៣. កិំទិដ្ឋិកសុត្តំ

៩៣. ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. អថ ខោ អនាថបិណ្ឌិកោ គហបតិ ទិវា ទិវស្ស សាវត្ថិយា និក្ខមិ ភគវន្តំ ទស្សនាយ. អថ ខោ អនាថបិណ្ឌិកស្ស គហបតិស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘អកាលោ ខោ តាវ ភគវន្តំ ទស្សនាយ. បដិសល្លីនោ ភគវា. មនោភាវនីយានម្បិ ភិក្ខូនំ អកាលោ ទស្សនាយ. បដិសល្លីនា មនោភាវនីយា ភិក្ខូ. យំនូនាហំ យេន អញ្ញតិត្ថិយានំ បរិព្ពាជកានំ អារាមោ តេនុបសង្កមេយ្យ’’ន្តិ.

អថ ខោ អនាថបិណ្ឌិកោ គហបតិ យេន អញ្ញតិត្ថិយានំ បរិព្ពាជកានំ អារាមោ តេនុបសង្កមិ. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្ពាជកា សង្គម្ម សមាគម្ម ឧន្នាទិនោ ឧច្ចាសទ្ទមហាសទ្ទា អនេកវិហិតំ តិរច្ឆានកថំ កថេន្តា និសិន្នា ហោន្តិ. អទ្ទសំសុ ខោ តេ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្ពាជកា អនាថបិណ្ឌិកំ គហបតិំ ទូរតោវ អាគច្ឆន្តំ. ទិស្វាន អញ្ញមញ្ញំ សណ្ឋាបេសុំ – ‘‘អប្បសទ្ទា ភោន្តោ ហោន្តុ, មា ភោន្តោ សទ្ទមកត្ថ. អយំ អនាថបិណ្ឌិកោ គហបតិ អារាមំ អាគច្ឆតិ សមណស្ស គោតមស្ស សាវកោ. យាវតា ខោ បន សមណស្ស គោតមស្ស សាវកា គិហី ឱទាតវសនា សាវត្ថិយំ បដិវសន្តិ, អយំ តេសំ អញ្ញតរោ អនាថបិណ្ឌិកោ គហបតិ. អប្បសទ្ទកាមា ខោ បន តេ អាយស្មន្តោ អប្បសទ្ទវិនីតា អប្បសទ្ទស្ស វណ្ណវាទិនោ. អប្បេវ នាម អប្បសទ្ទំ បរិសំ វិទិត្វា ឧបសង្កមិតព្ពំ មញ្ញេយ្យា’’តិ.

អថ ខោ តេ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្ពាជកា តុណ្ហី អហេសុំ. អថ ខោ អនាថបិណ្ឌិកោ គហបតិ យេន តេ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្ពាជកា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា តេហិ អញ្ញតិត្ថិយេហិ បរិព្ពាជកេហិ សទ្ធិំ សម្មោទិ. សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ អនាថបិណ្ឌិកំ គហបតិំ តេ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្ពាជកា ឯតទវោចុំ – ‘‘វទេហិ, គហបតិ, កិំទិដ្ឋិកោ សមណោ គោតមោ’’តិ? ‘‘ន ខោ អហំ, ភន្តេ, ភគវតោ សព្ពំ ទិដ្ឋិំ ជានាមី’’តិ.

‘‘ឥតិ កិរ ត្វំ, គហបតិ, ន សមណស្ស គោតមស្ស សព្ពំ ទិដ្ឋិំ ជានាសិ; វទេហិ, គហបតិ, កិំទិដ្ឋិកា ភិក្ខូ’’តិ? ‘‘ភិក្ខូនម្បិ ខោ អហំ, ភន្តេ, ន សព្ពំ ទិដ្ឋិំ ជានាមី’’តិ.

‘‘ឥតិ កិរ ត្វំ, គហបតិ, ន សមណស្ស គោតមស្ស សព្ពំ ទិដ្ឋិំ ជានាសិ នបិ ភិក្ខូនំ សព្ពំ ទិដ្ឋិំ ជានាសិ; វទេហិ, គហបតិ, កិំទិដ្ឋិកោសិ តុវ’’ន្តិ? ‘‘ឯតំ ខោ, ភន្តេ, អម្ហេហិ ន ទុក្ករំ ព្យាកាតុំ យំទិដ្ឋិកា មយំ. ឥង្ឃ តាវ អាយស្មន្តោ យថាសកានិ ទិដ្ឋិគតានិ ព្យាករោន្តុ, បច្ឆាបេតំ អម្ហេហិ ន ទុក្ករំ ភវិស្សតិ ព្យាកាតុំ យំទិដ្ឋិកា មយ’’ន្តិ.

ឯវំ វុត្តេ អញ្ញតរោ បរិព្ពាជកោ អនាថបិណ្ឌិកំ គហបតិំ ឯតទវោច – ‘‘សស្សតោ លោកោ, ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ – ឯវំទិដ្ឋិកោ អហំ, គហបតី’’តិ.

អញ្ញតរោបិ ខោ បរិព្ពាជកោ អនាថបិណ្ឌិកំ គហបតិំ ឯតទវោច – ‘‘អសស្សតោ លោកោ, ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ – ឯវំទិដ្ឋិកោ អហំ, គហបតី’’តិ.

អញ្ញតរោបិ ខោ បរិព្ពាជកោ អនាថបិណ្ឌិកំ គហបតិំ ឯតទវោច – ‘‘អន្តវា លោកោ…បេ… អនន្តវា លោកោ… តំ ជីវំ តំ សរីរំ… អញ្ញំ ជីវំ អញ្ញំ សរីរំ… ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា… ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា… ហោតិ ច ន ច ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា… នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា, ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ – ឯវំទិដ្ឋិកោ អហំ, គហបតី’’តិ.

ឯវំ វុត្តេ អនាថបិណ្ឌិកោ គហបតិ តេ បរិព្ពាជកេ ឯតទវោច – ‘‘យ្វាយំ, ភន្តេ, អាយស្មា ឯវមាហ – ‘សស្សតោ លោកោ, ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ – ឯវំទិដ្ឋិកោ អហំ, គហបតី’តិ, ឥមស្ស អយមាយស្មតោ ទិដ្ឋិ អត្តនោ វា អយោនិសោមនសិការហេតុ ឧប្បន្នា បរតោឃោសបច្ចយា វា. សា ខោ បនេសា ទិដ្ឋិ ភូតា សង្ខតា ចេតយិតា បដិច្ចសមុប្បន្នា. យំ ខោ បន កិញ្ចិ ភូតំ សង្ខតំ ចេតយិតំ បដិច្ចសមុប្បន្នំ តទនិច្ចំ. យទនិច្ចំ តំ ទុក្ខំ. យំ ទុក្ខំ តទេវេសោ អាយស្មា អល្លីនោ, តទេវេសោ អាយស្មា អជ្ឈុបគតោ.

‘‘យោបាយំ, ភន្តេ, អាយស្មា ឯវមាហ – ‘អសស្សតោ លោកោ, ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ – ឯវំទិដ្ឋិកោ អហំ, គហបតី’តិ, ឥមស្សាបិ អយមាយស្មតោ ទិដ្ឋិ អត្តនោ វា អយោនិសោមនសិការហេតុ ឧប្បន្នា បរតោឃោសបច្ចយា វា. សា ខោ បនេសា ទិដ្ឋិ ភូតា សង្ខតា ចេតយិតា បដិច្ចសមុប្បន្នា. យំ ខោ បន កិញ្ចិ ភូតំ សង្ខតំ ចេតយិតំ បដិច្ចសមុប្បន្នំ តទនិច្ចំ. យទនិច្ចំ តំ ទុក្ខំ. យំ ទុក្ខំ តទេវេសោ អាយស្មា អល្លីនោ, តទេវេសោ អាយស្មា អជ្ឈុបគតោ.

‘‘យោបាយំ, ភន្តេ, អាយស្មា ឯវមាហ – ‘អន្តវា លោកោ …បេ… អនន្តវា លោកោ… តំ ជីវំ តំ សរីរំ… អញ្ញំ ជីវំ អញ្ញំ សរីរំ… ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា… ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា… ហោតិ ច ន ច ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា… នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា, ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ – ឯវំទិដ្ឋិកោ អហំ, គហបតី’តិ, ឥមស្សាបិ អយមាយស្មតោ ទិដ្ឋិ អត្តនោ វា អយោនិសោមនសិការហេតុ ឧប្បន្នា បរតោឃោសបច្ចយា វា. សា ខោ បនេសា ទិដ្ឋិ ភូតា សង្ខតា ចេតយិតា បដិច្ចសមុប្បន្នា. យំ ខោ បន កិញ្ចិ ភូតំ សង្ខតំ ចេតយិតំ បដិច្ចសមុប្បន្នំ តទនិច្ចំ. យទនិច្ចំ តំ ទុក្ខំ. យំ ទុក្ខំ តទេវេសោ អាយស្មា អល្លីនោ, តទេវេសោ អាយស្មា អជ្ឈុបគតោ’’តិ.

ឯវំ វុត្តេ តេ បរិព្ពាជកា អនាថបិណ្ឌិកំ គហបតិំ ឯតទវោចុំ – ‘‘ព្យាកតានិ ខោ, គហបតិ, អម្ហេហិ សព្ពេហេវ យថាសកានិ ទិដ្ឋិគតានិ. វទេហិ, គហបតិ, កិំទិដ្ឋិកោសិ តុវ’’ន្តិ? ‘‘យំ ខោ, ភន្តេ, កិញ្ចិ ភូតំ សង្ខតំ ចេតយិតំ បដិច្ចសមុប្បន្នំ តទនិច្ចំ. យទនិច្ចំ តំ ទុក្ខំ. ‘យំ ទុក្ខំ តំ នេតំ មម, នេសោហមស្មិ, ន មេសោ អត្តា’តិ – ឯវំទិដ្ឋិកោ អហំ, ភន្តេ’’តិ.

‘‘យំ ខោ, គហបតិ, កិញ្ចិ ភូតំ សង្ខតំ ចេតយិតំ បដិច្ចសមុប្បន្នំ តទនិច្ចំ. យទនិច្ចំ តំ ទុក្ខំ. យំ ទុក្ខំ តទេវ ត្វំ, គហបតិ, អល្លីនោ, តទេវ ត្វំ, គហបតិ, អជ្ឈុបគតោ’’តិ.

‘‘យំ ខោ, ភន្តេ, កិញ្ចិ ភូតំ សង្ខតំ ចេតយិតំ បដិច្ចសមុប្បន្នំ តទនិច្ចំ. យទនិច្ចំ តំ ទុក្ខំ. ‘យំ ទុក្ខំ តំ នេតំ មម, នេសោហមស្មិ, នមេសោ អត្តា’តិ – ឯវមេតំ យថាភូតំ សម្មប្បញ្ញាយ សុទិដ្ឋំ. តស្ស ច ឧត្តរិ និស្សរណំ យថាភូតំ បជានាមី’’តិ.

ឯវំ វុត្តេ តេ បរិព្ពាជកា តុណ្ហីភូតា មង្កុភូតា បត្តក្ខន្ធា អធោមុខា បជ្ឈាយន្តា អប្បដិភានា និសីទិំសុ. អថ ខោ អនាថបិណ្ឌិកោ គហបតិ តេ បរិព្ពាជកេ តុណ្ហីភូតេ មង្កុភូតេ បត្តក្ខន្ធេ អធោមុខេ បជ្ឈាយន្តេ អប្បដិភានេ វិទិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ អនាថបិណ្ឌិកោ គហបតិ យាវតកោ អហោសិ តេហិ អញ្ញតិត្ថិយេហិ បរិព្ពាជកេហិ សទ្ធិំ កថាសល្លាបោ តំ សព្ពំ ភគវតោ អារោចេសិ. ‘‘សាធុ សាធុ, គហបតិ! ឯវំ ខោ តេ, គហបតិ, មោឃបុរិសា កាលេន កាលំ សហធម្មេន សុនិគ្គហិតំ និគ្គហេតព្ពា’’តិ.

អថ ខោ ភគវា អនាថបិណ្ឌិកំ គហបតិំ ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សេសិ សមាទបេសិ សមុត្តេជេសិ សម្បហំសេសិ. អថ ខោ អនាថបិណ្ឌិកោ គហបតិ ភគវតា ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សិតោ សមាទបិតោ សមុត្តេជិតោ សម្បហំសិតោ ឧដ្ឋាយាសនា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា បក្កាមិ.

អថ ខោ ភគវា អចិរបក្កន្តេ អនាថបិណ្ឌិកេ គហបតិម្ហិ ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘យោបិ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ វស្សសតុបសម្បន្នោ [ភិក្ខុ ទីឃរត្តំ អវេធិ ធម្មោ (ស្យា.)] ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ, សោបិ ឯវមេវំ អញ្ញតិត្ថិយេ បរិព្ពាជកេ សហធម្មេន សុនិគ្គហិតំ និគ្គណ្ហេយ្យ យថា តំ អនាថបិណ្ឌិកេន គហបតិនា និគ្គហិតា’’តិ. តតិយំ.