੧. ਪਠਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ

ਇਮੇ ਖੋ ਪਨਾਯ੍ਯਾਯੋ ਤਿਂਸ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਾ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਾ

ਧਮ੍ਮਾ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ.

੭੩੩. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਬਹੂ ਪਤ੍ਤੇ ਸਨ੍ਨਿਚਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਵਿਹਾਰਚਾਰਿਕਂ ਆਹਿਣ੍ਡਨ੍ਤਾ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਬਹੂ ਪਤ੍ਤੇ ਸਨ੍ਨਿਚਯਂ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਪਤ੍ਤਵਾਣਿਜ੍ਜਂ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਆਮਤ੍ਤਿਕਾਪਣਂ ਵਾ ਪਸਾਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ! ਅਸ੍ਸੋਸੁਂ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਤੇਸਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਾਨਂ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਾਨਂ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਾਨਂ. ਯਾ ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ…ਪੇ… ਤਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਪਤ੍ਤਸਨ੍ਨਿਚਯਂ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ…ਪੇ… ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਪਤ੍ਤਸਨ੍ਨਿਚਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ? ‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ਵਿਗਰਹਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਪਤ੍ਤਸਨ੍ਨਿਚਯਂ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ! ਨੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਪਸਾਦਾਯ…ਪੇ… ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੁ –

੭੩੪. ‘‘ਯਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਪਤ੍ਤਸਨ੍ਨਿਚਯਂ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.

੭੩੫. ਯਾ ਪਨਾਤਿ ਯਾ ਯਾਦਿਸਾ…ਪੇ… ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ…ਪੇ… ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ.

ਪਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਦ੍ਵੇ ਪਤ੍ਤਾ – ਅਯੋਪਤ੍ਤੋ, ਮਤ੍ਤਿਕਾਪਤ੍ਤੋ. ਤਯੋ ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਾ – ਉਕ੍ਕਟ੍ਠੋ ਪਤ੍ਤੋ, ਮਜ੍ਝਿਮੋ ਪਤ੍ਤੋ, ਓਮਕੋ ਪਤ੍ਤੋ. ਉਕ੍ਕਟ੍ਠੋਨਾਮਪਤ੍ਤੋ ਅਡ੍ਢਾਲ਼੍ਹਕੋਦਨਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਚਤੁਭਾਗਂ ਖਾਦਨਂ ਤਦੁਪਿਯਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ. ਮਜ੍ਝਿਮੋ ਨਾਮਪਤ੍ਤੋ ਨਾਲ਼ਿਕੋਦਨਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਚਤੁਭਾਗਂ ਖਾਦਨਂ ਤਦੁਪਿਯਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ. ਓਮਕੋ ਨਾਮਪਤ੍ਤੋ ਪਤ੍ਥੋਦਨਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਚਤੁਭਾਗਂ ਖਾਦਨਂ ਤਦੁਪਿਯਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ. ਤਤੋ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠੋ ਅਪਤ੍ਤੋ ਓਮਕੋ ਅਪਤ੍ਤੋ.

ਸਨ੍ਨਿਚਯਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਨਧਿਟ੍ਠਿਤੋ ਅਵਿਕਪ੍ਪਿਤੋ.

ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਸਹ ਅਰੁਣੁਗ੍ਗਮਨਾ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯੋ ਹੋਤਿ. ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬੋ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਵਾ ਗਣਸ੍ਸ ਵਾ ਏਕਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਵਾ. ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਸਙ੍ਘਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਕਂਸਂ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਵੁਡ੍ਢਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਪਾਦੇ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਉਕ੍ਕੁਟਿਕਂ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘‘ਅਯਂ ਮੇ, ਅਯ੍ਯੇ, ਪਤ੍ਤੋ ਰਤ੍ਤਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯੋ, ਇਮਾਹਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਾਮੀ’’ਤਿ. ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਾ. ਬ੍ਯਤ੍ਤਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਪਟਿਬਲਾਯ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ. ਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠਪਤ੍ਤੋ ਦਾਤਬ੍ਬੋ –

‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਅਯ੍ਯੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਅਯਂ ਪਤ੍ਤੋ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯੋ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠੋ. ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਸਙ੍ਘੋ ਇਮਂ ਪਤ੍ਤਂ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਦਦੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ.

ਤਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਕਂਸਂ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਵੁਡ੍ਢਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਪਾਦੇ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਉਕ੍ਕੁਟਿਕਂ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਵਮਸ੍ਸੁ ਵਚਨੀਯਾ – ‘‘ਅਯਂ ਮੇ, ਅਯ੍ਯਾਯੋ, ਪਤ੍ਤੋ ਰਤ੍ਤਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯੋ, ਇਮਾਹਂ ਅਯ੍ਯਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਾਮੀ’’ਤਿ. ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਾ. ਬ੍ਯਤ੍ਤਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਪਟਿਬਲਾਯ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ. ਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠਪਤ੍ਤੋ ਦਾਤਬ੍ਬੋ –

‘‘ਸੁਣਨ੍ਤੁ ਮੇ ਅਯ੍ਯਾਯੋ. ਅਯਂ ਪਤ੍ਤੋ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯੋ ਅਯ੍ਯਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠੋ. ਯਦਿ ਅਯ੍ਯਾਨਂ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਅਯ੍ਯਾਯੋ ਇਮਂ ਪਤ੍ਤਂ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਦਦੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਏਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਕਂਸਂ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਉਕ੍ਕੁਟਿਕਂ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਾ – ‘‘ਅਯਂ ਮੇ, ਅਯ੍ਯੇ, ਪਤ੍ਤੋ ਰਤ੍ਤਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯੋ. ਇਮਾਹਂ ਅਯ੍ਯਾਯ ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਾਮੀ’’ਤਿ. ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਾ. ਤਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ. ਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠਪਤ੍ਤੋ ਦਾਤਬ੍ਬੋ – ‘‘ਇਮਂ ਪਤ੍ਤਂ ਅਯ੍ਯਾਯ ਦਮ੍ਮੀ’’ਤਿ.

੭੩੬. ਰਤ੍ਤਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਸਞ੍ਞਾ, ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ. ਰਤ੍ਤਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਵੇਮਤਿਕਾ, ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ. ਰਤ੍ਤਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਅਨਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਸਞ੍ਞਾ, ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ. ਅਨਧਿਟ੍ਠਿਤੇ ਅਧਿਟ੍ਠਿਤਸਞ੍ਞਾ, ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ. ਅਵਿਕਪ੍ਪਿਤੇ ਵਿਕਪ੍ਪਿਤਸਞ੍ਞਾ, ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ. ਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤੇ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਸਞ੍ਞਾ, ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ. ਅਨਟ੍ਠੇ ਨਟ੍ਠਸਞ੍ਞਾ… ਅਵਿਨਟ੍ਠੇ ਵਿਨਟ੍ਠਸਞ੍ਞਾ… ਅਭਿਨ੍ਨੇ ਭਿਨ੍ਨਸਞ੍ਞਾ… ਅਵਿਲੁਤ੍ਤੇ ਵਿਲੁਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ, ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ.

ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ ਪਤ੍ਤਂ ਅਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਰਤ੍ਤਾਨਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਸਞ੍ਞਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਰਤ੍ਤਾਨਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਵੇਮਤਿਕਾ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਰਤ੍ਤਾਨਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਅਨਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਸਞ੍ਞਾ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ.

੭੩੭. ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਅਨ੍ਤੋਅਰੁਣੇ ਅਧਿਟ੍ਠੇਤਿ, ਵਿਕਪ੍ਪੇਤਿ, ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਿ, ਨਸ੍ਸਤਿ, ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ, ਭਿਜ੍ਜਤਿ, ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਵਿਸ੍ਸਾਸਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਿਕਾਯ, ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਾਯਾਤਿ.

ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠਪਤ੍ਤਂ ਨ ਦੇਨ੍ਤਿ. ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠਪਤ੍ਤੋ ਨ ਦਾਤਬ੍ਬੋ. ਯਾ ਨ ਦਦੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾਤਿ.

ਪਠਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.