੧. ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾਲਸੁਤ੍ਤਂ

ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਪਰਮਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮਗਮ੍ਭੀਰਦੁਦ੍ਦਸਾਨੇਕਵਿਧਨਯਸਮਲਙ੍ਕਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾਲਸ੍ਸ ਸਾਧਾਰਣਤੋ ਬਾਹਿਰਨਿਦਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਨਿਦਾਨਂ ਸਂਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਸੁਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਪਦਮੂਲਕਤ੍ਤਾ, ਸੁਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਪਦਭਾਵਸ੍ਸ ਚ ‘‘ਇਦਮੇਵ’’ਨ੍ਤਿ ਸਭਾਵਵਿਭਾਵਨੇਨ ਪਦਵਿਭਾਗੇਨ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਪਠਮਂ ਤਾਵ ਪਦਵਿਭਾਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਏਵ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਪਦਵਿਭਾਗੇਨ ਹਿ ‘‘ਇਦਂ ਨਾਮ ਏਤਂ ਪਦ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਜਾਨਨੇਨ ਤਂਤਂਪਦਾਨੁਰੂਪਂ ਲਿਙ੍ਗਵਿਭਤ੍ਤਿ ਵਚਨ ਕਾਲਪਯੋਗਾਦਿਕਂ ਸਮ੍ਮਾਪਤਿਟ੍ਠਾਪਨਤੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸ ਸੁਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤਾ ਹੋਤਿ, ਤਾਯ ਚ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਮਧਿਗਮਿਯਤਾ. ਯਥਾਹ ‘‘ਸੁਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖਵੇ – ਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋਪਿ ਸੁਨਯੋਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਪਿਚ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਤੋ, ਪਦਤੋ, ਪਦਵਿਭਾਗਤੋ, ਪਦਤ੍ਥਤੋ ਅਨੁਯੋਗਤੋ, ਪਰਿਹਾਰਤੋ ਚਾਤਿ ਛਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਨਾਮ ਦੇਸਨਾਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਯਂ ਲੋਕਿਯਾ ‘‘ਉਮ੍ਮੁਗ੍ਘਾਤੋ’’ਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਪਨ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਨਿਦਾਨਪਾਲ਼ਿਵਸੇਨ, ਨਿਦਾਨਪਾਲ਼ਿਯਾ ਚ ਸਙ੍ਗੀਤਿਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪਠਮਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ਹਿ ਨਿਦਾਨਪਾਲ਼ਿਯਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਦਾਦਿਵਸੇਨੇਵ ਸਂਵਣ੍ਣਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਵ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਏਵਨ੍ਤਿ ਨਿਪਾਤਪਦਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਦਤੋ, ਪਦਵਿਭਾਗਤੋ ਚ ਸਂਵਣ੍ਣਨਂ ਕਰੋਤਿ ਪਦਾਨਂ ਤਬ੍ਬਿਸੇਸਾਨਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ. ਪਦਵਿਭਾਗੋਤਿ ਹਿ ਪਦਾਨਂ ਵਿਸੇਸੋਯੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਨ ਪਦਵਿਗ੍ਗਹੋ. ਪਦਾਨਿ ਚ ਪਦਵਿਭਾਗੋ ਚ ਪਦਵਿਭਾਗੋ. ਅਥ ਵਾ ਪਦਵਿਭਾਗੋ ਚ ਪਦਵਿਗ੍ਗਹੋ ਚ ਪਦਵਿਭਾਗੋਤਿ ਏਕਸੇਸਵਸੇਨ ਪਦਪਦਵਿਗ੍ਗਹਾਪਿ ਪਦਵਿਭਾਗਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪਦਵਿਗ੍ਗਹਤੋ ਪਨ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਙ੍ਘੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਉਪਰਿ ਸਂਵਣ੍ਣਨਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਥਾ ਪਦਤ੍ਥਾਨੁਯੋਗਪਰਿਹਾਰੇਹਿਪਿ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਲੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਆਦਿਅਤ੍ਥੋ ਅਨ੍ਤਰਾਸਦ੍ਦ ਚ ਸਦ੍ਦਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ, ਨਯਗ੍ਗਹਣੇਨ ਵਾ ਤੇ ਗਹਿਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਮੇਤਿਆਦੀਨਿ ਨਾਮਪਦਾਨੀ’’ਤਿ. ਇਤਰਥਾ ਹਿ ਅਨ੍ਤਰਾਸਦ੍ਦਂ ਚ ਸਦ੍ਦਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਨਿਪਾਤਭਾਵੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਸਿਯਾ. ਮੇਤਿਆਦੀਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਯਾਵ ਪਟਿਸਦ੍ਦੋ, ਤਾਵ ਤਦਵਸਿਟ੍ਠਾਯੇਵ ਸਦ੍ਦਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਪਟੀਤਿ ਉਪਸਗ੍ਗਪਦਂ ਪਤਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਕਾਰਿਯਭਾਵਤੋ.

ਇਦਾਨਿ ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰਕ੍ਕਮੇਨ ਪਦਤ੍ਥਤੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਠਾਨੇ ਸੋਤੂਨਂ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਨਯਕੋਸਲ੍ਲਤ੍ਥਂ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਪ੍ਪਕਾਰਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਕਥਂ?

ਏਕਨਾਲ਼ਿਕਾ ਕਥਾ ਚ, ਚਤੁਰਸ੍ਸਾ ਤਥਾਪਿ ਚ;

ਨਿਸਿਨ੍ਨਵਤ੍ਤਿਕਾ ਚੇਵ, ਤਿਧਾ ਸਂਵਣ੍ਣਨਂ ਵਦੇ.

ਤਤ੍ਥ ਪਾਲ਼ਿਂ ਵਤ੍ਵਾ ਏਕੇਕਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਕਥਨਂ ਏਕਾਯ ਨਾਲ਼ਿਯਾ ਮਿਨਿਤਸਦਿਸਤ੍ਤਾ, ਏਕੇਕਂ ਵਾ ਪਦਂ ਨਾਲ਼ਂ ਮੂਲਂ, ਏਕਮੇਕਂ ਪਦਂ ਵਾ ਨਾਲ਼ਿਕਾ ਅਤ੍ਥਨਿਗ੍ਗਮਨਮਗ੍ਗੋ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਏਕਨਾਲ਼ਿਕਾ ਨਾਮ. ਪਟਿਪਕ੍ਖਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ, ਪਟਿਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਉਪਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ, ਸਪਕ੍ਖਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ, ਸਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਉਪਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ, ਕਥਨਂ ਚਤੂਹਿ ਭਾਗੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਾ ਰਸ੍ਸਾ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣੂਪਾਯਾ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਚਤੁਰਸ੍ਸਾ ਨਾਮ, ਵਿਸਭਾਗਧਮ੍ਮਵਸੇਨੇਵ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਸਭਾਗਧਮ੍ਮਵਸੇਨੇਵ ਪਰਿਯੋਸਾਨਗਮਨਂ ਨਿਸੀਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਆਵਤ੍ਤਨਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਨਿਯਮਤੋ ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਆਰਦ੍ਧਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤੋ ਸਂਵਤ੍ਤੋ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਵਤ੍ਤਿਕਾ ਨਾਮ, ਯਥਾਰਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਾਪਿ ਨਿਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਸੋਦਾਹਰਣਾ ਪਨ ਕਥਾ ਅਙ੍ਗੁਤ੍ਤਰਟ੍ਠਕਥਾਯ ਤਟ੍ਟੀਕਾਯਂ ਏਕਾਦਸਨਿਪਾਤੇ ਗੋਪਾਲਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਤੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ.

ਭੇਦਕਥਾ ਤਤ੍ਵਕਥਾ, ਪਰਿਯਾਯਕਥਾਪਿ ਚ;

ਇਤਿ ਅਤ੍ਥਕ੍ਕਮੇ ਵਿਦ੍ਵਾ, ਤਿਧਾ ਸਂਵਣ੍ਣਨਂ ਵਦੇ.

ਤਤ੍ਥ ਪਕਤਿਆਦਿਵਿਚਾਰਣਾ ਭੇਦਕਥਾ ਯਥਾ ‘‘ਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਰੂਪਵਿਚਾਰਣਾ ਤਤ੍ਵਕਥਾ ਯਥਾ ‘‘ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਯੋ ਸੋ ਭਗਵਾ ਸਯਮ੍ਭੂ ਅਨਾਚਰਿਯਕੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਮਹਾਨਿ. ੧੯੨; ਚੂਲ਼ਨਿ. ੯੭; ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੬੧). ਵੇਵਚਨਵਿਚਾਰਣਾ ਪਰਿਯਾਯਕਥਾ ਯਥਾ ‘‘ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ ਲੋਕਨਾਯਕੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ੩੮ ਵੇਵਚਨਾਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਪਾਲ਼ਿ).

ਪਯੋਜਨਞ੍ਚ ਪਿਣ੍ਡਤ੍ਥੋ, ਅਨੁਸਨ੍ਧਿ ਚ ਚੋਦਨਾ;

ਪਰਿਹਾਰੋ ਚ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ, ਪਞ੍ਚਧਾ ਵਣ੍ਣਨਂ ਵਦੇ.

ਤਤ੍ਥ ਪਯੋਜਨਂ ਨਾਮ ਦੇਸਨਾਫਲਂ, ਤਂ ਪਨ ਸੁਤਮਯਞਾਣਾਦਿ. ਪਿਣ੍ਡਤ੍ਥੋ ਨਾਮ ਵਿਪ੍ਪਕਿਣ੍ਣਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸੁਵਿਜਾਨਨਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਕਥਨਂ. ਅਨੁਸਨ੍ਧਿ ਨਾਮ ਪੁਚ੍ਛਾਨੁਸਨ੍ਧਾਦਿ. ਚੋਦਨਾ ਨਾਮ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਚਨਸ੍ਸ ਵਿਰੋਧਿਕਥਨਂ. ਪਰਿਹਾਰੋ ਨਾਮ ਤਸ੍ਸ ਅਵਿਰੋਧਿਕਥਨਂ.

ਉਮ੍ਮੁਗ੍ਘਾਤੋ ਪਦਞ੍ਚੇਵ, ਪਦਤ੍ਥੋ ਪਦਵਿਗ੍ਗਹੋ;

ਚਾਲਨਾ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਛਧਾ ਸਂਵਣ੍ਣਨਂ ਵਦੇ. (ਵਜਿਰ. ਟੀ. ਪਠਮਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿਵਣ੍ਣਨਾ);

ਤਤ੍ਥ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਦਿਨਿਦਾਨਂ ਉਮ੍ਮੁਗ੍ਘਾਤੋ. ‘‘ਏਵਮਿਦ’’ਨ੍ਤਿ ਨਾਨਾਵਿਧੇਨ ਪਦਵਿਸੇਸਤਾਕਥਨਂ ਪਦਂ, ਸਦ੍ਦਤ੍ਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯਤ੍ਥਾਦਿ ਪਦਤ੍ਥੋ. ਅਨੇਕਧਾ ਨਿਬ੍ਬਚਨਂ ਪਦਵਿਗ੍ਗਹੋ.ਚਾਲਨਾ ਨਾਮ ਚੋਦਨਾ. ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਪਰਿਹਾਰੋ.

ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਪਦਤ੍ਥੋ ਚ, ਭਾਵਾਨੁਵਾਦਵਿਧਯੋ;

ਵਿਰੋਧੋ ਪਰਿਹਾਰੋ ਚ, ਨਿਗਮਨਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਧਾ.

ਤਤ੍ਥ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਦਿਨਿਦਾਨਂ. ਪਦਤ੍ਥੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਨਧਿਪ੍ਪੇਤਾਦਿਵਸੇਨ ਅਨੇਕਧਾ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਾਵੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਨੁਵਾਦਵਿਧਯੋਤਿ ਪਠਮਵਚਨਂ ਵਿਧਿ, ਤਦਾਵਿਕਰਣਵਸੇਨ ਪਚ੍ਛਾ ਵਚਨਂ ਅਨੁਵਾਦੋ, ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸ੍ਯਾਨਂ ਵਾ ਵਿਧਾਨੁਵਾਦ ਸਮਞ੍ਞਾ. ਵਿਰੋਧੋਤਿ ਅਤ੍ਥਨਿਚ੍ਛਯਨਤ੍ਥਂ ਚੋਦਨਾ. ਪਰਿਹਾਰੋਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਸੋਧਨਾ. ਨਿਗਮਨਨ੍ਤਿ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਯਾ ਅਨੁਰੂਪਂ ਅਪ੍ਪਨਾ.

ਆਦਿਤੋ ਤਸ੍ਸ ਨਿਦਾਨਂ, ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਤਪ੍ਪਯੋਜਨਂ;

ਪਿਣ੍ਡਤ੍ਥੋ ਚੇਵ ਪਦਤ੍ਥੋ, ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਕੋ;

ਚੋਦਨਾ ਸੋਧਨਾ ਚੇਤਿ, ਅਟ੍ਠਧਾ ਵਣ੍ਣਨਂ ਵਦੇ.

ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਨਾਮ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਯੋ ‘‘ਅਨੁਸਨ੍ਧੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੇਸਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾਵ, ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਗਤੇ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਪ੍ਪਕਾਰੇ ਞਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਯਥਾਰਹਂ ਵਿਚੇਤਬ੍ਬਾਤਿ.

ਏਵਮਨੇਕਤ੍ਥਪ੍ਪਭੇਦਤਾ ਪਯੋਗਤੋਵ ਞਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਤਬ੍ਬਸੇਨ ਤਂ ਸਮਤ੍ਥੇਤੁਂ ‘‘ਤਥਾ ਹੇਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਅਯਂ ਸਦ੍ਦੋ ਇਮਸ੍ਸਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਾਚਕੋਤਿ ਸਙ੍ਕੇਤਵਵਤ੍ਥਿਤਾਯੇਵ ਸਦ੍ਦਾ ਤਂ ਤਦਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਾਚਕਾ, ਸਙ੍ਕੇਤੋ ਚ ਨਾਮ ਪਯੋਗਵਸੇਨ ਸਿਦ੍ਧੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮ੍ਪਿ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਮੀਦਿਸੇਸੁ. ਨਨੁ ਚ –

‘‘ਯਥਾਪਿ ਪੁਪ੍ਫਰਾਸਿਮ੍ਹਾ, ਕਯਿਰਾ ਮਾਲਾਗੁਣੇ ਬਹੂ;

ਏਵਂ ਜਾਤੇਨ ਮਚ੍ਚੇਨ, ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਕੁਸਲਂ ਬਹੁ’’ਨ੍ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੫੩);

ਏਤ੍ਥ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਉਪਮਾਕਾਰਸ੍ਸੇਵ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਆਕਾਰਤ੍ਥੋਯੇਵ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਿਯਾਤਿ? ਨ, ਵਿਸੇਸਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ‘‘ਏਵਂ ਬ੍ਯਾ ਖੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੨੩੪, ੩੯੬) ਹਿ ਆਕਾਰਮਤ੍ਤਵਾਚਕੋਯੇਵ ਆਕਾਰਤ੍ਥੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਨ ਪਨ ਆਕਾਰਵਿਸੇਸਵਾਚਕੋ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਪੁਪ੍ਫਰਾਸਿਸਦਿਸਤੋ ਮਨੁਸ੍ਸੂਪਪਤ੍ਤਿ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸਵਨ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਭੋਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਆਦਿਦਾਨਾਦਿਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾਹੇਤੁਸਮੁਦਾਯਤੋ ਸੋਭਾਸੁਗਨ੍ਧਤਾਦਿਗੁਣਯੋਗੇਨ ਮਾਲਾਗੁਣਸਦਿਸਿਯੋ ਬਹੁਕਾ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾ ਮਰਿਤਬ੍ਬਸਭਾਵਤਾਯ ਮਚ੍ਚੇਨ ਸਤ੍ਤੇਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਜੋਤਿਤਤ੍ਤਾ ਪੁਪ੍ਫਰਾਸਿਮਾਲਾਗੁਣਾਵ ਉਪਮਾ ਨਾਮ ਉਪਮੀਯਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ, ਤੇਸਂ ਉਪਮਾਕਾਰੋ ਚ ਯਥਾਸਦ੍ਦੇਨ ਅਨਿਯਮਤੋ ਜੋਤਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦੋ ਨਿਯਮਤੋ ਉਪਮਾਕਾਰਨਿਗਮਨਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾਪਿ ਸੋ ਉਪਮਾਕਾਰੋ ਨਿਯਮਿਯਮਾਨੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਉਪਮਾਵ ਹੋਤਿ ਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਂ ਤਮਨ੍ਤਰੇਨ ਨਿਸ੍ਸਿਤਭੂਤਸ੍ਸ ਉਪਮਾਕਾਰਸ੍ਸ ਅਲਬ੍ਭਮਾਨਤ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਾਹ ‘‘ਉਪਮਾਯਂ ਆਗਤੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਉਪਮੀਯਨਂ ਸਦਿਸੀਕਰਣਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਪ੍ਫਰਾਸਿਮਾਲਾਗੁਣੇਹਿ ਸਦਿਸਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤੋ ਉਪਮਾਕਾਰੋਯੇਵ ਉਪਮਾ ਨਾਮ. ‘‘ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਤ੍ਤਂ ਸਿਯੋਪਮਾ’’ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਕਾਰਮਤ੍ਤਵਾਚਕੋਵ ਆਕਾਰਤ੍ਥੋ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦੋ. ਉਪਮਾਸਙ੍ਖਾਤਆਕਾਰਵਿਸੇਸਵਾਚਕੋ ਪਨ ਉਪਮਾਤ੍ਥੋਯੇਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਉਪਮਾਯਂ ਆਗਤੋ’’ਤਿ.

ਤਥਾ ‘‘ਏਵਂ ਇਮਿਨਾ ਆਕਾਰੇਨ ਅਭਿਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਉਪਦਿਸਿਯਮਾਨਾਯ ਸਮਣਸਾਰੁਪ੍ਪਾਯ ਆਕਪ੍ਪਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਦਿਸਨਾਕਾਰੋਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਉਪਦੇਸੋਯੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਵਂ…ਪੇ… ਉਪਦੇਸੇ’’ਤਿ. ਏਵਮੇਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਭਗਵਤਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਅਵਿਪਰੀਤਤੋ ਜਾਨਨ੍ਤੇਹਿ ਕਤਂ ਤਤ੍ਥ ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਗੁਣਾਨਂ ਪਕਾਰੇਹਿ ਹਂਸਨਂ ਉਦਗ੍ਗਤਾਕਰਣਂ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾਕਾਰੋਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਮੇਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਮ੍ਪਹਂਸਨੇਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਪਨਾਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ ਦੋਸਵਿਭਾਵਨੇਨ ਗਾਰਯ੍ਹਵਚਨਂ ਗਰਹਣਂ, ਤਦਾਕਾਰੋਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਗਰਹਣਂ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਗਰਹਣੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੋ ਚੇਤ੍ਥ ਗਰਹਣਾਕਾਰੋ ‘‘ਵਸਲੀ’’ਤਿਆਦਿਖੁਂਸਨਸਦ੍ਦਸਨ੍ਨਿਧਾਨਤੋ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਕਾਸਿਤੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਯਥਾ ਚੇਤ੍ਥ ਏਵਂ ਉਪਮਾਕਾਰਾਦਯੋਪਿ ਉਪਮਾਦਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਪੁਪ੍ਫਰਾਸਿਆਦਿਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਨ੍ਨਿਧਾਨਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਜੋਤਕਮਤ੍ਤਾ ਹਿ ਨਿਪਾਤਾਤਿ. ਏਵਮੇਵਾਤਿ ਚ ਅਧੁਨਾ ਭਾਸਿਤਾਕਾਰੇਨੇਵ. ਅਯਂ ਵਸਲਗੁਣਯੋਗਤੋ ਵਸਲੀ ਕਾਲ਼ਕਣ੍ਣੀ ਯਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਠਾਨੇ ਭਾਸਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਏਵਂ ਭਨ੍ਤੇਤਿ ਸਾਧੁ ਭਨ੍ਤੇ, ਸੁਟ੍ਠੁ ਭਨ੍ਤੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਾਧੁਕਂ ਸਵਨਮਨਸਿਕਾਰੇ ਸਨ੍ਨਿਯੋਜਿਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਨੋ ਠਿਤਭਾਵਸ੍ਸ ਪਟਿਜਾਨਨਮੇਵ ਵਚਨਸਮ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹੋ, ਤਦਾਕਾਰੋਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵਚਨਸਮ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹੋਯੇਵ ਨਾਮ, ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਚਨਸਮ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹੇ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਬ੍ਯਾ ਖੋਤਿ ਏਵਂ ਵਿਯ ਖੋ. ਏਵਂ ਖੋਤਿ ਹਿ ਇਮੇਸਂ ਪਦਾਨਮਨ੍ਤਰੇ ਵਿਯਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਪਦੇਸੋਤਿ ਨੇਰੁਤ੍ਤਿਕਾ ‘‘ਵ-ਕਾਰਸ੍ਸ, ਬ-ਕਾਰਂ, ਯ-ਕਾਰਸਂਯੋਗਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਦੀਘਵਸੇਨ ਪਦਸਿਦ੍ਧੀ’’ਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਆਕਾਰੇਤਿ ਆਕਾਰਮਤ੍ਤੇ. ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਨ੍ਤਿ ਵਿਸਭਾਗਵੇਦਨਾਭਾਵਂ. ਅਪ੍ਪਾਤਙ੍ਕਨ੍ਤਿਕਿਚ੍ਛਜੀਵਿਤਕਰਰੋਗਾਭਾਵਂ. ਲਹੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਨਿਗ੍ਗੇਲਞ੍ਞਤਾਯ ਲਹੁਤਾਯੁਤ੍ਤਂ ਉਟ੍ਠਾਨਂ. ਬਲਨ੍ਤਿ ਕਾਯਬਲਂ. ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਨ੍ਤਿ ਚਤੂਸੁ ਇਰਿਯਾਪਥੇਸੁ ਸੁਖਵਿਹਾਰਂ. ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਦਸਮ ਸੁਭਸੁਤ੍ਤਟ੍ਠਕਥਾਯ ਮੇਵ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੪੪੫) ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਵਦੇਹੀਤਿ ਯਥਾਹਂ ਵਦਾਮਿ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਸਮਣਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਵਦੇਹਿ. ‘‘ਸਾਧੁ ਕਿਰ ਭਵ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਂ ਇਦਾਨਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਵਚਨਂ, ਸੋ ਚ ਵਦਨਾਕਾਰੋ ਇਧ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਨਿਦਸ੍ਸੀਯਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਿਦਸ੍ਸਨੇ’’ਤਿ. ਕਾਲਾਮਾਤਿ ਕਾਲਾਮਗੋਤ੍ਤਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਜਨੇ ਆਲਪਤਿ. ‘‘ਇਮੇ…ਪੇ… ਵਾ’’ਤਿ ਯਂ ਮਯਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮਤ੍ਤਾਤਿ ਪਰਿਪੂਰਿਤਾ. ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾਤਿ ਸਮਾਦਿਯਿਤਾ. ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਾ ਨੋ ਵਾ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਚਨਦ੍ਵਯੇ ਕਥਂ ਵੋ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਮਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਨੋਤਿ ਏਵਮੇਵ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਮਤਿ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤਿ, ਅਮ੍ਹਾਕਮੇਤ੍ਥ ਮਤਿ ਹੋਤਿ ਯੇਵਾਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਤੇਸਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਹਿਤਦੁਕ੍ਖਾਵਹਭਾਵੇ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਜਨਨਤ੍ਥਂ ਅਨੁਮਤਿਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ‘‘ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨੋ ਵਾ, ਕਥਂ ਵੋ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਕਤਾਯ ‘‘ਏਵਂ ਨੋ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਦਾਕਾਰਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਭਾਵਿਤਂ, ਸੋ ਚ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨਾਕਾਰੋ ਨਿਯਮਿਯਮਾਨੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਵਧਾਰਣਮੇਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਵਧਾਰਣੇ’’ਤਿ. ਆਕਾਰਤ੍ਥਮਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਚੋਦਨਾ, ਸੋਧਨਾ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਇਦਮਤ੍ਥਪੁਚ੍ਛਾਪਰਿਮਾਣਾਦਿਅਤ੍ਥਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਏਵਂਗਤਾਨਿ, ਏਵਂਵਿਧੋ, ਏਵਮਾਕਾਰੋ’’ਤਿ ਚ ਆਦੀਸੁ ਇਦਮਤ੍ਥੇ, ਗਤਵਿਧਾਕਾਰਸਦ੍ਦਾ ਪਨ ਪਕਾਰਪਰਿਯਾਯਾ. ਗਤਵਿਧਯੁਤ੍ਤਾਕਾਰਸਦ੍ਦੇ ਹਿ ਲੋਕਿਯਾ ਪਕਾਰਤ੍ਥੇ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ ਸੁ ਤੇ ਸੁਨ੍ਹਾਤਾ ਸੁਵਿਲਿਤ੍ਤਾ ਕਪ੍ਪਿਤਕੇਸਮਸ੍ਸੂ ਆਮੁਤ੍ਤਮਣਿਕੁਣ੍ਡਲਾਭਰਣਾ ਓਦਾਤਵਤ੍ਥਵਸਨਾ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤਾ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤਾ ਪਰਿਚਾਰੇਨ੍ਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਤ੍ਵਂ ਏਤਰਹਿ ਸਾਚਰਿਯਕੋਤਿ? ਨੋ ਹਿਦਂ ਭੋ ਗੋਤਮਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੮੬) ਪੁਚ੍ਛਾਯਂ. ‘‘ਏਵਂ ਲਹੁਪਰਿਵਤ੍ਤਂ (ਅ. ਨਿ. ੧.੪੮), ਏਵਮਾਯੁਪਰਿਯਨ੍ਤੋ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੧੨) ਚ ਆਦੀਸੁ ਪਰਿਮਾਣੇ. ਏਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਸੁਨ੍ਹਾਤਾ ਸੁਵਿਲਿਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਂ ਪੁਚ੍ਛਾ, ਲਹੁਪਰਿਵਤ੍ਤਂ, ਆਯੂਨਂ ਪਮਾਣਞ੍ਚ ਪਰਿਮਾਣਂ, ਤਦਾਕਾਰੋਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਪੁਚ੍ਛਾ ਚ ਪਰਿਮਾਣਞ੍ਚ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਤੇਸੁ ਪੁਚ੍ਛਤ੍ਥੋ, ਪਰਿਮਾਣਤ੍ਥੋ ਚ ਏਵਂਸਦ੍ਦੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਸੋ ਕਤਮੇਸੁ ਭਵਤਿ, ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਾ, ਅਨਿਯਮਤੋ ਪਦੇਸੇ ਵਾਤਿ ਚੋਦਨਾਯ ‘‘ਸ੍ਵਾਯਮਿਧਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਨਨੁ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਤ੍ਥੇ ਸਿਯਾ, ਕਸ੍ਮਾ ਤੀਸੁਪੀਤਿ ਚ, ਹੋਤੁ ਤਿਬ੍ਬਿਧੇਸੁ ਅਤ੍ਥੇਸੁ, ਕੇਨ ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਦੀਪੇਤੀਤਿ ਚ ਅਨੁਯੋਗਂ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਤੀਸੁ ਅਤ੍ਥੇਸੁ. ਏਕਤ੍ਤਨਾਨਤ੍ਤਅਬ੍ਯਾਪਾਰਏਵਂਧਮ੍ਮਤਾਸਙ੍ਖਾਤਾ, ਨਨ੍ਦਿਯਾਵਤ੍ਤਤਿਪੁਕ੍ਖਲਸੀਹਵਿਕ੍ਕੀਲ਼ਿਤਅਙ੍ਕੁਸਦਿਸਾਲੋਚਨਸਙ੍ਖਾਤਾ ਵਾ ਆਧਾਰਾਦਿਭੇਦਵਸੇਨ ਨਾਨਾਵਿਧਾ ਨਯਾ ਨਾਨਾਨਯਾ, ਪਾਲ਼ਿਗਤਿਯੋ ਵਾ ਨਯਾ, ਤਾ ਚ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਆਦਿਵਸੇਨ, ਸਙ੍ਖੇਪਵਿਤ੍ਥਾਰਾਦਿਵਸੇਨ, ਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਾਦਿਲੋਕਿਯਾਦਿਤਦੁਭਯਵੋਮਿਸ੍ਸਕਾਦਿਵਸੇਨ, ਕੁਸਲਾਦਿਵਸੇਨ, ਖਨ੍ਧਾਦਿਵਸੇਨ, ਸਙ੍ਗਹਾਦਿਵਸੇਨ, ਸਮਯਵਿਮੁਤ੍ਤਾਦਿਵਸੇਨ, ਠਪਨਾਦਿਵਸੇਨ, ਕੁਸਲਮੂਲਾਦਿਵਸੇਨ, ਤਿਕਪਟ੍ਠਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਚ ਪਿਟਕਤ੍ਤਯਾਨੁਰੂਪਂ ਨਾਨਾਪ੍ਪਕਾਰਾਤਿ ਨਾਨਾਨਯਾ. ਤੇਹਿ ਨਿਪੁਣਂ ਸਣ੍ਹਂ ਸੁਖੁਮਂ ਤਥਾ. ਆਸਯੋਵ ਅਜ੍ਝਾਸਯੋ, ਤੇ ਚ ਸਸ੍ਸਤਾਦਿਭੇਦੇਨ, ਤਤ੍ਥ ਚ ਅਪ੍ਪਰਜਕ੍ਖਤਾਦਿਵਸੇਨ ਅਨੇਕਾ, ਅਤ੍ਤਜ੍ਝਾਸਯਾਦਯੋ ਏਵ ਵਾ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤਥਾ, ਉਪਨੇਤਬ੍ਬਾਭਾਵਤੋ ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਹਿ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਤਥਾ. ਅਪਿਚ ਸਙ੍ਕਾਸਨਪਕਾਸਨਵਿਵਰਣਵਿਭਜਨਉਤ੍ਤਾਨੀਕਰਣਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਛਹਿ ਅਤ੍ਥਪਦੇਹਿ, ਅਕ੍ਖਰਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨਆਕਾਰਨਿਰੁਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਛਹਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਦੇਹਿ ਚ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਤਥਾ. ਅਥ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਹਦਯਙ੍ਗਮਤੋ, ਸਵਨੇ ਅਤਿਤ੍ਤਿਜਨਨਤੋ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਰਸਵਸੇਨ ਪਰਮਗਮ੍ਭੀਰਭਾਵਤੋ, ਵਿਚਾਰਣੇ ਅਤਿਤ੍ਤਿਜਨਨਤੋ, ਅਤ੍ਥਰਸਵਸੇਨ ਚ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਾਦੁਰਸਂ ਤਥਾ.

ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਪਦਸ੍ਸ ਵਚਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਪਟਿਪਕ੍ਖਹਰਣਤੋ ਰਾਗਾਦਿਕਿਲੇਸਾਪਨਯਨਤੋ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਭਗਵਤੋ ਪਨ ਪਟਿਪਕ੍ਖਾ ਰਾਗਾਦਯੋ ਨ ਸਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਹਰਿਤਬ੍ਬਾ ਬੋਧਿਮੂਲੇਯੇਵ ਸਵਾਸਨਸਕਲਸਂਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ. ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਮ੍ਪਿ ਚ ਵਿਗਤੂਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਅਟ੍ਠਗੁਣਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਹਤਪਟਿਪਕ੍ਖੇ ਸਤਿਯੇਵ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਵੋਹਾਰੇਨਪਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਇਧ ‘‘ਪਾਟਿਹਾਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ, ਸਚੇ ਪਨ ਮਹਾਕਾਰੁਣਿਕਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਵੇਨੇਯ੍ਯਗਤਾਵ ਕਿਲੇਸਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖਾ ਸਂਸਾਰਪਙ੍ਕਨਿਮੁਗ੍ਗਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯਸ੍ਸ ਸਮੁਦ੍ਧਰਿਤੁਕਾਮਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਵੇਨੇਯ੍ਯਗਤਕਿਲੇਸਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਾਨਂ ਹਰਣਤੋ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਯੁਤ੍ਤਮੇਤਂ.

ਅਥ ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖਾ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ, ਤੇਸਂ ਤਿਤ੍ਥਿਯਭੂਤਾਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਾਨਂ ਹਰਣਤੋ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਨ੍ਤਿਪਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਹਰਿਤਬ੍ਬਾ ਨਾਸ੍ਸੁ, ਤੇਸਂ ਪਨ ਸਨ੍ਤਾਨਗਤਦਿਟ੍ਠਿਹਰਣਵਸੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਕਾਸਨੇ ਅਸਮਤ੍ਥਤਾਕਾਰਣੇਨ ਚ ਇਦ੍ਧਿਆਦੇਸਨਾਨੁਸਾਸਨੀਸਙ੍ਖਾਤੇਹਿ ਤੀਹਿਪਿ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯੇਹਿ ਤੇ ਹਰਿਤਾ ਅਪਨੀਤਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਪਟੀਤਿ ਵਾ ਅਯਂ ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਪਚ੍ਛਾ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਬੋਧੇਤਿ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਟਿਪਵਿਟ੍ਠਮ੍ਹਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਆਗਞ੍ਛਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸੁ. ਨਿ. ੯੮੫; ਚੂਲ਼ਨਿ. ੪) ਵਿਯ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਵਿਗਤੂਪਕ੍ਲੇਸੇ ਕਤਕਿਚ੍ਚੇਨ ਪਚ੍ਛਾ ਹਰਿਤਬ੍ਬਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਪਟਿਹਾਰਿਯਂ, ਤਦੇਵ ਦੀਘਵਸੇਨ, ਸਕਤ੍ਥਵੁਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਵਾ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾ ਉਪਕ੍ਲੇਸੇਸੁ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਮਗ੍ਗੇਹਿ ਹਰਿਤੇਸੁ ਪਚ੍ਛਾ ਤਦਞ੍ਞੇਸਂ ਹਰਣਂ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ. ਇਦ੍ਧਿਆਦੇਸਨਾਨੁਸਾਸਨਿਯੋ ਹਿ ਵਿਗਤੂਪਕ੍ਲੇਸੇਨ, ਕਤਕਿਚ੍ਚੇਨ ਚ ਸਤ੍ਤਹਿਤਤ੍ਥਂ ਪੁਨ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਾ, ਹਤੇਸੁ ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਪਕ੍ਲੇਸੇਸੁ ਪਰਸਤ੍ਤਾਨਂ ਉਪਕ੍ਲੇਸਹਰਣਾਨਿ ਚ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਚਨਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ.

ਅਪਿਚ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਨਿਬ੍ਬਚਨੇਹਿ ਇਦ੍ਧਿਆਦੇਸਨਾਨੁਸਾਸਨੀਸਙ੍ਖਾਤੋ ਸਮੁਦਾਯੋ ਪਟਿਹਾਰਿਯਂ ਨਾਮ. ਏਕੇਕਂ ਪਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਵਂ ‘‘ਪਾਟਿਹਾਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਵਿਸੇਸਤ੍ਥਜੋਤਕਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਰੇਨ ਸਦ੍ਦਰਚਨਾਵਿਸੇਸਸਮ੍ਭਵਤੋ, ਪਟਿਹਾਰਿਯਂ ਵਾ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਂ, ਮਗ੍ਗੋ ਚ ਪਟਿਪਕ੍ਖਹਰਣਤੋ, ਤਤ੍ਥ ਜਾਤਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਭੂਤੇ, ਤਤੋ ਵਾ ਆਗਤਨ੍ਤਿ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਵਿਚਿਤ੍ਰਾ ਹਿ ਤਦ੍ਧਿਤਵੁਤ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਇਦ੍ਧਿਆਦੇਸਨਾਨੁਸਾਸਨੀਭੇਦੇਨ, ਵਿਸਯਭੇਦੇਨ ਚ ਬਹੁਵਿਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਦੇਸਨਾਯ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤ੍ਤਾ ‘‘ਵਿਵਿਧਪਾਟਿਹਾਰਿਯਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਭਗਵਾ ਹਿ ਕਦਾਚਿ ਇਦ੍ਧਿਵਸੇਨਾਪਿ ਦੇਸਨਂ ਕਰੋਤਿ ਨਿਮ੍ਮਿਤਬੁਦ੍ਧੇਨ ਸਹ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਦੀਸੁ, ਕਦਾਚਿ ਆਦੇਸਨਾਵਸੇਨਾਪਿ ਆਮਗਨ੍ਧਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਦੀਸੁ (ਸੁ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੨੪੧), ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਪਨ ਅਨੁਸਾਸਨਿਯਾ. ਅਨੁਸਾਸਨੀਪਾਟਿਹਾਰਿਯਞ੍ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਤਤਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ. ਇਤਿ ਤਂਤਂਦੇਸਨਾਕਾਰੇਨ ਅਨੇਕਵਿਧਪਾਟਿਹਾਰਿਯਤਾ ਦੇਸਨਾਯ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਉਪਰਿ ਏਕਾਦਸਮਸ੍ਸ ਕੇਵਟ੍ਟਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਨਾਯ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੪੮੧) ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਵਿਵਿਧਸ੍ਸਾਪਿ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਦੇਸਨਾਯ ਸਂਸੂਚਨਤੋ ‘‘ਵਿਵਿਧਪਾਟਿਹਾਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਨੇਕਵਿਧਪਾਟਿਹਾਰਿਯਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਧਮ੍ਮਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯਾਵ ਭਗਵਤਿ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੇ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸੁਣਨ੍ਤਾਨਂ ਨਾਨਾਭਾਸਿਤਾਨਂ ਤਂਤਂਭਾਸਾਨੁਰੂਪਤੋ ਦੇਸਨਾ ਸੋਤਪਥਮਾਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਬ੍ਬ…ਪੇ… ਮਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੋਤਮੇਵ ਸੋਤਪਥੋ, ਸਵਨਂ ਵਾ ਸੋਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਪਥੋ ਤਥਾ, ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨਾਤਿ ਯਥਾਦੇਸਿਤਾਕਾਰੇਨ. ਕੋ ਸਮਤ੍ਥੋ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ, ਅਸਮਤ੍ਥੋਯੇਵ, ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਪਾਠਸੇਸੋ. ਪਨਾਤਿ ਏਕਂਸਤ੍ਥੇ, ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਾਸਤਿਧਿਤਿਵੀਰਿਯਾਦਿਬਲਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਸਬ੍ਬਥਾਮੇਨ ਏਕਂਸੇਨੇਵ ਸੋਤੁਕਾਮਤਾਸਙ੍ਖਾਤਕੁਸਲਚ੍ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਜਨਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਜਨੇਤ੍ਵਾਪੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ, ਅਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਾ ਸਮ੍ਭਾਵਨਤ੍ਥੋ ‘‘ਬੁਦ੍ਧੋਪਿ ਬੁਦ੍ਧਭਾਵਂ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ ੧; ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧; ਸਂ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧; ਅ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ ੧.ਪਠਮਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭਕਥਾ) ਵਿਯ, ਤੇਨ ‘‘ਸਬ੍ਬਥਾਮੇਨ ਏਕਂਸੇਨੇਵ ਸੋਤੁਕਾਮਤਂ ਜਨੇਤ੍ਵਾਪਿ ਨਾਮ ਏਕੇਨਾਕਾਰੇਨ ਸੁਤਂ, ਕਿਮਙ੍ਗਂ ਪਨ ਅਞ੍ਞਥਾ’’ਤਿ ਤਥਾਸੁਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਸਮ੍ਭਾਵਨਂ ਕਰੋਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਏਦਿਸੇਸੁ ਗਰਹਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਦਯੁਤ੍ਤਮੇਵ ਗਰਹਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ, ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਥਸ੍ਸੇਵ ਚ ਉਪਸਗ੍ਗਨਿਪਾਤਾਨਂ ਜੋਤਕਤ੍ਤਾ. ‘‘ਨਾਨਾਨਯਨਿਪੁਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਹਿ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਸੋਤੁਮਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਭਾਵੇਨ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਇਧ ਸਮ੍ਭਾਵਨਮੇਵ ਕਰੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਪਿ ਦਿਬ੍ਬੇਸੁ ਕਾਮੇਸੁ, ਰਤਿਂ ਸੋ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁਯੇਵ (ਧ. ਪ. ੧੮੭) ਗਰਹਤ੍ਥਸਮ੍ਭਵੇਸੁ ਗਰਹਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ. ਅਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਚ ਈਦਿਸੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਨਿਪਾਤੋਯੇਵ, ਨ ਉਪਸਗ੍ਗੋ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਅਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਚ ਨਿਪਾਤਪਕ੍ਖਿਕੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ, ਯਤ੍ਥ ਕਿਰਿਯਾਵਾਚਕਤੋ ਪੁਬ੍ਬੋ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਅਕ੍ਖਰਚਿਨ੍ਤਕਾ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਮਯਾਪੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਨ ਕੇਵਲਂ ਮਯਾਵ, ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞੇਹਿਪਿ ਤਥਾਰੂਪੇਹੀਤਿ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

ਸਾਮਂ ਭਵਤੀਤਿ ਸਯਮ੍ਭੂ, ਅਨਾਚਰਿਯਕੋ. ਨ ਮਯਂ ਇਦਂ ਸਚ੍ਛਿਕਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ‘‘ਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਞਾਣੇਨੇਵ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਕਰਣਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਸਾਮਞ੍ਞਵਚਨਸ੍ਸਾਪਿ ਹਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਿਪ੍ਪਯੋਗਸਹਚਰਣਵਿਰੋਧਸਦ੍ਦਨ੍ਤਰਸਨ੍ਨਿਧਾਨਲਿਙ੍ਗਓਚਿਤ੍ਯਕਾਲਦੇਸਪਕਰਣਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਸੇਸਤ੍ਥਗ੍ਗਹਣਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ. ਪਰਿਮੋਚੇਨ੍ਤੋਤਿ ‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦਹਤੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੧੯੫) ਵੁਤ੍ਤਦੋਸਤੋ ਪਰਿਮੋਚਾਪਨਹੇਤੁ. ਹੇਤ੍ਵਤ੍ਥੇ ਹਿ ਅਨ੍ਤ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਅਸਮ੍ਬੁਧਂ ਬੁਦ੍ਧਨਿਸੇਵਿਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਵਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭਕਥਾ) ਵਿਯ. ਇਮਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਪ੍ਪਕਾਰਵਿਚਾਰਣੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਇਦਾਨਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਸਾ ਹਿ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਕਾਰਾਨਂ ਪਕਤਿ, ਯਦਿਦਂ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ‘‘ਅਯਮਿਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ, ਏਵਮਿਧ ਸਂਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪੁਰੇਤਰਮੇਵ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਪ੍ਪਕਾਰਵਿਚਾਰਣਾ.

ਏਤਦਗ੍ਗਪਦਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋਵ. ‘‘ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਪਨ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਥੇਰਾ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ, ਸਤਿਮਨ੍ਤੋ, ਗਤਿਮਨ੍ਤੋ, ਧਿਤਿਮਨ੍ਤੋ, ਉਪਟ੍ਠਾਕਾ ਚ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਯਂ ਪਨਾਯਸ੍ਮਾ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਦਸਬਲਸ੍ਸ ਸਾਸਨੇ ਭਣ੍ਡਾਗਾਰਿਕਪਰਿਯਤ੍ਤਿਯਂ ਠਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾਨਂ ਅਗ੍ਗੋ ਨਾਮ ਜਾਤੋ. ਇਮਸ੍ਸ ਚ ਥੇਰਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਧਾਰਣਸਤਿ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਥੇਰੇਹਿ ਬਲਵਤਰਾ ਅਹੋਸਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਤਿਮਨ੍ਤਾਨਂ ਅਗ੍ਗੋ ਨਾਮ ਜਾਤੋ. ਅਯਮੇਵਾਯਸ੍ਮਾ ਏਕਪਦੇ ਠਤ੍ਵਾ ਸਟ੍ਠਿਪਦਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਕਥਿਤਨਿਯਾਮੇਨ ਸਬ੍ਬਪਦਾਨਿ ਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਗਤਿਮਨ੍ਤਾਨਂ ਅਗ੍ਗੋ ਨਾਮ ਜਾਤੋ. ਤਸ੍ਸੇਵ ਚਾਯਸ੍ਮਤੋ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨਵੀਰਿਯਂ, ਸਜ੍ਝਾਯਨਵੀਰਿਯਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਅਸਦਿਸਂ ਅਹੋਸਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਧਿਤਿਮਨ੍ਤਾਨਂ ਅਗ੍ਗੋ ਨਾਮ ਜਾਤੋ. ਤਥਾਗਤਂ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋ ਚੇਸ ਨ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਉਪਟ੍ਠਾਕਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਉਪਟ੍ਠਹਨਾਕਾਰੇਨ ਉਪਟ੍ਠਹਤਿ. ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਹਿ ਤਥਾਗਤਂ ਉਪਟ੍ਠਹਿਂਸੁ, ਨ ਚ ਪਨ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਮਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਹਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਪਨ ਥੇਰੋ ਉਪਟ੍ਠਾਕਟ੍ਠਾਨਂ ਲਦ੍ਧਦਿਵਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਮਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਹਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪਟ੍ਠਾਕਾਨਂ ਅਗ੍ਗੋ ਨਾਮ ਜਾਤੋ. ਅਤ੍ਥਕੁਸਲੋਤਿ ਭਾਸਿਤਤ੍ਥੇ, ਪਯੋਜਨਤ੍ਥੇ ਚ ਛੇਕੋ. ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਪਾਲ਼ਿਧਮ੍ਮੋ, ਨਾਨਾਵਿਧੋ ਵਾ ਹੇਤੁ. ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਅਕ੍ਖਰਂ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ. ਪਦੇਨ ਹਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਿਤੋਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਅਕ੍ਖਰਮੂਲਕਤ੍ਤਾ ਪਦਸ੍ਸ ‘‘ਅਕ੍ਖਰੇਨ ਬ੍ਯਞ੍ਜਿਤੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਿਯਞ੍ਜਨਤੋ ਵਾ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ਪਿ ਇਧ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਨਾਮ. ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਹਿ ਅਤ੍ਥੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜੀਯਤਿ, ਯਤੋ ‘‘ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਹਿ ਵਿਵਰਤੀ’’ਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਯਨਤ੍ਥੇਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਿਰੁਤ੍ਤੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਚਨਂ, ਪਞ੍ਚਵਿਧਾ ਵਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਨਯਾ. ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਹਿ ਸਦ੍ਦਰਚਨਾਵਿਸੇਸੇਨ ਅਤ੍ਥਾਧਿਗਮਹੇਤੁਤੋ ਇਧ ਗਹਣਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਂ ਨਾਮ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਾਨੁਸਨ੍ਧਿ, ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਨ ਅਪਰਭਾਗਸ੍ਸ ਸਂਸਨ੍ਦਨਂ. ਭਗਵਤਾ ਚ ਪਞ੍ਚਵਿਧਏਤਦਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨੇਨ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਨਾ ਚ ਪਞ੍ਚਵਿਧਕੋਸਲ੍ਲੇਨ ਪਸਟ੍ਠਭਾਵਾਨੁਰੂਪਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਧਾਰਣਬਲਨ੍ਤਿ ਧਾਰਣਸਙ੍ਖਾਤਂ ਬਲਂ, ਧਾਰਣੇ ਵਾ ਬਲਂ, ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ਧਾਰੇਤੁਂ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਦਸ੍ਸਨਹੇਤੂਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਵਾ ਅਨੂਨਮਨਧਿਕਨ੍ਤਿ ਅਵਧਾਰਣਫਲਮਾਹ. ਨ ਅਞ੍ਞਥਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਪਨ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਂ. ਨ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਚ ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਸੁਤਾਕਾਰਤੋ ਨ ਅਞ੍ਞਥਾ, ਨ ਪਨ ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤਾਕਾਰਤੋ. ਅਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯਾਨੁਭਾਵਾ ਹਿ ਭਗਵਤੋ ਦੇਸਨਾ, ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਕੋ ਸਮਤ੍ਥੋ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਂ ਸਮਤ੍ਥਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਇਤਰਥਾ ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤਾਕਾਰੇਨੇਵ ਸੋਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਤਦੇਤਂ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਪਨ ਅਤ੍ਥੇਨ ਧਾਰਣਬਲਦਸ੍ਸਨਞ੍ਚ ਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ ਸੁਤਾਕਾਰਾਵਿਰੁਜ੍ਝਨਵਸੇਨ ਧਾਰਣਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤਾਕਾਰੇਨੇਵ ਧਾਰਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਨਤੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨੇਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯ. ਨ ਹੇਤ੍ਥ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਅਤ੍ਥਾਨਂ ਅਤ੍ਥਨ੍ਤਰਤਾਪਰਿਹਾਰੋ ਯੁਤ੍ਤੋ ਤੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਾਨਂ ਸੁਤਭਾਵਦੀਪਨੇਨ ਏਕਵਿਸਯਤ੍ਤਾ, ਇਤਰਥਾ ਥੇਰੋ ਭਗਵਤੋ ਦੇਸਨਾਯ ਸਬ੍ਬਥਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇ ਪਚ੍ਛਿਮਤ੍ਥਵਸੇਨ ਸਮਤ੍ਥੋ, ਪੁਰਿਮਤ੍ਥਵਸੇਨ ਚ ਅਸਮਤ੍ਥੋਤਿ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ.

‘‘ਯੋ ਪਰੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਨਿਯਕਜ੍ਝਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਸਨ੍ਤਤਿਯਾ ਪਵਤ੍ਤਨਕੋ ਤਿਵਿਧੋਪਿ ਮੇ-ਸਦ੍ਦੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਨਿਯਕਜ੍ਝਤ੍ਤਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਯੇਵਤ੍ਥੇ ਮੇ-ਸਦ੍ਦੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਕਰਣਸਮ੍ਪਦਾਨਸਾਮਿਨਿਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਵਿਭਤ੍ਤਿਭੇਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤੀਸੁ ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਦਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ, ਤੀਸੁ ਵਿਭਤ੍ਤਿਯਤ੍ਥੇਸੁ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤਵਿਭਤ੍ਤਿਤੋ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਗਾਥਾਭਿਗੀਤਨ੍ਤਿ ਗਾਥਾਯ ਅਭਿਗੀਤਂ ਅਭਿਮੁਖਂ ਗਾਯਿਤਂ. ਅਭੋਜਨੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਭੋਜਨਂ ਕਾਤੁਮਨਰਹਰੂਪਂ. ਅਭਿਗੀਤਪਦਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤੁਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਮਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਯਥਾਰਹਂ. ਸੁਤਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਭਾਵਸਾਧਨਵਸੇਨ ਦ੍ਵਾਧਿਪ੍ਪਾਯਿਕਪਦਤ੍ਤਾ ਯਥਾਯੋਗਂ ‘‘ਮਯਾ ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ‘‘ਮਮ ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਅਤ੍ਥਦ੍ਵਯੇ ਯੁਜ੍ਜਤਿ.

ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਉਪਸਗ੍ਗੋ ਕਿਰਿਯਂ ਵਿਸੇਸੇਤਿ, ਜੋਤਕਮਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ਪਨ ਸਤਿਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤਸਦ੍ਦੋਯੇਵ ਤਂ ਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਤੀਤਿ ਅਨੁਪਸਗ੍ਗਸ੍ਸ ਸੁਤਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰੇ ਸਉਪਸਗ੍ਗਸ੍ਸ ਗਹਣਂ ਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਉਪਸਗ੍ਗੋ ਚ ਅਨੁਪਸਗ੍ਗੋ ਚਾ’’ਤਿ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਸੁਤਸਦ੍ਦਸ੍ਸ. ਉਪਸਗ੍ਗਵਸੇਨਪਿ ਧਾਤੁਸਦ੍ਦੋ ਵਿਸੇਸਤ੍ਥਵਾਚਕੋ ਯਥਾ ‘‘ਅਨੁਭਵਤਿ ਪਰਾਭਵਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਤਥਾ ਅਨੁਪਸਗ੍ਗੋਪਿ ਧਾਤੁਸਦ੍ਦੋ ਸਉਪਸਗ੍ਗੋ ਵਿਯ ਵਿਸੇਸਤ੍ਥਵਾਚਕੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਸ੍ਸੁਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਏਵਮੀਦਿਸੇਸੁ. ਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਨਿਸ੍ਸਿਤੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਂ, ਸਸਮ੍ਭਾਰਕਥਾ ਵਾ ਏਸਾ, ਸੋਤਦ੍ਵਾਰੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਨੁਸਾਰਵਿਞ੍ਞਾਤਧਰੋਤਿ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਨੁਸਾਰੇਨ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਤਧਮ੍ਮਧਰੋ. ਨ ਹਿ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਨਿਸ੍ਸਿਤਵਿਞ੍ਞਾਣਮਤ੍ਤੇਨ ਧਮ੍ਮੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਤਦਨੁਸਾਰਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨੇਵ, ਸੁਤਧਰੋਤਿ ਚ ਤਥਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤਧਮ੍ਮਧਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਦਤ੍ਥੋਯੇਵ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਮ੍ਮਭਾਵਸਾਧਨਾਨਿ ਸੁਤਸਦ੍ਦੇ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਇਧ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਪਦਸਮ੍ਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਉਪਪਨ੍ਨਤਾ, ਅਨੁਪਪਨ੍ਨਤਾ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੁਤਸਦ੍ਦਸ੍ਸੇਵ ਵਸੇਨ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ‘‘ਉਪਪਨ੍ਨੋ, ਅਨੁਪਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਵਾ ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੋਤਿ ਚੋਦਨਾਯ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਪਦਸਮ੍ਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਏਤਦਤ੍ਥਸ੍ਸ ਉਪਪਨ੍ਨਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਮੇ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ਸਤੀਤਿ ਕਤ੍ਤੁਤ੍ਥੇ ਕਰਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਮਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਸਤਿ, ਯਦਾ ਮੇ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤੁਵਸੇਨ ਕਰਣਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਤਦਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਮਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ਸਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀਯਤ੍ਥੇ ਸਾਮਿਨਿਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਮਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਸਤਿ, ਯਦਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਸਾਮਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਤਦਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਏਵਂ ਸਦ੍ਦਤੋ ਞਾਤਬ੍ਬਮਤ੍ਥਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤੇਹਿ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਮਤ੍ਥਂ ਨਿਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਵਮੇਤੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਸੁਤਸਦ੍ਦਸਨ੍ਨਿਧਾਨੇ ਪਯੁਤ੍ਤੇਨ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਵਨਕਿਰਿਯਾਜੋਤਕੇਨੇਵ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਥਸ੍ਸ ਜੋਤਕਮਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨਿਪਾਤਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਵਨ੍ਤਿ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਵਿਞ੍ਞਾਣਕਿਚ੍ਚਨਿਦਸ੍ਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਵਨਾਯ ਏਵ ਹਿ ਆਕਾਰੋ, ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ, ਅਵਧਾਰਣਮ੍ਪਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਤਿਵਿਧੋਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਸਵਨਕਿਰਿਯਾਜੋਤਕਭਾਵੇਨ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਾਦੀਨਂ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਿਕਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ, ਤਦਭਿਨਿਪਾਤਾਨਞ੍ਚ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਗਹਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਯਤੋ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਨੁਸਾਰਵਿਞ੍ਞਾਤਤ੍ਥੇ ਇਧ ਸੁਤਸਦ੍ਦੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਵਧਾਰਣਫਲਤ੍ਤਾ ਸਦ੍ਦਪਯੋਗਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਅਨ੍ਤੋਗਧਾਵਧਾਰਣਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਸੁਤਮੇਵਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਸ੍ਸਵਨਭਾਵਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤੋ’’ਤਿ. ਏਤੇਨ ਹਿ ਵਚਨੇਨ ਅਵਧਾਰਣੇਨ ਨਿਰਾਕਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਥਾ ਪਨ ਯਂ ਸੁਤਂ ਸੁਤਮੇਵਾਤਿ ਨਿਯਮੇਤਬ੍ਬਂ, ਤਥਾ ਚ ਤਂ ਸੁਤਂ ਸਮ੍ਮਾ ਸੁਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਅਵਧਾਰਣਫਲਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨੂਨਾਧਿਕਾਵਿਪਰੀਤਗ੍ਗਹਣਨਿਦਸ੍ਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਸਦ੍ਦਨ੍ਤਰਤ੍ਥਾਪੋਹਨਵਸੇਨ ਸਦ੍ਦੋ ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਅਸੁਤਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਅਸ੍ਸਵਨਭਾਵਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਮਿਨਾ ਦਿਟ੍ਠਾਦਿਨਿਵਤ੍ਤਨਂ ਕਰੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠਾਦੀਨਂ ‘‘ਅਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਦਨ੍ਤਰਤ੍ਥਭਾਵੇਨ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਨ ਇਦਂ ਮਯਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਞਾਣੇਨ ਦਿਟ੍ਠਂ, ਨ ਚ ਸਯਮ੍ਭੁਞਾਣੇਨ ਸਚ੍ਛਿਕਤਂ, ਅਥ ਖੋ ਸੁਤਂ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਸੁਤਂ ਸਮ੍ਮਦੇਵਾਤਿ. ਤਦੇਵ ਸਮ੍ਮਾ ਸੁਤਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਅਨੂਨਾ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਹੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ –

‘‘ਏਵਾਦਿਸਤ੍ਤਿਯਾ ਚੇਵ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਪੋਹਨੇਨ ਚ;

ਦ੍ਵਿਧਾ ਸਦ੍ਦੋ ਅਤ੍ਥਨ੍ਤਰਂ, ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ ਯਥਾਰਹ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਪਿਚ ਅਵਧਾਰਣਤ੍ਥੇ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦੇ ਅਯਮਤ੍ਥਯੋਜਨਾ ਕਰੀਯਤੀਤਿ ਤਦਪੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸੁਤਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਾਵਧਾਰਣਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ‘‘ਅਸ੍ਸਵਨਭਾਵਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤੋ’’ਤਿ, ਤਦਵਧਾਰਣਫਲਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਅਨੂ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ. ਸਵਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਚੇਤ੍ਥ ਭਾਵਸਦ੍ਦੇਨ ਯੋਗਤੋ ਕਮ੍ਮਸਾਧਨੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਸੁਯ੍ਯਤੀ’’ਤਿ. ਅਨੂਨਾਧਿਕਤਾਯ ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਸੁਤਾਕਾਰਤੋ ਅਵਿਪਰੀਤਂ, ਅਵਿਪਰੀਤਸ੍ਸ ਵਾ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਹਣਂ, ਤਸ੍ਸ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਤਥਾ, ਇਤਿ ਸਵਨਹੇਤੁ ਸੁਣਨ੍ਤਪੁਗ੍ਗਲਸਵਨਵਿਸੇਸਵਸੇਨ ਅਯਂ ਯੋਜਨਾ ਕਤਾ.

ਏਵਂ ਪਦਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਏਕੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਯੋਜਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਪਕਾਰਨ੍ਤਰੇਨਾਪਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਥਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਯਾ ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿ, ਤਸ੍ਸਾ. ਸਾ ਹਿ ਨਾਨਾਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਾ, ਨ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਿਕ ਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣੇਯੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ, ਤਥਾ ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਨੁਸਾਰੇਨਾ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਹਿ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਿਕਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿ ਨਿਵਤ੍ਤਤਿ. ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰੇਨਾਤਿ ਵਕ੍ਖਮਾਨੇਨ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤੇਨ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਥਗ੍ਗਹਣਾਕਾਰਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਨਾਨਾਵਿਧੇਨ ਆਕਾਰੇਨ, ਏਤੇਨ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਯੋਜਨਾਯ ਆਕਾਰਤ੍ਥੋ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦੋ ਗਹਿਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਵਤ੍ਤਿਭਾਵਪ੍ਪਕਾਸਨਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਪ੍ਪਕਾਸਨਂ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਕਾਰੇ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ, ਤਦੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਕਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਨ ਸੁਤਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਤ੍ਥਂ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਸੁਤੋ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿਯਾ ਆਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ‘‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਸੁਤੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਞ੍ਚ ਨਿਯਮਿਯਮਾਨਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿਯਾ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਂ ਸੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥਾਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਾਕਟੀਕਰਣਂ. ਤਪ੍ਪਾਕਟੀਕਰਣਤ੍ਥੋ ਹੇਤ੍ਥ ਹਿ-ਸਦ੍ਦੋ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿਯਾ ਕਰਣਭੂਤਾਯ ਮਯਾ ਨ ਅਞ੍ਞਂ ਕਤਂ, ਇਦਂ ਪਨ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤਂ. ਕਿਂ ਪਨ ਤਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਸੁਤੋਤਿ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਆਕਾਰਤ੍ਥੇ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦੇ ‘‘ਏਕੇਨਾਕਾਰੇਨਾ’’ਤਿ ਯੋ ਆਕਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਨੁਸਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿਯਾ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਿਭਾਵੋਯੇਵ, ਤੇਨ ਚ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਭੂਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸੇਵ ਸਵਨਂ ਕਤਂ, ਨ ਅਞ੍ਞਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਸਵਨਕਿਰਿਯਾਯ ਕਰਣਕਤ੍ਤੁਕਮ੍ਮਵਿਸੇਸੋ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਯੋਜਨਾਯ ਦਸ੍ਸਿਤੋ.

ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਯੋਜਨਮਾਹ ‘‘ਤਥਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨਿਦਸ੍ਸਨੇਨ ਚ ਨਿਦਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸਾਵਿਨਾਭਾਵਤੋ ‘‘ਏਵਨ੍ਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਮਿਨਾ ਹਿ ਤਦਵਿਨਾਭਾਵਤੋ ਏਵਂਸਦ੍ਦੇਨ ਸਕਲਮ੍ਪਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਾਮਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਸੁਤਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਕਿਰਿਯਾਪਰਤ੍ਤਾ, ਸਵਨਕਿਰਿਯਾਯ ਚ ਸਾਧਾਰਣਵਿਞ੍ਞਾਣਪ੍ਪਬਨ੍ਧਪਟਿਬਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣਪ੍ਪਬਨ੍ਧੇ ਪੁਗ੍ਗਲਵੋਹਾਰੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲਕਿਚ੍ਚਪ੍ਪਕਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਾਧਾਰਣਵਿਞ੍ਞਾਣਪ੍ਪਬਨ੍ਧੋ ਹਿ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਯਾ ਇਧ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨਾਮ, ਸਵਨਕਿਰਿਯਾ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਂ ਨਾਮ. ਨ ਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲਵੋਹਾਰਰਹਿਤੇ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਬਨ੍ਧੇ ਸਵਨਕਿਰਿਯਾ ਲਬ੍ਭਤਿ ਵੋਹਾਰਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸਾ ਕਿਰਿਯਾਯਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ‘‘ਇਦ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਪਿਣ੍ਡਤ੍ਥਦਸ੍ਸਨਂ ਮਯਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਞ੍ਞਾਣਪ੍ਪਬਨ੍ਧਸਙ੍ਖਾਤਪੁਗ੍ਗਲਭੂਤੇਨ ਮਯਾ. ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਸਵਨਕਿਰਿਯਾਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਕਿਚ੍ਚੇਨ ਯੋਜਿਤਂ, ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਪਨ ਯੋਜਨਾਯ ਪੁਗ੍ਗਲਬ੍ਯਾਪਾਰਵਿਸਯਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ, ਪੁਗ੍ਗਲਬ੍ਯਾਪਾਰਸ੍ਸ ਚ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਆਕਾਰਤ੍ਥਮੇਵ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੁਰਿਮਯੋਜਨਾਯ ਅਞ੍ਞਥਾਪਿ ਅਤ੍ਥਯੋਜਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਥਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਞ੍ਞਾਣਪ੍ਪਬਨ੍ਧਸ੍ਸ. ਨਾਨਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ. ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਂ ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸ ਗਹਣਂ, ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸ ਵਾ ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸ ਗਹਣਂ ਤਥਾ, ਤਤੋਯੇਵ ਸਾ ‘‘ਆਕਾਰਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਤਦੇਵਤ੍ਥਂ ਸਮਤ੍ਥੇਤਿ ‘‘ਏਵਨ੍ਤਿ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਆਕਾਰਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਚ ਉਪਾਦਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੇਵ, ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਨ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਮੁਪਾਦਾਯ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਦਞ੍ਞਾਯ ਉਪਾਦਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਆਕਾਰਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਵਿਸਯਨਿਦ੍ਦੇਸੋਤਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਸੋਤਬ੍ਬਭੂਤੋ ਹਿ ਧਮ੍ਮੋ ਸਵਨਕਿਰਿਯਾਕਤ੍ਤੁਭੂਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਵਨਕਿਰਿਯਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ ਕਿਰਿਯਾਯ ਕਤ੍ਤੁਕਮ੍ਮਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਤਬ੍ਬਸੇਨ ਚ ਤਦਾਧਾਰਸ੍ਸਾਪਿ ਦਬ੍ਬਸ੍ਸ ਆਧਾਰਭਾਵਸ੍ਸ ਇਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ, ਇਧ ਪਨ ਕਿਰਿਯਾਯ ਕਤ੍ਤੁਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵੋ ਇਚ੍ਛਿਤੋਤਿ ਕਮ੍ਮਮੇਵ ਆਧਾਰਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕਤ੍ਤੁ ਵਿਸਯਗ੍ਗਹਣਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ, ਆਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਵਾ ਵਿਸਯੋ. ਆਰਮ੍ਮਣਞ੍ਹਿ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਿਕਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਹਿ ਅਤ੍ਥੋ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤਰੋ ਹੋਤਿ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਚਨੇ ਪਿਣ੍ਡਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਏਤ੍ਤਕੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਨ ਪਦਤ੍ਤਯੇਨ, ਕਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਨਾਨਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤੇਨ. ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨੇਨਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਬਨ੍ਧੇਨ. ਗਹਣਸਦ੍ਦੇ ਚੇਤਂ ਕਰਣਂ. ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਤ੍ਤੁ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਭਾਵੇਪਿ ਸਦ੍ਦਵੋਹਾਰੇਨ ਬੁਦ੍ਧਿਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਭੇਦਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਤੋ ਅਞ੍ਞਮਿਵ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਭੇਦੇਪਿ ਭੇਦਵੋਹਾਰੇਨ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨੇਨ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਨੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵੋਹਾਰਵਿਸਯੋ ਹਿ ਸਦ੍ਦੋ ਨੇਕਨ੍ਤਪਰਮਤ੍ਥਿਕੋਤਿ (ਕਾਰਕਰੂਪਸਿਦ੍ਧਿਯਂ ਯੋ ਕਾਰੇਤਿ ਸਹੇਤੁਸੁਤ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ) ਸਵਨਕਿਰਿਯਾਵਿਸਯੋਪਿ ਸੋਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮੋ ਸਵਨਕਿਰਿਯਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਇਧ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਕਤ੍ਤੁਭਾਵਤੋ ਤਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋਯੇਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਤ੍ਤੁ ਵਿਸਯਗ੍ਗਹਣਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਪਿਚ ਸਵਨਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਏਵ ਸਵਨਕਿਰਿਯਾਭਾਵਤੋ ਤਂਵਸੇਨ ਤਦਞ੍ਞਨਾਮਰੂਪਧਮ੍ਮਸਮੁਦਾਯਭੂਤਸ੍ਸ ਤਂਕਿਰਿਯਾਕਤ੍ਤੁ ਚ ਵਿਸਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਪੁਰਿਮਨਯੇ ਸਵਨਕਿਰਿਯਾ, ਤਕ੍ਕਤ੍ਤਾ ਚ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਮੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਿਰਿਯਾਵਿਸਯੋਪਿ ‘‘ਕਤ੍ਤੁ ਵਿਸਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਪਚ੍ਛਿਮਨਯੇ ਪਨ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਂ ਕਿਰਿਯਾ, ਤਦਞ੍ਞਧਮ੍ਮਸਮੁਦਾਯੋ ਪਨ ਕਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਾਮਂ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਕਿਰਿਯਾਵਿਸਯੋਯੇਵੇਸ ਧਮ੍ਮੋ, ਤਥਾਪਿ ਕਿਰਿਯਾਵਸੇਨ ‘‘ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਕਤ੍ਤੁ ਵਿਸਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ. ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਨੋਤਿ ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨੇਨ ਸਮਙ੍ਗਿਨੋ. ਕਤ੍ਤੂਤਿ ਕਤ੍ਤਾਰਸ੍ਸ. ਵਿਸਯੋਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਆਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਵਾ. ਸੁਤਾਕਾਰਸ੍ਸ ਚ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਚ੍ਛਿਤਭਾਵਤੋ ‘‘ਗਹਣਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਯਸ੍ਸ…ਪੇ… ਆਕਾਰਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਆਕਾਰਤ੍ਥੇਨ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਯੋਜਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਦੇਵ ਅਵਧਾਰਣਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਨਯੇ ਯੋਜੇਤੁਂ ‘‘ਗਹਣਂ ਕਤਂ’’ ਇਚ੍ਚੇਵ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਗਹਣਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਵਧਾਰਣੇਨ ਹਿ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਮਿਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਵਧਾਰਣਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਯਮੇਵ ਯੋਜਨਾ ਕਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਪਨ ਯੋਜਨਾਯ ਗਹਣਾਕਾਰਗਾਹਕਤਬ੍ਬਿਸਯਵਿਸੇਸਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਯੋਜਨਮਾਹ ‘‘ਅਥ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸੁਤਾਨਂ ਨਾਨਾਵਿਹਿਤਾਨਂ ਸੁਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਂ ਉਪਧਾਰਿਤਰੂਪਸ੍ਸ ਆਕਾਰਸ੍ਸ ਨਿਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ, ਅਵਧਾਰਣਸ੍ਸ ਵਾ ਪਕਾਸਨਸਭਾਵੋ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਤਦਾਕਾਰਾਦਿਭੂਤਸ੍ਸ ਉਪਧਾਰਣਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਾਦਾਨਭੂਤਧਮ੍ਮਪ੍ਪਬਨ੍ਧਬ੍ਯਾਪਾਰਤਾਯ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲਕਿਚ੍ਚਨਿਦ੍ਦੇਸੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸੁਤਾਨਞ੍ਹਿ ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਂ ਪੁਨ ਉਪਧਾਰਣਂ ਆਕਾਰਾਦਿਤ੍ਤਯਂ, ਤਞ੍ਚ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋ ਪਨ ਯਂ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਬਨ੍ਧਂ ਉਪਾਦਾਯ ਪੁਗ੍ਗਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਪਾਰਭੂਤਂ ਕਿਚ੍ਚਮੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਕਿਚ੍ਚਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸੀਯਤੀਤਿ. ਕਾਮਂ ਸਵਨਕਿਰਿਯਾ ਪੁਗ੍ਗਲਬ੍ਯਾਪਾਰੋਪਿ ਅਵਿਸੇਸੇਨ, ਤਥਾਪਿ ਵਿਸੇਸਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਬ੍ਯਾਪਾਰੋਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਕਿਚ੍ਚਨਿਦ੍ਦੇਸੋ’’ਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਸਵਨਕਿਰਿਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਰਪੇਕ੍ਖਾ ਨਤ੍ਥਿ ਸਵਨਾਦੀਨਂ ਵਿਸੇਸਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਬ੍ਯਾਪਾਰਭਾਵੇਨ ਇਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ. ਮੇਤਿ ਸਦ੍ਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਏਕਨ੍ਤੇਨੇਵ ਸਤ੍ਤਵਿਸਯਤ੍ਤਾ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਚ ਸਤ੍ਤਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਮਭੇਦਕਰਣਵਸੇਨ ਤਤ੍ਥੇਵ ਸਮੋਦਹਿਤਬ੍ਬਤੋ ‘‘ਉਭਯਕਿਚ੍ਚਯੁਤ੍ਤਪੁਗ੍ਗਲਨਿਦ੍ਦੇਸੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਤਪ੍ਪਾਕਟੀਕਰਣਂ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਸਵਨਕਿਚ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮਙ੍ਗਿਨਾਤਿ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਪੁਗ੍ਗਲਕਿਚ੍ਚਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਪਨ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਵਨਕਿਚ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮਙ੍ਗੀਭਾਵੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਕਿਚ੍ਚਂ ਨਾਮਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲਕਿਚ੍ਚਸਮਙ੍ਗਿਨਾ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਵਨਕਿਚ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮਙ੍ਗਿਨਾ’’ਤਿ ਆਹ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲਕਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸਵਨਕਿਚ੍ਚਵਤਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸਮਙ੍ਗਿਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਵਸੇਨ, ਲਦ੍ਧਸਵਨਕਿਚ੍ਚਵੋਹਾਰੇਨਾਤਿ ਚ ਸੁਤਸਦ੍ਦੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕਿਚ੍ਚਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਵਨਮੇਵ ਕਿਚ੍ਚਂ ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਤਥਾ. ਸਵਨਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵੋਹਾਰੋ ਸਵਨਕਿਚ੍ਚਵੋਹਾਰੋ, ਲਦ੍ਧੋ ਸੋ ਯੇਨਾਤਿ ਤਥਾ. ਲਦ੍ਧਸਵਨਕਿਚ੍ਚਵੋਹਾਰੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਵਸੇਨ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਯਂ ਪਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ – ਸਵਨਕਿਚ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮਙ੍ਗਿਨਾ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਮਯਾ ਲਦ੍ਧਸਵਨਕਿਚ੍ਚਵੋਹਾਰੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਵਸੇਨ ਕਰਣਭੂਤੇਨ ਸੁਤਨ੍ਤਿ.

ਅਪਿਚ ‘‘ਏਵ’’ਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ‘‘ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਤਥਾਰੂਪਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਉਪਾਦਾਨਭੂਤਪੁਗ੍ਗਲਬ੍ਯਾਪਾਰਭਾਵੇਨੇਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਏਵਨ੍ਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਕਿਚ੍ਚਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕਿਚ੍ਚਨਿਦ੍ਦੇਸੋ’’ਤਿ. ਨ ਹਿ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋਯੇਵ ਨਿਯਮਿਯਮਾਨੇ ਸਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਕਿਚ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਅਯਂ ਵਿਭਾਗੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ. ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਪਨ ਯੋਜਨਾਯ ਕਤ੍ਤੁਬ੍ਯਾਪਾਰਕਰਣਬ੍ਯਾਪਾਰਕਤ੍ਤੁਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਾਪਿ ਸਦ੍ਦਾਧਿਗਮਨੀਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮੁਖੇਨੇਵ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਸਬ੍ਬਾਸਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਨਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਛਸੁ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭੇਦੇਸੁ ਅਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ ਤਾਸੁ ‘‘ਏਵ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਨਂ ਸਰੂਪਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਵਨ੍ਤਿ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਏਵ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ‘‘ਮੇ’’ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਆਕਾਰਾਦਿਭੂਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਭਾਵਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭਾਵੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥਵਸੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥਵਸੇਨਾਤਿ ਚ ਭੂਤਤ੍ਥਉਤ੍ਤਮਤ੍ਥਵਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯੋ ਮਾਯਾਮਰੀਚਿਆਦਯੋ ਵਿਯ ਅਭੂਤਤ੍ਥੋ, ਅਨੁਸ੍ਸਵਾਦੀਹਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ ਵਿਯ ਅਨੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥੋ ਚ ਨ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਰੂਪਸਦ੍ਦਾਦਿਸਭਾਵੋ, ਰੁਪ੍ਪਨਾਨੁਭਵਨਾਦਿਸਭਾਵੋ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ‘‘ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੋ, ਪਰਮਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ‘‘ਏਵਂ ਮੇ’’ਤਿ ਪਦਾਨਂ ਪਨ ਅਤ੍ਥੋ ਅਭੂਤਤ੍ਤਾ, ਅਨੁਤ੍ਤਮਤ੍ਤਾ ਚ ਨ ਤਥਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਭੂਤਤ੍ਥਉਤ੍ਤਮਤ੍ਥਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥਵਸੇਨ ਵਿਸੇਸਨਭੂਤੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੇਵਾਤਿ. ਏਤੇਨ ਚ ਵਿਸੇਸਨੇਨ ਬਾਲਜਨੇਹਿ ‘‘ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਤਦੇਵਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਂ ਕਰੋਤਿ, ਹੇਤੁਨਾ ਵਾ ਸਾਧੇਤਿ ‘‘ਕਿਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ. ਯਂ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ, ਅਤ੍ਥਜਾਤਂ ਵਾ ‘‘ਏਵ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘‘ਮੇ’’ਤਿ ਵਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸਂ ਲਭੇਥ, ਤਂ ਏਤ੍ਥ ਰੂਪਫਸ੍ਸਾਦਿਧਮ੍ਮਸਮੁਦਾਯੇ, ‘‘ਏਵਂ ਮੇ’’ਤਿ ਪਦਾਨਂ ਵਾ ਅਤ੍ਥੇ. ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਨ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਰੂਪਫਸ੍ਸਾਦਿਭਾਵੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਏਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੇਵ, ‘‘ਏਵਂ ਮੇ’’ਤਿ ਪਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਪਨ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਅਧਿਕਾਰੋ. ‘‘ਯਞ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਤਪ੍ਪਾਕਟੀਕਰਣਂ, ਹੇਤੁਦਸ੍ਸਨਂ ਵਾ. ਯਂ ਤਂ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਂ ਸੋਤੇਨ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰੇਨ, ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਵਾ ਉਪਲਦ੍ਧਂ ਅਧਿਗਮਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਹਿ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਮਿਧ ਗਹਿਤਂ ਕਮ੍ਮਸਾਧਨੇਨਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਏਵਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਨਯੇਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਰੂਪਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਮੁਤ੍ਤਕੇਨਾਪਿ ਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਛਸੁ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭੇਦੇਸੁ ‘‘ਏਵ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਨਂ ਸਰੂਪਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਥਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਉਪਾਦਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਆਦਯੋ ਹਿ ਪੋਰਾਣਟ੍ਠਕਥਾਤੋ ਮੁਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਗਹਕਾਰੇਨੇਵ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਅਭਿਧਮ੍ਮਟ੍ਠਕਥਾਯ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਤਂ ਤਨ੍ਤਿ ਤਂ ਤਂ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ, ਸੋਤਪਥਮਾਗਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਉਪਾਦਾਯ ਤੇਸਂ ਉਪਧਾਰਿਤਾਕਾਰਨਿਦਸ੍ਸਨਾਵਧਾਰਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਾਮਸਨਵਸੇਨ ਏਵਨ੍ਤਿ ਚ ਸਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇ ਖਨ੍ਧੇ ਉਪਾਦਾਯ ਮੇਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਰੂਪਵੇਦਨਾਦਿਭੇਦੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇ ਉਪਾਦਾਯ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਕਾਰਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਉਪਾਦਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਤਾਨਿ ਤਾਨਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਉਪਾਦਾਯ ਰਥੋ ਗੇਹਂ, ਤੇ ਤੇ ਰੂਪਰਸਾਦਯੋ ਉਪਾਦਾਯ ਘਟੋ ਪਟੋ, ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਪਰਿਵਤ੍ਤਾਦਯੋ ਉਪਾਦਾਯ ਕਾਲੋ ਦਿਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਞ੍ਞਪੇਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਚੇਸਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਨ ਪਞ੍ਞਾਪਨਟ੍ਠੇਨ. ਯਾ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਪਨਾ, ਅਯਂ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੇਵ. ਦਿਟ੍ਠਾਦੀਨਿਉਪਨਿਧਾਯ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠਮੁਤਵਿਞ੍ਞਾਤੇ ਉਪਨਿਧਾਯ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਦਿਟ੍ਠਾਦਿਸਭਾਵਵਿਰਹਿਤੇ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨੋਪਿ ਹਿ ਸੁਤਵੋਹਾਰੋ ‘‘ਦੁਤਿਯਂ ਤਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕੋ ਵਿਯ ਪਠਮਾਦੀਨਿ ਦਿਟ੍ਠਮੁਤਵਿਞ੍ਞਾਤੇ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤੋ ‘‘ਉਪਨਿਧਾਪਞ੍ਞਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੇ. ਸਾ ਪਨੇਸਾ ਅਨੇਕਵਿਧਾ ਤਦਞ੍ਞਪੇਕ੍ਖੂਪਨਿਧਾ ਹਤ੍ਥਗਤੂਪਨਿਧਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੂਪਨਿਧਾਸਮਾਰੋਪਿਤੂਪਨਿਧਾ ਅਵਿਦੂਰਗਤੂਪਨਿਧਾ ਪਟਿਭਾਗੂਪਨਿਧਾ ਤਬ੍ਬਹੁਲੂਪਨਿਧਾਤਬ੍ਬਿਸਿਟ੍ਠੂਪਨਿਧਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਤਾਸੁ ਅਯਂ ‘‘ਦੁਤਿਯਂ ਤਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਾ ਵਿਯ ਪਠਮਾਦੀਨਂ ਦਿਟ੍ਠਾਦੀਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਦਞ੍ਞਪੇਕ੍ਖੂਪਨਿਧਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ.

ਏਵਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾਪਿ ਅਤ੍ਥਾਧਿਗਮਨੀਯਤਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਸਦ੍ਦਸਾਮਤ੍ਥਿਯੇਨ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਮਤ੍ਥਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਵਚਨਤ੍ਤਯੇ. ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ਉਪਨ੍ਯਾਸੋ ਅਤ੍ਥਨ੍ਤਰਂ ਆਰਭਿਤੁਕਾਮੇਨ ਯੋਜਿਤਤ੍ਤਾ. ‘‘ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਸੁਤਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਪਕਾਸਿਤੋਯਮਤ੍ਥੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾ ਸੁਤ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਕਾਸਿਤਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਕਾਰਵਿਸੇਸਾ ‘‘ਏਵ’’ਨ੍ਤਿ ਥੇਰੇਨ ਪਚ੍ਚਾਮਟ੍ਠਾਤਿ ਤੇਨ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਸਮ੍ਮੋਹੋ ਦੀਪਿਤੋ ਨਾਮ, ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਵਨ੍ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਅਸਮ੍ਮੋਹਂ ਦੀਪੇਤੀ’’ਤਿ. ਅਸਮ੍ਮੋਹਨ੍ਤਿ ਚ ਯਥਾਸੁਤੇ ਸੁਤ੍ਤੇ ਅਸਮ੍ਮੋਹਂ. ਤਦੇਵ ਯੁਤ੍ਤਿਯਾ, ਬ੍ਯਤਿਰੇਕੇਨ ਚ ਸਮਤ੍ਥੇਹਿ ‘‘ਨ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਕ੍ਖਮਾਨਞ੍ਚ ਸੁਤ੍ਤਂ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਂ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਞ੍ਚ. ਏਵਂ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰੇ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੇ ਸੁਤ੍ਤੇ ਕਥਂ ਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਪਟਿਵੇਧਸਮਤ੍ਥੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਇਮਾਯ ਯੁਤ੍ਤਿਯਾ, ਇਮਿਨਾ ਚ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕੇਨ ਥੇਰਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਅਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤੋ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬੋ ਅਤ੍ਥੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਮੀਦਿਸੇਸੁ ਯਥਾਰਹਂ. ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਸੁਤਾਕਾਰਸ੍ਸ ਯਾਥਾਵਤੋ ਉਪਰਿ ਥੇਰੇਨ ਦਸ੍ਸਿਯਮਾਨਤ੍ਤਾ ‘‘ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਮੋਸਂ ਦੀਪੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਾਲਨ੍ਤਰੇਨਾਤਿ ਸੁਤਕਾਲਤੋ ਅਪਰੇਨ ਕਾਲੇਨ. ਯਸ੍ਸ…ਪੇ… ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਨ ਸੁਵਣ੍ਣਭਾਜਨੇ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸੀਹਵਸਾ ਵਿਯ ਅਨਸ੍ਸਮਾਨਂ ਅਸਮ੍ਮੁਟ੍ਠਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋ ਏਵਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਦੀਪਿਤੇਨ ਪਨ ਅਤ੍ਥੇਨ ਕਿਂ ਪਕਾਸਿਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਚ੍ਚਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਇਚ੍ਚਸ੍ਸਾਤਿ ਇਤਿ ਅਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਸਮ੍ਮੋਹਸ੍ਸ, ਅਸਮ੍ਮੋਸਸ੍ਸ ਚ ਦੀਪਿਤਤ੍ਤਾ ਅਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸਪਞ੍ਞਾਸਿਦ੍ਧੀਤਿਆਦਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਸਮ੍ਮੋਹੇਨਾਤਿ ਸਮ੍ਮੋਹਾਭਾਵੇਨ. ਪਞ੍ਞਾਵਜ੍ਜਿਤਸਮਾਧਿਆਦਿਧਮ੍ਮਜਾਤੇਨ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਿਦ੍ਧਿ ਸਹਜਾਤਾਦਿਸਤ੍ਤਿਯਾ ਸਿਜ੍ਝਨਤੋ. ਸਮ੍ਮੋਹਪਟਿਪਕ੍ਖੇਨ ਵਾ ਪਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਧਮ੍ਮਜਾਤੇਨ. ਸਵਨਕਾਲਸਮ੍ਭੂਤਾਯ ਹਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਤਦੁਤ੍ਤਰਿਕਾਲਪਞ੍ਞਾਸਿਦ੍ਧਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਾਦਿਕੋਟਿਯਾ ਸਿਜ੍ਝਨਤੋ. ਇਤਰਤ੍ਥਾਪਿ ਯਥਾਰਹਂ ਨਯੋ ਨੇਤਬ੍ਬੋ.

ਏਵਂ ਪਕਾਸਿਤੇਨ ਪਨ ਅਤ੍ਥੇਨ ਕਿਂ ਵਿਭਾਵਿਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਦੁਬ੍ਬਿਧੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬੋ ਆਕਾਰੋ ਨਾਤਿਗਮ੍ਭੀਰੋ, ਯਥਾਸੁਤਧਾਰਣਮੇਵ ਤਤ੍ਥ ਕਰਣੀਯਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਸਤਿਯਾ ਬ੍ਯਾਪਾਰੋ ਅਧਿਕੋ, ਪਞ੍ਞਾ ਪਨ ਗੁਣੀਭੂਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਞ੍ਞਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਞ੍ਞਾਯ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਪਞ੍ਞਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਤਿ ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਚਨਂ, ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾ ਚੇਤ੍ਥ ਪਧਾਨਭਾਵੋ ‘‘ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਪ. ੧) ਵਿਯ. ਅਪਿਚ ਯਥਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਸੁ ਆਵਜ੍ਜਨਾਦਯੋ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਸਮਾਨਾਪਿ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਅਵਿਜਾਨਨਤੋ ਅਪ੍ਪਧਾਨਭੂਤਾ, ਏਵਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਯਪਿ ਅਪ੍ਪਧਾਨਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ਪਞ੍ਞਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਚਨਮ੍ਪਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾ ਚੇਤ੍ਥ ਪੁਰੇਚਾਰਿਭਾਵੋ. ਇਤਿ ਸਹਜਾਤਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੋ ਪੁਰੇਜਾਤਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੋਤਿ ਦੁਵਿਧੋਪਿ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੋ ਇਧ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਯਥਾ ਚੇਤ੍ਥ, ਏਵਂ ਸਤਿ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਯਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਮੇਸ ਨਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਂ ਵਿਭਾਵਿਤੇਨ ਸਮਤ੍ਥਤਾਵਚਨੇਨ ਕਿਮਨੁਭਾਵਿਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਦੁਭਯਸਮਤ੍ਥਤਾਯੋਗੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸ੍ਸ, ਸਙ੍ਕਾਸਨਾਦੀਹਿ ਵਾ ਛਹਿ ਅਤ੍ਥਪਦੇਹਿ, ਅਕ੍ਖਰਾਦੀਹਿ ਚ ਛਹਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਦੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ, ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਵਾ ਰਸੇਨ ਸਾਦੁਰਸਸ੍ਸ. ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੋਯੇਵ ਨਵਲੋਕੁਤ੍ਤਰਰਤਨਸਨ੍ਨਿਧਾਨਤੋ ਸਤ੍ਤਵਿਧਸ੍ਸ, ਦਸਵਿਧਸ੍ਸ ਵਾ ਰਤਨਸ੍ਸ ਸਨ੍ਨਿਧਾਨੋ ਕੋਸੋ ਵਿਯਾਤਿ ਧਮ੍ਮਕੋਸੋ, ਤਥਾ ਧਮ੍ਮਭਣ੍ਡਾਗਾਰੋ, ਤਤ੍ਥ ਨਿਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਧਮ੍ਮਭਣ੍ਡਾਗਾਰਿਕੋ. ਅਥ ਵਾ ਨਾਨਾਰਾਜਭਣ੍ਡਰਕ੍ਖਕੋ ਭਣ੍ਡਾਗਾਰਿਕੋ ਵਿਯਾਤਿ ਭਣ੍ਡਾਗਾਰਿਕੋ, ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨੁਰਕ੍ਖਕੋ ਭਣ੍ਡਾਗਾਰਿਕੋਤਿ ਤਮੇਵ ਸਦਿਸਤਾਕਾਰਣਦਸ੍ਸਨੇਨ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਧਮ੍ਮਭਣ੍ਡਾਗਾਰਿਕੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਧਮ੍ਮਧਰੋ, ਸਬ੍ਬਪਾਠੀ ਚ ਸਾਸਨੇ;

ਆਨਨ੍ਦੋ ਨਾਮ ਨਾਮੇਨ, ਧਮ੍ਮਾਰਕ੍ਖੋ ਤਵਂ ਮੁਨੇ’’ਤਿ. (ਅਪ. ੧.੫੪੨);

ਅਞ੍ਞਥਾਪਿ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਮਤ੍ਥਂ ਦੀਪੇਤਿ ‘‘ਅਪਰੋ ਨਯੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ, ਏਵਂ ਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਨਂ ਆਕਾਰਨਿਦਸ੍ਸਨਾਵਧਾਰਣਤ੍ਥਾਨਂ ਅਵਿਪਰੀਤਸਦ੍ਧਮ੍ਮਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ਤਬ੍ਬਿਸਯੇਹਿ ਤੇਹਿ ਅਤ੍ਥੇਹਿ ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰਸ੍ਸ ਦੀਪਨਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯੋਨਿ…ਪੇ… ਦੀਪੇਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਯੋਨਿਸੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕੇਨ ਞਾਪਕਹੇਤੁਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਹਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਸੋ ਕਾਰਣੇ, ਕਸ੍ਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਇਮਿਨਾ ਵਚਨੇਨੇਵ ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਪਟਿਵੇਧਸਮ੍ਭਵਤੋ ਅਗ੍ਗਿ ਵਿਯ ਧੂਮੇਨ ਕਾਰਿਯੇਨ ਕਾਰਣਭੂਤੋ ਸੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਤਦਨ੍ਵਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਯਥਾਰਹਂ. ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾਲਂ ਆਵੁਸੋ ਕਤ੍ਥ ਭਾਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਅਧੁਨਾ ਪਕਰਣਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਕ੍ਖਮਾਨਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ‘‘ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦੇਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਂ ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਸਵਨਂ ਸਮਾਧਾਨਮਨ੍ਤਰੇਨ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਦੀਪੇਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਕਾਰਣੇਨ ਞਾਪਕਹੇਤੁਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਤਦੇਵ ਸਮਤ੍ਥੇਤਿ ‘‘ਤਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਸਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇਨ ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਦੇਸਕਪਯੋਜਨਾਦਿਨਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ. ਕਿਂ ਇਮਿਨਾ ਪਕਾਸਿਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਚੇਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਦ੍ਵਯੇ. ‘‘ਨ ਹਿ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਕਾਰਣਭੂਤੇਨ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੇਨ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਚ ਫਲਭੂਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਸ੍ਸ ਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਏਵ ਸਮਤ੍ਥਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਪਨ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਸ੍ਸ ਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਸਮਤ੍ਥਨਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਸ੍ਮਾਤਿ ਚੇ? ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੇ ਪਯਿਰੁਪਾਸਨਾਭਾਵਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਤੋ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ. ਅਤ੍ਥਵਸੇਨੇਵ ਹਿ ਸੋ ਪਾਕਟੋਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ.

ਏਤ੍ਥਾਹ – ਯਥਾ ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਫਲਭੂਤੇਨ ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਮਾਪਣਿਧਿਪੁਬ੍ਬੇਕਤਪੁਞ੍ਞਤਾਨਂ ਕਾਰਣਭੂਤਾਨਂ ਸਿਦ੍ਧਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਤਦਵਿਨਾਭਾਵਤੋ, ਏਵਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਫਲਭੂਤੇਨ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਾਨਂ ਕਾਰਣਭੂਤਾਨਂ ਸਿਦ੍ਧਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾ ਅਸ੍ਸੁਤਵਤੋ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਵਿਰਹਿਤਸ੍ਸ ਚ ਤਦਭਾਵਤੋ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ‘‘ਨ ਹਿ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਸਮਤ੍ਥਨਵਚਨੇਨ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੇਨ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਚ ਕਾਰਣਭੂਤੇਨ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਸ੍ਸੇਵ ਫਲਭੂਤਸ੍ਸ ਸਿਦ੍ਧਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਨ੍ਤਰਸਮ੍ਭਵਤੋ ਹਿ ਤਥਾ ਸਿਦ੍ਧਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਾ ਨ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਬਾਹਿਰਕਾਰਣਤ੍ਤਾ, ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਪਨ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਵਿਯ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤਕਾਰਣਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਕਾਰਣਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਕਨ੍ਤਕਾਰਣੇ ਹੋਨ੍ਤੇ ਕਿਮਤ੍ਥਿਯਾ ਅਨੇਕਨ੍ਤਕਾਰਣਂ ਪਤਿ ਫਲਭਾਵਪਰਿਕਪ੍ਪਨਾਤਿ ਤਥਾਯੇਵੇਤਸ੍ਸ ਸਿਦ੍ਧਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਠਮਂ ਫਲੇਨ ਕਾਰਣਸ੍ਸ ਸਿਦ੍ਧਿਦਸ੍ਸਨਂ ਨਦੀਪੂਰੇਨ ਵਿਯ ਉਪਰਿ ਵੁਟ੍ਠਿਸਬ੍ਭਾਵਸ੍ਸ, ਦੁਤਿਯਂ ਕਾਰਣੇਨ ਫਲਸ੍ਸ ਸਿਦ੍ਧਿਦਸ੍ਸਨਂ ਏਕਨ੍ਤਵਸ੍ਸਿਨਾ ਵਿਯ ਮੇਘਵੁਟ੍ਠਾਨੇਨ ਵੁਟ੍ਠਿਪਵਤ੍ਤਿਯਾ.

‘‘ਅਪਰੋ ਨਯੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਞ੍ਞਥਾਪਿ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਮਾਹ, ਯਸ੍ਮਾ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਏਵਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਨਾਨਾਕਾਰਨਿਦ੍ਦੇਸੋਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸੋ ਚ ਆਕਾਰੋਤਿ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਨੁਸਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਨਾਨਾਕਾਰੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਨਾਨਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਗ੍ਗਹਣਸਙ੍ਖਾਤੋ ਸੋ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪ੍ਪਭੇਦਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਸਕਲਸਾਸਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਓਗਾਹਨਾਕਾਰੋ. ਏਵਂ ਭਦ੍ਦਕੋਤਿ ਨਿਰਵਸੇਸਪਰਹਿਤਪਾਰਿਪੂਰਿਭਾਵਕਾਰਣਤ੍ਤਾ ਏਵਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਨਾਨਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਗ੍ਗਹਣੇਨ ਸੁਨ੍ਦਰੋ ਸੇਟ੍ਠੋ, ਸਮਾਸਪਦਂ ਵਾ ਏਤਂ ਏਵਂ ਈਦਿਸੋ ਭਦ੍ਦੋ ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਨ ਪਣਿਹਿਤੋ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤੋ, ਸਮ੍ਮਾ ਅਪ੍ਪਣਿ ਹਿਤੋ ਅਤ੍ਤਾ ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਤਥਾ, ਤਸ੍ਸ. ਪਚ੍ਛਿਮਚਕ੍ਕਦ੍ਵਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਮਾਪਣਿਧਿਪੁਬ੍ਬੇਕਤਪੁਞ੍ਞਤਾਸਙ੍ਖਾਤਗੁਣਦ੍ਵਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ. ਗੁਣਸ੍ਸੇਵ ਹਿ ਅਪਰਾਪਰਵੁਤ੍ਤਿਯਾ ਪਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਚਕ੍ਕਭਾਵੋ. ਚਰਨ੍ਤਿ ਵਾ ਏਤੇਨ ਸਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵਂ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵੇਸੂਤਿ ਵਾ ਚਕ੍ਕਂ. ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਕ੍ਕਾਨਿ, ਯੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਨਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਚਤੁਚਕ੍ਕਂ ਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੩੧) ਪਚ੍ਛਿਮਭਾਵੋ ਚੇਤ੍ਥ ਦੇਸਨਾਕ੍ਕਮਵਸੇਨੇਵ. ਪੁਰਿਮਚਕ੍ਕਦ੍ਵਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਪਤਿਰੂਪਦੇਸਵਾਸਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਸਙ੍ਖਾਤਗੁਣਦ੍ਵਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਪੁਰਿਮਕਾਰਣਂ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਇਧ ਕਾਰਣਮਾਹ ‘‘ਨ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ.

ਤੇਨ ਕਿਂ ਪਕਾਸਿਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਚ੍ਚਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਇਤਿ ਇਮਾਯ ਚਤੁਚਕ੍ਕਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਰਣਭੂਤਾਯ. ਅਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ. ਪਚ੍ਛਿਮਚਕ੍ਕਦ੍ਵਯਸਿਦ੍ਧਿਯਾਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਚਕ੍ਕਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵੇਨ ਸਿਦ੍ਧਿਯਾ. ਆਸਯਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਅਨੁਲੋਮਿਕਖਨ੍ਤਿਯਾ, ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਾਞਾਣ-ਮਗ੍ਗਞਾਣਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਸ੍ਸ ਚਾਤਿ ਦੁਵਿਧਸ੍ਸਾਪਿ ਆਸਯਸ੍ਸ ਅਸੁਦ੍ਧਿਹੇਤੁਭੂਤਾਨਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਦੂਰੀਭਾਵੇਨ ਸੁਦ੍ਧਿ. ਤਦੇਵ ਹਿ ਦ੍ਵਯਂ ਵਿਵਟ੍ਟਨਿਸ੍ਸਿਤਾਨਂ ਸੁਦ੍ਧਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਸਯੋ. ਸਮ੍ਮਾਪਣਿਹਿਤਤ੍ਤੋ ਹਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਚ ਕਤਪੁਞ੍ਞੋ ਸੁਦ੍ਧਾਸਯੋ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਪਣਿਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਸੇਯ੍ਯਸੋ ਨਂ ਤਤੋ ਕਰੇ’’ਤਿ, (ਧ. ਪ. ੪੩) ‘‘ਕਤਪੁਞ੍ਞੋਸਿ ਤ੍ਵਂ ਆਨਨ੍ਦ, ਪਧਾਨਮਨੁਯੁਞ੍ਜ ਖਿਪ੍ਪਂ ਹੋਹਿਸਿ ਅਨਾਸਵੋ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੨੦੭) ਚ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਕਤ੍ਤੁਕਮ੍ਯਤਾਛਨ੍ਦੋ ਆਸਯੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਦਯੁਤ੍ਤਮੇਵ ‘‘ਤਾਯ ਚ ਆਸਯਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਅਧਿਗਮਬ੍ਯਤ੍ਤਿਸਿਦ੍ਧੀ’’ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਵਿਰੋਧਤੋ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਮਗ੍ਗਞਾਣਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਆਸਯਸ੍ਸ ਸੁਦ੍ਧਿ ਨ ਯੁਤ੍ਤਾ ਤਾਯ ਅਧਿਗਮਬ੍ਯਤ੍ਤਿਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਅਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋਤਿ? ਨੋ ਨ ਯੁਤ੍ਤੋ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ, ਪਚ੍ਛਿਮਾਨਂ ਮਗ੍ਗਾਨਂ, ਫਲਾਨਞ੍ਚ ਕਾਰਣਭਾਵਤੋ. ਪਯੋਗਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਪਯੋਗਸ੍ਸ ਵਿਸਦਭਾਵੇਨ ਸੁਦ੍ਧਿ, ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਵਾ ਕਾਯਵਚੀਪਯੋਗਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੋਸਭਾਵੇਨ ਸੁਦ੍ਧਿ. ਪਤਿਰੂਪਦੇਸਵਾਸੀ, ਹਿ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸੇਵੀ ਚ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਸੁਦ੍ਧਪਯੋਗੋ ਹੋਤਿ. ਤਥਾਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੇਨ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਪਯੋਗੇਨ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਭਾਵਾਵਹੇਨ ਚ ਕਾਯਵਚੀਪਯੋਗੇਨ ਅਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਯਂ ਵਿਸਾਰਦੋ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਭੂਤੋ ਚ ਥੇਰੋ, ਤੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ ਪੁਰਿਮਚਕ੍ਕਦ੍ਵਯਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਯੋਗਸੁਦ੍ਧਿ ਸਿਦ੍ਧਾਵਾਤਿ. ਤੇਨ ਕਿਂ ਵਿਭਾਵਿਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਾਯ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਧਿਗਮਬ੍ਯਤ੍ਤਿਸਿਦ੍ਧੀਤਿ ਪਟਿਵੇਧਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਧਿਗਮੇ ਛੇਕਭਾਵਸਿਦ੍ਧਿ. ਅਧਿਗਮੇਤਬ੍ਬਤੋ ਹਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਤੋ ਪਟਿਵੇਧੋ ‘‘ਅਧਿਗਮੋ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਆਗਮੋਤਿ ਚ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਤ੍ਥਪਰਤ੍ਥਾਦਯੋ ਏਤੇਨ, ਆਭੁਸੋ ਵਾ ਗਮਿਤਬ੍ਬੋ ਞਾਤਬ੍ਬੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ.

ਤੇਨ ਕਿਮਨੁਭਾਵਿਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਇਤੀਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾਤਿ ਵਾ ਕਾਰਣਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਵਚਨਨ੍ਤਿ ਨਿਦਾਨਵਚਨਂ ਲੋਕਤੋ, ਧਮ੍ਮਤੋ ਚ ਸਿਦ੍ਧਾਯ ਉਪਮਾਯ ਤਮਤ੍ਥਂ ਞਾਪੇਤੁਂ ‘‘ਅਰੁਣੁਗ੍ਗਂ ਵਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ‘‘ਉਪਮਾਯ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ, ਅਤ੍ਥਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾ’’ਤਿ (ਜਾ. ੨.੧੯.੨੪) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਰੁਣੋਤਿ ਸੂਰਿਯਸ੍ਸ ਉਦਯਤੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਉਟ੍ਠਿਤਰਂਸਿ, ਤਸ੍ਸ ਉਗ੍ਗਂ ਉਗ੍ਗਮਨਂ ਉਦਯਤੋ ਉਦਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਦਯਾਵਾਸਮੁਗ੍ਗਚ੍ਛਤੋ ਸੂਰਿਯਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਪੁਰੇਚਰਂ ਭਵਿਤੁਂ ਅਰਹਤਿ ਵਿਯਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਆਗਮਾਧਿਗਮਬ੍ਯਤ੍ਤਿਯਾ ਈਦਿਸਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਨਿਦਾਨਵਚਨਂ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਭਵਿਤੁਮਰਹਤਿ, ਨਿਦਾਨਭਾਵਂ ਗਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਇਦਮਤ੍ਥਜਾਤਂ ਅਨੁਭਾਵਿਤਨ੍ਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਮੋਹਾਸਮ੍ਮੋਸਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸਤ੍ਥਸ੍ਸ ਦੀਪਕੇਹਿ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦ ਸੁਤ-ਸਦ੍ਦੇਹਿ ਪਕਾਸੇਤਬ੍ਬਮਤ੍ਥਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਪਰੋ ਨਯੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਪਟਿਵੇਧਦੀਪਕੇਨ, ਸੋਤਬ੍ਬਪ੍ਪਭੇਦਪਟਿਵੇਧਦੀਪਕੇਨਾ’’ਤਿ ਚ ਇਮਿਨਾ ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਦੇਹਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਦੀਪਿਤਂ ਅਸਮ੍ਮੋਹਾਸਮ੍ਮੋਸਸਙ੍ਖਾਤਂ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਮਾਹ ਅਸਮ੍ਮੋਹੇਨ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸ, ਅਸਮ੍ਮੋਸੇਨ ਚ ਸੋਤਬ੍ਬਪ੍ਪਭੇਦਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸ ਸਿਜ੍ਝਨਤੋ. ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਪਨ ਪਕਾਸੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਆਚਰਿਯਧਮ੍ਮਪਾਲਤ੍ਥੇਰੇਨ ‘‘ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਪਟਿਵੇਧਦੀਪਕੇਨਾਤਿਆਦਿਨਾ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦ ਸੁਤ-ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਸੁ ਅਸਮ੍ਮੋਹਾਸਮ੍ਮੋਸਦੀਪਨਤੋ ਚਤੁਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਯੋਜਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੧). ਹੇਤੁਗਬ੍ਭਞ੍ਚੇਤਂ ਪਦਦ੍ਵਯਂ, ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਪਟਿਵੇਧਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ, ਸੋਤਬ੍ਬਪ੍ਪਭੇਦ-ਪਟਿਵੇਧਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਚ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਸ੍ਸ ਦੀਪਕਤ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਸਬ੍ਭਾਵੋ, ਅਤ੍ਥਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਬ੍ਭਾਵੋ ਤਥਾ. ‘‘ਸਮ੍ਭਵ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਸਮ੍ਭਵਨਂ ਸਮ੍ਭਵੋ, ਅਤ੍ਥਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਨਂ ਸਮ੍ਭਵੋ ਤਥਾ. ਏਵਂ ਇਤਰਤ੍ਥਾਪਿ. ‘‘ਸੋਤਬ੍ਬਪ੍ਪਭੇਦਪਟਿਵੇਧਦੀਪਕੇਨਾ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਪਨ ਅਯਂ ਸੁਤ-ਸਦ੍ਦੋ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦਸਨ੍ਨਿਧਾਨਤੋ, ਵਕ੍ਖਮਾਨਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਵਾ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਸੋਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਵਿਸੇਸਂ ਆਮਸਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਸੋਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਾਨਂ ਭਾਸਿਤਤ੍ਥਪਯੋਜਨਤ੍ਥਾਨਂ, ਤੀਸੁ ਚ ਞਾਣੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਞਾਣਸ੍ਸ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਭਾਵਤੋ ਤਬ੍ਭਾਵਪਟਿਵੇਧਦੀਪਕੇਨ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਤ੍ਥਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸਬ੍ਭਾਵਦੀਪਨਂ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਸੋਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਨ ਅਤ੍ਥਾਧਿਗਮਹੇਤੁਤੋ, ਤਂਵਸੇਨ ਚ ਤਦਵਸੇਸਹੇਤੁਪ੍ਪਭੇਦਸ੍ਸ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ, ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਭਾਵਤੋ ਚ ਸੋਤਬ੍ਬਪ੍ਪਭੇਦਦੀਪਕੇਨ ਸੁਤ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਧਮ੍ਮਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸਬ੍ਭਾਵਦੀਪਨਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਦੇਵਤ੍ਥਞ੍ਹਿ ਞਾਪੇਤੁਂ ‘‘ਅਸਮ੍ਮੋਹਦੀਪਕੇਨ, ਅਸਮ੍ਮੋਸਦੀਪਕੇਨਾ’’ਤਿ ਚ ਅਵਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

ਏਵਂ ਅਸਮ੍ਮੋਹਾਸਮ੍ਮੋਸਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸਤ੍ਥਸ੍ਸ ਦੀਪਕੇਹਿ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦ ਸੁਤ-ਸਦ੍ਦੇਹਿ ਪਕਾਸੇਤਬ੍ਬਮਤ੍ਥਂ ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਾਵਿਕ੍ਖੇਪਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸਤ੍ਥਸ੍ਸ ਦੀਪਕੇਹਿਪਿ ਤੇਹਿ ਪਕਾਸੇਤਬ੍ਬਮਤ੍ਥਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਵਨ੍ਤਿ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਏਵਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਭਾਸਮਾਨੋ, ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ…ਪੇ… ਭਾਸਮਾਨੋ’’ਤਿ ਚ ਇਮਿਨਾ ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਦੇਹਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਦੀਪਿਤਂ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਾਵਿਕ੍ਖੇਪਸਙ੍ਖਾਤਂ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਮਾਹ, ‘‘ਏਤੇ ਮਯਾ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਪਨ ਪਕਾਸੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਂ ਸਵਨਯੋਗਦੀਪਕਨ੍ਤਿ ਚ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਵਸੇਨ ਸਵਨਯੋਗਸ੍ਸ ਸਿਜ੍ਝਨਤੋ ਤਦੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਤਥਾ ਹਿ ਆਚਰਿਯਧਮ੍ਮਪਾਲਤ੍ਥੇਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਵਨਧਾਰਣਵਚੀਪਰਿਚਰਿਯਾ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਸੇਸੇਨ ਸੋਤਾਵਧਾਰਣਪਟਿਬਦ੍ਧਾਤਿ ਤੇ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਦੀਪਕੇਨ ਸੁਤਸਦ੍ਦੇਨ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੧). ਮਨੋਦਿਟ੍ਠੀਹਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨੁਪੇਕ੍ਖਨਸੁਪ੍ਪਟਿਵੇਧਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਮਨਸਿਕਾਰਪਟਿਬਦ੍ਧਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਦ੍ਦੀਪਕਵਚਨੇਨੇਵ ਏਤੇ ਮਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਪਕਾਸੇਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਵਨ੍ਤਿ ਚ…ਪੇ… ਦੀਪੇਤੀ’’ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਾ. ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾਤਿ ‘‘ਇਧ ਸੀਲਂ ਕਥਿਤਂ, ਇਧ ਸਮਾਧਿ, ਇਧ ਪਞ੍ਞਾ, ਏਤ੍ਤਕਾਵ ਏਤ੍ਥ ਅਨੁਸਨ੍ਧਯੋ’’ਤਿਆਦਿਭੇਦੇਨ ਮਨਸਾ ਅਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾ. ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾਤਿ ਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਾਯ, ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮੇ ‘‘ਇਤਿ ਰੂਪਂ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਵਤ੍ਥਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ.

ਸਵਨਧਾਰਣਵਚੀਪਰਿਚਰਿਯਾ ਚ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਸੇਸੇਨ ਸੋਤਾਵਧਾਰਣਪਟਿਬਦ੍ਧਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਦ੍ਦੀਪਕਵਚਨੇਨੇਵ ਬਹੂ ਮਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸੁਤਾ ਧਾਤਾ ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਿਤਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਪਕਾਸੇਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ…ਪੇ… ਦੀਪੇਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਤਾਤਿ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਤਾ. ਧਾਤਾਤਿ ਸੁਵਣ੍ਣਭਾਜਨੇ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸੀਹਵਸਾ ਵਿਯ ਮਨਸਿ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਭਾਵਸਾਧਨੇਨ ਉਪਧਾਰਿਤਾ. ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਿਤਾਤਿ ਪਗੁਣਤਾਸਮ੍ਪਾਦਨੇਨ ਵਾਚਾਯ ਪਰਿਚਿਤਾ ਸਜ੍ਝਾਯਿਤਾ. ਇਦਾਨਿ ਪਕਾਸੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਦ੍ਵਯਦੀਪਕੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਦ੍ਦਦ੍ਵਯੇਨ ਵਿਭਾਵੇਤਬ੍ਬਮਤ੍ਥਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਦੁਭਯੇਨਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਤਦੁਭਯੇਨਾਤਿ ਪੁਰਿਮਨਯੇ, ਪਚ੍ਛਿਮਨਯੇ ਚ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਕਾਸੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਕਾਸਕੇਨ ਤੇਨ ਦੁਬ੍ਬਿਧੇਨ ਸਦ੍ਦੇਨ. ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋਤਿ ਆਦਰਜਨਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਵਚਨਂ. ਤਦੇਵ ਕਾਰਣਂ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕੇਨ ਵਿਵਰਤਿ, ਯੁਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਦਲ਼੍ਹਂ ਕਰੋਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਰਿਪੁਣ੍ਣਞ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਅਸੁਣਨ੍ਤੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਲਕ੍ਖਣੇ, ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਵਾ ਅਨ੍ਤ-ਸਦ੍ਦੋ. ਮਹਤਾ ਹਿਤਾਤਿ ਮਹਨ੍ਤਤੋ ਹਿਤਸ੍ਮਾ. ਪਰਿਬਾਹਿਰੋਤਿ ਸਬ੍ਬਤੋ ਭਾਗੇਨ ਬਾਹਿਰੋ.

ਏਤੇਨ ਪਨ ਵਿਭਾਵੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਦੀਪਕੇਨ ਸਦ੍ਦਦ੍ਵਯੇਨ ਅਨੁਭਾਵੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਮਨੁਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਅਤ੍ਥੇ ਯੋਜਿਤਾਯੇਵ ਏਤੇ ਸਦ੍ਦਾ ਇਧ ਏਕਸ੍ਸੇਵਾਨੁਭਾਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਨੁਭਾਵਕਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਾਤਿ ਞਾਪੇਤੁਂ ‘‘ਸਕਲੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਾਮਞ੍ਚ ਮੇ-ਸਦ੍ਦੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਪੁਬ੍ਬੇਨ ਯੋਜਿਤੋ, ਤਦਪੇਕ੍ਖਾਨਂ ਪਨ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦ ਸੁਤ-ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਹਚਰਣਤੋ, ਅਵਿਨਾਭਾਵਤੋ ਚ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤਨ੍ਤਿ ਤਥਾਗਤੇਨ ਪਕਾਰਤੋ ਵਿਦਿਤਂ, ਭਾਸਿਤਂ ਵਾ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਦਹਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਤਨਿ ‘‘ਮਮੇਦ’’ਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤੋ. ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਚੇਤਂ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਭੂਮਿਨ੍ਤਿ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਵਿਸਯਂ, ਸੋ ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਪਕਤਞ੍ਞੁਤਾਸਙ੍ਖਾਤਾ ‘‘ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦਹਤੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੧੯੫) ਏਵਂ ਮਹਾਚੋਰਦੀਪਕੇਨ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਅਨਰਿਯਵੋਹਾਰਾਵਤ੍ਥਾ, ਤਥਾ ਚਾਹ ‘‘ਤਥਾਗਤ…ਪੇ… ਅਦਹਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਸੇਸੋ. ਤਥਾ ਸਾਵਕਤ੍ਤਂ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤੋਤਿ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਭੂਮਿਓਕ੍ਕਮਨਸਰੂਪਕਥਨਂ. ਨਨੁ ਚ ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ‘‘ਮਮੇਤਂ ਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਅਧਿਮਾਨਸ੍ਸ, ਮਹਾਕਸ੍ਸਪਤ੍ਥੇਰਾਦੀਨਞ੍ਚ ਤਦਾਸਙ੍ਕਾਯ ਅਭਾਵਤੋ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਭੂਮਿਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾਦਿਵਚਨਂ ਨਿਰਤ੍ਥਕਂ ਸਿਯਾਤਿ? ਨਯਿਦਮੇਵਂ ‘‘ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੇਨ ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਅਨੁਭਾਵਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸੇਵ ਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਤੇਨ ਹਿ ਅਨੁਭਾਵੇਤਬ੍ਬਮਤ੍ਥਂਯੇਵ ਤਥਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨ ਪਨ ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਧਿਮਾਨਸ੍ਸ, ਮਹਾਕਸ੍ਸਪਤ੍ਥੇਰਾਦੀਨਞ੍ਚ ਤਦਾਸਙ੍ਕਾਯ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਨਿਟ੍ਠਮੇਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਦੇਵਤਾਨਂ ਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਾਪੇਕ੍ਖਂ ਤਥਾਵਚਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਦਿਸੀ ਚੋਦਨਾ ਅਨਵਕਾਸਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਿਰ ਸਮਯੇ ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਦੇਵਤਾਨਂ ਏਵਂ ਚੇਤਸੋ ਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੋ ਉਦਪਾਦਿ ‘‘ਭਗਵਾ ਚ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ, ਅਯਞ੍ਚਾਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਦੇਸਨਾਕੁਸਲੋ, ਇਦਾਨਿ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਸਕ੍ਯਕੁਲਪ੍ਪਸੁਤੋ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਭਾਤਾ, ਚੂਲ਼ਪਿਤੁਪੁਤ੍ਤੋ ਚ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ਸਯਂ ਸਚ੍ਛਿਕਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਭਗਵਤੋਯੇਵ ਵਚਨਂ ਯਥਾਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਮੇਵ ਚੇਤੋਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਮਞ੍ਞਾਯ ਤਦਭਿਪਰਿਹਰਣਤ੍ਥਂ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਭੂਮਿਸਮਤਿਕ੍ਕਮਨਾਦਿਅਤ੍ਥੋ ਅਨੁਭਾਵਿਤੋਤਿ. ਸਾਯੇਵ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾ ਅਨਰਿਯਵੋਹਾਰਾਵਤ੍ਥਾ ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋ, ਤਦਵਤ੍ਥਾਨੋਕ੍ਕਮਨਸਙ੍ਖਾਤਾ ਚ ਸਾਵਕਤ੍ਤਪਟਿਜਾਨਨਾ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋ. ਏਵਂ ਸਤਿ ਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤਰੇਨ ਪੁਰਿਮਤ੍ਥਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਪਿਚ ਕੁਹਨਲਪਨਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਅਕੁਸਲਰਾਸਿ ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋ, ਤਬ੍ਬਿਰਹਿਤਭਾਵੋ ਚ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋ.‘‘ਕੇਵਲ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤਰੇਨ ਦਸ੍ਸਨਂ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਯ ਅਨਰਿਯਵੋਹਾਰਾਵਤ੍ਥਾਯ ਪਰਿਮੋਚੇਤਿ. ਸਾਵਕਤ੍ਤਂ ਪਟਿਜਾਨਨੇਨ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਅਪਦਿਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਪਿਚ ਸਤ੍ਥੁਕਪ੍ਪਾਦਿਕਿਰਿਯਤੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਮੋਚੇਤਿ ਤਕ੍ਕਿਰਿਯਾਸਙ੍ਕਾਯ ਸਮ੍ਭਵਤੋ. ‘‘ਸਤ੍ਥੁ ਭਗਵਤੋਯੇਵ ਵਚਨਂ ਮਯਾਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਅਪਦਿਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥਨ੍ਤਰਮਨੁਭਾਵਨਂ ਹੋਤਿ. ‘‘ਜਿਨਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਪਿ ਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤਰਦਸ੍ਸਨਂ, ਅਤ੍ਥਨ੍ਤਰਮਨੁਭਾਵਨਮੇਵ ਵਾ. ਅਪ੍ਪੇਤੀਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਪਰਮਤ੍ਥੇਸੁ ਯਥਾਰਹਂ ਸਤ੍ਤੇ ਨੇਤੀਤਿ ਨੇਤ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮੋਯੇਵ ਨੇਤ੍ਤਿ ਤਥਾ. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਉਭਯਥਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਅਨੁਭਾਵੇਤਬ੍ਬਮਤ੍ਥਮਨੁਭਾਵੇਤਿ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਭਾਵਤਨ੍ਤਿ ਦੇਸਨਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਤਭਾਵਂ. ਪੁਰਿਮਵਚਨਂ ਵਿਵਰਨ੍ਤੋਤਿ ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤਵਸੇਨ ਪੁਰਿਮਤਰਂ ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਭਗਵਤਾ ਵਚਨਮੇਵ ਉਤ੍ਤਾਨਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ, ਇਦਂ ਵਚਨਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਚਤੂਹਿ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਞਾਣੇਹਿ ਵਿਸਾਰਦਸ੍ਸ, ਵਿਸਾਰਦਹੇਤੁਭੂਤਚਤੁਵੇਸਾਰਜ੍ਜਞਾਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਾ. ਦਸਞਾਣਬਲਧਰਸ੍ਸ. ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤੇ ਉਤ੍ਤਮਟ੍ਠਾਨੇ ਠਿਤਸ੍ਸ, ਉਸਭਸ੍ਸ ਇਦਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੇਨ ਆਸਭਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਕਮ੍ਪਨਸਭਾਵਭੂਤੇ ਠਾਨੇ ਠਿਤਸ੍ਸ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਦਾ ਤਥਾਗਤੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ…ਪੇ… ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਅ. ਨਿ. ੪.੩੩) ਸੀਹੋਪਮਸੁਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਆਗਤੇਨ ਅਨੇਕਨਯੇਨ ਸੀਹਨਾਦਨਦਿਨੋ. ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੇਸੁ, ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਉਤ੍ਤਮਸ੍ਸ. ਨ ਚੇਤ੍ਥ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਲਕ੍ਖਣਾਭਾਵਤੋ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਵਸੇਨ ਸਮਾਸੋ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਹਿ ਸਕ੍ਕਤਗਨ੍ਥੇਸੁ, ਸਾਸਨਗਨ੍ਥੇਸੁ ਚ ਏਵਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਧਮ੍ਮੇਨ ਸਤ੍ਤਾਨਮਿਸ੍ਸਰਸ੍ਸ. ਧਮ੍ਮਸ੍ਸੇਵ ਇਸ੍ਸਰਸ੍ਸ ਤਦੁਪ੍ਪਾਦਨਵਸੇਨਾਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਸੇਸਪਦਦ੍ਵਯਂ ਤਸ੍ਸੇਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤਰਦੀਪਨਂ. ਧਮ੍ਮੇਨ ਲੋਕਸ੍ਸ ਪਦੀਪਮਿਵ ਭੂਤਸ੍ਸ, ਤਦੁਪ੍ਪਾਦਕਭਾਵੇਨ ਵਾ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਖਾਤਪਦੀਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ. ‘‘ਧਮ੍ਮਕਾਯੋਤਿ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੧੧੮) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਧਮ੍ਮੇਨ ਲੋਕਪਟਿਸਰਣਭੂਤਸ੍ਸ, ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਵਾ ਪਟਿਸਰਣੇਨ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ. ‘‘ਯਂਨੂਨਾਹਂ…ਪੇ… ਤਮੇਵ ਧਮ੍ਮਂ ਸਕ੍ਕਤ੍ਵਾ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਾਨੇਤ੍ਵਾ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੨੧; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੭੩) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਵਰਚਕ੍ਕਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਨੋ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਾਨਮੇਤਸ੍ਸ ਵਾ ਆਣਾਚਕ੍ਕਵਰਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਨੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਇਦਂ ਵਚਨਂ ਸਮ੍ਮੁਖਾਵ ਮਯਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਤਿ ਪਦਸਮੁਦਾਯਭੂਤੇ ਵਾਕ੍ਯੇ. ਕਙ੍ਖਾ ਵਾ ਵਿਮਤਿ ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦਲ਼੍ਹਤਰਂ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਕਙ੍ਖਾ. ਨਾਤਿਸਂਸਪ੍ਪਨਂ ਮਤਿਭੇਦਮਤ੍ਤਂ ਵਿਮਤਿ. ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਮਿਦਂ ਮਯਾਤਿ ਤਥਾ ਅਕਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਕਾਰਣਵਚਨਂ. ਅਤ੍ਤਨਾਉਪ੍ਪਾਦਿਤਭਾਵਂ ਅਪ੍ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤੋ ਪੁਰਿਮਵਚਨਂ ਵਿਵਰਨ੍ਤੋਤਿ ਪਨ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਵਿਨਾਸਨਸ੍ਸ, ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਦਮੁਪ੍ਪਾਦਨਸ੍ਸ ਚ ਕਾਰਣਵਚਨਂ. ‘‘ਤੇਨੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਉਦਾਨਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

‘‘ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤੋ ਗੋਤਮਗੋਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਵਕੋ, ਗੋਤਮਗੋਤ੍ਤਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵਾ ਸਾਵਕੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਤਾ ਭਾਸਿਤਭਾਵਸ੍ਸ, ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਭਾਵਸ੍ਸ ਚ ਸੂਚਨਤੋ, ਤਥਾਸੂਚਨੇਨੇਵ ਚ ਖਲਿਤਦੁਨ੍ਨਿਰੁਤ੍ਤਾਦਿਗਹਣਦੋਸਾਭਾਵਸ੍ਸ ਸਿਜ੍ਝਨਤੋ ਸਾਸਨੇ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਂ ਵਿਨਾਸਯਤਿ, ਸਦ੍ਧਂ ਵਡ੍ਢੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਞ੍ਚਮਾਦਯੋ ਤਿਸ੍ਸੋ ਅਤ੍ਥਯੋਜਨਾ ਆਕਾਰਾਦਿਅਤ੍ਥੇਸੁ ਅਗ੍ਗਹਿਤਵਿਸੇਸਮੇਵ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਤਤੋ ਪਰਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਆਕਾਰਤ੍ਥਮੇਵ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਭਾਵਿਤਾ, ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਪਨ ਤਿਸ੍ਸੋ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਆਕਾਰਤ੍ਥਂ, ਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ, ਅਵਧਾਰਣਤ੍ਥਞ੍ਚ ਏਵਂ-ਸਦ੍ਦਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਹੋਨ੍ਤਿ ਚੇਤ੍ਥ –

‘‘ਦਸ੍ਸਨਂ ਦੀਪਨਞ੍ਚਾਪਿ, ਪਕਾਸਨਂ ਵਿਭਾਵਨਂ;

ਅਨੁਭਾਵਨਮਿਚ੍ਚਤ੍ਥੋ, ਕਿਰਿਯਾਯੋਗੇਨ ਪਞ੍ਚਧਾ.

ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ, ਸਿਦ੍ਧੋ ਨੇਕਤ੍ਥਵੁਤ੍ਤਿਯਾ;

ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਮਿਚ੍ਚੇਤ੍ਥ, ਪਦਤ੍ਤਯੇ ਨਯਞ੍ਞੁਨਾ’’ਤਿ.

ਏਕ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਨ ਅਞ੍ਞਸੇਟ੍ਠਾਸਹਾਯਸਙ੍ਖ੍ਯਾਦੀਸੁ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਥਾ ਹੇਸ ‘‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਇਤ੍ਥੇਕੇ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੭) ਅਞ੍ਞਤ੍ਥੇ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ‘‘ਚੇਤਸੋ ਏਕੋਦਿਭਾਵ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੨੮; ਪਾਰਾ. ੧੧) ਸੇਟ੍ਠੇ, ‘‘ਏਕੋਵੂਪਕਟ੍ਠੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੪੦੫; ਦੀ. ਨਿ. ੨.੨੧੫; ਮ. ਨਿ. ੧.੮੦; ਸਂ. ਨਿ. ੩.੬੩; ਵਿਭ. ੪.੪੪੫) ਅਸਹਾਯੇ, ‘‘ਏਕੋਵ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਖਣੋ ਚ ਸਮਯੋ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸਾਯਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੮.੨੯) ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਯਂ, ਇਧਾਪਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਯਮੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਏਕਨ੍ਤਿ ਗਣਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦਨਿਦ੍ਦੇਸੋ’’ਤਿ (ਇਤਿਵੁ. ਅਟ੍ਠ. ੧; ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ) ਏਕੋਯੇਵੇਸ ਸਮਯੋ, ਨ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਤਯੋ ਵਾਤਿ ਊਨਾਧਿਕਾਭਾਵੇਨ ਗਣਨਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਏਕਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤੇਨ ਕਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਨ੍ਤਿ ਅਨੁਯੋਗੇ ਸਤਿ ‘‘ਸਮਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਸਮਯਨ੍ਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ‘‘ਅਯਂ ਨਾਮ ਸਮਯੋ’’ਤਿ ਸਰੂਪਤੋ ਅਨਿਯਮਿਤਤ੍ਤਾ ਅਨਿਯਮਿਤਵਚਨਮੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਏਕਂ…ਪੇ…. ਦੀਪਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ.

ਇਦਾਨਿ ਸਮਯਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਨੇਕਤ੍ਥਵੁਤ੍ਤਿਤਂ ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਮਤ੍ਥਂ ਨਿਯਮੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਏਕਂ ਸਮਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਦ੍ਵਯੇ, ਸਮਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠੋ ਸਮਯ ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਨ ਪਨ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਤੇਸ੍ਵੇਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਤ੍ਥੇ ਇਧ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਸਮਵਾਯੇਤਿ ਪਚ੍ਚਯਸਾਮਗ੍ਗਿਯਂ, ਕਾਰਣਸਮਵਾਯੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਖਣੇਤਿ ਓਕਾਸੇ. ਹੇਤੁਦਿਟ੍ਠੀਸੂਤਿ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਚੇਵ ਲਦ੍ਧਿਯਞ੍ਚ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮਯਸਦ੍ਦਸ੍ਸ. ਕਾਲਞ੍ਚ ਸਮਯਞ੍ਚ ਉਪਾਦਾਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਾਲੋ ਨਾਮ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨਸ੍ਸ ਯੁਤ੍ਤਕਾਲੋ. ਸਮਯੋ ਨਾਮ ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਚ੍ਚਯਸਾਮਗ੍ਗੀ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਤਦਨੁਰੂਪਸਰੀਰਬਲਞ੍ਚੇਵ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਸ੍ਸਯਾਭਾਵੋ ਚ. ਉਪਾਦਾਨਂ ਨਾਮ ਞਾਣੇਨ ਤੇਸਂ ਗਹਣਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਕਾਲਞ੍ਚ ਸਮਯਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਾਯ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਪਧਾਰੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਸਚੇ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸ੍ਵੇ ਗਮਨਸ੍ਸ ਯੁਤ੍ਤਕਾਲੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਕਾਯੇ ਬਲਮਤ੍ਤਾ ਚ ਫਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਗਮਨਪਚ੍ਚਯਾ ਚ ਅਞ੍ਞੋ ਅਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਥੇਤਂ ਕਾਲਞ੍ਚ ਗਮਨਕਾਰਣਸਮਵਾਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਮਯਞ੍ਚ ਉਪਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ ਸ੍ਵੇਪਿ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਮਾਤਿ. ਖਣੋਤਿ ਓਕਾਸੋ. ਤਥਾਗਤੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਕੋ ਹਿ ਮਗ੍ਗਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਸ੍ਸ ਓਕਾਸੋ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਪਟਿਲਾਭਹੇਤੁਤ੍ਤਾ. ਖਣੋ ਏਵ ਚ ਸਮਯੋ. ਯੋ ‘‘ਖਣੋ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਸਮਯੋ’’ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਸੋ ਏਕੋਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਦਿਯਡ੍ਢੋ ਮਾਸੋ ਸੇਸੋ ਗਿਮ੍ਹਾਨਂ ਉਣ੍ਹਸਮਯੋ. ਵਸ੍ਸਾਨਸ੍ਸ ਪਠਮੋ ਮਾਸੋ ਪਰਿਲ਼ਾਹਸਮਯੋ. ਮਹਾਸਮਯੋਤਿ ਮਹਾਸਮੂਹੋ. ਸਮਾਸੋ ਵਾ ਏਸ, ਬ੍ਯਾਸੋ ਵਾ. ਪਵੁਟ੍ਠਂ ਵਨਂ ਪਵਨਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ, ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਸਾਮਨ੍ਤੇ ਮਹਾਵਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਵਨਸਣ੍ਡੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮਯੋਪਿ ਖੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਮਯੋਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪੂਰਣਸ੍ਸ ਹੇਤੁ. ਭਦ੍ਦਾਲੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਨਾਮਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਤਯਾ ਭਦ੍ਦਾਲਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਯੁਤ੍ਤਕਂ ਏਕਂ ਕਾਰਣਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਤੇ ਨ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਂ ਨ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਿਤਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ ਤਂ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਭਗਵਾਪਿ ਖੋ’’ਤਿਆਦਿ.

‘‘ਉਗ੍ਗਹਮਾਨੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਮਾਨੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਸ੍ਸ ਪਕਤਿਨਾਮਂ, ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਨ ਸਿਪ੍ਪਂ ਉਗ੍ਗਹੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ‘‘ਉਗ੍ਗਹਮਾਨੋ’’ਤਿ ਨਂ ਸਞ੍ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਉਗ੍ਗਹਮਾਨੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਮਣਮੁਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਸਮਣਮੁਣ੍ਡਿਕਾਪੁਤ੍ਤੋ. ਸੋ ਕਿਰ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਕੋ. ਸਮਯਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਕਾਰੇਨ ਵਦਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਸਮਯਪ੍ਪਵਾਦਕੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ, ਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਵਾਦਕੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਿਰ ਠਾਨੇ ਚਙ੍ਕੀਤਾਰੁਕ੍ਖਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿਪ੍ਪਭੂਤਯੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ, ਨਿਗਣ੍ਠਾਚੇਲਕਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਦਯੋ ਚ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮਯਂ ਪਕਾਰੇਨ ਵਦਨ੍ਤਿ ਕਥੇਨ੍ਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋ ਆਰਾਮੋ ‘‘ਸਮਯਪ੍ਪਵਾਦਕੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸ੍ਵੇਵ ਤਿਨ੍ਦੁਕਾਚੀਰਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਤਿਮ੍ਬਰੂਸਕਰੁਕ੍ਖਪਨ੍ਤਿਯਾ ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਿਨ੍ਦੁਕਾਚੀਰੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਕਾ ਸਾਲਾ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਕਸਾਲਕੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਠਮਂ ਏਕਾ ਸਾਲਾ ਅਹੋਸਿ, ਪਚ੍ਛਾ ਪਨ ਮਹਾਪੁਞ੍ਞਂ ਪੋਟ੍ਠਪਾਦਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਬਹੂ ਸਾਲਾ ਕਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਮੇਵ ਪਠਮਂ ਕਤਂ ਏਕਂ ਸਾਲਂ ਉਪਾਦਾਯ ਲਦ੍ਧਪੁਬ੍ਬਨਾਮਵਸੇਨ ‘‘ਏਕਸਾਲਕੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਮਲ੍ਲਿਕਾਯ ਨਾਮ ਪਸੇਨਦਿਰਞ੍ਞੋ ਦੇਵਿਯਾ ਉਯ੍ਯਾਨਭੂਤੋ ਸੋ ਪੁਪ੍ਫਫਲਸਚ੍ਛਨ੍ਨੋ ਆਰਾਮੋ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਲ੍ਲਿਕਾਯ ਆਰਾਮੇ’’ਤਿ. ਪਟਿਵਸਤੀਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਫਾਸੁਤਾਯ ਵਸਤਿ.

ਦਿਟ੍ਠੇ ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖੇ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ. ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਵੁਡ੍ਢਿ. ਕਮ੍ਮਕਿਲੇਸਵਸੇਨ ਸਮ੍ਪਰੇਤਬ੍ਬਤੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਾਪੁਣਿਤਬ੍ਬਤੋ ਸਮ੍ਪਰਾਯੋ, ਪਰਲੋਕੋ, ਤਤ੍ਥ ਨਿਯੁਤ੍ਤੋ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕੋ, ਪਰਲੋਕਤ੍ਥੋ. ਅਤ੍ਥਾਭਿਸਮਯਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਉਭਯਤ੍ਥਸਙ੍ਖਾਤਹਿਤਪਟਿਲਾਭਾ. ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕੋਪਿ ਹਿ ਅਤ੍ਥੋ ਕਾਰਣਸ੍ਸ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਤਂ ਅਤ੍ਥਦ੍ਵਯਮੇਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਤ੍ਥਾਭਿਸਮਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਧਿਯਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਤਂਤਦਤ੍ਥੇ ਰਾਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਧੀ ਵਾ ਪਞ੍ਞਾ ਏਤਸ੍ਸਤ੍ਥੀਤਿ ਧੀਰੋ. ਪਣ੍ਡਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਞ੍ਞਾ. ਸਾ ਹਿ ਸੁਖੁਮੇਸੁਪਿ ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਪਡਤਿ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਵਾ ਪੀਲ਼ਨਾਦਿਆਕਾਰਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਪਣ੍ਡਾ. ਤਾਯ ਇਤੋ ਗਤੋਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤੋ. ਅਥ ਵਾ ਇਤਾ ਸਞ੍ਜਾਤਾ ਪਣ੍ਡਾ ਏਤਸ੍ਸ, ਪਡਤਿ ਵਾ ਞਾਣਗਤਿਯਾ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤੋ. ਸਮ੍ਮਾ ਮਾਨਾਭਿਸਮਯਾਤਿ ਮਾਨਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾ ਪਹਾਨੇਨ. ਸਮ੍ਮਾਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਞਾਣੇਨ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਹਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਵਸਾਨਂ. ਪੀਲ਼ਨਂ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਹਿਂਸਨਂ ਅਵਿਪ੍ਫਾਰਿਤਾਕਰਣਂ. ਤਦੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਤਥਾ ਤ੍ਥ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਟ੍ਠ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਸਮੇਚ੍ਚ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਕਤਭਾਵੋ ਸਙ੍ਖਤਟ੍ਠੋ. ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਤਾਦਿਵਸੇਨ ਸਨ੍ਤਾਪਨਂ ਪਰਿਦਹਨਂ ਸਨ੍ਤਾਪਟ੍ਠੋ. ਜਰਾਯ, ਮਰਣੇਨ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵਿਧਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮੇਤਬ੍ਬੋ ਵਿਪਰਿਣਾਮਟ੍ਠੋ. ਅਭਿਸਮੇਤਬ੍ਬੋ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬੋ ਅਭਿਸਮਯਟ੍ਠੋ, ਪੀਲ਼ਨਾਦੀਨਿਯੇਵ. ਤਾਨਿ ਹਿ ਅਭਿਸਮੇਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਏਕੀਭਾਵਮੁਪਨੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਭਿਸਮਯਟ੍ਠੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਅਭਿਸਮਯਸ੍ਸ ਵਾ ਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਗੋਚਰੋ ਅਭਿਸਮਯਟ੍ਠੋਤਿ ਤਾਨਿਯੇਵ ਤਬ੍ਬਿਸਯ-ਭਾਵੂਪਗਮਨ-ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਏਕਤ੍ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਉਪਸਗ੍ਗਾਨਂ ਜੋਤਕਮਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਾਚਕੋ ਸਮਯਸਦ੍ਦੋ ਏਵਾਤਿ ਸਮਯਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰੇਪਿ ਸਉਪਸਗ੍ਗੋ ਅਭਿਸਮਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋ.

ਤੇਸੁ ਪਨ ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਅਯਂ ਵਚਨਤ੍ਥੋ – ਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਵਸੇਨ ਸਨ੍ਨਿਜ੍ਝਂ ਸਮੇਤਿ ਸਮਵੇਤੀਤਿ ਸਮਯੋ, ਸਮਵਾਯੋ. ਸਮੇਤਿ ਸਮਾਗਚ੍ਛਤਿ ਮਗ੍ਗਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਮੇਤ੍ਥ ਤਦਾਧਾਰਪੁਗ੍ਗਲਵਸੇਨਾਤਿ ਸਮਯੋ, ਖਣੋ. ਸਮੇਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ, ਏਤੇਨ ਵਾ ਸਂਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਾ, ਸਤ੍ਤਾ ਵਾ ਸਹਜਾਤਾਦੀਹਿ, ਉਪ੍ਪਾਦਾਦੀਹਿ ਚਾਤਿ ਸਮਯੋ, ਕਾਲੋ. ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਤਾਯ ਹਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਭੂਤੋਪਿ ਕਾਲੋ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਧਿਕਰਣਂ, ਕਰਣਂ ਵਿਯ ਚ ਪਰਿਕਪ੍ਪਨਾਮਤ੍ਤਸਿਦ੍ਧੇਨ ਰੂਪੇਨ ਵੋਹਰੀਯਤਿ. ਸਮਂ, ਸਮ੍ਮਾ ਵਾ ਅਵਯਵਾਨਂ ਅਯਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿ ਅਵਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਸਮਯੋ, ਸਮੂਹੋ ਯਥਾ ‘‘ਸਮੁਦਾਯੋ’’ਤਿ. ਅਵਯਵਾਨਂ ਸਹਾਵਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਹਿ ਸਮੂਹੋ, ਨ ਪਨ ਅਵਯਵਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਸਮੂਹੋ ਨਾਮ ਕੋਚਿ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਰਸਮਾਗਮੇ ਏਤਿ ਫਲਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਵਾ ਏਤਸ੍ਮਾਤਿ ਸਮਯੋ, ਹੇਤੁ ਯਥਾ ‘‘ਸਮੁਦਯੋ’’ਤਿ. ਸੋ ਹਿ ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਰਸਮਾਗਮਨੇਨੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲਂ ਉਪ੍ਪਾਦਟ੍ਠਿਤਿਸਮਙ੍ਗੀਭਾਵਂ ਕਰੋਤਿ. ਸਮੇਤਿ ਸਂਯੋਜਨਭਾਵਤੋ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਏਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਸਯੇ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਦਲ਼੍ਹਗ੍ਗਣਭਾਵਤੋ ਵਾ ਤਂਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤਾ ਅਯਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਯਥਾਭਿਨਿਵੇਸਂ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮਯੋ, ਦਿਟ੍ਠਿ. ਦਿਟ੍ਠਿਸਂਯੋਜਨੇਨ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾ ਅਤਿਵਿਯ ਬਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਸਮਿਤਿ ਸਙ੍ਗਤਿ ਸਮੋਧਾਨਂ ਸਮਯੋ, ਪਟਿਲਾਭੋ. ਸਮਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਯਾਨਂ ਪਾਪੁਣਨਂ, ਸਮ੍ਮਾ ਵਾ ਯਾਨਂ ਅਪਗਮੋ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਸਮਯੋ, ਪਹਾਨਂ. ਅਭਿਮੁਖਂ ਞਾਣੇਨ ਸਮ੍ਮਾ ਏਤਬ੍ਬੋ ਅਭਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਭਿਸਮਯੋ, ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਵਿਪਰੀਤੋ ਸਭਾਵੋ. ਅਭਿਮੁਖਭਾਵੇਨ ਤਂ ਤਂ ਸਭਾਵਂ ਸਮ੍ਮਾ ਏਤਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਅਭਿਸਮਯੋ, ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਸਭਾਵਾਵਬੋਧੋ.

ਨਨੁ ਚ ਅਤ੍ਥਮਤ੍ਤਂ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਂ ਪਤਿ ਸਦ੍ਦਾ ਅਭਿਨਿਵਿਸਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਏਕੇਨ ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਨੇਕੇ ਅਤ੍ਥਾ ਅਭਿਧੀਯਨ੍ਤਿ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਇਧ ਸਮਯਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਨੇਕਧਾ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ ਸਦ੍ਦਵਿਸੇਸੇ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤੇ ਸਦ੍ਦਵਿਸੇਸੇ ਹਿ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤੇ ਨ ਏਕੇਨ ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਨੇਕਤ੍ਥਾਭਿਧਾਨਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਨ ਹਿ ਯੋ ਕਾਲਾਦਿਅਤ੍ਥੋ ਸਮਯ-ਸਦ੍ਦੋ, ਸੋਯੇਵ ਸਮੂਹਾਦਿਅਤ੍ਥਂ ਵਦਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਤੇਸਂ ਤੇਸਮਤ੍ਥਾਨਂ ਸਮਯਸਦ੍ਦਵਚਨੀਯਤਾਸਾਮਞ੍ਞਮੁਪਾਦਾਯ ਅਨੇਕਤ੍ਥਤਾ ਸਮਯ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰੇ. ਹੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ –

‘‘ਸਾਮਞ੍ਞਵਚਨੀਯਤਂ, ਉਪਾਦਾਯ ਅਨੇਕਧਾ;

ਅਤ੍ਥਂ ਵਦੇ ਨ ਹਿ ਸਦ੍ਦੋ, ਏਕੋ ਨੇਕਤ੍ਥਕੋ ਸਿਯਾ’’ਤਿ.

ਸਮਵਾਯਾਦਿਅਤ੍ਥਾਨਂ ਇਧ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ, ਕਾਲਸ੍ਸੇਵ ਚ ਅਪਦਿਸਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਇਧ ਪਨਸ੍ਸ ਕਾਲੋ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੇਸਦੇਸਕਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਹਿ ਕਾਲਸ੍ਸ ਨਿਦਾਨਭਾਵੇਨ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਸੋਪਿ ਇਧ ਅਪਦਿਸੀਯਤਿ. ‘ਇਮਿਨਾ ਕੀਦਿਸਂ ਕਾਲਂ ਦੀਪੇਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤੇਨਾਤਿ ਕਾਲਤ੍ਥੇਨ ਸਮਯ-ਸਦ੍ਦੇਨ. ਅਡ੍ਢਮਾਸੋ ਪਕ੍ਖਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਾਦਿਕੋ ਦਿਵਸਭਾਗਵਸੇਨ, ਪਠਮਯਾਮਾਦਿਕੋ ਪਹਾਰਵਸੇਨ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਖਣਲਯਾਦਯੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਅਨਿਯਮਿਤਵਸੇਨ ਏਕਂ ਕਾਲਂ ਦੀਪੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਨਿਯਮਿਤਵਸੇਨ ਕਾਲੋ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ, ਨ ਉਤੁਸਂਵਚ੍ਛਰਾਦਿਨਾ ਨਿਯਮਿਤਵਸੇਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਵਿਦਿਤਂ ਸੁਵਵਤ੍ਥਾਪਿਤਂ, ਤਥਾਪੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਵਚਸਾ ਧਾਰੇਤੁਂ ਵਾ ਸਯਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤੁਂ ਵਾ ਪਰੇਨ ਉਦ੍ਦਿਸਾਪੇਤੁਂ ਵਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਭਾਵਤੋ ਬਹੁ ਚ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ ਯਾਵ ਕਾਲਪ੍ਪਭੇਦੋ, ਤਾਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ‘‘ਏਕਂ ਸਮਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪਨ ਨ ਸੋ ਕਾਲਪ੍ਪਭੇਦੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਏਤ੍ਥਾਨਨ੍ਤੋਗਧੋ ਸਿਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਏਕੇਨੇਵ ਪਦੇਨ ਤਮਤ੍ਥਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ. ਏਵਂ ਲੋਕਿਯਸਮ੍ਮਤਕਾਲਵਸੇਨ ਸਮਯਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਸਾਸਨੇ ਪਾਕਟਕਾਲਵਸੇਨ ਸਮਯਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯੇ ਵਾ ਇਮੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਪਿਚ ਉਤੁਸਂਵਚ੍ਛਰਾਦਿਵਸੇਨ ਨਿਯਮਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਸਮਯਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਚਨੇ ਅਯਮ੍ਪਿ ਗੁਣੋ ਲਦ੍ਧੋਯੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯੇ ਵਾ ਇਮੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਸਾਮਞ੍ਞਜੋਤਨਾ ਹਿ ਵਿਸੇਸੇ ਅਵਤਿਟ੍ਠਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਸੇਸਪਰਿਹਾਰਵਿਸਯਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਇਮੇ ਸਮਯਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਭਗਵਤੋ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਓਕ੍ਕਮਨਕਾਲੋ ਚੇਤ੍ਥ ਗਬ੍ਭੋਕ੍ਕਨ੍ਤਿਸਮਯੋ. ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਸਂਵੇਜਨਕਾਲੋ ਸਂਵੇਗਸਮਯੋ. ਛਬ੍ਬਸ੍ਸਾਨਿ ਸਮ੍ਬੋਧਿਸਮਧਿਗਮਾਯ ਚਰਿਯਕਾਲੋ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਸਮਯੋ. ਦੇਵਸਿਕਂ ਝਾਨਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤੀਹਿ ਵੀਤਿਨਾਮਨਕਾਲੋ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਸਮਯੋ, ਵਿਸੇਸਤੋ ਪਨ ਸਤ੍ਤਸਤ੍ਤਾਹਾਨਿ ਝਾਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਲ਼ਞ੍ਜਨਕਾਲੋ. ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਤਾਲੀਸਵਸ੍ਸਾਨਿ ਤਂਤਂਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਕਾਲੋ ਦੇਸਨਾਸਮਯੋ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਯਮਕਪਾਟਿਹਾਰਿਯਸਮਯਾਦਯੋ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਪਕਾਸਾਤਿ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਲੋਕਧਾਤੁਪਕਮ੍ਪਨਓਭਾਸਪਾਤੁਭਾਵਾਦੀਹਿ ਪਾਕਟਾ. ‘‘ਏਕਂ ਸਮਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤਦਞ੍ਞੇਪਿ ਸਮਯਾ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਤੇਸੁ ਸਮਯੇਸੁ ਇਧ ਦੇਸਨਾਸਮਯਸਙ੍ਖਾਤੋ ਸਮਯਵਿਸੇਸੋ ‘‘ਏਕਂ ਸਮਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦੀਪੇਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਭੇਦੇਸੁਯੇਵ ਸਮਯੇਸੁ ਏਕਦੇਸਂ ਪਕਾਰਨ੍ਤਰੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯੋ ਚਾਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਞਾਣਕਿਚ੍ਚਸਮਯੋ, ਅਤ੍ਤਹਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਸਮਯੋ ਚ ਅਭਿਸਮ੍ਬੋਧਿਸਮਯੋਯੇਵ. ਅਰਿਯਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵਸਮਯੋ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਸਮਯੋ. ਕਰੁਣਾਕਿਚ੍ਚਪਰਹਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਿਕਥਾਸਮਯੋ ਦੇਸਨਾਸਮਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਭੇਦੇਸੁ ਸਮਯੇਸੁ ਏਕਦੇਸੋਵ ਪਕਾਰਨ੍ਤਰੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ‘‘ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨਂ ਵੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਦ੍ਵਯਂ ਕਰਣੀਯਂ ਧਮ੍ਮੀ ਕਥਾ ਵਾ ਅਰਿਯੋ ਵਾ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੋ’’ਤਿ (ਉਦਾ. ੧੨) ਵੁਤ੍ਤਸਮਯੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨਂ ਕਰਣੀਯਦ੍ਵਯਸਮਯੇਸੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਸੁਪਿ ਸਮਯੇਸੂਤਿ ਕਰੁਣਾਕਿਚ੍ਚਪਰਹਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਿਕਥਾਦੇਸਨਾਸਮਯੇਸੁਪਿ. ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਸਮਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਏਕਂ ਸਮਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਭੇਦਤ੍ਤਾ.

ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਵਿਯ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨੇਨ ਚ ਕਰਣਵਚਨੇਨ ਚ ਨਿਦ੍ਦੇਸਮਕਤ੍ਵਾ ਇਧ ਉਪਯੋਗਵਚਨੇਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸਪਯੋਜਨਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤੁਕਾਮੋ ਪਰਮ੍ਮੁਖੇਨ ਚੋਦਨਂ ਸਮੁਟ੍ਠਪੇਤਿ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਏਕਂ ਸਮਯ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇ, ਕਰਣਵਚਨੇਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ ਯਥਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਭਵਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਭੁਮ੍ਮਂ, ਓਕਾਸੋ, ਤਤ੍ਥ ਪਵਤ੍ਤਂ ਵਚਨਂ ਵਿਭਤ੍ਤਿ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਂ. ਕਰੋਤਿ ਕਿਰਿਯਮਭਿਨਿਪ੍ਫਾਦੇਭਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਕਰਣਂ, ਕਿਰਿਯਾਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਕਾਰਣਂ. ਉਪਯੁਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬੋ ਕਿਰਿਯਾਯਾਤਿ ਉਪਯੋਗੋ, ਕਮ੍ਮਂ, ਤਤ੍ਥ ਵਚਨਂ ਤਥਾ. ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਚੋਦਨਂ ਪਰਿਹਰਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਅਭਿਧਮ੍ਮਤਦਞ੍ਞਸੁਤ੍ਤਪਦਵਿਨਯੇਸੁ. ਤਥਾਤਿ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਕਰਣਵਚਨੇਹਿ ਅਤ੍ਥਸਮ੍ਭਵਤੋ ਚਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ, ਅਧਿਕਰਣਭਾਵੇਨਭਾਵਲਕ੍ਖਣਤ੍ਥਾਨਂ, ਹੇਤੁਕਰਣਤ੍ਥਾਨਞ੍ਚ ਸਮ੍ਭਵਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਧਾਤਿ ਇਧਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤਪਦੇ. ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਉਪਯੋਗਵਚਨੇਨ. ਅਤ੍ਥਸਮ੍ਭਵਤੋਤਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਂਯੋਗਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਤੋ.

‘‘ਤਤ੍ਥ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਤਬ੍ਬਿਵਰਣਂ. ਇਤੋਤਿ ‘‘ਏਕਂ ਸਮਯ’’ਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਪਦਤੋ. ਅਧਿਕਰਣਤ੍ਥੋਤਿ ਆਧਾਰਤ੍ਥੋ. ਭਵਨਂ ਭਾਵੋ, ਕਿਰਿਯਾ, ਕਿਰਿਯਾਯ ਕਿਰਿਯਨ੍ਤਰਲਕ੍ਖਣਂ ਭਾਵੇਨਭਾਵਲਕ੍ਖਣਂ, ਤਦੇਵਤ੍ਥੋ ਤਥਾ. ਕੇਨ ਸਮਯਤ੍ਥੇਨ ਇਦਂ ਅਤ੍ਥਦ੍ਵਯਂ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਅਨੁਯੋਗੇ ਸਤਿ ਤਦਤ੍ਥਦ੍ਵਯਸਮ੍ਭਵਾਨੁਰੂਪੇਨ ਸਮਯਤ੍ਥੇਨ, ਤਂ ਦਲ਼੍ਹਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਧਿਕਰਣਞ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਪਦਤ੍ਥਤੋਯੇਵ ਹਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਦ੍ਵਯਂ ਸਿਦ੍ਧਂ, ਵਿਭਤ੍ਤਿ ਪਨ ਜੋਤਕਮਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਲਸਙ੍ਖਾਤੋ, ਕਾਲਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਕਾਲਤ੍ਥੋ. ਸਮੂਹਸਙ੍ਖਾਤੋ, ‘ਸਮੂਹਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮੂਹਤ੍ਥੋ, ਕੋ ਸੋ? ਸਮਯੋ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਕਾਲਤ੍ਥੋ, ਸਮੂਹਤ੍ਥੋ ਚ ਸਮਯੋ ਤਤ੍ਥ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਫਸ੍ਸਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਆਧਾਰੋਤਿ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ, ਧਮ੍ਮਪੁਞ੍ਜੇ ਵਾ ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਕੁਸਲਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਕਾਲੇ, ਧਮ੍ਮਪੁਞ੍ਜੇ ਵਾ ਫਸ੍ਸਾਦਯੋਪਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਯਞ੍ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਨੁ ਚਾਯਂ ਉਪਾਦਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤੋ ਕਾਲੋ, ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤੋ ਚ ਸਮੂਹੋ, ਸੋ ਕਥਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਸਿਯਾ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ? ਨਾਯਂ ਦੋਸੋ. ਯਥਾ ਹਿ ਕਾਲੋ ਸਯਂ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੋਪਿ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਆਧਾਰਭਾਵੇਨ ਪਞ੍ਞਾਤੋ, ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਚ ਤਙ੍ਖਣਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ, ਪਰਤੋ ਚ ਅਭਾਵਤੋ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹੇਜਾਤੋ, ਸਾਯਨ੍ਹੇ ਆਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ, ਸਮੂਹੋ ਚ ਅਵਯਵਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਵਿਸੁਂ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੋਪਿ ਕਪ੍ਪਨਾਮਤ੍ਤਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਅਵਯਵਾਨਂ ਆਧਾਰਭਾਵੇਨ ਪਞ੍ਞਾਪੀਯਤਿ ‘‘ਰੁਕ੍ਖੇ ਸਾਖਾ, ਯਵਰਾਸਿਯਂ ਪਤ੍ਤਸਮ੍ਭੂਤੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ, ਏਵਮਿਧਾਪਿ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ, ਕਪ੍ਪਨਾਮਤ੍ਤਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਚ ਤਦੁਭਯਂ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਧਿਕਰਣਭਾਵੇਨ ਪਞ੍ਞਾਪੀਯਤੀਤਿ.

‘‘ਖਣਸਮਵਾਯਹੇਤੁਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਭਾਵੇਨਭਾਵਲਕ੍ਖਣਤ੍ਥਸਮ੍ਭਵਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਖਣੋ ਨਾਮ ਅਟ੍ਠਕ੍ਖਣਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਨਵਮੋ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੋ, ਯਾਨਿ ਵਾ ਪਨੇਤਾਨਿ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਕ੍ਕਾਨਿ, ਯੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਨਂ ਦੇਵਮੁਸ੍ਸਾਨਂ ਚਤੁਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੩੧) ਏਤ੍ਥ ਪਤਿਰੂਪਦੇਸਵਾਸੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਮਾਪਣੀਧਿ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਪੁਞ੍ਞਤਾਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚਕ੍ਕਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ਓਕਾਸਟ੍ਠੇਨ ‘‘ਖਣੋ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਤਾਨਿ ਹਿ ਕੁਸਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਓਕਾਸਭੂਤਾਨਿ. ਸਮਵਾਯੋ ਨਾਮ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰੂਪੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੦੪; ੩.੪੨੧, ੪੨੫, ੪੨੬; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੪੩, ੪੪; ਸਂ. ਨਿ. ੩.੬੦; ਕਥਾ. ੪੬੫, ੪੬੭) ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਸਾਧਾਰਣਫਲਨਿਪ੍ਫਾਦਕਤ੍ਤੇਨ ਸਣ੍ਠਿਤਾ ਚਕ੍ਖੁਰੂਪਾਦਿਪਚ੍ਚਯਸਾਮਗ੍ਗੀ. ਚਕ੍ਖੁਰੂਪਾਦੀਨਞ੍ਹਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿ ਸਾਧਾਰਣਫਲਂ. ਹੇਤੁ ਨਾਮ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਾਦਿਜਨਕਹੇਤੁ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਖਣਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ, ਸਮਵਾਯਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ, ਹੇਤੁਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਚ ਸਮਯਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਾਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਭਾਵੇਨ ਤੇਸਂ ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਭਾਵੋ ਲਕ੍ਖੀਯਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਥਾ ‘‘ਗਾਵੀਸੁ ਦੁਯ੍ਹਮਾਨਾਸੁ ਗਤੋ, ਦੁਦ੍ਧਾਸੁ ਆਗਤੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦੋਹਨਕਿਰਿਯਾਯ ਗਮਨਕਿਰਿਯਾ ਲਕ੍ਖੀਯਤਿ, ਏਵਮਿਧਾਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮਯਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਾਕਿਰਿਯਾਯ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕਿਰਿਯਾ, ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਭਵਨਕਿਰਿਯਾ ਚ ਲਕ੍ਖੀਯਤੀਤਿ. ਨਨੁ ਚੇਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤਾਕਿਰਿਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਵ, ਕਥਂ ਤਾਯ ਲਕ੍ਖੀਯਤੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ, ਤਥਾਪਿ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਤੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨੋ ਏਵਹੋਤਿ ਅਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਭਾਵੇ ਪਦਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਾਵਿਰਹਾਭਾਵਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਗਮ੍ਯਮਾਨਾਯ ਤਾਯ ਸਤ੍ਤਾਕਿਰਿਯਾਯ ਲਕ੍ਖੀਯਤੀਤਿ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਯਸ੍ਮਿਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਖਣੇ, ਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯੇ, ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਵਾ ਸਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਕੁਸਲਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਖਣੇ, ਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯੇ, ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਵਾ ਸਤਿ ਫਸ੍ਸਾਦਯੋਪਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਅਯਂ ਪਨ ਅਤ੍ਥੋ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇਯੇਵ (ਅਟ੍ਠਸਾ. ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਪਦਭਾਜਨੀਯੇ) ਨਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਯਥਾਰਹਮੇਸ ਨਯੋ ਅਞ੍ਞੇਸੁਪਿ ਸੁਤ੍ਤਪਦੇਸੂਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਧਿਕਰਣਤ੍ਥਸ੍ਸ, ਭਾਵੇਨਭਾਵਲਕ੍ਖਣਤ੍ਥਸ੍ਸ ਚ ਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਤਦਤ੍ਥਜੋਤਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਤਦੁਭਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਮਯਸਦ੍ਦਤ੍ਥਭਾਵੇਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸੇਵ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਵਸੇਨ ਦੀਪਨਤ੍ਥਂ. ਵਿਭਤ੍ਤਿਯੋ ਹਿ ਪਦੀਪੋ ਵਿਯ ਵਤ੍ਥੁਨੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸੇਵ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਜੋਤਕਾਤਿ, ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਸਦ੍ਦਸਤ੍ਥੇਸੁ ਪਾਕਟੋਯੇਵ.

ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋ, ਕਰਣਤ੍ਥੋ ਚ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ‘‘ਅਨ੍ਨੇਨ ਵਸਤਿ, ਵਿਜ੍ਜਾਯ ਵਸਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋ, ‘‘ਫਰਸੁਨਾ ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਕੁਦਾਲੇਨ ਖਣਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਕਰਣਤ੍ਥੋ ਚ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਕਥਂ ਪਨ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਯੋ ਹਿ ਸੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਵਿਨਯੇ (ਪਾਰਾ. ੨੦) ਆਗਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾਚਨਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨ ਥੇਰਂ ਮਰਿਯਾਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾਦੀਹਿਪਿ ਦੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਹੇਤੁਭੂਤੇਨ ਕਰਣਭੂਤੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਤਂਤਂਵਤ੍ਥੁਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋਵ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਹੇਤੁ ਚੇਵ ਕਰਣਞ੍ਚ. ਤਥਾ ਹਿ ਯਦਾ ਭਗਵਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਪਠਮਮੇਵ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭੂਤਂ ਤਂ ਤਂ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਂ ਅਪੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਵਿਹਰਤਿ, ਤਦਾ ਤਂ ਤਂ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਤਦਤ੍ਥਂ ਵਸਤੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧੋ ਵਤ੍ਥੁਵੀਤਿਕ੍ਕਮਸ੍ਸ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵੋ ‘‘ਅਨ੍ਨੇਨਵਸਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਅਨ੍ਨਮਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਤਦਤ੍ਥਂ ਵਸਤੀਤਿਆਦਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨ ਅਨ੍ਨਾਦੀਨਂ ਹੇਤੁਭਾਵੋ ਵਿਯ. ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਾਲੇ ਪਨ ਤੇਨੇਵ ਪੁਬ੍ਬਸਿਦ੍ਧੇਨ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮੇਨ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਸਾਧਕਤਮਤ੍ਤਾ ਕਰਣਭਾਵੋਪਿ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਸ੍ਸੇਵ ਸਿਦ੍ਧੋ ‘‘ਅਸਿਨਾ ਛਿਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਅਸਿਨਾ ਛਿਨ੍ਦਨਕਿਰਿਯਂ ਸਾਧੇਤੀਤਿਆਦਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨ ਅਸਿਆਦੀਨਂ ਕਰਣਭਾਵੋ ਵਿਯ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਂ ਅਪੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਤੇਨੇਵ ਸਦ੍ਧਿਂ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਮ੍ਪਿ ਕਾਲਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤੀਤਿ ਕਾਲਸ੍ਸਾਪਿ ਇਧ ਹੇਤੁਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਚ ਤਂ ਤਂ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਕਾਲਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨੇਵ ਕਾਲੇਨ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤੀਤਿ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨਿਸ੍ਸਯਸ੍ਸ ਕਾਲਸ੍ਸਾਪਿ ਕਰਣਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਮਿਨਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਕਾਲਸ੍ਸਾਪਿ ਹੇਤੁਭਾਵੋ, ਕਰਣਭਾਵੋ ਚ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਹੇਤੁਭੂਤੇਨ ਕਰਣਭੂਤੇਨਾ’’ਤਿ, ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਪਨ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋਯੇਵ ਹੇਤੁਭੂਤੋ, ਕਰਣਭੂਤੋ ਚ. ਸੋ ਹਿ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਕ੍ਖਣੇ ਹੇਤੁ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਾਪਨਕ੍ਖਣੇ ਕਰਣਮ੍ਪਿ ਹੋਤੀਤਿ. ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਪਞ੍ਞਾਪਯਨ੍ਤੋਤਿ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ਓਤਿਣ੍ਣਵਤ੍ਥੁਂ ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ, ਵਿਗਰਹਿਤ੍ਵਾ ਚ ਤਂ ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਓਤਿਣ੍ਣਕਾਲਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨੇਵ ਕਾਲੇਨ ਕਰਣਭੂਤੇਨ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ. ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਹੇਤੁਞ੍ਚ ਅਪੇਕ੍ਖਮਾਨੋਤਿ ਤਤਿਯਪਾਰਾਜਿਕਾਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੧੬੨) ਵਿਯ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਹੇਤੁਭੂਤਂ ਤਂ ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਵੀਤਿਕ੍ਕਮਸਮਯਂ ਅਪੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਹੇਤੁਭੂਤੇਨ ਭਗਵਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵਿਹਾਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਪਞ੍ਞਾਪਯਨ੍ਤੋ, ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਹੇਤੁਞ੍ਚ ਅਪੇਕ੍ਖਮਾਨੋ’’ਤਿ ਇਦਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਕਰਣਭਾਵਸ੍ਸ, ਹੇਤੁਭਾਵਸ੍ਸ ਚ ਸਮਤ੍ਥਨਵਚਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਦਨੁਰੂਪਂ ‘‘ਤੇਨਸਮਯੇਨ ਕਰਣਭੂਤੇਨ ਹੇਤੁਭੂਤੇਨਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇਪਿ ਪਠਮਂ ‘‘ਹੇਤੁਭੂਤੇਨਾ’’ਤਿ ਉਪ੍ਪਟਿਪਾਟਿਵਚਨਂ ਤਤ੍ਥ ਹੇਤੁਭਾਵਸ੍ਸ ਸਾਤਿਸਯਮਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਭਗਵਾ ਹਿ ਵੇਰਞ੍ਜਾਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾਚਨਹੇਤੁਭੂਤਂ ਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਸਮਯਂ ਅਪੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਹੇਤੁਭੂਤੇਨ ਵਿਹਾਸੀ’’ਤਿ ਤੀਸੁਪਿ ਕਿਰ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਯੁਤ੍ਤਿਚਿਨ੍ਤਾਯ, ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਇਧ ਕਮਵਚਨਿਚ੍ਛਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਏਵਮੇਤਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ – ਅਞ੍ਞਾਸੁਪਿ ਹਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਅਯਮੇਵ ਅਨੁਕ੍ਕਮੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਚ ਤਾਸੁ ‘ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਵੇਰਞ੍ਜਾਯਂ ਵਿਹਰਤੀ’ਤਿ ਵਿਨਯਪਾਲ਼ਿਪਦੇ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥਸ੍ਸੇਵ ਸਾਤਿਸਯਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਭਾਵਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤੋ ਅਵਿਸਯਤ੍ਤਾ, ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਪਞ੍ਞਾਪਯਨ੍ਤੋ ਹੇਤੁਭੂਤੇਨ, ਕਰਣਭੂਤੇਨ ਚ ਸਮਯੇਨ ਵਿਹਾਸਿ, ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਹੇਤੁਞ੍ਚ ਅਪੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਹੇਤੁਭੂਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਵਿਹਾਸੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਯਥਾਲਾਭਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਭਾਵਤੋ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਵਿਧਸ੍ਸਾਪਿ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਤਦਤ੍ਥਜੋਤਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਕਰਣਵਚਨੇਨ ਤਦੁਭਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਜੋਤਨਤ੍ਥਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਨਯੇ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਏਵ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਸਮਯਸ੍ਸ ਸਾਧਕਤਮਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਕਰਣਭਾਵੇ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਪਞ੍ਞਾਪਯਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਅਜ੍ਝਾਹਰਿਤਪਦੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਹੇਤੁਭਾਵੇ ਪਨ ਤਦਪੇਕ੍ਖਨਮਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ ਪਦੇਨੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਥਾਯੇਵ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਹੇਤੁਭੂਤੇਨ, ਕਰਣਭੂਤੇਨ ਚ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਪਞ੍ਞਾਪਯਨ੍ਤੋ, ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਹੇਤੁਞ੍ਚ ਅਪੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਭਗਵਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵਿਹਾਸੀ’’ਤਿ. ਕਰਣਞ੍ਹਿ ਕਿਰਿਯਤ੍ਥਂ, ਨ ਹੇਤੁ ਵਿਯ ਕਿਰਿਯਾਕਾਰਣਂ. ਹੇਤੁ ਪਨ ਕਿਰਿਯਾਕਾਰਣਂ, ਨ ਕਰਣਂ ਵਿਯ ਕਿਰਿਯਤ੍ਥੋਤਿ.

‘‘ਇਧ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਉਪਯੋਗਵਚਨਸ੍ਸ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਂਯੋਗਤ੍ਥਸਮ੍ਭਵਦਸ੍ਸਨਂ, ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਮੇਵ ਦਬ੍ਬਗੁਣਕਿਰਿਯਾਹਿ ਸਂਯੋਗੋ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਂਯੋਗੋ, ਨਿਰਨ੍ਤਰਮੇਵ ਤੇਹਿ ਸਂਯੁਤ੍ਤਭਾਵੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸੋਯੇਵਤ੍ਥੋ ਤਥਾ. ਏਵਂਜਾਤਿਕੇਤਿ ਏਵਂਸਭਾਵੇ. ਕਥਂ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਞ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਆਰਬ੍ਭਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਦੇਸਨਾਨਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਤਾਵ ਏਕਂਸਮੇਵ, ਨਿਰਨ੍ਤਰਮੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਰੁਣਾਵਿਹਾਰੇਨਾਤਿ ਪਰਹਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਕਰੁਣਾਵਿਹਾਰੇਨ. ਤਥਾ ਹਿ ਕਰੁਣਾਨਿਦਾਨਤ੍ਤਾ ਦੇਸਨਾਯ ਇਧ ਪਰਹਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ‘‘ਕਰੁਣਾਵਿਹਾਰੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਪਨ ਕਰੁਣਾਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਿਹਾਰੋ. ਨ ਹਿ ਦੇਸਨਾਕਾਲੇ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਵਿਸਯਸ੍ਸ ਦੇਸਨਾਞਾਣਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਵਿਸਯਾਯ ਮਹਾਕਰੁਣਾਯ ਸਹੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਭਿਨ੍ਨਵਿਸਯਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਰੁਣਾਯ ਪਵਤ੍ਤੋ ਵਿਹਾਰੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਪਰਹਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਵਿਹਾਰੋ ਇਧ ‘‘ਕਰੁਣਾਵਿਹਾਰੋ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਂਯੋਗਤ੍ਥਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਤਦਤ੍ਥਜੋਤਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਉਪਯੋਗਵਿਭਤ੍ਤਿਯਾ ਤਦਤ੍ਥਸ੍ਸ ਜੋਤਨਤ੍ਥਂ ਉਪਯੋਗਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ ਯਥਾ ‘‘ਮਾਸਂ ਸਜ੍ਝਾਯਤਿ, ਦਿਵਸਂ ਭੁਞ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਤਿ ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ, ਇਤੋ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਚ ਸੁਤ੍ਤਪਦੇਸੁ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਸ੍ਸ ਅਧਿਕਰਣਤ੍ਥੋ, ਭਾਵੇਨਭਾਵਲਕ੍ਖਣਤ੍ਥੋ ਚ, ਵਿਨਯੇ ਕਰਣਵਚਨਸ੍ਸ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋ, ਕਰਣਤ੍ਥੋ ਚ ਇਧ ਉਪਯੋਗਵਚਨਸ੍ਸ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਂਯੋਗਤ੍ਥੋ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਤੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹਗਾਥਾਪਦਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰਾਤਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਇਤੋ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤਪਦੇਸੁ, ਵਿਨਯੇ ਚ. ਸਮਯੋਤਿ ਸਮਯਸਦ੍ਦੋ. ਸਦ੍ਦੇਯੇਵ ਹਿ ਵਿਭਤ੍ਤਿਪਰਾ ਭਵਤਿਅਤ੍ਥੇ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਸੋਤਿ ਸ੍ਵੇਵ ਸਮਯਸਦ੍ਦੋ.

ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਪੋਰਾਣਾਚਰਿਯਮਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪੋਰਾਣਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੋਰਾਣਾਤਿ ਚ ਪੁਰਿਮਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯਾ. ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ’’ਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ‘‘ਏਕਂ ਸਮਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਏਸ ਭੇਦੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਭਿਲਾਪਮਤ੍ਤਭੇਦੋਤਿ ਵਚਨਮਤ੍ਤੇਨ ਭੇਦੋ ਵਿਸੇਸੋ, ਨ ਪਨ ਅਤ੍ਥੇਨ, ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਭੁਮ੍ਮਮੇਵਤ੍ਥੋ’’ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇਸੁਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਆਧਾਰੋ ਏਵ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਚ ਵਚਨੇਨ ਸੁਤ੍ਤਵਿਨਯੇਸੁ ਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਪਰਿਣਾਮੋ ਕਤੋ, ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਵਾ ਉਪਯੋਗਕਰਣਵਿਭਤ੍ਤਿਯੋ ਸਿਦ੍ਧਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਤਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤੇਸਂ ਮਤਿਦਸ੍ਸਨੇ ਗੁਣਮਾਹ.

ਭਾਰਿਯਟ੍ਠੇਨ ਗਰੁ. ਤਦੇਵਤ੍ਥਂ ਸਙ੍ਕੇਤਤੋ ਸਮਤ੍ਥੇਤਿ ‘‘ਗਰੁਂ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਙ੍ਕੇਤਵਿਸਯੋ ਹਿ ਸਦ੍ਦੋ ਤਂਵਵਤ੍ਥਿਤੋਯੇਵ ਚੇਸ ਅਤ੍ਥਬੋਧਕੋਤਿ. ਗਰੁਨ੍ਤਿ ਗਰੁਕਾਤਬ੍ਬਂ ਜਨਂ. ‘‘ਲੋਕੇ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਾਸਨੇਯੇਵ, ਲੋਕੇਪਿ ਗਰੁਕਾਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਭਗਵਾਤਿ ਸਙ੍ਕੇਤਸਿਦ੍ਧੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਦਿ ਗਰੁਕਾਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਭਗਵਾ, ਅਥ ਅਯਮੇਵ ਸਾਤਿਸਯਂ ਭਗਵਾ ਨਾਮਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਯਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਥਾ ਹਿ ਲੋਕਨਾਥੋ ਅਪਰਿਮਿਤਨਿਰੁਪਮਪ੍ਪਭਾਵਸੀਲਾਦਿਗੁਣਵਿਸੇਸਸਮਙ੍ਗਿਤਾਯ, ਸਬ੍ਬਾਨਤ੍ਥਪਰਿਹਾਰਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਯ ਨਿਰਵਸੇਸਹਿਤਸੁਖਵਿਧਾਨਤਪ੍ਪਰਾਯ ਨਿਰਤਿਸਯਾਯ ਪਯੋਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਯ ਪਜਾਯ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤੁਪਕਾਰਿਤਾਯ ਚ ਅਪਰਿਮਾਣਾਸੁ ਲੋਕਧਾਤੂਸੁ ਅਪਰਿਮਾਣਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਉਤ੍ਤਮਂ ਗਾਰਵਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਲੋਕੇਯੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਸਾਸਨੇਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਪੋਰਾਣੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ, ਪੋਰਾਣੇਹੀਤਿ ਚ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯੇਹੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਟ੍ਠਵਾਚਕਵਚਨਮ੍ਪਿ ਸੇਟ੍ਠਗੁਣਸਹਚਰਣਤੋ ਸੇਟ੍ਠਮੇਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਭਗਵਾਤਿ ਵਚਨਂ ਸੇਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ. ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਏਤੇਨਾਤਿ ਹਿ ਵਚਨਂ, ਸਦ੍ਦੋ. ਅਥ ਵਾ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਵਚਨਂ, ਅਤ੍ਥੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਯੋ ‘‘ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਵਚਨੀਯੋ ਅਤ੍ਥੋ, ਸੋ ਸੇਟ੍ਠੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਗਵਾਤਿ ਵਚਨਮੁਤ੍ਤਮਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਗਾਰਵਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਗਰੁਭਾਵਯੁਤ੍ਤੋ ਗਰੁਗੁਣਯੋਗਤ੍ਤਾ, ਸਾਤਿਸਯਂ ਵਾ ਗਰੁਕਰਣਾਰਹਤਾਯ ਗਾਰਵਯੁਤ੍ਤੋ, ਗਾਰਵਾਰਹੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯੇਨ ਕਾਰਣਤ੍ਤਯੇਨ ਸੋ ਤਥਾਗਤੋ ਗਰੁ ਭਾਰਿਯਟ੍ਠੇਨ, ਤੇਨ ‘‘ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਗਰੁਤਾਕਾਰਣਦਸ੍ਸਨਞ੍ਹੇਤਂ ਪਦਤ੍ਤਯਂ. ‘‘ਸਿਪ੍ਪਾਦਿਸਿਕ੍ਖਾਪਕਾਪਿ ਗਰੂਯੇਵ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਗਾਰਵਯੁਤ੍ਤਾ, ਅਯਂ ਪਨ ਤਾਦਿਸੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਗਰੂਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘ਗਾਰਵਯੁਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿ. ਏਵਂ ਸਤਿ ਤਦੇਤਂ ਵਿਸੇਸਨਪਦਮਤ੍ਤਂ, ਪੁਰਿਮਪਦਦ੍ਵਯਮੇਵ ਕਾਰਣਦਸ੍ਸਨਂ ਸਿਯਾ.

ਅਪਿਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥਨ੍ਤਰਵਿਕਪ੍ਪਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ, ਅਪਰੋ ਨਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ –

‘‘ਵਣ੍ਣਗਮੋ ਵਣ੍ਣਵਿਪਰਿਯਾਯੋ,

ਦ੍ਵੇ ਚਾਪਰੇ ਵਣ੍ਣਵਿਕਾਰਨਾਸਾ;

ਧਾਤੂਨਮਤ੍ਥਾਤਿਸਯੇਨ ਯੋਗੋ,

ਤਦੁਚ੍ਚਤੇ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤੀ’’ਤਿ. –

ਵੁਤ੍ਤਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਪਿਸੋਦਰਾਦੀਨਿ ਯਥੋਪਦਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਸਦ੍ਦਨਯੇਨ ਵਾ ਪਿਸੋਦਰਾਦਿਆਕਤਿਗਣਪਕ੍ਖੇਪਲਕ੍ਖਣਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਲੋਕਿਯ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸੁਖਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਂ ਸੀਲਾਦਿਪਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਭਾਗ੍ਯਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ‘‘ਭਾਗ੍ਯਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ‘‘ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਭਾਗ੍ਯਵਾ’’ਤਿ. ਤਥਾ ਅਨੇਕਭੇਦਭਿਨ੍ਨਕਿਲੇਸਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵਾ ਪਞ੍ਚਮਾਰੇ ਅਭਞ੍ਜੀਤਿ ‘‘ਭਗ੍ਗਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ‘‘ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਭਗ੍ਗਵਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ. ਲੋਕੇ ਚ ਭਗ-ਸਦ੍ਦੋ ਇਸ੍ਸਰਿਯਧਮ੍ਮਯਸਸਿਰੀਕਾਮਪਯਤ੍ਤੇਸੁ ਛਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤੇ ਚ ਭਗਸਙ੍ਖਾਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਭਗਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯੁਤ੍ਤੋ ਭਗੇਹਿ ਚਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੁਸਲਾਦੀਹਿ ਅਨੇਕਭੇਦੇਹਿ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇ ਵਿਭਜਿ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਵਰਿਤ੍ਵਾ ਦੇਸੇਸੀਤਿ ‘‘ਵਿਭਤ੍ਤਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ‘‘ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਭਤ੍ਤਵਾ’’ਤਿ. ਦਿਬ੍ਬਬ੍ਰਹ੍ਮਅਰਿਯਵਿਹਾਰੇ, ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਉਪਧਿਵਿਵੇਕੇ, ਸੁਞ੍ਞਤਾਨਿਮਿਤ੍ਤਾਪ੍ਪਣਿਹਿਤਵਿਮੋਕ੍ਖੇ, ਅਞ੍ਞੇ ਚ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰੇ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੇ ਭਜਿ ਸੇਵਿ ਬਹੁਲਮਕਾਸੀਤਿ ‘‘ਭਤ੍ਤਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ‘‘ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਭਤ੍ਤਵਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ. ਤੀਸੁ ਭਵੇਸੁ ਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਗਮਨਮਨੇਨ ਵਨ੍ਤਂ ਵਮਿਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਭਵੇਸੁ ਵਨ੍ਤਗਮਨੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਭਵਸਦ੍ਦਤੋ ਭ-ਕਾਰਂ ਗਮਨਸਦ੍ਦਤੋ ਗ-ਕਾਰਂ ਵਨ੍ਤਸਦ੍ਦਤੋ ਵ-ਕਾਰਂ ਆਦਾਯ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਦੀਘਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਣ੍ਣਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ‘‘ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਵਨ੍ਤਗਮਨੋ ਭਵੇਸੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਯਤੋ ਭਾਗ੍ਯਵਾ, ਤਤੋ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ. ਵਿਤ੍ਥਾਰਤ੍ਥੋਤਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਭੂਤੋ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਸੋ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਗਨ੍ਥਮਹਤ੍ਤਂ ਪਰਿਹਰਤਿ. ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ, ਨ ਪਨ ਇਧ ਪਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਏਕਦੇਸਭਾਵਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਅਪਿਚ ਭਗੇ ਵਨਿ, ਵਮੀਤਿ ਵਾ ਭਗਵਾ. ਸੋ ਹਿ ਭਗੇ ਸੀਲਾਦਿਗੁਣੇ ਵਨਿ ਭਜਿ ਸੇਵਿ, ਤੇ ਵਾ ਭਗਸਙ੍ਖਾਤੇ ਸੀਲਾਦਿਗੁਣੇ ਵਿਨੇਯ੍ਯਸਨ੍ਤਾਨੇਸੁ ‘‘ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵਨਿ ਯਾਚਿ ਪਤ੍ਥਯਿ, ਏਵਂ ਭਗੇ ਵਨੀਤਿ ਭਗਵਾ, ਭਗੇ ਵਾ ਸਿਰਿਂ, ਇਸ੍ਸਰਿਯਂ, ਯਸਞ੍ਚ ਵਮਿ ਖੇਲ਼ਪਿਣ੍ਡਂ ਵਿਯ ਛਡ੍ਡਯਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਭਗਵਾ ਹਤ੍ਥਗਤਂ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸਿਰਿਂ, ਚਤੁਦੀਪਿਸ੍ਸਰਿਯਂ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਞ੍ਚ ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮੁਜ੍ਜਲਂ ਯਸਂ ਅਨਪੇਕ੍ਖੋ ਛਡ੍ਡਯਿ. ਅਥ ਵਾ ਭਾਨਿ ਨਾਮ ਨਕ੍ਖਤ੍ਤਾਨਿ, ਤੇਹਿ ਸਮਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਭਗਾ ਆਕਾਰਸ੍ਸ ਰਸ੍ਸਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਸਿਨੇਰੁਯੁਗਨ੍ਧਰਾਦਿਗਤਾ ਭਾਜਨਲੋਕਸੋਭਾ. ਤਾ ਭਗਾ ਵਮਿ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਪਜਹਿ, ਏਵਂ ਭਗੇ ਵਮੀਤਿ ਭਗਵਾਤਿ ਏਵਮਾਦੀਹਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਗਤਨਯੇਹਿ ਚਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਪਨ ਸੋ ਗਨ੍ਥਭੀਰੁਜਨਾਨੁਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ, ਗਨ੍ਥਗਰੁਤਾਪਰਿਹਰਣਤ੍ਥਞ੍ਚ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਿਤੋਤਿ.

ਏਵਮੇਤੇਸਂ ਅਵਯਵਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਸਮੁਦਾਯਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਪੁਰਿਮਪਦਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਸਮੁਦਾਯਤ੍ਥੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਵਸੇਸੇਨ ਤੇਸਮਤ੍ਥਾਨਂ ਪਟਿਯੋਗਿਤਾਯ ਤੇਨਾਪਿ ਸਹ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ‘‘ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨੇਨ ‘‘ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ’’ ਤਿਵਚਨੇਨਾਤਿ ਇਮੇਹਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਦਾਨਵਚਨੇ. ਯਥਾਸੁਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਨ੍ਤ-ਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾਦੇਸਿਤਤ੍ਤਾ ਹਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਂ ਕਰੋਤਿ ਨਾਮ. ਏਸ ਨਯੋ ਅਪਰਤ੍ਥਾਪਿ. ‘‘ਯੋ ਖੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਚ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਭਾਵਪਰਿਯਾਯੋ ਵਿਜ੍ਜਤੇਵਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਧਮ੍ਮਸਰੀਰਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਧਮ੍ਮਕਾਯਨ੍ਤਿ ਹਿ ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀਭੂਤਂ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਖਾਤਂ ਕਾਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਧਮ੍ਮਕਾਯੋਤਿ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਪਨ ਕਿਮਤ੍ਥਿਯਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤੇਨਾਤਿ ਚ ਤਾਦਿਸੇਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਰਣੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਂ ਅਧੁਨਾ ਵਕ੍ਖਮਾਨਸੁਤ੍ਤਂ ਪਾਵਚਨਂ ਪਕਟ੍ਠਂ ਉਤ੍ਤਮਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨਂ ਨਾਮ. ਤਸ੍ਮਾ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਸਤ੍ਥੁਕਂ ਅਤੀਤਸਤ੍ਥੁਕਭਾਵੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਾਵਪ੍ਪਧਾਨੋ ਹਿ ਅਯਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਭਾਵਲੋਪੋ ਵਾ, ਇਤਰਥਾ ਪਾਵਚਨਮੇਵ ਅਨਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਸਤ੍ਥੁਕਂ, ਸਤ੍ਥੁਅਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਨ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਜਨਸ੍ਸ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਸਤ੍ਥੁਕਭਾਵੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਏਵਞ੍ਚ ਸਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਵੋ ਸਤ੍ਥਾਤਿ ਸਤ੍ਥੁਅਦਸ੍ਸਨੇਨ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤਂ ਜਨਂ ਸਮਸ੍ਸਾਸੇਤੀ’’ ਤਿਵਚਨੇਨ ਸਹ ਵਿਰੋਧੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਇਦਂ ਪਾਵਚਨਂ ਸਤ੍ਥੁਕਿਚ੍ਚਨਿਪ੍ਫਾਦਨੇਨ ਨ ਅਤੀਤਸਤ੍ਥੁਕਨ੍ਤਿ ਪਨ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਤ੍ਥੂਤਿ ਕਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਛਟ੍ਠੀ, ਸਮਾਸਪਦਂ ਵਾ ਏਤਂ ਸਤ੍ਥੁਅਦਸ੍ਸਨੇਨਾਤਿ. ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਨਂ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠੋ, ਕਿਚ੍ਛਜੀਵਿਤਾ. ‘‘ਕਠ ਕਿਚ੍ਛਜੀਵਨੇ’’ਤਿ ਹਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਮਿਤੋ ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤੋ, ਅਨਭਿਰਤਿਯਾ ਵਾ ਪੀਲ਼ਿਤੋ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੀਸਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਧਂ ਕਣ੍ਠਂ ਕਤ੍ਵਾ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਆਹਿਣ੍ਡਤਿ, ਵਿਹਰਤਿ ਚਾਤਿ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤੋ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਨਯੇਨ, ਤਂ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤਂ. ਸਦ੍ਦਸਾਮਤ੍ਥਿਯਾਧਿਗਤਮਤ੍ਤੋ ਚੇਸ, ਵੋਹਾਰਤੋ ਪਨ ਅਨਭਿਰਤਿਯਾ ਪੀਲ਼ਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ. ਸਮਸ੍ਸਾਸੇਤੀਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸਂ ਜਨੇਤਿ.

ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗੀਤਿਸਮਯੇ. ਕਾਮਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਭਗਵਤਿ ਏਵਂ ਵਤ੍ਤੁਮਰਹਤਿ, ਇਧ ਪਨ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਯੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਏਵਂ ਵਦਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਨ੍ਧਾਯਭਾਸਿਤਵਸੇਨ ਤਦਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਵਸੇਨ ਖਨ੍ਧਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਤੇਨਾਤਿ ਤਥਾਸਾਧਨੇਨ. ਏਵਂਵਿਧਸ੍ਸਾਤਿ ਏਵਂਪਕਾਰਸ੍ਸ, ਏਵਂਸਭਾਵਸ੍ਸਾਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਾਮ-ਸਦ੍ਦੋ ਗਰਹਾਯਂ ਨਿਪਾਤੋ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਨਾਮ ਆਨਨ੍ਦ ਥੇਰਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਵਿਹੇਸਿਯਮਾਨਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਿਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੫.੧੬੬) ਵਿਯ, ਤੇਨ ਏਦਿਸੋ ਅਪਿ ਭਗਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ, ਕਾ ਨਾਮ ਕਥਾ ਅਞ੍ਞੇਸਨ੍ਤਿ ਗਰਹਤ੍ਥਂ ਜੋਤੇਤਿ. ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ਅਰਿਯਾਨਂ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ, ਅਰਿਯਭੂਤਸ੍ਸ ਵਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ. ਦਸਵਿਧਸ੍ਸ ਕਾਯਬਲਸ੍ਸ, ਞਾਣਬਲਸ੍ਸ ਚ ਵਸੇਨ ਦਸਬਲਧਰੋ. ਵਜਿਰਸ੍ਸ ਨਾਮ ਮਣਿਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘਾਤੋ ਸਮੂਹੋ ਏਕਗ੍ਘਨੋ, ਤੇਨ ਸਮਾਨੋ ਕਾਯੋ ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਤਥਾ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਥਾ ਵਜਿਰਸਙ੍ਘਾਤੋ ਨਾਮ ਨ ਅਞ੍ਞੇਨ ਮਣਿਨਾ ਵਾ ਪਾਸਾਣੇਨ ਵਾ ਭੇਜ੍ਜੋ, ਅਪਿ ਤੁ ਸੋਯੇਵ ਅਞ੍ਞਂ ਮਣਿਂ ਵਾ ਪਾਸਾਣਂ ਵਾ ਭਿਨ੍ਦਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਜਿਰਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥਿ ਕੋਚਿ ਅਭੇਜ੍ਜੋ ਮਣਿ ਵਾ ਪਾਸਾਣੋ ਵਾ’’ਤਿ, ਏਵਂ ਭਗਵਾਪਿ ਕੇਨਚਿ ਅਭੇਜ੍ਜਸਰੀਰੋ. ਨ ਹਿ ਭਗਵਤੋ ਰੂਪਕਾਯੇ ਕੇਨਚਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾਤਿ. ਨਾਮਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਗਰਹਾਜੋਤਕਤ੍ਤਾ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨਜੋਤਕੋ ‘‘ਨ ਕੇਵਲਂ ਭਗਵਾਯੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞੇਪੀ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਏਵਂਗੁਣਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਅਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਸਭਾਵੇਨ ਭਵਿਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤੋਪਿ ਏਸ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਏਵਾਤਿ ਪਕਰਣਾਨੁਰੂਪਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਵ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਆਸਾ ਪਤ੍ਥਨਾ ਕੇਨ ਜਨੇਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਜਨੇਤਬ੍ਬਾ ਏਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਅਹਂ ਚਿਰਂ ਜੀਵਿਂ, ਚਿਰਂ ਜੀਵਾਮਿ, ਚਿਰਂ ਜੀਵਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸੁਖਂ ਜੀਵਿਂ, ਸੁਖਂ ਜੀਵਾਮਿ, ਸੁਖਂ ਜੀਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਮਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਮਾਨੋ ਜੀਵਿਤਮਦੋ ਨਾਮ, ਤੇਨ ਮਤ੍ਤੋ ਪਮਤ੍ਤੋ ਤਥਾ. ਸਂਵੇਜੇਤੀਤਿ ਸਂਵੇਗਂ ਜਨੇਤਿ, ਤਤੋਯੇਵ ਅਸ੍ਸ ਜਨਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇ ਉਸ੍ਸਾਹਂ ਜਨੇਤਿ. ਸਂਵੇਜਨਞ੍ਹਿ ਉਸ੍ਸਾਹਹੇਤੁ ‘‘ਸਂਵਿਗ੍ਗੋ ਯੋਨਿਸੋ ਪਦਹਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ.

ਦੇਸਨਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਤਿ ਵਕ੍ਖਮਾਨਸ੍ਸ ਸਕਲਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ‘‘ਏਵ’’ਨ੍ਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਸਾਵਕਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਸੁਣਨ੍ਤਪੁਗ੍ਗਲਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਤਿ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪ੍ਪਤ੍ਤੇਨ ਪਞ੍ਚਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਭਗਵਤਾ ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪਿਤੇਨ, ਪਞ੍ਚਸੁ ਚ ਕੋਸਲ੍ਲੇਸੁ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਨਾ ਪਸਂਸਿਤੇਨ ਮਯਾ ਮਹਾਸਾਵਕੇਨ ਸੁਤਂ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਸਯਮੇਵ ਸੁਤਂ ਨ ਅਨੁਸ੍ਸੁਤਂ, ਨ ਚ ਪਰਮ੍ਪਰਾਭਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਦੀਪਨਤੋ. ਕਾਲਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਤਿ ਭਗਵਾਤਿਸਦਸਨ੍ਨਿਧਾਨੇ ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮਯਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦ-ਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤ-ਸਮਯ-ਭਾਵ-ਦੀਪਨਤੋ. ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦਪਰਮਾ ਹਿ ਕਾਲਸਮ੍ਪਦਾ. ਤੇਨੇਤਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ –

‘‘ਕਪ੍ਪਕਸਾਯਕਲਿਯੁਗੇ, ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੋ ਅਹੋ ਮਹਚ੍ਛਰਿਯਂ;

ਹੁਤਵਹਮਜ੍ਝੇ ਜਾਤਂ, ਸਮੁਦਿਤਮਕਰਨ੍ਦਮਰਵਿਨ੍ਦ’’ਨ੍ਤਿ. (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੧; ਸਂ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੧);

ਤਸ੍ਸਾਯਮਤ੍ਥੋ – ਕਪ੍ਪਸਙ੍ਖਾਤਕਾਲਸਞ੍ਚਯਸ੍ਸ ਲੇਖਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇ ਕਲਿਯੁਗਸਙ੍ਖਾਤੇ ਸਕਰਾਜਸਮ੍ਮਤੇ ਵਸ੍ਸਾਦਿਸਮੂਹੇ ਜਾਤੋ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦਖਣਸਙ੍ਖਾਤੋ ਦਿਨਸਮੂਹੋ ਅਨ੍ਧਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਤਾਰੋਹਨਮਿਵ ਕਦਾਚਿ ਪਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ, ਅਚ੍ਛਰਂ ਪਹਰਿਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨ ਚ ਮਹਚ੍ਛਰਿਯਂ ਹੋਤਿ. ਕਿਮਿਵ ਜਾਤਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਹੁਤਵਹਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਪਾਵਕਸ੍ਸ ਮਜ੍ਝੇ ਸਮ੍ਮਾ ਉਦਿਤਮਧੁਮਨ੍ਤਂ ਅਰਵਿਨ੍ਦਸਙ੍ਖਾਤਂ ਵਾਰਿਜਮਿਵ ਜਾਤਨ੍ਤਿ. ਦੇਸਕਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਤਿ ਗੁਣਵਿਸਿਟ੍ਠਸਤ੍ਤੁਤ੍ਤਮਗਾਰਵਾਧਿਵਚਨਤੋ.

ਏਵਂ ਪਦਛਕ੍ਕਸ੍ਸ ਪਦਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਤੋ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ‘‘ਅਨ੍ਤਰਾ ਚ ਰਾਜਗਹ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਂ ਪਦਾਨਮਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨ੍ਤਰਾ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਨ੍ਤਰਾ ਚ ਰਾਜਗਹਂ ਅਨ੍ਤਰਾ ਚ ਨਾਲ਼ਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਮਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠੋ ਅਨ੍ਤਰਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਵਚਨੀਯਤ੍ਥਮਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਕਰਣਾਦਿਸਾਮਤ੍ਥਿਯਾਦਿਗਤਤ੍ਥਮਨ੍ਤਰੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਪਨਸ੍ਸ ਨਾਨਤ੍ਥਭਾਵੋ ਪਯੋਗਤੋ ਅਵਗਮੀਯਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਤਦਨ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਤਦਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਤਂ ਕਾਰਣਂ. ਮਞ੍ਚ ਤਞ੍ਚ ਮਨ੍ਤੇਨ੍ਤਿ, ਕਿਮਨ੍ਤਰਂ ਕਿਂ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਰਿਕਾਯਾਤਿ ਵਿਜ੍ਜੁਨਿਚ੍ਛਰਣਕ੍ਖਣੇ. ਧੋਵਨ੍ਤੀ ਇਤ੍ਥੀ ਅਦ੍ਦਸਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਨ੍ਤਰਤੋਤਿ ਹਦਯੇ. ਕੋਪਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਕਾਲੁਸ੍ਸਿਯਕਰਣਤੋ ਚਿਤ੍ਤਪਕੋਪਾ ਰਾਗਾਦਯੋ. ਅਨ੍ਤਰਾ ਵੋਸਾਨਨ੍ਤਿ ਆਰਮ੍ਭਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤੀਨਂ ਵੇਮਜ੍ਝੇ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਆਪਾਦਿ. ਅਪਿਚਾਤਿ ਤਥਾਪਿ, ਏਵਂ ਪਭਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਪੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਮਹਾਨਿਰਯਾਨਨ੍ਤਿ ਲੋਹਕੁਮ੍ਭੀਨਿਰਯੇ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਅਨ੍ਤਰਿਕਾਯਾਤਿ ਅਨ੍ਤਰੇਨ. ਰਾਜਗਹਨਗਰਂ ਕਿਰ ਆਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਪੇਤਲੋਕੋ. ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਮਹਾਲੋਹਕੁਮ੍ਭੀਨਿਰਯਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰੇਨ ਅਯਂ ਤਪੋਦਾ ਨਦੀ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾ ਕੁਥਿਤਾ ਸਨ੍ਦਤੀਤਿ. ਸ੍ਵਾਯਮਿਧ ਵਿਵਰੇ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਤਦਞ੍ਞੇਸਮਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਤਦਨ੍ਤਰਂ ਕੋ ਜਾਨੇਯ੍ਯ, (ਅ. ਨਿ. ੬.੪੪; ੧੦.੭੫) ਏਤੇਸਂ ਅਨ੍ਤਰਾ ਕਪ੍ਪਾ, ਗਣਨਾਤੋ ਅਸਙ੍ਖਿਯਾ, (ਬੁ. ਵਂ. ੨੮.੯) ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਕਥਂ ਓਪਾਤੇਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੨.੪੨੬; ਪਹਾ. ਵ. ੬੬; ਚੂਲ਼ਵ. ੩੭੬) ਵਿਯ ਕਾਰਣਵੇਮਜ੍ਝੇਸੁ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਅਨ੍ਤਰਾਸਦ੍ਦਾਯੇਵ ਉਦਾਹਰਿਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯੁਂ, ਨ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਖਣਵਿਵਰੇਸੁ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਅਨ੍ਤਰਿਕਅਨ੍ਤਰਸਦ੍ਦਾ. ਅਨ੍ਤਰਾਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਹਿ ਅਯਮਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰੋਤਿ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਸਿਯਾ – ਯੇਸੁ ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਅਨ੍ਤਰਿਕਸਦ੍ਦੋ, ਅਨ੍ਤਰਸਦ੍ਦੋ ਚ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤੇਸੁ ਅਨ੍ਤਰਾਸਦ੍ਦੋਪੀਤਿ ਸਮਾਨਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਅਨ੍ਤਰਾਸਦ੍ਦਤ੍ਥੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਅਨ੍ਤਰਿਕਸਦ੍ਦੋ, ਅਨ੍ਤਰਸਦ੍ਦੋ, ਚ ਉਦਾਹਟੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਾਸਦ੍ਦੋਯੇਵ ‘‘ਯਸ੍ਸਨ੍ਤਰਤੋ’’ਤਿ (ਉਦਾ. ੨੦) ਏਤ੍ਥ ਗਾਥਾਬਨ੍ਧਸੁਖਤ੍ਥਂ ਰਸ੍ਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੋ –

‘‘ਯਸ੍ਸਨ੍ਤਰਤੋ ਨ ਸਨ੍ਤਿ ਕੋਪਾ,

ਇਤਿਭਵਾਭਵਤਞ੍ਚ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤੋ;

ਤਂ ਵਿਗਤਭਯਂ ਸੁਖਿਂ ਅਸੋਕਂ,

ਦੇਵਾ ਨਾਨੁਭਵਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਾਯਾ’’ਤਿ. (ਉਦਾ. ੨੦); –

ਹਿ ਅਯਂ ਉਦਾਨੇ ਭਦ੍ਦਿਯਸੁਤ੍ਤੇ ਗਾਥਾ. ਸੋਯੇਵ ਇਕ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਕਤ੍ਥਪਵਤ੍ਤੇਨ ਪਦਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਨ੍ਤਰਿਕਾਯਾ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਦਾਹਰਣੋਦਾਹਰਿਤਬ੍ਬਾਨਮੇਤ੍ਥ ਵਿਰੋਧਾਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ. ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਨਿਯਮੋ ਕਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਨਨੁ ਚੇਤ੍ਥ ਉਪਯੋਗਵਚਨਮੇਵ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀਯਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀਯਤ੍ਥੇ ਵਾ ਕਸ੍ਮਾ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਅਨੁਯੋਗਸਮ੍ਭਵਤੋ ਤਂ ਪਰਿਹਰਿਤੁਂ ‘‘ਅਨ੍ਤਰਾਸਦ੍ਦੇਨ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀਯਤ੍ਥੇ ਸਾਮਿਵਚਨਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇ ਸਦ੍ਦਨ੍ਤਰਯੋਗੇਨ ਲਦ੍ਧਮਿਦਂ ਉਪਯੋਗਵਚਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਾਸਨੇਵ, ਲੋਕੇਪਿ ਏਵਮੇਵਿਦਂ ਲਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਈਦਿਸੇਸੁ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਵਿਸੇਸਯੋਗਤਾਦਸ੍ਸਨਮੁਖੇਨ ਹਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋਪਿ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਏਕੇਨਪਿ ਅਨ੍ਤਰਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵੇ ਉਪਯੋਗਵਚਨਾਨਿ ਕਾਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਨ ਯੋਗੇ ਕਾ ਕਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਿਜ੍ਝਨਤੋ. ਅਕ੍ਖਰਂ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤਿ ਲਿਙ੍ਗਵਿਭਤ੍ਤਿਯਾਦੀਹੀਤਿ ਅਕ੍ਖਰਚਿਨ੍ਤਕਾ, ਸਦ੍ਦਵਿਦੂ. ਅਕ੍ਖਰ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਤਮ੍ਮੂਲਕਾਨਿ ਪਦਾਦੀਨਿਪਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਯਦਿਪਿ ਸਦ੍ਦਤੋ ਏਕਮੇਵ ਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਸੋ ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ ਏਕਸ੍ਸਾਪਿ ਪਦਸ੍ਸ ਆਵੁਤ੍ਤਿਯਾਦਿਨਯੇਨ ਅਨੇਕਧਾ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਦੁਤਿਯਪਦੇਨਪੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਕੋ ਪਨ ਦੋਸੋ ਅਯੋਜਿਤੇਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਯੋਜਿਯਮਾਨੇ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ ਨ ਪਾਪੁਣਾਤੀ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਪਦਂ ਨ ਪਾਪੁਣਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਸਦ੍ਦਨ੍ਤਰਯੋਗਵਸਾ ਸਦ੍ਦੇਯੇਵ ਸਾਮਿਵਚਨਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇ ਉਪਯੋਗਵਿਭਤ੍ਤਿਯਾ ਇਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ. ਸਦ੍ਦਾਧਿਕਾਰੋ ਹਿ ਵਿਭਤ੍ਤਿਪਯੋਗੋ.

ਅਦ੍ਧਾਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਦੀਘਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਦੀਘਮਗ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਪਨ ਸੋ ਦੀਘੋ ਨਾਮ ਤਦਤ੍ਥਭੂਤੋਤਿ ਚੋਦਨਮਪਨੇਤਿ ‘‘ਅਦ੍ਧਾਨਗਮਨਸਮਯਸ੍ਸ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਅਦ੍ਧਾਨਗਮਨਸਮਯਸ੍ਸ ਵਿਭਙ੍ਗੇਤਿ ਗਣਭੋਜਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਦੀਸੁ ਅਦ੍ਧਾਨਗਮਨਸਮਯਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਦਭਾਜਨੀਯਭੂਤੇ ਵਿਭਙ੍ਗੇ (ਪਾਚਿ. ੨੧੭). ਅਡ੍ਢਯੋਜਨਮ੍ਪਿ ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗੋ, ਪਗੇਵ ਤਦੁਤ੍ਤਰਿ. ਅਡ੍ਢਮੇਵ ਯੋਜਨਸ੍ਸ ਅਡ੍ਢਯੋਜਨਂ, ਦ੍ਵਿਗਾਵੁਤਮਤ੍ਤਂ. ਇਧ ਪਨ ਚਤੁਗਾਵੁਤਪ੍ਪਮਾਣਂ ਯੋਜਨਮੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਪਟਿਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਵਦਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਮਹਨ੍ਤਸਦ੍ਦੋ ਉਤ੍ਤਮਤ੍ਥੋ, ਬਹ੍ਵਤ੍ਥੋ ਚ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਹਤਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਗੁਣਮਹਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਦਿਗੁਣਮਹਨ੍ਤਭਾਵੇਨ. ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਮਹਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਗਣਨਮਹਨ੍ਤਭਾਵੇਨ. ਤਦੇਵਤ੍ਥਂ ਸਮਤ੍ਥੇਤਿ ‘‘ਸੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋਤਿ ਇਧ ਆਗਤੋ ਤਦਾ ਪਰਿਵਾਰਭੂਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ. ਮਹਾਤਿ ਉਤ੍ਤਮੋ. ਵਾਕ੍ਯੇਪਿ ਹਿ ਤਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਯੋਗਵਸਾ. ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਤਿ ਨਿਲ੍ਲੋਭਤਾ ਸਦ੍ਦੋ ਚੇਤ੍ਥ ਸਾਵਸੇਸੋ, ਅਤ੍ਥੋ ਪਨ ਨਿਰਵਸੇਸੋ. ਨ ਹਿ ‘‘ਅਪ੍ਪਲੋਭਤਾਤਿ ਅਭਿਤ੍ਥਵਿਤੁਮਰਹਤੀ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਜ੍ਝਿਮਾਗਮਟੀਕਾਕਾਰੋ ਪਨ ਆਚਰਿਯਧਮ੍ਮਪਾਲਤ੍ਥੇਰੋ ਏਵਮਾਹ ‘‘ਅਪ੍ਪਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਰਿਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਸਾਵਸੇਸਂ ਵਿਯਾ’ਤਿ (ਮਹਾਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੮੫) ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਪ੍ਪਸਦ੍ਦੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘ਅਭਾਵਤ੍ਥੋ’ ਤਿਪਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ ‘ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਤਞ੍ਚਸਞ੍ਜਾਨਾਮੀ’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੨੫) ਵਿਯਾ’’ਤਿ. ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਯਪਿ ਮਹਾਤਿ ਗਣਨਾਯਪਿ ਬਹੁ ਅਹੋਸਿ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ’’ਤਿ ਪਦਾਵਤ੍ਥਿਕਨ੍ਤਵਚਨਵਸੇਨ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਪਦਸ੍ਸ ਛੇਦਨਮਿਵ ਹੋਤੀਤਿ ਤਦਪਰਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨਾ’’ਤਿ ਪੁਨ ਵਾਕ੍ਯਾਵਤ੍ਥਿਕਨ੍ਤਵਚਨਵਸੇਨ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਪਦੇਨ ਸਦਿਸੀਕਰਣਂ. ਏਸਾ ਹਿ ਸਂਵਣ੍ਣਨਕਾਨਂ ਪਕਤਿ, ਯਦਿਦਂ ਵਿਭਤ੍ਤਿਯਾਨਪੇਕ੍ਖਾਵਸੇਨ ਯਥਾਰਹਂ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਪਦਤ੍ਥਂ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਤ੍ਥ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਵਿਭਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਿਪਨਨ੍ਤਿ. ਦਿਟ੍ਠਿਸੀਲਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਸਂਹਤਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਘੋਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਸੀਲਸਾਮਞ੍ਞਸਙ੍ਘਾਤੇਨ ਸਮਣਗਣੇਨਾ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ‘‘ਯਾਯਂ ਦਿਟ੍ਠਿ ਅਰਿਯਾ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਾ ਨਿਯ੍ਯਾਤਿ ਤਕ੍ਕਰਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯ, ਤਥਾਰੂਪਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਿਸਾਮਞ੍ਞਗਤੋ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੨੪, ੩੫੬; ਮ. ਨਿ. ੧.੪੯੨; ੩.੫੪; ਪਰਿ. ੨੭੪) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ. ‘‘ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਸੀਲਾਨਿ ਅਖਣ੍ਡਾਨਿ ਅਚ੍ਛਿਦ੍ਦਾਨਿ ਅਸਬਲਾਨਿ ਅਕਮ੍ਮਾਸਾਨਿ ਭੁਜਿਸ੍ਸਾਨਿ ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥਾਨਿ ਅਪਰਾਮਟ੍ਠਾਨਿ ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾਨਿ, ਤਥਾਰੂਪੇਸੁ ਸੀਲੇਸੁ ਸੀਲਸਾਮਞ੍ਞਗਤੋ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੨੩; ਮ. ਨਿ. ੧.੪੯੨; ੩.੫੪; ਅ. ਨਿ. ੬.੧੧; ਪਰਿ. ੨੭੪) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਸੀਲਾਨਂ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਸਙ੍ਘਾਤੋ ਸਙ੍ਘਟਿਤੋ ਸਮੇਤੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਸੀਲਸਾਮਞ੍ਞਸਙ੍ਘਾਤੋ, ਸਮਣਗਣੋ, ਦਿਟ੍ਠਿਸੀਲਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਸਂਹਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਸੀਲਸਾਮਞ੍ਞਸਙ੍ਘਾਟਸਙ੍ਖਾਤੇਨਾ’’ ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਤਥਾ ਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਕਤਿਤੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਦਿਟ੍ਠਿਸੀਲਾਦੀਨਂ ਨਿਯਤਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਪਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਦਿਟ੍ਠਿਸੀਲਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਸਂਹਤਾ, ਪਗੇਵ ਸਕਦਾਗਾਮਿਆਦਯੋ, ਤਥਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਿਯਤੋ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣੋ’’ਤਿ, (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੪੧; ੫.੧੯੮, ੧੦੦੪) ‘‘ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਵਕਾਸੋ, ਯਂ ਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚਪਾਣਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਯ੍ਯ, ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਚ ਆਦਿ. ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਹਿ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਦੂਰੇ ਠਿਤਾਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੁਣਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਸਂਹਤਤਾਯੇਵ, ‘‘ਤਥਾਰੂਪਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਿਸਾਮਞ੍ਞਗਤੋ ਵਿਹਰਤਿ, (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੯੨) ਤਥਾਰੂਪੇਸੁ ਸੀਲੇਸੁ ਸੀਲਸਾਮਞ੍ਞਗਤੋ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੯੨) ਵਚਨਤੋ ਪਨ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਮ੍ਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਸੀਲਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਸਂਹਤਭਾਵੋ ਲਬ੍ਭਤਿਯੇਵ. ਸਦ੍ਧਿਂ-ਸਦ੍ਦੋ ਏਕਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਪਞ੍ਚ…ਪੇ… ਮਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਪਞ੍ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਮਤ੍ਤਸਦ੍ਦਂ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਬਾਹਿਰਤ੍ਥਸਮਾਸੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਂ. ਪੁਨ ਪਞ੍ਚ ਮਤ੍ਤਾ ਪਮਾਣਾਤਿ ਬ੍ਯਾਸੋ, ਨਿਕਾਰਲੋਪੋ ਚੇਤ੍ਥ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗਤ੍ਤਾ.

ਸੁਪ੍ਪਿਯੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਨਾਮਮੇਵ, ਨ ਗੁਣਾਦਿ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭਗਵਾਯੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਸੁਪ੍ਪਿਯੋਪਿ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇਨ ਮਾਣਵੇਨ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਨ੍ਨਸਭਾਗਤਾਯ ਏਵ, ਨ ਸੀਲਾਚਾਰਾਦਿਸਭਾਗਤਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਿ-ਕਾਰੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਸੁਖੁਚ੍ਚਾਰਣਵਸੇਨ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਪਦਾਨਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਮਤ੍ਤਕਰਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਪਦਸਨ੍ਧਿਕਰੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਨ ਸਰਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਦਿਸਨ੍ਧਿਭਾਵਂ, ਤੇਨਾਹ ‘‘ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਿਲਿਟ੍ਠਤਾਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ, ਏਤੇਨ ਪਦਪੂਰਣਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਪਿਚ ਅਵਧਾਰਣਤ੍ਥੋਪਿ ਖੋ-ਸਦ੍ਦੋ ਯੁਤ੍ਤੋ ‘‘ਅਸ੍ਸੋਸਿ ਖੋ ਵੇਰਞ੍ਜੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੧) ਵਿਯ, ਤੇਨ ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਅਹੋਸਿਯੇਵ, ਨਾਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕੋਚਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ ਅਹੋਸੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਦੀਪਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਸਞ੍ਜਯਸ੍ਸਾਤਿ ਰਾਜਗਹਵਾਸਿਨੋ ਸਞ੍ਜਯਨਾਮਸ੍ਸ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਸ੍ਸ, ਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਠਮਂ ਉਪਤਿਸ੍ਸਕੋਲਿਤਾਪਿ ਪਬ੍ਬਜਿਂਸੁ ਛਨ੍ਨਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋਵ, ਨ ਅਚੇਲਕਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ. ‘‘ਯਦਾ, ਤਦਾ’’ਤਿ ਚ ਏਤੇਨ ਸਮਕਾਲਮੇਵ ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਪਟਿਪਨ੍ਨਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਤੀਤਕਾਲਤ੍ਥੋ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਹੋਤਿਸਦ੍ਦੋ ਯੋਗਵਿਭਾਗੇਨ, ਤਂਕਾਲਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਵਾ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦਾ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਅਨ੍ਤੇਤਿ ਸਮੀਪੇ. ਵਸਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਪਟਿਵਤ੍ਤਾਦਿਕਰਣਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਿਰਿਯਾਪਥਸਾਧਾਰਣਵਚਨਂ, ਅਵਚਰਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਸਮੀਪਚਾਰੋ ਸਨ੍ਤਿਕਾਵਚਰੋ ਸਿਸ੍ਸੋ’’ਤਿ. ਚੋਦਿਤਾ ਦੇਵਦੂਤੇਹੀਤਿ ਦਹਰਕੁਮਾਰੋ ਜਰਾਜਿਣ੍ਣਸਤ੍ਤੋ ਗਿਲਾਨੋ ਕਮ੍ਮਕਾਰਣਾ, ਕਮ੍ਮਕਾਰਣਿਕਾ ਵਾ ਮਤਸਤ੍ਤੋਤਿ ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਦੇਵਦੂਤੇਹਿ ਚੋਦਿਤਾ ਓਵਦਿਤਾ ਸਂਵੇਗਂ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਾ ਸਮਾਨਾਪਿ. ਤੇ ਹਿ ਦੇਵਾ ਵਿਯ ਦੂਤਾ, ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਦੇਵਾਨਂ ਵਾ ਦੂਤਾਤਿ ਦੇਵਦੂਤਾ. ਹੀਨਕਾਯੂਪਗਾਤਿ ਅਪਾਯਕਾਯਮੁਪਗਤਾ. ਨਰਸਙ੍ਖਾਤਾ ਤੇ ਮਾਣਵਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਸਾਮਞ੍ਞਵਸੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤੋ ‘‘ਮਾਣਵੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਇਤਰੇ ਪਨ ਵਿਸੇਸਵਸੇਨ. ਪਕਰਣਾਧਿਗਤੋ ਹੇਸ ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰੋਤਿ. ਕਤਕਮ੍ਮੇਹੀਤਿ ਕਤਚੋਰਕਮ੍ਮੇਹਿ. ਤਰੁਣੋਤਿ ਸੋਲ਼ਸਵਸ੍ਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਤ੍ਤਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸੋ, ਉਦਾਨਟ੍ਠਕਥਾਯਞ੍ਹਿ ‘‘ਸਤ੍ਤਾ ਜਾਤਦਿਵਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਪਞ੍ਚਦਸਵਸ੍ਸਕਾ, ਤਾਵ ‘ਕੁਮਾਰਕਾ, ਬਾਲਾ’ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਪਰਂ ਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਾਨਿ ‘ਯੁਵਾਨੋ’’’ਤਿ (ਉਦਾ. ਅਟ੍ਠ. ੪੪) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਰੁਣੋ, ਮਾਣਵੋ, ਯੁਵਾਤਿ ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਂ, ਲੋਕਿਯਾ ਪਨ ‘‘ਦ੍ਵਾਦਸਵਸ੍ਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਜਰਮਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਤਾਵ ਤਰੁਣੋ’’ਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਤੇਸੁ ਵਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਜਨੇਸੂਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਭੁਮ੍ਮਂ. ਯੋ ਵਾ ‘‘ਏਕਂ ਸਮਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਧਿਗਤੋ ਕਾਲੋ, ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਯਞ੍ਹਿ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਅਨ੍ਤਰਾ ਰਾਜਗਹਞ੍ਚ ਨਾਲ਼ਨ੍ਦਞ੍ਚ ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਪਟਿਪਨ੍ਨੋ, ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸਮਯੇ ਸੁਪ੍ਪਿਯੋਪਿ ਤਂ ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਅਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੋ ਚ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤੀਤਿ. ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਤ੍ਤਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਸੇਸਤ੍ਥਾਭਾਵਤੋ ਪਦਪੂਰਣਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਮਧੁਪਿਣ੍ਡਿਕਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ਮਧੁਪਿਣ੍ਡਿਕਦੇਸਨਾ ਨਾਮ ਇਤਿ ਨਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਧਾਰੇਹਿ, ਰਾਜਞ੍ਞਾਤਿ ਪਾਯਾਸਿਰਾਜਞ੍ਞਨਾਮਕਂ ਰਾਜਾਨਮਾਲਪਤਿ. ਪਰਿਯਾਯਤਿ ਪਰਿਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਪਰਿਯਾਯੋ, ਵਾਰੋ. ਪਰਿਯਾਯੇਤਿ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਮਤ੍ਥਂ ਪਟਿਪਾਦੇਤੀਤਿ ਪਰਿਯਾਯੋ, ਦੇਸਨਾ. ਪਰਿਯਾਯਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਪਰਿਯਾਯੋ, ਕਾਰਣਂ. ਅਨੇਕਸਦ੍ਦੇਨੇਵ ਅਨੇਕਵਿਧੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਮਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨੇਕਵਿਧੇਨਾ’’ਤਿ. ਕਾਰਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਕਾਰਣਪਤਿਰੂਪਕਮੇਵ, ਨ ਏਕਂਸਕਾਰਣਂ ਅਵਣ੍ਣਕਾਰਣਸ੍ਸ ਅਭੂਤਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਾਰਣੇਨਾਤਿ ਕਾਰਣਪਤਿਰੂਪਕੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਅਕਾਰਣਮੇਵ ‘ਕਾਰਣ’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧). ਜਾਤਿਵਸੇਨਿਦਂ ਬਹ੍ਵਤ੍ਥੇ ਏਕਵਚਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਬਹੂਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ.

‘‘ਅਵਣ੍ਣਵਿਰਹਿਤਸ੍ਸ ਅਸਮਾਨਵਣ੍ਣਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸਪੀ’’ਤਿ ਵਕ੍ਖਮਾਨਕਾਰਣਸ੍ਸ ਅਕਾਰਣਭਾਵਹੇਤੁਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਦੋਸਵਿਰਹਿਤਸ੍ਸਪਿ ਅਸਦਿਸਗੁਣਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸਾਪੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਵਣ੍ਣਂ ਦੋਸਂ ਨਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ‘‘ਯਂ ਲੋਕੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਰਸਰੂਪਨਿਬ੍ਭੋਗਅਕਿਰਿਯਵਾਦਉਚ੍ਛੇਦਵਾਦਜੇਗੁਚ੍ਛੀਵੇਨਯਿਕਤਪਸ੍ਸੀਅਪਗਬ੍ਭਭਾਵਾਨਂ ਕਾਰਣਪਤਿਰੂਪਕਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਹਿ ਏਤਂ ‘‘ਅਰਸਰੂਪੋ…ਪੇ… ਅਪਗਬ੍ਭੋ’’ਤਿ ਇਮੇਹਿ ਪਦੇਹਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਲੋਕਸਮ੍ਮਤੋ ਅਭਿਵਾਦਨਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਨਅਞ੍ਜਲੀਕਮ੍ਮਸਾਮੀਚਿਕਮ੍ਮਆਸਨਾਭਿਨਿਮਨ੍ਤਨਸਙ੍ਖਾਤੋ ਸਾਮਗ੍ਗੀਰਸੋ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋ ਸਾਮਗ੍ਗੀਰਸਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਰਸੇਨ ਅਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਭਾਵੋ, ਤੇਨ ਸਾਮਗ੍ਗੀਰਸਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਪਰਿਭੋਗੇਨ ਅਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਅਕਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾਵਾਦੋ, ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤਾਵਾਦੋ ਚ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਗੂਥਂ ਵਿਯ ਮਣ੍ਡਨਜਾਤਿਯੋ ਪੁਰਿਸੋ ਜੇਗੁਚ੍ਛੀ. ਤਸ੍ਸ ਵਿਨਾਸਕੋ ਸੋਵ ਤਦਕਰਣਤੋ ਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ. ਤਦਕਰਣੇਨ ਵਯੋਵੁਡ੍ਢੇ ਤਾਪੇਤਿ ਤਦਾਚਾਰਵਿਰਹਿਤਤਾਯ ਵਾ ਕਪਣਪੁਰਿਸੋ. ਤਦਕਰਣੇਨ ਦੇਵਲੋਕਗਬ੍ਭਤੋ ਅਪਗਤੋ, ਤਦਕਰਣਤੋ ਵਾ ਸੋ ਹੀਨਗਬ੍ਭੋ ਚਾਤਿ ਏਵਂ ਤਦੇਵ ਅਭਿਵਾਦਨਾਦਿਅਕਰਣਂ ਅਰਸਰੂਪਤਾਦੀਨਂ ਕਾਰਣਪਤਿਰੂਪਕਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ‘‘ਨਤ੍ਥਿ…ਪੇ… ਵਿਸੇਸੋ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਪਨ ‘‘ਸੁਨ੍ਦਰਿਕਾਯ ਨਾਮ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਿਕਾਯ ਮਰਣਾਨਵਬੋਧੋ, ਸਂਸਾਰਸ੍ਸ ਆਦਿਕੋਟਿਯਾ ਅਪਞ੍ਞਾਯਨਪਟਿਞ੍ਞਾ, ਠਪਨੀਯਪੁਚ੍ਛਾਯ ਅਬ੍ਯਾਕਤਵਤ੍ਥੁਬ੍ਯਾਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਿ ਕਾਰਣਪਤਿਰੂਪਕਾਨਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਤਥਾ ‘‘ਤਕ੍ਕਪਰਿਯਾਹਤਂ ਸਮਣੋ…ਪੇ… ਸਯਮ੍ਪਟਿਭਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ‘‘ਅਨਾਚਰਿਯਕੇਨ ਸਾਮਂ ਪਟਿਵੇਧੇਨ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਤਥਾ ਤਥਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਰੇਸਂ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਾਕਥਨਂ, ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾਦੀਹਿ ਆਰੋਚਿਤਨਯੇਨੇਵ ਬ੍ਯਾਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਿ, ‘‘ਸਮਣੋ…ਪੇ… ਨ ਅਗ੍ਗਪੁਗ੍ਗਲੋ’’ਤਿ ਏਤੇਸਂ ਪਨ ‘‘ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਕਮੇਨੇਵ ਅਨਵਬੋਧੋ, ਲੋਕਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਜਾਨਨਂ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਇਚ੍ਛਿਤਤਪਚਾਰਾਭਾਵੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਿ. ਝਾਨਵਿਮੋਕ੍ਖਾਦਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੋ. ਅਰਿਯਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ, ਉਤ੍ਤਮਂ ਵਾ ਞਾਣਸਙ੍ਖਾਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ, ਅਲਂ ਕਿਲੇਸਵਿਦ੍ਧਂਸਨਸਮਤ੍ਥਂ ਅਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਏਤ੍ਥ, ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਾ ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨੋ. ਸ੍ਵੇਵ ਵਿਸੇਸੋ ਤਥਾ. ਅਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਮੇਵ ਵਾ ਵਿਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਅਲਂ ਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਯਸ੍ਸ, ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸੋ, ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੋਵ. ਤਕ੍ਕਪਰਿਯਾਹਤਨ੍ਤਿ ਕਪ੍ਪਨਾਮਤ੍ਤੇਨ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਆਹਰਿਤਂ, ਵਿਤਕ੍ਕੇਨ ਵਾ ਪਰਿਘਟਿਤਂ. ਵੀਮਂਸਾਨੁਚਰਿਤਨ੍ਤਿ ਵੀਮਂਸਨਾਯ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਪਰਿਮਜ੍ਜਿਤਂ. ਸਯਮ੍ਪਟਿਭਾਨਨ੍ਤਿ ਸਯਮੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਭੂਤਂ, ਤਾਦਿਸਂ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਅਯੁਤ੍ਤਂ ਅਨੁਪਪਤ੍ਤਿਂ. ਕਾਰਣਪਦੇ ਚੇਤਂ ਵਿਸੇਸਨਂ. ਨ ਹਿ ਅਰਸਰੂਪਤਾਦਯੋ ਦੋਸਾ ਭਗਵਤਿ ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਘੇਸੁ ਚ ਦੁਰਕ੍ਖਾਤਦੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਾਦਯੋ ਅਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਵਾ ਯੁਤ੍ਤਿਕਾਰਣਰਹਿਤਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਟਿਞ੍ਞਾਮਤ੍ਤਂ. ਪਕਤਿਕਮ੍ਮਪਦਞ੍ਚੇਤਂ. ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥੇ ਕਾਰਣਂ ਵਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ ਇਵਾਤਿ ਇਵ-ਸਦ੍ਦਤ੍ਥੋ ਰੂਪਕਨਯੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ ਪਤਿਰੂਪਕਕਾਰਣਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਤਥਾਤਿ ਜਾਤਿਵੁਡ੍ਢਾਨਮਨਭਿਵਾਦਨਾਦਿਨਾ ਤੇਨ ਤੇਨ ਆਕਾਰੇਨ. ਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਗੁਣਪਸਂਸਾਸੁ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ‘‘ਅਵਣ੍ਣਂ ਦੋਸਂ ਨਿਨ੍ਦ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਦੁਰਕ੍ਖਾਤੋਤਿ ਦੁਟ੍ਠੁਮਾਕ੍ਖਾਤੋ, ਤਥਾ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵੇਦਿਤੋ. ਵਟ੍ਟਤੋ ਨਿਯ੍ਯਾਤੀਤਿ ਨਿਯ੍ਯਾਨਂ, ਤਦੇਵ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕੋ, ਤਤੋ ਵਾ ਨਿਯ੍ਯਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ, ਤਤ੍ਥ ਨਿਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕੋ. ਵਟ੍ਟਤੋ ਵਾ ਨਿਯ੍ਯਾਤੀਤਿ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕੋ ਯ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਕ-ਕਾਰਂ, ਈ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਚ ਰਸ੍ਸਂ ਕਤ੍ਵਾ. ‘‘ਅਨੀਯ-ਸਦ੍ਦੋ ਹਿ ਬਹੁਲਾ ਕਤ੍ਤੁਅਭਿਧਾਯਕੋ’’ਤਿ ਸਦ੍ਦਵਿਦੂ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਨ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕੋ ਤਥਾ. ਸਂਸਾਰਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਨੁਪਸਮਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ. ਪਚ੍ਚਨੀਕਪਟਿਪਦਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਰੁਦ੍ਧਪਟਿਪਦਂ. ਅਨਨੁਲੋਮਪਟਿਪਦਨ੍ਤਿ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਅਨਨੁਲੋਮਪਟਿਪਦਂ. ਅਧਮ੍ਮਾਨੁਲੋਮਪਟਿਪਦਨ੍ਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨਨੁਲੋਮਪਟਿਪਦਂ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘‘ਅਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ, ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤੀ’’ਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਮਾਨਕਾਲਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ, ਨਨੁ ਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਲਤੋ ਸੋ ਅਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣਾਨਂ ਭਾਸਨਕਾਲੋ ਅਤੀਤੋਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ‘‘ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਅਤੀਤਕਾਲਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਪਨ ਭਾਸਤਿ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਥ ਵਾ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਤੇਹਿ ਅਵਣ੍ਣੋ ਵਣ੍ਣੋ ਚ ਭਾਸੀਯਤਿ, ਤਮਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਤ੍ਰਾ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਕਾਲਪਟਿਨਿਦ੍ਦੇਸਵਿਕਪ੍ਪਨਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਅਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸੁਪਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸੁਪ੍ਪਿਯਸ੍ਸ ਪਨ…ਪੇ… ਭਾਸਤੀ’’ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਦਸ੍ਸਨਂ ‘‘ਅਨ੍ਤੇਵਾਸੀ ਪਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਂ. ਅਪਰਾਮਸਿਤਬ੍ਬਂ ਅਰਿਯੂਪਵਾਦਕਮ੍ਮਂ, ਤਥਾ ਅਨਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬਂ.ਸ੍ਵਾਯਨ੍ਤਿ ਸੋ ਆਚਰਿਯੋ. ਅਸਿਧਾਰਨ੍ਤਿ ਅਸਿਨਾ ਤਿਖਿਣਭਾਗਂ. ਕਕਚਦਨ੍ਤ ਪਨ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ ਖਨ੍ਧਕਕਚਸ੍ਸ ਦਨ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਵਿਸਮਪਨ੍ਤਿਯਾ. ਹਤ੍ਥੇਨ ਵਾ ਪਾਦੇਨ ਵਾ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਵਾ ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗੇਨ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ ਕੀਲ਼ਮਾਨੋ ਵਿਯ. ਅਕ੍ਖਿਕਣ੍ਣਕੋਸਸਙ੍ਖਾਤਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਤੀਹਿ ਪਕਾਰੇਹਿ ਭਿਨ੍ਨੋ ਮਦੋ ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਪਭਿਨ੍ਨਮਦੋ, ਤਂ. ਅਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਮਾਨੋਤਿ ਅਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਨਹੇਤੁ. ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋ ਹਿ ਅਯਂ ਮਾਨ-ਸਦ੍ਦੋ. ਨ ਅਯੋ ਵੁਡ੍ਢਿ ਅਨਯੋ. ਸੋਯੇਵ ਬ੍ਯਸਨਂ, ਅਤਿਰੇਕਬ੍ਯਸਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਸ੍ਸਤਿ ਏਕਨ੍ਤਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਤ੍ਤਾ ਰਤਨਤ੍ਤਯੋਪਵਾਦਸ੍ਸ. ਤੇਨੇਵਾਹ –

‘‘ਯੋ ਨਿਨ੍ਦਿਯਂ ਪਸਂਸਤਿ,

ਤਂ ਵਾ ਨਿਨ੍ਦਤਿ ਯੋ ਪਸਂਸਿਯੋ;

ਵਿਚਿਨਾਤਿ ਮੁਖੇਨ ਸੋ ਕਲਿਂ,

ਕਲਿਨਾ ਤੇਨ ਸੁਖਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ. (ਸੁ. ਨਿ. ੬੬੩; ਸਂ ਨਿ. ੧.੧੮੦-੧੮੧; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੯੨);

‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਆਚਰਿਯੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਂਵੇਗੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਚਰਿਯੇ ਚ ਕਾਰੁਞ੍ਞਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਨਾ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਅਨੁਕੂਲੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਯਂ ਪਨ ਪਣ੍ਡਿਤਜਾਤਿਕਤ੍ਤਾ ਨ ਈਦਿਸੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਤਮਨੁਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਇਦਾਨਿਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਾਞਾਣਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਆਚਰਿਯੇ ਖੋ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਹਲਾਹਲਨ੍ਤਿ ਤਙ੍ਖਣਞ੍ਞੇਵ ਮਾਰਣਕਂ ਵਿਸਂ. ਹਨਤੀਤਿ ਹਿ ਹਲੋ ਨ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਲ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਹਲਾਨਮ੍ਪਿ ਵਿਸੇਸੋ ਹਲੋ ਹਲਾਹਲੋ ਮਜ੍ਝੇਦੀਘਵਸੇਨ, ਏਤੇਨ ਚ ਅਞ੍ਞੇ ਅਟ੍ਠਵਿਧੇ ਵਿਸੇ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਚ –

‘‘ਪੁਮੇ ਪਣ੍ਡੇ ਚ ਕਾਕੋਲ, ਕਾਲ਼ਕੂਟਹਲਾਹਲਾ;

ਸਰੋਤ੍ਥਿਕੋਸੁਙ੍ਕਿਕੇ ਯੋ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਤੋ ਪਦੀਪਨੋ;

ਦਾਰਦੋ ਵਚ੍ਛਨਾਭੋ ਚ, ਵਿਸਭੇਦਾ ਇਮੇ ਨਵਾ’’ਤਿ.

ਖਰੋਦਕਨ੍ਤਿ ਚਣ੍ਡਸੋਤੋਦਕਂ. ‘‘ਖਾਰੋਦਕ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਅਤਿਲੋਣਤਾਯ ਤਿਤ੍ਤੋਦਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਰਕਪਪਾਤਨ੍ਤਿ ਚੋਰਪਪਾਤਂ. ਮਾਣਵਕਾਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਮੇਵ ਓਵਦਿਤੁਂ ਆਲਪਤਿ ‘‘ਸਮਯੋਪਿ ਖੋ ਤੇ ਭਦ੍ਦਾਲਿ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੋਅਹੋਸੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੨.੧੩੫) ਵਿਯ. ‘‘ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਾ’’ਤਿ ਕਮ੍ਮਮੇਵ ਅਤ੍ਤਸਨ੍ਤਕਭਾਵਂ ਵਤ੍ਵਾ ਤਦੇਵ ਵਿਵਰਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਮ੍ਮਾਨੁਰੂਪਮੇਵ ਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਯੋਨਿਸੋਤਿ ਉਪਾਯੇਨ ਞਾਯੇਨ. ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਆਚਰਿਯੋ ਵਿਯ ਅਯੋਨਿਸੋ ਅਰਿਯੂਪਵਾਦੇ ਅਨਿਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਯੋਨਿਸੋ ਅਰਿਯੂਪਵਾਦਤੋ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ, ਉਦ੍ਧਂ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਦ੍ਦਮਾਨੋਤਿ ਮਦ੍ਦਨ੍ਤੋ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ. ਏਕਂਸਕਾਰਣਮੇਵ ਇਧ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੇਨ ‘‘ਸਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਯਥਾ ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਸ੍ਸ ਸਮਾਰਦ੍ਧਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨ੍ਤਿ ਚ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਥਾ ਅਞ੍ਞੋ ਪਣ੍ਡਿਤਸਭਾਵੋ ਜਾਤਿ ਆਚਾਰਵਸੇਨ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਤਿਣ੍ਣਂ ਰਤਨਾਨਂ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤੁਮਾਰਭਤਿ, ਤਥਾ ਅਯਮ੍ਪਿ ਆਰਦ੍ਧੋ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਅਪਿ ਨਾਮਾਯਮਾਚਰਿਯੋ ਏਤ੍ਤਕੇਨਾਪਿ ਰਤਨਤ੍ਤਯਾਵਣ੍ਣਭਾਸਤੋ ਓਰਮੇਯ੍ਯਾਤਿ.

ਸਪ੍ਪਰਾਜਵਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਅਹਿਰਾਜਵਣ੍ਣਂ. ਵਣ੍ਣਪੋਕ੍ਖਰਤਾਯਾਤਿ ਵਣ੍ਣਸੁਨ੍ਦਰਤਾਯ, ਵਣ੍ਣਸਰੀਰੇਨ ਵਾ. ਵਾਰਿਜਂ ਕਮਲਂ ਨ ਪਹਰਾਮਿ ਨ ਭਞ੍ਜਾਮਿ, ਆਰਾ ਦੂਰਤੋਵ ਉਪਸਿਙ੍ਘਾਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥਾਤਿ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ. ਗਨ੍ਧਤ੍ਥੇਨੋਤਿ ਗਨ੍ਧਚੋਰੋ. ਸਞ੍ਞੂਲ਼੍ਹਾਤਿ ਗਨ੍ਥਿਤਾ ਬਨ੍ਧਿਤਾ. ਗਹਪਤੀਤਿ ਉਪਾਲਿਗਹਪਤਿਂ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਲਪਨਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਵਣ੍ਣਿਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਅਯਮੀਦਿਸੋ’’ਤਿ ਪਕਾਸੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਵਣ੍ਣੋ, ਸਣ੍ਠਾਨਂ. ਵਣ੍ਣੀਯਤਿ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਵਵਤ੍ਥਾਪੀਯਤੀਤਿ ਵਣ੍ਣੋ, ਜਾਤਿ. ਵਣ੍ਣੇਤਿ ਵਿਕਾਰਮਾਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਹਦਯਙ੍ਗਤਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਤੀਤਿ ਵਣ੍ਣੋ, ਰੂਪਾਯਤਨਂ. ਵਣ੍ਣੀਯਤਿ ਫਲਮੇਤੇਨ ਯਥਾਸਭਾਵਤੋ ਵਿਭਾਵੀਯਤੀਤਿ ਵਣ੍ਣੋ, ਕਾਰਣਂ. ਵਣ੍ਣੀਯਤਿ ਅਪ੍ਪਮਹਨ੍ਤਾਦਿਵਸੇਨ ਪਮੀਯਤੀਤਿ ਵਣ੍ਣੋ, ਪਮਾਣਂ. ਵਣ੍ਣੀਯਤਿ ਪਸਂਸੀਯਤੀਤਿ ਵਣ੍ਣੋ, ਗੁਣੋ. ਵਣ੍ਣਨਂ ਗੁਣਸਂਕਿਤ੍ਤਨਂ ਵਣ੍ਣੋ, ਪਸਂਸਾ. ਏਵਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦਸ੍ਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਜਾਤਰੂਪਪੁਲ਼ਿਨਕ੍ਖਰਾਦਯੋ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ‘‘ਇਧ ਗੁਣੋਪਿ ਪਸਂਸਾਪੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਸਮਤ੍ਥੇਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਕਿਰਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਕਿਰਾਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਅਨੁਸ੍ਸਵਨਤ੍ਥੇ, ਪਦਪੂਰਣਮਤ੍ਤੇ ਵਾ. ਗੁਣੂਪਸਞ੍ਹਿਤਨ੍ਤਿ ਗੁਣੋਪਸਞ੍ਞੁਤਂ. ‘‘ਗੁਣੂਪਸਞ੍ਹਿਤਂ ਪਸਂਸ’’ਨ੍ਤਿ ਪਨ ਵਦਨ੍ਤੋ ਪਸਂਸਾਯ ਏਵ ਗੁਣਭਾਸਨਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤਸ੍ਸਾ ਤਦਵਿਨਾਭਾਵਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਦਮਤ੍ਥਦ੍ਵਯਂ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਕਥਂ ਭਾਸਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਕੋ ਚ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਚਾਤਿ ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੋ. ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੋ? ਅਸਦਿਸਟ੍ਠੇਨ, ਗੁਣਵਿਸਿਟ੍ਠਟ੍ਠੇਨ, ਅਸਮਸਮਟ੍ਠੇਨ ਚ. ਸੋ ਹਿ ਪਠਮਾਭਿਨੀਹਾਰਕਾਲੇ ਦਸਨ੍ਨਂ ਪਾਰਮੀਨਂ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਆਵਜ੍ਜਨਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਬੋਧਿਸਮ੍ਭਾਰਸਮ੍ਭਰਣਗੁਣੇਹਿ ਚੇਵ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣੇਹਿ ਚ ਸੇਸਮਹਾਜਨੇਨ ਅਸਦਿਸੋ. ਯੇ ਚਸ੍ਸ ਗੁਣਾ, ਤੇਪਿ ਅਞ੍ਞਸਤ੍ਤਾਨਂ ਗੁਣੇਹਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠਾ, ਪੁਰਿਮਕਾ ਚ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੇਹਿ ਅਸਮਾ, ਤੇਹਿ ਪਨ ਅਯਮੇਵੇਕੋ ਰੂਪਕਾਯਨਾਮਕਾਯੇਹਿ ਸਮੋ.ਲੋਕੇਤਿ ਸਤ੍ਤਲੋਕੇ. ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਪਨ ਇਦਂ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਵਿਪ੍ਪਕਤਵਚਨਮੇਵ ਉਪ੍ਪਾਦਕਿਰਿਯਾਯ ਵਤ੍ਤਮਾਨਕਾਲਿਕਤ੍ਤਾ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਬਹੁਜਨਹਿਤਾਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਨ ਕਾਰਣੇਨਾਤਿ ਏਵਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਲਕ੍ਖਣੇ ਹੇਸ ਮਾਨ-ਸਦ੍ਦੋ, ਏਵਰੂਪਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਲਕ੍ਖਣਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣੇਨ ਪਟਿਬਾਹਿਤੁਂ. ਅਪਿਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਨਾਮ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨਾਮਾਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਭੇਦੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਸ ਹਿ ਦੀਪਙ੍ਕਰਪਾਦਮੂਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਂ, ਤਾਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਨਾਮ, ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮ, ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨਾਮ. ਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਹਿ ਸਾਵਕਾਨਂ ਵਿਯ ਨ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਞਾਣਾਦੀਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸਹੇਵ ਪਨ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਸਕਲੋਪਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਗੁਣਰਾਸਿ ਆਗਤੋਵ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਤ੍ਤਾ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨਾਮ, ਤਦਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਦਞ੍ਞਕ੍ਖਣੇ ਯਥਾਰਹਂ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ’’ ਚ੍ਚੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਕ੍ਖਣਂਯੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਤੀਤਕਾਲਿਕਸ੍ਸਾਪਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਪਯੋਗਸ੍ਸ ਕਤ੍ਥਚਿ ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਸਤਿ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ’’ਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਮਾਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤ੍ਥੋ. ਯਾਵਤਾ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯੇਨ ਮਹਾਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾਨਂ ਚਰਿਮਭਵੇ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ, ਤਾਵਤਾ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯੇਨ ਬੋਧਿਸਮ੍ਭਾਰਭੂਤੇਨ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾਸਾਮਤ੍ਥਿਯਯੋਗੇਨ ਹਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਨਾਮਾਤਿ. ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੇਹਿ ਅਸਮੋ, ਅਸਮੇਹਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਹੇਵ ਸਮੋ ਮਜ੍ਝੇ ਭਿਨ੍ਨਸੁਵਣ੍ਣ ਨਿਕ੍ਖਂ ਵਿਯ ਨਿਬ੍ਬਿਸਿਟ੍ਠੋ, ‘‘ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੋ’’ਤਿ ਚੇਤਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਨਂ. ਆਲਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਤਣ੍ਹਂ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤੇਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਆਲਯਸਮੁਗ੍ਘਾਤੋ. ਵਟ੍ਟਂ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਵਟ੍ਟੁਪਚ੍ਛੇਦੋ.

ਪਹੋਨ੍ਤੇਨਾਤਿ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੇਨ. ‘‘ਪਞ੍ਚਨਿਕਾਯੇ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾਪਿ ਅਨੇਕਾਵਯਵਤ੍ਤਾ ਤੇਸਂ ਨ ਏਤ੍ਤਕੇਨ ਸਬ੍ਬਥਾ ਪਰਿਯਾਦਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਨਵਙ੍ਗਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂਚਤੁਰਾਸੀਤਿ ਧਮ੍ਮਕ੍ਖਨ੍ਧਸਹਸ੍ਸਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਤਿਤ੍ਥੇਨਾਤਿ ਅਨੋਤਰਣਟ੍ਠਾਨੇਨ. ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਅਪਰਿਮਾਣਵਣ੍ਣਤ੍ਤਾ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਂ, ਨਿਰਵਸੇਸਾਨਞ੍ਚ ਤੇਸਂ ਇਧ ਪਕਾਸਨੇਨ ਪਾਲ਼ਿਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਏਵ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ, ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਹਂਸਨਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਚ ਸਫਲਤ੍ਤਾ. ਥਾਮੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਸਬ੍ਬਥਾਮੇਨ ਪਕਾਸਿਤਤ੍ਤਾ. ਕਿਂ ਪਨ ਸੋ ਤਥਾ ਓਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਭਾਸਤੀਤਿ ਆਹ. ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੋ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਵਾ ਸਵਨਂ ਅਨੁਸ੍ਸਵੋ, ਪਰਮ੍ਪਰਸਵਨਂ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਆਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਦਿਟ੍ਠਿਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤਿਯੋ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸੁਨ੍ਦਰਮਿਦਂ ਕਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਸਯਮੇਵ ਕਾਰਣਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਨਂ ਆਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੋ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਨਿਜ੍ਝਾਯਿਤ੍ਵਾ ਖਮਨਂ ਰੁਚ੍ਚਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤੀਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤੇਹਿਯੇਵ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਤ੍ਤ-ਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸਨਿਵਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥੋ, ਤੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਥਾਮੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਞਾਣਬਲੇਨੇਵ, ਨ ਪਨ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਗੁਣਾਨੁਰੂਪਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਾਪਰਿਮੇਯ੍ਯਪ੍ਪਭੇਦਾ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਗੁਣਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਬੁਦ੍ਧੋਪਿ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਣੇਯ੍ਯ ਵਣ੍ਣਂ,

ਕਪ੍ਪਮ੍ਪਿ ਚੇ ਅਞ੍ਞਮਭਾਸਮਾਨੋ;

ਖੀਯੇਥ ਕਪ੍ਪੋ ਚਿਰਦੀਘਮਨ੍ਤਰੇ,

ਵਣ੍ਣੋ ਨ ਖੀਯੇਥ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੩੦੪; ੩.੧੪੧; ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੪੨੫; ਉਦਾ. ਅਟ੍ਠ. ੫੩; ਬੁ. ਵਂ. ਅਟ੍ਠ. ੪.੧; ਅਪ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੯੧; ਚਰਿਯਾ. ਅਟ੍ਠ. ੯, ੩੨੯);

ਇਧਾਪਿ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਂ ਖੋ ਪਨੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ.

ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਹ-ਕਾਰੋ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਵਂ ਤੇ’’ਤਿ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਰੁਲ਼੍ਹਿਪਦਂ ‘‘ਏਕੋ ਏਕਾਯਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੪੪੪, ੪੫੨) ਪਦਂ ਵਿਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਞ੍ਞੋਅਞ੍ਞਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਰੁਲ਼੍ਹਿਪਦੇਨੇਵ ਵਿਵਰਤਿ. ‘‘ਉਜੁਮੇਵਾ’’ਤਿ ਸਾਵਧਾਰਣਸਮਾਸਤਂ ਵਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਂ ਆਹ ‘‘ਈਸਕਮ੍ਪਿ ਅਪਰਿਹਰਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ, ਥੋਕਤਰਮ੍ਪਿ ਅਵਿਰਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਥਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਚਰਿਯੇਨ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਏਕਵਾਰਮਿਵ ਅਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣਭਾਸਨੇ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇਪਿ ‘‘ਉਜੁਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਵਾਦਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਨੇਕਵਾਰਮੇਵ ਤੇ ਏਵਂ ਭਾਸਨ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪੁਨ ਇਤਰੋ ਅਵਣ੍ਣਂ ਇਤਰੋ ਵਣ੍ਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਹਿ ਵਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਿਵਿਧਤ੍ਥਤਂ ਸਮਤ੍ਥੇਤਿ. ਸਾਰਫਲਕੇਤਿ ਸਾਰਦਾਰੁਫਲਕੇ, ਉਤ੍ਤਮਫਲਕੇ ਵਾ. ਵਿਸਰੁਕ੍ਖਆਣਿਨ੍ਤਿ ਵਿਸਦਾਰੁਮਯਪਟਾਣਿਂ. ਇਰਿਯਾਪਥਾਨੁਬਨ੍ਧਨੇਨ ਅਨੁਬਨ੍ਧਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਅਨੁਬਨ੍ਧਨੇਨ.

ਸੀਸਾਨੁਲੋਕਿਨੋਤਿ ਸੀਸੇਨ ਅਨੁਲੋਕਿਨੋ, ਸੀਸਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਓਲੋਕਯਮਾਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇਤਿ ਯਮ੍ਹਿ ਸਂਵਚ੍ਛਰੇ, ਉਤੁਮ੍ਹਿ, ਮਾਸੇ, ਪਕ੍ਖੇ ਵਾ ਭਗਵਾ ਤਂ ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ. ਤੇਨ ਹਿ ਅਨਿਯਮਤੋ ਸਂਵਚ੍ਛਰਉਤੁਮਾਸਡ੍ਢਮਾਸਾਵ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਾ ‘‘ਤਂ ਦਿਵਸ’’ਨ੍ਤਿ ਦਿਵਸਸ੍ਸ ਵਿਸੁਂ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ, ਮੁਹੁਤ੍ਤਾਦੀਨਞ੍ਚ ਦਿਵਸਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤੋ. ‘‘ਤਂ ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਆਧਾਰਵਚਨਮੇਤਂ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਕਿਰਿਯਾਵਿਚ੍ਛੇਦਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ‘‘ਰਾਜਗਹੇ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਤੀ’’ਤਿ ਸਹ ਪੁਬ੍ਬਕਾਲਕਿਰਿਯਾਹਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ, ਇਤਰਥਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਰਾਜਗਹੇ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਤਿ, ਤਂ ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਞ੍ਚ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥੋ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਨ ਹਿ ਅਸਮਾਨਵਿਸਯਾ ਕਿਰਿਯਾ ਏਕਾਧਾਰਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਯਾ ਚੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਅਦ੍ਧਾਨਪਟਿਪਜ੍ਜਨਕਿਰਿਯਾ, ਸਾ ਚ ਅਨਿਯਮਿਤਾ ਨ ਯੁਤ੍ਤਾਤਿ. ਰਾਜਗਹਪਰਿਵਤ੍ਤਕੇਸੂਤਿ ਰਾਜਗਹਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤੇਸੁ. ‘‘ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤੇਸੁ ਭਗਵਤੋ ਅਨਿਬਦ੍ਧਵਾਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸੋਤਿ ਏਵਂ ਰਾਜਗਹੇ ਵਸਮਾਨੋ ਸੋ ਭਗਵਾ. ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਣੇਨਪਿ ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਬਦ੍ਧਭਾਵਵਚਨਤੋ ਸਨ੍ਨਿਵਾਸਤ੍ਤਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਦਿ ਪਨ ‘‘ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਮਾਨੋ ਸੋ ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਪਚ੍ਚਾਮਸੇਯ੍ਯ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋਵ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥੋ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਤਂ ਦਿਵਸਨ੍ਤਿ ਯਂ ਦਿਵਸਂ ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ, ਤਂ ਦਿਵਸ. ਤਂ ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਂਯੋਗਵਚਨਮੇਤਂ. ਭਤ੍ਤਭੁਞ੍ਜਨਤੋ ਪਚ੍ਛਾ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਸਮਯੇ. ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋਤਿ ਯਤ੍ਥ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਤ੍ਥਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਅਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ. ਤਂ ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ‘‘ਨਾਲ਼ਨ੍ਦਾਯਂ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਵਿਵਿਧਹਿਤਸੁਖਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਂ ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤਿਵਿਧਸੀਲਾਲਙ੍ਕਤਂ ਨਾਨਾਵਿਧਕੁਹਨਲਪਨਾਦਿਮਿਚ੍ਛਾਜੀਵਵਿਦ੍ਧਂਸਨਂ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਦਿਟ੍ਠਿਜਾਲਵਿਨਿਵੇਠਨਂ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਲੋਕਧਾਤੁਪਕਮ੍ਪਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾਲਸੁਤ੍ਤਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਤਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਦੀਘਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ, ਇਦਂ ਪਨ ਕਾਰਣਂ ਪਕਰਣਤੋਵ ਪਾਕਟਨ੍ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਭਗਵਾ ਤਂ ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਚੋਦਨਾ ਵਿਸੋਧਿਤਾ ਹੋਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਇਤਰਮ੍ਪਿ ਚੋਦਨਂ ਵਿਸੋਧਿਤੁਂ ‘‘ਸੁਪ੍ਪਿਯੋਪੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ, ਤਂ ਦਿਵਸਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧੋਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਪਾਤੋ ਅਸਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਪਾਤਰਾਸੋ, ਸੋ ਭੁਤ੍ਤੋ ਯੇਨਾਤਿ ਭੁਤ੍ਤਪਾਤਰਾਸੋ. ਇਚ੍ਚੇਵਾਤਿ ਏਵਮੇਵ ਮਨਸਿ ਸਨ੍ਨਿਧਾਯ, ਨ ਪਨ ‘‘ਭਗਵਨ੍ਤਂ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਞ੍ਚ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਅਨੁਬਨ੍ਧਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਭਗਵਤੋ ਤਂ ਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨਭਾਵਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋਵਾ’’ਤਿ, ਤਥਾ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਏਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਨੁਬਨ੍ਧੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨ ਹਿ ਸੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਟ੍ਠੁਮੇਵ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਚੇ ਪਨ ਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਨਾਨੁਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਚ ਸੁਪ੍ਪਿਯੋ ਅਨੁਬਨ੍ਧੋ’’ਤਿ ਚੋਦਨਾ ਵਿਸੋਧਿਤਾ ਹੋਤਿ. ‘‘ਸੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਚੋਦਨਂ ਵਿਸੋਧੇਤਿ. ਕਦਾਚਿ ਪਨ ਭਗਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਵੇਸੇਨੇਵ ਗਚ੍ਛਤਿ ਅਙ੍ਗੁਲਿਮਾਲਦਮਨਪਕ੍ਕੁਸਾਤਿਅਭਿਗ੍ਗਮਨਾਦੀਸੁ, ਕਦਾਚਿ ਬੁਦ੍ਧਸਿਰਿਯਾ, ਇਧਾਪਿ ਈਦਿਸਾਯ ਬੁਦ੍ਧਸਿਰਿਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਸਿਰਿਯਾ ਸੋਭਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਿਰੀਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਸਰੀਰਸੋਭਗ੍ਗਾਦਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਤਦੇਵ ਉਪਮਾਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਰਤ੍ਤਕਮ੍ਬਲਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਮਿਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਜਙ੍ਗਮੋ ਯਥਾ ‘‘ਚਙ੍ਕਮੋ’’ਤਿ. ਚਞ੍ਚਲਮਾਨੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਗਿਰਿ, ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਕਨਕਗਿਰਿਨੋ ਸਿਖਰਮਿਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਿਰਾ’’ਤਿਆਦਿ ਤਬ੍ਬਿਵਰਣਂ, ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਅਦਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ, ਪੋਰਾਣਟ੍ਠਕਥਾਯਞ੍ਚ ਅਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਅਨੁਸ੍ਸਵਸਿਦ੍ਧਾ ਅਯਂ ਕਥਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਿਰਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਵਾ ਹੋਤੁ ਅਞ੍ਞਥਾ ਵਾ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਦਿਟ੍ਠਂ, ਅਸੁਤਂ, ਅਮੁਤਞ੍ਚ ਅਨੁਸ੍ਸਵਮੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਨੀਲਪੀਤਲੋਹਿਤੋਦਾਤਮਞ੍ਜਿਟ੍ਠਪਭਸ੍ਸਰਵਸੇਨ ਛਬ੍ਬਣ੍ਣਾ. ਸਮਨ੍ਤਾਤਿ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਦਸਹਿ ਦਿਸਾਹਿ. ਅਸੀਤਿਹਤ੍ਥਪ੍ਪਮਾਣੇਤਿ ਤੇਸਂ ਰਸ੍ਮੀਨਂ ਪਕਤਿਯਾ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਮਨ੍ਤਤੋ, ਉਪਰਿ ਚ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਅਸੀਤਿਹਤ੍ਥਮਤ੍ਤੇ ਪਦੇਸੇ ਪਕਤਿਯਾਵ ਘਨੀਭੂਤਾ ਰਸ੍ਮਿਯੋ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਵਿਨਯਟੀਕਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਤਾਯੇਵ ਬ੍ਯਾਮਪ੍ਪਭਾ ਨਾਮ. ਯਤੋ ਛਬ੍ਬਣ੍ਣਾ ਰਸ੍ਮਿਯੋ ਤਲ਼ਾਕਤੋ ਮਾਤਿਕਾ ਵਿਯ ਦਸਸੁ ਦਿਸਾਸੁ ਧਾਵਨ੍ਤਿ, ਸਾ ਯਸ੍ਮਾ ਬ੍ਯਾਮਮਤ੍ਤਾ ਵਿਯ ਖਾਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਬ੍ਯਾਮਪ੍ਪਭਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, (ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ੧.੧੬) ਸਙ੍ਗੀਤਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਪਨ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਕਾਯਤੋ ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣਾ ਰਸ੍ਮਿ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਅਸੀਤਿਹਤ੍ਥਂ ਠਾਨਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਪਚ੍ਛਿਮਕਾਯਤੋ. ਦਕ੍ਖਿਣਹਤ੍ਥਤੋ. ਵਾਮਹਤ੍ਥਤੋ ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣਾ ਰਸ੍ਮਿ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਅਸੀਤਿਹਤ੍ਥਂ ਠਾਨਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਉਪਰਿ ਕੇਸਨ੍ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਬ੍ਬਕੇਸਾਵਟ੍ਟੇਹਿ ਮੋਰਗੀਵਵਣ੍ਣਾ ਰਸ੍ਮਿ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਗਗਨਤਲੇ ਅਸੀਤਿਹਤ੍ਥਂ ਠਾਨਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਪਾਦਤਲੇਹਿ ਪਵਾਲ਼ਵਣ੍ਣਾ ਰਸ੍ਮਿ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਘਨਪਥਵਿਯਂ ਅਸੀਤਿਹਤ੍ਥਂ ਠਾਨਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਏਵਂ ਸਮਨ੍ਤਾ ਅਸੀਤਿਹਤ੍ਥਮਤ੍ਤਂ ਠਾਨਂ ਛਬ੍ਬਣ੍ਣਾ ਬੁਦ੍ਧਰਸ੍ਮਿਯੋ ਵਿਜ੍ਜੋਤਮਾਨਾ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਮਾਨਾ ਵਿਧਾਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩.੨੯੯) ਕੇਚਿ ਪਨ ਅਞ੍ਞਥਾਪਿ ਪਰਿਕਪ੍ਪਨਾਮਤ੍ਤੇਨ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਤਥਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਅਨਾਗਤਤ੍ਤਾ, ਅਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚ. ਤਾਸਂ ਪਨ ਬੁਦ੍ਧਰਸ੍ਮੀਨਂ ਤਦਾ ਅਨਿਗ੍ਗੂਹਿਤਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਿਰ ਸਮਯੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਕ੍ਕੁਸਾਤਿਅਭਿਗ੍ਗਮਨਾਦੀਸੁ ਵਿਯ ਹਿ ਤਦਾ ਤਾਸਂ ਨਿਗ੍ਗੂਹਨੇ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਾਰਣਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਆਧਾਵਨ੍ਤੀਤਿ ਅਭਿਮੁਖਂ ਦਿਸਂ ਧਾਵਨ੍ਤਿ. ਵਿਧਾਵਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਵਿਧਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਦਿਸਂ ਧਾਵਨ੍ਤਿ.

ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਨਨ੍ਤਰੇ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨਾਕਾਰੇਨ ਤਾਸਂ ਰਸ੍ਮੀਨਂ ਸੋਭਾ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਰਤਨਾਵੇਲ਼ਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਰਤਨਾਵੇਲ਼ਾ ਨਾਮ ਰਤਨਮਯਵਟਂਸਕਂ ਮੁਦ੍ਧਂ ਅਵਤਿ ਰਕ੍ਖਤੀਤਿ ਹਿ ਅਵੇਲ਼ਾ,ਆਵੇਲ਼ਾ ਵਾ, ਮੁਦ੍ਧਮਾਲਾ. ਉਕ੍ਕਾ ਨਾਮ ਯਾ ਸਜੋਤਿਭੂਤਾ, ਤਾਸਂ ਸਤਂ, ਨਿਪਤਨਂ ਨਿਪਾਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਨਿਪਾਤੋ, ਤੇਨ ਸਮਾਕੁਲਂ ਤਥਾ. ਪਿਸਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਪਿਟ੍ਠਂ, ਚੀਨਦੇਸੇ ਜਾਤਂ ਪਿਟ੍ਠਂ ਚੀਨਪਿਟ੍ਠਂ, ਰਤ੍ਤਚੁਣ੍ਣਂ, ਯਂ ‘‘ਸਿਨ੍ਦੂਰੋ’’ਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਚੀਨਪਿਟ੍ਠਮੇਵ ਚੁਣ੍ਣਂ. ਵਾਯੁਨੋ ਵੇਗੇਨ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਖਿਤ੍ਤਂ ਤਨ੍ਤਿ ਤਥਾ. ਇਨ੍ਦਸ੍ਸ ਧਨੁ ਲੋਕਸਙ੍ਕੇਤਵਸੇਨਾਤਿ ਇਨ੍ਦਧਨੁ, ਸੂਰਿਯਰਸ੍ਮਿਵਸੇਨ ਗਗਨੇ ਪਞ੍ਞਾਯਮਾਨਾਕਾਰਵਿਸੇਸੋ. ਕੁਟਿਲਂ ਅਚਿਰਟ੍ਠਾਯਿਤ੍ਤਾ ਵਿਰੂਪਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਜਵਤਿ ਧਾਵਤੀਤਿ ਵਿਜ੍ਜੁ, ਸਾਯੇਵ ਲਤਾ ਤਂਸਦਿਸਭਾਵੇਨਾਤਿ ਤਥਾ, ਵਾਯੁਵੇਗਤੋ ਵਲਾਹਕਘਟ੍ਟਨੇਨੇਵ ਜਾਤਰਸ੍ਮਿ. ਤਾਯਤਿ ਅਵਿਜਹਨਵਸੇਨ ਆਕਾਸਂ ਪਾਲੇਤੀਤਿ ਤਾਰਾ, ਗਣਸਦ੍ਦੋ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਤਸ੍ਸ ਪਭਾ ਤਥਾ. ਵਿਪ੍ਫੁਰਿਤਵਿਚ੍ਛਰਿਤਮਿਵਾਤਿ ਆਭਾਯ ਵਿਵਿਧਂ ਫਰਮਾਨਂ, ਵਿਜ੍ਜੋਤਯਮਾਨਂ ਵਿਯ ਚ. ਵਨਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਂ ਵਿਵਰਂ ਵਨਨ੍ਤਰਂ, ਭਗਵਤਾ ਪਤ੍ਤਪਤ੍ਤਵਨਪ੍ਪਦੇਸਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਅਸੀਤਿਯਾ ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਹਿ ਤਮ੍ਬਨਖਤਾਦੀਹਿ ਅਨੁਰਞ੍ਜਿਤਂ ਤਥਾ. ਕਮਲਂ ਪਦੁਮਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਨਿ, ਅਵਸੇਸਂ ਨੀਲਰਤ੍ਤਸੇਤਭੇਦਂ ਸਰੋਰੁਹਂ ਉਪ੍ਪਲਂ, ਇਤਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾ ਪਙ੍ਕਜਜਾਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਵਿਕਸਿਤਂ ਫੁਲ੍ਲਿਤਂ ਤਦੁਭਯਂ ਯਸ੍ਸ ਸਰਸ੍ਸ ਤਥਾ. ਸਬ੍ਬੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਪਰਿਤੋ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਫੁਲ੍ਲਤਿ ਵਿਕਸਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਪਾਲਿਫੁਲ੍ਲਂ ਅ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਆ-ਕਾਰਂ, ਰ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਚ ਲ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ‘‘ਪਾਲਿਭਦ੍ਦੋ’’ਤਿ, ਤਾਰਾਨਂ ਮਰੀਚਿ ਪਭਾ, ਤਾਯ ਵਿਕਸਿਤਂ ਵਿਜ੍ਜੋਤਿਤਂ ਤਥਾ. ਬ੍ਯਾਮਪ੍ਪਭਾਯ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪੋ ਪਰਿਮਣ੍ਡਲੋ, ਤੇਨ ਵਿਲਾਸਿਨੀ ਸੋਭਿਨੀ ਤਥਾ. ਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਟਿਬਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਮਾਲਾਕਾਰੇਨੇਵ ਠਿਤਾਨੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਵਰਲਕ੍ਖਣਮਾਲਾ’’ਤਿ. ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਚਨ੍ਦਾਦੀਨਂ ਮਾਲਾ ਕੇਨਚਿ ਗਨ੍ਥੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਚ ਠਪਿਤਾਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ‘‘ਯਦਿ ਸਿਯਾ’’ਤਿ ਪਰਿਕਪ੍ਪਨਾਮਤ੍ਤੇਨ ਹਿ ‘‘ਗਨ੍ਥੇਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਚਨ੍ਦਮਾਲਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਰਿਕਪ੍ਪੋਪਮਾ ਹੇਸਾ, ਲੋਕੇਪਿ ਚ ਦਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਮਯੇਵ ਮੁਖਸੋਭਾਸ੍ਸੇ, ਤ੍ਯਲਮਿਨ੍ਦੁਵਿਕਤ੍ਥਨਾ;

ਯਤੋਮ੍ਬੁਜੇਪਿ ਸਾਤ੍ਥੀਤਿ, ਪਰਿਕਪ੍ਪੋਪਮਾ ਅਯ’’ਨ੍ਤਿ.

ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਚਨ੍ਦਮਾਲਾਯ ਸਿਰਿਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਿਰਿਯਾ ਅਭਿਭਵਨ੍ਤੀ ਇਵਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ.

ਏਵਂ ਭਗਵਤੋ ਤਦਾ ਸੋਭਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸਾਪਿ ਸੋਭਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਞ੍ਚ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾਯ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਯ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ. ਦ੍ਵਾਦਸਹਿ ਸਨ੍ਤੋਸੇਹਿ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਾ. ਤਿਵਿਧੇਨ ਵਿਵੇਕੇਨ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਾ. ਰਾਜਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤਾਦੀਹਿ ਅਸਂਸਟ੍ਠਾ. ਦੁਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਚੋਦਕਾ. ਪਾਪੇ ਅਕੁਸਲੇ ਗਰਹਿਨੋ ਪਰੇਸਂ ਹਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਤ੍ਤਾਰੋ. ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਵਚਨਕ੍ਖਮਾ. ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਨਾਮ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਂ. ‘‘ਤੇਸ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਦਭਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨ ਭਗਵਤੋ ਸੋਭਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਰਤ੍ਤਪਦੁਮਾਨਂ ਸਣ੍ਡੋ ਸਮੂਹੋ ਵਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਮਜ੍ਝੇ ਗਤਾ ਤਥਾ. ‘‘ਰਤ੍ਤਂ ਪਦੁਮਂ, ਸੇਤਂ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕ’’ਨ੍ਤਿ ਪਤ੍ਤਨਿਯਮਮਨ੍ਤਰੇਨ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪਤ੍ਤਨਿਯਮੇਨ ਪਨ ਸਤਪਤ੍ਤਂ ਪਦੁਮਂ, ਊਨਕਸਤਪਤ੍ਤਂ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਂ. ਪਵਾਲ਼ਂ ਵਿਦ੍ਦੁਮੋ, ਤੇਨ ਕਤਾਯ ਵੇਦਿਕਾਯ ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਵਿਯ. ਮਿਗਪਕ੍ਖੀਨਮ੍ਪੀਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ, ਅਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਾ ਸਮ੍ਭਾਵਨਾਯਂ, ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਗੇਵ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਮਹਾਥੇਰਾਤਿ ਮਹਾਸਾਵਕੇ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਸੁਰਞ੍ਜਿਤਭਾਵੇਨ ਈਸਕਂ ਕਣ੍ਹਵਣ੍ਣਤਾਯ ਮੇਘਵਣ੍ਣਂ. ਏਕਂਸਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਏਕਂਸਪਾਰੁਪਨਵਸੇਨ ਵਾਮਂਸੇ ਕਰਿਤ੍ਵਾ. ਕਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਜਿਣ੍ਣਸ੍ਸ ਆਲਮ੍ਬਨੋ ਦਣ੍ਡੋ ਕਤ੍ਤਰਦਣ੍ਡੋ, ਬਾਹੁਲ੍ਲਵਸੇਨਾਯਂ ਸਮਞ੍ਞਾ. ਸੁਵਮ੍ਮਂ ਨਾਮ ਸੋਭਣੁਰਚ੍ਛਦੋ, ਤੇਨ ਵਮ੍ਮਿਤਾ ਸਨ੍ਨਦ੍ਧਾਤਿ ਸੁਵਮ੍ਮਵਮ੍ਮਿਤਾ, ਇਦਂ ਤੇਸਂ ਪਂਸੁਕੂਲਧਾਰਣਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਯੇਸਂ ਕੁਚ੍ਛਿਗਤਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਤਿਣਪਲਾਸਾਦਿ ਗਨ੍ਧਜਾਤਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਤੇ ਗਨ੍ਧਹਤ੍ਥਿਨੋ ਨਾਮ, ਯੇ ‘‘ਹੇਮਵਤਾ’’ਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਥੇਰਾਨਂ ਸੀਲਾਦਿਗੁਣਗਨ੍ਧਤਾਯ ਤਂਸਦਿਸਤਾ. ਅਨ੍ਤੋਜਟਾਬਹਿਜਟਾਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਤਣ੍ਹਾਜਟਾਯ ਵਿਜਟਿਤਭਾਵਤੋ ਵਿਜਟਿਤਜਟਾ. ਤਣ੍ਹਾਬਨ੍ਧਨਾਯ ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਛਿਨ੍ਨਬਨ੍ਧਨਾ. ‘‘ਸੋ’’ਤਿਆਦਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਚਨਸ੍ਸ ਗੁਣਦਸ੍ਸਨਂ. ਅਨੁਬੁਦ੍ਧੇਹੀਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨਮਨੁਬੁਦ੍ਧੇਹਿ. ਤੇਪਿ ਹਿ ਏਕਦੇਸੇਨ ਭਗਵਤਾ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਪਟਿਭਾਗੇਨੇਵ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਪਤ੍ਤਪਰਿਵਾਰਿਤਨ੍ਤਿ ਪੁਪ੍ਫਦਲੇਨ ਪਰਿਵਾਰਿਤਂ. ਕਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਕਮਲਾਦਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਰਤਿ ਵਿਰਾਜਤੀਤਿ ਕੇਸਰਂ, ਕਿਞ੍ਜਕ੍ਖੋ. ਕਣ੍ਣੇ ਕਰੀਯਤੀਤਿ ਕਣ੍ਣਿਕਾ. ਕਣ੍ਣਾਲਙ੍ਕਾਰੋ, ਤਂਸਦਿਸਣ੍ਠਾਨਤਾਯ ਕਣ੍ਣਿਕਾ, ਬੀਜਕੋਸੋ. ਛਨ੍ਨਂ ਹਂਸਕੁਲਾਨਂ ਸੇਟ੍ਠੋ ਧਤਰਟ੍ਠੋ ਹਂਸਰਾਜਾ ਵਿਯ, ਹਾਰਿਤੋ ਨਾਮ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿਯ.

ਏਵਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਿਸਂ ਓਲੋਕੇਸੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਕਾਜਦਣ੍ਡਕੇਤਿ ਕਾਜਸਙ੍ਖਾਤੇ ਭਾਰਾਵਹਦਣ੍ਡਕੇ, ਕਾਜਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਭਾਰਲਗ੍ਗਿਤਦਣ੍ਡਕੇ. ਖੁਦ੍ਦਕਂ ਪੀਠਂ ਪੀਠਕਂ. ਮੂਲੇ, ਅਗ੍ਗੇ ਚ ਤਿਧਾ ਕਤੋ ਦਣ੍ਡੋ ਤਿਦਣ੍ਡੋ. ਮੋਰਹਤ੍ਥਕੋ ਮੋਰਪਿਞ੍ਛਂ. ਖੁਦ੍ਦਕਂ ਪਸਿਬ੍ਬਂ ਪਸਿਬ੍ਬਕਂ. ਕੁਣ੍ਡਿਕਾ ਕਮਣ੍ਡਲੁ. ਸਾ ਹਿ ਕਂ ਉਦਕਂ ਉਦੇਤਿ ਪਸਵੇਤਿ, ਰਕ੍ਖਤੀਤਿ ਵਾ ਕੁਣ੍ਡਿਕਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਨਯੇਨ. ਗਹਿਤਂ ਓਮਕਤੋ ਲੁਜ੍ਜਿਤਂ, ਵਿਵਿਧਂ ਲੁਜ੍ਜਿਤਞ੍ਚ ਪੀਠਕ…ਪੇ… ਕੁਣ੍ਡਿਕਾਦਿਅਨੇਕਪਰਿਕ੍ਖਾਰਸਙ੍ਖਾਤਂ ਭਾਰਂ ਭਰਤਿ ਵਹਤੀਤਿ ਗਹਿਤ…ਪੇ… ਭਾਰਭਰਿਤਾ. ਇਤੀਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੋ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਇਦਮਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਇਦਂ ਵਚਨਮਾਦਿ ਯਸ੍ਸ ਵਚਨਸ੍ਸ ਤਥਾ, ਤਦੇਵ ਨਿਰਤ੍ਥਕਂ ਵਚਨਂ ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਏਵਮਾਦਿਨਿਰਤ੍ਥਕਵਚਨਾ. ਮੁਖਂ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਮੁਖਰਾ, ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਮੁਖਵਨ੍ਤਾ ਏਵ, ਅਯਂ ਪਨ ਫਰੁਸਾਭਿਲਾਪਮੁਖਵਤੀ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਿਨ੍ਦਾਯਞ੍ਹਿ ਅਯਂ ਰਪਚ੍ਚਯੋ. ਮੁਖੇਨ ਵਾ ਅਮਨਾਪਂ ਕਮ੍ਮਂ ਰਾਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਮੁਖਰਾ. ਵਿਵਿਧਾ ਕਿਣ੍ਣਾ ਵਾਚਾ ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਕਿਣ੍ਣਵਾਚਾ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸੁਪ੍ਪਿਯਸ੍ਸ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਸ੍ਸ. ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਪਰਿਸਂ.

ਇਦਾਨੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤਥਾਰੂਪਾਯ ਪਰਿਸਾਯ ਦਸ੍ਸਨਕ੍ਖਣੇ. ਪਨਾਤਿ ਅਰੁਚਿਸਂਸੂਚਨਤ੍ਥੋ, ਤਥਾਪੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਲਾਭ…ਪੇ… ਹਾਨਿਯਾ ਚੇਵ ਹੇਤੁਭੂਤਾਯ. ਕਥਂ ਹਾਨੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਞ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਨਿਸ੍ਸਿਰੀਕਤਨ੍ਤਿ ਨਿਸੋਭਤਂ, ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਮੋਰਜਾਤਕਾਦੀਹਿਪਿ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਉਪਤਿਸ੍ਸਕੋਲਿਤਾਨਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਕ੍ਖਹਾਨਿਤਾਯ ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ. ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਸ੍ਸ ਚ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਤੇਸੁ ਪਨ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੇਸੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਸਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਕਾਲੇਯੇਵ ਅਡ੍ਢਤੇਯ੍ਯਸਤਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਪਰਿਸਾ ਪਬ੍ਬਜਿ, ਤਤੋ ਪਰਮ੍ਪਿ ਤਦਨੁਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਪਰਿਸਾ ਅਪਰਿਮਾਣਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਸਾਪਿ ਤੇਸਂ ਪਰਿਸਾ ਭਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ. ਯਾਯ ਕਾਯਚਿ ਹਿ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਪਰਿਸਾਯ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਯ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਸਾ ਭਿਨ੍ਨਾਯੇਵ ਨਾਮ ਸਮਾਨਗਣਤ੍ਤਾਤਿ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਇਮੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਲਾਭਪਕ੍ਖਹਾਨਿਂ ਨਿਗਮਨਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਉਸੂਯਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਵਿਸਸ੍ਸ ਉਗ੍ਗਾਰੋ ਉਗ੍ਗਿਲਨਂ ਉਸੂਯਵਿਸੁਗ੍ਗਾਰੋ, ਤਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਪਨੇਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾਵ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਚ ਸੋ ਰਤਨਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਅਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤੀ’’ਤਿ ਚੋਦਨਂ ਵਿਸੋਧੇਤਿ, ‘‘ਸਚੇ’’ਤਿਆਦਿਕਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਤਪ੍ਪਰਿਵਾਰਵਚਨਮੇਵਾਤਿ ਤੇਹਿਪਿ ਸਾ ਵਿਸੋਧਿਤਾਯੇਵ ਨਾਮ. ਭਗਵਤੋ ਵਿਰੋਧਾਨੁਨਯਾਭਾਵਵੀਮਂਸਨਤ੍ਥਂ ਏਤੇ ਅਵਣ੍ਣਂ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਨ੍ਤਿ. ‘‘ਮਾਰੇਨ ਅਨ੍ਵਾਵਿਟ੍ਠਾ ਏਵਂ ਭਾਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਚ ਕੇਚਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਦਯੁਤ੍ਤਮੇਵ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਉਜੁਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਤ੍ਤਾ. ਪਾਕਟੋਯੇਵਾਯਮਤ੍ਥੋਤਿ.

੨. ਯਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਤੋ ਸੂਰਿਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਕਾਲੋ ਦਾਨਿ ਗਨ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

ਅਮ੍ਬਲਟ੍ਠਿਕਾਤਿ ਸਾਮੀਪਿਕਵੋਹਾਰੋ ਯਥਾ ‘‘ਵਰੁਣਨਗਰਂ, ਗੋਦਾਗਾਮੋ’’ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਕਿਰਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਰੁਣਪਰਿਯਾਯੋ ਲਟ੍ਠਿਕਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਰੁਕ੍ਖਵਿਸਯੇ ਯਥਾ ‘‘ਮਹਾਵਨਂ ਅਜ੍ਝੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਬੇਲੁਵਲਟ੍ਠਿਕਾਯ ਮੂਲੇ ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਂ ਨਿਸੀਦੀ’’ਤਿਆਦੀਸੂਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ’’ ‘‘ਤਰੁਣਮ੍ਬਰੁਕ੍ਖੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਅਮ੍ਬਲਟ੍ਠਿਕਾ ਨਾਮ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਏਕੋ ਗਾਮੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਮਤੇ ਅਮ੍ਬਲਟ੍ਠਿਕਾਯਨ੍ਤਿ ਸਮੀਪਤ੍ਥੇ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਂ. ਛਾਯੂਦਕਸਮ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਛਾਯਾਯ ਚੇਵ ਉਦਕੇਨ ਚ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਮਞ੍ਜੁਸਾਤਿ ਪੇਲ਼ਾ. ਪਟਿਭਾਨਚਿਤ੍ਤਵਿਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਸਞ੍ਞੋਗਾਦਿਨਾ ਪਟਿਭਾਨਚਿਤ੍ਤੇਨ ਵਿਚਿਤ੍ਤਂ, ਏਤੇਨ ਰਞ੍ਞੋ ਅਗਾਰਂ, ਤਦੇਵ ਰਾਜਾਗਾਰਕਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਰਾਜਾਗਾਰਕਂ ਨਾਮ ਵੇਸ੍ਸਵਣਮਹਾਰਾਜਸ੍ਸ ਦੇਵਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਏਕੇ.

ਬਹੁਪਰਿਸ੍ਸਯੋਤਿ ਬਹੁਪਦ੍ਦਵੋ. ਕੇਹੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚੋਰੇ’ਹਿਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਹਨ੍ਦਾਤਿ ਵਚਨਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ, ਤਦਾਨੁਭਾਵਤੋ ਨਿਪ੍ਪਰਿਸ੍ਸਯਤ੍ਥਾਯ ਇਦਾਨਿ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵੇ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘‘ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਨਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇਨ ਮਾਣਵੇਨਾ’’ ਤਿਚ੍ਚੇਵ ਸੀਹਲ਼ਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਪਾਲ਼ਿਆਰੁਲ਼੍ਹਵਸੇਨੇਵ, ਨ ਪਨ ਤਦਾ ਸੁਪ੍ਪਿਯਸ੍ਸ ਪਰਿਸਾਯ ਅਭਾਵਤੋਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਿਸਾਯਾ’’ਤਿ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੋਯੇਵ ਪਾਲ਼ਿਯਮਾਰੁਲ਼੍ਹੋ, ਨ ਪਨ ਤਦਵਸੇਸਾ ਸੁਪ੍ਪਿਯਸ੍ਸ ਪਰਿਸਾਤਿ? ਦੇਸਨਾਨਧੀਨਭਾਵੇਨ ਪਯੋਜਨਾਭਾਵਤੋ. ਯਥਾ ਚੇਤਂ, ਏਵਂ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਏਦਿਸਂ ਪਯੋਜਨਾਭਾਵਤੋ ਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਰਕੇਹਿ ਨ ਸਙ੍ਗੀਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਆਧਾਰਂ ਵਤ੍ਵਾ ‘ਤਦੇਤਂ ਨ ਸੀਹਲ਼ਟ੍ਠਕਥਾਨਯਦਸ੍ਸਨਂ, ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਭਾਵਦਸ੍ਸਨਮੇਵਾ’ਤਿ’’ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਪਾਲ਼ਿਆਰੁਲ਼੍ਹਵਸੇਨੇਵ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਸ੍ਸ ਆਪਜ੍ਜਨਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ. ‘‘ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਮ੍ਹੇਹਿਪਿ ਇਧ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਤਦਾ ਅਞ੍ਞਾਯਪਿ ਪਰਿਸਾਯ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪਾਲ਼ਿਯਮਾਰੁਲ਼੍ਹਵਸੇਨ ਪਨ ਅਞ੍ਞਥਾਪਿ ਇਧ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ‘‘ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਸੁਦ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਪਾਲ਼ਿਯਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਵਂ ਵਾਸਂ ਉਪਗਤੋ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਕੁਚ੍ਛਿਤਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਕੁਕਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ, ਕੁਚ੍ਛਿਤਕਿਰਿਯਾ, ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਚਞ੍ਚਲਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਹਤ੍ਥਸ੍ਸ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਤਥਾ. ‘‘ਸਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਥਾਭੂਤਤਾਯ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਨਿਵਾਤੇਤਿ ਵਾਤਵਿਰਹਿਤਟ੍ਠਾਨੇ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਦੋਸਾਭਾਵੇਨ ਨਿਚ੍ਚਲਾ. ਤਂ ਵਿਭੂਤਿਨ੍ਤਿ ਤਾਦਿਸਂ ਸੋਭਂ. ਵਿਪ੍ਪਲਪਨ੍ਤੀਤਿ ਸਤਿਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਵਸੇਨ ਵਿਵਿਧਾ ਲਪਨ੍ਤਿ. ਨਿਲ੍ਲਾਲਿਤਜਿਵ੍ਹਾਤਿ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਜਿਵ੍ਹਾ. ਕਾਕਚ੍ਛਮਾਨਾਤਿ ਕਾਕਾਨਂ ਸਦ੍ਦਸਦਿਸਂ ਸਦ੍ਦਂ ਕੁਰੁਮਾਨਾ. ਘਰੁਘਰੁਪਸ੍ਸਾਸਿਨੋਤਿ ਘਰੁਘਰੁਇਤਿ ਸਦ੍ਦਂ ਜਨੇਤ੍ਵਾ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤਾ. ਇਸ੍ਸਾਵਸੇਨਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਉਸੂਯਨਵਸੇਨ. ‘‘ਸਬ੍ਬਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਆਦਿਪੇਯ੍ਯਾਲਨਯੋਯ’’ਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.