੩. ਤਤਿਯਭਾਣਵਾਰੋ

ਸਙ੍ਘਭੇਦਕਥਾ

੩੪੪. ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਤਦਹੁਪੋਸਥੇ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਸਲਾਕਂ ਗਾਹੇਸਿ – ‘‘ਮਯਂ, ਆਵੁਸੋ, ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਯਾਚਿਮ੍ਹਾ – ‘ਭਗਵਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਸ੍ਸ…ਪੇ… ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਵਾਦੀ. ਇਮਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਯ…ਪੇ… ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਯਾਵਜੀਵਂ ਆਰਞ੍ਞਿਕਾ ਅਸ੍ਸੁ; ਯੋ ਗਾਮਨ੍ਤਂ ਓਸਰੇਯ੍ਯ, ਵਜ੍ਜਂ ਨਂ ਫੁਸੇਯ੍ਯ…ਪੇ… ਯਾਵਜੀਵਂ ਮਚ੍ਛਮਂਸਂ ਨ ਖਾਦੇਯ੍ਯੁਂ; ਯੋ ਮਚ੍ਛਮਂਸਂ ਖਾਦੇਯ੍ਯ, ਵਜ੍ਜਂ ਨਂ ਫੁਸੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ. ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਨਾਨੁਜਾਨਾਤਿ. ਤੇ ਮਯਂ ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਵਤ੍ਥੂਹਿ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤਾਮ. ਯਸ੍ਸਾਯਸ੍ਮਤੋ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਖਮਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਸਲਾਕਂ ਗਣ੍ਹਾਤੂ’’ਤਿ.

ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਵੇਸਾਲਿਕਾ ਵਜ੍ਜਿਪੁਤ੍ਤਕਾ ਪਞ੍ਚਮਤ੍ਤਾਨਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਿ ਨਵਕਾ ਚੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਕਤਞ੍ਞੁਨੋ ਚ. ਤੇ – ‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨ’ਨ੍ਤਿ – ਸਲਾਕਂ ਗਣ੍ਹਿਂਸੁ. ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਮਤ੍ਤਾਨਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਿ ਆਦਾਯ ਯੇਨ ਗਯਾਸੀਸਂ ਤੇਨ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਥ ਖੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਮਤ੍ਤਾਨਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਿ ਆਦਾਯ ਯੇਨ ਗਯਾਸੀਸਂ ਤੇਨ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਹਿ ਨਾਮ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਸੁ ਨਵਕੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਕਾਰੁਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ? ਗਚ੍ਛਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾ, ਪੁਰਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾ ਭਗਵਤੋ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਗਯਾਸੀਸਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ.

ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਗਵਤੋ ਅਵਿਦੂਰੇ ਰੋਦਮਾਨੋ ਠਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਸ੍ਸ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਰੋਦਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯੇਪਿ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾ ਤੇਪਿ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਂ ਰੋਚੇਨ੍ਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਨਵਕਾਸੋ, ਯਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਂ ਰੋਚੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਪਿ ਚ ਤੇ ਗਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ [ਭਿਕ੍ਖੁਸਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.), ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ (ਕ.)].

੩੪੫. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਮਹਤਿਯਾ ਪਰਿਸਾਯ ਪਰਿਵੁਤ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੇ ਦੂਰਤੋਵ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਪਸ੍ਸਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਾਵ ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤੋ ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ, ਯੇਪਿ ਤੇ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾ ਤੇਪਿ ਮਮ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਮਮ ਧਮ੍ਮਂ ਰੋਚੇਨ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਕੋਕਾਲਿਕੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਮਾ, ਆਵੁਸੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੇ ਵਿਸ੍ਸਸਿ. ਪਾਪਿਚ੍ਛਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾ, ਪਾਪਿਕਾਨਂ ਇਚ੍ਛਾਨਂ ਵਸਂ ਗਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਲਂ, ਆਵੁਸੋ. ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਤੇਸਂ ਯਤੋ ਮੇ ਧਮ੍ਮਂ ਰੋਚੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਉਪਡ੍ਢਾਸਨੇਨ ਨਿਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਏਹਾਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਇਧ ਨਿਸੀਦਾਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਲਂ ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਆਸਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਆਯਸ੍ਮਾਪਿ ਖੋ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਆਸਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਬਹੁਦੇਵ ਰਤ੍ਤਿਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਮਾਦਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਅਜ੍ਝੇਸਿ – ‘‘ਵਿਗਤਥਿਨਮਿਦ੍ਧੋ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ. ਪਟਿਭਾਤੁ ਤਂ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਧਮ੍ਮੀ ਕਥਾ, ਪਿਟ੍ਠਿ ਮੇ ਆਗਿਲਾਯਤਿ, ਤਮਹਂ ਆਯਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮਾਵੁਸੋ’’ਤਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਚਤੁਗ੍ਗੁਣਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਪਸ੍ਸੇਨ ਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਕਿਲਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਪਜਾਨਸ੍ਸ ਮੁਹੁਤ੍ਤਕੇਨੇਵ ਨਿਦ੍ਦਾ ਓਕ੍ਕਮਿ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਆਦੇਸਨਾਪਾਟਿਹਾਰਿਯਾਨੁਸਾਸਨਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਓਵਦਿ ਅਨੁਸਾਸਿ. ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਾਨੁਸਾਸਨਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਓਵਦਿ ਅਨੁਸਾਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਤੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੇਨ ਆਦੇਸਨਾਪਾਟਿਹਾਰਿਯਾਨੁਸਾਸਨਿਯਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਚ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੇਨ ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਾਨੁਸਾਸਨਿਯਾ ਓਵਦਿਯਮਾਨਾਨਂ ਅਨੁਸਾਸਿਯਮਾਨਾਨਂ ਵਿਰਜਂ ਵੀਤਮਲਂ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁਂ ਉਦਪਾਦਿ – ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਗਚ੍ਛਾਮ ਮਯਂ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ. ਯੋ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਰੋਚੇਸਿ ਸੋ ਆਗਚ੍ਛਤੂ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾ ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਿ ਆਦਾਯ ਯੇਨ ਵੇਲ਼ੁਵਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ. ਅਥ ਖੋ ਕੋਕਾਲਿਕੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਉਟ੍ਠਾਪੇਸਿ – ‘‘ਉਟ੍ਠੇਹਿ, ਆਵੁਸੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤ, ਨੀਤਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੇਹਿ. ਨਨੁ ਤ੍ਵਂ, ਆਵੁਸੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤ, ਮਯਾ ਵੁਤ੍ਤੋ – ‘ਮਾ, ਆਵੁਸੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੇ ਵਿਸ੍ਸਾਸਿ. ਪਾਪਿਚ੍ਛਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾ, ਪਾਪਿਕਾਨਂ ਇਚ੍ਛਾਨਂ ਵਸਂ ਗਤਾ’’’ਤਿ? ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥੇਵ ਉਣ੍ਹਂ ਲੋਹਿਤਂ ਮੁਖਤੋ ਉਗ੍ਗਞ੍ਛਿ.

ਅਥ ਖੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਸੁਂ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭੇਦਕਾਨੁਵਤ੍ਤਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪੁਨ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਲਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ. ਮਾ ਤੇ ਰੁਚ੍ਚਿ ਭੇਦਕਾਨੁਵਤ੍ਤਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪੁਨ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ. ਤੇਨ ਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਭੇਦਕਾਨੁਵਤ੍ਤਕੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ ਦੇਸਾਪੇਹਿ. ਕਥਂ ਪਨ ਤੇ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਪਟਿਪਜ੍ਜੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਥੇਵ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਬਹੁਦੇਵ ਰਤ੍ਤਿਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਮਾਦਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਤ੍ਵਾ ਮਂ ਅਜ੍ਝੇਸਤਿ – ‘ਵਿਗਤਥਿਨਮਿਦ੍ਧੋ ਖੋ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ; ਪਟਿਭਾਤੁ ਤਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਧਮ੍ਮੀ ਕਥਾ, ਪਿਟ੍ਠਿ ਮੇ ਆਗਿਲਾਯਤਿ, ਤਮਹਂ ਆਯਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਪਟਿਪਜ੍ਜੀ’’ਤਿ.

੩੪੬. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਮਹਾਸਰਸੀ. ਤਂ ਨਾਗਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਹਰਿਂਸੁ. ਤੇ ਤਂ ਸਰਸਿਂ ਓਗਾਹੇਤ੍ਵਾ, ਸੋਣ੍ਡਾਯ ਭਿਸਮੁਲ਼ਾਲਂ ਅਬ੍ਬੁਹਿਤ੍ਵਾ, ਸੁਵਿਕ੍ਖਾਲਿਤਂ ਵਿਕ੍ਖਾਲੇਤ੍ਵਾ, ਅਕਦ੍ਦਮਂ ਸਙ੍ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ, ਅਜ੍ਝੋਹਰਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਤਂ ਵਣ੍ਣਾਯ ਚੇਵ ਹੋਤਿ, ਬਲਾਯ ਚ. ਨ ਚ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਮਰਣਂ ਵਾ ਨਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਮਰਣਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਤੇਸਂਯੇਵ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਨਾਗਾਨਂ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਮਾਨਾ ਤਰੁਣਾ ਭਿਙ੍ਕਚ੍ਛਾਪਾ. ਤੇ ਤਂ ਸਰਸਿਂ ਓਗਾਹੇਤ੍ਵਾ, ਸੋਣ੍ਡਾਯ ਭਿਸਮੁਲ਼ਾਲਂ ਅਬ੍ਬੁਹਿਤ੍ਵਾ, ਨ ਸੁਵਿਕ੍ਖਾਲਿਤਂ ਵਿਕ੍ਖਾਲੇਤ੍ਵਾ, ਸਕਦ੍ਦਮਂ ਸਙ੍ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ, ਅਜ੍ਝੋਹਰਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਤਂ ਨੇਵ ਵਣ੍ਣਾਯ ਹੋਤਿ, ਨ ਬਲਾਯ. ਤਤੋਨਿਦਾਨਞ੍ਚ ਮਰਣਂ ਵਾ ਨਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਮਰਣਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਮਮਾਨੁਕ੍ਰੁਬ੍ਬਂ [ਮਮਾਨੁਕੁਬ੍ਬਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਕਪਣੋ ਮਰਿਸ੍ਸਤੀਤਿ.

‘‘ਮਹਾਵਰਾਹਸ੍ਸ ਮਹਿਂ ਵਿਕ੍ਰੁਬ੍ਬਤੋ [ਵਿਕੁਬ੍ਬਤੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)], ਭਿਸਂ ਘਸਾਨਸ੍ਸ [ਘਸਮਾਨਸ੍ਸ (ਕ.)] ਨਦੀਸੁ ਜਗ੍ਗਤੋ;

ਭਿਙ੍ਕੋਵ ਪਙ੍ਕਂ ਅਭਿਭਕ੍ਖਯਿਤ੍ਵਾ, ਮਮਾਨੁਕ੍ਰੁਬ੍ਬਂ ਕਪਣੋ ਮਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.

੩੪੭. [ਅ. ਨਿ. ੮.੧੬] ‘‘ਅਟ੍ਠਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਦੂਤੇਯ੍ਯਂ ਗਨ੍ਤੁਮਰਹਤਿ. ਕਤਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੋਤਾ ਚ ਹੋਤਿ, ਸਾਵੇਤਾ ਚ, ਉਗ੍ਗਹੇਤਾ ਚ, ਧਾਰੇਤਾ ਚ, ਵਿਞ੍ਞਾਤਾ ਚ, ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤਾ ਚ, ਕੁਸਲੋ ਚ ਸਹਿਤਾਸਹਿਤਸ੍ਸ, ਨੋ ਚ ਕਲਹਕਾਰਕੋ – ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠਹਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਦੂਤੇਯ੍ਯਂ ਗਨ੍ਤੁਮਰਹਤਿ.

[ਅ. ਨਿ. ੮.੧੬] ‘‘ਅਟ੍ਠਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਦੂਤੇਯ੍ਯਂ ਗਨ੍ਤੁਮਰਹਤਿ. ਕਤਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਸੋਤਾ ਚ ਹੋਤਿ, ਸਾਵੇਤਾ ਚ, ਉਗ੍ਗਹੇਤਾ ਚ, ਧਾਰੇਤਾ ਚ, ਵਿਞ੍ਞਾਤਾ ਚ, ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤਾ ਚ, ਕੁਸਲੋ ਚ ਸਹਿਤਾਸਹਿਤਸ੍ਸ, ਨੋ ਚ ਕਲਹਕਾਰਕੋ – ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠਹਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਦੂਤੇਯ੍ਯਂ ਗਨ੍ਤੁਮਰਹਤੀਤਿ.

[ਅ. ਨਿ. ੮.੧੬] ‘‘ਯੋ ਵੇ ਨ ਬ੍ਯਥਤਿ [ਬ੍ਯਾਧਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਪਤ੍ਵਾ, ਪਰਿਸਂ ਉਗ੍ਗਵਾਦਿਨਿਂ;

ਨ ਚ ਹਾਪੇਤਿ ਵਚਨਂ, ਨ ਚ ਛਾਦੇਤਿ ਸਾਸਨਂ.

‘‘ਅਸਨ੍ਦਿਦ੍ਧੋ ਚ ਅਕ੍ਖਾਤਿ [ਅਕ੍ਖਾਤਾ (ਕ.)], ਪੁਚ੍ਛਿਤੋ ਚ ਨ ਕੁਪ੍ਪਤਿ;

ਸ ਵੇ ਤਾਦਿਸਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਦੂਤੇਯ੍ਯਂ ਗਨ੍ਤੁਮਰਹਤੀ’’ਤਿ.

੩੪੮. [ਅ. ਨਿ. ੮.੭] ‘‘ਅਟ੍ਠਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਆਪਾਯਿਕੋ ਨੇਰਯਿਕੋ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ. ਕਤਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ? ਲਾਭੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਆਪਾਯਿਕੋ ਨੇਰਯਿਕੋ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ; ਅਲਾਭੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਯਸੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਅਯਸੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਸਕ੍ਕਾਰੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਅਸਕ੍ਕਾਰੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਾਯ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਾਯ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਆਪਾਯਿਕੋ ਨੇਰਯਿਕੋ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ – ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠਹਿ ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਆਪਾਯਿਕੋ ਨੇਰਯਿਕੋ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ.

੩੪੯. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਲਾਭਂ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ. ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਲਾਭਂ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ? ਯਂ ਹਿਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਂ ਅਨਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ ਆਸਵਾ ਵਿਘਾਤਪਰਿਲ਼ਾਹਾ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰਤੋ ਏਵਂਸਤੇ ਆਸਵਾ ਵਿਘਾਤਪਰਿਲ਼ਾਹਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਂ ਹਿਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਲਾਭਂ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਂ ਅਨਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ ਆਸਵਾ ਵਿਘਾਤਪਰਿਲ਼ਾਹਾ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰਤੋ ਏਵਂਸਤੇ ਆਸਵਾ ਵਿਘਾਤਪਰਿਲ਼ਾਹਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਇਦਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਲਾਭਂ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਲਾਭਂ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ; ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.

੩੫੦. ‘‘ਤੀਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਆਪਾਯਿਕੋ ਨੇਰਯਿਕੋ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ. ਕਤਮੇਹਿ ਤੀਹਿ? ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਾ, ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਾ, ਓਰਮਤ੍ਤਕੇਨ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮੇਨ ਅਨ੍ਤਰਾ ਵੋਸਾਨਂ ਆਪਾਦਿ – ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੀਹਿ ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਆਪਾਯਿਕੋ ਨੇਰਯਿਕੋ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋਤਿ.

‘‘ਮਾ ਜਾਤੁ ਕੋਚਿ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ, ਪਾਪਿਚ੍ਛੋ ਉਦਪਜ੍ਜਥ;

ਤਦਮਿਨਾਪਿ ਜਾਨਾਥ, ਪਾਪਿਚ੍ਛਾਨਂ ਯਥਾਗਤਿ.

‘‘ਪਣ੍ਡਿਤੋਤਿ ਸਮਞ੍ਞਾਤੋ, ਭਾਵਿਤਤ੍ਤੋਤਿ ਸਮ੍ਮਤੋ;

ਜਲਂਵ ਯਸਸਾ ਅਟ੍ਠਾ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋਤਿ ਮੇ ਸੁਤਂ.

‘‘ਸੋ ਪਮਾਦਂ ਅਨੁਚਿਣ੍ਣੋ, ਆਸਜ੍ਜ ਨਂ ਤਥਾਗਤਂ;

ਅਵੀਚਿਨਿਰਯਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਚਤੁਦ੍ਵਾਰਂ ਭਯਾਨਕਂ.

‘‘ਅਦੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਹਿ ਯੋ ਦੁਬ੍ਭੇ, ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਅਕ੍ਰੁਬ੍ਬਤੋ;

ਤਮੇਵ ਪਾਪਂ ਫੁਸਤਿ, ਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨਾਦਰਂ.

‘‘ਸਮੁਦ੍ਦਂ ਵਿਸਕੁਮ੍ਭੇਨ, ਯੋ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯ ਪਦੂਸਿਤੁਂ [ਪਦੁਸ੍ਸਿਤੁਂ (ਕ.)];

ਨ ਸੋ ਤੇਨ ਪਦੂਸੇਯ੍ਯ, ਭੇਸ੍ਮਾ ਹਿ ਉਦਧੀ ਮਹਾ.

‘‘ਏਵਮੇਵ ਤਥਾਗਤਂ, ਯੋ ਵਾਦੇਨੁਪਹਿਂਸਤਿ;

ਸਮਗ੍ਗਤਂ [ਸਮ੍ਮਾਗਤਂ (ਸੀ.), ਸਮਗਤਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਸਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਂ, ਵਾਦੋ ਤਮ੍ਹਿ ਨ ਰੂਹਤਿ.

‘‘ਤਾਦਿਸਂ ਮਿਤ੍ਤਂ ਕ੍ਰੁਬ੍ਬੇਥ [ਕੁਬ੍ਬੇਥ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)], ਤਞ੍ਚ ਸੇਵੇਥ ਪਣ੍ਡਿਤੋ;

ਯਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਾਨੁਗੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਖਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਾਪੁਣੇ’’ਤਿ.

ਉਪਾਲਿਪਞ੍ਹਾ

੩੫੧. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਪਾਲਿ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਪਾਲਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਙ੍ਘਰਾਜਿ ਸਙ੍ਘਰਾਜੀਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘਰਾਜਿ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਚ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ? ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਪਨ ਸਙ੍ਘਰਾਜਿ ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ ਚਾ’’ਤਿ?

‘‘ਏਕਤੋ, ਉਪਾਲਿ, ਏਕੋ ਹੋਤਿ, ਏਕਤੋ ਦ੍ਵੇ, ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵੇਤਿ, ਸਲਾਕਂ ਗਾਹੇਤਿ – ‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾ’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਰਾਜਿ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਚ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ. ਏਕਤੋ, ਉਪਾਲਿ, ਦ੍ਵੇ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਕਤੋ ਦ੍ਵੇ, ਪਞ੍ਚਮੋ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵੇਤਿ, ਸਲਾਕਂ ਗਾਹੇਤਿ – ‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾ’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਰਾਜਿ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਚ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ. ਏਕਤੋ, ਉਪਾਲਿ, ਦ੍ਵੇ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਕਤੋ ਤਯੋ, ਛਟ੍ਠੋ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵੇਤਿ, ਸਲਾਕਂ ਗਾਹੇਤਿ – ‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾ’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਰਾਜਿ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਚ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ. ਏਕਤੋ, ਉਪਾਲਿ, ਤਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਕਤੋ ਤਯੋ, ਸਤ੍ਤਮੋ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵੇਤਿ, ਸਲਾਕਂ ਗਾਹੇਤਿ – ‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾ’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਰਾਜਿ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਚ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ. ਏਕਤੋ, ਉਪਾਲਿ, ਤਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਕਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ, ਅਟ੍ਠਮੋ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵੇਤਿ, ਸਲਾਕਂ ਗਾਹੇਤਿ – ‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾ’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਰਾਜਿ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਚ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ. ਏਕਤੋ, ਉਪਾਲਿ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਕਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ, ਨਵਮੋ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵੇਤਿ, ਸਲਾਕਂ ਗਾਹੇਤਿ – ‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾ’ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਰਾਜਿ ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ ਚ. ਨਵਨ੍ਨਂ ਵਾ, ਉਪਾਲਿ, ਅਤਿਰੇਕਨਵਨ੍ਨਂ ਵਾ ਸਙ੍ਘਰਾਜਿ ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ ਚ. ਨ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਭੇਦਾਯ ਪਰਕ੍ਕਮਤਿ, ਨ ਸਿਕ੍ਖਮਾਨਾ ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ…ਪੇ… ਨ ਸਾਮਣੇਰੋ ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ, ਨ ਸਾਮਣੇਰੀ ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ, ਨ ਉਪਾਸਕੋ ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ, ਨ ਉਪਾਸਿਕਾ ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਭੇਦਾਯ ਪਰਕ੍ਕਮਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੁ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਪਕਤਤ੍ਤੋ, ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਕੋ, ਸਮਾਨਸੀਮਾਯਂ ਠਿਤੋ, ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ.

੩੫੨. [ਅ. ਨਿ. ੧੦.੩੭] ‘‘ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ ਭਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਇਧੁਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਵਿਨਯਂ ਵਿਨਯੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਵਿਨਯਂ ਅਵਿਨਯੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਭਾਸਿਤਂ ਅਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਭਾਸਿਤਂ ਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਭਾਸਿਤਂ ਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਭਾਸਿਤਂ ਅਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਨਾਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਨਾਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਲਹੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਗਰੁਕਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਗਰੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਲਹੁਕਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਸਾਵਸੇਸਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨਵਸੇਸਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਨਵਸੇਸਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਸਾਵਸੇਸਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਇਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਹਿ ਵਤ੍ਥੂਹਿ ਅਪਕਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਵਪਕਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਆਵੇਨਿਂ [ਆਵੇਣਿ (ਸੀ.), ਆਵੇਣਿਕਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਉਪੋਸਥਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਆਵੇਨਿਂ ਪਵਾਰਣਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਆਵੇਨਿਂ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘੋ ਭਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

੩੫੩. [ਅ. ਨਿ. ੧੦.੩੭] ‘‘ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗੀ ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗੀਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ ਸਮਗ੍ਗੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧੁਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਧਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਵਿਨਯਂ ਅਵਿਨਯੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਵਿਨਯਂ ਵਿਨਯੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਭਾਸਿਤਂ ਅਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਭਾਸਿਤਂ ਅਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਭਾਸਿਤਂ ਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਭਾਸਿਤਂ ਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਨਾਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਨਾਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਲਹੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਲਹੁਕਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਗਰੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਗਰੁਕਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਸਾਵਸੇਸਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਸਾਵਸੇਸਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਨਵਸੇਸਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨਵਸੇਸਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਇਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਹਿ ਵਤ੍ਥੂਹਿ ਨ ਅਪਕਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਵਪਕਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਆਵੇਨਿਂ ਉਪੋਸਥਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਆਵੇਨਿਂ ਪਵਾਰਣਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਆਵੇਨਿਂ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘੋ ਸਮਗ੍ਗੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

੩੫੪. ‘‘ਸਮਗ੍ਗਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਸੋ ਪਸਵਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸਮਗ੍ਗਂ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠਿਕਂ ਕਿਬ੍ਬਿਸਂ ਪਸਵਤਿ, ਕਪ੍ਪਂ ਨਿਰਯਮ੍ਹਿ ਪਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ.

[ਇਤਿਵੁ. ੧੮; ਅ. ਨਿ. ੧੦.੩੯] ‘‘ਆਪਾਯਿਕੋ ਨੇਰਯਿਕੋ, ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋ;

ਵਗ੍ਗਰਤੋ ਅਧਮ੍ਮਟ੍ਠੋ, ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਾ ਪਧਂਸਤਿ;

ਸਙ੍ਘਂ ਸਮਗ੍ਗਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ, ਕਪ੍ਪਂ ਨਿਰਯਮ੍ਹਿ ਪਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਿਨ੍ਨਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘਂ ਸਮਗ੍ਗਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਸੋ ਪਸਵਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਭਿਨ੍ਨਂ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਂ ਸਮਗ੍ਗਂ ਕਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਸਵਤਿ, ਕਪ੍ਪਂ ਸਗ੍ਗਮ੍ਹਿ ਮੋਦਤੀ’’ਤਿ.

[ਇਤ੍ਤਿਵੁ. ੧੮; ਅ. ਨਿ. ੧੦.੪੦] ‘‘ਸੁਖਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਸਾਮਗ੍ਗੀ, ਸਮਗ੍ਗਾਨਞ੍ਚ ਅਨੁਗ੍ਗਹੋ;

ਸਮਗ੍ਗਰਤੋ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠੋ, ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਾ ਨ ਧਂਸਤਿ;

ਸਙ੍ਘਂ ਸਮਗ੍ਗਂ ਕਤ੍ਵਾਨ, ਕਪ੍ਪਂ ਸਗ੍ਗਮ੍ਹਿ ਮੋਦਤੀ’’ਤਿ.

੩੫੫. [ਪਰਿ. ੪੫੯] ‘‘ਸਿਯਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋ ਆਪਾਯਿਕੋ, ਨੇਰਯਿਕੋ, ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ, ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ’’ਤਿ? ‘‘ਸਿਯਾ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋ ਆਪਾਯਿਕੋ, ਨੇਰਯਿਕੋ, ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ, ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ’’ਤਿ.

[ਪਰਿ. ੪੫੯] ‘‘ਸਿਯਾ [ਸਿਯਾ ਨੁ ਖੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋ ਨ ਆਪਾਯਿਕੋ, ਨ ਨੇਰਯਿਕੋ, ਨ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ, ਨ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ’’ਤਿ? ‘‘ਸਿਯਾ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋ ਨ ਆਪਾਯਿਕੋ, ਨ ਨੇਰਯਿਕੋ, ਨ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ, ਨ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ’’ਤਿ.

‘‘ਕਤਮੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋ ਆਪਾਯਿਕੋ, ਨੇਰਯਿਕੋ, ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ, ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧੁਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਭੇਦੇ ਅਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਂ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਖਨ੍ਤਿਂ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਰੁਚਿਂ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਭਾਵਂ, ਅਨੁਸ੍ਸਾਵੇਤਿ, ਸਲਾਕਂ ਗਾਹੇਤਿ – ‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾ’ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋ ਆਪਾਯਿਕੋ, ਨੇਰਯਿਕੋ, ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ, ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਭੇਦੇ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਂ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਖਨ੍ਤਿਂ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਰੁਚਿਂ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਭਾਵਂ, ਅਨੁਸ੍ਸਾਵੇਤਿ, ਸਲਾਕਂ ਗਾਹੇਤਿ – ‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾ’ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋ ਆਪਾਯਿਕੋ, ਨੇਰਯਿਕੋ, ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ, ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਭੇਦੇ ਵੇਮਤਿਕੋ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਂ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਖਨ੍ਤਿਂ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਰੁਚਿਂ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਭਾਵਂ, ਅਨੁਸ੍ਸਾਵੇਤਿ, ਸਲਾਕਂ ਗਾਹੇਤਿ – ‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾ’ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋ ਆਪਾਯਿਕੋ, ਨੇਰਯਿਕੋ, ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ, ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਭੇਦੇ ਅਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ…ਪੇ… (ਤਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ ਭੇਦੇ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ) [( ) ਸ੍ਯਾਮਪੋਤ੍ਥਕੇ ਨਤ੍ਥਿ, ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨੀਟੀਕਾਯ ਸਮੇਤਿ]. ਤਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ ਭੇਦੇ ਵੇਮਤਿਕੋ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਵੇਮਤਿਕੋ ਭੇਦੇ ਅਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਵੇਮਤਿਕੋ ਭੇਦੇ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਵੇਮਤਿਕੋ ਭੇਦੇ ਵੇਮਤਿਕੋ ਵਿਨਿਧਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਂ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਖਨ੍ਤਿਂ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਰੁਚਿਂ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਭਾਵਂ, ਅਨੁਸ੍ਸਾਵੇਤਿ, ਸਲਾਕਂ ਗਾਹੇਤਿ – ‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾ’ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋ ਆਪਾਯਿਕੋ, ਨੇਰਯਿਕੋ, ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ, ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਧਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ…ਪੇ… ਅਵਿਨਯਂ ਵਿਨਯੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਵਿਨਯਂ ਅਵਿਨਯੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਅਭਾਸਿਤਂ ਅਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਭਾਸਿਤਂ ਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਭਾਸਿਤਂ ਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਭਾਸਿਤਂ ਅਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਅਨਾਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਨਾਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਲਹੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਗਰੁਕਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਗਰੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਲਹੁਕਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਸਾਵਸੇਸਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨਵਸੇਸਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਅਨਵਸੇਸਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਸਾਵਸੇਸਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਭੇਦੇ ਅਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ…ਪੇ… ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਭੇਦੇ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ … ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਭੇਦੇ ਵੇਮਤਿਕੋ… ਤਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਭੇਦੇ ਅਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ… (ਤਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਭੇਦੇ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ) [( ) ਸ੍ਯਾਮਪੋਤ੍ਥਕੇ ਨਤ੍ਥਿ] … ਤਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਭੇਦੇ ਵੇਮਤਿਕੋ… ਤਸ੍ਮਿਂ ਵੇਮਤਿਕੋ, ਭੇਦੇ ਅਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ… ਤਸ੍ਮਿਂ ਵੇਮਤਿਕੋ, ਭੇਦੇ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ… ਤਸ੍ਮਿਂ ਵੇਮਤਿਕੋ, ਭੇਦੇ ਵੇਮਤਿਕੋ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਂ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਖਨ੍ਤਿਂ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਰੁਚਿਂ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਭਾਵਂ, ਅਨੁਸ੍ਸਾਵੇਤਿ, ਸਲਾਕਂ ਗਾਹੇਤਿ – ‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾ’ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋ ਆਪਾਯਿਕੋ, ਨੇਰਯਿਕੋ, ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ, ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ’’ਤਿ.

‘‘ਕਤਮੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋ ਨ ਆਪਾਯਿਕੋ, ਨ ਨੇਰਯਿਕੋ, ਨ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ, ਨ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧੁਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਭੇਦੇ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਅਵਿਨਿਧਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਂ, ਅਵਿਨਿਧਾਯ ਖਨ੍ਤਿਂ, ਅਵਿਨਿਧਾਯ ਰੁਚਿਂ, ਅਵਿਨਿਧਾਯ ਭਾਵਂ, ਅਨੁਸ੍ਸਾਵੇਤਿ, ਸਲਾਕਂ ਗਾਹੇਤਿ – ‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾ’ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋ ਨ ਆਪਾਯਿਕੋ, ਨ ਨੇਰਯਿਕੋ, ਨ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ, ਨ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਧਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ…ਪੇ… ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਭੇਦੇ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਅਵਿਨਿਧਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਂ, ਅਵਿਨਿਧਾਯ ਖਨ੍ਤਿਂ, ਅਵਿਨਿਧਾਯ ਰੁਚਿਂ, ਅਵਿਨਿਧਾਯ ਭਾਵਂ, ਅਨੁਸ੍ਸਾਵੇਤਿ, ਸਲਾਕਂ ਗਾਹੇਤਿ – ‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾ’ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋ ਨ ਆਪਾਯਿਕੋ, ਨ ਨੇਰਯਿਕੋ, ਨ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ, ਨ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ’’ਤਿ.

ਤਤਿਯਭਾਣਵਾਰੋ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ.

ਸਙ੍ਘਭੇਦਕਕ੍ਖਨ੍ਧਕੋ ਸਤ੍ਤਮੋ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਅਨੁਪਿਯੇ ਅਭਿਞ੍ਞਾਤਾ, ਸੁਖੁਮਾਲੋ ਨ ਇਚ੍ਛਤਿ;

ਕਸਾ ਵਪਾ ਅਭਿ ਨਿਨ੍ਨੇ, ਨਿਦ੍ਧਾ ਲਾਵੇ ਚ ਉਬ੍ਬਹੇ.

ਪੁਞ੍ਜਮਦ੍ਦਪਲਾਲਞ੍ਚ, ਭੁਸਓਫੁਣਨੀਹਰੇ;

ਆਯਤਿਮ੍ਪਿ ਨ ਖੀਯਨ੍ਤਿ, ਪਿਤਰੋ ਚ ਪਿਤਾਮਹਾ.

ਭਦ੍ਦਿਯੋ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਚ, ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗੁ ਕਿਮਿਲੋ;

ਸਕ੍ਯਮਾਨੋ ਚ ਕੋਸਮ੍ਬਿਂ, ਪਰਿਹਾਯਿ ਕਕੁਧੇਨ ਚ.

ਪਕਾਸੇਸਿ ਪਿਤੁਨੋ ਚ, ਪੁਰਿਸੇ ਸਿਲਂ ਨਾਲ਼ਾਗਿਰਿਂ;

ਤਿਕਪਞ੍ਚਗਰੁਕੋ ਖੋ, ਭਿਨ੍ਦਿ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯੇਨ ਚ;

ਤਯੋ ਅਟ੍ਠ ਪੁਨ ਤੀਣਿ, ਰਾਜਿ ਭੇਦਾ ਸਿਯਾ ਨੁ ਖੋਤਿ.

ਸਙ੍ਘਭੇਦਕਕ੍ਖਨ੍ਧਕਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.