៤. វជ្ជិយមាហិតសុត្តំ

៩៤. ឯកំ សមយំ ភគវា ចម្បាយំ វិហរតិ គគ្គរាយ បោក្ខរណិយា តីរេ. អថ ខោ វជ្ជិយមាហិតោ គហបតិ ទិវា ទិវស្ស ចម្បាយ និក្ខមិ ភគវន្តំ ទស្សនាយ. អថ ខោ វជ្ជិយមាហិតស្ស គហបតិស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘អកាលោ ខោ តាវ ភគវន្តំ ទស្សនាយ. បដិសល្លីនោ ភគវា. មនោភាវនីយានម្បិ ភិក្ខូនំ អកាលោ ទស្សនាយ. បដិសល្លីនា មនោភាវនីយាបិ ភិក្ខូ. យំនូនាហំ យេន អញ្ញតិត្ថិយានំ បរិព្ពាជកានំ អារាមោ តេនុបសង្កមេយ្យ’’ន្តិ.

អថ ខោ វជ្ជិយមាហិតោ គហបតិ យេន អញ្ញតិត្ថិយានំ បរិព្ពាជកានំ អារាមោ តេនុបសង្កមិ. តេន ខោ បន សមយេន តេ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្ពាជកា សង្គម្ម សមាគម្ម ឧន្នាទិនោ ឧច្ចាសទ្ទមហាសទ្ទា អនេកវិហិតំ តិរច្ឆានកថំ កថេន្តា និសិន្នា ហោន្តិ.

អទ្ទសំសុ ខោ តេ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្ពាជកា វជ្ជិយមាហិតំ គហបតិំ ទូរតោវ អាគច្ឆន្តំ. ទិស្វាន អញ្ញមញ្ញំ សណ្ឋាបេសុំ – ‘‘អប្បសទ្ទា ភោន្តោ ហោន្តុ. មា ភោន្តោ សទ្ទមកត្ថ. អយំ វជ្ជិយមាហិតោ គហបតិ អាគច្ឆតិ សមណស្ស គោតមស្ស សាវកោ. យាវតា ខោ បន សមណស្ស គោតមស្ស សាវកា គិហី ឱទាតវសនា ចម្បាយំ បដិវសន្តិ, អយំ តេសំ អញ្ញតរោ វជ្ជិយមាហិតោ គហបតិ. អប្បសទ្ទកាមា ខោ បន តេ អាយស្មន្តោ អប្បសទ្ទវិនីតា អប្បសទ្ទស្ស វណ្ណវាទិនោ. អប្បេវ នាម អប្បសទ្ទំ បរិសំ វិទិត្វា ឧបសង្កមិតព្ពំ មញ្ញេយ្យា’’តិ.

អថ ខោ តេ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្ពាជកា តុណ្ហី អហេសុំ. អថ ខោ វជ្ជិយមាហិតោ គហបតិ យេន តេ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្ពាជកា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា តេហិ អញ្ញតិត្ថិយេហិ បរិព្ពាជកេហិ សទ្ធិំ សម្មោទិ. សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ វជ្ជិយមាហិតំ គហបតិំ តេ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្ពាជកា ឯតទវោចុំ – ‘‘សច្ចំ កិរ, គហបតិ, សមណោ គោតមោ សព្ពំ តបំ គរហតិ, សព្ពំ តបស្សិំ លូខាជីវិំ ឯកំសេន ឧបក្កោសតិ ឧបវទតី’’តិ? ‘‘ន ខោ, ភន្តេ, ភគវា សព្ពំ តបំ គរហតិ នបិ សព្ពំ តបស្សិំ លូខាជីវិំ ឯកំសេន ឧបក្កោសតិ ឧបវទតិ. គារយ្ហំ ខោ, ភន្តេ, ភគវា គរហតិ, បសំសិតព្ពំ បសំសតិ. គារយ្ហំ ខោ បន, ភន្តេ, ភគវា គរហន្តោ បសំសិតព្ពំ បសំសន្តោ វិភជ្ជវាទោ ភគវា. ន សោ ភគវា ឯត្ថ ឯកំសវាទោ’’តិ.

ឯវំ វុត្តេ អញ្ញតរោ បរិព្ពាជកោ វជ្ជិយមាហិតំ គហបតិំ ឯតទវោច – ‘‘អាគមេហិ ត្វំ, គហបតិ, យស្ស ត្វំ សមណស្ស គោតមស្ស វណ្ណំ ភាសតិ, សមណោ គោតមោ វេនយិកោ អប្បញ្ញត្តិកោ’’តិ? ‘‘ឯត្ថបាហំ, ភន្តេ, អាយស្មន្តេ វក្ខាមិ សហធម្មេន – ‘ឥទំ កុសល’ន្តិ, ភន្តេ, ភគវតា បញ្ញត្តំ; ‘ឥទំ អកុសល’ន្តិ, ភន្តេ, ភគវតា បញ្ញត្តំ. ឥតិ កុសលាកុសលំ ភគវា បញ្ញាបយមានោ សបញ្ញត្តិកោ ភគវា; ន សោ ភគវា វេនយិកោ អប្បញ្ញត្តិកោ’’តិ.

ឯវំ វុត្តេ តេ បរិព្ពាជកា តុណ្ហីភូតា មង្កុភូតា បត្តក្ខន្ធា អធោមុខា បជ្ឈាយន្តា អប្បដិភានា និសីទិំសុ. អថ ខោ វជ្ជិយមាហិតោ គហបតិ តេ បរិព្ពាជកេ តុណ្ហីភូតេ មង្កុភូតេ បត្តក្ខន្ធេ អធោមុខេ បជ្ឈាយន្តេ អប្បដិភានេ វិទិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ វជ្ជិយមាហិតោ គហបតិ យាវតកោ អហោសិ តេហិ អញ្ញតិត្ថិយេហិ បរិព្ពាជកេហិ សទ្ធិំ កថាសល្លាបោ តំ សព្ពំ ភគវតោ អារោចេសិ.

‘‘សាធុ សាធុ, គហបតិ! ឯវំ ខោ តេ, គហបតិ, មោឃបុរិសា កាលេន កាលំ សហធម្មេន សុនិគ្គហិតំ និគ្គហេតព្ពា. នាហំ, គហបតិ, សព្ពំ តបំ តបិតព្ពន្តិ វទាមិ; ន ច បនាហំ, គហបតិ, សព្ពំ តបំ ន តបិតព្ពន្តិ វទាមិ; នាហំ, គហបតិ, សព្ពំ សមាទានំ សមាទិតព្ពន្តិ វទាមិ; ន បនាហំ, គហបតិ, សព្ពំ សមាទានំ ន សមាទិតព្ពន្តិ វទាមិ; នាហំ, គហបតិ, សព្ពំ បធានំ បទហិតព្ពន្តិ វទាមិ; ន បនាហំ, គហបតិ, សព្ពំ បធានំ ន បទហិតព្ពន្តិ វទាមិ; នាហំ, គហបតិ, សព្ពោ បដិនិស្សគ្គោ បដិនិស្សជ្ជិតព្ពោតិ វទាមិ. ន បនាហំ, គហបតិ, សព្ពោ បដិនិស្សគ្គោ ន បដិនិស្សជ្ជិតព្ពោតិ វទាមិ; នាហំ, គហបតិ, សព្ពា វិមុត្តិ វិមុច្ចិតព្ពាតិ វទាមិ; ន បនាហំ, គហបតិ, សព្ពា វិមុត្តិ ន វិមុច្ចិតព្ពាតិ វទាមិ.

‘‘យញ្ហិ, គហបតិ, តបំ តបតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, ឯវរូបំ តបំ ន តបិតព្ពន្តិ វទាមិ. យញ្ច ខ្វស្ស គហបតិ, តបំ តបតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, ឯវរូបំ តបំ តបិតព្ពន្តិ វទាមិ.

‘‘យញ្ហិ, គហបតិ, សមាទានំ សមាទិយតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, ឯវរូបំ សមាទានំ ន សមាទិតព្ពន្តិ វទាមិ. យញ្ច ខ្វស្ស, គហបតិ, សមាទានំ សមាទិយតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, ឯវរូបំ សមាទានំ សមាទិតព្ពន្តិ វទាមិ.

‘‘យញ្ហិ, គហបតិ, បធានំ បទហតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, ឯវរូបំ បធានំ ន បទហិតព្ពន្តិ វទាមិ. យញ្ច ខ្វស្ស, គហបតិ, បធានំ បទហតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, ឯវរូបំ បធានំ បទហិតព្ពន្តិ វទាមិ.

‘‘យញ្ហិ, គហបតិ, បដិនិស្សគ្គំ បដិនិស្សជ្ជតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, ឯវរូបោ បដិនិស្សគ្គោ ន បដិនិស្សជ្ជិតព្ពោតិ វទាមិ. យញ្ច ខ្វស្ស, គហបតិ, បដិនិស្សគ្គំ បដិនិស្សជ្ជតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, ឯវរូបោ បដិនិស្សគ្គោ បដិនិស្សជ្ជិតព្ពោតិ វទាមិ.

‘‘យញ្ហិ, គហបតិ, វិមុត្តិំ វិមុច្ចតោ អកុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, កុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, ឯវរូបា វិមុត្តិ ន វិមុច្ចិតព្ពាតិ វទាមិ. យញ្ច ខ្វស្ស, គហបតិ, វិមុត្តិំ វិមុច្ចតោ អកុសលា ធម្មា បរិហាយន្តិ, កុសលា ធម្មា អភិវឌ្ឍន្តិ, ឯវរូបា វិមុត្តិ វិមុច្ចិតព្ពាតិ វទាមី’’តិ.

អថ ខោ វជ្ជិយមាហិតោ គហបតិ ភគវតា ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សិតោ សមាទបិតោ សមុត្តេជិតោ សម្បហំសិតោ ឧដ្ឋាយាសនា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា បក្កាមិ.

អថ ខោ ភគវា អចិរបក្កន្តេ វជ្ជិយមាហិតេ គហបតិម្ហិ ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘យោបិ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ទីឃរត្តំ អប្បរជក្ខោ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ, សោបិ ឯវមេវំ អញ្ញតិត្ថិយេ បរិព្ពាជកេ សហធម្មេន សុនិគ្គហិតំ និគ្គណ្ហេយ្យ យថា តំ វជ្ជិយមាហិតេន គហបតិនា និគ្គហិតា’’តិ. ចតុត្ថំ.