੯. ਪੋਟ੍ਠਪਾਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

ਪੋਟ੍ਠਪਾਦਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਵਤ੍ਥੁਵਣ੍ਣਨਾ

੪੦੬. ਏਵਂ ਮਹਾਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤਂ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਪੋਟ੍ਠਪਾਦਸੁਤ੍ਤਂ ਸਂਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤੋ ਯਥਾਨੁਪੁਬ੍ਬਂ ਸਂਵਣ੍ਣਨੋਕਾਸਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਭਾਵਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ, ਮਹਾਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾਨਨ੍ਤਰਂ ਸਙ੍ਗੀਤਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪੋਟ੍ਠਪਾਦਸੁਤ੍ਤਭਾਵਂ ਵਾ ਪਕਾਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ…ਪੇ… ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਨ੍ਤਿ ਪੋਟ੍ਠਪਾਦਸੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਸਾਵਤ੍ਥਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਸਮੀਪਤ੍ਥੇ ਭੁਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਚੀਵਰਾਦਿਪਚ੍ਚਯਪਟਿਬਦ੍ਧਤਾਯ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਜੇਤੋ ਨਾਮ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ, ਤੇਨ ਰੋਪਿਤਤ੍ਤਾ ਸਂਵਡ੍ਢਿਤਤ੍ਤਾ ਪਰਿਪਾਲਿਤਤ੍ਤਾ ਜੇਤਸ੍ਸ ਵਨਂ ਉਪਵਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਮਾਹ ‘‘ਜੇਤਸ੍ਸ ਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਵਨੇ’’ਤਿ. ਸੁਦਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਗਹਪਤਿ ਅਨਾਥਾਨਂ ਪਿਣ੍ਡਸ੍ਸ ਦਾਯਕਤ੍ਤਾ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕੋ. ਤੇਨ ਜੇਤਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਤੋ ਅਟ੍ਠਾਰਸਹਿਰਞ੍ਞਕੋਟਿਸਨ੍ਥਰਣੇਨ ਤਂ ਕਿਣਿਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸਹਿਰਞ੍ਞਕੋਟੀਹੇਵ ਸੇਨਾਸਨਂ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸਹਿਰਞ੍ਞਕੋਟੀਹੇਵ ਵਿਹਾਰਮਹਂ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਚਤੁਪਞ੍ਞਾਸਹਿਰਞ੍ਞਕੋਟਿਪਰਿਚ੍ਚਾਗੇਨ ਸੋ ਆਰਾਮੋ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਨਿਯ੍ਯਾਤਿਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕੇਨ ਗਹਪਤਿਨਾ ਆਰਾਮੋ ਕਾਰਿਤੋ’’ਤਿ. ਪੁਪ੍ਫਫਲਪਲ੍ਲਵਾਦਿਗੁਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ, ਪਾਣਿਨੋ ਨਿਵਾਸਫਾਸੁਤਾਦਿਨਾ ਵਾ ਵਿਸੇਸੇਨ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਤਤੋ ਤਤੋ ਆਗਮ੍ਮ ਰਮਨ੍ਤਿ ਅਨੁਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਵਸਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਆਰਾਮੋ. ਅਥ ਵਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਗੁਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਗਤੇਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਰਮੇਤੀਤਿ ਆਰਾਮੋ.

ਫੋਟੋ ਯਸ੍ਸ ਪਾਦੇਸੁ ਜਾਤੋਤਿ ਪੋਟ੍ਠਪਾਦੋ. ਫੋਟੋ ਪੋਟ੍ਠੋਤਿ ਹਿ ਪਰਿਯਾਯੋ. ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਦੁਵਿਧੋ ਛਨ੍ਨਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ, ਅਚ੍ਛਨ੍ਨਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਅਚ੍ਛਨ੍ਨਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋਪਿ ਅਚੇਲਕੋ ਆਜੀਵਕੋਤਿ ਦੁਵਿਧੋ. ਤੇਸੁ ਅਚੇਲਕੋ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਨਗ੍ਗੋ, ਆਜੀਵਕੋ ਪਨ ਉਪਰਿ ਏਕਮੇਵ ਵਤ੍ਥਂ ਉਪਕਚ੍ਛਕਨ੍ਤਰੇ ਪਵੇਸੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਹਰਤਿ, ਹੇਟ੍ਠਾ ਨਗ੍ਗੋ. ਅਯਂ ਪਨ ਦੁਵਿਧੋਪੇਸ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਛਨ੍ਨਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ’’ਤਿ, ਵਤ੍ਥਚ੍ਛਾਯਾਛਾਦਨਪਬ੍ਬਜ੍ਜੂਪਗਤਤ੍ਤਾ ਛਨ੍ਨਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਹਾਸਾਲੋਤਿ ਮਹਾਵਿਭਵਤਾਯ ਮਹਾਸਾਰਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ. ਗਣਾਚਰਿਯੋਤਿ ਸਾਪੇਕ੍ਖਤਾਯ ਸਮਾਸੋ. ਸਮਯਨ੍ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਏਕਸੇਸਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਵਾ, ਤਂ ਤਂ ਸਮਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਵਦਨ੍ਤੀਤਿ ਪਕਾਰਤੋ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਉਗ੍ਗਹਿਤਨਿਯਾਮੇਨ ਯਥਾ ਤਥਾ ਸਮਯਂ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਾਰੁਕ੍ਖੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਨਾਮਂ. ਪਭੁਤਿ ਸਦ੍ਦੇਨ ਤੋਦੇਯ੍ਯਜਾਣੁਸੋਣੀਸੋਣਦਣ੍ਡਕੂਟਦਨ੍ਤਾਦਿਕੇ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਪਨ ਛਨ੍ਨਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਦਿਕੇ. ਤਿਨ੍ਦੁਕੋ ਨਾਮ ਕਾਲ਼ਕ੍ਖਨ੍ਧਰੁਕ੍ਖੋ. ਚੀਰਨ੍ਤਿ ਪਨ੍ਤਿ. ਤਿਨ੍ਦੁਕਾ ਚੀਰਂ ਏਤ੍ਥ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਤਿਨ੍ਦੁਕਚੀਰੋ. ਤਥਾ ਏਕਾ ਸਾਲਾ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਕਸਾਲਕੋ. ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਗਤਿਯਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਇਤਿ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨ. ‘‘ਤਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਯਥਾਪਾਠਂ ਵਿਭਤ੍ਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸਨਂ.

ਅਨੇਕਾਕਾਰਾਨਵਸੇਸਞੇਯ੍ਯਤ੍ਥਵਿਭਾਗਤੋ, ਅਪਰਾਪਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਚ ਭਗਵਤੋ ਞਾਣਂ ਲੋਕੇ ਪਤ੍ਥਟਮਿਵ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਪਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ, ਯਤੋ ਤਸ੍ਸ ਞਾਣਜਾਲਤਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਭਾਵੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤੋਵ. ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਤ੍ਤਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਤ੍ਥਂ ਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰੇ ਕਤੇ ਪਠਮਂ ਨੇਸਂ ਵੇਨੇਯ੍ਯਭਾਵੇਨੇਵ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਸਰਣਗਮਨਾਦਿਵਸੇਨ ਕਿਚ੍ਚਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿ ਵੀਮਂਸੀਯਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਿਨ੍ਨੁ ਖੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਨਿਰੋਧਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਨਿਰੋਧਂ. ਨਿਰੋਧਾ ਵੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਨਿਰੋਧਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਸਞ੍ਞੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ. ਸਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਞਾਣੇਨ ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਯਥਾ ਤੇ ਨਿਰੋਧਂ, ਨਿਰੋਧਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਬ੍ਯਾਕਰਿਂਸੁ, ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਚ, ਤਥਾ ਬ੍ਯਾਕਰਣਵਸੇਨ ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ. ਕਤਿਪਾਹਚ੍ਚਯੇਨਾਤਿ ਦ੍ਵੀਹਤੀਹਚ੍ਚਯੇਨ. ਪਾਲ਼ਿਯਮੇਵ ਹਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਸਰਣਂ ਗਮਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ‘‘ਸਰਣ’’ਮਿਤਿ ਗਮਿਸ੍ਸਤਿ. ‘‘ਹਤ੍ਥਿਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਹਤ੍ਥਿਸਾਰਿਨੋ ਪੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੪੦੬) ਆਚਰਿਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਧੁਨਾ ਪਨ ‘‘ਚਿਤ੍ਤੋ ਹਤ੍ਥਿਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ’’ ਤ੍ਵੇਵ ਪਾਠੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਚਿਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਹਤ੍ਥਾਚਰਿਯਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਸੁਰਤ੍ਤਦੁਪਟ੍ਟਨ੍ਤਿ ਰਜਨੇਨ ਸਮ੍ਮਾ ਰਤ੍ਤਂ ਦਿਗੁਣਂ ਅਨ੍ਤਰਵਾਸਕਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਵਸੇਨ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ. ‘‘ਯੁਗਨ੍ਧਰਪਬ੍ਬਤਂ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪਰਿਕਪ੍ਪਵਚਨਂ ‘‘ਤਾਦਿਸੋ ਅਤ੍ਥਿ ਚੇ, ਤਂ ਵਿਯਾ’’ਤਿ. ਮੇਘਵਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਰਤ੍ਤਮੇਘਵਣ੍ਣਂ, ਸਞ੍ਝਾਪਭਾਨੁਰਞ੍ਜਿਤਮੇਘਸਙ੍ਕਾਸਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਠਮੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਸਣ੍ਠਾਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਦੁਤਿਯੇਨ ਵਣ੍ਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ. ਏਕਂਸਵਰਗਤਨ੍ਤਿ ਵਾਮਂਸਵਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਸੁਤ੍ਤਨਿਪਾਤਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵਙ੍ਗੀਸਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਕਂਸਨ੍ਤਿ ਚ ਵਾਮਂਸਂ ਪਾਰੁਪਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਯਤੋ ਯਥਾ ਵਾਮਂਸਂ ਪਾਰੁਪਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਚੀਵਰਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਏਵਮਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ [ਸੁ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ਨਿਗ੍ਰੋਧਕਪ੍ਪਸੁਤ੍ਤ (ਵਙ੍ਗੀਸਸੁਤ੍ਤ) ਵਣ੍ਣਨਾ] ਤਤ੍ਥ ਏਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਏਕਂਸਂ ਚੀਵਰਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵਚਨਂ. ਯਤੋਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਚਨਸ੍ਸ ਪਾਰੁਪਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਸ੍ਸੇਵ ਅਧਿਵਚਨਤ੍ਤਾ ਏਵਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਪਚ੍ਚਗ੍ਘਨ੍ਤਿ ਏਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਨਧਿਟ੍ਠਿਤਕਾਲੇ ਪਾਟੇਕ੍ਕਂ ਮਹਗ੍ਘਂ, ਪਚ੍ਚਗ੍ਘਂ ਵਾ ਅਭਿਨਵਂ, ਅਬ੍ਭੁਣ੍ਹੇ ਤਙ੍ਖਣੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੁਰਿਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪਂ ਕੇਚਿ ਨ ਇਚ੍ਛਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਆਚਰਿਯੇਨੇਵ ਉਦਾਨਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਚ੍ਚਗ੍ਘੇਤਿ ਅਭਿਨਵੇ, ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਮਹਗ੍ਘਤਾਯ ਪਚ੍ਚਗ੍ਘੇਤਿ ਕੇਚਿ, ਤਂ ਨ ਸੁਨ੍ਦਰਂ. ਨ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾ ਭਗਵਨ੍ਤੋ ਮਹਗ੍ਘਂ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਚਾ’’ਤਿ, ਇਧਾਪਿ ਤੇਨ ਪਚ੍ਛਿਮੋਯੇਵ ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪੋ ਗਹਿਤੋ. ਅਭਿਨਵਤਾਯ ‘‘ਪਚ੍ਚਗ੍ਘ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਇਦਂ ਆਦਿਤੋ ਤਥਾ ਲਦ੍ਧਵੋਹਾਰੇਨ, ਅਨਞ੍ਞਪਰਿਭੋਗਤਾਯ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾ ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਤਂ ਪਤ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ‘‘ਪਚ੍ਚਗ੍ਘ’’ਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੇਲਮਯਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਮੁਗ੍ਗਵਣ੍ਣਸਿਲਾਮਯਂ ਚਤੁਮਹਾਰਾਜਦਤ੍ਤਿਯਂ ਪਤ੍ਤਂ. ਅਯਮੇਵ ਹਿ ਭਗਵਤਾ ਨਿਚ੍ਚਪਰਿਭੁਤ੍ਤੋ ਪਤ੍ਤੋ ਸਮਚਿਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਦੀਸੁਪਿ (ਅ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੨.੩੭) ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ.

੪੦੭. ਅਤ੍ਤਨੋ ਰੁਚਿਵਸੇਨ ਅਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ, ਨ ਪਰੇਹਿ ਉਸ੍ਸਾਹਿਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘‘ਅਤਿਪ੍ਪਗਭਾਵਮੇਵ ਦਿਸ੍ਵਾ’’ਤਿ ਚ ਇਦਂ ਭੂਤਕਥਨਂ ਨ ਤਾਵ ਭਿਕ੍ਖਾਚਰਣਵੇਲਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਭਗਵਾ ਹਿ ਤਦਾ ਕਾਲਸ੍ਸੇਵ ਵਿਹਾਰਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਾਸਨਾਭਾਗਿਯਾਯ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਪੋਟ੍ਠਪਾਦਂ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਅਤਿਪ੍ਪਗੋ ਖੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਪਗੋ’’ਤਿ ਇਦਂ ਕਚ੍ਚਾਯਨਮਤੇਨ ਪ-ਇਚ੍ਚੁਪਸਗ੍ਗਤੋ ਓ-ਕਾਰਗ-ਕਾਰਾਗਮਨੇ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਪ-ਸਦ੍ਦੋਯੇਵ ਪਾਤੋਅਤ੍ਥਂ ਵਦਤਿ. ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਪਨ ਸਦ੍ਦਵਿਦੂਨਂ ਮਤੇਨ ਪਾਤੋਪਦਮਿਵ ਨੇਪਾਤਿਕਂ. ਤੇਨੇਵ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩.੧) ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਤਿਪ੍ਪਗੋ ਖੋਤਿ ਅਤਿਵਿਯ ਪਾਤੋ’’ਤਿ. ਅਪਿਚ ਪਠਮਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਦਿਵਸਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਪਗੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਚਨਂ ਇਮਿਨਾ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਦੁਵਿਧੋ ਖਲੁਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਹਿ ਪਗੋਤਿ ਸਦ੍ਦੋ ਨਾਮਨਿਪਾਤੋਪਸਗ੍ਗਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧੋ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਇਧ ‘‘ਅਤਿਪ੍ਪਗਭਾਵਮੇਵ ਦਿਸ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਉਪਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ.

ਯਂਨੂਨਾਤਿ ਏਸ ਨਿਪਾਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਸਂਸਯਪਰਿਦੀਪਨੋ, ਇਧ ਪਨ ਸਂਸਯਪਤਿਰੂਪਕਪਰਿਦੀਪਨੋਵ. ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਂਸਯਪਰਿਦੀਪਨੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਂਸਯੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਂਸਯੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ ਬੋਧਿਮੂਲੇ ਏਵ ਤਸ੍ਸ ਸਮੁਗ੍ਘਾਟਿਤਤ੍ਤਾ. ਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਪੁਬ੍ਬਭਾਗੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਪਵਤ੍ਤਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੋ. ਏਸਾਤਿ ‘‘ਕਰਿਸ੍ਸਾਮ, ਨ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿਕੋ ਏਸ ਚਿਤ੍ਤਾਚਾਰੋ ਸਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਲਬ੍ਭਤਿ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਵਿਚਾਰਣਵਸੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ, ਨ ਪਨ ਸਂਸਯਵਸੇਨ. ਤੇਨਾਹਾਤਿ ਯੇਨੇਸ ਸਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤੇਨ ਭਗਵਾ ਏਵਮਾਹਾਤਿ ਇਮਮੇਵ ਪਾਲ਼ਿਂ ਇਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਾਧਕਂ ਕਰੋਤਿ. ਅਯਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਤੋ ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਯਂਨੂਨਾਤਿ ਪਰਿਕਪ੍ਪਨੇ ਨਿਪਾਤੋ. ‘‘ਉਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਕਿਰਿਯਾਪਦੇਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋਯੇਵ ਹਿ ਅਤ੍ਥੋ ਅਨੇਨ ਜੋਤੀਯਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਹਂ ਯਂਨੂਨ ਯਦਿ ਪਨ ਉਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯਂ ਸਾਧੁ ਵਤਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ‘‘ਯਦਿ ਪਨਾ’’ਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਤੇਨ ਸਮਾਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਦਿ ਪਨਾਹਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ.

੪੦੮. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਪਰਿਸਾਯ. ਉਦ੍ਧਂਗਮਨਵਸੇਨਾਤਿ ਉਨ੍ਨਤਬਹੁਲਤਾਯ ਉਗ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਉਗ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨਵਸੇਨ. ਦਿਸਾਸੁ ਪਤ੍ਥਟਵਸੇਨਾਤਿ ਵਿਪੁਲਭਾਵੇਨ ਭੂਤਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਸਬ੍ਬਦਿਸਾਸੁ ਪਤ੍ਥਰਣਵਸੇਨ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਯਥਾ ਉਨ੍ਨਤਪਾਯੋ ਸਦ੍ਦੋ ਉਨ੍ਨਾਦੋ, ਏਵਂ ਵਿਪੁਲਭਾਵੇਨ ਉਪਰੂਪਰਿ ਪਵਤ੍ਤੋਪਿ ਉਨ੍ਨਾਦੋਯੇਵਾਤਿ ਤਦੁਭਯਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਉਨ੍ਨਾਦਿਨਿਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪੁਨ ਤਦੁਭਯਮੇਵ ਵਿਭਾਗਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦਮਹਾਸਦ੍ਦਾਯਾ’’ਤਿ. ਅਤੋ ਪਾਲ਼ਿਨਯਾਨੁਰੂਪਮੇਵ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਇਦਾਨਿ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਪਰਿਸਾਯ ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦਮਹਾਸਦ੍ਦਤਾਕਾਰਣਂ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤੇਸਞ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਬਾਲਾਤਪੇਤਿ ਅਭਿਨਵੁਗ੍ਗਤਸੂਰਿਯਾਤਪੇ. ਕਾਮਸ੍ਸਾਦੋ ਨਾਮ ਕਾਮਗੁਣਸ੍ਸਾਦੋ. ਭਵਸ੍ਸਾਦੋ ਨਾਮ ਕਾਮਰਾਗਾਦਿਸਹਗਤੋ ਭਵੇਸੁ ਅਸ੍ਸਾਦੋ.

ਸੂਰਿਯੁਗ੍ਗਮਨੇ ਖਜ੍ਜੋਪਨਮਿਵ ਨਿਪ੍ਪਭਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਖਜ੍ਜੋਪਨਕੂਪਮਾ ਜਾਤਾ’’ਤਿ. ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰੋਪਿ ਨੋ ਪਰਿਹੀਨੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਬਾਵੇਰੁਜਾਤਕੇਨ (ਜਾ. ੧.੪.੧੫੪) ਦੀਪੇਤਬ੍ਬੋ. ਪਰਿਸਦੋਸੋਤਿ ਪਰਿਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਦੋਸੋ.

੪੦੯. ਸਣ੍ਠਪੇਸੀਤਿ ਸਞ੍ਞਮਨਵਸੇਨ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਠਪੇਸਿ. ਸਣ੍ਠਪਨਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਕਥਾਯ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਅਗਾਰਵਸ੍ਸ ਚਜਾਪਨਵਸੇਨ ਆਚਾਰਸਿਕ੍ਖਾਪਨਂ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਦੋਸਸ੍ਸ ਨਿਗੂਹਨਞ੍ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਾਪੇਸੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਨਨ੍ਤਿ ਪਰਿਸਂ. ਅਪ੍ਪਸਦ੍ਦਨ੍ਤਿ ਨਿਸ੍ਸਦ੍ਦਂ ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦਮਹਾਸਦ੍ਦਾਭਾਵਂ. ‘‘ਏਕੋ ਨਿਸੀਦਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਅਤ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਵੁਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਲਾਭਗੁਣਵੁਦ੍ਧਿਂ. ਪਤ੍ਥਯਮਾਨੋਤਿ ਪਤ੍ਥਯਨਹੇਤੁ. ਮਾਨਨ੍ਤੇ ਹਿ ਲਕ੍ਖਣੇ, ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਚ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਦਵਿਦੂ. ਇਦਾਨਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤੁਂ ‘‘ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਕਿਰਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਅਪਰਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਅਪਰਜ੍ਝਿਤਂ. ਨਪ੍ਪਮਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਪਮਾਦਂ ਨ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਗਾਰਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

੪੧੦. ਨੋ ਆਗਤੇ ਆਨਨ੍ਦੋਤਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਗਵਤਿ ਆਗਤੇ ਆਨਨ੍ਦੋ ਪੀਤਿ ਹੋਤਿ. ‘‘ਚਿਰਸ੍ਸਂ ਖੋ ਭਨ੍ਤੇ ਭਗਵਾ ਇਮਂ ਪਰਿਯਾਯਮਕਾਸੀ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਤਤ੍ਥ ਆਗਤਪੁਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਮਿਵ ਹੋਤੀਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਆਹਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਪਿਯਸਮੁਦਾਚਾਰਾਤਿ ਪਿਯਾਲਾਪਾ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਤਥਾ ਪਿਯਸਮੁਦਾਚਾਰਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਅਯਮੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਭਗਵਤੋ ਅਪਚਿਤਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਵਾਤਿ ਤਦਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਬਾਹੁਲ੍ਲਕਮ੍ਮੇਨ ਤਦਤ੍ਥਂ ਸਾਧੇਤੁਂ ‘‘ਭਗਵਨ੍ਤਞ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਮਾਹ ‘‘ਉਚ੍ਚਾਕੁਲੀਨਤਾਯਾ’’ਤਿ, ਮਹਾਸਮ੍ਮਤਰਾਜਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਖਤ੍ਤਿਯਕੁਲਤਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਸੋਣਦਣ੍ਡੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਮਣੋ ਖਲੁ ਭੋ ਗੋਤਮੋ ਉਚ੍ਚਾਕੁਲਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਖਤ੍ਤਿਯਕੁਲਾ’’ਤਿ, (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੩੦੪) ਤੇਨ ਸਾਸਨੇ ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਮ੍ਪਿ ਕੁਲਗਾਰਵੇਨ ਭਗਵਤਿ ਅਪਚਿਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਕਾ ਨਾਮ ਕਥਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪਰਿਚ੍ਛੇਦਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਕੀਦਿਸਾ ਨਾਮ ਕਥਾ. ਵਿਪ੍ਪਕਤਾਤਿ ਆਰਦ੍ਧਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਪਰਿਯੋਸਿਤਾ. ‘‘ਕਾ ਕਥਾ ਵਿਪ੍ਪਕਤਾ’’ਤਿ ਪਨ ਵਦਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਤਸ੍ਸਾ ਪਰਿਯੋਸਾਪਨਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ ਨਾਮ. ਕਾ ਕਥਾਤਿ ਚ ਅਵਿਸੇਸਚੋਦਨਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਸ੍ਸਾ ਤਸ੍ਸਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਾਪਿ ਕਥਾਯ ਪਰਿਯੋਸਾਪਨਂ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਪਟਿਜਾਨਨਂ ਪਦੇਸਞ੍ਞੁਨੋ ਅਵਿਸਂਯਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਾਵ…ਪੇ… ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਪਵਾਰਣਂ ਪਵਾਰੇਸੀ’’ਤਿ. ਏਸਾਤਿ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਪਰਿਸਾਯ ਕਥਿਤਾ ਰਾਜਕਥਾਦਿਕਾ. ਨਿਸ੍ਸਾਰਾਤਿ ਨਿਰਤ੍ਥਕਭਾਵੇਨ ਸਾਰਰਹਿਤਾ.

ਅਭਿਸਞ੍ਞਾਨਿਰੋਧਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੪੧੧. ‘‘ਤਿਟ੍ਠਤੇਸਾ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਆਪਨ੍ਨਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਚੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਸੁਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਅਤ੍ਥਾਵਹਂ ਹਿਤਾਵਹਂ ਕਾਰਣਂ. ਯਤ੍ਥਾਤਿ ਅਞ੍ਞਤਰਿਸ੍ਸਂ ਸਾਲਾਯਂ. ਨਾਨਾਤਿਤ੍ਥਸਙ੍ਖਾਤਾਸੁ ਲਦ੍ਧੀਸੁ ਨਿਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਨਾਨਾਤਿਤ੍ਥਿਯਾਣਿਯਸਦ੍ਦੇਨ. ਣਿਕਸਦ੍ਦੇਨ ਵਾ ਕ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਯ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ‘‘ਅਨ੍ਤਿਯੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਯਂ ਕਿਂ ਵਦਤਿ ਅਯਂ ਕਿਂ ਵਦਤੀ’’ਤਿ ਕੁਤੂਹਲਂ ਕੋਲਾਹਲਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਕੋਤੂਹਲਾ, ਸਾ ਏਵ ਸਾਲਾ ਕੋਤੂਹਲਸਾਲਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਕੋਤੂਹਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਤੋ’’ਤਿ. ਉਪਸਗ੍ਗਮਤ੍ਤਂ ਧਾਤ੍ਵਤ੍ਥਾਨੁਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਸਞ੍ਞਾਸੀਸੇਨਾਯਂ ਦੇਸਨਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਞ੍ਞਾਸਹਗਤਾ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਧਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਨਿਰੋਧੇ’’ਤਿ. ਪਹਾਨਵਸੇਨ ਪਨ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਤੇਹਿ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ, ਅਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ਚ ‘‘ਖਣਿਕਨਿਰੋਧੇ’’ਤਿ ਆਹ. ਕਾਮਂ ਸੋਪਿ ਤੇਸਂ ਅਵਿਸਯੋਵ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਨਿਰੋਧਕਥਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਂ ਪਤਿ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਭਿਸਞ੍ਞਾਨਿਰੋਧਕਥਾਯ. ‘‘ਕਿਤ੍ਤਿਘੋਸੋ’’ਤਿ ‘ਅਹੋ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵੋ, ਭਵਨ੍ਤਰਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਕਾਰਣਂ ਏਵਂ ਹਤ੍ਥਾਮਲਕਂ ਵਿਯ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਸਾਵਕੇ ਚ ਏਦਿਸੇ ਸਂਵਰਸਮਾਦਾਨੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤੀ’ਤਿ ਥੁਤਿਘੋਸੋ ਯਾਵ ਭਵਗ੍ਗਾ ਪਤ੍ਥਰਤੀਤਿ. ਆਚਰਿਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਦਾਨਿ ਪਨ ‘‘ਸਕਲਜਮ੍ਬੁਦੀਪੇ ਭਗਵਤੋ ਕਥਾਕਿਤ੍ਤਿਘੋਸੋ ਪਤ੍ਥਰਤੀ’’ਤਿ ਪਾਠੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਪਟਿਭਾਗਕਿਰਿਯਨ੍ਤਿ ਪਲ਼ਾਸਵਸੇਨ ਪਟਿਭਾਗਭੂਤਂ ਪਯੋਗਂ. ਭਵਨ੍ਤਰਸਮਯਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਵੁਟ੍ਠਾਨਸਮਯਂ ਅਭੂਤਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਉਸ੍ਸਾਰਿਯਵਤ੍ਥੁਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਥੇਨ੍ਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਏਕਮੂਲਕੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਵੇਲਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਠਾਨੇ ਨਿਸੀਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਕਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਕਾਰਣਂ ਸਿਕ੍ਖਾਕੋਟ੍ਠਾਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ. ਨਿਰੋਧਕਥਨ੍ਤਿ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਕਥਂ.

ਤੇਸੂਤਿ ਕੋਤੂਹਲਸਾਲਾਯਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤੇਸੁ ਨਾਨਾਤਿਤ੍ਥਿਯਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਸੁ. ਏਕਚ੍ਚੇਤਿ ਏਕੇ. ਪੁਰਿਮੋਤਿ ‘‘ਅਹੇਤੂ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਸਞ੍ਞਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿਪਿ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿਪੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਵਾਦੀ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਚਤੂਸੁ ਵਾਦੀਸੁ. ਯ੍ਵਾਯਂ ਇਧ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਅਸਞ੍ਞੀਭਵਾਵਹਂ ਵਾਯੋਕਸਿਣਪਰਿਕਮ੍ਮਂ, ਆਕਾਸਕਸਿਣਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਵਾ ਰੂਪਾਵਚਰਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ, ਪਞ੍ਚਮਜ੍ਝਾਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਵਾ. ਨਿਰੋਧੇਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸਞ੍ਞਾਨਿਰੋਧੇ. ਹੇਤੁਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋਤਿ ਯੇਨ ਹੇਤੁਨਾ ਅਸਞ੍ਞੀਭਵੇ ਸਞ੍ਞਾਯ ਨਿਰੋਧੋ ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੋ, ਯੇਨ ਚ ਤਤੋ ਚੁਤਸ੍ਸ ਇਧ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਭਵੇ ਸਞ੍ਞਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦੋ, ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਹੇਤੁਂ ਅਵਿਸਯਤਾਯ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ.

ਦੁਤਿਯੋਤਿ ‘‘ਸਞ੍ਞਾ ਹਿ ਭੋ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਵਾਦੀ. ਨਨ੍ਤਿ ਪਠਮਵਾਦਿਂ. ਨਿਸੇਧੇਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਨ ਖੋ ਪਨ ਮੇਤਂ ਭੋ ਏਵਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ. ਮਿਗਸਿਙ੍ਗਤਾਪਸਸ੍ਸਾਤਿ ਏਵਂਨਾਮਕਤਾਪਸਸ੍ਸ. ਤਸ੍ਸ ਕਿਰ ਮਤ੍ਥਕੇ ਮਿਗਸਿਙ੍ਗਾਕਾਰੇਨ ਦ੍ਵੇ ਚੂਲ਼ਾ ਉਟ੍ਠਹਿਂਸੁ, ‘‘ਇਸਿਸਿਙ੍ਗੋ’’ਤਿਪਿ ਤਸ੍ਸ ਨਾਮਂ. ਅਸਞ੍ਞਕਭਾਵਨ੍ਤਿ ਮੁਞ੍ਛਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਿਰਿਯਾਮਯਸਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਵਿਗਤਸਞ੍ਞਿਭਾਵਂ. ਵਕ੍ਖਤਿ ਹਿ ‘‘ਵਿਸਞ੍ਞੀ ਹੁਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਚਤ੍ਤਾਲੀਸਨਿਪਾਤੇ ਆਗਤਨਯੇਨ ਮਿਗਸਿਙ੍ਗਤਾਪਸਵਤ੍ਥੁਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਮਿਗਸਿਙ੍ਗਤਾਪਸੋ ਕਿਰਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸਨ੍ਤਾਪਨਤੋ ਅਤ੍ਤਨ੍ਤਪੋ. ਦੁਕ੍ਕਰਤਪਤਾਯ ਘੋਰਤਪੋ ਤਿਬ੍ਬਤਪੋ. ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਵਨਭਾਵਾਪਾਦਨੇਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਮਿਲਾਪਿਤਚਕ੍ਖਾਦਿਤਿਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤਾਯ ਪਰਮਧਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ.ਸਕ੍ਕਵਿਮਾਨਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡੁਕਮ੍ਬਲਸਿਲਾਸਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਤਞ੍ਹਿ ਤਥਾਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਕਦਾਚਿ ਉਣ੍ਹਂ, ਕਦਾਚਿ ਥਦ੍ਧਂ, ਕਦਾਚਿ ਚਲਿਤਂ ਹੋਤਿ. ‘‘ਸਕ੍ਕ…ਪੇ… ਪਤ੍ਥੇਤੀ’’ਤਿ ਅਯੋਨਿਸੋ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਪੇਸੇਸਿ. ਭਗ੍ਗੋਤਿ ਭਞ੍ਜਿਤਕੁਸਲਜ੍ਝਾਸਯੋ, ਅਧੁਨਾ ਪਨ ‘‘ਲਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਪਾਠਂ ਲਿਖਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਦਿਬ੍ਬਫਸ੍ਸੇਨਾਤਿ ਹਤ੍ਥਗ੍ਗਹਣਮਤ੍ਤਦਿਬ੍ਬਫਸ੍ਸੇਨ. ਤਨ੍ਤਿ ਤਥਾ ਸਞ੍ਞਾਪਟਿਲਾਭਂ. ਏਵਮਾਹਾਤਿ ਏਵਂ ‘‘ਸਞ੍ਞਾ ਹਿ ਭੋ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਆਕਾਰੇਨ ਸਞ੍ਞਾਨਿਰੋਧਮਾਹ. ਇਮਿਨਾਵ ਨਯੇਨ ਇਤੋ ਪਰੇਸੁਪਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਪਾਲ਼ਿਮਾਹਰਿਤ੍ਵਾ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਤਤਿਯੋਤਿ ‘‘ਸਨ੍ਤਿ ਹਿ ਭੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਵਾਦੀ. ਆਥਬ੍ਬਣਪਯੋਗਨ੍ਤਿ ਆਥਬ੍ਬਣਵੇਦਵਿਹਿਤਂ ਆਥਬ੍ਬਣਿਕਾਨਂ ਵਿਸਞ੍ਞਿਭਾਵਾਪਾਦਨਪ੍ਪਯੋਗਂ. ਉਪਕਡ੍ਢਨਂ ਆਹਰਣਂ. ਅਪਕਡ੍ਢਨਂ ਅਪਹਰਣਂ. ਆਥਬ੍ਬਣਂ ਪਯੋਜੇਤ੍ਵਾਤਿ ਆਥਬ੍ਬਣਵੇਦੇ ਆਗਤਂ ਅਗ੍ਗਿਜੁਹਨਪੁਬ੍ਬਕਂ ਮਨ੍ਤਪਦਂ ਪਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਸੀਸਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤਾਦਿਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਞ੍ਞਾਨਿਰੋਧਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਯਸ੍ਸ ਸੀਸਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤਾਦਿ ਦਸ੍ਸਿਤਂ, ਤਸ੍ਸ.

ਚਤੁਤ੍ਥੋਤਿ ‘‘ਸਨ੍ਤਿ ਹਿ ਭੋ ਦੇਵਤਾ ਮਹਿਦ੍ਧਿਕਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਵਾਦੀ. ਯਕ੍ਖਦਾਸੀਨਨ੍ਤਿ ਦੇਵਦਾਸੀਨਂ, ਯਾ ‘‘ਯੋਗਵਤਿਯੋ’’ਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਯੋਗਿਨਿਯੋਤਿਪਿ ਪਾਕਟਾ. ਮਦਨਿਦ੍ਦਨ੍ਤਿ ਸੁਰਾਮਦਨਿਮਿਤ੍ਤਕਂ ਸੁਪਨਂ. ਦੇਵਤੂਪਹਾਰਨ੍ਤਿ ਨਚ੍ਚਨਗਾਯਨਾਦਿਨਾ ਦੇਵਤਾਨਂ ਪੂਜਂ. ਸੁਰਾਪਾਤਿਨ੍ਤਿ ਪਾਤਿਪੁਣ੍ਣਂ ਸੁਰਂ. ਦਿਵਾਤਿ ਅਤਿਦਿਵਾ, ਉਸ੍ਸੂਰੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਨ੍ਤਿ ਤਥਾ ਸੁਪਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਹਨਂ. ਸੁਤ੍ਤਕਾਲੇ ਦੇਵਤਾਨਂ ਸਞ੍ਞਾਪਕਡ੍ਢਨਵਸੇਨ ਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਾ, ਪਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇ ਸਞ੍ਞੁਪਕਡ੍ਢਨਵਸੇਨ ਨਿਰੋਧਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤਾਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਏਲ਼ਮੂਗਕਥਾ ਵਿਯਾਤਿ ਇਮੇਸਂ ਪਣ੍ਡਿਤਮਾਨੀਨਂ ਕਥਾ ਅਨ੍ਧਬਾਲਕਥਾਸਦਿਸੀ. ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਨਿਰੋਧੇਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਧੁਰੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋਪਿ ਨਿਰੋਧੇ. ਏਕੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਏਕਸਭਾਵੇਨੇਵ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਬਹੁਨਾਤਿ ਨ ਚ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਰੁਦ੍ਧੇਨ ਬਹੁਵਿਧੇਨ ਨਾਨਾਸਭਾਵੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨਾਪਿ ਏਕੇਨਾਤਿ ਏਕਸਭਾਵਭੂਤੇਨ ਤੇਨਾਪਿ ਨਿਰੋਧੇਨ. ਅਞ੍ਞੇਨੇਵਾਤਿ ਤੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਾਕਾਰਤੋ ਅਞ੍ਞਾਕਾਰੇਨੇਵ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਸੋਤਿ ਏਕਸਭਾਵਭੂਤੋ ਨਿਰੋਧੋ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਨਾਤਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੁਦ੍ਧਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਇਧਾਤਿ ਕੋਤੂਹਲਸਾਲਾਯਂ. ਅਯਂ ਨਿਰੋਧੋ ਅਯਂ ਨਿਰੋਧੋਤਿ ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਬ੍ਯਾਪਨਿਚ੍ਛਾਵਚਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦੇਸਨਾਵਿਲਾਸੇਨ ਅਨੇਕਾਕਾਰਵੋਕਾਰਂ ਨਿਰੋਧਂ ਵਿਭਾਵੇਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਕਤਂ. ਅਹੋ ਨੂਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਹੋਤਿ ਅਚ੍ਛਰਿਯੇ ਨਿਪਾਤੋ, ਨੂਨਾਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸਰਣੇ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਹੋ ਨੂਨ ਭਗਵਾਤਿ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਦੇਸਨਤ੍ਤਾ ਭਗਵਾ ਨਿਰੋਧਮ੍ਪਿ ਅਹੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਰਾਧੇਯ੍ਯ ਮਞ੍ਞੇਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਹੋ ਨੂਨ ਸੁਗਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਚ੍ਛਰਿਯਵਿਭਾਵਨਤੋ ਏਵ ਚੇਤ੍ਥ ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਆਮੇਡਿਤਵਚਨਂ. ਅਚ੍ਛਰਿਯਤ੍ਥੋਪਿ ਹੇਸ ਅਹੋਸਦ੍ਦੋ ਅਨੁਸ੍ਸਰਣਮੁਖੇਨੇਵ ਪੋਟ੍ਠਪਾਦੇਨ ਗਹਿਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨੁਸ੍ਸਰਣਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤਦ੍ਵਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸਰਣਤ੍ਥਮੁਖੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ‘‘ਅਹੋ…ਪੇ… ਸੁਗਤੋ’’ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਏਤਦਹੋਸੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ‘‘ਯਂਤਂਸਦ੍ਦਾ ਨਿਚ੍ਚਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ’’ਤਿ ਸਾਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਯੋਜਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯੋ ਏਤੇਸ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕਾਲਦੇਸਪੁਗ੍ਗਲਾਦਿਵਿਭਾਗੇਨ ਬਹੁਭੇਦਤ੍ਤਾ ਇਮੇਸਂ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਬਹੁਤ੍ਤੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ, ਕੁਸਲਸਦ੍ਦਯੋਗੇ ਚੇਤਂ ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਕੁਸਲੋ ਨਿਪੁਣੋ ਛੇਕੋਤਿ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨਮੇਤਂ. ਅਹੋ ਨੂਨ ਕਥੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਥੇਯ੍ਯ ਮਞ੍ਞੇ. ਸੋ ਸੁਗਤੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਚਿਣ੍ਣਵਸਿਤਾਯਾਤਿ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਚਿਣ੍ਣਵਸੀਭਾਵਤ੍ਤਾ. ਸਭਾਵਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਨਿਰੋਧਸਭਾਵਂ ਯਾਥਾਵਤੋ ਜਾਨਾਤਿ.

ਅਹੇਤੁਕਸਞ੍ਞੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੪੧੨. ਘਰਮਜ੍ਝੇਯੇਵ ਪਕ੍ਖਲਿਤਾਤਿ ਯਥਾ ਘਰਤੋ ਬਹਿ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਾ ਪੁਰਿਸਾ ਮਗ੍ਗਂ ਅਨੋਤਰਿਤ੍ਵਾ ਘਰਵਿਵਰੇ ਸਮਤਲੇ ਵਿਵਟਙ੍ਗਣੇ ਏਵ ਪਕ੍ਖਲਨਂ ਪਤ੍ਤਾ, ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਸਾਧਾਰਣੋ ਹੇਤੁ, ਸਾਧਾਰਣੋ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਏਵਮਾਦਿਵਿਭਾਗੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਇਧ ਪਨ ਤੇਨ ਵਿਭਾਗੇਨ ਪਯੋਜਨਂ ਨਤ੍ਥਿ ਸਞ੍ਞਾਯ ਅਕਾਰਣਭਾਵਪਟਿਕ੍ਖੇਪਪਰਤ੍ਤਾ ਚੋਦਨਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਾਰਣਸ੍ਸੇਵ ਨਾਮ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਂ ਪਨ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਹੇਤੂ ਹਿ ਪੋਟ੍ਠਪਾਦ ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਸਞ੍ਞਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿਪਿ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿਪੀ’’ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਸਹੇਤੂ ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿਯੇਵ, ਨ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿਪੀ’’ਤਿ ਵਚਨਂ, ਨ ਤੁ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਸਹੇਤੁਸਪਚ੍ਚਯਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਉਪ੍ਪਾਦੋਯੇਵ ਹਿ ਸਹੇਤੁਕੋ, ਨ ਨਿਰੋਧੋ. ਯਦਿ ਹਿ ਨਿਰੋਧੋਪਿ ਸਹੇਤੁਕੋ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਸਪਿ ਪੁਨ ਨਿਰੋਧੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ ਅਙ੍ਕੁਰਾਦੀਨਂ ਪੁਨ ਅਙ੍ਕੁਰਾਦਿਨਾ ਵਿਯ, ਨ ਚ ਤਸ੍ਸ ਪੁਨ ਨਿਰੋਧੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਯਞ੍ਚ ਨਯੋ ਖਣਨਿਰੋਧਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਯੋ ਪਨ ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧੋ, ਸੋ ‘‘ਸਹੇਤੁਕੋ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਤਥਾਰੂਪਾਯ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਨਾ ਅਭਾਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਾ ਏਕਾ ਸਞ੍ਞਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸਿਕ੍ਖਾ ਏਕਾ ਸਞ੍ਞਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੪੧੨) ਤਤੋ ਏਵ ਚ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਮ੍ਪਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੪੧੩) ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਞ੍ਞਾਯ ਸਹੇਤੁਕਂ ਉਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਂ ਦੀਪੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਤਞ੍ਹਿ ਪਾਲ਼ਿਵਚਨਂ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਞ੍ਚ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸਿਕ੍ਖਾਤਿ ਹੇਤ੍ਵਤ੍ਥੇ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਂ, ਯ-ਕਾਰਲੋਪੋ ਵਾ ‘‘ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਪਿ ਤਮ੍ਹਾ ਵਨਪਤ੍ਤਾ ਪਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੯੨) ਵਿਯ. ਹੇਤੁਭਾਵੋ ਚਸ੍ਸਾ ਉਪਰਿ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਏਕਸਦ੍ਦੋ ਚ ਅਞ੍ਞਪਰਿਯਾਯੋ, ਨ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਵਾਚੀ ‘‘ਇਤ੍ਥੇਕੇ ਸਤੋ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੮੫-੯੧, ੯੪-੯੮; ਮ. ਨਿ. ੩.੨੧) ਵਿਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਏਕਚ੍ਚਾ ਸਞ੍ਞਾ ਜਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

੪੧੩. ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤੁਕਮ੍ਯਤਾਤਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤੁਕਾਮਤਾਯ. ਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨਾਤਿ ਕਥੇਤੁਕਮ੍ਯਤਾਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤੁਕਮ੍ਯਤਾਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨਾਤਿ ਵਾ ਸਮਾਸੋ. ‘‘ਪੋਟ੍ਠਪਾਦਸ੍ਸੇਵਾਯਂ ਪੁਚ੍ਛਾ’’ਤਿ ਆਸਙ੍ਕਾਯ ‘‘ਭਗਵਾ ਅਵੋਚਾ’’ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਞ੍ਞਾਯ…ਪੇ… ਦੀਪੇਤੁਂ ਤਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਸਂ ਉਪਰਿ ਵਕ੍ਖਮਾਨਾਯ ਦੇਸਨਾਯ. ਤਤਿਯਾਤਿ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਸਿਕ੍ਖਾ ਆਗਤਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ‘‘ਅਯਂ…ਪੇ… ਦੇਸਿਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਵਸੇਨ ਆਗਤਾ. ਕਸ੍ਮਾਤਿ ਚੇ? ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ, ਸਭਾਵਤੋ, ਉਪਕਾਰਤੋ ਚ ਯਥਾਰਹਂ ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਅਵਰੋਧਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਚੂਲ਼ਵੇਦਲ੍ਲਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਾ ਚਾਵੁਸੋ ਵਿਸਾਖ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਯੋ ਚ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੬੨) ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਤਿਸ੍ਸੋਪਿ ਸਿਕ੍ਖਾ ਆਗਤਾ, ਤਥਾਪਿ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾਯ ਏਵ ਅਭਿਸਞ੍ਞਾਨਿਰੋਧੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਇਤਰਾ ਪਨ ਤਸ੍ਸਾ ਸਮ੍ਭਾਰਭਾਵੇਨ ਆਨੀਤਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਪਾਲ਼ਿਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਿਕਰਾਗੋਤਿ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਆਰਬ੍ਭ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਰਾਗੋ. ਅਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਕਾਮਚਾਰੋਤਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤਾਵਸੇਨ ਨਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਯੋ ਕੋਚਿ ਕਾਮਚਾਰੋ, ਯਾ ਕਾਚਿ ਲੋਭੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ. ਅਧੁਨਾ ਪਨ ‘‘ਅਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਕਾਮਰਾਗੋ’’ਤਿ ਪਾਠੋ, ਸੋ ਅਯੁਤ੍ਤੋਵ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ. ਕਾਮਰਾਗੋ ਚੇਤ੍ਥ ਵਿਸਯਵਸੇਨ ਨਿਯਮਿਤਤ੍ਤਾ ਕਾਮਗੁਣਾਰਮ੍ਮਣੋਵ ਲੋਭੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਕਾਮਚਾਰੋ ਪਨ ਝਾਨਨਿਕਨ੍ਤਿਭਵਰਾਗਾਦਿਪ੍ਪਭੇਦੋ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਲੋਭਚਾਰੋ. ਕਾਮਨਟ੍ਠੇਨ, ਕਾਮੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਚ ਕਾਮਚਾਰੋ. ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਹਿ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਾ ਕਾਮਨੀਯਟ੍ਠੇਨ ਕਾਮਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਉਭਯੇਸਮ੍ਪਿ ਸਹਚਰਣਞਾਯੇਨ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾਭਾਵੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਕਾਮਸਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਪਦੁਦ੍ਧਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਦੁਭਯਮੇਵ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ ਅਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਕਾਮਚਾਰਤੋ ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਿਕਰਾਗਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਂ, ਅਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਕਾਮਚਾਰਸ੍ਸੇਵ ਵਾ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਭਾਵਦਸ੍ਸਨਂ. ਕਾਮਂ ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਿਕਰਾਗੋਪਿ ਅਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਏਵ ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮੁਗ੍ਘਾਟੀਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਸਮੁਗ੍ਘਾਟਿਤੇਪਿ ਨ ਸਬ੍ਬੋ ਰਾਗੋ ਸਮੁਗ੍ਘਾਟਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮੁਗ੍ਘਾਟਿਤਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਿਕਰਾਗਗ੍ਗਹਣੇਨ ਇਤਰਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਗਹਣਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਉਭਯਤ੍ਥਸਾਧਾਰਣੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਉਭਯਮੇਵ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਂ, ਅਤੋ ਤਦੁਭਯਂ ਸਰੂਪਤੋ, ਵਿਸੇਸਤੋ ਚ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਿਕਭਾਵਤੋ ‘‘ਅਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਕਾਮਚਾਰੋ ਪਨ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਕਾਮਚਾਰਸ੍ਸੇਵ ਇਧ ਵਟ੍ਟਨਤੋ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ. ਸਦਿਸਤ੍ਤਾਤਿ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾਦਿਭਾਵੇਨ ਸਮਾਨਤ੍ਤਾ, ਏਤੇਨ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਪੁਰਿਮਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਸਦਿਸਕਪ੍ਪਨਾਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਨਾਗਤਾ ਹਿ ਇਧ ‘‘ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਾਗਤਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਵ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਵਿਵੇਕਜਪੀਤਿਸੁਖਸਙ੍ਖਾਤਾਤਿ ਵਿਵੇਕਜਪੀਤਿਸੁਖੇਹਿ ਸਹ ਅਕ੍ਖਾਤਾ, ਨ ਵਿਵੇਕਜਪੀਤਿਸੁਖਾਨੀਤਿ ਅਕ੍ਖਾਤਾ. ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਹਿ ਸਞ੍ਞਾਯੇਵ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਨ ਵਿਵੇਕਜਪੀਤਿਸੁਖਾਨਿ. ਅਥ ਵਾ ਵਿਵੇਕਜਪੀਤਿਸੁਖਕੋਟ੍ਠਾਸਿਕਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਙ੍ਖਾਤਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤ੍ਥ ਕੋਟ੍ਠਾਸਤ੍ਥੋ ‘‘ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਥੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਆਦਿਯੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੮੯, ੯੧) ਵਿਯ. ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦਿਓਲ਼ਾਰਿਕਙ੍ਗਪ੍ਪਹਾਨਵਸੇਨ ਨਾਨਤ੍ਥਸਞ੍ਞਾਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾਹਿ ਨਿਪੁਣਤਾਯ ਸੁਖੁਮਾ. ਭੂਤਤਾਯ ਸਚ੍ਚਾ. ਤਦੇਵਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਭੂਤਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ. ਸੁਖੁਮਭਾਵੇਨ, ਪਰਮਤ੍ਥਭਾਵੇਨ ਚ ਅਵਿਪਰੀਤਸਭਾਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਸਵਸੇਨ ਯਥਾਪਾਠਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਮਾਸਵਸੇਨਪਿ ਯਥਾਪਾਠਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਥ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਸਮਾਸਬ੍ਯਾਸਵਸੇਨ ਹਿ ਦ੍ਵਿਧਾ ਪਾਠੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ‘‘ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦਿਓਲ਼ਾਰਿਕਙ੍ਗਪ੍ਪਹਾਨਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਭਾਵਨਾਨੁਭਾਵਸਿਦ੍ਧਾ, ਸਞ੍ਞਾਯ ਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮਤਾ ਨੀਵਰਣਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਭੂਤਤਾਯਾਤਿ ਸੁਖੁਮਭਾਵੇਨ, ਪਰਮਤ੍ਥਭਾਵੇਨ ਚ ਅਵਿਪਰੀਤਤਾਯ, ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਾਯ ਵਾ. ਵਿਵੇਕਜੇਹੀਤਿ ਨੀਵਰਣਵਿਵੇਕਤੋ ਜਾਤੇਹਿ. ਇਦਾਨਿ ਝਾਨਸਮਙ੍ਗੀਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਾ ਅਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਸਬ੍ਬਵਾਰੇਸੁ.

ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਾਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਯ ਵੁਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿਝਾਨੇ ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ ਯਥਾ ਤਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੋ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਆਵਜ੍ਜਨਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਨ ਨ ਝਾਨਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਨਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਝਾਨਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਮੇਵ ਵਸੀਕਰਣਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ, ਅਧਿਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋ, ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋ ਚ ਸਿਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਨ੍ਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ. ਤੇਨ…ਪੇ… ਝਾਨੇਨਾਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਾ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਪਦਂ. ਤੇਨਾਤਿ ਚ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਕਰਣਵਚਨਂ, ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇਨ ਹੇਤੁਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਹੇਤੁਭਾਵੋ ਚੇਤ੍ਥ ਝਾਨਸ੍ਸ ਵਿਵੇਕਜਪੀਤਿਸੁਖਸੁਖੁਮਸਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਯ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ. ਕਾਮਸਞ੍ਞਾਯ ਪਨ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋਵ. ਸੋ ਚ ਖੋ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਰਿਯਾਯੇਨ. ਤਥਾ ਚੇਵ ਹੇਟ੍ਠਾ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤਂ ‘‘ਤਥਾਰੂਪਾਯ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਨਾ ਅਭਾਵਤੋ’’ਤਿ ਏਤੇਨੁਪਾਯੇਨਾਤਿ ਯ੍ਵਾਯਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਸਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਾ ਏਕਾ ਸਞ੍ਞਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸਿਕ੍ਖਾ ਏਕਾ ਸਞ੍ਞਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਏਤੇਨ ਨਯੇਨ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਸਬ੍ਬਵਾਰੇਸੁ.

੪੧੪. ਇਦਾਨਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਪਰਮਾਯ ਏਵ ਸਞ੍ਞਾਯ ਦਸ੍ਸਨੇ ਕਾਰਣਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਯਸ੍ਮਾ ਇਦਞ੍ਚ…ਪੇ… ਉਦ੍ਧਟਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਕੇਸਂ ਪਨਿਦਂ ਅਙ੍ਗਤੋ ਸਮ੍ਮਸਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਟ੍ਠਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਙ੍ਗਤੋਤਿ ਝਾਨਙ੍ਗਤੋ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਅਨੁਪਦਧਮ੍ਮਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਲਕ੍ਖਣਵਚਨਂ. ਅਨੁਪਦਧਮ੍ਮਵਿਪਸ੍ਸਨਞ੍ਹਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਪਤ੍ਵਾ ਅਙ੍ਗਤੋਵ ਸਮ੍ਮਸਨਂ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਚ ਸਞ੍ਞਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਙ੍ਗਂ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਚ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਇਦਞ੍ਚ ਸਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਞਾਤਿ ਏਵਂ ਅਙ੍ਗਤੋ ਸਮ੍ਮਸਨਂ ਉਦ੍ਧਟ’’ਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਲਕ੍ਖਣਵਚਨਮੇਤਂ. ਅਙ੍ਗਤੋਤਿ ਵਾ ਅਵਯਵਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਨੁਪਦਧਮ੍ਮਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਕਲਾਪਤੋਤਿ ਸਮੂਹਤੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਤਂਤਂਸਞ੍ਞਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧੇ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਅਙ੍ਗਵਸੇਨ ਸੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਇਦਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਙ੍ਗਤੋਵ ਸਮ੍ਮਸਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਸਞ੍ਞਾਵਸੇਨੇਵ ਅਙ੍ਗਤੋ ਸਮ੍ਮਸਨਸ੍ਸ ਉਦ੍ਧਟਤ੍ਤਾ. ਤਦੇਵਾਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਮੇਵ, ਨ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਤਤ੍ਥ ਪਟੁਸਞ੍ਞਾਭਾਵਤੋ.

‘‘ਯੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ‘‘ਯਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਯੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਆਦਿਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ‘‘ਆਦਿਤੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ਪਰਿਗ੍ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ਯਥਾਯੁਤ੍ਤਵਿਭਤ੍ਤਿਯਾਵ ਤੋ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਲਬ੍ਭਨਤੋ. ਨਾਮ-ਸਦ੍ਦੋ ਚੇਤ੍ਥ ਖੋ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਵਾਚਾਸਿਲਿਟ੍ਠਤਾਮਤ੍ਤਂ. ਸਸ੍ਸੇਦਨ੍ਤਿ ਸਕਂ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਧਿਗਤਝਾਨਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਞ੍ਞਾ ਸਕਸਞ੍ਞਾ, ਸਾ ਏਤਸ੍ਸਤ੍ਥੀਤਿ ਸਕਸਞ੍ਞੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸਞ੍ਞਾਯ ਸਞ੍ਞਵਾ’’ਤਿ. ਈਕਾਰੋ ਚੇਤ੍ਥ ਉਪਰਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਨਿਰੋਧਪਾਦਕਤਾਯ ਸਾਤਿਸਯਾਯ ਝਾਨਸਞ੍ਞਾਯ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਜੋਤਕੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਸਞ੍ਞਗ੍ਗਂ ਫੁਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸਕਸਞ੍ਞਿਤਾਗ੍ਗਹਣੇਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਝਾਨੇ ਸਬ੍ਬਸੋ ਸੁਚਿਣ੍ਣਵਸੀਭਾਵੋ ਦੀਪਿਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਲੋਕਿਯਾਨਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ, ਸਾਮਿਅਤ੍ਥੇ ਏਵ ਵਾ. ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਹਿ ਤਂ ਤੇਸੁ ਸੇਟ੍ਠਂ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਸੇਟ੍ਠਨ੍ਤਿ. ਵਿਭਤ੍ਤਾਵਧਿਅਤ੍ਥੇ ਵਾ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ‘‘ਲੋਕਿਯਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸਨਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸਮਾਪਤ੍ਤੀਹਿ ਤਸ੍ਸ ਅਸੇਟ੍ਠਭਾਵਤੋ ਕਤਂ. ਸੇਸਂ ‘‘ਕਿਚ੍ਚਕਾਰਕਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪਨ ਵਿਸੇਸਨਂ ਅਕਿਚ੍ਚਕਾਰਕਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਤਸ੍ਸ ਅਸੇਟ੍ਠਭਾਵਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਕਿਚ੍ਚਕਾਰਕਤਾ ਚਸ੍ਸਾ ‘‘ਯਥੇਵ ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਸਞ੍ਞਾ, ਏਵਂ ਫਸ੍ਸਾਦਯੋਪੀ’’ਤਿ, ‘‘ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਵਸੇਸਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਕਤਿਵਿਪਸ੍ਸਕਾਨਂ ਸਮ੍ਮਸਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਰੂਪੇਨ ਠਿਤਾ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਹੇਟ੍ਠਿਮਸਮਾਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਾ ਵਿਯ ਪਟੁਕਿਚ੍ਚਕਰਣਸਮਤ੍ਥਾਪਿ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਚ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੨੮੭) ਪਟੁਸਞ੍ਞਾਕਿਚ੍ਚਾਭਾਵਵਚਨਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਸ੍ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ ਪਰਮਤ੍ਥਮਞ੍ਜੂਸਾਯ ਨਾਮ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਟੀਕਾਯ ਆਰੁਪ੍ਪਕਥਾਯਂ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਟੀ. ੧.੨੮੬) ਆਚਰਿਯੇਨ ਸਵਿਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਯਥਾ ਹੇਟ੍ਠਿਮਾ ਹੇਟ੍ਠਿਮਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਉਪਰਿਮਾਨਂ ਉਪਰਿਮਾਨਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤਿ, ਨ ਏਵਂ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਕਸ੍ਸਚਿਪਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਸਾਧੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾ ਅਕਿਚ੍ਚਕਾਰਿਕਾ ਇਤਰਾ ਕਿਚ੍ਚਕਾਰਿਕਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਦਯੁਤ੍ਤਂ ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਿਤ੍ਤਪਰਿਦਮਨਾਦੀਨਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਰਿਮੋਯੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਯੁਤ੍ਤੋ. ਕਸ੍ਮਾ ਚੇਤਂ ਤੇਸਮਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ‘‘ਇਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਲੋਕਿਯਾਨਂ…ਪੇ… ਅਗ੍ਗਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ‘‘ਅਗ੍ਗਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਾ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮੇਤਂ.

ਪਕਪ੍ਪੇਤੀਤਿ ਸਂਵਿਦਹਤਿ. ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਹਿ ਝਾਨਸੁਖਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਸਂਵਿਦਹਤਿ ਨਾਮ. ਅਭਿਸਙ੍ਖਰੋਤੀਤਿ ਆਯੂਹਤਿ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤਿ. ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨਤ੍ਥੋ ਹਿ ਸਮੁਦਾਯਤ੍ਥੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਨਿਕਨ੍ਤਿਵਸੇਨ ਚੇਤਨਾਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਫਲੂਪਚਾਰੇਨ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨਿਕਨ੍ਤਿਂ…ਪੇ… ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਮਾ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਾਤਿ ਇਦਾਨਿ ਲਬ੍ਭਮਾਨਾ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਾ. ਤਂਸਮਤਿਕ੍ਕਮੇਨੇਵ ਉਪਰਿਝਾਨਤ੍ਥਾਯ ਚੇਤਨਾਭਿਸਙ੍ਖਰਣਸਮ੍ਭਵਤੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯੁਂ. ਅਞ੍ਞਾਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਾਹਿ ਅਞ੍ਞਾ. ਓਲ਼ਾਰਿਕਾਤਿ ਤਤੋ ਥੂਲਤਰਾ. ਕਾ ਪਨ ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਭਵਙ੍ਗਸਞ੍ਞਾ’’ਤਿ. ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਏਵ ਹਿ ਉਪਰਿਝਾਨਤ੍ਥਾਯ ਚੇਤਨਾਭਿਸਙ੍ਖਰਣਾਨਿ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਏਵਞ੍ਚ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯੁਂ, ਵੁਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਭਵਙ੍ਗਵਸੇਨ ਹੋਤਿ, ਤਤੋ ਪਰਮ੍ਪਿ ਯਾਵ ਉਪਰਿਝਾਨਸਮਾਪਜ੍ਜਨਂ, ਤਾਵ ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਭਵਙ੍ਗਸਞ੍ਞਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਾ ਚ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਾਹਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਚੇਤੇਨ੍ਤੋਵਾਤਿ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਜ੍ਝਾਨਂ ਏਕਂ ਦ੍ਵੇ ਚਿਤ੍ਤਵਾਰੇਪਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਪਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤੋ ਏਵ. ਨ ਚੇਤੇਤੀਤਿ ਤਥਾ ਹੇਟ੍ਠਿਮਝਾਨੇਸੁ ਵਿਯ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਾਭੋਗਾਭਾਵਤੋ ਨ ਪਕਪ੍ਪੇਤਿ ਨਾਮ. ਪੁਬ੍ਬਾਭੋਗਵਸੇਨ ਹਿ ਝਾਨਂ ਪਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤੋ ਇਧ ‘‘ਚੇਤੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਭਿਸਙ੍ਖਰੋਨ੍ਤੋਵਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਹੀਨਨਿਕਨ੍ਤਿਕਤਾਵਸੇਨ ਆਯੂਹਨ੍ਤੋ ਏਵ. ਨਾਭਿਸਙ੍ਖਰੋਤੀਤਿ ਤਥਾ ਹੇਟ੍ਠਿਮਝਾਨੇਸੁ ਵਿਯ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਾਭੋਗਾਭਾਵਤੋ ਨਾਯੂਹਤਿ ਨਾਮ. ‘‘ਅਹਮੇਤਂ ਝਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਮਿ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਮਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਾਮੀ’’ਤਿ ਹਿ ਏਵਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਣਂ ਤਤ੍ਥ ਸਾਲਯਸ੍ਸੇਵ ਹੋਤਿ, ਨ ਅਨਾਲਯਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਕਦ੍ਵਿਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਮ੍ਪਿ ਝਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਤਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਹੀਨਨਿਕਨ੍ਤਿਕਤਾਯ ‘‘ਅਭਿਸਙ੍ਖਰੋਨ੍ਤੋ ਏਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਸ੍ਸ ਤਥਾ ਹੇਟ੍ਠਿਮਝਾਨੇਸੁ ਵਿਯ ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬਾਭੋਗੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਨ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਿਵਰਣਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਇਮਸ੍ਸ…ਪੇ… ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਨ ਚੇਤੇਤਿ, ਨਾਭਿਸਙ੍ਖਰੋਤੀ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਆਭੋਗਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰੋਤਿ ਆਭੋਗਸਙ੍ਖਾਤੋ, ਆਭੋਗਵਸੇਨ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਾਭਿਮੁਖਂ, ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਾਭਿਮੁਖਂ ਅਨ੍ਵਾਹਾਰੋ. ‘‘ਸ੍ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਦੇਵਤ੍ਥਂ ਉਪਮਾਯ ਪਟਿਪਾਦੇਤਿ. ਪੁਤ੍ਤਘਰਾਚਿਕ੍ਖਣੇਨਾਤਿ ਪੁਤ੍ਤਘਰਸ੍ਸ ਆਰੋਚਨਨਯੇਨ.

ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਦਾਯ ਆਗਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਪਚ੍ਛਾਭਾਗੇਤਿ ਆਸਨਸਾਲਾਯ ਪਚ੍ਛਿਮਦਿਸਾਯਂ ਠਿਤਸ੍ਸ ਪਿਤੁਘਰਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਾਭਾਗੇ. ਤਤੋਤਿ ਪੁਤ੍ਤਘਰਤੋ. ਲਦ੍ਧਘਰਮੇਵਾਤਿ ਯਤੋਨੇਨ ਭਿਕ੍ਖਾ ਲਦ੍ਧਾ, ਤਮੇਵ ਘਰਂ ਪੁਤ੍ਤਗੇਹਮੇਵ. ਆਸਨਸਾਲਾ ਵਿਯ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਤਤੋ ਪਿਤੁਘਰਪੁਤ੍ਤਘਰਟ੍ਠਾਨਿਯਾਨਂ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਂ ਉਪਗਨ੍ਤਬ੍ਬਤੋ. ਪਿਤੁਗੇਹਂ ਵਿਯ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਅਮਨਸਿਕਾਤਬ੍ਬਤੋ, ਮਜ੍ਝੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਚ. ਪੁਤ੍ਤਗੇਹਂ ਵਿਯ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਮਨਸਿਕਾਤਬ੍ਬਤੋ, ਪਰਿਯਨ੍ਤੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਚ. ਪਿਤੁਘਰਂ ਅਮਨਸਿਕਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਿਤੁਘਰਂ ਅਮਨਸਿਕਰਿਤ੍ਵਾ. ਪੁਤ੍ਤਘਰਸ੍ਸੇਵ ਆਚਿਕ੍ਖਣਂ ਵਿਯ ਏਕਂ ਦ੍ਵੇ ਚਿਤ੍ਤਵਾਰੇ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਅਮਨਸਿਕਰਿਤ੍ਵਾ ਪਰਤੋ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਤ੍ਥਾਯ ਏਵ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਏਵਂ ਅਮਨਸਿਕਾਰਸਾਮਞ੍ਞੇਨ, ਮਨਸਿਕਾਰਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਚ ਉਪਮੋਪਮੇਯ੍ਯਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਆਚਿਕ੍ਖਣੇਨਪਿ ਮਨਸਿਕਾਰਸ੍ਸੇਵ ਜੋਤਨਤੋ. ਨ ਹਿ ਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਵਿਨਾ ਆਚਿਕ੍ਖਣਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ.

ਤਾ ਝਾਨਸਞ੍ਞਾਤਿ ਏਕਂ ਦ੍ਵੇ ਚਿਤ੍ਤਵਾਰੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਝਾਨਸਞ੍ਞਾ. ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਞ੍ਹਿ ਯਥਾਰਹਂ ਚਤੁਤ੍ਥਾਰੁਪ੍ਪਕੁਸਲਕਿਰਿਯਜਵਨਂ ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਮੇਵ ਜਵਤਿ, ਨ ਤਦੁਤ੍ਤਰਿ. ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਸਰਸਵਸੇਨੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਪੁਬ੍ਬਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਬਲੇਨ ਪਨ ਉਪਰਿ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੋ. ਯਥਾ ਚ ਝਾਨਸਞ੍ਞਾਨਂ, ਏਵਂ ਇਤਰਸਞ੍ਞਾਨਮ੍ਪੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਞ੍ਞਾ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਸਞ੍ਞਗ੍ਗੇ ਠਿਤਭਾਵੇਨ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸੋ ਚ ਖੋ ਅਨਾਗਾਮੀ ਵਾ ਅਰਹਾ ਵਾ ਦ੍ਵੀਹਿ ਫਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮੋ, ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ, ਸੋਲ਼ਸਵਿਧਾ ਞਾਣਚਰਿਯਾ, ਨਵਵਿਧਾ ਸਮਾਧਿਚਰਿਯਾਤਿ ਇਮੇਸਂ ਵਸੇਨ ਨਿਰੋਧਪਟਿਪਾਦਨਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਨਿਰੋਧਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯੇਵ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਨਾਸੀਸੇਨ ‘‘ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਫੁਸਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਫੁਸਨਂ ਨਾਮ ਵਿਨ੍ਦਨਂ ਪਟਿਲਦ੍ਧੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਪਟਿਲਭਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਂ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯੇਵ.

ਨਿਰਤ੍ਥਕਤਾਯ ਉਪਸਗ੍ਗਮਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਞ੍ਞਾ ਇਚ੍ਚੇਵ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਰੋਧਪਦੇਨ ਅਨਨ੍ਤਰਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਪਦੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਤੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮਨ੍ਤਰੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਪਦਂ ਠਪਿਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਰੋਧਪਦੇਨ ਅਨ੍ਤਰਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨੁ…ਪੇ… ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ, ਤੇਨ ਅਯੁਤ੍ਤਸਮਾਸੋਯਂ ਯਥਾਰੁਤਪਾਠੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਪੀਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਯਥਾਪਦਮਨੁਪੁਬ੍ਬਿਠਪਨੇਪਿ ਅਯਂ ਵਿਸੇਸਤ੍ਥੋਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਸਮ੍ਪਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤਂ ਤਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਸਮ੍ਮਸਨਵਸੇਨ ਪਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ. ਅਨ੍ਤੇਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਯ ਨਿਰੋਧਪਟਿਪਾਦਨਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨੇ. ਦੁਤਿਯਵਿਕਪ੍ਪੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰਿਨੋ, ਇਮਿਨਾ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸਮਾਪਜ੍ਜਨਕਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਬ੍ਬਪਾਟਿਹਾਰਿਕਪਞ੍ਞਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਤ੍ਥਸਾਧਿਕਾ ਪਞ੍ਞਾ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਣ੍ਡਿਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ’’ਤਿ. ਵਚਨਸੇਸਾਪੇਕ੍ਖਾ’ ਨਪੇਕ੍ਖਤਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਿਕਪ੍ਪਾਨਂ ਵਿਸੇਸੋ.

ਸਂਵਣ੍ਣਨੋਕਾਸਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਕਥਾ ਕਥੇਤਬ੍ਬਾ. ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨਾਤਿ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਰੂਪਵਿਸੇਸੋ, ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਕੋ, ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਟ੍ਠਾਨਂ, ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਕਾਰਣਂ, ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਾਕਾਰੋਤਿ ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰੇਨ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੩੦੭) ਕਥਿਤਤੋਵਾਤਿ ਕਥਿਤਟ੍ਠਾਨਤੋ ਏਵ, ਤੇਵੀਸਤਿਮਪਰਿਚ੍ਛੇਦਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਨ ਇਧ ਤਂ ਵਦਾਮ ਪੁਨਰੁਤ੍ਤਿਭਾਵਤੋ, ਗਨ੍ਥਗਰੁਕਭਾਵਤੋ ਚਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਏਵਂ ਖੋ ਅਹਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਕਾਰਤ੍ਥੋ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦੋ ਉਗ੍ਗਹਿਤਾਕਾਰਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਏਵਂ ਪੋਟ੍ਠਪਾਦਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਤ੍ਥੋ ਤਥੇਵ ਅਨੁਜਾਨਨਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸੁਉਗ੍ਗਤਿਤਂ ਤਯਾ’ਤਿ ਅਨੁਜਾਨਨ੍ਤੋ’’ਤਿ.

੪੧੫. ਸਞ੍ਞਾ ਅਗ੍ਗਾ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਸਞ੍ਞਗ੍ਗਂ, ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ. ਅਵਸੇਸਸਮਾਪਤ੍ਤੀਸੁਪਿ ਸਞ੍ਞਗ੍ਗਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਸਞ੍ਞਗ੍ਗਭਾਵੋ ‘‘ਸਞ੍ਞਗ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸਞ੍ਞਾਯੇਵ ਅਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਤੁਲ੍ਯਾਧਿਕਰਣਸਮਾਸੋ ਵਾ. ‘‘ਪੁਥੂ’’ਤਿ ਅਯਂ ਲਿਙ੍ਗਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ, ਨਿਕਾਰਲੋਪੋ ਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਬਹੂਨੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਰਣਪ੍ਪਕਾਰਸਙ੍ਖਾਤੋ ਪਕਾਰਵਿਸੇਸੋ ਗਹਿਤੋ, ਨ ਪਕਾਰਸਾਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਪਥਵੀਕਸਿਣਾਦੀਸੂ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ‘‘ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਤਬ੍ਬਿਵਰਣਂ. ਝਾਨਾਨਂ ਤਾਵ ਯੁਤ੍ਤੋ ਕਰਣਭਾਵੋ ਸਞ੍ਞਾਨਿਰੋਧਫੁਸਨਸ੍ਸ ਸਾਧਕਤਮਭਾਵਤੋ, ਕਸਿਣਾਨਂ ਪਨ ਕਥਨ੍ਤਿ? ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਸੋ ਯੁਤ੍ਤੋ ਏਵ. ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਹਿ ਝਾਨਾਨਂ ਨਿਰੋਧਫੁਸਨਸ੍ਸ ਸਾਧਕਤਮਭਾਵੋ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਕਸਿਣਾਨਮ੍ਪਿ ਤਦਵਿਨਾਭਾਵਤੋ. ਅਨੇਕਕਰਣਾਪਿ ਚ ਕਿਰਿਯਾ ਹੋਤਿਯੇਵ ਯਥਾ ‘‘ਅਞ੍ਞੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਯਾਨੇਨ ਦੀਪਿਕਾਯ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.

ਏਕਵਾਰਨ੍ਤਿ ਸਕਿਂ. ਪੁਰਿਮਸਞ੍ਞਾਨਿਰੋਧਨ੍ਤਿ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾਨਿਰੋਧਂ, ਨ ਪਨ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸਞ੍ਞਿਤਂ ਸਞ੍ਞਾਨਿਰੋਧਂ. ਏਕਂ ਸਞ੍ਞਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਏਕਂ ਸਞ੍ਞਾਭੂਤਂ ਅਗ੍ਗਂ, ਏਕੋ ਸਞ੍ਞਗ੍ਗਭਾਵੋ ਵਾ ਹੇਟ੍ਠਿਮਾਯ ਸਞ੍ਞਾਯ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਭਾਵਤੋ. ਸਞ੍ਞਾ ਚ ਸਾ ਅਗ੍ਗਞ੍ਚਾਤਿ ਹਿ ਸਞ੍ਞਗ੍ਗਂ, ਨ ਸਞ੍ਞਾਸੁ ਅਗ੍ਗਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਪਨ ਸਞ੍ਞਾ ਅਗ੍ਗੋ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਸਞ੍ਞਗ੍ਗਂ, ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ, ਏਵਂ ਸੇਸਝਾਨਮ੍ਪਿ. ਯੇਨ ਚ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਝਾਨਂ ‘‘ਸਞ੍ਞਗ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦੇਵ ਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵਲੋਪੇਨ, ਭਾਵਪ੍ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਦ੍ਵੇ ਵਾਰੇਤਿ ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ. ਸਤਸਹਸ੍ਸਂ ਸਞ੍ਞਗ੍ਗਾਨੀਤਿ ਮਿਗਪਦਵਲ਼ਞ੍ਜਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਸੇਸਕਸਿਣੇਸੂਤਿ ਕਸਿਣਾਨਮੇਵ ਗਹਣਂ ਨਿਰੋਧਕਥਾਯ ਅਧਿਕਤਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਏਵ ਚੇਤ੍ਥ ਝਾਨਗ੍ਗਹਣੇਨਪਿ ਕਸਿਣਜ੍ਝਾਨਾਨਿ ਏਵ ਗਹਿਤਾਨੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ ‘‘ਪਥਵੀਕਸਿਣੇਨ ਕਰਣਭੂਤੇਨਾ’’ਤਿ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਿਕਂ ਝਾਨਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ‘‘ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇਨ ਕਰਣਭੂਤੇਨਾ’’ਤਿ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਵਦਤਿ. ‘‘ਇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਦੇਵਤ੍ਥਂ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨਿਗਮਨਂ ਕਰੋਤਿ. ਸਬ੍ਬਮ੍ਪੀਤਿ ਏਕਵਾਰਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਜ੍ਝਾਨਸਞ੍ਞਮ੍ਪਿ. ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਸਞ੍ਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਤਂਸਭਾਵਾਨਤਿਵਤ੍ਤਨਤੋ ਸਙ੍ਗਹਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਵਸੇਨ, ਸਞ੍ਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਚ ਏਕਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਪਰਾਪਰਨ੍ਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ. ਬਹੂਨਿ ਸਞ੍ਞਗ੍ਗਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ.

੪੧੬. ਪਠਮਨਯੇ ਝਾਨਪਦਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਸਞ੍ਞਾਞਾਣਾਨਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਿ. ਦੁਤਿਯਨਯੇ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਘਟੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਵਸੇਨ ਸਞ੍ਞਾਞਾਣਾਨਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਿ. ਤਤਿਯਨਯੇ ਚ ਯਸ੍ਮਾ ਪਠਮਨਯੋ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਦੁਤਿਯਨਯੋਪਿ ਮਿਸ੍ਸਕੋਤਿ ਤਦੁਭਯਂ ਅਸਮ੍ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸੁਖੁਮਗਮ੍ਭੀਰਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਮਗ੍ਗਫਲਵਸੇਨ ਸਞ੍ਞਾਞਾਣਾਨਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਿ. ਤਯੋਪੇਤੇ ਨਯਾ ਮਗ੍ਗਸੋਧਨਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤਾ.

‘‘ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਾਰੋ’’ਤਿ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ਤਿਪਿਟਕਮਹਾਸਿਵਤ੍ਥੇਰਵਾਦੋ ਆਭਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਞ੍ਞਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੪੧੬) ਥੇਰਵਾਦਾਨੁਕੂਲਮੇਵ ਉਪਰਿ ਅਤ੍ਥੋ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤੋਤਿ. ਇਮੇ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਪੁਰਿਮਵਾਦਿਨੋ ਭਿਕ੍ਖੂ. ਤਦਾ ਦੀਘਨਿਕਾਯਤਨ੍ਤਿਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਇਮਂ ਠਾਨਂ ਪਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਤਯੋ ਨਯੇ ਕਥੇਨ੍ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਏਵਂ ਥੇਰੋ ਵਦਤਿ. ਨਿਰੋਧਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਥਿਤੇ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਸਞ੍ਞਾਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਨਿਰੋਧਾ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ ਨਾਮ. ਨਿਰੋਧਤੋ ਚ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਸਿਯਾ, ਅਨਾਗਾਮਿਫਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ, ਤਤ੍ਥ ਸਞ੍ਞਾ ਪਧਾਨਾ, ਤਦਨਨ੍ਤਰਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਨ੍ਤਿ ਤਦੁਭਯਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਨ੍ਤੋ ਥੇਰੋ ‘‘ਪੋਟ੍ਠਪਾਦੋ ਹੇਟ੍ਠਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਭਗਵਾਤਿ ਆਲਪਨਵਚਨਂ.

ਯਥਾ ਮਗ੍ਗਵੀਥਿਯਂ ਮਗ੍ਗਫਲਞਾਣੇਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਨਿਯਮਤੋ ਮਗ੍ਗਫਲਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵੀਥਿਯਂ ਫਲਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਚ੍ਛਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਇਦਂ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲ’’ਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਆਕਾਰਦਸ੍ਸਨਂ. ਅਯਮੇਵ ਪਚ੍ਚਯੋ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋ ਮ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਦ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਦ-ਕਾਰੇਨਪਿ ਪਕਤਿਪਦਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿ ਸਦ੍ਦਵਿਦੂ. ਸੋ ਪਨ ਥੇਰਵਾਦੇ ਨ ਫਲਸਮਾਧਿਸਞ੍ਞਾ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਫਲਸਮਾਧਿਸਞ੍ਞਾਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ, ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਧਿਸਹਗਤਸਞ੍ਞਾਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਿਰਾਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸਰਣਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਯਥਾਧਿਗਤਧਮ੍ਮਾਨੁਸ੍ਸਰਣਪਕ੍ਖਿਯਾ ਹਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ. ਸਮਾਧਿਸੀਸੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਂ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਂ ਗਹਿਤਂ ਸਹਚਰਣਞਾਯੇਨ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਸਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਯ ਅਸਮ੍ਭਵੋਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਮਿਧ ਦੀਘਭਾਣਕਾਨਂ ਮਤੇਨ ਫਲਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਯ ਏਕਨ੍ਤਿਕਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਚੂਲ਼ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸੁਤ੍ਤਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਾ ਪਨ ਨ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ ਹੋਤਿ. ਏਕੋ ਹਿ ਪਹੀਨਕਿਲੇਸਮੇਵ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤਿ, ਏਕੋ ਅਵਸਿਟ੍ਠਕਿਲੇਸਮੇਵ, ਏਕੋ ਮਗ੍ਗਮੇਵ, ਏਕੋ ਫਲਮੇਵ, ਏਕੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ. ਇਮਾਸੁ ਪਨ ਪਞ੍ਚਸੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਸੁ ਏਕਂ ਵਾ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਨੋ ਲਦ੍ਧੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧੭੫), ਤਦੇਤਂ ਮਜ੍ਝਿਮਭਾਣਕਾਨਂ ਮਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਭਿਧਮ੍ਮਿਕਾ ਪਨ ਵਦਨ੍ਤਿ –

‘‘ਮਗ੍ਗਂ ਫਲਞ੍ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤੋ;

ਹੀਨੇ ਕਿਲੇਸੇ ਸੇਸੇ ਚ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤਿ ਵਾ ਨ ਵਾ’’ਤਿ. (ਅਭਿਧਮ੍ਮਤ੍ਥਸਙ੍ਗਹਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸਙ੍ਗਹਵਿਭਾਗੇ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਭੇਦੇ);

ਸਞ੍ਞਾਅਤ੍ਤਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੪੧੭. ‘‘ਗਾਮਸੂਕਰੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਨਸੂਕਰਮਪਨੇਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਉਪਮਾਵਚਨਂ ਸੂਪਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਦੇਸਨਾਯ ਸਣ੍ਹਭਾਵੇਨ ਸਾਰਮ੍ਭਮਕ੍ਖਇਸ੍ਸਾਦਿਮਲਵਿਸੋਧਨਤੋ ਸੁਤਮਯਞਾਣਂ ਨ੍ਹਾਪਿਤਂ ਵਿਯ, ਸੁਖੁਮਭਾਵੇਨ ਅਨੁਵਿਲਿਤ੍ਤਂ ਵਿਯ, ਤਿਲਕ੍ਖਣਬ੍ਭਾਹਤਤਾਯ ਕੁਣ੍ਡਲਾਦ੍ਯਾਲਙ੍ਕਾਰਵਿਭੂਸਿਤਂ ਵਿਯ ਚ ਹੋਤਿ. ਤਦਨੁਪਵਿਸਤੋ ਞਾਣਸ੍ਸ, ਤਥਾਭਾਵਾ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਤਥਾਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿ, ਨਿਰੋਧਕਥਾਯ ਨਿਵੇਦਨਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸਿਰਿਸਯਨੇ ਪਵੇਸਨਸਦਿਸਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮ…ਪੇ… ਆਰਾਪਿਤੋਪੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਿਸ੍ਸਂ ਨਿਰੋਧਕਥਾਯਂ. ਮਨ੍ਦਬੁਦ੍ਧਿਤਾਯ ਸੁਖਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਅਲਭਨ੍ਤੋ, ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਵਾ. ਮਲਵਿਦੂਸਿਤਤਾਯ ਗੂਥਟ੍ਠਾਨਸਦਿਸਂ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਲਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਦਿਟ੍ਠਿਂ. ਅਨੁਮਤਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਨੁਞ੍ਞਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਦਿਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਅਨੁਜਾਨਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਲਦ੍ਧਿਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਕਂ ਪਨਾਤਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਮਨੋਮਯੋ, ਅਰੂਪੀਤਿ ਤਿਣ੍ਣਂ ਅਤ੍ਤਵਾਦਾਨਂ ਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧੇਸੁ ਅਤ੍ਤਾਨੇਸੁ ਕਤਰਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚੇਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਦੇਸਨਾਯ ਸੁਕੁਸਲੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਅਵਸ੍ਸਂ ਮੇ ਭਗਵਾ ਲਦ੍ਧਿਂ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਮਨਸਿਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੋਤਿ ਵਿਦ੍ਧਂਸਨਤੋ ਅਪਨੇਨ੍ਤੋ, ਅਰੂਪੀ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਲਦ੍ਧਿਂ ਨਿਗੂਹਨ੍ਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਖੋ’’ਤਿਆਦਿਮ੍ਹਿ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਵਚਨੇ ਅਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਯਸ੍ਮਾ ਚਤੁਸਨ੍ਤਤਿਰੂਪਪ੍ਪਬਨ੍ਧਂ ਏਕਤ੍ਤਵਸੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਰੂਪੀਭਾਵਤੋ ‘‘ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਪਚ੍ਚੇਤਿ ਅਤ੍ਤਵਾਦੀ, ਅਨ੍ਨਪਾਨੋਪਟ੍ਠਾਨਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਪਰਿਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਸ੍ਸਤੋ’’ਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਰੂਪੀਭਾਵਤੋ ਏਵ ਚ ਸਞ੍ਞਾਯ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਞਾਯਾਗਤਮੇਵ, ਯਂ ਵੇਦਵਾਦਿਨੋ ‘‘ਅਨ੍ਨਮਯੋ, ਪਾਨਮਯੋ’’ਤਿ ਚ ਦ੍ਵਿਧਾ ਵੋਹਰਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਤਂ ਅਤ੍ਤਵਾਦਿਮਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਖੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹਾਤਿ.

‘‘ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ ਚ ਹਿ ਤੇ ਪੋਟ੍ਠਪਾਦ ਅਤ੍ਤਾ ਅਭਵਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਮ੍ਹਿ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨੇ ਚਾਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਯਦਿ ਅਤ੍ਤਾ ਰੂਪੀ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਾ ਸਿਯਾ, ਨ ਚ ਸਞ੍ਞੀ ਸਞ੍ਞਾਯ ਅਰੂਪਭਾਵਤੋ, ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚ ਅਸਞ੍ਜਾਨਨਸਭਾਵਤ੍ਤਾ. ਰੂਪੀ ਚ ਸਮਾਨੋ ਯਦਿ ਤਵ ਮਤੇਨ ਨਿਚ੍ਚੋ, ਸਞ੍ਞਾ ਚ ਅਪਰਾਪਰਂ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਭੇਦਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਅਨਿਚ੍ਚਾ, ਏਵਮ੍ਪਿ ‘‘ਅਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਞਾ, ਅਞ੍ਞੋ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਯ ਅਭਾਵਤੋ ਅਚੇਤਨੋਵ ਅਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਸ ਅਤ੍ਤਾ ਨ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਾਰਕੋ, ਨ ਚ ਫਲਸ੍ਸ ਉਪਭੁਞ੍ਜਨਕੋਤਿ ਆਪਨ੍ਨਮੇਵਾਤਿ ਇਮਂ ਦੋਸਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਭਗਵਾ ‘‘ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹਾਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਰੂਪੀ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਾਦੇ. ਪਚ੍ਚਾਗਚ੍ਛਤੋਤਿ ਸੇਸਕਿਰਿਯਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਕਮ੍ਮਤ੍ਥੇਯੇਵ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ, ਪਚ੍ਚਾਗਚ੍ਛਤੋਤਿ ਚ ਪਚ੍ਚਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਪਟਿਚ੍ਚ ਵਾਦੇਨ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਅਞ੍ਞਾ ਚ ਸਞ੍ਞਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਞ੍ਞਾ ਚ ਸਞ੍ਞਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਉਪ੍ਪਾਦਪੁਬ੍ਬਕੋ ਨਿਰੋਧੋ, ਨ ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਨਿਰੁਜ੍ਝਨਕਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸੋਧੇਤੁਂ ‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਤਿਪਿ ਨੇਸਂ ਏਕਾਲਮ੍ਬਣਵਤ੍ਥੁਕਭਾਵੇ ਉਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਾਧਿਕਾਰਤ੍ਤਾ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਭਾਵੋਵ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਪਰਾਪਰਨ੍ਤਿ ਪੋਙ੍ਖਾਨੁਪੋਙ੍ਖ.

੪੧੮-੪੨੦. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਮਨੋਮਯਨ੍ਤਿ ਝਾਨਮਨਸੋ ਵਸੇਨ ਮਨੋਮਯਂ. ਯੋ ਹਿ ਬਾਹਿਰਪਚ੍ਚਯਨਿਰਪੇਕ੍ਖੋ, ਸੋ ਮਨਸਾਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋਤਿ ਮਨੋਮਯੋ. ਰੂਪਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸਰੀਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਯਂ ਵੇਦਵਾਦਿਨੋ ‘‘ਆਨਨ੍ਦਮਯੋ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਮਯੋ’’ਤਿ ਚ ਦ੍ਵਿਧਾ ਵੋਹਰਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਪੀਤਿ ‘‘ਮਨੋਮਯੋ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਾਦੇਪਿ. ਦੋਸੇ ਦਿਨ੍ਨੇਤਿ ‘‘ਅਞ੍ਞਾਵ ਸਞ੍ਞਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਦੋਸੇ ਦਿਨ੍ਨੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਲਦ੍ਧਿਂਯੇਵ ਵਦਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਰੂਪਿਂ ਖੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਇਧਾਪਿ ਪੁਰਿਮਵਾਦੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ‘‘ਯਦਿ ਅਤ੍ਤਾ ਮਨੋਮਯੋ ਸਬ੍ਬਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗੀ ਅਹੀਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਾ ਸਿਯਾ, ਨ ਚ ਸਞ੍ਞੀ ਸਞ੍ਞਾਯ ਅਰੂਪਭਾਵਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਸਬ੍ਬਂ ਦੋਸਦਸ੍ਸਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਮਤ੍ਥਞ੍ਹਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਭਗਵਾ ‘‘ਮਨੋਮਯੋ ਚ ਹਿ ਤੇ ਪੋਟ੍ਠਪਾਦਾ’’ਤਿਆਦਿਮਵੋਚ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨਾਯਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਪਠਮਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਟਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਲਦ੍ਧਿਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਮਨੋਮਯਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ? ਤਮ੍ਪਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਅਰੂਪਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤੀਤਿ? ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ ‘‘ਤਤੋ ਸੋ ਅਰੂਪੀ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਏਵਂਲਦ੍ਧਿਕੋ ਸਮਾਨੋਪਿ…ਪੇ… ਆਦਿਮਾਹਾ’’ਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ, ਤਥਾਪਿ ਇਮੇ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਨਾਮ ਅਨਵਟ੍ਠਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਥੁਸਰਾਸਿਮ੍ਹਿ ਨਿਖਾਤਖਾਣੁਕੋ ਵਿਯ ਚਞ੍ਚਲਾਤਿ ਕਾਰਣਨ੍ਤਰਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਞ੍ਞਾ ਨਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਸਞ੍ਜਾਨਨਵਸੇਨ ਸਞ੍ਞਾ ਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ, ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਸਞ੍ਞਂ ਨ ਕਰੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸਞ੍ਞਾਪਤਿਟ੍ਠਾਨਕਾਲੇਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਅਯਂ ਨਯੋ.

ਤਤ੍ਰਾਪੀਤਿ ‘‘ਅਰੂਪੀ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਾਦੇਪਿ. ਸਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਪਕਤਿਸਞ੍ਞਾਯ, ਏਵਂ ਭਦਨ੍ਤਧਮ੍ਮਪਾਲਤ੍ਥੇਰੇਨ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੪੧੮-੪੨੦) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਤਿਤ੍ਥਾਯਤਨੇ ਉਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਨ੍ਤਿ ਹਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤੇਨ ਵੇਦਿਕਾਨਂ ਮਤੇਨ ਨਾਨਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣਾਯ ਸਞ੍ਞਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਮਿਚ੍ਛਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਆਚਰਿਯਸਞ੍ਞਾਯਾ’’ਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤਦਯੁਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ, ਥੇਰੇਨ ਚ ਅਨੁਦ੍ਧਟਤ੍ਤਾ. ਅਪਰਾਪਰਂ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਸਞ੍ਞਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਦਸ੍ਸਨਤੋ ਉਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਂ ਇਚ੍ਛਤਿ. ਤਥਾਪਿ ‘‘ਸਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਸਮਞ੍ਞਂ ‘‘ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦਂ ਪਰਿਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤੋ ਸਸ੍ਸਤਂ ਮਞ੍ਞਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਨ ਸਸ੍ਸਤਂ ਮਞ੍ਞਤੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਪਰਾਪਰਂ ਪਵਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਯ ਨਾਮਮਤ੍ਤੇਨ ਸਸ੍ਸਤਂ ਮਞ੍ਞਨਤੋ. ਸਞ੍ਞਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਮਤ੍ਤੇ ਅਟ੍ਠਤ੍ਵਾ ਤਦੁਤ੍ਤਰਿ ਸਸ੍ਸਤਗ੍ਗਾਹਸ੍ਸ ਗਹਣਤੋ ਦੋਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਥੇਵਾਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਰੂਪੀ ਅਤ੍ਤਾ, ਮਨੋਮਯੋ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਚ ਵਾਦਦ੍ਵਯੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਸਞ੍ਞਤਾ, ਏਵਞ੍ਚਸ੍ਸ ‘‘ਅਚੇਤਨਤਾ’’ਤਿਆਦਿਦੋਸਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਦੁਨ੍ਨਿਵਾਰੋ, ਤਥੇਵ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਾਦੇਪੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਸ੍ਸਨੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਮਿਚ੍ਛਾਭਿਨਿਵੇਸੇਨ. ਅਭਿਭੂਤਤ੍ਤਾਤਿ ਅਨਾਦਿਕਾਲਭਾਵਿਤਭਾਵੇਨ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਟਤ੍ਤਾ, ਨਿਵਾਰਿਤਞਾਣਚਾਰਤ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯੇਨ ਸਨ੍ਤਤਿਘਨੇਨ, ਸਮੂਹਘਨੇਨ ਚ ਵਞ੍ਚਿਤੋ ਬਾਲੋ ਪਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਧਮ੍ਮਸਮੂਹਂ ਮਿਚ੍ਛਾਗਾਹਵਸੇਨ ‘‘ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਨਿਚ੍ਚੋ’’ਤਿ ਚ ਅਭਿਨਿਵਿਸ੍ਸ ਵੋਹਰਤਿ, ਤਂ ਏਕਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਤਂ ਸਨ੍ਤਤਿਘਨਂ, ਸਮੂਹਘਨਞ੍ਚ ਵਿਨਿਭੁਜ੍ਜ ਯਾਥਾਵਤੋ ਜਾਨਨਂ ਘਨਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗੋ, ਸੋ ਚ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਯਮ੍ਪਿ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਞਾਣਪਰਿਪਾਕਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਮ੍ਪਿ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਨਾਞ੍ਞਾਸੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਂ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਸਞ੍ਞਾ ਨਾਮਾਯਂ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣਾ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਵੇਤਿ ਚਾਤਿ ਵੇਦਿਕਾਨਂ ਮਤਂ. ਸਞ੍ਞਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਸਞ੍ਞਾਮਯਂ ਸਞ੍ਞਾਭੂਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਘਨਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਾਭਾਵਤੋ ਨਿਚ੍ਚਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਮਞ੍ਞਨਾਯ ਮਞ੍ਞਤਿ. ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਚ ਤਸ੍ਸ ਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮਪਰਮਗਮ੍ਭੀਰਧਮ੍ਮਤਾ ਨ ਞਾਯਤੇਵਾਤਿ ਇਦਂ ਕਾਰਣਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਦੁਜ੍ਜਾਨਂ ਖੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਥਸ੍ਸ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਸੁ ‘‘ਏਵਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਂ ਅਭਿਨਿਵਿਸਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਏਵ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਭੂਤਂ ‘‘ਏਵਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਨਿਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨ ਖਮਨਂ ਖਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਰੋਚਨਂ ਰੁਚਿ.‘‘ਅਞ੍ਞਥਾਯੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਤੇਸਂ ਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਨਂ ਵਿਭਜ੍ਜ ਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞਥਾਯੇਵਾਤਿ ਯਥਾ ਅਰਿਯਵਿਨਯੇ ਅਨ੍ਤਦ੍ਵਯਂ ਅਨੁਪਗਮ੍ਮ ਮਜ੍ਝਿਮਪਟਿਪਦਾਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਥਾਯੇਵ. ਅਞ੍ਞਦੇਵਾਤਿ ਯਂ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਾਦਿ, ਤਸ੍ਸ ਚਾਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿ, ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਦੇਵ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਅਤ੍ਤਸਸ੍ਸਤਾਦਿਕਂ ਤਯਾ ਖਮਤੇ ਚੇਵ ਰੁਚ੍ਚਤੇ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਭੁਸੋ ਯੁਞ੍ਜਨਂ ਆਯੋਗੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯੁਤ੍ਤਪਯੁਤ੍ਤਤਾ’’ਤਿ. ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਪਰਮਤ੍ਤਚਿਨ੍ਤਨਾਦਿਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ. ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਆਚਰਿਯਕਂ, ਯਥਾ ਤਥਾ ਓਵਾਦਾਨੁਸਾਸਨਂ, ਤਦਸ੍ਸਤ੍ਥੀਤਿ ਆਚਰਿਯਕੋ ਯਥਾ ‘‘ਸਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਤਿਤ੍ਥਾਯਤਨੇ ਤਵ ਆਚਰਿਯਭਾਵੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ‘‘ਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਸਹ ਯੋਜਨਾਯ ਯਥਾਵਾਕ੍ਯਂ ਦਸ੍ਸਨਂ. ‘‘ਅਯਂ ਪਰਮਤ੍ਥੋ, ਅਯਂ ਸਮ੍ਮੁਤੀ’’ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਵਿਭਾਗਸ੍ਸ ਦੁਬ੍ਬਿਭਾਗਤ੍ਤਾ ਦੁਜ੍ਜਾਨਂ ਏਤਂ ਨਾਨਤ੍ਤਂ. ‘‘ਯਜ੍ਜੇਤਂ ਦੁਜ੍ਜਾਨਂ ਤਾਵ ਤਿਟ੍ਠਤੁ, ਅਞ੍ਞਂ ਪਨਤ੍ਥਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਥ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਞ੍ਞੋ ਵਾ ਸਞ੍ਞਾਤੋਤਿ ਸਞ੍ਞਾਸਭਾਵਤੋ ਅਞ੍ਞਸਭਾਵੋ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾ ਹੋਤੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਧੁਨਾ ਪਨ ‘‘ਅਞ੍ਞਾ ਵਾ ਸਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਪਾਠੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ.

ਲੋਕੀਯਤਿ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਤਿਟ੍ਠਹਤਿ ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਪੁਞ੍ਞਪਾਪਂ, ਤਬ੍ਬਿਪਾਕੋ ਚਾਤਿ ਲੋਕੋ, ਅਤ੍ਤਾ. ਸੋ ਹਿਸ੍ਸ ਕਾਰਕੋ, ਵੇਦਕੋ ਚਾਤਿ ਇਚ੍ਛਿਤੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੩੧; ਉਦਾ. ੫੫) ਨਯਪਵਤ੍ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ. ਨ ਹੇਸ ਦਿਟ੍ਠਾਭਿਨਿਵੇਸੋ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾਦਿਅਤ੍ਥਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਤਦਸਂਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਯੋ ਹਿ ਤਂ ਸਂਵਤ੍ਤਨਕੋ, ਸੋ ‘‘ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਿਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਲਭੇਯ੍ਯ ਯਥਾ ਤਂ ਪੁਞ੍ਞਞਾਣਸਮ੍ਭਾਰੋ. ਏਤੇਨੇਵ ਨਯੇਨ ਨ ਧਮ੍ਮਨਿਸ੍ਸਿਤਤਾਪਿ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਾ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਸ੍ਸ ਆਦਿ ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਤਦੇਵ ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਕਂ ਯਥਾ ‘‘ਵਿਨਯੋ ਏਵ ਵੇਨਯਿਕੋ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੮). ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਤ੍ਤਯਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਅਨ੍ਤੋਗਧਾਵਧਾਰਣਂ ਤਸ੍ਸ ਅਵਧਾਰਣਫਲਤ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਆਦਿਮਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਦਿਧ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾਵ. ਸਾ ਹਿ ਸਿਕ੍ਖਤ੍ਤਯਸਙ੍ਗਹਿਤੇ ਸਾਸਨਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇ ਆਦਿਭੂਤਾ, ਨ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਵਿਯ ਆਜੀਵਟ੍ਠਮਕਾਦਿ ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਕਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾਮਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ. ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤਭਾਵਾਯ. ‘‘ਅਭਿਜਾਨਨਾਯਾਤਿ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਅਭਿਜਾਨਨਤ੍ਥਾਯ. ਸਮ੍ਬੁਜ੍ਝਨਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਤੀਰਣਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਸਮ੍ਬੋਧਨਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਪਿਚ ਅਭਿਜਾਨਨਾਯਾਤਿ ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਜਾਨਨਾਯ. ਤਂ ਪਨ ਵਟ੍ਟਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਰਣਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਿਰਿਯਾਯਾ’’ਤਿ. ਸਮ੍ਬੁਜ੍ਝਨਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨ ਪਟਿਵੇਧਤ੍ਥਾਯ. ਦਿਟ੍ਠਾਭਿਨਿਵੇਸਸ੍ਸ ਸਂਸਾਰਵਟ੍ਟੇ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਵਿਰਾਗਨਿਰੋਧੁਪਸਮਾਸਂਵਤ੍ਤਨਂ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਸ ਵਟ੍ਟਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨਤੋ ਚ. ਤਥਾ ਅਭਿਞ੍ਞਾਸਮ੍ਬੋਧਨਿਬ੍ਬਾਨਾਸਂਵਤ੍ਤਨਞ੍ਚ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਕਾਮਂ ਤਣ੍ਹਾਪਿ ਦੁਕ੍ਖਸਭਾਵਾ ਏਵ, ਤਸ੍ਸਾ ਪਨ ਸਮੁਦਯਭਾਵੇਨ ਵਿਸੁਂ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਣ੍ਹਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਭਾਵਨਤੋਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਨਤੋ. ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਭਾਵੇਨ੍ਤੀਪਿ ਤਣ੍ਹਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਰਸਹਿਤਾ ਏਵ ਪਭਾਵੇਤਿ, ਨ ਕੇਵਲਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ. ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਨ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਾ, ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਧਿਗਤੇਤਿ ਹਿ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਦਤ੍ਥਞ੍ਚ ਸਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਪਟਿਪਦਾ. ਮਗ੍ਗਪਾਤੁਭਾਵੋਤਿ ਮਗ੍ਗਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ. ਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਤਿ ਫਲਸ੍ਸਾਧਿਗਮਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਰਣਂ. ਤਂ ਆਕਾਰਨ੍ਤਿ ਤਂ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤਂ ਗਮਨਲਿਙ੍ਗ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ, ਨ ਪਨ ਅਭਿਮੁਖਂ ਆਰੋਚੇਤਿ.

੪੨੧. ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਵਸੇਨ ਤੋਦਨਂ ਵਿਜ੍ਝਨਂ ਸਨ੍ਨਿਤੋਦਕਂ. ਮਨੋਗਣਾਦੀਨਂ ਵਿਸੇਸਨਸ੍ਸ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ‘‘ਵਾਚਾਯ ਸਨ੍ਨਿਤੋਦਕੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਚਨਪਤੋਦਕੇਨਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਵਾਚਾਯਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਸਨ੍ਨਿਤੋਦਕੇਨਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਰਣਵਚਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ‘‘ਵਚਨਪਤੋਦਕੇਨਾ’’ਤਿ ਹਿ ਵਚਨੇਨ ਪਤੋਦਕੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ‘‘ਵਾਚਾਯਾ’’ਤਿ ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਵਾਚਾਯ ਸਨ੍ਨਿਤੋਦਨਕਿਰਿਯਾਯ ਸਜ੍ਝਬ੍ਭਰਿਤਮਕਂਸੂਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਸਜ੍ਝਬ੍ਭਰਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ‘‘ਸਂ ਅਧਿ ਅਭਿ ਅਰਿਭ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਚ੍ਛੇਦੋ, ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਭੁਸਂ ਅਰਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਸਤਮਤ੍ਤੇਹਿ ਤੁਤ੍ਤਕੇਹਿ ਵਿਯ ਵਿਵਿਧੇਹਿ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਵਾਚਾਤੋਦਨੇਹਿ ਤੁਦਿਂ ਸੂਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਉਪਰਿ ਵਿਜ੍ਝਿਂਸੂ’’ਤਿ. ਸਭਾਵਤੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਨ੍ਤਿ ਪਰਮਤ੍ਥਸਭਾਵਤੋ ਉਪਲਬ੍ਭਮਾਨਂ, ਨ ਪਕਤਿਆਦਿ ਵਿਯ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਮਾਨਂ. ਤਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸਚ੍ਚਂ. ਤਥਨ੍ਤਿ ਅਵਿਪਰੀਤਂ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਵੇਵਚਨਮੇਵ ਤਂ ਪਦਤ੍ਤਯਂ. ਨਵਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੇਸੂਤਿ ਵਿਸਯੇ ਭੁਮ੍ਮਂ, ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਵਿਸਯਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਠਿਤਸਭਾਵਨ੍ਤਿ ਅਵਟ੍ਠਿਤਸਭਾਵਂ, ਤਦੁਪ੍ਪਾਦਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਨਿਯਾਮਨਿਯਤਨ੍ਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਸਮ੍ਪਾਪਨਨਿਯਾਮੇਨ ਨਿਯਤਂ. ਇਦਾਨਿ ਪਨ ‘‘ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਨਿਯਾਮਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਾਠੋ, ਸੋ ਨ ਪੋਰਾਣੋ ਆਚਰਿਯੇਨ ਅਨੁਦ੍ਧਟਤ੍ਤਾ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਸਾ ਪਟਿਪਦਾ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਤਾ ਧਮ੍ਮਨਿਯਾਮਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਾਤਿ ਪਟਿਪਦਾ. ਏਦਿਸਾਤਿ ‘‘ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾ.

ਚਿਤ੍ਤਹਤ੍ਥਿਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਪੋਟ੍ਠਪਾਦਵਤ੍ਥੁਵਣ੍ਣਨਾ

੪੨੨. ਹਤ੍ਥਿਂ ਸਾਰੇਤਿ ਦਮੇਤੀਤਿ ਹਤ੍ਥਿਸਾਰੀ, ਹਤ੍ਥਾਚਰਿਯੋ. ਸੁਖੁਮੇਸੁ ਅਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇਸੂਤਿ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਾਦੀਸੁ ਸੁਖੁਮਞਾਣਗੋਚਰੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਅਭਿਧਮ੍ਮਿਕੋ ਕਿਰੇਸ. ਕੁਸਲੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ ਕਤਪਰਿਚਯਤਾਯ ਛੇਕੋ. ਤਾਦਿਸੇ ਚਿਤ੍ਤੇਤਿ ਗਿਹਿਭਾਵਚਿਤ੍ਤੇ. ਇਤਰੋ ਪਨ ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾਵ ਨ ਵਿਬ੍ਭਮਿ, ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਮੇਵ ਅਭਿਰਮੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਗਿਹਿਭਾਵੇ ਆਨਿਸਂਸਕਥਾਯ ਕਥਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸੀਲਵਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤਥਾ ਕਥਨੇਨ ਵਿਬ੍ਭਮਨੇ ਨਿਯੋਜਿਤਤ੍ਤਾ ਇਦਾਨਿ ਸਯਮ੍ਪਿ ਸੀਲਵਾ ਏਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਛ ਵਾਰੇ ਵਿਬ੍ਭਮੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਕਮ੍ਮਸਰਿਕ੍ਖਕੇਨ ਹਿ ਕਮ੍ਮਫਲੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਕਥੇਨ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਅਨਾਦਰੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਮਹਾਸਾਵਕਸ੍ਸ ਕਥਿਤੇਤਿ ਮਹਾਸਾਵਕਭੂਤੇਨ ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਕਤ੍ਥੇਰੇਨ ਅਪਸਾਦਨਵਸੇਨ ਕਥਿਤੇ, ਕਥਨਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਤਿਟ੍ਠਂ ਲਦ੍ਧੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਵਿਬ੍ਭਮਿਤ੍ਵਾ ਗਿਹੀ ਜਾਤੋ’’ਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਤਮਵਾਰਮਿਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਧਮ੍ਮਪਦਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਧ. ਪ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੩ ਚਿਤ੍ਤਹਤ੍ਥਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ) ਪਨ ਕੁਦਾਲਪਣ੍ਡਿਤਜਾਤਕੇ (ਜਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.੭ ਕੁਦ੍ਦਾਲਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ) ਚ ਛਕ੍ਖਤ੍ਤੁਮੇਵ ਵਿਬ੍ਭਮਨਵਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਗਿਹਿਸਹਾਯਕੋਤਿ ਗਿਹਿਕਾਲੇ ਸਹਾਯਕੋ. ਅਪਸਕ੍ਕਨ੍ਤੋਪਿ ਨਾਮਾਤਿ ਅਪਿ ਨਾਮ ਅਪਸਕ੍ਕਨ੍ਤੋ, ਗਾਰਯ੍ਹਵਚਨਮੇਤਂ. ਪਬ੍ਬਜਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਵਟ੍ਟਤਿ.

੪੨੩. ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨੋ ਨਤ੍ਥਿਤਾਯਾਤਿ ਸੁਵੁਤ੍ਤਦੁਰੁਤ੍ਤਸਮਵਿਸਮਦਸ੍ਸਨਸਮਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨੋ ਅਭਾਵੇਨ. ਯਾਦਿਸੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਸੋ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੁਭਾਸਿਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਤੋ ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਏਕਂਸਿਕਾਤਿ ਏਕਨ੍ਤਿਕਾ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਵਹਭਾਵੇਨ ਨਿਚ੍ਛਿਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਤਿ ਵਵਤ੍ਥਪਿਤਾ. ਨ ਏਕਂਸਿਕਾਤਿ ਨ ਏਕਨ੍ਤਿਕਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਵਹਭਾਵੇਨ ਨਿਚ੍ਛਿਤਾ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤੋਗਧਭਾਵਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਹਿ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਚੇਤੇ ਪੋਟ੍ਠਪਾਦ ਮਯਾ ਏਕਂਸਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਦੇਸਿਤਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾ, ਏਤੇ ਪੋਟ੍ਠਪਾਦ ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤਾ…ਪੇ… ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਸੁਤ੍ਤਪਦੇਹਿ ਸਂਸਨ੍ਦਤਿ ਸਮੇਤੀਤਿ.

ਏਕਂਸਿਕਧਮ੍ਮਵਣ੍ਣਨਾ

੪੨੫. ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਆਰਭੀ’’ਤਿ ਕਾਰਣਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਪਯੋਜਨਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਂ. ਫਲੇ ਹਿ ਸਿਦ੍ਧੇ ਹੇਤੁਪਿ ਸਿਦ੍ਧੋ ਹੋਤੀਤਿ, ਅਯਂ ਆਚਰਿਯਮਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੪੨੫) ਅਪਰੇ ਪਨ ‘‘ਏਦਿਸੇਸੁ ਅਤ੍ਥਸਦ੍ਦੋ ਕਾਰਣੇ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਹੇਤ੍ਵਤ੍ਥੇ ਚ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਭਾਵਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਭਾਵਦਸ੍ਸਨਕਾਰਣਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਪਞ੍ਞਾਪਿਤਨਿਟ੍ਠਾਯਾਤਿ ਪਵੇਦਿਤਵਿਮੁਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਸ੍ਸ. ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਨਿਟ੍ਠਾਤਿ ਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ‘‘ਗੋਟ੍ਠਾ ਪਟ੍ਠਿਤਗਾਵੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੫੬) ਮਹਾਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤਪਦੇ ਵਿਯ ਠਾ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਗਤਿਅਤ੍ਥੇ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਨਿਟ੍ਠਾਮਗ੍ਗੋ ਚ ਇਧ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨ ‘‘ਨਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਤਸ੍ਸੇਵ ਹਿ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਤਾ, ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਤਾ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨ ਨਿਟ੍ਠਾਯ. ਨਿਯ੍ਯਾਤੀਤਿ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਾ ਯ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਕ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਅਨੀਯਸਦ੍ਦੋ ਹਿ ਬਹੁਲਂ ਕਤ੍ਤੁਤ੍ਥਾਭਿਧਾਯਕੋ, ਨ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਾ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਭਾਵੋ ਤਥਾ. ਨਿਯ੍ਯਾਨਂ ਵਾ ਨਿਗ੍ਗਮਨਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ, ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਵੂਪਸਮੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਨਿਯ੍ਯਾਨਮੇਵ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਂ, ਨ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਂ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਂ, ਸੋ ਏਵ ਭਾਵੋ ਸਭਾਵੋ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਭਾਵੋ, ਤਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਤਦਤ੍ਥਵਿਵਰਣਂ. ਅਮਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਿਟ੍ਠਮਿਤਿ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ ਯਥਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਲੋਕਥੂਪਿਕਾਦਿਵਸੇਨ ਨਿਟ੍ਠਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਸਾਮਞ੍ਞਮਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ. ਲੋਕਥੂਪਿਕਾ ਨਾਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਮਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਲੋਕਸ੍ਸ ਥੂਪਿਕਸਦਿਸਤਾਪਰਿਕਪ੍ਪਨੇਨ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਭੂਮਿਂ ਲੋਕਥੂਪਿਕਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਦਯੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਤਥਾ ਅਵਚਨਤੋ. ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ‘‘ਅਞ੍ਞੋ ਪੁਰਿਸੋ, ਅਞ੍ਞਾ ਪਕਤੀ’’ਤਿ ਪਕਤਿਪੁਰਿਸਨ੍ਤਰਾਵਬੋਧੋ ਮੋਕ੍ਖੋ, ਬੁਦ੍ਧਿਆਦਿਗੁਣਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਸਕਤ੍ਤਨਿ ਅਵਟ੍ਠਾਨਂ ਮੋਕ੍ਖੋ, ਕਾਯਵਿਪਤ੍ਤਿਕਤਿ ਜਾਤਿਬਨ੍ਧਾਨਂ ਅਪਵਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤੋ ਮੋਕ੍ਖੋ, ਪਰੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨ ਪਲੋਕਤਾ ਮੋਕ੍ਖੋ, ਤਂਸਮੀਪਤਾ ਮੋਕ੍ਖੋ, ਤਂਸਮਾਯੋਗੋ ਮੋਕ੍ਖੋਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਸਮਯੇ ਨਿਟ੍ਠਂ ਅਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੋ ਨਿਟ੍ਠਾ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਨੇਸਂ ਨਿਚ੍ਚਾਭਿਨਿਵੇਸੋ ਯਥਾ ਤਂ ਬਕਸ੍ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ, (ਮ. ਨਿ. ੧.੫੦੧) ਵੇਖਨਸਾਦਿਤਾਪਸਾਨਂ ਆਭਸ੍ਸਰਾ, ਸਞ੍ਚਯਾਦਿਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਨਂ ਸੁਭਕਿਣ੍ਹਾ, ਆਜੀਵਕਾਨਂ ‘‘ਅਨਨ੍ਤਮਾਨਸੋ’’ਤਿ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤੋ ਅਸਞ੍ਞੀਭਵੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਸਾਸਨੇ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਾ, ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਚੇਤੇ ਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਦੀਨਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਞ੍ਞਨਾਯ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਸਾਮਞ੍ਞਮਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ, ਨ ਪਨ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਨੇਸਂਸਮਯੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਞ੍ਞਾਪਨਸ੍ਸ ਲਬ੍ਭਨਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਾ ਚ ਨ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਥਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਤਿ ਯੇਨ ਯੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨ ਨਿਯ੍ਯਾਤੀਤਿ ‘‘ਯੇਨਾਕਾਰੇਨ ਨਿਟ੍ਠਾ ਪਾਪੁਣੀਯਤੀ’’ਤਿ ਤੇਹਿ ਪਵੇਦਿਤਾ, ਤੇਨਾਕਾਰੇਨ ਤਸ੍ਸਾ ਅਪਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾਯ ਨ ਨਿਯ੍ਯਾਤਿ. ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਨਾਯਂ ਨਿਟ੍ਠਾ ਪਟਿਪਦਾ ਵਟ੍ਟਸ੍ਸ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਨਤੋ’’ਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਹਿ ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ. ਨਿਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਕਾਰਣਵਚਨਂ, ਯਸ੍ਮਾ ਤੇਹਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਨਿਟ੍ਠਾ ਪਟਿਪਦਾ ਨ ਨਿਯ੍ਯਾਤਿ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਸਂਸਾਰੇ ਏਵ ਪਰਿਬ੍ਭਮਾਪੇਨ੍ਤੀ ਨਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਨ੍ਤਿ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਭਾਵਂ.

ਜਾਨਂ, ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਚ ਪੁਥੁਵਚਨਵਿਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਜਾਨਨ੍ਤਾ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਦਿਸਦ੍ਦਾਨਞ੍ਹਿ ‘‘ਯਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਜਾਨਂ ਸਭਿਕ੍ਖੁਕਂ ਆਰਾਮਂ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਚਿ. ੧੦੨੪) ਲਿਙ੍ਗਵਸੇਨ ਵਿਪਰਿਯਾਯੋ, ਜਾਨਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਯਾਚਂ ਅਦਦਮਪ੍ਪਿਯੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੩੪੬; ਜਾ. ੧.੭.੫੫) ਵਿਭਤ੍ਤਿਵਸੇਨ, ਯਾਚਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਧ ਪਨ ਪੁਥੁਵਚਨਵਸੇਨਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਪਧਾਨਂ ਜਾਨਨਂ ਨਾਮ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਜਾਨਨਂ ਤਸ੍ਸ ਜੇਟ੍ਠਭਾਵਤੋ, ਦਸ੍ਸਨਮਪ੍ਪਧਾਨਂ ਤਸ੍ਸ ਸਂਸਯਾਨੁਬਨ੍ਧਤ੍ਤਾਤਿ ਅਯਂ ਕਮੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ‘‘ਜਾਨਂ ਪਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ. ਤੇਨੇਤ੍ਥ ਜਾਨਨੇਨ ਦਸ੍ਸਨਂ ਵਿਸੇਸੇਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬਾਨਿ ਖੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਸਰੀਰਸਣ੍ਠਾਨਾਦੀਨੀਤਿ ਏਕਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਦਸ੍ਸਨਂ ਸੂਪਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ‘‘ਕਿਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਏਕਨ੍ਤਸੁਖੇ ਲੋਕੇ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਅਨੁਮਾਨਵਿਸਯਤਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਵਿਸਯਤਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਅਪਿ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਲੋਕੋ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਞਾਤੋ, ਉਦਾਹੁ ਅਨੁਮਾਨਤੋ’’ਤਿ.

ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਲੋਕੇ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਭੂਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗੋਚਰਭਾਵੇਨ ਪਾਕਟੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਾਕਟੇਨ ਅਤ੍ਥੇਨ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦਿਟ੍ਠਪਦੇਨ ਵਾ ਦਸ੍ਸਨਂ, ਤਦਨੁਗਤਞ੍ਚ ਜਾਨਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਦੁਭਯੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥੇਨ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਪਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਹਿ ਦਸ੍ਸਨੇਨ, ਤਦਨੁਗਤੇਨ ਚ ਞਾਣੇਨ ਗਹਿਤਪੁਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਰੀਰਸਣ੍ਠਾਨਾਦੀਨੀ’’ਤਿ ਸਮਰਿਯਾਦਵਚਨਂ ਸਮਤ੍ਥਿਤਂ ਹੋਤਿ. ‘‘ਅਪ੍ਪਾਟਿਹੀਰਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਅਨੁਨਾਸਿਕਲੋਪਨਿਦ੍ਦੇਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਪ੍ਪਾਟਿਹੀਰਕਂ ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਵਚਨਂ ਅਪ੍ਪਾਟਿਹੀਰਕਂ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਪ੍ਪਾਟਿਹੀਰਪਦੇ ਅਨੁਨਾਸਿਕਲੋਪੋ, ‘‘ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਏਕਂ ਪਦਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿ, ਤਦਯੁਤ੍ਤਂ ਸਮਾਸਸਮ੍ਭਵਤੋ, ਅਨੁਨਾਸਿਕਲੋਪਸ੍ਸ ਚ ਅਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤਿ – ਪਟਿਪਕ੍ਖਹਰਣਤੋ ਪਟਿਹਾਰਿਯਂ, ਤਦੇਵ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਅਤ੍ਤਨਾ ਉਤ੍ਤਰਵਿਰਹਿਤਵਚਨਂ. ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਮੇਵੇਤ੍ਥ ‘‘ਪਾਟਿਹੀਰਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਰੇਹਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਉਤ੍ਤਰੇਹਿ ਸਉਤ੍ਤਰਤ੍ਤਾ, ਨ ਪਾਟਿਹੀਰਕਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਾਟਿਹੀਰਕਂ. ਵਿਰਹਤ੍ਥੋ ਚੇਤ੍ਥ ਅ-ਸਦ੍ਦੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਟਿਹਰਣਵਿਰਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਉਤ੍ਤਰਞ੍ਹਿ ਵਚਨਂ ਤੇਨ ਉਤ੍ਤਰਵਚਨੇਨ ਪਟਿਹਰੀਯਤਿ ਵਿਪਰਿਵਤ੍ਤੀਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਤ੍ਤਰਵਚਨਂ ਪਟਿਹਰਣਂ ਨਾਮ, ਤਤੋ ਵਿਰਹਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਵ ਨਿਯ੍ਯਾਨਸ੍ਸ ਪਟਿਹਰਣਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ‘‘ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਲਭਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕ’’ਨ੍ਤਿ.

੪੨੬. ਵਿਲਾਸੋ ਇਤ੍ਥਿਲੀਲ਼ਾ, ਯੋ ‘‘ਸਿਙ੍ਗਾਰਭਾਵਜਾ ਕਿਰਿਯਾ’’ਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਆਕਪ੍ਪੋ ਕੇਸਬਨ੍ਧਵਤ੍ਥਗ੍ਗਹਣਾਦਿਆਕਾਰਵਿਸੇਸੋ, ਵੇਸਸਂਵਿਧਾਨਂ ਵਾ. ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਹਾਵਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ. ਹਾਵਾਤਿ ਹਿ ਚਾਤੁਰਿਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਤਯੋਅਤ੍ਤਪਟਿਲਾਭਵਣ੍ਣਨਾ

੪੨੮. ਆਹਿਤੋ ਅਹਂਮਾਨੋ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਅਤ੍ਤਾ, ਅਤ੍ਤਭਾਵੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤ੍ਤਭਾਵਪਟਿਲਾਭੋ’’ਤਿ. ਕਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਓਲ਼ਾਰਿਕਤ੍ਤਭਾਵਪਟਿਲਾਭੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਕਾਮਭਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਇਤਰਭਵਦ੍ਵਯਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ਓਲ਼ਾਰਿਕਤ੍ਤਾ. ਰੂਪਭਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਝਾਨਮਨੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਰੂਪੀਭਾਵੇਨ ਉਪਲਬ੍ਭਨਤੋ. ਅਰੂਪਭਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਅਰੂਪੀਭਾਵੇਨ ਉਪਲਬ੍ਭਨਤੋ. ਸਂਕਿਲੇਸਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਦਸ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ ਤਦਭਾਵੇ ਕਸ੍ਸਚਿ ਸਂਕਿਲੇਸਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਵੋਦਾਨਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਮ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਤਾਸਂ ਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਚਿਤ੍ਤਵੋਦਾਨਸ੍ਸ ਸਿਜ੍ਝਨਤੋ.

੪੨੯. ਪਟਿਪਕ੍ਖਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਸਮੁਚ੍ਛੇਦੇ ਸਤਿ ਨ ਕਦਾਚਿਪਿ ਅਨਵਜ੍ਜਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਾ ਪਾਰਿਪੂਰੀ, ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਵਾ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦੇ ਪਨ ਸਤਿ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਮਗ੍ਗਫਲਪਞ੍ਞਾਨਮੇਵ ਗਹਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਤਾ ਹਿ ਸਕਿਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਪਿ ਅਪਰਿਹੀਨਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ ਏਵ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਤਰੁਣਪੀਤੀਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮਤ੍ਤਾ ਅਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨਾ ਦੁਬ੍ਬਲਪੀਤਿ. ਬਲਵਤੁਟ੍ਠੀਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨਾ ਉਪਰਿਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾ ਥਿਰਤਰਾ ਪੀਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਪਿਣ੍ਡਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਵਿਹਾਰਂ ਸਯਂ…ਪੇ… ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਵੋਚੁਮ੍ਹਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਂ ਵਿਹਾਰਂ ‘‘ਸਂਕਿਲੇਸਿਕਵੋਦਾਨਿਯਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਾਭਿਵੁਦ੍ਧਿਨਿਟ੍ਠਂ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਾਰਿਪੂਰਿਵੇਪੁਲ੍ਲਭੂਤਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਅਪਰਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਞਾਣੇਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਕਥਯਿਮ੍ਹਾਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਓਵਾਦਕਰਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ. ਏਵਂ ਵਿਹਰਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਵਿਹਰਣਹੇਤੁ, ਵਿਹਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ. ਤਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ, ਪਮੋਦਪ੍ਪਭਵਾ ਪੀਤਿ, ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਦ੍ਵਯਂ, ਤਥਾ ਸੂਪਟ੍ਠਿਤਾ ਸਤਿ, ਉਕ੍ਕਂਸਗਤਤਾਯ ਉਤ੍ਤਮਞਾਣਂ. ਸੁਖੋ ਚ ਵਿਹਾਰੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਪਸ੍ਸਦ੍ਧੀ ਹਿ ‘‘ਪਸ੍ਸਦ੍ਧੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਅਯਮੇਵ ਵਾ ਪਾਠੋ. ‘‘ਨਾਮਕਾਯਪਸ੍ਸਦ੍ਧੀ’’ਤਿਪਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤਦਯੁਤ੍ਤਮੇਵ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਅਵਿਨਾਭਾਵਤੋ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਸ ਸੁਖੋ ਵਿਹਾਰੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਬ੍ਬਵਿਹਾਰੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿ, ਸਬ੍ਬੇਸੁਪਿ ਇਰਿਯਾਪਥਵਿਹਾਰਾਦੀਸੁ ਸਨ੍ਤਪਣੀਤਤਾਯ ਇਮਸ੍ਸੇਵ ਸੁਖਤ੍ਤਾ ‘‘ਸੁਖੋ ਵਿਹਾਰੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਰਹਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਕਥਂ ਸੁਖੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਉਪਸਨ੍ਤੋ ਪਰਮਮਧੁਰੋ’’ਤਿ.

ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇ ਪਟਿਲਦ੍ਧਮਤ੍ਤੇ ਹੀਨਭਾਵਤੋ ਪੀਤਿ ਦੁਬ੍ਬਲਾ ਪਾਮੋਜ੍ਜਪਕ੍ਖਿਕਾ, ਸੁਭਾਵਿਤੇ ਪਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਗੁਣੇ ਸਾ ਪਣੀਤਾ ਬਲਵਭਾਵਤੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਕਿਚ੍ਚਾ ਪੀਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇ ਪਾਮੋਜ੍ਜਾਦਯੋ ਛਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਨਿਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਦੁਬ੍ਬਲਪੀਤਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਛਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨਿਵਤ੍ਤਤਿ ਹਾਯਤਿ. ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਕ੍ਖੋਭਵਿਰਹਿਤੇਨ ਹਿ ਚਤੁਕ੍ਕਨਯਵਿਭਤ੍ਤੇ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨੇ ਸਬ੍ਬਦਾ ਪੀਤਿ ਬਲਵਤੀ ਏਵ ਹੋਤਿ, ਨ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇ ਵਿਯ ਕਦਾਚਿ ਦੁਬ੍ਬਲਾਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੀਤਿ ਨਿਵਤ੍ਤਤਿ ਤਪ੍ਪਹਾਨੇਨੇਵ ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਲਬ੍ਭਨਤੋ. ‘‘ਸੁਖੋ ਵਿਹਾਰੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮਾਧਿ ਗਹਿਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥੇ’’ਤਿ. ਯੇ ਪਨ ‘‘ਸੁਖੋ ਵਿਹਾਰੋ’ਤਿ ਏਤੇਨ ਸੁਖਂ ਗਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਮਤੇਨ ਸਨ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਉਪੇਕ੍ਖਾਪਿ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇ ‘‘ਸੁਖ’’ਮਿਚ੍ਚੇਵ ਭਾਸਿਤਾਤਿ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੨੩੨; ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੬੪੪; ਮਹਾਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨੭; ਪਟਿ. ਮ. ਅਟ੍ਠ. ੧੦੫) ਕਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਦੀਘਨਿਕਾਯੇ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੪੩੨; ੩.੧੬੬, ੩੫੮) ਆਗਤਂ ਅਨੇਕਧਾ ਦੇਸਨਾਨਯਮੁਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਇਧ ਦੇਸਿਤਨਯਂ ਨਿਯਮੇਤੁਂ ‘‘ਇਮੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੁਦ੍ਧ…ਪੇ… ਕਥਿਤਨ੍ਤਿ ਉਪਰਿਮਗ੍ਗਂ ਅਕਥੇਤ੍ਵਾ ਕੇਵਲਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਾਦਕਮੇਵ ਝਾਨਂ ਕਥਿਤਂ. ਚਤੂਹਿ…ਪੇ… ਕਥਿਤਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਾਦਕਭਾਵੇਨ ਝਾਨਾਨਿ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਪਰਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪੁਬ੍ਬਕਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋਪਿ ਮਗ੍ਗਾ ਕਥਿਤਾ. ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਿਕਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਕਥਿਤਾਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਿਕਾਦਿਕਾ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਅਕਥੇਤ੍ਵਾ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਿਕਾ ਏਵ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਕਥਿਤਾ. ਪੀਤਿਵੇਵਚਨਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪੀਤੀਨਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਪੀਤਿਵੇਵਚਨਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ, ਤਦੁਭਯਂ ਅਭੇਦਤੋ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਪੀਤਿਸੁਖਾਨਂ ਅਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ‘‘ਸੁਖੋ ਵਿਹਾਰੋ’’ਤਿ ਚ ਸਾਤਿਸਯਸ੍ਸ ਸੁਖਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਿਕਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਕਥਿਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਾਮਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇਪਿ ਪੀਤਿਸੁਖਾਨਿ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਤਾਨਿ ਪਨ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਪਰਿਕ੍ਖੋਭੇਨ ਨ ਤਤ੍ਥ ਸਨ੍ਤਪਣੀਤਾਨਿ, ਇਧ ਚ ਸਨ੍ਤਪਣੀਤਾਨੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਨਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਿਕਾ ਏਵ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਗਹਿਤਾ, ਨ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਿਕਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

੪੩੨-੪੩੭. ਵਿਭਾਵਨਤ੍ਥੋਤਿ ਪਕਾਸਨਤ੍ਥੋ ਸਰੂਪਤੋ ਨਿਰੂਪਨਤ੍ਥੋ ‘‘ਨ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਜਿਣ੍ਣੇ …ਪੇ… ਅਭਿਵਾਦੇਤਿ ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠੇਤਿ ਵਾ ਆਸਨੇਨ ਵਾ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੮.੧੧; ਪਾਰਾ. ੨) ਵਿਯ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਯਂ ਸੋ’’ਤਿਆਦਿ. ‘‘ਅਯਂ ਅਤ੍ਤਪਟਿਲਾਭੋ ਸੋ ਏਵਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਸਰੂਪਤੋ ਵਿਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾ. ਅਯਨ੍ਤਿ ਹਿ ਭਗਵਤਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਪਟਿਲਾਭਂ ਆਸਨ੍ਨਪਚ੍ਚਕ੍ਖਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਚਾਮਸਤਿ, ਸੋਤਿ ਪਨ ਪਰੇਹਿ ਪੁਚ੍ਛਿਯਮਾਨਂ ਪਰਮ੍ਮੁਖਭਾਵੇਨ. ਨ ਨਂ ਏਵਂ ਵਦਾਮਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਨ੍ਤਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਮਤ੍ਤਪਟਿਲਾਭਂ. ਸਪ੍ਪਾਟਿਹੀਰਕਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪਰੇਹਿ ਚੋਦਿਤਵਚਨਪਟਿਹਾਰਕਂ ਸਉਤ੍ਤਰਵਚਨਂ ਸਪ੍ਪਾਟਿਹੀਰਕਨ੍ਤਿ ਹਿ ਅਯਮੇਵ ਵਿਸੇਸੋ. ਤੁਚ੍ਛੋਤਿ ਮੁਸਾ ਅਭੂਤੋ. ਸੋਤਿ ਮਨੋਮਯੋ, ਅਰੂਪੋ ਵਾ ਅਤ੍ਤਪਟਿਲਾਭੋ. ਸ੍ਵੇਵਾਤਿ ਸੋ ਏਵ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ ਅਤ੍ਤਪਟਿਲਾਭੋ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਸਚ੍ਚੋ ਹੋਤੀਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸਮਯੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੋ ਹੋਤਿ. ਅਤ੍ਤਪਟਿਲਾਭੋਤ੍ਵੇਵ ਨਿਯ੍ਯਾਤੇਸੀਤਿ ਅਤ੍ਤਪਟਿਲਾਭਸਦ੍ਦੇਨ ਤਥਾ ਏਵ ਪਰਿਯੋਸਾਪੇਸਿ, ਨ ਪਨ ਨਂ ‘‘ਅਤ੍ਤਪਟਿਲਾਭੋ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਸਰੂਪਤੋ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਸੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਰੂਪਾਦਯੋ ਚੇਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਰੂਪਵੇਦਨਾਦਯੋ ਏਵ ਏਤ੍ਥ ਲੋਕੇ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾ. ਨਾਮਮਤ੍ਤਮੇਤਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਦਿਕੇ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਉਪਾਦਾਯ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਮੇਤਂ ‘‘ਅਤ੍ਤਪਟਿਲਾਭੋ’’ਤਿ. ਏਵਰੂਪਾ ਵੋਹਾਰਾਤਿ ‘‘ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ ਅਤ੍ਤਪਟਿਲਾਭੋ’’ਤਿਆਦਿਵੋਹਾਰਾ. ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਸੇਨਾਤਿ ਨਾਮਭੂਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਵਸੇਨ. ‘‘ਅਤ੍ਤਪਟਿਲਾਭੋ’ਤਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਨਿਯ੍ਯਾਤਨਤ੍ਥਂ.

੪੩੮. ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ ਵਤ੍ਵਾਤਿ ਰੂਪਾਦਿਕੇ ਉਪਾਦਾਯ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਮੇਤਂ ਅਤ੍ਤਪਟਿਲਾਭੋਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਚਿਤ੍ਤ ਸਮਯੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਤ੍ਵਾ. ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾਤਿ ਯਥਾ ਪਰੇ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਥਾ ਕਾਲਵਿਭਾਗਤੋ ਪਟਿਪਦਾਨਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ. ਵਿਨਯਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਯਥਾਪੁਚ੍ਛਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਞਾਪਨਵਸੇਨ ਵਿਨਯਨਤ੍ਥਾਯ. ਯੇ ਤੇ ਅਤੀਤਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਅਤੀਤਸਮਯੇ ਅਤੀਤਤ੍ਤਪਟਿਲਾਭਸ੍ਸ ਉਪਾਦਾਨਭੂਤਾ ਰੂਪਾਦਯੋ ਧਮ੍ਮਾ. ਤੇ ਏਤਰਹਿ ਨਤ੍ਥਿ ਨਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ. ਤਤੋ ਏਵ ‘‘ਅਹੇਸੁ’’ਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਤਾ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਉਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਅਤੀਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸਮਯੇ ਲਬ੍ਭਨਤੋ. ਸੋਪੀਤਿ ਤਦੁਪਾਦਾਨੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਪਟਿਲਾਭੋਪਿ. ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸਮਯੇਤਿ ਅਤੀਤੇ ਏਵ ਸਮਯੇ. ਸਚ੍ਚੋ ਅਹੋਸੀਤਿ ਭੂਤੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੋ ਵਿਯ ਅਹੋਸਿ. ਅਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਨ੍ਤਿ ਅਨਾਗਤਾਨਞ੍ਚੇਵਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਞ੍ਚ ਰੂਪਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪਾਦਾਨਭੂਤਾਨਂ. ਤਦਾ ਅਭਾਵਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤੀਤਸਮਯੇ ਅਭਾਵਾ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਤਦੁਪਾਦਾਨਭੂਤੋ ਅਨਾਗਤੋ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਚ ਅਤ੍ਤਪਟਿਲਾਭੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤੀਤ ਸਮਯੇ ਮੋਘੋ ਤੁਚ੍ਛੋ ਮੁਸਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਤ੍ਥਤੋਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥਤੋ. ਨਾਮਮਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਸਮਞ੍ਞਾਮਤ੍ਤਮੇਵ. ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਮਾਨਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਪਟਿਲਾਭਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ.

‘‘ਏਸੇਵ ਨਯੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਯੇ ਤੇ ਅਨਾਗਤਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਤੇ ਏਤਰਹਿ ਨਤ੍ਥਿ, ‘‘ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਨ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋਪਿ ਮੇ ਅਤ੍ਤਪਟਿਲਾਭੋ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸਮਯੇ ਸਚ੍ਚੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਅਤੀਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਪਨ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਦਾ ਅਭਾਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ‘‘ਮੋਘੋ ਅਤੀਤੋ, ਮੋਘੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਨਾਮਮਤ੍ਤਮੇਵ ਅਤ੍ਤਪਟਿਲਾਭਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ. ਯੇ ਇਮੇ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਤੇ ਏਤਰਹਿ ‘‘ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਯ੍ਵਾਯਂ ਮੇ ਅਤ੍ਤਪਟਿਲਾਭੋ, ਸੋ ਇਦਾਨਿ ਸਚ੍ਚੋ ਹੋਤਿ. ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਾਨਂ ਪਨ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਧੁਨਾ ਅਭਾਵਾ ਏਤਰਹਿ ‘‘ਮੋਘੋ ਅਤੀਤੋ, ਮੋਘੋ ਅਨਾਗਤੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਨਾਮਮਤ੍ਤਮੇਵ ਅਤ੍ਤਪਟਿਲਾਭਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਅਤਿਦਿਸਤਿ.

੪੩੯-੪੪੩. ਸਂਸਨ੍ਦਿਤੁਨ੍ਤਿ ਸਮਾਨੇਤੁਂ. ਗਵਾਤਿ ਗਾਵਿਤੋ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਖੀਰਾਦੀਸੁ ਪਞ੍ਚਗੋਰਸੇਸੁ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਖੀਰਂ ਹੋਤੀਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਭੂਤੁਪਾਦਾਯਸਞ੍ਞਿਤਂ ਉਪਾਦਾਨਵਿਸੇਸਂ ਉਪਾਦਾਯ ਖੀਰਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ. ਨ ਤਸ੍ਮਿਂ…ਪੇ… ਗਚ੍ਛਤਿ ਖੀਰਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਉਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਭੂਤੁਪਾਦਾਯਰੂਪਸ੍ਸ ਦਧਿਆਦਿਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਪਾਦਾਨਤੋ. ਪਟਿਨਿਯਤਵਤ੍ਥੁਕਾ ਹਿ ਏਤਾ ਲੋਕਸਮਞ੍ਞਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯੇ ਧਮ੍ਮੇ ਉਪਾਦਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਙ੍ਖਾਯਤਿ ਕਥੀਯਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਸਙ੍ਖਾ. ਅਤ੍ਤਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਉਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿ. ਤਂ ਤਦਤ੍ਥਂ ਨਮਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਾ ਏਤੇਨਾਤਿ ਨਾਮਂ, ਤਥਾ ਵੋਹਰਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਵੋਹਾਰੋ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੇਵ. ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਖੀਰੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਂ ਦਧਿਆਦੀਸੁਪਿ ‘‘ਏਸ ਨਯੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਅਤਿਦਿਸਤਿ.

ਸਮਨੁਜਾਨਨਮਤ੍ਤਕਾਨੀਤਿ ‘‘ਇਦਂ ਖੀਰਂ, ਇਦਂ ਦਧੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਾਦਿਸੇਸੁ ਭੂਤੁਪਾਦਾਯਰੂਪਵਿਸੇਸੇਸੁ ਲੋਕੇ ਪਰਮ੍ਪਰਾਗਤਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਅਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਸਮਨੁਜਾਨਨਂ ਵਿਯ ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਰੂਪਾਦਿਖਨ੍ਧਸਮੂਹਂ ਉਪਾਦਾਯ ‘‘ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ ਅਤ੍ਤਪਟਿਲਾਭੋ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਮਨੋਮਯੋ ਅਤ੍ਤਪਟਿਲਾਭੋ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਅਰੂਪੋ ਅਤ੍ਤਪਟਿਲਾਭੋ’’ਤਿ ਚ ਤਥਾ ਤਥਾ ਸਮਨੁਜਾਨਨਮਤ੍ਤਕਾਨਿ, ਨ ਚ ਤਬ੍ਬਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਉਪਾਦਾਨਤੋ ਅਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਕਾਨੀਤਿ ਸਦ੍ਦਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯਾ ਗਹਣੂਪਾਯਮਤ੍ਤਕਾਨਿ. ‘‘ਸਤ੍ਤੋ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਹਿ ਸਦ੍ਦਗ੍ਗਹਣੁਤ੍ਤਰਕਾਲਂ ਤਦਨੁਵਿਦ੍ਧਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਗ੍ਗਹਣਮੁਖੇਨੇਵ ਤਦਤ੍ਥਾਵਬੋਧੋ. ਤਥਾ ਚਾਹੁ –

‘‘ਪਠਮਂ ਸਦ੍ਦਂ ਸੋਤੇਨ, ਤੀਤਂ ਦੁਤਿਯਚੇਤਸਾ;

ਨਾਮਂ ਤਤਿਯਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਅਤ੍ਥਂ ਚਤੁਤ੍ਥਚੇਤਸਾ’’ਤਿ. (ਮਣਿਸਾਰਮਞ੍ਜੁਸਾਟੀਕਾਯਂ ਪਚ੍ਚਯਸਙ੍ਗਹਵਿਭਾਗੇਪਿ);

ਵਚਨਪਥਮਤ੍ਤਕਾਨੀਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ. ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯੇਵ ਹਿ ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਗਤਿਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਾਨਂ ਕਾਰਣਟ੍ਠੇਨ ਵਚਨਪਥੋ. ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤਕਾਨੀਤਿ ਤਥਾ ਤਥਾ ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤਕਾਨਿ. ਨਾਮਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਕਾਨੀਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਰਿਯਾਯੋ, ਤਂਤਂਨਾਮਪਞ੍ਞਾਪਨਮਤ੍ਤਕਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਬ੍ਬਮੇਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਤਪਟਿਲਾਭੋ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਸਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਪੋਸੋ’’ਤਿ ਵਾ ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤਕਂ. ਕਸ੍ਮਾਤਿ ਚੇ, ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਨਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੁਞ੍ਞੋਤਿ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਵਿਵਿਤ੍ਤੋ.

ਯਜ੍ਜੇਵਂ ਕਸ੍ਮਾ ਚੇਸਾ ਬੁਦ੍ਧੇਹਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸੋਧੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਸਮ੍ਮੁਤਿਯਾ ਵੋਹਾਰਸ੍ਸ ਕਥਨਂ ਸਮ੍ਮੁਤਿਕਥਾ. ਪਰਮਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਥਨਂ ਪਰਮਤ੍ਥਕਥਾ. ਪਰਮਤ੍ਥਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਕਥਾਭਾਵਤੋ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਕਥਾਪਿ ‘‘ਪਰਮਤ੍ਥਕਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਪਰਮਤ੍ਥਧਮ੍ਮੋਯੇਵ ਹਿ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚੋ, ਦੁਕ੍ਖੋ’’ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਮੁਤਿਧਮ੍ਮੋ.

‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਦੁਕ੍ਖਾਨਤ੍ਤਾ ਚ ਸਙ੍ਖਤਾ;

ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚੇਵ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਅਨਤ੍ਤਾ ਇਤਿ ਨਿਚ੍ਛਯਾ’’ ਤਿ. (ਪਰਿ. ੨੫੭) –

ਵਚਨਤੋ ਪਨੇਸ ‘‘ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਖਨ੍ਧਾਦਿਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਪਨ ਤਜ੍ਜਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਿਯ ਪਰਮਤ੍ਥਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਾ, ਆਸਨ੍ਨਤਰਾ ਚ, ਪੁਗ੍ਗਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਆਦਯੋ ਵਿਯ ਨ ਦੂਰੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਾਦਿਕਥਾਪਿ ‘‘ਪਰਮਤ੍ਥਕਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਖਨ੍ਧਾਦਿਸੀਸੇਨ ਵਾ ਤਦੁਪਾਦਾਨਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾ ਏਵ ਗਹਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਨਨੁ ਚ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾਪਿ ਸਮ੍ਮੁਤਿਮੁਖੇਨੇਵ ਦੇਸਨਮਾਰੋਹਨ੍ਤਿ, ਨ ਪਰਮਤ੍ਥਮੁਖੇਨ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਦੇਸਨਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿਕਥਾਵ ਸਿਯਾਤਿ? ਨਯਿਦਮੇਵਂ ਕਥੇਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਵਿਭਾਗੇਨ ਕਥਾਵਿਭਾਗਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ, ਨ ਚ ਸਦ੍ਦੋ ਕੇਨਚਿ ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਵਿਨਾ ਅਤ੍ਥਂ ਪਕਾਸੇਤੀਤਿ.

ਕਸ੍ਮਾ ਚੇਵਂ ਦੁਬ੍ਬਿਧਾ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਕਥਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਨੁਯੋਗਂ ਕਾਰਣਵਿਭਾਵਨੇਨ ਪਰਿਹਰਿਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਯੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਜਾਨਿਤੁਂ ਚਤੁਸਚ੍ਚਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੋ ਨਿਯ੍ਯਾਤੁਂ ਅਰਹਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤਂ ਜਯਗ੍ਗਾਹਂ ਗਹੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਰਮਤ੍ਥਕਥਾਯ ਏਵ ਸਚ੍ਚਸਮ੍ਪਟਿਵੇਧੋ, ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਕਥਾ ਚ ਸਿਖਾਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਦੇਸਨਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਨੇਯ੍ਯਪੁਗ੍ਗਲਵਸੇਨ ਆਦਿਤੋ ਸਮ੍ਮੁਤਿਕਥਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋਪਿ ਭਗਵਾ ਪਰਤੋ ਪਰਮਤ੍ਥਕਥਂਯੇਵ ਕਥੇਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ‘‘ਆਦਿਤੋਵ ਸਮ੍ਮੁਤਿਕਥਂ ਕਥੇਤੀ’’ਤਿ ਹਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਪਰਤੋ ਪਰਮਤ੍ਥਕਥਮ੍ਪਿ ਕਥੇਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ਇਤਰਤ੍ਥ ਪਨ ‘‘ਆਦਿਤੋਵ ਕਥੇਤੀ’’ਤਿ ਅਵਦਨ੍ਤੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਪੀਤਿ. ‘‘ਤਥਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਕਥਾਦ੍ਵਯਕਥਨੇ ਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤਰਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਬੋਧੇਤ੍ਵਾਤਿ ਵੇਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਾਨੁਰੂਪਂ ਤਥਾ ਤਥਾ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਮਤ੍ਥਂ ਜਾਨਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ – ਕਤ੍ਥਚਿ ਸਮ੍ਮੁਤਿਕਥਾਪੁਬ੍ਬਿਕਾ ਪਰਮਤ੍ਥਕਥਾ ਹੋਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਰਮਤ੍ਥਕਥਾਪੁਬ੍ਬਿਕਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿਕਥਾ, ਇਤਿ ਵਿਨੇਯ੍ਯਦਮ੍ਮਕੁਸਲਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁ ਵੇਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ ਤਥਾ ਤਥਾ ਦੇਸਨਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪਨ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਤਂ ਅਵਿਜਹਨ੍ਤੋ ਏਵ ਸਮ੍ਮੁਤਿਮਨੁਵਤ੍ਤਤਿ, ਸਮ੍ਮੁਤਿਂ ਅਪਰਿਚ੍ਚਜਨ੍ਤੋਯੇਵ ਧਮ੍ਮਤਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ, ਨਂ ਤਤ੍ਥ ਅਭਿਨਿਵੇਸਾਤਿਧਾਵਨਾਨਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਜਨਪਦਨਿਰੁਤ੍ਤਿਂ ਨਾਭਿਨਿਵਿਸੇਯ੍ਯ, ਸਮਞ੍ਞਂ ਨਾਤਿਧਾਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੪੩੯-੪੪੩).

ਪਠਮਂ ਸਮ੍ਮੁਤਿਕਥਾਕਥਨਂ ਪਨ ਵੇਨੇਯ੍ਯਵਸੇਨ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧਾਨਮਾਚਿਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਤਂ ਕਾਰਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਕਤਿਯਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਲੂਖਾਕਾਰਾਤਿ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਮਨਭਿਸਮ੍ਬੁਜ੍ਝਨਵਸੇਨ ਲੂਖਸਦਿਸਾ. ਨਨੁ ਚ ਸਮ੍ਮੁਤਿ ਨਾਮ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ ਅਭੂਤਾ, ਤਂ ਕਥਂ ਬੁਦ੍ਧਾ ਕਥੇਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਮ੍ਮੁਤਿਕਥਂ ਕਥੇਨ੍ਤਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਚ੍ਚਮੇਵਾਤਿ ਤਥਮੇਵ. ਸਭਾਵਮੇਵਾਤਿ ਸਮ੍ਮੁਤਿਭਾਵੇਨ ਤਂਸਭਾਵਮੇਵ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਮੁਸਾਵਾ’’ਤਿ. ਪਰਮਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਨ ਸਚ੍ਚਾਦਿਭਾਵੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ.

ਕੋ ਪਨਿਮੇਸਂ ਸਮ੍ਮੁਤਿਪਰਮਤ੍ਥਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਸੇਸੋਤਿ? ਯਸ੍ਮਿਂ ਭਿਨ੍ਨੇ, ਬੁਦ੍ਧਿਯਾ ਵਾ ਅਵਯਵਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗੇ ਕਤੇ ਨ ਤਂਸਞ੍ਞਾ, ਸੋ ਘਟਪਟਾਦਿਪ੍ਪਭੇਦੋ ਸਮ੍ਮੁਤਿ, ਤਬ੍ਬਿਪਰਿਯਾਯਤੋ ਪਰਮਤ੍ਥੋ. ਨ ਹਿ ਕਕ੍ਖਲ਼ਫੁਸਨਾਦਿਸਭਾਵੇ ਅਯਂ ਨਯੋ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸਮ੍ਮੁਤਿ ਚ ਸਚ੍ਚਸਭਾਵਾ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਦੁਵੇ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਕ੍ਖਾਸੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਦੁਵੇ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਕ੍ਖਾਸੀਤਿ ਨਾਨਾਦੇਸਭਾਸਾਕੁਸਲੋ ਤਿਣ੍ਣਂ ਵੇਦਾਨਮਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਕੋ ਆਚਰਿਯੋ ਵਿਯ ਨਾਨਾਵਿਧਸਮ੍ਮੁਤਿਪਰਮਤ੍ਥਕੁਸਲੋ ਭਗਵਾ ਵੇਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਾਨੁਰੂਪਂ ਦੁਵੇਯੇਵ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਕ੍ਖਾਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਂ ਸਰੂਪਤੋ, ਪਰਿਮਾਣਤੋ ਚ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਸਮ੍ਮੁਤਿਂ ਪਰਮਤ੍ਥਞ੍ਚ, ਤਤਿਯਂ ਨੂਪਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ. ਵਦਤਂ ਵਰੋਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਵਦਨ੍ਤਾਨਂ ਵਰੋ. ਲੋਕਸਙ੍ਕੇਤਮਤ੍ਤਸਿਦ੍ਧਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿ. ਪਰਮੋ ਉਤ੍ਤਮੋ ਅਵਿਪਰੀਤੋ ਯਥਾਭੂਤਸਭਾਵੋ ਪਰਮਤ੍ਥੋ.

ਇਦਾਨਿ ਨੇਸਂ ਸਚ੍ਚਸਭਾਵਂ ਸਹ ਕਾਰਣੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਙ੍ਕੇਤਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਗਾਥਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਲੋਕਸਮ੍ਮੁਤਿਕਾਰਣਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਕੇਤਵਚਨਂ ਸਚ੍ਚਂ, ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਭੂਤਲਕ੍ਖਣਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਰਮਤ੍ਥਵਚਨਂ ਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਲੋਕਸਮ੍ਮੁਤਿਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਹਿ ਸਙ੍ਕੇਤਵਚਨਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਭਾਵੇ ਕਾਰਣਦਸ੍ਸਨਂ, ਲੋਕਸਿਦ੍ਧਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿ ਸਙ੍ਕੇਤਵਚਨਸ੍ਸ ਅਵਿਸਂਵਾਦਨਤਾਯ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਵਿਸਂਵਾਦਨਾਭਾਵਤੋ ਸਙ੍ਕੇਤਵਚਨਂ ਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਭੂਤਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਚ ਪਰਮਤ੍ਥਵਚਨਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਭਾਵੇ ਕਾਰਣਦਸ੍ਸਨਂ. ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾਨਂ ਯੋ ਭੂਤੋ ਅਵਿਪਰੀਤੋ ਸਭਾਵੋ, ਤਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣਂ ਅਙ੍ਗਨਂ ਞਾਪਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਯਾਥਾਵਤੋ ਅਵਿਸਂਵਾਦਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਪਰਮਤ੍ਥਵਚਨਂ ਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਨਙ੍ਗਣਸੁਤ੍ਤਟੀਕਾਯਂ ਪਨ ਆਚਰਿਯੇਨੇਵ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨੇਨ ਪਦਮੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਲੋਕਸਮ੍ਮੁਤਿਕਾਰਣਾਤਿ ਲੋਕਸਮਞ੍ਞਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਭੂਤਕਾਰਣਾਤਿ ਯਥਾਭੂਤਸਭਾਵਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਪਨ –

‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਵੋਹਰਕੁਸਲਸ੍ਸ, ਲੋਕਨਾਥਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਨੋ;

ਸਮ੍ਮੁਤਿਂ ਵੋਹਰਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਮੁਸਾਵਾਦੋ ਨ ਜਾਯਤੀ’’ਤਿ. (ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੫੭; ਅ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧੭੦; ਇਤਿਵੁ. ਅਟ੍ਠ. ੨੪) –

ਅਯਮ੍ਪਿ ਗੁਣਪਰਿਦੀਪਨੀ ਗਾਥਾ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਦੁਵਿਧਤ੍ਤਾ, ਸਙ੍ਕੇਤਵਚਨਸ੍ਸ ਵਾ ਸਚ੍ਚਭਾਵਤੋ. ਸਮ੍ਮੁਤਿਂ ਵੋਹਰਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਤ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਲੋਕਸਮਞ੍ਞਂ ਕਥੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮੁਸਾਵਾਦੋ ਨਾਮ ਨ ਜਾਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਪਿਚ ‘‘ਅਟ੍ਠਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਭਗਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲ ਕਥਂ ਕਥੇਤਿ ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਦੀਪਨਤ੍ਥਂ, ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਾਦੀਪਨਤ੍ਥਂ, ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਪੁਰਿਸਕਾਰਦੀਪਨਤ੍ਥਂ, ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਦੀਪਨਤ੍ਥਂ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਦੀਪਨਤ੍ਥਂ, ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਦੀਪਨਤ੍ਥਂ, ਦਕ੍ਖਿਣਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿਦੀਪਨਤ੍ਥਂ, ਲੋਕਸਮ੍ਮੁਤਿਯਾ ਅਪ੍ਪਹਾਨਤ੍ਥਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੫੭; ਅ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧੭੦; ਇਤਿਵੁ. ਅਟ੍ਠ. ੨੪; ਕਥਾ. ਅਨੁਟੀ. ੧) ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਕਾਰਣਮ੍ਪਿ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਇਧ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ.

ਯਦਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚਂ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋਪਿ ਲੋਕਸਮਞ੍ਞਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਚ੍ਚਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਵ ਵਦਤਿ, ਏਵਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਕੋ ਲੋਕਿਯਮਹਾਜਨੇਹਿ ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਾਹੀ’’ਤਿਆਦਿ, ਅਯਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਲੋਕਿਯਮਹਾਜਨੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨਪਰਾਮਾਸਤ੍ਤਾ ‘‘ਏਤਂ ਮਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਰਾਮਸਨ੍ਤੋ ਵੋਹਰਤਿ. ਤਥਾਗਤੋ ਪਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਹੀਨਪਰਾਮਾਸਤ੍ਤਾ ਅਪਰਾਮਸਨ੍ਤੋਵ ਯਸ੍ਮਾ ਲੋਕਸਮਞ੍ਞਾਹਿ ਵਿਨਾ ਲੋਕਿਯੋ ਅਤ੍ਥੋ ਲੋਕੇਨ ਦੁਬ੍ਬਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਹਿ ਤਂ ਵੋਹਰਤਿ. ਤਥਾ ਵੋਹਰਨ੍ਤੋ ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦੇਸਨਾਵਿਲਾਸੇਨ ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਤ੍ਤੇ ਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤੀਤਿ. ਦੇਸਨਂ ਵਿਨਿਵਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਦਿਟ੍ਠਾਭਿਨਿਵੇਸਪਟਿਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤਾਯ ਵਟ੍ਟਕਥਾਯ ਵਿਨਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਵਿਵੇਚੇਤ੍ਵਾ. ਅਰਹਤ੍ਤਨਿਕੂਟੇਨ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਸੀਤਿ ‘‘ਅਪਰਾਮਸ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਦੇਨ ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਪਰਾਮਾਸਪ੍ਪਹਾਨਕਿਤ੍ਤਨੇਨ ਤਪ੍ਪਹਾਯਕਅਰਹਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤਨਿਕੂਟੇਨ ਦੇਸਨਂ ਪਰਿਯੋਸਾਪੇਸਿ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਤੋ ਨ ਵਿਭਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਇਤਿ ਸੁਮਙ੍ਗਲਵਿਲਾਸਿਨਿਯਾ ਦੀਘਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ ਪਰਮਸੁਖੁਮਗਮ੍ਭੀਰਦੁਰਨੁਬੋਧਤ੍ਥਪਰਿਦੀਪਨਾਯ ਸੁਵਿਮਲਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞਾਵੇਯ੍ਯਤ੍ਤਿਯਜਨਨਾਯ ਸਾਧੁਵਿਲਾਸਿਨਿਯਾ ਨਾਮ ਲੀਨਤ੍ਥਪਕਾਸਨਿਯਾ ਪੋਟ੍ਠਪਾਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪਕਾਸਨਾ.

ਪੋਟ੍ਠਪਾਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.