១០. គិរិមានន្ទសុត្តំ

៦០. ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា គិរិមានន្ទោ អាពាធិកោ ហោតិ ទុក្ខិតោ ពាឡ្ហគិលានោ. អថ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ ភគវន្តំ ឯតទវោច –

‘‘អាយស្មា, ភន្តេ, គិរិមានន្ទោ អាពាធិកោ ហោតិ ទុក្ខិតោ ពាឡ្ហគិលានោ. សាធុ, ភន្តេ, ភគវា យេនាយស្មា គិរិមានន្ទោ តេនុបសង្កមតុ អនុកម្បំ ឧបាទាយា’’តិ. ‘‘សចេ ខោ ត្វំ, អានន្ទ, គិរិមានន្ទស្ស ភិក្ខុនោ ទស សញ្ញា ភាសេយ្យាសិ, ឋានំ ខោ បនេតំ វិជ្ជតិ យំ គិរិមានន្ទស្ស ភិក្ខុនោ ទស សញ្ញា សុត្វា សោ អាពាធោ ឋានសោ បដិប្បស្សម្ភេយ្យ.

‘‘កតមា ទស? អនិច្ចសញ្ញា, អនត្តសញ្ញា, អសុភសញ្ញា, អាទីនវសញ្ញា, បហានសញ្ញា, វិរាគសញ្ញា, និរោធសញ្ញា, សព្ពលោកេ អនភិរតសញ្ញា [អនភិរតិសញ្ញា (ក.)], សព្ពសង្ខារេសុ អនិច្ឆាសញ្ញា, អានាបានស្សតិ.

‘‘កតមា ចានន្ទ, អនិច្ចសញ្ញា? ឥធានន្ទ, ភិក្ខុ អរញ្ញគតោ វា រុក្ខមូលគតោ វា សុញ្ញាគារគតោ វា ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘រូបំ អនិច្ចំ, វេទនា អនិច្ចា, សញ្ញា អនិច្ចា, សង្ខារា អនិច្ចា, វិញ្ញាណំ អនិច្ច’ន្តិ. ឥតិ ឥមេសុ បញ្ចសុ ឧបាទានក្ខន្ធេសុ អនិច្ចានុបស្សី វិហរតិ. អយំ វុច្ចតានន្ទ, អនិច្ចសញ្ញា.

‘‘កតមា ចានន្ទ, អនត្តសញ្ញា? ឥធានន្ទ, ភិក្ខុ អរញ្ញគតោ វា រុក្ខមូលគតោ វា សុញ្ញាគារគតោ វា ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘ចក្ខុ អនត្តា, រូបា អនត្តា, សោតំ អនត្តា, សទ្ទា អនត្តា, ឃានំ អនត្តា, គន្ធា អនត្តា, ជិវ្ហា អនត្តា, រសា អនត្តា, កាយា អនត្តា, ផោដ្ឋព្ពា អនត្តា, មនោ អនត្តា, ធម្មា អនត្តា’តិ. ឥតិ ឥមេសុ ឆសុ អជ្ឈត្តិកពាហិរេសុ អាយតនេសុ អនត្តានុបស្សី វិហរតិ. អយំ វុច្ចតានន្ទ, អនត្តសញ្ញា.

‘‘កតមា ចានន្ទ, អសុភសញ្ញា? ឥធានន្ទ, ភិក្ខុ ឥមមេវ កាយំ ឧទ្ធំ បាទតលា អធោ កេសមត្ថកា តចបរិយន្តំ បូរំ នានាប្បការស្ស អសុចិនោ បច្ចវេក្ខតិ – ‘អត្ថិ ឥមស្មិំ កាយេ កេសា លោមា នខា ទន្តា តចោ មំសំ ន្ហារុ អដ្ឋិ អដ្ឋិមិញ្ជំ វក្កំ ហទយំ យកនំ កិលោមកំ បិហកំ បប្ផាសំ អន្តំ អន្តគុណំ ឧទរិយំ ករីសំ បិត្តំ សេម្ហំ បុព្ពោ លោហិតំ សេទោ មេទោ អស្សុ វសា ខេឡោ សិង្ឃាណិកា លសិកា មុត្ត’ន្តិ. ឥតិ ឥមស្មិំ កាយេ អសុភានុបស្សី វិហរតិ. អយំ វុច្ចតានន្ទ, អសុភសញ្ញា.

‘‘កតមា ចានន្ទ, អាទីនវសញ្ញា? ឥធានន្ទ, ភិក្ខុ អរញ្ញគតោ វា រុក្ខមូលគតោ វា សុញ្ញាគារគតោ វា ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘ពហុទុក្ខោ ខោ អយំ កាយោ ពហុអាទីនវោ? ឥតិ ឥមស្មិំ កាយេ វិវិធា អាពាធា ឧប្បជ្ជន្តិ, សេយ្យថិទំ – ចក្ខុរោគោ សោតរោគោ ឃានរោគោ ជិវ្ហារោគោ កាយរោគោ សីសរោគោ កណ្ណរោគោ មុខរោគោ ទន្តរោគោ ឱដ្ឋរោគោ កាសោ សាសោ បិនាសោ ឌាហោ [ឌហោ (សី. ស្យា.)] ជរោ កុច្ឆិរោគោ មុច្ឆា បក្ខន្ទិកា សូលា វិសូចិកា កុដ្ឋំ គណ្ឌោ កិលាសោ សោសោ អបមារោ ទទ្ទុ កណ្ឌុ កច្ឆុ នខសា វិតច្ឆិកា លោហិតំ បិត្តំ [លោហិតបិត្តំ (សី.)] មធុមេហោ អំសា បិឡកា ភគន្ទលា បិត្តសមុដ្ឋានា អាពាធា សេម្ហសមុដ្ឋានា អាពាធា វាតសមុដ្ឋានា អាពាធា សន្និបាតិកា អាពាធា ឧតុបរិណាមជា អាពាធា វិសមបរិហារជា អាពាធា ឱបក្កមិកា អាពាធា កម្មវិបាកជា អាពាធា សីតំ ឧណ្ហំ ជិឃច្ឆា បិបាសា ឧច្ចារោ បស្សាវោ’តិ. ឥតិ ឥមស្មិំ កាយេ អាទីនវានុបស្សី វិហរតិ. អយំ វុច្ចតានន្ទ, អាទីនវសញ្ញា.

‘‘កតមា ចានន្ទ, បហានសញ្ញា? ឥធានន្ទ, ភិក្ខុ ឧប្បន្នំ កាមវិតក្កំ នាធិវាសេតិ, បជហតិ, វិនោទេតិ, ព្យន្តីករោតិ, អនភាវំ គមេតិ. ឧប្បន្នំ ព្យាបាទវិតក្កំ នាធិវាសេតិ, បជហតិ, វិនោទេតិ, ព្យន្តីករោតិ, អនភាវំ គមេតិ. ឧប្បន្នំ វិហិំសាវិតក្កំ នាធិវាសេតិ, បជហតិ, វិនោទេតិ, ព្យន្តីករោតិ, អនភាវំ គមេតិ. ឧប្បន្នុប្បន្នេ បាបកេ អកុសលេ ធម្មេ នាធិវាសេតិ, បជហតិ, វិនោទេតិ, ព្យន្តីករោតិ, អនភាវំ គមេតិ. អយំ វុច្ចតានន្ទ, បហានសញ្ញា.

‘‘កតមា ចានន្ទ, វិរាគសញ្ញា? ឥធានន្ទ, ភិក្ខុ អរញ្ញគតោ វា រុក្ខមូលគតោ វា សុញ្ញាគារគតោ វា ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘ឯតំ សន្តំ ឯតំ បណីតំ យទិទំ សព្ពសង្ខារសមថោ សព្ពូបធិប្បដិនិស្សគ្គោ តណ្ហាក្ខយោ វិរាគោ និព្ពាន’ន្តិ. អយំ វុច្ចតានន្ទ, វិរាគសញ្ញា.

‘‘កតមា ចានន្ទ, និរោធសញ្ញា? ឥធានន្ទ, ភិក្ខុ អរញ្ញគតោ វា រុក្ខមូលគតោ វា សុញ្ញាគារគតោ វា ឥតិ បដិសញ្ចិក្ខតិ – ‘ឯតំ សន្តំ ឯតំ បណីតំ យទិទំ សព្ពសង្ខារសមថោ សព្ពូបធិប្បដិនិស្សគ្គោ តណ្ហាក្ខយោ និរោធោ និព្ពាន’ន្តិ. អយំ វុច្ចតានន្ទ, និរោធសញ្ញា.

‘‘កតមា ចានន្ទ, សព្ពលោកេ អនភិរតសញ្ញា? ឥធានន្ទ, ភិក្ខុ យេ លោកេ ឧបាទានា ចេតសោ អធិដ្ឋានាភិនិវេសានុសយា, តេ បជហន្តោ វិហរតិ អនុបាទិយន្តោ. អយំ វុច្ចតានន្ទ, សព្ពលោកេ អនភិរតសញ្ញា.

‘‘កតមា ចានន្ទ, សព្ពសង្ខារេសុ អនិច្ឆាសញ្ញា? ឥធានន្ទ, ភិក្ខុ សព្ពសង្ខារេសុ អដ្ដីយតិ ហរាយតិ ជិគុច្ឆតិ. អយំ វុច្ចតានន្ទ, សព្ពសង្ខារេសុ អនិច្ឆាសញ្ញា.

‘‘កតមា ចានន្ទ, អានាបានស្សតិ? ឥធានន្ទ, ភិក្ខុ អរញ្ញគតោ វា រុក្ខមូលគតោ វា សុញ្ញាគារគតោ វា និសីទតិ បល្លង្កំ អាភុជិត្វា ឧជុំ កាយំ បណិធាយ បរិមុខំ សតិំ ឧបដ្ឋបេត្វា. សោ សតោវ អស្សសតិ សតោវ បស្សសតិ. ទីឃំ វា អស្សសន្តោ ‘ទីឃំ អស្សសាមី’តិ បជានាតិ. ទីឃំ វា បស្សសន្តោ ‘ទីឃំ បស្សសាមី’តិ បជានាតិ. រស្សំ វា អស្សសន្តោ ‘រស្សំ អស្សសាមី’តិ បជានាតិ. រស្សំ វា បស្សសន្តោ ‘រស្សំ បស្សសាមី’តិ បជានាតិ. ‘សព្ពកាយបដិសំវេទី អស្សសិស្សាមី’តិ សិក្ខតិ. ‘សព្ពកាយបដិសំវេទី បស្សសិស្សាមី’តិ សិក្ខតិ. ‘បស្សម្ភយំ កាយសង្ខារំ អស្សសិស្សាមី’តិ សិក្ខតិ. ‘បស្សម្ភយំ កាយសង្ខារំ បស្សសិស្សាមី’តិ សិក្ខតិ. ‘បីតិបដិសំវេទី អស្សសិស្សាមី’តិ សិក្ខតិ. ‘បីតិបដិសំវេទី បស្សសិស្សាមី’តិ សិក្ខតិ. ‘សុខបដិសំវេទី អស្សសិស្សាមី’តិ សិក្ខតិ. ‘សុខបដិសំវេទី បស្សសិស្សាមី’តិ សិក្ខតិ. ‘ចិត្តសង្ខារបដិសំវេទី អស្សសិស្សាមី’តិ សិក្ខតិ. ‘ចិត្តសង្ខារបដិសំវេទី បស្សសិស្សាមី’តិ សិក្ខតិ. ‘បស្សម្ភយំ ចិត្តសង្ខារំ អស្សសិស្សាមី’តិ សិក្ខតិ. ‘បស្សម្ភយំ ចិត្តសង្ខារំ បស្សសិស្សាមី’តិ សិក្ខតិ. ‘ចិត្តបដិសំវេទី អស្សសិស្សាមី’តិ សិក្ខតិ. ‘ចិត្តបដិសំវេទី បស្សសិស្សាមី’តិ សិក្ខតិ. អភិប្បមោទយំ ចិត្តំ…បេ… សមាទហំ ចិត្តំ…បេ… វិមោចយំ ចិត្តំ…បេ… អនិច្ចានុបស្សី…បេ… វិរាគានុបស្សី…បេ… និរោធានុបស្សី…បេ… ‘បដិនិស្សគ្គានុបស្សី អស្សសិស្សាមី’តិ សិក្ខតិ. ‘បដិនិស្សគ្គានុបស្សី បស្សសិស្សាមី’តិ សិក្ខតិ. អយំ វុច្ចតានន្ទ, អានាបានស្សតិ.

‘‘សចេ ខោ ត្វំ, អានន្ទ, គិរិមានន្ទស្ស ភិក្ខុនោ ឥមា ទស សញ្ញា ភាសេយ្យាសិ, ឋានំ ខោ បនេតំ វិជ្ជតិ យំ គិរិមានន្ទស្ស ភិក្ខុនោ ឥមា ទស សញ្ញា សុត្វា សោ អាពាធោ ឋានសោ បដិប្បស្សម្ភេយ្យា’’តិ.

អថ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ ភគវតោ សន្តិកេ ឥមា ទស សញ្ញា ឧគ្គហេត្វា យេនាយស្មា គិរិមានន្ទោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មតោ គិរិមានន្ទស្ស ឥមា ទស សញ្ញា អភាសិ. អថ ខោ អាយស្មតោ គិរិមានន្ទស្ស ទស សញ្ញា សុត្វា សោ អាពាធោ ឋានសោ បដិប្បស្សម្ភិ. វុដ្ឋហិ ចាយស្មា គិរិមានន្ទោ តម្ហា អាពាធា. តថា បហីនោ ច បនាយស្មតោ គិរិមានន្ទស្ស សោ អាពាធោ អហោសី’’តិ. ទសមំ.

សចិត្តវគ្គោ បឋមោ.