੭. ਸਙ੍ਘਭੇਦਕਕ੍ਖਨ੍ਧਕਂ
੧. ਪਠਮਭਾਣਵਾਰੋ
ਛਸਕ੍ਯਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਕਥਾ
੩੩੦. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਅਨੁਪਿਯਾਯਂ ਵਿਹਰਤਿ, ਅਨੁਪਿਯਂ ਨਾਮ ਮਲ੍ਲਾਨਂ ਨਿਗਮੋ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਅਭਿਞ੍ਞਾਤਾ ਅਭਿਞ੍ਞਾਤਾ ਸਕ੍ਯਕੁਮਾਰਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਂ ਅਨੁਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਮਹਾਨਾਮੋ ਚ ਸਕ੍ਕੋ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਚ ਸਕ੍ਕੋ ਦ੍ਵੇਭਾਤਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਸਕ੍ਕੋ ਸੁਖੁਮਾਲੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਯੋ ਪਾਸਾਦਾ ਹੋਨ੍ਤਿ – ਏਕੋ ਹੇਮਨ੍ਤਿਕੋ, ਏਕੋ ਗਿਮ੍ਹਿਕੋ, ਏਕੋ ਵਸ੍ਸਿਕੋ. ਸੋ ਵਸ੍ਸਿਕੇ ਪਾਸਾਦੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਾਸੇ [ਵਸ੍ਸਿਕੇ ਪਾਸਾਦੇ ਵਸ੍ਸਿਕੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਾਸੇ (ਸੀ.)] ਨਿਪ੍ਪੁਰਿਸੇਹਿ ਤੂਰਿਯੇਹਿ ਪਰਿਚਾਰਯਮਾਨੋ [ਪਰਿਚਾਰਿਯਮਾਨੋ (ਕ.)] ਨ ਹੇਟ੍ਠਾਪਾਸਾਦਂ ਓਰੋਹਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਮਹਾਨਾਮਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਏਤਰਹਿ ਖੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਤਾ ਅਭਿਞ੍ਞਾਤਾ ਸਕ੍ਯਕੁਮਾਰਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਂ ਅਨੁਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ. ਅਮ੍ਹਾਕਞ੍ਚ ਪਨ ਕੁਲਾ ਨਤ੍ਥਿ ਕੋਚਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਵਾ ਪਬ੍ਬਜੇਯ੍ਯਂ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਵਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਮਹਾਨਾਮੋ ਸਕ੍ਕੋ ਯੇਨ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਸਕ੍ਕੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਂ ਸਕ੍ਕਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਏਤਰਹਿ, ਤਾਤ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ, ਅਭਿਞ੍ਞਾਤਾ ਅਭਿਞ੍ਞਾਤਾ ਸਕ੍ਯਕੁਮਾਰਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਂ ਅਨੁਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ. ਅਮ੍ਹਾਕਞ੍ਚ ਪਨ ਕੁਲਾ ਨਤ੍ਥਿ ਕੋਚਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ. ਤੇਨ ਹਿ ਤ੍ਵਂ ਵਾ ਪਬ੍ਬਜ, ਅਹਂ ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਹਂ ਖੋ ਸੁਖੁਮਾਲੋ, ਨਾਹਂ ਸਕ੍ਕੋਮਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੁਂ. ਤ੍ਵਂ ਪਬ੍ਬਜਾਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਹਿ ਖੋ ਤੇ, ਤਾਤ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ, ਘਰਾਵਾਸਤ੍ਥਂ ਅਨੁਸਾਸਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਪਠਮਂ ਖੇਤ੍ਤਂ ਕਸਾਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਕਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵਪਾਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਵਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਉਦਕਂ ਅਭਿਨੇਤਬ੍ਬਂ. ਉਦਕਂ ਅਭਿਨੇਤ੍ਵਾ ਉਦਕਂ ਨਿਨ੍ਨੇਤਬ੍ਬਂ. ਉਦਕਂ ਨਿਨ੍ਨੇਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਧਾਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਨਿਦ੍ਧਾਪੇਤ੍ਵਾ [ਨਿਡ੍ਡਹੇਤਬ੍ਬਂ, ਨਿਡ੍ਡਹੇਤ੍ਵਾ (ਸੀ.)] ਲਵਾਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਲਵਾਪੇਤ੍ਵਾ ਉਬ੍ਬਾਹਾਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਉਬ੍ਬਾਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਞ੍ਜਂ ਕਾਰਾਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਪੁਞ੍ਜਂ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਮਦ੍ਦਾਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਮਦ੍ਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਲਾਲਾਨਿ ਉਦ੍ਧਰਾਪੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਪਲਾਲਾਨਿ ਉਦ੍ਧਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਭੁਸਿਕਾ ਉਦ੍ਧਰਾਪੇਤਬ੍ਬਾ. ਭੁਸਿਕਂ ਉਦ੍ਧਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਓਪੁਨਾਪੇਤਬ੍ਬਂ [ਓਫੁਨਾਪੇਤਬ੍ਬਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.), ਓਫੁਣਾਪੇਤਬ੍ਬਂ (ਯੋਜਨਾ)]. ਓਪੁਨਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਤਿਹਰਾਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਤਿਹਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਆਯਤਿਮ੍ਪਿ ਵਸ੍ਸਂ ਏਵਮੇਵ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਆਯਤਿਮ੍ਪਿ ਵਸ੍ਸਂ ਏਵਮੇਵ ਕਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਨ ਕਮ੍ਮਾ ਖੀਯਨ੍ਤਿ? ਨ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ? ਕਦਾ ਕਮ੍ਮਾ ਖੀਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ? ਕਦਾ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਾਯਿਸ੍ਸਤਿ? ਕਦਾ ਮਯਂ ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤਾ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤਾ ਪਰਿਚਾਰੇਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਤਾਤ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ, ਕਮ੍ਮਾ ਖੀਯਨ੍ਤਿ. ਨ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਅਖੀਣੇਵ ਕਮ੍ਮੇ ਪਿਤਰੋ ਚ ਪਿਤਾਮਹਾ ਚ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਤ੍ਵਞ੍ਞੇਵ ਘਰਾਵਾਸਤ੍ਥੇਨ ਉਪਜਾਨਾਹਿ. ਅਹਂ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ.
ਅਥ ਖੋ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਸਕ੍ਕੋ ਯੇਨ ਮਾਤਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਾਤਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਚ੍ਛਾਮਹਂ, ਅਮ੍ਮ, ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੁਂ. ਅਨੁਜਾਨਾਹਿ ਮਂ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਂ ਸਕ੍ਕਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਖੋ ਮੇ, ਤਾਤ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ, ਦ੍ਵੇ ਪੁਤ੍ਤਾ ਪਿਯਾ ਮਨਾਪਾ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲਾ. ਮਰਣੇਨਪਿ ਵੋ ਅਕਾਮਕਾ ਵਿਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਕਿਂ ਪਨਾਹਂ ਤੁਮ੍ਹੇ ਜੀਵਨ੍ਤੇ ਅਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ? ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ…ਪੇ… ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਸਕ੍ਕੋ ਮਾਤਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਚ੍ਛਾਮਹਂ, ਅਮ੍ਮ, ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੁਂ. ਅਨੁਜਾਨਾਹਿ ਮਂ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ [ਇਮਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਕੇਸੁਚਿ ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਏਵਮ੍ਪਿ ਪਾਠੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ –- ‘‘ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ਏਵਮਾਹ ‘ਸਚੇ ਤਾਤ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ ਭਦ੍ਦਿਯੋ ਸਕ੍ਯਰਾਜਾ ਸਕ੍ਯਾਨਂ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਤਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਤਿ, ਏਵਂ ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਪਬ੍ਬਜਾਹੀ’’’ਤਿ]. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਭਦ੍ਦਿਯੋ ਸਕ੍ਯਰਾਜਾ ਸਕ੍ਯਾਨਂ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਤਿ. ਸੋ ਚ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਸਹਾਯੋ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਮਾਤਾ – ‘ਅਯਂ ਖੋ ਭਦ੍ਦਿਯੋ ਸਕ੍ਯਰਾਜਾ ਸਕ੍ਯਾਨਂ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਤਿ; ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਸਹਾਯੋ; ਸੋ ਨ ਉਸ੍ਸਹਤਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੁ’ਨ੍ਤਿ – ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਂ ਸਕ੍ਕਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਚੇ, ਤਾਤ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ, ਭਦ੍ਦਿਯੋ ਸਕ੍ਯਰਾਜਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਤਿ, ਏਵਂ ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਪਬ੍ਬਜਾਹੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਸਕ੍ਕੋ ਯੇਨ ਭਦ੍ਦਿਯੋ ਸਕ੍ਯਰਾਜਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਦ੍ਦਿਯਂ ਸਕ੍ਯਰਾਜਾਨਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਮਮ ਖੋ, ਸਮ੍ਮ, ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਤਵ ਪਟਿਬਦ੍ਧਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸਚੇ ਤੇ, ਸਮ੍ਮ, ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਮਮ ਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਵਾ ਅਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਵਾ ਸਾ ਹੋਤੁ, ਅਹਂ ਤਯਾ; ਯਥਾ ਸੁਖਂ ਪਬ੍ਬਜਾਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਹਿ, ਸਮ੍ਮ, ਉਭੋ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਨਾਹਂ, ਸਮ੍ਮ, ਸਕ੍ਕੋਮਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੁਨ੍ਤਿ. ਯਂ ਤੇ ਸਕ੍ਕਾ ਅਞ੍ਞਂ ਮਯਾ ਕਾਤੁਂ, ਕ੍ਯਾਹਂ [ਤ੍ਯਾਹਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਤ੍ਵਂ ਪਬ੍ਬਜਾਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਮਾਤਾ ਖੋ ਮਂ, ਸਮ੍ਮ, ਏਵਮਾਹ – ‘ਸਚੇ, ਤਾਤ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ, ਭਦ੍ਦਿਯੋ ਸਕ੍ਯਰਾਜਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਤਿ, ਏਵਂ ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਪਬ੍ਬਜਾਹੀ’’’ਤਿ. ‘‘ਭਾਸਿਤਾ ਖੋ ਪਨ ਤੇ, ਸਮ੍ਮ, ਏਸਾ ਵਾਚਾ. ਸਚੇ ਤੇ, ਸਮ੍ਮ, ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਮਮ ਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਵਾ, ਅਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਵਾ ਸਾ ਹੋਤੁ, ਅਹਂ ਤਯਾ; ਯਥਾ ਸੁਖਂ ਪਬ੍ਬਜਾਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਹਿ, ਸਮ੍ਮ, ਉਭੋ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ.
ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਸਚ੍ਚਵਾਦਿਨੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਚ੍ਚਪਟਿਞ੍ਞਾ. ਅਥ ਖੋ ਭਦ੍ਦਿਯੋ ਸਕ੍ਯਰਾਜਾ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਂ ਸਕ੍ਕਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਆਗਮੇਹਿ, ਸਮ੍ਮ, ਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਾਨਿ. ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਵਸ੍ਸਾਨਂ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਉਭੋ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਤਿਚਿਰਂ, ਸਮ੍ਮ, ਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਾਨਿ. ਨਾਹਂ ਸਕ੍ਕੋਮਿ ਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਾਨਿ ਆਗਮੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਆਗਮੇਹਿ, ਸਮ੍ਮ, ਛਵਸ੍ਸਾਨਿ…ਪੇ… ਪਞ੍ਚਵਸ੍ਸਾਨਿ… ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਵਸ੍ਸਾਨਿ… ਤੀਣਿ ਵਸ੍ਸਾਨਿ… ਦ੍ਵੇ ਵਸ੍ਸਾਨਿ… ਏਕਂ ਵਸ੍ਸਂ. ਏਕਸ੍ਸ ਵਸ੍ਸਸ੍ਸ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਉਭੋ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਤਿਚਿਰਂ, ਸਮ੍ਮ, ਏਕਵਸ੍ਸਂ. ਨਾਹਂ ਸਕ੍ਕੋਮਿ ਏਕਂ ਵਸ੍ਸਂ ਆਗਮੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਆਗਮੇਹਿ, ਸਮ੍ਮ, ਸਤ੍ਤਮਾਸੇ. ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਮਾਸਾਨਂ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਉਭੋਪਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਤਿਚਿਰਂ, ਸਮ੍ਮ, ਸਤ੍ਤਮਾਸਾ. ਨਾਹਂ ਸਕ੍ਕੋਮਿ ਸਤ੍ਤਮਾਸੇ ਆਗਮੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਆਗਮੇਹਿ, ਸਮ੍ਮ, ਛ ਮਾਸੇ…ਪੇ… ਪਞ੍ਚ ਮਾਸੇ… ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਾਸੇ… ਤਯੋ ਮਾਸੇ… ਦ੍ਵੇ ਮਾਸੇ… ਏਕਂ ਮਾਸਂ… ਅਡ੍ਢਮਾਸਂ. ਅਡ੍ਢਮਾਸਸ੍ਸ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਉਭੋਪਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਤਿਚਿਰਂ, ਸਮ੍ਮ, ਅਡ੍ਢਮਾਸੋ. ਨਾਹਂ ਸਕ੍ਕੋਮਿ ਅਡ੍ਢਮਾਸਂ ਆਗਮੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਆਗਮੇਹਿ, ਸਮ੍ਮ, ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਯਾਵਾਹਂ ਪੁਤ੍ਤੇ ਚ ਭਾਤਰੋ ਚ ਰਜ੍ਜਂ ਨਿਯ੍ਯਾਦੇਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਚਿਰਂ, ਸਮ੍ਮ, ਸਤ੍ਤਾਹੋ, ਆਗਮੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ.
੩੩੧. ਅਥ ਖੋ ਭਦ੍ਦਿਯੋ ਚ ਸਕ੍ਯਰਾਜਾ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਚ ਆਨਨ੍ਦੋ ਚ ਭਗੁ ਚ ਕਿਮਿਲੋ ਚ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਚ, ਉਪਾਲਿਕਪ੍ਪਕੇਨ ਸਤ੍ਤਮਾ, ਯਥਾ ਪੁਰੇ ਚਤੁਰਙ੍ਗਿਨਿਯਾ ਸੇਨਾਯ ਉਯ੍ਯਾਨਭੂਮਿਂ ਨਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਚਤੁਰਙ੍ਗਿਨਿਯਾ ਸੇਨਾਯ ਨਿਯ੍ਯਿਂਸੁ. ਤੇ ਦੂਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸੇਨਂ ਨਿਵਤ੍ਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਰਵਿਸਯਂ ਓਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਭਰਣਂ ਓਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗੇਨ ਭਣ੍ਡਿਕਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਉਪਾਲਿਂ ਕਪ੍ਪਕਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਹਨ੍ਦ, ਭਣੇ ਉਪਾਲਿ, ਨਿਵਤ੍ਤਸ੍ਸੁ; ਅਲਂ ਤੇ ਏਤ੍ਤਕਂ ਜੀਵਿਕਾਯਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਉਪਾਲਿਸ੍ਸ ਕਪ੍ਪਕਸ੍ਸ ਨਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਚਣ੍ਡਾ ਖੋ ਸਾਕਿਯਾ; ਇਮਿਨਾ ਕੁਮਾਰਾ ਨਿਪ੍ਪਾਤਿਤਾਤਿ ਘਾਤਾਪੇਯ੍ਯੁਮ੍ਪਿ ਮਂ. ਇਮੇ ਹਿ ਨਾਮ ਸਕ੍ਯਕੁਮਾਰਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਕਿਮਙ੍ਗ [ਕਿਮਙ੍ਗ (ਸੀ.)] ਪਨਾਹ’’ਨ੍ਤਿ. ਭਣ੍ਡਿਕਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਭਣ੍ਡਂ ਰੁਕ੍ਖੇ ਆਲਗ੍ਗੇਤ੍ਵਾ ‘ਯੋ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਦਿਨ੍ਨਂਯੇਵ ਹਰਤੂ’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਤੇ ਸਕ੍ਯਕੁਮਾਰਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ. ਅਦ੍ਦਸਾਸੁਂ ਖੋ ਤੇ ਸਕ੍ਯਕੁਮਾਰਾ ਉਪਾਲਿਂ ਕਪ੍ਪਕਂ ਦੂਰਤੋਵ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਉਪਾਲਿਂ ਕਪ੍ਪਕਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਕਿਸ੍ਸ, ਭਣੇ ਉਪਾਲਿ, ਨਿਵਤ੍ਤੇਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧ ਮੇ, ਅਯ੍ਯਪੁਤ੍ਤਾ, ਨਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਚਣ੍ਡਾ ਖੋ ਸਾਕਿਯਾ; ਇਮਿਨਾ ਕੁਮਾਰਾ ਨਿਪ੍ਪਾਤਿਤਾਤਿ ਘਾਤਾਪੇਯ੍ਯੁਮ੍ਪਿ ਮਂ. ਇਮੇ ਹਿ ਨਾਮ ਸਕ੍ਯਕੁਮਾਰਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਕਿਮਙ੍ਗ ਪਨਾਹ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਖੋ ਅਹਂ, ਅਯ੍ਯਪੁਤ੍ਤਾ, ਭਣ੍ਡਿਕਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਭਣ੍ਡਂ ਰੁਕ੍ਖੇ ਆਲਗ੍ਗੇਤ੍ਵਾ ‘ਯੋ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਦਿਨ੍ਨਞ੍ਞੇਵ ਹਰਤੂ’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਤੋਮ੍ਹਿ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਸੁਟ੍ਠੁ, ਭਣੇ ਉਪਾਲਿ, ਅਕਾਸਿ ਯਮ੍ਪਿ ਨ ਨਿਵਤ੍ਤੋ [ਯਂ ਨਿਵਤ੍ਤੋ (ਸੀ.), ਯਂ ਪਨ ਨਿਵਤ੍ਤੋ (ਸ੍ਯਾ.)]. ਚਣ੍ਡਾ ਖੋ ਸਾਕਿਯਾ; ਇਮਿਨਾ ਕੁਮਾਰਾ ਨਿਪ੍ਪਾਤਿਤਾਤਿ ਘਾਤਾਪੇਯ੍ਯੁਮ੍ਪਿ ਤ’’ਨ੍ਤਿ.
ਅਥ ਖੋ ਸਕ੍ਯਕੁਮਾਰਾ ਉਪਾਲਿਂ ਕਪ੍ਪਕਂ ਆਦਾਯ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਖੋ ਤੇ ਸਕ੍ਯਕੁਮਾਰਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਾਕਿਯਾ ਨਾਮ ਮਾਨਸ੍ਸਿਨੋ. ਅਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਪਾਲਿ ਕਪ੍ਪਕੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਪਰਿਚਾਰਕੋ. ਇਮਂ ਭਗਵਾ ਪਠਮਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤੁ. ਇਮਸ੍ਸ ਮਯਂ ਅਭਿਵਾਦਨਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਨਅਞ੍ਜਲਿਕਮ੍ਮਸਾਮੀਚਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮ. ਏਵਂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਾਕਿਯਾਨਂ ਸਾਕਿਯਮਾਨੋ ਨਿਮ੍ਮਾਨਾਯਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ [ਨਿਮ੍ਮਾਦਯਿਸ੍ਸਤੀਤਿ (ਸੀ.), ਨਿਮ੍ਮਾਨਿਯਿਸ੍ਸਤੀਤਿ (ਸ੍ਯਾ.)].
ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਉਪਾਲਿਂ ਕਪ੍ਪਕਂ ਪਠਮਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਸਿ, ਪਚ੍ਛਾ ਤੇ ਸਕ੍ਯਕੁਮਾਰੇ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਭਦ੍ਦਿਯੋ ਤੇਨੇਵ ਅਨ੍ਤਰਵਸ੍ਸੇਨ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਸਚ੍ਛਾਕਾਸਿ. ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸਿ. ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਂ ਸਚ੍ਛਾਕਾਸਿ. ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਪੋਥੁਜ੍ਜਨਿਕਂ ਇਦ੍ਧਿਂ ਅਭਿਨਿਪ੍ਫਾਦੇਸਿ.
੩੩੨. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਭਦ੍ਦਿਯੋ ਅਰਞ੍ਞਗਤੋਪਿ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਤੋਪਿ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤੋਪਿ ਅਭਿਕ੍ਖਣਂ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸਿ – ‘‘ਅਹੋ ਸੁਖਂ, ਅਹੋ ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਆਯਸ੍ਮਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਦ੍ਦਿਯੋ ਅਰਞ੍ਞਗਤੋਪਿ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਤੋਪਿ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤੋਪਿ ਅਭਿਕ੍ਖਣਂ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸਿ – ‘ਅਹੋ ਸੁਖਂ, ਅਹੋ ਸੁਖ’ਨ੍ਤਿ. ਨਿਸ੍ਸਂਸਯਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਭਦ੍ਦਿਯੋ ਅਨਭਿਰਤੋਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਤਿ. ਤਂਯੇਵ ਵਾ ਪੁਰਿਮਂ ਰਜ੍ਜਸੁਖਂ ਸਮਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੋ ਅਰਞ੍ਞਗਤੋਪਿ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਤੋਪਿ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤੋਪਿ ਅਭਿਕ੍ਖਣਂ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸਿ – ‘ਅਹੋ ਸੁਖਂ, ਅਹੋ ਸੁਖ’’’ਨ੍ਤਿ.
ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਮਮ ਵਚਨੇਨ ਭਦ੍ਦਿਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਮਨ੍ਤੇਹਿ – ‘ਸਤ੍ਥਾ ਤਂ, ਆਵੁਸੋ ਭਦ੍ਦਿਯ, ਆਮਨ੍ਤੇਤੀ’’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਗਵਤੋ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਭਦ੍ਦਿਯੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਭਦ੍ਦਿਯਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਤ੍ਥਾ ਤਂ, ਆਵੁਸੋ ਭਦ੍ਦਿਯ, ਆਮਨ੍ਤੇਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮਾਵੁਸੋ’’ਤਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਭਦ੍ਦਿਯੋ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਭਦ੍ਦਿਯਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ ਤ੍ਵਂ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਅਰਞ੍ਞਗਤੋਪਿ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਤੋਪਿ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤੋਪਿ ਅਭਿਕ੍ਖਣਂ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸਿ – ‘ਅਹੋ ਸੁਖਂ, ਅਹੋ ਸੁਖ’’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਭਦ੍ਦਿਯ, ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਅਰਞ੍ਞਗਤੋਪਿ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਤੋਪਿ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤੋਪਿ ਅਭਿਕ੍ਖਣਂ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸਿ – ‘ਅਹੋ ਸੁਖਂ ਅਹੋ ਸੁਖ’’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਞ੍ਞੋ ਸਤੋਪਿ ਅਨ੍ਤੋਪਿ ਅਨ੍ਤੇਪੁਰੇ ਰਕ੍ਖਾ ਸੁਸਂਵਿਹਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਬਹਿਪਿ ਅਨ੍ਤੇਪੁਰੇ ਰਕ੍ਖਾ ਸੁਸਂਵਿਹਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਅਨ੍ਤੋਪਿ ਨਗਰੇ ਰਕ੍ਖਾ ਸੁਸਂਵਿਹਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਬਹਿਪਿ ਨਗਰੇ ਰਕ੍ਖਾ ਸੁਸਂਵਿਹਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਅਨ੍ਤੋਪਿ ਜਨਪਦੇ ਰਕ੍ਖਾ ਸੁਸਂਵਿਹਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਬਹਿਪਿ ਜਨਪਦੇ ਰਕ੍ਖਾ ਸੁਸਂਵਿਹਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਂ ਰਕ੍ਖਿਤੋਪਿ ਗੋਪਿਤੋਪਿ ਸਨ੍ਤੋ ਭੀਤੋ ਉਬ੍ਬਿਗ੍ਗੋ ਉਸ੍ਸਙ੍ਕੀ ਉਤ੍ਰਸ੍ਤੋ ਵਿਹਰਾਮਿ. ਏਤਰਹਿ ਖੋ ਪਨ ਅਹਂ ਏਕੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਰਞ੍ਞਗਤੋਪਿ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਤੋਪਿ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤੋਪਿ ਅਭੀਤੋ ਅਨੁਬ੍ਬਿਗ੍ਗੋ ਅਨੁਸ੍ਸਙ੍ਕੀ ਅਨੁਤ੍ਰਸ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕੋ ਪਨ੍ਨਲੋਮੋ ਪਰਦਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤੋ ਮਿਗਭੂਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰਾਮੀਤਿ. ਇਮਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਅਰਞ੍ਞਗਤੋਪਿ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਤੋਪਿ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤੋਪਿ ਅਭਿਕ੍ਖਣਂ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਮਿ – ‘ਅਹੋ ਸੁਖਂ, ਅਹੋ ਸੁਖ’’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਤਾਯਂ ਵੇਲਾਯਂ ਇਮਂ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸਿ –
[ਉਦਾ. ੨੦] ‘‘ਯਸ੍ਸਨ੍ਤਰਤੋ ਨ ਸਨ੍ਤਿ ਕੋਪਾ, ਇਤਿ ਭਵਾਭਵਤਞ੍ਚ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤੋ;
ਤਂ ਵਿਗਤਭਯਂ ਸੁਖਿਂ ਅਸੋਕਂ, ਦੇਵਾ ਨਾਨੁਭਵਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਾਯਾ’’ਤਿ.
ਦੇਵਦਤ੍ਤਵਤ੍ਥੁ
੩੩੩. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਅਨੁਪਿਯਾਯਂ ਯਥਾਭਿਰਨ੍ਤਂ ਵਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਕੋਸਮ੍ਬੀ ਤੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਯੇਨ ਕੋਸਮ੍ਬੀ ਤਦਵਸਰਿ. ਤਤ੍ਰ ਸੁਦਂ ਭਗਵਾ ਕੋਸਮ੍ਬਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਘੋਸਿਤਾਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਹੋਗਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਨਸ੍ਸ ਏਵਂ ਚੇਤਸੋ ਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੋ ਉਦਪਾਦਿ – ‘‘ਕਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹਂ ਪਸਾਦੇਯ੍ਯਂ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਮੇ ਪਸਨ੍ਨੇ ਬਹੁਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਅਯਂ ਖੋ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁ ਕੁਮਾਰੋ ਤਰੁਣੋ ਚੇਵ ਆਯਤਿਂ ਭਦ੍ਦੋ ਚ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁਂ ਕੁਮਾਰਂ ਪਸਾਦੇਯ੍ਯਂ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਮੇ ਪਸਨ੍ਨੇ ਬਹੁਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.
ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਸੇਨਾਸਨਂ ਸਂਸਾਮੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਯੇਨ ਰਾਜਗਹਂ ਤੇਨ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਯੇਨ ਰਾਜਗਹਂ ਤਦਵਸਰਿ. ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਸਕਵਣ੍ਣਂ ਪਟਿਸਂਹਰਿਤ੍ਵਾ ਕੁਮਾਰਕਵਣ੍ਣਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਿਨਿਤ੍ਵਾ ਅਹਿਮੇਖਲਿਕਾਯ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁਸ੍ਸ ਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਉਚ੍ਛਙ੍ਗੇ [ਉਚ੍ਚਙ੍ਕੇ (ਸ੍ਯਾ.)] ਪਾਤੁਰਹੋਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁ ਕੁਮਾਰੋ ਭੀਤੋ ਅਹੋਸਿ, ਉਬ੍ਬਿਗ੍ਗੋ ਉਸ੍ਸਙ੍ਕੀ ਉਤ੍ਰਸ੍ਤੋ. ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁਂ ਕੁਮਾਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਭਾਯਸਿ ਮਂ ਤ੍ਵਂ ਕੁਮਾਰਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਾਯਾਮਿ. ਕੋਸਿ ਤ੍ਵ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਹਂ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਸਚੇ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਯ੍ਯੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ, ਇਙ੍ਘ ਸਕੇਨੇਵ ਵਣ੍ਣੇਨ ਪਾਤੁਭਵਸ੍ਸੂ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਕੁਮਾਰਕਵਣ੍ਣਂ ਪਟਿਸਂਹਰਿਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਾਟਿਪਤ੍ਤਚੀਵਰਧਰੋ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁਸ੍ਸ ਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਪੁਰਤੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁ ਕੁਮਾਰੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਇਮਿਨਾ ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯੇਨ ਅਭਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋ ਪਞ੍ਚਹਿ ਰਥਸਤੇਹਿ ਸਾਯਂ ਪਾਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਪਞ੍ਚ ਚ ਥਾਲਿਪਾਕਸਤਾਨਿ ਭਤ੍ਤਾਭਿਹਾਰੋ ਅਭਿਹਰੀਯਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੇਨ ਅਭਿਭੂਤਸ੍ਸ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਵਰੂਪਂ ਇਚ੍ਛਾਗਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ – ‘‘ਅਹਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਰਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਸਹ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਵ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸਾ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਪਰਿਹਾਯਿ.
[ਅ. ਨਿ. ੫.੧੦੦] ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਕਕੁਧੋ ਨਾਮ ਕੋਲ਼ਿਯਪੁਤ੍ਤੋ, ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਕੋ, ਅਧੁਨਾ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਮਨੋਮਯਂ ਕਾਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨੋ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਰੂਪੋ ਅਤ੍ਤਭਾਵਪ੍ਪਟਿਲਾਭੋ ਹੋਤਿ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਤੀਣਿ ਵਾ ਮਾਗਧਕਾਨਿ [ਮਾਗਧਿਕਾਨਿ (ਸ੍ਯਾ.)] ਗਾਮਕ੍ਖੇਤ੍ਤਾਨਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਅਤ੍ਤਭਾਵਪ੍ਪਟਿਲਾਭੇਨ ਨੇਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਪਰਂ ਬ੍ਯਾਬਾਧੇਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਕਕੁਧੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤੋ ਖੋ ਕਕੁਧੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਭਨ੍ਤੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੇਨ ਅਭਿਭੂਤਸ੍ਸ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ [ਪਰਿਯਾਦਿਣ੍ਣਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ (ਕ.)] ਏਵਰੂਪਂ ਇਚ੍ਛਾਗਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ – ‘ਅਹਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਰਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਸਹ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਵ ਭਨ੍ਤੇ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸਾ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਪਰਿਹੀਨੋ’’ਤਿ. ਇਦਮਵੋਚ ਕਕੁਧੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ. ਇਦਂ ਵਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਿ.
ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਕੁਧੋ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕੋਲ਼ਿਯਪੁਤ੍ਤੋ ਮਮ ਉਪਟ੍ਠਾਕੋ ਅਧੁਨਾ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਮਨੋਮਯਂ ਕਾਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨੋ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਰੂਪੋ ਅਤ੍ਤਭਾਵਪ੍ਪਟਿਲਾਭੋ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਤੀਣਿ ਵਾ ਮਾਗਧਕਾਨਿ ਗਾਮਕ੍ਖੇਤ੍ਤਾਨਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਅਤ੍ਤਭਾਵਪ੍ਪਟਿਲਾਭੇਨ ਨੇਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਪਰਂ ਬ੍ਯਾਬਾਧੇਤਿ. ਅਥ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਕੁਧੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਯੇਨਾਹਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤੋ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਕੁਧੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਮਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਭਨ੍ਤੇ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੇਨ ਅਭਿਭੂਤਸ੍ਸ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਵਰੂਪਂ ਇਚ੍ਛਾਗਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ – ਅਹਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਰਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ. ਸਹ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਵ ਭਨ੍ਤੇ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸਾ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਪਰਿਹੀਨੋ’ਤਿ. ਇਦਮਵੋਚ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਕੁਧੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ. ਇਦਂ ਵਤ੍ਵਾ ਮਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤੇ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਕਕੁਧੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਵਿਦਿਤੋ? ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਕੁਧੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਭਾਸਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਤਥੇਵ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਵਿਦਿਤੋ ਚ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਕੁਧੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ. ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਕੁਧੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਭਾਸਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਤਥੇਵ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾ’’ਤਿ. ‘‘ਰਕ੍ਖਸ੍ਸੇਤਂ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਵਾਚਂ. ਰਕ੍ਖਸ੍ਸੇਤਂ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਵਾਚਂ. ਇਦਾਨਿ ਸੋ ਮੋਘਪੁਰਿਸੋ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਾਤੁਕਰਿਸ੍ਸਤਿ.
ਪਞ੍ਚਸਤ੍ਥੁਕਥਾ
੩੩੪. [ਅ. ਨਿ. ੫.੧੦੦] ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਸਤ੍ਥਾਰੋ ਸਨ੍ਤੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ‘‘ਇਧ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਸਤ੍ਥਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲੋਮ੍ਹੀ’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਮੇ ਸੀਲਂ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠ’ਨ੍ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਸਾਵਕਾ ਏਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ – ‘ਅਯਂ ਖੋ ਭਵਂ ਸਤ੍ਥਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲੋਮ੍ਹੀ’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਮੇ ਸੀਲਂ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠ’ਨ੍ਤਿ ਚ. ਮਯਞ੍ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਗਿਹੀਨਂ ਆਰੋਚੇਯ੍ਯਾਮ, ਨਾਸ੍ਸਸ੍ਸ ਮਨਾਪਂ. ਯਂ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਅਮਨਾਪਂ, ਕਥਂ ਨਂ ਮਯਂ ਤੇਨ ਸਮੁਦਾਚਰੇਯ੍ਯਾਮ? ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਤਿ ਖੋ ਪਨ ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇਨ – ਯਂ ਤੁਮੋ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਤੁਮੋਵ ਤੇਨ ਪਞ੍ਞਾਯਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਏਵਰੂਪਂ ਖੋ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਸਾਵਕਾ ਸੀਲਤੋ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਿ; ਏਵਰੂਪੋ ਚ ਪਨ ਸਤ੍ਥਾ ਸਾਵਕੇਹਿ ਸੀਲਤੋ ਰਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਾਸੀਸਤਿ [ਪਚ੍ਚਾਸਿਂਸਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)].
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਸਤ੍ਥਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਜੀਵੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਜੀਵੋਮ੍ਹੀ’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਮੇ ਆਜੀਵੋ ਪਰਿਯੋਦਾਤੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ’ਤਿ ਚ. ਤਮੇਨਂ ਸਾਵਕਾ ਏਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ – ‘ਅਯਂ ਖੋ ਭਵਂ ਸਤ੍ਥਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਜੀਵੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਜੀਵੋਮ੍ਹੀ’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਮੇ ਆਜੀਵੋ ਪਰਿਯੋਦਾਤੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ’ਤਿ ਚ. ਮਯਞ੍ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਗਿਹੀਨਂ ਆਰੋਚੇਯ੍ਯਾਮ, ਨਾਸ੍ਸਸ੍ਸ ਮਨਾਪਂ. ਯਂ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਅਮਨਾਪਂ, ਕਥਂ ਨ ਮਯਂ ਤੇਨ ਸਮੁਦਾਚਰੇਯ੍ਯਾਮ? ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਤਿ ਖੋ ਪਨ ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇਨ – ਯਂ ਤੁਮੋ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਤੁਮੋਵ ਤੇਨ ਪਞ੍ਞਾਯਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਏਵਰੂਪਂ ਖੋ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਸਾਵਕਾ ਆਜੀਵਤੋ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਿ; ਏਵਰੂਪੋ ਚ ਪਨ ਸਤ੍ਥਾ ਸਾਵਕੇਹਿ ਆਜੀਵਤੋ ਰਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਾਸੀਸਤਿ.
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਸਤ੍ਥਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਦੇਸਨੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਦੇਸਨੋਮ੍ਹੀ’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ ਮੇ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਪਰਿਯੋਦਾਤਾ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਾ’ਤਿ ਚ. ਤਮੇਨਂ ਸਾਵਕਾ ਏਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ – ‘ਅਯਂ ਖੋ ਭਵਂ ਸਤ੍ਥਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਦੇਸਨੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਦੇਸਨੋਮ੍ਹੀ’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ ਮੇ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਪਰਿਯੋਦਾਤਾ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਾ’ਤਿ ਚ. ਮਯਞ੍ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਗਿਹੀਨਂ ਆਰੋਚੇਯ੍ਯਾਮ, ਨਾਸ੍ਸਸ੍ਸ ਮਨਾਪਂ. ਯਂ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਅਮਨਾਪਂ, ਕਥਂ ਨਂ ਮਯਂ ਤੇਨ ਸਮੁਦਾਚਰੇਯ੍ਯਾਮ? ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਤਿ ਖੋ ਪਨ ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇਨ – ਯਂ ਤੁਮੋ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਤੁਮੋਵ ਤੇਨ ਪਞ੍ਞਾਯਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਏਵਰੂਪਂ ਖੋ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਸਾਵਕਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਤੋ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਿ; ਏਵਰੂਪੋ ਚ ਪਨ ਸਤ੍ਥਾ ਸਾਵਕੇਹਿ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਤੋ ਰਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਾਸੀਸਤਿ.
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਸਤ੍ਥਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੋਮ੍ਹੀ’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਮੇ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠ’ਨ੍ਤਿ ਚ. ਤਮੇਨਂ ਸਾਵਕਾ ਏਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ – ‘ਅਯਂ ਖੋ ਭਵਂ ਸਤ੍ਥਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੋਮ੍ਹੀ’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਮੇ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠ’ਨ੍ਤਿ ਚ. ਮਯਞ੍ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਗਿਹੀਨਂ ਆਰੋਚੇਯ੍ਯਾਮ, ਨਾਸ੍ਸਸ੍ਸ ਮਨਾਪਂ. ਯਂ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਅਮਨਾਪਂ, ਕਥਂ ਨਂ ਮਯਂ ਤੇਨ ਸਮੁਦਾਚਰੇਯ੍ਯਾਮ? ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਤਿ ਖੋ ਪਨ ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇਨ – ਯਂ ਤੁਮੋ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਤੁਮੋਵ ਤੇਨ ਪਞ੍ਞਾਯਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਏਵਰੂਪਂ ਖੋ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਸਾਵਕਾ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਤੋ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਿ; ਏਵਰੂਪੋ ਚ ਪਨ ਸਤ੍ਥਾ ਸਾਵਕੇਹਿ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਤੋ ਰਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਾਸੀਸਤਿ.
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਸਤ੍ਥਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਞਾਣਦਸ੍ਸਨੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਞਾਣਦਸ੍ਸਨੋਮ੍ਹੀ’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਮੇ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠ’ਨ੍ਤਿ ਚ. ਤਮੇਨਂ ਸਾਵਕਾ ਏਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ – ‘ਅਯਂ ਖੋ ਭਵਂ ਸਤ੍ਥਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਞਾਣਦਸ੍ਸਨੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਞਾਣਦਸ੍ਸਨੋਮ੍ਹੀ’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਮੇ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠ’ਨ੍ਤਿ ਚ. ਮਯਞ੍ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਗਿਹੀਨਂ ਆਰੋਚੇਯ੍ਯਾਮ, ਨਾਸ੍ਸਸ੍ਸ ਮਨਾਪਂ. ਯਂ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਅਮਨਾਪਂ, ਕਥਂ ਨਂ ਮਯਂ ਤੇਨ ਸਮੁਦਾਚਰੇਯ੍ਯਾਮ? ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਤਿ ਖੋ ਪਨ ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇਨ – ਯਂ ਤੁਮੋ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਤੁਮੋਵ ਤੇਨ ਪਞ੍ਞਾਯਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਏਵਰੂਪਂ ਖੋ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਸਾਵਕਾ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਤੋ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਿ; ਏਵਰੂਪੋ ਚ ਪਨ ਸਤ੍ਥਾ ਸਾਵਕੇਹਿ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਤੋ ਰਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਾਸੀਸਤੀਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਪਞ੍ਚ ਸਤ੍ਥਾਰੋ ਸਨ੍ਤੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ.
‘‘ਅਹਂ ਖੋ ਪਨ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲੋਮ੍ਹੀ’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਾਮਿ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਮੇ ਸੀਲਂ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠ’ਨ੍ਤਿ ਚ. ਨ ਚ ਮਂ ਸਾਵਕਾ ਸੀਲਤੋ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਿ; ਨ ਚਾਹਂ ਸਾਵਕੇਹਿ ਸੀਲਤੋ ਰਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਾਸੀਸਾਮਿ. ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਜੀਵੋ ਸਮਾਨੋ…ਪੇ… ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਦੇਸਨੋ ਸਮਾਨੋ…ਪੇ… ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੋ ਸਮਾਨੋ…ਪੇ… ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਞਾਣਦਸ੍ਸਨੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਞਾਣਦਸ੍ਸਨੋਮ੍ਹੀ’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਾਮਿ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਮੇ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠ’ਨ੍ਤਿ ਚ. ਨ ਚ ਮਂ ਸਾਵਕਾ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਤੋ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਿ; ਨ ਚਾਹਂ ਸਾਵਕੇਹਿ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਤੋ ਰਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਾਸੀਸਾਮੀ’’ਤਿ.
੩੩੫. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਕੋਸਮ੍ਬਿਯਂ ਯਥਾਭਿਰਨ੍ਤਂ ਵਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਰਾਜਗਹਂ ਤੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਯੇਨ ਰਾਜਗਹਂ ਤਦਵਸਰਿ. ਤਤ੍ਰ ਸੁਦਂ ਭਗਵਾ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਤਿ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਕਲਨ੍ਦਕਨਿਵਾਪੇ. ਅਥ ਖੋ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁ ਕੁਮਾਰੋ ਪਞ੍ਚਹਿ ਰਥਸਤੇਹਿ ਸਾਯਂ ਪਾਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ; ਪਞ੍ਚ ਚ ਥਾਲਿਪਾਕਸਤਾਨਿ ਭਤ੍ਤਾਭਿਹਾਰੋ ਅਭਿਹਰੀਯਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਂ ਪਿਹਯਿਤ੍ਥ. ਯਾਵਕੀਵਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁ ਕੁਮਾਰੋ ਪਞ੍ਚਹਿ ਰਥਸਤੇਹਿ ਸਾਯਂ ਪਾਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਗਮਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਞ੍ਚ ਚ ਥਾਲਿਪਾਕਸਤਾਨਿ ਭਤ੍ਤਾਭਿਹਾਰੋ ਅਭਿਹਰੀਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਹਾਨਿਯੇਵ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਨੋ ਵੁਡ੍ਢਿ.
‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਣ੍ਡਸ੍ਸ ਕੁਕ੍ਕੁਰਸ੍ਸ ਨਾਸਾਯ ਪਿਤ੍ਤਂ ਭਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯੁਂ, ਏਵਞ੍ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਕ੍ਕੁਰੋ ਭਿਯ੍ਯੋਸੋਮਤ੍ਤਾਯ ਚਣ੍ਡਤਰੋ ਅਸ੍ਸ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਾਵਕੀਵਞ੍ਚ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁ ਕੁਮਾਰੋ ਪਞ੍ਚਹਿ ਰਥਸਤੇਹਿ ਸਾਯਂ ਪਾਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਗਮਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਞ੍ਚ ਚ ਥਾਲਿਪਾਕਸਤਾਨਿ ਭਤ੍ਤਾਭਿਹਾਰੋ ਅਭਿਹਰੀਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਹਾਨਿਯੇਵ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਨੋ ਵੁਡ੍ਢਿ.
[ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੮੪; ਅ. ਨਿ. ੪.੬੮] ‘‘ਅਤ੍ਤਵਧਾਯ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦਿ, ਪਰਾਭਵਾਯ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦਿ.
‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਦਲੀ ਅਤ੍ਤਵਧਾਯ ਫਲਂ ਦੇਤਿ, ਪਰਾਭਵਾਯ ਫਲਂ ਦੇਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤ੍ਤਵਧਾਯ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦਿ, ਪਰਾਭਵਾਯ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦਿ.
‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਲ਼ੁ ਅਤ੍ਤਵਧਾਯ ਫਲਂ ਦੇਤਿ, ਪਰਾਭਵਾਯ ਫਲਂ ਦੇਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤ੍ਤਵਧਾਯ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦਿ, ਪਰਾਭਵਾਯ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦਿ.
‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਲ਼ੋ ਅਤ੍ਤਵਧਾਯ ਫਲਂ ਦੇਤਿ, ਪਰਾਭਵਾਯ ਫਲਂ ਦੇਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤ੍ਤਵਧਾਯ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦਿ, ਪਰਾਭਵਾਯ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦਿ.
‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸ੍ਸਤਰੀ ਅਤ੍ਤਵਧਾਯ ਗਬ੍ਭਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਪਰਾਭਵਾਯ ਗਬ੍ਭਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤ੍ਤਵਧਾਯ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦਿ, ਪਰਾਭਵਾਯ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦੀ’’ਤਿ.
[ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੮੩, ੧.੨.੧੮੪, ਨੇਤ੍ਤਿ. ੯੦] ‘‘ਫਲਂ ਵੇ ਕਦਲਿਂ ਹਨ੍ਤਿ, ਫਲਂ ਵੇਲ਼ੁਂ ਫਲਂ ਨਲ਼ਂ;
ਸਕ੍ਕਾਰੋ ਕਾਪੁਰਿਸਂ ਹਨ੍ਤਿ, ਗਬ੍ਭੋ ਅਸ੍ਸਤਰਿਂ ਯਥਾ’’ਤਿ.
ਪਠਮਭਾਣਵਾਰੋ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ.
੨. ਦੁਤਿਯਭਾਣਵਾਰੋ
ਪਕਾਸਨੀਯਕਮ੍ਮਂ
੩੩੬. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਭਗਵਾ ਮਹਤਿਯਾ ਪਰਿਸਾਯ ਪਰਿਵੁਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਸਰਾਜਿਕਾਯ ਪਰਿਸਾਯ. ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਏਕਂਸਂ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨਞ੍ਜਲਿਂ ਪਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਜਿਣ੍ਣੋ ਦਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਵੁਡ੍ਢੋ ਮਹਲ੍ਲਕੋ ਅਦ੍ਧਗਤੋ ਵਯੋਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕੋ ਦਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤੁ, ਮਮਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਤੁ. ਅਹਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਰਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਲਂ, ਦੇਵਦਤ੍ਤ, ਮਾ ਤੇ ਰੁਚ੍ਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਰਿਹਰਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ…ਪੇ… ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਜਿਣ੍ਣੋ ਦਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਵੁਡ੍ਢੋ ਮਹਲ੍ਲਕੋ ਅਦ੍ਧਗਤੋ ਵਯੋਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕੋ ਦਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤੁ, ਮਮਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਤੁ. ਅਹਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਰਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾਨਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਦੇਵਦਤ੍ਤ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਨ ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਯ੍ਯਂ, ਕਿਂ ਪਨ ਤੁਯ੍ਹਂ ਛਵਸ੍ਸ ਖੇਲ਼ਾਸਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ! ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ – ਸਰਾਜਿਕਾਯ ਮਂ ਭਗਵਾ ਪਰਿਸਾਯ ਖੇਲ਼ਾਸਕਵਾਦੇਨ ਅਪਸਾਦੇਤਿ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੇਵ ਉਕ੍ਕਂਸਤੀਤਿ – ਕੁਪਿਤੋ ਅਨਤ੍ਤਮਨੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਯਞ੍ਚਰਹਿ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤਿ ਪਠਮੋ ਆਘਾਤੋ ਅਹੋਸਿ.
ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਘੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਾਜਗਹੇ ਪਕਾਸਨੀਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤੁ – ‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾ ਪਕਤਿ ਅਹੋਸਿ, ਇਦਾਨਿ ਅਞ੍ਞਾ ਪਕਤਿ. ਯਂ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਕਰੇਯ੍ਯ ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾਯ, ਨ ਤੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਾ ਧਮ੍ਮੋ ਵਾ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋਵ ਤੇਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਬ੍ਯਤ੍ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਟਿਬਲੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ –
੩੩੭. ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ ਸਙ੍ਘੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਾਜਗਹੇ ਪਕਾਸਨੀਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੇਯ੍ਯ – ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾ ਪਕਤਿ ਅਹੋਸਿ, ਇਦਾਨਿ ਅਞ੍ਞਾ ਪਕਤਿ. ਯਂ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਕਰੇਯ੍ਯ ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾਯ, ਨ ਤੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਾ ਧਮ੍ਮੋ ਵਾ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋਵ ਤੇਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’ਤਿ. ਏਸਾ ਞਤ੍ਤਿ.
‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਸਙ੍ਘੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਾਜਗਹੇ ਪਕਾਸਨੀਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ – ‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾ ਪਕਤਿ ਅਹੋਸਿ, ਇਦਾਨਿ ਅਞ੍ਞਾ ਪਕਤਿ. ਯਂ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਕਰੇਯ੍ਯ ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾਯ, ਨ ਤੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਾ ਧਮ੍ਮੋ ਵਾ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋਵ ਤੇਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’ਤਿ. ਯਸ੍ਸਾਯਸ੍ਮਤੋ ਖਮਤਿ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਾਜਗਹੇ ਪਕਾਸਨੀਯਂ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਰਣਂ – ‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾ ਪਕਤਿ ਅਹੋਸਿ, ਇਦਾਨਿ ਅਞ੍ਞਾ ਪਕਤਿ, ਯਂ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਕਰੇਯ੍ਯ ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾਯ, ਨ ਤੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਾ ਧਮ੍ਮੋ ਵਾ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋਵ ਤੇਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’ਤਿ – ਸੋ ਤੁਣ੍ਹਸ੍ਸ; ਯਸ੍ਸ ਨਕ੍ਖਮਤਿ, ਸੋ ਭਾਸੇਯ੍ਯ.
‘‘ਕਤਂ ਸਙ੍ਘੇਨ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਾਜਗਹੇ ਪਕਾਸਨੀਯਂ ਕਮ੍ਮਂ – ‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾ ਪਕਤਿ ਅਹੋਸਿ, ਇਦਾਨਿ ਅਞ੍ਞਾ ਪਕਤਿ. ਯਂ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਕਰੇਯ੍ਯ ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾਯ, ਨ ਤੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਾ ਧਮ੍ਮੋ ਵਾ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋਵ ਤੇਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’ਤਿ. ਖਮਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੁਣ੍ਹੀ, ਏਵਮੇਤਂ ਧਾਰਯਾਮੀ’’ਤਿ.
੩੩੮. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਰਾਜਗਹੇ ਪਕਾਸੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਮਯਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਾਜਗਹੇ ਵਣ੍ਣੋ ਭਾਸਿਤੋ – ‘ਮਹਿਦ੍ਧਿਕੋ ਗੋਧਿਪੁਤ੍ਤੋ, ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ ਗੋਧਿਪੁਤ੍ਤੋ’ਤਿ. ਕਥਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਰਾਜਗਹੇ ਪਕਾਸੇਮੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨਨੁ ਤਯਾ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਭੂਤੋਯੇਵ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਾਜਗਹੇ ਵਣ੍ਣੋ ਭਾਸਿਤੋ – ‘ਮਹਿਦ੍ਧਿਕੋ ਗੋਧਿਪੁਤ੍ਤੋ, ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ ਗੋਧਿਪੁਤ੍ਤੋ’’’ ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਭੂਤਂਯੇਵ ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਰਾਜਗਹੇ ਪਕਾਸੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ.
ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਘੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਤੁ ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਰਾਜਗਹੇ ਪਕਾਸੇਤੁਂ – ‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾ ਪਕਤਿ ਅਹੋਸਿ, ਇਦਾਨਿ ਅਞ੍ਞਾ ਪਕਤਿ. ਯਂ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਕਰੇਯ੍ਯ ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾਯ, ਨ ਤੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਾ ਧਮ੍ਮੋ ਵਾ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋਵ ਤੇਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਿਤਬ੍ਬੋ. ਪਠਮਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਯਾਚਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਾਚਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਯਤ੍ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਟਿਬਲੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ –
‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਸਙ੍ਘੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨੇਯ੍ਯ ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਰਾਜਗਹੇ ਪਕਾਸੇਤੁਂ – ‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾ ਪਕਤਿ ਅਹੋਸਿ, ਇਦਾਨਿ ਅਞ੍ਞਾ ਪਕਤਿ. ਯਂ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਕਰੇਯ੍ਯ ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾਯ, ਨ ਤੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਾ ਧਮ੍ਮੋ ਵਾ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋਵ ਤੇਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’ਤਿ. ਏਸਾ ਞਤ੍ਤਿ.
‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਸਙ੍ਘੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਤਿ ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਰਾਜਗਹੇ ਪਕਾਸੇਤੁਂ – ‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾ ਪਕਤਿ ਅਹੋਸਿ, ਇਦਾਨਿ ਅਞ੍ਞਾ ਪਕਤਿ, ਯਂ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਕਰੇਯ੍ਯ ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾਯ, ਨ ਤੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਾ ਧਮ੍ਮੋ ਵਾ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋਵ ਤੇਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’ਤਿ. ਯਸ੍ਸਾਯਸ੍ਮਤੋ ਖਮਤਿ, ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੁਤਿ ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਰਾਜਗਹੇ ਪਕਾਸੇਤੁਂ – ‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾ ਪਕਤਿ ਅਹੋਸਿ, ਇਦਾਨਿ ਅਞ੍ਞਾ ਪਕਤਿ, ਯਂ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਕਰੇਯ੍ਯ ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾਯ, ਨ ਤੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਾ ਧਮ੍ਮੋ ਵਾ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋਵ ਤੇਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’ਤਿ – ਸੋ ਤੁਣ੍ਹਸ੍ਸ; ਯਸ੍ਸ ਨਕ੍ਖਮਤਿ, ਸੋ ਭਾਸੇਯ੍ਯ.
‘‘ਸਮ੍ਮਤੋ ਸਙ੍ਘੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਰਾਜਗਹੇ ਪਕਾਸੇਤੁਂ – ‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾ ਪਕਤਿ ਅਹੋਸਿ, ਇਦਾਨਿ ਅਞ੍ਞਾ ਪਕਤਿ. ਯਂ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਕਰੇਯ੍ਯ ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾਯ, ਨ ਤੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਾ ਧਮ੍ਮੋ ਵਾ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋਵ ਤੇਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’ਤਿ. ਖਮਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੁਣ੍ਹੀ, ਏਵਮੇਤਂ ਧਾਰਯਾਮੀ’’ਤਿ.
ਸਮ੍ਮਤੋ ਚ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਰਾਜਗਹਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਰਾਜਗਹੇ ਪਕਾਸੇਸਿ – ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾ ਪਕਤਿ ਅਹੋਸਿ, ਇਦਾਨਿ ਅਞ੍ਞਾ ਪਕਤਿ. ਯਂ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਕਰੇਯ੍ਯ ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾਯ, ਨ ਤੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਾ ਧਮ੍ਮੋ ਵਾ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋਵ ਤੇਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਾ ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾ ਦੁਬ੍ਬੁਦ੍ਧਿਨੋ, ਤੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘‘ਉਸੂਯਕਾ ਇਮੇ ਸਮਣਾ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਯਾ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਂ ਉਸੂਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਯੇ ਪਨ ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਸਦ੍ਧਾ ਪਸਨ੍ਨਾ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਬ੍ਯਤ੍ਤਾ ਬੁਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੋ, ਤੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘‘ਨ ਖੋ ਇਦਂ ਓਰਕਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਯਥਾ ਭਗਵਾ ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਰਾਜਗਹੇ ਪਕਾਸਾਪੇਤੀ’’ਤਿ.
ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁਕੁਮਾਰਵਤ੍ਥੁ
੩੩੯. ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਯੇਨ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁ ਕੁਮਾਰੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁਂ ਕੁਮਾਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਖੋ, ਕੁਮਾਰ, ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਦੀਘਾਯੁਕਾ, ਏਤਰਹਿ ਅਪ੍ਪਾਯੁਕਾ. ਠਾਨਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਕੁਮਾਰੋਵ ਸਮਾਨੋ ਕਾਲਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਤੇਨ ਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਕੁਮਾਰ, ਪਿਤਰਂ ਹਨ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾ ਹੋਹਿ. ਅਹਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਹਨ੍ਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ.
ਅਥ ਖੋ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁ ਕੁਮਾਰੋ – ਅਯ੍ਯੋ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਮਹਿਦ੍ਧਿਕੋ ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ ਅਯ੍ਯੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋਤਿ – ਊਰੁਯਾ ਪੋਤ੍ਥਨਿਕਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਦਿਵਾ ਦਿਵਸ੍ਸ [ਦਿਵਾ ਦਿਵਸਸ੍ਸ (ਕ.)] ਭੀਤੋ ਉਬ੍ਬਿਗ੍ਗੋ ਉਸ੍ਸਙ੍ਕੀ ਉਤ੍ਰਸ੍ਤੋ ਸਹਸਾ ਅਨ੍ਤੇਪੁਰਂ ਪਾਵਿਸਿ. ਅਦ੍ਦਸਾਸੁਂ ਖੋ ਅਨ੍ਤੇਪੁਰੇ ਉਪਚਾਰਕਾ ਮਹਾਮਤ੍ਤਾ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁਂ ਕੁਮਾਰਂ ਦਿਵਾ ਦਿਵਸ੍ਸ ਭੀਤਂ ਉਬ੍ਬਿਗ੍ਗਂ ਉਸ੍ਸਙ੍ਕਿਂ ਉਤ੍ਰਸ੍ਤਂ ਸਹਸਾ ਅਨ੍ਤੇਪੁਰਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤਂ; ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਅਗ੍ਗਹੇਸੁਂ. ਤੇ ਵਿਚਿਨਨ੍ਤਾ ਊਰੁਯਾ ਪੋਤ੍ਥਨਿਕਂ ਬਦ੍ਧਂ [ਬਨ੍ਧਂ (ਕ.)] ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁਂ ਕੁਮਾਰਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ, ਕੁਮਾਰ, ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਪਿਤਰਮ੍ਹਿ ਹਨ੍ਤੁਕਾਮੋ’’ਤਿ. ‘‘ਕੇਨਾਸਿ ਉਸ੍ਸਾਹਿਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਅਯ੍ਯੇਨ ਦੇਵਦਤ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਮਹਾਮਤ੍ਤਾ ਏਵਂ ਮਤਿਂ ਅਕਂਸੁ – ‘‘ਕੁਮਾਰੋ ਚ ਹਨ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਚ, ਸਬ੍ਬੇ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਹਨ੍ਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਮਹਾਮਤ੍ਤਾ ਏਵਂ ਮਤਿਂ ਅਕਂਸੁ – ‘‘ਨ ਭਿਕ੍ਖੂ ਹਨ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਨ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਪਰਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਕੁਮਾਰੋ ਚ ਹਨ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਚਾ’’ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਮਹਾਮਤ੍ਤਾ ਏਵਂ ਮਤਿਂ ਅਕਂਸੁ – ‘‘ਨ ਕੁਮਾਰੋ ਚ ਹਨ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ. ਨ ਭਿਕ੍ਖੂ ਹਨ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਰਞ੍ਞੋ ਆਰੋਚੇਤਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ ਰਾਜਾ ਵਕ੍ਖਤਿ ਤਥਾ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ.
ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਮਹਾਮਤ੍ਤਾ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁਂ ਕੁਮਾਰਂ ਆਦਾਯ ਯੇਨ ਰਾਜਾ ਮਾਗਧੋ ਸੇਨਿਯੋ ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਮਾਗਧਸ੍ਸ ਸੇਨਿਯਸ੍ਸ ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰਸ੍ਸ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ‘‘ਕਥਂ, ਭਣੇ, ਮਹਾਮਤ੍ਤੇਹਿ ਮਤਿ ਕਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਕਚ੍ਚੇ, ਦੇਵ, ਮਹਾਮਤ੍ਤਾ ਏਵਂ ਮਤਿਂ ਅਕਂਸੁ – ‘ਕੁਮਾਰੋ ਚ ਹਨ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਚ, ਸਬ੍ਬੇ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਹਨ੍ਤਬ੍ਬਾ’ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਮਹਾਮਤ੍ਤਾ ਏਵਂ ਮਤਿਂ ਅਕਂਸੁ – ‘ਨ ਭਿਕ੍ਖੂ ਹਨ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਨ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਪਰਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਕੁਮਾਰੋ ਚ ਹਨ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਚਾ’ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਮਹਾਮਤ੍ਤਾ ਏਵਂ ਮਤਿਂ ਅਕਂਸੁ – ‘ਨ ਕੁਮਾਰੋ ਚ ਹਨ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ. ਨ ਭਿਕ੍ਖੂ ਹਨ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਰਞ੍ਞੋ ਆਰੋਚੇਤਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ ਰਾਜਾ ਵਕ੍ਖਤਿ ਤਥਾ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ, ਭਣੇ, ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਾ ਧਮ੍ਮੋ ਵਾ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ? ਨਨੁ ਭਗਵਤਾ ਪਟਿਕਚ੍ਚੇਵ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਰਾਜਗਹੇ ਪਕਾਸਾਪਿਤੋ – ‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾ ਪਕਤਿ ਅਹੋਸਿ, ਇਦਾਨਿ ਅਞ੍ਞਾ ਪਕਤਿ. ਯਂ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਕਰੇਯ੍ਯ ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾਯ, ਨ ਤੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਾ ਧਮ੍ਮੋ ਵਾ ਸਙ੍ਘੋ ਵਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋਵ ਤੇਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’’ਤਿ? ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਤੇ ਮਹਾਮਤ੍ਤਾ ਏਵਂ ਮਤਿਂ ਅਕਂਸੁ – ‘ਕੁਮਾਰੋ ਚ ਹਨ੍ਤਬ੍ਬੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਚ; ਸਬ੍ਬੇ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਹਨ੍ਤਬ੍ਬਾ’ਤਿ; ਤੇ ਅਟ੍ਠਾਨੇ ਅਕਾਸਿ. ਯੇ ਤੇ ਮਹਾਮਤ੍ਤਾ ਏਵਂ ਮਤਿਂ ਅਕਂਸੁ – ‘ਨ ਭਿਕ੍ਖੂ ਹਨ੍ਤਬ੍ਬਾ; ਨ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਪਰਜ੍ਝਨ੍ਤਿ; ਕੁਮਾਰੋ ਚ ਹਨ੍ਤਬ੍ਬੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਚਾ’ਤਿ; ਤੇ ਨੀਚੇ ਠਾਨੇ ਠਪੇਸਿ. ਯੇ ਤੇ ਮਹਾਮਤ੍ਤਾ ਏਵਂ ਮਤਿਂ ਅਕਂਸੁ – ‘ਨ ਕੁਮਾਰੋ ਚ ਹਨ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ; ਨ ਭਿਕ੍ਖੂ ਹਨ੍ਤਬ੍ਬਾ; ਰਞ੍ਞੋ ਆਰੋਚੇਤਬ੍ਬਂ; ਯਥਾ ਰਾਜਾ ਵਕ੍ਖਤਿ ਤਥਾ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ; ਤੇ ਉਚ੍ਚੇ ਠਾਨੇ ਠਪੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਮਾਗਧੋ ਸੇਨਿਯੋ ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰੋ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁਂ ਕੁਮਾਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਸ੍ਸ ਮਂ ਤ੍ਵਂ, ਕੁਮਾਰ, ਹਨ੍ਤੁਕਾਮੋਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਰਜ੍ਜੇਨਾਮ੍ਹਿ, ਦੇਵ, ਅਤ੍ਥਿਕੋ’’ਤਿ. ‘‘ਸਚੇ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਕੁਮਾਰ, ਰਜ੍ਜੇਨ ਅਤ੍ਥਿਕੋ, ਏਤਂ ਤੇ ਰਜ੍ਜ’’ਨ੍ਤਿ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁਸ੍ਸ ਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਰਜ੍ਜਂ ਨਿਯ੍ਯਾਦੇਸਿ.
ਅਭਿਮਾਰਪੇਸਨਂ
੩੪੦. ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਯੇਨ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁ ਕੁਮਾਰੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁਂ ਕੁਮਾਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਪੁਰਿਸੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਣਾਪੇਹਿ, ਯੇ ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁ ਕੁਮਾਰੋ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਆਣਾਪੇਸਿ – ‘‘ਯਥਾ, ਭਣੇ, ਅਯ੍ਯੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਆਹ ਤਥਾ ਕਰੇਯ੍ਯਾਥਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਏਕਂ ਪੁਰਿਸਂ ਆਣਾਪੇਸਿ – ‘‘ਗਚ੍ਛਾਵੁਸੋ, ਅਮੁਕਸ੍ਮਿਂ ਓਕਾਸੇ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਵਿਹਰਤਿ. ਤਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਇਮਿਨਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਆਗਚ੍ਛਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਮਗ੍ਗੇ ਦ੍ਵੇ ਪੁਰਿਸੇ ਠਪੇਸਿ – ‘‘ਯੋ ਇਮਿਨਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਏਕੋ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਇਮਿਨਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਆਗਚ੍ਛਥਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਮਗ੍ਗੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪੁਰਿਸੇ ਠਪੇਸਿ – ‘‘ਯੇ ਇਮਿਨਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਦ੍ਵੇ ਪੁਰਿਸਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਇਮਿਨਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਆਗਚ੍ਛਥਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਮਗ੍ਗੇ ਅਟ੍ਠ ਪੁਰਿਸੇ ਠਪੇਸਿ – ‘‘ਯੇ ਇਮਿਨਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪੁਰਿਸਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਇਮਿਨਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਆਗਚ੍ਛਥਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਮਗ੍ਗੇ ਸੋਲ਼ਸ ਪੁਰਿਸੇ ਠਪੇਸਿ – ‘‘ਯੇ ਇਮਿਨਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਅਟ੍ਠ ਪੁਰਿਸਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਥਾ’’ਤਿ.
ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਏਕੋ ਪੁਰਿਸੋ ਅਸਿਚਮ੍ਮਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਧਨੁਕਲਾਪਂ ਸਨ੍ਨਯ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਅਵਿਦੂਰੇ ਭੀਤੋ ਉਬ੍ਬਿਗ੍ਗੋ ਉਸ੍ਸਙ੍ਕੀ ਉਤ੍ਰਸ੍ਤੋ ਪਤ੍ਥਦ੍ਧੇਨ ਕਾਯੇਨ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਭੀਤਂ ਉਬ੍ਬਿਗ੍ਗਂ ਉਸ੍ਸਙ੍ਕਿਂ ਉਤ੍ਰਸ੍ਤਂ ਪਤ੍ਥਦ੍ਧੇਨ ਕਾਯੇਨ ਠਿਤਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਏਹਾਵੁਸੋ, ਮਾ ਭਾਯੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਅਸਿਚਮ੍ਮਂ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਧਨੁਕਲਾਪਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇਸੁ ਸਿਰਸਾ ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਚ੍ਚਯੋ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਚ੍ਚਗਮਾ ਯਥਾਬਾਲਂ ਯਥਾਮੂਲ਼੍ਹਂ ਯਥਾਅਕੁਸਲਂ, ਯੋਹਂ ਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ ਵਧਕਚਿਤ੍ਤੋ ਇਧੂਪਸਙ੍ਕਨ੍ਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਅਚ੍ਚਯਂ ਅਚ੍ਚਯਤੋ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੁ ਆਯਤਿਂ ਸਂਵਰਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤਗ੍ਘ ਤ੍ਵਂ, ਆਵੁਸੋ, ਅਚ੍ਚਯੋ ਅਚ੍ਚਗਮਾ ਯਥਾਬਾਲਂ ਯਥਾਮੂਲ਼੍ਹਂ ਯਥਾਅਕੁਸਲਂ, ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ ਵਧਕਚਿਤ੍ਤੋ ਇਧੂਪਸਙ੍ਕਨ੍ਤੋ. ਯਤੋ ਚ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਆਵੁਸੋ, ਅਚ੍ਚਯਂ ਅਚ੍ਚਯਤੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ਯਥਾਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਕਰੋਸਿ, ਤਂ ਤੇ ਮਯਂ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਮ. ਵੁਡ੍ਢਿ ਹੇਸਾ, ਆਵੁਸੋ, ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਵਿਨਯੇ – ਯੋ ਅਚ੍ਚਯਂ ਅਚ੍ਚਯਤੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ਯਥਾਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਕਰੋਤਿ, ਆਯਤਿਂ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ.
ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਿਂ ਕਥਂ ਕਥੇਸਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਦਾਨਕਥਂ ਸੀਲਕਥਂ ਸਗ੍ਗਕਥਂ, ਕਾਮਾਨਂ ਆਦੀਨਵਂ ਓਕਾਰਂ ਸਂਕਿਲੇਸਂ, ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇ ਆਨਿਸਂਸਂ ਪਕਾਸੇਸਿ. ਯਦਾ ਤਂ ਭਗਵਾ ਅਞ੍ਞਾਸਿ ਕਲ੍ਲਚਿਤ੍ਤਂ, ਮੁਦੁਚਿਤ੍ਤਂ, ਵਿਨੀਵਰਣਚਿਤ੍ਤਂ, ਉਦਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਂ, ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਂ, ਅਥ ਯਾ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਾਮੁਕ੍ਕਂਸਿਕਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਤਂ ਪਕਾਸੇਸਿ – ਦੁਕ੍ਖਂ, ਸਮੁਦਯਂ, ਨਿਰੋਧਂ, ਮਗ੍ਗਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਸੁਦ੍ਧਂ ਵਤ੍ਥਂ ਅਪਗਤਕਾਲ਼ਕਂ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਰਜਨਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਆਸਨੇ ਵਿਰਜਂ ਵੀਤਮਲਂ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁਂ ਉਦਪਾਦਿ – ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੋ ਪਤ੍ਤਧਮ੍ਮੋ ਵਿਦਿਤਧਮ੍ਮੋ ਪਰਿਯੋਗਾਲ਼੍ਹਧਮ੍ਮੋ ਤਿਣ੍ਣਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛੋ ਵਿਗਤਕਥਂਕਥੋ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਪਰਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਿਕ੍ਕੁਜ੍ਜਿਤਂ ਵਾ ਉਕ੍ਕੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਵਾ ਵਿਵਰੇਯ੍ਯ, ਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਵਾ ਮਗ੍ਗਂ ਆਚਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਵਾ ਤੇਲਪਜ੍ਜੋਤਂ ਧਾਰੇਯ੍ਯ – ਚਕ੍ਖੁਮਨ੍ਤੋ ਰੂਪਾਨਿ ਦਕ੍ਖਨ੍ਤੀਤਿ – ਏਵਮੇਵਂ ਭਗਵਤਾ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮੋ ਪਕਾਸਿਤੋ. ਏਸਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਞ੍ਚ. ਉਪਾਸਕਂ ਮਂ ਭਗਵਾ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤਂ ਸਰਣਂ ਗਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਮਾ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਆਵੁਸੋ, ਇਮਿਨਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਗਚ੍ਛ, ਇਮਿਨਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਗਚ੍ਛਾਹੀ’’ਤਿ ਅਞ੍ਞੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਉਯ੍ਯੋਜੇਸਿ.
ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਪੁਰਿਸਾ – ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ਏਕੋ ਪੁਰਿਸੋ ਚਿਰੇਨ ਆਗਚ੍ਛਤੀਤਿ – ਪਟਿਪਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਅਦ੍ਦਸਂਸੁ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਤੇਸਂ ਭਗਵਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਿਂ ਕਥਂ ਕਥੇਸਿ…ਪੇ… ਅਪਰਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ…ਪੇ… ਉਪਾਸਕੇ ਨੋ ਭਗਵਾ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤਂ ਸਰਣਂ ਗਤੇ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤੇ ਪੁਰਿਸੇ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਮਾ ਖੋ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਵੁਸੋ, ਇਮਿਨਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਗਚ੍ਛਿਤ੍ਥ, ਇਮਿਨਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਗਚ੍ਛਥਾ’’ਤਿ ਅਞ੍ਞੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਉਯ੍ਯੋਜੇਸਿ.
ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪੁਰਿਸਾ…ਪੇ… ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਅਟ੍ਠ ਪੁਰਿਸਾ…ਪੇ… ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਸੋਲ਼ਸ ਪੁਰਿਸਾ – ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਤੇ ਅਟ੍ਠ ਪੁਰਿਸਾ ਚਿਰੇਨ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ – ਪਟਿਪਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਅਦ੍ਦਸਾਸੁਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਤੇਸਂ ਭਗਵਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਿਂ ਕਥਂ ਕਥੇਸਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਦਾਨਕਥਂ…ਪੇ… ਅਪਰਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ…ਪੇ… ਉਪਾਸਕੇ ਨੋ ਭਗਵਾ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤਂ ਸਰਣਂ ਗਤੇ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤੇ ਪੁਰਿਸੇ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਮਾ ਖੋ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਵੁਸੋ, ਇਮਿਨਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਗਚ੍ਛਿਤ੍ਥ, ਇਮਿਨਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਗਚ੍ਛਥਾ’’ਤਿ ਅਞ੍ਞੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਉਯ੍ਯੋਜੇਸਿ.
ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਏਕੋ ਪੁਰਿਸੋ ਯੇਨ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਨਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਕ੍ਕੋਮਿ ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਤੁਂ; ਮਹਿਦ੍ਧਿਕੋ ਸੋ ਭਗਵਾ, ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਲਂ, ਆਵੁਸੋ; ਮਾ ਤ੍ਵਂ ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਸਿ. ਅਹਮੇਵ ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ.
ਲੋਹਿਤੁਪ੍ਪਾਦਕਕਮ੍ਮਂ
੩੪੧. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਭਗਵਾ ਗਿਜ੍ਝਕੂਟਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਤਸ੍ਸ ਛਾਯਾਯਂ ਚਙ੍ਕਮਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਗਿਜ੍ਝਕੂਟਂ ਪਬ੍ਬਤਂ ਆਰੁਹਿਤ੍ਵਾ ਮਹਤਿਂ ਸਿਲਂ ਪਵਿਜ੍ਝਿ – ਇਮਾਯ ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ. ਦ੍ਵੇ ਪਬ੍ਬਤਕੂਟਾ ਸਮਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸਿਲਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਂਸੁ. ਤਤੋ ਪਪਤਿਕਾ ਉਪ੍ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਰੁਹਿਰਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਉਦ੍ਧਂ ਉਲ੍ਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਬਹੁਂ ਤਯਾ, ਮੋਘਪੁਰਿਸ, ਅਪੁਞ੍ਞਂ ਪਸੁਤਂ, ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ ਵਧਕਚਿਤ੍ਤੋ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਰੁਹਿਰਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਇਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੇਨ ਪਠਮਂ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਉਪਚਿਤਂ, ਯਂ ਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੇਨ ਵਧਕਚਿਤ੍ਤੇਨ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਰੁਹਿਰਂ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤ’’ਨ੍ਤਿ.
ਅਸ੍ਸੋਸੁਂ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੂ – ‘‘ਦੇਵਦਤ੍ਤੇਨ ਕਿਰ ਭਗਵਤੋ ਵਧੋ ਪਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਤੇ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਪਰਿਤੋ ਪਰਿਤੋ ਚਙ੍ਕਮਨ੍ਤਿ ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦਾ ਮਹਾਸਦ੍ਦਾ ਸਜ੍ਝਾਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾ, ਭਗਵਤੋ ਰਕ੍ਖਾਵਰਣਗੁਤ੍ਤਿਯਾ. ਅਸ੍ਸੋਸਿ ਖੋ ਭਗਵਾ ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦਂ ਮਹਾਸਦ੍ਦਂ ਸਜ੍ਝਾਯਸਦ੍ਦਂ. ਸੁਤ੍ਵਾਨ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਸੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦੋ ਮਹਾਸਦ੍ਦੋ ਸਜ੍ਝਾਯਸਦ੍ਦੋ’’ਤਿ? ‘‘ਅਸ੍ਸੋਸੁਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ – ‘ਦੇਵਦਤ੍ਤੇਨ ਕਿਰ ਭਗਵਤੋ ਵਧੋ ਪਯੁਤ੍ਤੋ’ਤਿ. ਤੇ ਚ [ਤੇਧ (ਸੀ.)], ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਪਰਿਤੋ ਪਰਿਤੋ ਚਙ੍ਕਮਨ੍ਤਿ ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦਾ ਮਹਾਸਦ੍ਦਾ ਸਜ੍ਝਾਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾ, ਭਗਵਤੋ ਰਕ੍ਖਾਵਰਣਗੁਤ੍ਤਿਯਾ. ਸੋ ਏਸੋ, ਭਗਵਾ, ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦੋ ਮਹਾਸਦ੍ਦੋ ਸਜ੍ਝਾਯਸਦ੍ਦੋ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਾਨਨ੍ਦ, ਮਮ ਵਚਨੇਨ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਹਿ – ਸਤ੍ਥਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੇ ਆਮਨ੍ਤੇਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਤੋ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਤ੍ਥਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੇ ਆਮਨ੍ਤੇਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮਾਵੁਸੋ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਆਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –
‘‘ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਵਕਾਸੋ, ਯਂ ਪਰੂਪਕ੍ਕਮੇਨ ਤਥਾਗਤਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਯ੍ਯ. ਅਨੁਪਕ੍ਕਮੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨ੍ਤਿ.
[ਚੂਲ਼ਵ. ੩੩੪; ਅ. ਨਿ. ੫.੧੦੦] ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਥਾਰੋ ਸਨ੍ਤੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ‘‘ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਸਤ੍ਥਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲੋਮ੍ਹੀ’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਮੇ ਸੀਲਂ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠ’ਨ੍ਤਿ ਚ. ਤਮੇਨਂ ਸਾਵਕਾ ਏਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ – ‘ਅਯਂ ਖੋ ਭਵਂ ਸਤ੍ਥਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲੋਮ੍ਹੀ’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਮੇ ਸੀਲਂ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠ’ਨ੍ਤਿ ਚ. ਮਯਞ੍ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਗਿਹੀਨਂ ਆਰੋਚੇਯ੍ਯਾਮ, ਨਾਸ੍ਸਸ੍ਸ ਮਨਾਪਂ. ਯਂ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਅਮਨਾਪਂ, ਕਥਂ ਨਂ ਮਯਂ ਤੇਨ ਸਮੁਦਾਚਰੇਯ੍ਯਾਮ? ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਤਿ ਖੋ ਪਨ ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇਨ – ਯਂ ਤੁਮੋ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਤੁਮੋਵ ਤੇਨ ਪਞ੍ਞਾਯਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਏਵਰੂਪਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਸਾਵਕਾ ਸੀਲਤੋ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਿ; ਏਵਰੂਪੋ ਚ ਪਨ ਸਤ੍ਥਾ ਸਾਵਕੇਹਿ ਸੀਲਤੋ ਰਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਾਸੀਸਤਿ.
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਸਤ੍ਥਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਆਜੀਵੋ ਸਮਾਨੋ…ਪੇ… ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਦੇਸਨੋ ਸਮਾਨੋ…ਪੇ… ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੋ ਸਮਾਨੋ…ਪੇ… ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਞਾਣਦਸ੍ਸਨੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਞਾਣਦਸ੍ਸਨੋਮ੍ਹੀ’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਮੇ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠ’ਨ੍ਤਿ ਚ. ਤਮੇਨਂ ਸਾਵਕਾ ਏਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ – ‘ਅਯਂ ਖੋ ਭਵਂ ਸਤ੍ਥਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਞਾਣਦਸ੍ਸਨੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਞਾਣਦਸ੍ਸਨੋਮ੍ਹੀ’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਮੇ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠ’ਨ੍ਤਿ ਚ. ਮਯਞ੍ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਗਿਹੀਨਂ ਆਰੋਚੇਯ੍ਯਾਮ, ਨਾਸ੍ਸਸ੍ਸ ਮਨਾਪਂ. ਯਂ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਅਮਨਾਪਂ, ਕਥਂ ਨ ਮਯਂ ਤੇਨ ਸਮੁਦਾਚਰੇਯ੍ਯਾਮ? ਸਮ੍ਮਨ੍ਨਤਿ ਖੋ ਪਨ ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇਨ – ਯਂ ਤੁਮੋ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਤੁਮੋਵ ਤੇਨ ਪਞ੍ਞਾਯਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਏਵਰੂਪਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਸਾਵਕਾ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਤੋ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਿ; ਏਵਰੂਪੋ ਚ ਪਨ ਸਤ੍ਥਾ ਸਾਵਕੇਹਿ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਤੋ ਰਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਾਸੀਸਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਸਤ੍ਥਾਰੋ ਸਨ੍ਤੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ. ‘‘ਅਹਂ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲੋਮ੍ਹੀ’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਾਮਿ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਮੇ ਸੀਲਂ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠ’ਨ੍ਤਿ ਚ. ਨ ਚ ਮਂ ਸਾਵਕਾ ਸੀਲਤੋ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਿ; ਨ ਚਾਹਂ ਸਾਵਕੇਹਿ ਸੀਲਤੋ ਰਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਾਸੀਸਾਮਿ. ਅਹਂ ਖੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਜੀਵੋ ਸਮਾਨੋ…ਪੇ… ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਦੇਸਨੋ ਸਮਾਨੋ…ਪੇ… ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੋ ਸਮਾਨੋ…ਪੇ… ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਞਾਣਦਸ੍ਸਨੋ ਸਮਾਨੋ ‘‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਞਾਣਦਸ੍ਸਨੋਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਾਮਿ ‘‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਮੇ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਚ, ਨ ਚ ਮਂ ਸਾਵਕਾ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਤੋ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਿ, ਨ ਚਾਹਂ ਸਾਵਕੇਹਿ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਤੋ ਰਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਾਸੀਸਾਮਿ. ‘‘ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਵਕਾਸੋ, ਯਂ ਪਰੂਪਕ੍ਕਮੇਨ ਤਥਾਗਤਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਯ੍ਯ. ਅਨੁਪਕ੍ਕਮੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨ੍ਤਿ. ਗਚ੍ਛਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਥਾਵਿਹਾਰਂ. ਅਰਕ੍ਖਿਯਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਾ’’ਤਿ.
ਨਾਲ਼ਾਗਿਰਿਪੇਸਨਂ
੩੪੨. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਰਾਜਗਹੇ ਨਾਲ਼ਾਗਿਰਿ ਨਾਮ ਹਤ੍ਥੀ ਚਣ੍ਡੋ ਹੋਤਿ, ਮਨੁਸ੍ਸਘਾਤਕੋ. ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਰਾਜਗਹਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥਿਸਾਲਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥਿਭਣ੍ਡੇ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਮਯਂ ਖੋ, ਭਣੇ, ਰਾਜਞਾਤਕਾ ਨਾਮ ਪਟਿਬਲਾ ਨੀਚਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਉਚ੍ਚਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪੇਤੁਂ, ਭਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਵੇਤਨਮ੍ਪਿ ਵਡ੍ਢਾਪੇਤੁਂ. ਤੇਨ ਹਿ, ਭਣੇ, ਯਦਾ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਇਮਂ ਰਚ੍ਛਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਤਦਾ ਇਮਂ ਨਾਲ਼ਾਗਿਰਿਂ ਹਤ੍ਥਿਂ ਮੁਞ੍ਚੇਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਰਚ੍ਛਂ ਪਟਿਪਾਦੇਥਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਹਤ੍ਥਿਭਣ੍ਡਾ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਰਾਜਗਹਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਾਵਿਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤਂ ਰਚ੍ਛਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿ. ਅਦ੍ਦਸਾਸੁਂ ਖੋ ਤੇ ਹਤ੍ਥਿਭਣ੍ਡਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਤਂ ਰਚ੍ਛਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਨਾਲ਼ਾਗਿਰਿਂ ਹਤ੍ਥਿਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਰਚ੍ਛਂ ਪਟਿਪਾਦੇਸੁਂ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਨਾਲ਼ਾਗਿਰਿ ਹਤ੍ਥੀ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦੂਰਤੋਵ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਸੋਣ੍ਡਂ ਉਸ੍ਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਹਟ੍ਠਕਣ੍ਣਵਾਲੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨ ਅਭਿਧਾਵਿ. ਅਦ੍ਦਸਾਸੁਂ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਾਲ਼ਾਗਿਰਿਂ ਹਤ੍ਥਿਂ ਦੂਰਤੋਵ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਅਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਾਲ਼ਾਗਿਰਿ ਹਤ੍ਥੀ ਚਣ੍ਡੋ ਮਨੁਸ੍ਸਘਾਤਕੋ ਇਮਂ ਰਚ੍ਛਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ. ਪਟਿਕ੍ਕਮਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ; ਪਟਿਕ੍ਕਮਤੁ ਸੁਗਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਆਗਚ੍ਛਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਾ ਭਾਯਿਤ੍ਥ. ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਵਕਾਸੋ, ਯਂ ਪਰੂਪਕ੍ਕਮੇਨ ਤਥਾਗਤਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਯ੍ਯ. ਅਨੁਪਕ੍ਕਮੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ…ਪੇ… ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਅਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਾਲ਼ਾਗਿਰਿ ਹਤ੍ਥੀ ਚਣ੍ਡੋ ਮਨੁਸ੍ਸਘਾਤਕੋ ਇਮਂ ਰਚ੍ਛਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ. ਪਟਿਕ੍ਕਮਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ; ਪਟਿਕ੍ਕਮਤੁ ਸੁਗਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਆਗਚ੍ਛਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਾ ਭਾਯਿਤ੍ਥ. ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਵਕਾਸੋ, ਯਂ ਪਰੂਪਕ੍ਕਮੇਨ ਤਥਾਗਤਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਯ੍ਯ. ਅਨੁਪਕ੍ਕਮੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਪਾਸਾਦੇਸੁਪਿ ਹਮ੍ਮਿਯੇਸੁਪਿ ਛਦਨੇਸੁਪਿ ਆਰੁਲ਼੍ਹਾ ਅਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਾ ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾ ਦੁਬ੍ਬੁਦ੍ਧਿਨੋ, ਤੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘‘ਅਭਿਰੂਪੋ ਵਤ, ਭੋ [ਅਭਿਰੂਪੋ ਵਤ ਭੋ ਗੋਤਮੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)], ਮਹਾਸਮਣੋ ਨਾਗੇਨ ਵਿਹੇਠੀਯਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਯੇ ਪਨ ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਸਦ੍ਧਾ ਪਸਨ੍ਨਾ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਬ੍ਯਤ੍ਤਾ ਬੁਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੋ, ਤੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘‘ਨਚਿਰਸ੍ਸਂ ਵਤ, ਭੋ, ਨਾਗੋ ਨਾਗੇਨ ਸਙ੍ਗਾਮੇਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਨਾਲ਼ਾਗਿਰਿਂ ਹਤ੍ਥਿਂ ਮੇਤ੍ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਫਰਿ. ਅਥ ਖੋ ਨਾਲ਼ਾਗਿਰਿ ਹਤ੍ਥੀ ਭਗਵਤੋ [ਭਗਵਤਾ (ਸੀ.)] ਮੇਤ੍ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਫੁਟ੍ਠੋ [ਫੁਟੋ (ਕ.)] ਸੋਣ੍ਡਂ ਓਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਪੁਰਤੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਹਤ੍ਥੇਨ ਨਾਲ਼ਾਗਿਰਿਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਿਸ੍ਸ ਕੁਮ੍ਭਂ ਪਰਾਮਸਨ੍ਤੋ ਨਾਲ਼ਾਗਿਰਿਂ ਹਤ੍ਥਿਂ ਇਮਾਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਅਜ੍ਝਭਾਸਿ –
‘‘ਮਾ ਕੁਞ੍ਜਰ ਨਾਗਮਾਸਦੋ, ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਹਿ ਕੁਞ੍ਜਰ ਨਾਗਮਾਸਦੋ;
ਨ ਹਿ ਨਾਗਹਤਸ੍ਸ ਕੁਞ੍ਜਰ ਸੁਗਤਿ, ਹੋਤਿ ਇਤੋ ਪਰਂ ਯਤੋ.
‘‘ਮਾ ਚ ਮਦੋ ਮਾ ਚ ਪਮਾਦੋ, ਨ ਹਿ ਪਮਤ੍ਤਾ ਸੁਗਤਿਂ ਵਜਨ੍ਤਿ ਤੇ;
ਤ੍ਵਞ੍ਞੇਵ ਤਥਾ ਕਰਿਸ੍ਸਸਿ, ਯੇਨ ਤ੍ਵਂ ਸੁਗਤਿਂ ਗਮਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ.
ਅਥ ਖੋ ਨਾਲ਼ਾਗਿਰਿ ਹਤ੍ਥੀ ਸੋਣ੍ਡਾਯ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦਪਂਸੂਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿਮੁਦ੍ਧਨਿ ਆਕਿਰਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਕੁਟਿਯੋਵ [ਪਟਿਕੁਟਿਤੋ ਪਟਿਸਕ੍ਕਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਓਸਕ੍ਕਿ, ਯਾਵ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਦ੍ਦਕ੍ਖਿ. ਅਥ ਖੋ ਨਾਲ਼ਾਗਿਰਿ ਹਤ੍ਥੀ ਹਤ੍ਥਿਸਾਲਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਕੇ ਠਾਨੇ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਤਥਾ ਦਨ੍ਤੋ ਚ ਪਨ ਨਾਲ਼ਾਗਿਰਿ ਹਤ੍ਥੀ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਗਾਯਨ੍ਤਿ –
[ਮ. ਨਿ. ੨.੩੫੨; ਥੇਰਗਾ. ੮੭੮] ‘‘ਦਣ੍ਡੇਨੇਕੇ ਦਮਯਨ੍ਤਿ, ਅਙ੍ਕੁਸੇਹਿ ਕਸਾਹਿ ਚ;
ਅਦਣ੍ਡੇਨ ਅਸਤ੍ਥੇਨ, ਨਾਗੋ ਦਨ੍ਤੋ ਮਹੇਸਿਨਾ’’ਤਿ.
ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਯਾਵ ਪਾਪੋ ਅਯਂ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ, ਅਲਕ੍ਖਿਕੋ, ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਨਾਮ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਏਵਂਮਹਿਦ੍ਧਿਕਸ੍ਸ ਏਵਂ ਮਹਾਨੁਭਾਵਸ੍ਸ ਵਧਾਯ ਪਰਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰੋ ਪਰਿਹਾਯਿ. ਭਗਵਤੋ ਚ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰੋ ਅਭਿਵਡ੍ਢਿ.
ਪਞ੍ਚਵਤ੍ਥੁਯਾਚਨਕਥਾ
੩੪੩. [ਪਾਚਿ. ੨੦੯] ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਪਰਿਹੀਨਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰੋ ਸਪਰਿਸੋ ਕੁਲੇਸੁ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਤਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਸਮਣਾ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਯਾ ਕੁਲੇਸੁ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ! ਕਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨ ਮਨਾਪਂ, ਕਸ੍ਸ ਸਾਦੁਂ ਨ ਰੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ! ਅਸ੍ਸੋਸੁਂ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੇਸਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਾਨਂ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਾਨਂ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਾਨਂ. ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ…ਪੇ… ਤੇ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਸਪਰਿਸੋ ਕੁਲੇਸੁ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ! ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ…ਪੇ… ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ ਤ੍ਵਂ, ਦੇਵਦਤ੍ਤ, ਸਪਰਿਸੋ ਕੁਲੇਸੁ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਭਗਵਾ’’ਤਿ…ਪੇ… ਵਿਗਰਹਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕੁਲੇਸੁ ਤਿਕਭੋਜਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਸ੍ਸਾਮਿ ਤਯੋ ਅਤ੍ਥਵਸੇ ਪਟਿਚ੍ਚ – ਦੁਮ੍ਮਙ੍ਕੂਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨ ਨਿਗ੍ਗਹਾਯ; ਪੇਸਲਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਾਯ, ਮਾ ਪਾਪਿਚ੍ਛਾ ਪਕ੍ਖਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ; ਕੁਲਾਨੁਦ੍ਦਯਾਯ [ਕੁਲਾਨੁਦਯਤਾਯ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਚ. ਗਣਭੋਜਨੇ ਯਥਾਧਮ੍ਮੋ ਕਾਰੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.
[ਪਾਰਾ. ੪੦੯] ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਯੇਨ ਕੋਕਾਲਿਕੋ ਕਟਮੋਦਕਤਿਸ੍ਸਕੋ [ਕਟਮੋਰਕਤਿਸ੍ਸਕੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਖਣ੍ਡਦੇਵਿਯਾ ਪੁਤ੍ਤੋ ਸਮੁਦ੍ਦਦਤ੍ਤੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਕੋਕਾਲਿਕਂ ਕਟਮੋਦਕਤਿਸ੍ਸਕਂ ਖਣ੍ਡਦੇਵਿਯਾ ਪੁਤ੍ਤਂ ਸਮੁਦ੍ਦਦਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਏਥ, ਮਯਂ, ਆਵੁਸੋ, ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘਭੇਦਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮ ਚਕ੍ਕਭੇਦ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਕੋਕਾਲਿਕੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਮਣੋ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਗੋਤਮੋ ਮਹਿਦ੍ਧਿਕੋ ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ. ਕਥਂ ਮਯਂ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘਭੇਦਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮ ਚਕ੍ਕਭੇਦ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਥ, ਮਯਂ, ਆਵੁਸੋ, ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਯਾਚਿਸ੍ਸਾਮ – ‘ਭਗਵਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਸਲ੍ਲੇਖਸ੍ਸ ਧੁਤਸ੍ਸ ਪਾਸਾਦਿਕਸ੍ਸ ਅਪਚਯਸ੍ਸ ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਵਾਦੀ. ਇਮਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਯ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਯਾ ਸਲ੍ਲੇਖਾਯ ਧੁਤਤਾਯ ਪਾਸਾਦਿਕਤਾਯ ਅਪਚਯਾਯ ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਯਾਵਜੀਵਂ ਆਰਞ੍ਞਿਕਾ ਅਸ੍ਸੁ; ਯੋ ਗਾਮਨ੍ਤਂ ਓਸਰੇਯ੍ਯ, ਵਜ੍ਜਂ ਨਂ ਫੁਸੇਯ੍ਯ. ਯਾਵਜੀਵਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਿਕਾ ਅਸ੍ਸੁ; ਯੋ ਨਿਮਨ੍ਤਨਂ ਸਾਦਿਯੇਯ੍ਯ, ਵਜ੍ਜਂ ਨਂ ਫੁਸੇਯ੍ਯ. ਯਾਵਜੀਵਂ ਪਂਸੁਕੂਲਿਕਾ ਅਸ੍ਸੁ; ਯੋ ਗਹਪਤਿਚੀਵਰਂ ਸਾਦਿਯੇਯ੍ਯ, ਵਜ੍ਜਂ ਨਂ ਫੁਸੇਯ੍ਯ. ਯਾਵਜੀਵਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਿਕਾ ਅਸ੍ਸੁ; ਯੋ ਛਨ੍ਨਂ ਉਪਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਵਜ੍ਜਂ ਨਂ ਫੁਸੇਯ੍ਯ. ਯਾਵਜੀਵਂ ਮਚ੍ਛਮਂਸਂ ਨ ਖਾਦੇਯ੍ਯੁਂ; ਯੋ ਮਚ੍ਛਮਂਸਂ ਖਾਦੇਯ੍ਯ, ਵਜ੍ਜਂ ਨਂ ਫੁਸੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ. ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਨਾਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਤਿ. ਤੇ ਮਯਂ ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਵਤ੍ਥੂਹਿ ਜਨਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸਕ੍ਕਾ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਵਤ੍ਥੂਹਿ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ ਕਾਤੁਂ ਚਕ੍ਕਭੇਦੋ. ਲੂਖਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾ ਹਿ, ਆਵੁਸੋ, ਮਨੁਸ੍ਸਾ’’ਤਿ.
ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਸਪਰਿਸੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਭਗਵਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਸਲ੍ਲੇਖਸ੍ਸ ਧੁਤਸ੍ਸ ਪਾਸਾਦਿਕਸ੍ਸ ਅਪਚਯਸ੍ਸ ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਵਾਦੀ. ਇਮਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਯ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਯਾ ਸਲ੍ਲੇਖਾਯ ਧੁਤਤਾਯ ਪਾਸਾਦਿਕਤਾਯ ਅਪਚਯਾਯ ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਯਾਵਜੀਵਂ ਆਰਞ੍ਞਿਕਾ ਅਸ੍ਸੁ; ਯੋ ਗਾਮਨ੍ਤਂ ਓਸਰੇਯ੍ਯ, ਵਜ੍ਜਂ ਨਂ ਫੁਸੇਯ੍ਯ. ਯਾਵਜੀਵਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਿਕਾ ਅਸ੍ਸੁ; ਯੋ ਨਿਮਨ੍ਤਨਂ ਸਾਦਿਯੇਯ੍ਯ, ਵਜ੍ਜਂ ਨਂ ਫੁਸੇਯ੍ਯ. ਯਾਵਜੀਵਂ ਪਂਸੁਕੂਲਿਕਾ ਅਸ੍ਸੁ; ਯੋ ਗਹਪਤਿਚੀਵਰਂ ਸਾਦਿਯੇਯ੍ਯ, ਵਜ੍ਜਂ ਨਂ ਫੁਸੇਯ੍ਯ. ਯਾਵਜੀਵਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਿਕਾ ਅਸ੍ਸੁ; ਯੋ ਛਨ੍ਨਂ ਉਪਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਵਜ੍ਜਂ ਨਂ ਫੁਸੇਯ੍ਯ. ਯਾਵਜੀਵਂ ਮਚ੍ਛਮਂਸਂ ਨ ਖਾਦੇਯ੍ਯੁਂ; ਯੋ ਮਚ੍ਛਮਂਸਂ ਖਾਦੇਯ੍ਯ, ਵਜ੍ਜਂ ਨਂ ਫੁਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਲਂ, ਦੇਵਦਤ੍ਤ. ਯੋ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਆਰਞ੍ਞਿਕੋ ਹੋਤੁ; ਯੋ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਗਾਮਨ੍ਤੇ ਵਿਹਰਤੁ. ਯੋ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਿਕੋ ਹੋਤੁ; ਯੋ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਨਿਮਨ੍ਤਨਂ ਸਾਦਿਯਤੁ. ਯੋ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਪਂਸੁਕੂਲਿਕੋ ਹੋਤੁ; ਯੋ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਗਹਪਤਿਚੀਵਰਂ ਸਾਦਿਯਤੁ. ਅਟ੍ਠਮਾਸੇ ਖੋ ਮਯਾ, ਦੇਵਦਤ੍ਤ, ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਸੇਨਾਸਨਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ; ਤਿਕੋਟਿਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਮਚ੍ਛਮਂਸਂ – ਅਦਿਟ੍ਠਂ, ਅਸ੍ਸੁਤਂ, ਅਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ – ਨ ਭਗਵਾ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਅਨੁਜਾਨਾਤੀਤਿ – ਹਟ੍ਠੋ ਉਦਗ੍ਗੋ ਸਪਰਿਸੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ.
ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਸਪਰਿਸੋ ਰਾਜਗਹਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਹਿ ਵਤ੍ਥੂਹਿ ਜਨਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਸਿ – ‘‘ਮਯਂ, ਆਵੁਸੋ, ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਯਾਚਿਮ੍ਹਾ – ‘ਭਗਵਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਸ੍ਸ…ਪੇ… ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਵਾਦੀ. ਇਮਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਯ…ਪੇ… ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਯਾਵਜੀਵਂ ਆਰਞ੍ਞਿਕਾ ਅਸ੍ਸੁ; ਯੋ ਗਾਮਨ੍ਤਂ ਓਸਰੇਯ੍ਯ, ਵਜ੍ਜਂ ਨਂ ਫੁਸੇਯ੍ਯ…ਪੇ… ਯਾਵਜੀਵਂ ਮਚ੍ਛਮਂਸਂ ਨ ਖਾਦੇਯ੍ਯੁਂ; ਯੋ ਮਚ੍ਛਮਂਸਂ ਖਾਦੇਯ੍ਯ, ਵਜ੍ਜਂ ਨਂ ਫੁਸੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ. ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਨਾਨੁਜਾਨਾਤਿ. ਤੇ ਮਯਂ ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਵਤ੍ਥੂਹਿ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤਾਮਾ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਾ ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾ ਦੁਬ੍ਬੁਦ੍ਧਿਨੋ, ਤੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘‘ਇਮੇ ਖੋ ਸਮਣਾ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਯਾ ਧੁਤਾ ਸਲ੍ਲੇਖਵੁਤ੍ਤਿਨੋ. ਸਮਣੋ ਪਨ ਗੋਤਮੋ ਬਾਹੁਲ੍ਲਿਕੋ ਬਾਹੁਲ੍ਲਾਯ ਚੇਤੇਤੀ’’ਤਿ. ਯੇ ਪਨ ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਸਦ੍ਧਾ ਪਸਨ੍ਨਾ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਬ੍ਯਤ੍ਤਾ ਬੁਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੋ, ਤੇ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤੋ ਸਙ੍ਘਭੇਦਾਯ ਪਰਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤਿ ਚਕ੍ਕਭੇਦਾਯਾ’’ਤਿ! ਅਸ੍ਸੋਸੁਂ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੇਸਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਾਨਂ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਾਨਂ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਾਨਂ. ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ…ਪੇ… ਤੇ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਸਙ੍ਘਭੇਦਾਯ ਪਰਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤਿ ਚਕ੍ਕਭੇਦਾਯਾ’’ਤਿ! ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ…ਪੇ… ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ ਤ੍ਵਂ, ਦੇਵਦਤ੍ਤ, ਸਙ੍ਘਭੇਦਾਯ ਪਰਕ੍ਕਮਸਿ ਚਕ੍ਕਭੇਦਾਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਲਂ, ਦੇਵਦਤ੍ਤ. ਮਾ ਤੇ ਰੁਚ੍ਚਿ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ. ਗਰੁਕੋ ਖੋ, ਦੇਵਦਤ੍ਤ, ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ. ਯੋ ਖੋ, ਦੇਵਦਤ੍ਤ, ਸਮਗ੍ਗਂ ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ, ਕਪ੍ਪਟ੍ਠਿਕਂ [ਕਪ੍ਪਟ੍ਠਿਤਿਕਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਕਿਬ੍ਬਿਸਂ ਪਸਵਤਿ, ਕਪ੍ਪਂ ਨਿਰਯਮ੍ਹਿ ਪਚ੍ਚਤਿ. ਯੋ ਚ ਖੋ, ਦੇਵਦਤ੍ਤ, ਭਿਨ੍ਨਂ ਸਙ੍ਘਂ ਸਮਗ੍ਗਂ ਕਰੋਤਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਸਵਤਿ, ਕਪ੍ਪਂ ਸਗ੍ਗਮ੍ਹਿ ਮੋਦਤਿ. ਅਲਂ, ਦੇਵਦਤ੍ਤ. ਮਾ ਤੇ ਰੁਚ੍ਚਿ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ. ਗਰੁਕੋ ਖੋ, ਦੇਵਦਤ੍ਤ, ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ’’ਤਿ.
[ਉਦਾ. ੪੮] ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਰਾਜਗਹਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਾਵਿਸਿ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਰਾਜਗਹੇ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇਦਾਨਾਹਂ, ਆਵੁਸੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰੇਵ ਭਗਵਤਾ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰੇਵ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਾ, ਉਪੋਸਥਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ.
ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਰਾਜਗਹੇ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪ੍ਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਧਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਰਾਜਗਹਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਾਵਿਸਿਂ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਰਾਜਗਹੇ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਯੇਨਾਹਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇਦਾਨਾਹਂ, ਆਵੁਸੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰੇਵ ਭਗਵਤਾ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰੇਵ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਾ, ਉਪੋਸਥਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਤਾਯਂ ਵੇਲਾਯਂ ਇਮਂ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸਿ –
[ਉਦਾ. ੪੮] ‘‘ਸੁਕਰਂ ਸਾਧੁਨਾ ਸਾਧੁਂ, ਸਾਧੁਂ ਪਾਪੇਨ ਦੁਕ੍ਕਰਂ;
ਪਾਪਂ ਪਾਪੇਨ ਸੁਕਰਂ, ਪਾਪਮਰਿਯੇਹਿ ਦੁਕ੍ਕਰ’’ਨ੍ਤਿ.
ਦੁਤਿਯਭਾਣਵਾਰੋ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ.
੩. ਤਤਿਯਭਾਣਵਾਰੋ
ਸਙ੍ਘਭੇਦਕਥਾ
੩੪੪. ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਤਦਹੁਪੋਸਥੇ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਸਲਾਕਂ ਗਾਹੇਸਿ – ‘‘ਮਯਂ, ਆਵੁਸੋ, ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਯਾਚਿਮ੍ਹਾ – ‘ਭਗਵਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਸ੍ਸ…ਪੇ… ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਵਾਦੀ. ਇਮਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਯ…ਪੇ… ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਯਾਵਜੀਵਂ ਆਰਞ੍ਞਿਕਾ ਅਸ੍ਸੁ; ਯੋ ਗਾਮਨ੍ਤਂ ਓਸਰੇਯ੍ਯ, ਵਜ੍ਜਂ ਨਂ ਫੁਸੇਯ੍ਯ…ਪੇ… ਯਾਵਜੀਵਂ ਮਚ੍ਛਮਂਸਂ ਨ ਖਾਦੇਯ੍ਯੁਂ; ਯੋ ਮਚ੍ਛਮਂਸਂ ਖਾਦੇਯ੍ਯ, ਵਜ੍ਜਂ ਨਂ ਫੁਸੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ. ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਨਾਨੁਜਾਨਾਤਿ. ਤੇ ਮਯਂ ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਵਤ੍ਥੂਹਿ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤਾਮ. ਯਸ੍ਸਾਯਸ੍ਮਤੋ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਖਮਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਸਲਾਕਂ ਗਣ੍ਹਾਤੂ’’ਤਿ.
ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਵੇਸਾਲਿਕਾ ਵਜ੍ਜਿਪੁਤ੍ਤਕਾ ਪਞ੍ਚਮਤ੍ਤਾਨਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਿ ਨਵਕਾ ਚੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਕਤਞ੍ਞੁਨੋ ਚ. ਤੇ – ‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨ’ਨ੍ਤਿ – ਸਲਾਕਂ ਗਣ੍ਹਿਂਸੁ. ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਮਤ੍ਤਾਨਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਿ ਆਦਾਯ ਯੇਨ ਗਯਾਸੀਸਂ ਤੇਨ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਥ ਖੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਮਤ੍ਤਾਨਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਿ ਆਦਾਯ ਯੇਨ ਗਯਾਸੀਸਂ ਤੇਨ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਹਿ ਨਾਮ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਸੁ ਨਵਕੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਕਾਰੁਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ? ਗਚ੍ਛਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾ, ਪੁਰਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾ ਭਗਵਤੋ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਗਯਾਸੀਸਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ.
ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਗਵਤੋ ਅਵਿਦੂਰੇ ਰੋਦਮਾਨੋ ਠਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਸ੍ਸ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਰੋਦਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯੇਪਿ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾ ਤੇਪਿ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਂ ਰੋਚੇਨ੍ਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਨਵਕਾਸੋ, ਯਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਂ ਰੋਚੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਪਿ ਚ ਤੇ ਗਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ [ਭਿਕ੍ਖੁਸਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.), ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ (ਕ.)].
੩੪੫. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਮਹਤਿਯਾ ਪਰਿਸਾਯ ਪਰਿਵੁਤ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੇ ਦੂਰਤੋਵ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਪਸ੍ਸਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਾਵ ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤੋ ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ, ਯੇਪਿ ਤੇ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾ ਤੇਪਿ ਮਮ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਮਮ ਧਮ੍ਮਂ ਰੋਚੇਨ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਕੋਕਾਲਿਕੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਮਾ, ਆਵੁਸੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੇ ਵਿਸ੍ਸਸਿ. ਪਾਪਿਚ੍ਛਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾ, ਪਾਪਿਕਾਨਂ ਇਚ੍ਛਾਨਂ ਵਸਂ ਗਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਲਂ, ਆਵੁਸੋ. ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਤੇਸਂ ਯਤੋ ਮੇ ਧਮ੍ਮਂ ਰੋਚੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਉਪਡ੍ਢਾਸਨੇਨ ਨਿਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਏਹਾਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਇਧ ਨਿਸੀਦਾਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਲਂ ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਆਸਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਆਯਸ੍ਮਾਪਿ ਖੋ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਆਸਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਬਹੁਦੇਵ ਰਤ੍ਤਿਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਮਾਦਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਅਜ੍ਝੇਸਿ – ‘‘ਵਿਗਤਥਿਨਮਿਦ੍ਧੋ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ. ਪਟਿਭਾਤੁ ਤਂ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਧਮ੍ਮੀ ਕਥਾ, ਪਿਟ੍ਠਿ ਮੇ ਆਗਿਲਾਯਤਿ, ਤਮਹਂ ਆਯਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮਾਵੁਸੋ’’ਤਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਚਤੁਗ੍ਗੁਣਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਪਸ੍ਸੇਨ ਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਕਿਲਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਪਜਾਨਸ੍ਸ ਮੁਹੁਤ੍ਤਕੇਨੇਵ ਨਿਦ੍ਦਾ ਓਕ੍ਕਮਿ.
ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਆਦੇਸਨਾਪਾਟਿਹਾਰਿਯਾਨੁਸਾਸਨਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਓਵਦਿ ਅਨੁਸਾਸਿ. ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਾਨੁਸਾਸਨਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਓਵਦਿ ਅਨੁਸਾਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਤੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੇਨ ਆਦੇਸਨਾਪਾਟਿਹਾਰਿਯਾਨੁਸਾਸਨਿਯਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਚ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੇਨ ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਾਨੁਸਾਸਨਿਯਾ ਓਵਦਿਯਮਾਨਾਨਂ ਅਨੁਸਾਸਿਯਮਾਨਾਨਂ ਵਿਰਜਂ ਵੀਤਮਲਂ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁਂ ਉਦਪਾਦਿ – ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ.
ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਗਚ੍ਛਾਮ ਮਯਂ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ. ਯੋ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਰੋਚੇਸਿ ਸੋ ਆਗਚ੍ਛਤੂ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾ ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਿ ਆਦਾਯ ਯੇਨ ਵੇਲ਼ੁਵਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ. ਅਥ ਖੋ ਕੋਕਾਲਿਕੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਉਟ੍ਠਾਪੇਸਿ – ‘‘ਉਟ੍ਠੇਹਿ, ਆਵੁਸੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤ, ਨੀਤਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੇਹਿ. ਨਨੁ ਤ੍ਵਂ, ਆਵੁਸੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤ, ਮਯਾ ਵੁਤ੍ਤੋ – ‘ਮਾ, ਆਵੁਸੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੇ ਵਿਸ੍ਸਾਸਿ. ਪਾਪਿਚ੍ਛਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾ, ਪਾਪਿਕਾਨਂ ਇਚ੍ਛਾਨਂ ਵਸਂ ਗਤਾ’’’ਤਿ? ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥੇਵ ਉਣ੍ਹਂ ਲੋਹਿਤਂ ਮੁਖਤੋ ਉਗ੍ਗਞ੍ਛਿ.
ਅਥ ਖੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਸੁਂ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭੇਦਕਾਨੁਵਤ੍ਤਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪੁਨ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਲਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ. ਮਾ ਤੇ ਰੁਚ੍ਚਿ ਭੇਦਕਾਨੁਵਤ੍ਤਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪੁਨ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ. ਤੇਨ ਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਭੇਦਕਾਨੁਵਤ੍ਤਕੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ ਦੇਸਾਪੇਹਿ. ਕਥਂ ਪਨ ਤੇ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਪਟਿਪਜ੍ਜੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਥੇਵ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਬਹੁਦੇਵ ਰਤ੍ਤਿਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਮਾਦਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਤ੍ਵਾ ਮਂ ਅਜ੍ਝੇਸਤਿ – ‘ਵਿਗਤਥਿਨਮਿਦ੍ਧੋ ਖੋ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ; ਪਟਿਭਾਤੁ ਤਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਧਮ੍ਮੀ ਕਥਾ, ਪਿਟ੍ਠਿ ਮੇ ਆਗਿਲਾਯਤਿ, ਤਮਹਂ ਆਯਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਪਟਿਪਜ੍ਜੀ’’ਤਿ.
੩੪੬. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਮਹਾਸਰਸੀ. ਤਂ ਨਾਗਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਹਰਿਂਸੁ. ਤੇ ਤਂ ਸਰਸਿਂ ਓਗਾਹੇਤ੍ਵਾ, ਸੋਣ੍ਡਾਯ ਭਿਸਮੁਲ਼ਾਲਂ ਅਬ੍ਬੁਹਿਤ੍ਵਾ, ਸੁਵਿਕ੍ਖਾਲਿਤਂ ਵਿਕ੍ਖਾਲੇਤ੍ਵਾ, ਅਕਦ੍ਦਮਂ ਸਙ੍ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ, ਅਜ੍ਝੋਹਰਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਤਂ ਵਣ੍ਣਾਯ ਚੇਵ ਹੋਤਿ, ਬਲਾਯ ਚ. ਨ ਚ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਮਰਣਂ ਵਾ ਨਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਮਰਣਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਤੇਸਂਯੇਵ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਨਾਗਾਨਂ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਮਾਨਾ ਤਰੁਣਾ ਭਿਙ੍ਕਚ੍ਛਾਪਾ. ਤੇ ਤਂ ਸਰਸਿਂ ਓਗਾਹੇਤ੍ਵਾ, ਸੋਣ੍ਡਾਯ ਭਿਸਮੁਲ਼ਾਲਂ ਅਬ੍ਬੁਹਿਤ੍ਵਾ, ਨ ਸੁਵਿਕ੍ਖਾਲਿਤਂ ਵਿਕ੍ਖਾਲੇਤ੍ਵਾ, ਸਕਦ੍ਦਮਂ ਸਙ੍ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ, ਅਜ੍ਝੋਹਰਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਤਂ ਨੇਵ ਵਣ੍ਣਾਯ ਹੋਤਿ, ਨ ਬਲਾਯ. ਤਤੋਨਿਦਾਨਞ੍ਚ ਮਰਣਂ ਵਾ ਨਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਮਰਣਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਮਮਾਨੁਕ੍ਰੁਬ੍ਬਂ [ਮਮਾਨੁਕੁਬ੍ਬਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਕਪਣੋ ਮਰਿਸ੍ਸਤੀਤਿ.
‘‘ਮਹਾਵਰਾਹਸ੍ਸ ਮਹਿਂ ਵਿਕ੍ਰੁਬ੍ਬਤੋ [ਵਿਕੁਬ੍ਬਤੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)], ਭਿਸਂ ਘਸਾਨਸ੍ਸ [ਘਸਮਾਨਸ੍ਸ (ਕ.)] ਨਦੀਸੁ ਜਗ੍ਗਤੋ;
ਭਿਙ੍ਕੋਵ ਪਙ੍ਕਂ ਅਭਿਭਕ੍ਖਯਿਤ੍ਵਾ, ਮਮਾਨੁਕ੍ਰੁਬ੍ਬਂ ਕਪਣੋ ਮਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.
੩੪੭. [ਅ. ਨਿ. ੮.੧੬] ‘‘ਅਟ੍ਠਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਦੂਤੇਯ੍ਯਂ ਗਨ੍ਤੁਮਰਹਤਿ. ਕਤਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੋਤਾ ਚ ਹੋਤਿ, ਸਾਵੇਤਾ ਚ, ਉਗ੍ਗਹੇਤਾ ਚ, ਧਾਰੇਤਾ ਚ, ਵਿਞ੍ਞਾਤਾ ਚ, ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤਾ ਚ, ਕੁਸਲੋ ਚ ਸਹਿਤਾਸਹਿਤਸ੍ਸ, ਨੋ ਚ ਕਲਹਕਾਰਕੋ – ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠਹਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਦੂਤੇਯ੍ਯਂ ਗਨ੍ਤੁਮਰਹਤਿ.
[ਅ. ਨਿ. ੮.੧੬] ‘‘ਅਟ੍ਠਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਦੂਤੇਯ੍ਯਂ ਗਨ੍ਤੁਮਰਹਤਿ. ਕਤਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਸੋਤਾ ਚ ਹੋਤਿ, ਸਾਵੇਤਾ ਚ, ਉਗ੍ਗਹੇਤਾ ਚ, ਧਾਰੇਤਾ ਚ, ਵਿਞ੍ਞਾਤਾ ਚ, ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤਾ ਚ, ਕੁਸਲੋ ਚ ਸਹਿਤਾਸਹਿਤਸ੍ਸ, ਨੋ ਚ ਕਲਹਕਾਰਕੋ – ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠਹਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਦੂਤੇਯ੍ਯਂ ਗਨ੍ਤੁਮਰਹਤੀਤਿ.
[ਅ. ਨਿ. ੮.੧੬] ‘‘ਯੋ ਵੇ ਨ ਬ੍ਯਥਤਿ [ਬ੍ਯਾਧਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਪਤ੍ਵਾ, ਪਰਿਸਂ ਉਗ੍ਗਵਾਦਿਨਿਂ;
ਨ ਚ ਹਾਪੇਤਿ ਵਚਨਂ, ਨ ਚ ਛਾਦੇਤਿ ਸਾਸਨਂ.
‘‘ਅਸਨ੍ਦਿਦ੍ਧੋ ਚ ਅਕ੍ਖਾਤਿ [ਅਕ੍ਖਾਤਾ (ਕ.)], ਪੁਚ੍ਛਿਤੋ ਚ ਨ ਕੁਪ੍ਪਤਿ;
ਸ ਵੇ ਤਾਦਿਸਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਦੂਤੇਯ੍ਯਂ ਗਨ੍ਤੁਮਰਹਤੀ’’ਤਿ.
੩੪੮. [ਅ. ਨਿ. ੮.੭] ‘‘ਅਟ੍ਠਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਆਪਾਯਿਕੋ ਨੇਰਯਿਕੋ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ. ਕਤਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ? ਲਾਭੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਆਪਾਯਿਕੋ ਨੇਰਯਿਕੋ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ; ਅਲਾਭੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਯਸੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਅਯਸੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਸਕ੍ਕਾਰੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਅਸਕ੍ਕਾਰੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਾਯ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਾਯ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਆਪਾਯਿਕੋ ਨੇਰਯਿਕੋ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ – ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠਹਿ ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਆਪਾਯਿਕੋ ਨੇਰਯਿਕੋ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ.
੩੪੯. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਲਾਭਂ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ. ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਲਾਭਂ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ? ਯਂ ਹਿਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਂ ਅਨਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ ਆਸਵਾ ਵਿਘਾਤਪਰਿਲ਼ਾਹਾ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰਤੋ ਏਵਂਸਤੇ ਆਸਵਾ ਵਿਘਾਤਪਰਿਲ਼ਾਹਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਂ ਹਿਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਲਾਭਂ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਂ ਅਨਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ ਆਸਵਾ ਵਿਘਾਤਪਰਿਲ਼ਾਹਾ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰਤੋ ਏਵਂਸਤੇ ਆਸਵਾ ਵਿਘਾਤਪਰਿਲ਼ਾਹਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਇਦਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਲਾਭਂ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਲਾਭਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਲਾਭਂ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਯਸਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਸਕ੍ਕਾਰਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ; ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.
੩੫੦. ‘‘ਤੀਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਆਪਾਯਿਕੋ ਨੇਰਯਿਕੋ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ. ਕਤਮੇਹਿ ਤੀਹਿ? ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਾ, ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਾ, ਓਰਮਤ੍ਤਕੇਨ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮੇਨ ਅਨ੍ਤਰਾ ਵੋਸਾਨਂ ਆਪਾਦਿ – ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੀਹਿ ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਆਪਾਯਿਕੋ ਨੇਰਯਿਕੋ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋਤਿ.
‘‘ਮਾ ਜਾਤੁ ਕੋਚਿ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ, ਪਾਪਿਚ੍ਛੋ ਉਦਪਜ੍ਜਥ;
ਤਦਮਿਨਾਪਿ ਜਾਨਾਥ, ਪਾਪਿਚ੍ਛਾਨਂ ਯਥਾਗਤਿ.
‘‘ਪਣ੍ਡਿਤੋਤਿ ਸਮਞ੍ਞਾਤੋ, ਭਾਵਿਤਤ੍ਤੋਤਿ ਸਮ੍ਮਤੋ;
ਜਲਂਵ ਯਸਸਾ ਅਟ੍ਠਾ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋਤਿ ਮੇ ਸੁਤਂ.
‘‘ਸੋ ਪਮਾਦਂ ਅਨੁਚਿਣ੍ਣੋ, ਆਸਜ੍ਜ ਨਂ ਤਥਾਗਤਂ;
ਅਵੀਚਿਨਿਰਯਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਚਤੁਦ੍ਵਾਰਂ ਭਯਾਨਕਂ.
‘‘ਅਦੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਹਿ ਯੋ ਦੁਬ੍ਭੇ, ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਅਕ੍ਰੁਬ੍ਬਤੋ;
ਤਮੇਵ ਪਾਪਂ ਫੁਸਤਿ, ਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨਾਦਰਂ.
‘‘ਸਮੁਦ੍ਦਂ ਵਿਸਕੁਮ੍ਭੇਨ, ਯੋ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯ ਪਦੂਸਿਤੁਂ [ਪਦੁਸ੍ਸਿਤੁਂ (ਕ.)];
ਨ ਸੋ ਤੇਨ ਪਦੂਸੇਯ੍ਯ, ਭੇਸ੍ਮਾ ਹਿ ਉਦਧੀ ਮਹਾ.
‘‘ਏਵਮੇਵ ਤਥਾਗਤਂ, ਯੋ ਵਾਦੇਨੁਪਹਿਂਸਤਿ;
ਸਮਗ੍ਗਤਂ [ਸਮ੍ਮਾਗਤਂ (ਸੀ.), ਸਮਗਤਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਸਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਂ, ਵਾਦੋ ਤਮ੍ਹਿ ਨ ਰੂਹਤਿ.
‘‘ਤਾਦਿਸਂ ਮਿਤ੍ਤਂ ਕ੍ਰੁਬ੍ਬੇਥ [ਕੁਬ੍ਬੇਥ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)], ਤਞ੍ਚ ਸੇਵੇਥ ਪਣ੍ਡਿਤੋ;
ਯਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਾਨੁਗੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਖਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਾਪੁਣੇ’’ਤਿ.
ਉਪਾਲਿਪਞ੍ਹਾ
੩੫੧. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਪਾਲਿ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਪਾਲਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਙ੍ਘਰਾਜਿ ਸਙ੍ਘਰਾਜੀਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘਰਾਜਿ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਚ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ? ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਪਨ ਸਙ੍ਘਰਾਜਿ ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ ਚਾ’’ਤਿ?
‘‘ਏਕਤੋ, ਉਪਾਲਿ, ਏਕੋ ਹੋਤਿ, ਏਕਤੋ ਦ੍ਵੇ, ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵੇਤਿ, ਸਲਾਕਂ ਗਾਹੇਤਿ – ‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾ’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਰਾਜਿ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਚ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ. ਏਕਤੋ, ਉਪਾਲਿ, ਦ੍ਵੇ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਕਤੋ ਦ੍ਵੇ, ਪਞ੍ਚਮੋ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵੇਤਿ, ਸਲਾਕਂ ਗਾਹੇਤਿ – ‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾ’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਰਾਜਿ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਚ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ. ਏਕਤੋ, ਉਪਾਲਿ, ਦ੍ਵੇ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਕਤੋ ਤਯੋ, ਛਟ੍ਠੋ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵੇਤਿ, ਸਲਾਕਂ ਗਾਹੇਤਿ – ‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾ’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਰਾਜਿ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਚ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ. ਏਕਤੋ, ਉਪਾਲਿ, ਤਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਕਤੋ ਤਯੋ, ਸਤ੍ਤਮੋ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵੇਤਿ, ਸਲਾਕਂ ਗਾਹੇਤਿ – ‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾ’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਰਾਜਿ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਚ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ. ਏਕਤੋ, ਉਪਾਲਿ, ਤਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਕਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ, ਅਟ੍ਠਮੋ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵੇਤਿ, ਸਲਾਕਂ ਗਾਹੇਤਿ – ‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾ’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਰਾਜਿ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਚ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ. ਏਕਤੋ, ਉਪਾਲਿ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਕਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ, ਨਵਮੋ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵੇਤਿ, ਸਲਾਕਂ ਗਾਹੇਤਿ – ‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾ’ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਰਾਜਿ ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ ਚ. ਨਵਨ੍ਨਂ ਵਾ, ਉਪਾਲਿ, ਅਤਿਰੇਕਨਵਨ੍ਨਂ ਵਾ ਸਙ੍ਘਰਾਜਿ ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ ਚ. ਨ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਭੇਦਾਯ ਪਰਕ੍ਕਮਤਿ, ਨ ਸਿਕ੍ਖਮਾਨਾ ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ…ਪੇ… ਨ ਸਾਮਣੇਰੋ ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ, ਨ ਸਾਮਣੇਰੀ ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ, ਨ ਉਪਾਸਕੋ ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ, ਨ ਉਪਾਸਿਕਾ ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਭੇਦਾਯ ਪਰਕ੍ਕਮਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੁ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਪਕਤਤ੍ਤੋ, ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਕੋ, ਸਮਾਨਸੀਮਾਯਂ ਠਿਤੋ, ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ.
੩੫੨. [ਅ. ਨਿ. ੧੦.੩੭] ‘‘ਸਙ੍ਘਭੇਦੋ ਸਙ੍ਘਭੇਦੋਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ ਭਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ?
‘‘ਇਧੁਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਵਿਨਯਂ ਵਿਨਯੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਵਿਨਯਂ ਅਵਿਨਯੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਭਾਸਿਤਂ ਅਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਭਾਸਿਤਂ ਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਭਾਸਿਤਂ ਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਭਾਸਿਤਂ ਅਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਨਾਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਨਾਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਲਹੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਗਰੁਕਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਗਰੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਲਹੁਕਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਸਾਵਸੇਸਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨਵਸੇਸਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਨਵਸੇਸਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਸਾਵਸੇਸਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਇਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਹਿ ਵਤ੍ਥੂਹਿ ਅਪਕਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਵਪਕਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਆਵੇਨਿਂ [ਆਵੇਣਿ (ਸੀ.), ਆਵੇਣਿਕਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਉਪੋਸਥਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਆਵੇਨਿਂ ਪਵਾਰਣਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਆਵੇਨਿਂ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘੋ ਭਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.
੩੫੩. [ਅ. ਨਿ. ੧੦.੩੭] ‘‘ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗੀ ਸਙ੍ਘਸਾਮਗ੍ਗੀਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ ਸਮਗ੍ਗੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧੁਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਧਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਵਿਨਯਂ ਅਵਿਨਯੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਵਿਨਯਂ ਵਿਨਯੋਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਭਾਸਿਤਂ ਅਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਭਾਸਿਤਂ ਅਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਭਾਸਿਤਂ ਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਭਾਸਿਤਂ ਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਨਾਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਨਾਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਲਹੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਲਹੁਕਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਗਰੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਗਰੁਕਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਸਾਵਸੇਸਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਸਾਵਸੇਸਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਨਵਸੇਸਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨਵਸੇਸਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਇਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਹਿ ਵਤ੍ਥੂਹਿ ਨ ਅਪਕਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਵਪਕਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਆਵੇਨਿਂ ਉਪੋਸਥਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਆਵੇਨਿਂ ਪਵਾਰਣਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਆਵੇਨਿਂ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘੋ ਸਮਗ੍ਗੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.
੩੫੪. ‘‘ਸਮਗ੍ਗਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਸੋ ਪਸਵਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸਮਗ੍ਗਂ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠਿਕਂ ਕਿਬ੍ਬਿਸਂ ਪਸਵਤਿ, ਕਪ੍ਪਂ ਨਿਰਯਮ੍ਹਿ ਪਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ.
[ਇਤਿਵੁ. ੧੮; ਅ. ਨਿ. ੧੦.੩੯] ‘‘ਆਪਾਯਿਕੋ ਨੇਰਯਿਕੋ, ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋ;
ਵਗ੍ਗਰਤੋ ਅਧਮ੍ਮਟ੍ਠੋ, ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਾ ਪਧਂਸਤਿ;
ਸਙ੍ਘਂ ਸਮਗ੍ਗਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ, ਕਪ੍ਪਂ ਨਿਰਯਮ੍ਹਿ ਪਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਭਿਨ੍ਨਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘਂ ਸਮਗ੍ਗਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਸੋ ਪਸਵਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਭਿਨ੍ਨਂ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਂ ਸਮਗ੍ਗਂ ਕਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਸਵਤਿ, ਕਪ੍ਪਂ ਸਗ੍ਗਮ੍ਹਿ ਮੋਦਤੀ’’ਤਿ.
[ਇਤ੍ਤਿਵੁ. ੧੮; ਅ. ਨਿ. ੧੦.੪੦] ‘‘ਸੁਖਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਸਾਮਗ੍ਗੀ, ਸਮਗ੍ਗਾਨਞ੍ਚ ਅਨੁਗ੍ਗਹੋ;
ਸਮਗ੍ਗਰਤੋ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠੋ, ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਾ ਨ ਧਂਸਤਿ;
ਸਙ੍ਘਂ ਸਮਗ੍ਗਂ ਕਤ੍ਵਾਨ, ਕਪ੍ਪਂ ਸਗ੍ਗਮ੍ਹਿ ਮੋਦਤੀ’’ਤਿ.
੩੫੫. [ਪਰਿ. ੪੫੯] ‘‘ਸਿਯਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋ ਆਪਾਯਿਕੋ, ਨੇਰਯਿਕੋ, ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ, ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ’’ਤਿ? ‘‘ਸਿਯਾ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋ ਆਪਾਯਿਕੋ, ਨੇਰਯਿਕੋ, ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ, ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ’’ਤਿ.
[ਪਰਿ. ੪੫੯] ‘‘ਸਿਯਾ [ਸਿਯਾ ਨੁ ਖੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋ ਨ ਆਪਾਯਿਕੋ, ਨ ਨੇਰਯਿਕੋ, ਨ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ, ਨ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ’’ਤਿ? ‘‘ਸਿਯਾ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋ ਨ ਆਪਾਯਿਕੋ, ਨ ਨੇਰਯਿਕੋ, ਨ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ, ਨ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ’’ਤਿ.
‘‘ਕਤਮੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋ ਆਪਾਯਿਕੋ, ਨੇਰਯਿਕੋ, ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ, ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧੁਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਭੇਦੇ ਅਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਂ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਖਨ੍ਤਿਂ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਰੁਚਿਂ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਭਾਵਂ, ਅਨੁਸ੍ਸਾਵੇਤਿ, ਸਲਾਕਂ ਗਾਹੇਤਿ – ‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾ’ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋ ਆਪਾਯਿਕੋ, ਨੇਰਯਿਕੋ, ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ, ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ.
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਭੇਦੇ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਂ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਖਨ੍ਤਿਂ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਰੁਚਿਂ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਭਾਵਂ, ਅਨੁਸ੍ਸਾਵੇਤਿ, ਸਲਾਕਂ ਗਾਹੇਤਿ – ‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾ’ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋ ਆਪਾਯਿਕੋ, ਨੇਰਯਿਕੋ, ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ, ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ.
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਭੇਦੇ ਵੇਮਤਿਕੋ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਂ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਖਨ੍ਤਿਂ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਰੁਚਿਂ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਭਾਵਂ, ਅਨੁਸ੍ਸਾਵੇਤਿ, ਸਲਾਕਂ ਗਾਹੇਤਿ – ‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾ’ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋ ਆਪਾਯਿਕੋ, ਨੇਰਯਿਕੋ, ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ, ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ.
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਭੇਦੇ ਅਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ…ਪੇ… (ਤਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ ਭੇਦੇ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ) [( ) ਸ੍ਯਾਮਪੋਤ੍ਥਕੇ ਨਤ੍ਥਿ, ਵਿਮਤਿਵਿਨੋਦਨੀਟੀਕਾਯ ਸਮੇਤਿ]. ਤਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ ਭੇਦੇ ਵੇਮਤਿਕੋ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਵੇਮਤਿਕੋ ਭੇਦੇ ਅਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਵੇਮਤਿਕੋ ਭੇਦੇ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਵੇਮਤਿਕੋ ਭੇਦੇ ਵੇਮਤਿਕੋ ਵਿਨਿਧਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਂ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਖਨ੍ਤਿਂ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਰੁਚਿਂ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਭਾਵਂ, ਅਨੁਸ੍ਸਾਵੇਤਿ, ਸਲਾਕਂ ਗਾਹੇਤਿ – ‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾ’ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋ ਆਪਾਯਿਕੋ, ਨੇਰਯਿਕੋ, ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ, ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ.
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਧਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ…ਪੇ… ਅਵਿਨਯਂ ਵਿਨਯੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਵਿਨਯਂ ਅਵਿਨਯੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਅਭਾਸਿਤਂ ਅਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਭਾਸਿਤਂ ਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਭਾਸਿਤਂ ਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਭਾਸਿਤਂ ਅਲਪਿਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਅਨਾਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਨਾਚਿਣ੍ਣਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਲਹੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਗਰੁਕਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਗਰੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਲਹੁਕਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਸਾਵਸੇਸਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨਵਸੇਸਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਅਨਵਸੇਸਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਸਾਵਸੇਸਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ… ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਭੇਦੇ ਅਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ…ਪੇ… ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਭੇਦੇ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ … ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਭੇਦੇ ਵੇਮਤਿਕੋ… ਤਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਭੇਦੇ ਅਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ… (ਤਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਭੇਦੇ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ) [( ) ਸ੍ਯਾਮਪੋਤ੍ਥਕੇ ਨਤ੍ਥਿ] … ਤਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਭੇਦੇ ਵੇਮਤਿਕੋ… ਤਸ੍ਮਿਂ ਵੇਮਤਿਕੋ, ਭੇਦੇ ਅਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ… ਤਸ੍ਮਿਂ ਵੇਮਤਿਕੋ, ਭੇਦੇ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ… ਤਸ੍ਮਿਂ ਵੇਮਤਿਕੋ, ਭੇਦੇ ਵੇਮਤਿਕੋ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਂ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਖਨ੍ਤਿਂ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਰੁਚਿਂ, ਵਿਨਿਧਾਯ ਭਾਵਂ, ਅਨੁਸ੍ਸਾਵੇਤਿ, ਸਲਾਕਂ ਗਾਹੇਤਿ – ‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾ’ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋ ਆਪਾਯਿਕੋ, ਨੇਰਯਿਕੋ, ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ, ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ’’ਤਿ.
‘‘ਕਤਮੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋ ਨ ਆਪਾਯਿਕੋ, ਨ ਨੇਰਯਿਕੋ, ਨ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ, ਨ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧੁਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਭੇਦੇ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਅਵਿਨਿਧਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਂ, ਅਵਿਨਿਧਾਯ ਖਨ੍ਤਿਂ, ਅਵਿਨਿਧਾਯ ਰੁਚਿਂ, ਅਵਿਨਿਧਾਯ ਭਾਵਂ, ਅਨੁਸ੍ਸਾਵੇਤਿ, ਸਲਾਕਂ ਗਾਹੇਤਿ – ‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾ’ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋ ਨ ਆਪਾਯਿਕੋ, ਨ ਨੇਰਯਿਕੋ, ਨ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ, ਨ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ.
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਉਪਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਧਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ…ਪੇ… ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਭੇਦੇ ਧਮ੍ਮਦਿਟ੍ਠਿ, ਅਵਿਨਿਧਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਂ, ਅਵਿਨਿਧਾਯ ਖਨ੍ਤਿਂ, ਅਵਿਨਿਧਾਯ ਰੁਚਿਂ, ਅਵਿਨਿਧਾਯ ਭਾਵਂ, ਅਨੁਸ੍ਸਾਵੇਤਿ, ਸਲਾਕਂ ਗਾਹੇਤਿ – ‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਯਂ ਵਿਨਯੋ, ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਇਮਂ ਰੋਚੇਥਾ’ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ, ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋ ਨ ਆਪਾਯਿਕੋ, ਨ ਨੇਰਯਿਕੋ, ਨ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ, ਨ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ’’ਤਿ.
ਤਤਿਯਭਾਣਵਾਰੋ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ.
ਸਙ੍ਘਭੇਦਕਕ੍ਖਨ੍ਧਕੋ ਸਤ੍ਤਮੋ.
ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –