੧. ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੧. ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ, ਨ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋਤਿ ਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਠਮਵਿਕਪ੍ਪੇ ਯੋ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਯੋ ਚ ਦੁਤਿਯਵਿਕਪ੍ਪੇ ਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਯਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋਯੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਉਭਯਥਾਪਿ ਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਉਪਕਾਰਕਤਾ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਚੇਤ੍ਥ, ਏਵਂ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ, ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਨ ਵਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਾਦੀਸੁ ਅਤ੍ਥੋ ਨੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸਪਚ੍ਚਯੇਸੁਪੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਧਮ੍ਮਸਭਾਵੋ ਏਵ, ਨ ਧਮ੍ਮਤੋ ਅਞ੍ਞਾ ਧਮ੍ਮਸਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥੀਤਿ. ਉਪਕਾਰਕਂ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਂ ਆਹ. ਉਪਕਾਰਕਤਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਯਤਂ.

ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਸੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ, ਪਠਮਾਯ ਵਿਭਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਨਿਦ੍ਦੇਸਭੂਤੇਨ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਪਠਮੇਨ ਹੇਤੁਸਦ੍ਦੇਨ. ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਹੇਤੁਸਦ੍ਦਾਭਿਧੇਯ੍ਯਮਤ੍ਥਮਾਹ. ਸੋ ਹਿ ਛਬ੍ਬਿਧੋ ਨਵਵਿਧੋ ਦ੍ਵਾਦਸਵਿਧੋਤਿ ਅਨੇਕਭੇਦੇਨ ਭਿਨ੍ਨੋਪਿ ਹੇਤੁਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ਏਕਵਚਨੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਦੁਤਿਯੋ ਹੇਤੁਸਦ੍ਦੋਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜਨਾ. ਹੇਤੁਨਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਕਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਹੇਤੁ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਨ੍ਤੋ ਹੇਤੁਨਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਮੇਵ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਦਮੇਤਂ. ਨ ਹਿ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਹੇਤੁਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀਸਦ੍ਦਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਕੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਅਨ੍ਤਰਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ. ਨਾਯਂ ਏਕਨ੍ਤੋਤਿ ਯ੍ਵਾਯਂ ‘‘ਦੁਤਿਯੇ ਹੇਤੁਸਦ੍ਦੇ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਯਮੇਕਨ੍ਤੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਞ੍ਞਾਪੇਕ੍ਖੋਪਿ ਸਦ੍ਦੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਇਦਂ ਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥੇਵ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਠਮਸ੍ਸ ਹੇਤੁਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸਦ੍ਦਾਨਪੇਕ੍ਖਤਂ ਆਹ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਹੇਹੁਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਏਤ੍ਥੇਵ ਬ੍ਯਾਵਟੋ’’ਤਿ. ਅਵਿਸਿਟ੍ਠਾਤਿ ਨ ਵਿਸੇਸਿਤਾ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਹੇਤੁਸਦ੍ਦੇਨ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਬ੍ਯਾਵਟੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਨ ਵਿਸੇਸਿਯਨ੍ਤਿ ਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਰਪਸੁਤਤ੍ਤਾ, ਏਵਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸਦ੍ਦੇਨ ਹੇਤੁਸਦ੍ਦਵਿਸੇਸਨਰਹਿਤੇਨ ਤਦਤ੍ਥਮਤ੍ਤਬ੍ਯਾਵਟਤ੍ਤਾ ਅਵਿਸੇਸਤੋ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਗਹਣਂ ਸਿਯਾ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸਦ੍ਦੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਆਹਾਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋਤਿ ਆਹਾਰੇਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਚ ਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਨ ਹਿ ਫਸ੍ਸਚੇਤਨਾਵਿਞ੍ਞਾਣਵੇਦਨਾਜੀਵਿਤਵਿਰਹਿਤੋ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਾ…ਪੇ… ਤਂ ਨ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਂ ਹੇਤੁਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ.

ਏਵਮ੍ਪੀਤਿ ਦੁਤਿਯੇਨ ਹੇਤੁਸਦ੍ਦੇਨ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇਪਿ ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਦਿਪਿ ਹੇਤਵੋ ਬਹਵੋ, ਸਾਮਞ੍ਞਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਚਾਯਂ, ਤਥਾਪਿ ਸਾਮਞ੍ਞਜੋਤਨਾਯ ਵਿਸੇਸਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਚ੍ਚਤ੍ਤ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਵਿਨਾਪਿ ਦੁਤਿਯੇਨ ਹੇਤੁਸਦ੍ਦੇਨ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਭਾਵੇ ਸਿਦ੍ਧੇਪੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਾਯਮੇਕਨ੍ਤੋ’’ਤਿ, ਤਮੇਵ ਉਲ੍ਲਿਙ੍ਗੇਤਿ. ਨ ਪਨ ਹੇਤੂਨਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਹੇਤੁਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੇਨ ਗਹਣਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਆਸਙ੍ਕਮਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਏਵਮ੍ਪਿ ਗਹਣਂ ਸਿਯਾ’’ਤਿ. ਸੋਤਿ ਦੁਤਿਯੋ ਹੇਤੁਸਦ੍ਦੋ. ਅਪਰੇ ਪਨ ‘‘ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਹੇਤੂਨਞ੍ਚ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾਨਞ੍ਚਾਤਿ ਸਮਾਸਂ ਵਿਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤਿ. ਪਤਿਟ੍ਠਾਮਤ੍ਤਾਦਿਭਾਵੇਨ ਨਿਰਪੇਕ੍ਖਾਤਿ ਹੇਤੁਝਾਨਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਾ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਉਪਨਿਜ੍ਝਾਨਨਿਯ੍ਯਾਨਮਤ੍ਤੇਨ ਅਞ੍ਞਧਮ੍ਮਨਿਰਪੇਕ੍ਖਾ ਹੇਤੁਝਾਨਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਸਾਪੇਕ੍ਖਾ ਏਵਾਤਿ ਅਞ੍ਞਸਾਪੇਕ੍ਖਾ ਏਵ. ਆਹਰਿਤਬ੍ਬਇਸਿਤਬ੍ਬਾ ਆਹਾਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਉਪਕਤ੍ਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਯੇਹਿ ਸਾਪੇਕ੍ਖਾ, ਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮੇ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨੇਵ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤੇ ਵਿਨਾਪਿ…ਪੇ… ਨ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸੇਨ੍ਤਿ. ਤਨ੍ਤਿ ਦੁਤਿਯਂ ਆਹਾਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗ੍ਗਹਣਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਆਹਾਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯਨਿਦ੍ਦੇਸੇ. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥੇਵ, ਇਧ ਚ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਦੁਤਿਯੇਨ ਹੇਤੁਗ੍ਗਹਣੇਨ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਪੁਨ ਵਿਸੇਸਨਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਕਸ੍ਮਾ? ਪਚ੍ਚਯਭੂਤੇਨੇਵ ਹੇਤੁਨਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞੇਸਞ੍ਚ ਹੇਤੂਨਂ ਅਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ.

ਪੁਰਿਮਵਚਨਾਪੇਕ੍ਖੋ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋਤਿ ਤਂ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਟਿਨਿਦ੍ਦੇਸਭਾਵਮਾਹ. ਪਾਕਟੀਭੂਤੇ ਏਵ ਅਤ੍ਥੇ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਪਾਕਟੀਭਾਵੋ ਚ ਅਞ੍ਞਾਨਪੇਕ੍ਖੇਨ ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਕਾਸਿਤਤ੍ਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਨਪੇਕ੍ਖਨੀਯੋ ਅਤ੍ਥਨ੍ਤਰਬ੍ਯਾਵਟਤ੍ਤਾ. ਅਞ੍ਞੋਤਿ ਹੇਤੁਸਦ੍ਦਤੋ ਅਞ੍ਞੋ. ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਪਕਾਸਕੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਤਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਟਿਨਿਦ੍ਦੇਸਂ ਲਭੇਯ੍ਯ.

ਯਦਿ ਏਵਂ ‘‘ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਥਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾਨਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਤਿਪਿ ਹੇਤੂ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾਨਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸਭਾਵੇ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਸਦ੍ਦੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨਾਨਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾਨਂ ਪਾਕਟੀਕਰਣਸਙ੍ਖਾਤਂ ਹੇਤੁਸਦ੍ਦਤੋ ਵਿਸੇਸਂ ਜੋਤੇਤਿ. ‘‘ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਸਮਾਸਪਦਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰਪਦਤ੍ਥਪ੍ਪਧਾਨਤ੍ਤਮਾਹ ‘‘ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਚਨੇਨਾ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਚ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਏਕਦੇਸੋਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਸੇਸਨਭਾਵਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਸਮਤ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ. ਵਿਸੇਸਨਂ ਨਾਮ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਾਪੇਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਚਨਨ੍ਤਰਾਪੇਕ੍ਖੇਨਾ’’ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਤਾਯ ਵਿਨਾ ਪਟਿਨਿਦ੍ਦੇਸਤਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ‘‘ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਂ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਸਦ੍ਦੇ ਪਾਕਟੀਭੂਤਂ ਕਿਂ ਪਨਾਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਤੇ ਹੇਤੂ ਚੇਵ…ਪੇ… ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾ ਚ ਤਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਸਦ੍ਦੇ ਪਾਕਟੀਭੂਤਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ‘‘ਯੇਹਿ ਹੇਤੂਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਤੋ ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਪਕਾਰੇਨ. ਤਂ ਅਞ੍ਞਂ ਪਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤੇ ਹੇਤੂ…ਪੇ… ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਸਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਇਧਾਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਵੁਤ੍ਤਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨਂ ਭੁਮ੍ਮਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਪਰਾਮਸਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਪਠਮੇਨੇਵ ਹੇਤੁਸਦ੍ਦੇਨ. ਤਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ‘‘ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ ਯਥਾ ਪਾਕਟਾ, ਏਵਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ‘‘ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਚੋਦਨਾਯਮ੍ਪਿ ਏਵਮੇਵ ਤੇਨੇਵ ਤਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ ਪਾਕਟਾ ਭਵਿਤੁਂ ਅਰਹਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਚ ਸਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ…ਪੇ… ਨ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਦੁਵਿਧਮ੍ਪਿ ਵਾ ਹੇਤੁਗ੍ਗਹਣਂ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਹੇਤੂ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਤਂ ਦ੍ਵਿਪ੍ਪਕਾਰਹੇਤੁਗ੍ਗਹਣਂ ਅਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾਨਨ੍ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਂ-ਸਦ੍ਦਵਚਨੀਯਤਂ ਚੋਦੇਤਿ, ‘‘ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਪਾਕਟਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਰਿਹਰਤਿ ਚ. ਹੇਤੂ ਹਿ ਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਇਦਂ ਅਯਂ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਕਥਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਵਚਨਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ. ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਵੁਤ੍ਤੋਵ ਸੋ ‘‘ਵਿਪਾਕਾਬ੍ਯਾਕਤੋ ਏਕੋ ਖਨ੍ਧੋ ਤਿਣ੍ਣਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਕਟਤ੍ਤਾ ਚ ਰੂਪਾਨਂ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਯੋ ਖਨ੍ਧਾ ਏਕਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਕਟਤ੍ਤਾ ਚ ਰੂਪਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਨਿਵਾਰੇਤੁਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਨਿਦ੍ਦੇਸੇ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਰੂਪਾਨਂ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਾਨਿ ਏਵ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਨਿ. ਇਧਾਪੀਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਨਿਦ੍ਦੇਸੇਪਿ. ਏਵਂ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਸ੍ਮਾ ਤਥਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਨ੍ਤਿ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਵਿਸੇਸਿਤਂ ਹੋਤਿ ਸਬ੍ਬਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਸਮੁਟ੍ਠਾਨਭਾਵੇਨ. ਵਚਨੇਨਾਤਿ ਯਥਾਦਸ੍ਸਿਤੇਨ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਨਿਦ੍ਦੇਸਵਚਨੇਨ. ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਏਵ ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਯਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਭਾਵੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਹੇਤੁਆਦਿਪਟਿਬਦ੍ਧਤਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਤਾਨਿ ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਬਦ੍ਧਵੁਤ੍ਤੀਨਿ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਪਟਿਬਦ੍ਧਵੁਤ੍ਤੀਨਿਪਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਮੇਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਯਦੇਤਂ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਚੇਤਨਾਵਸੇਨ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਚੇਤਨਂ ਸੇਸਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਕਾਯਵਚੀਪਯੋਗਵਸੇਨ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਨਂ, ਯਞ੍ਚ ਕਾਮਰਾਗਾਦੀਨਂ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਨੁਸਯਨਂ, ਏਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਏਸੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਠਿਤਿਯਾ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਾਯ. ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇਤਿ ਕਮ੍ਮਂ ਜਵਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਆਕਡ੍ਢਨਸਮਤ੍ਥਤਾਪਤਿਟ੍ਠਾਪਤ੍ਤੇ ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਵਿਰੁਲ਼੍ਹੇਤਿ ਤਤੋ ਏਵ ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣਤੋ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਬੀਜੇ ਵਿਰੁਲ਼੍ਹੇ ਵਿਰੁਹਨ੍ਤੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਹੋਤੀਤਿ ਕਿਲੇਸਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਸਙ੍ਖਾਤੇ ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਠਿਤਿਯਾ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਚ੍ਚਯੇ ਪਟਿਸਿਦ੍ਧੇ ਆਯਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਪੁਨਬ੍ਭਵਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਨ੍ਤੇ ਵਿਰੁਲ਼੍ਹੇ ਬੀਜਭਾਵੇਨ ਵਿਰੁਹਨ੍ਤੇ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਅਵਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ.

ਪੁਰਿਮਤਰਸਿਦ੍ਧਾਯਾਤਿ ਖੇਤ੍ਤਭਾਵਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਾ ਪੁਰੇਤਰਮੇਵ ਸਿਦ੍ਧਾਯ ਪਥਵਿਯਾ. ਅਤ੍ਤਲਾਭੋਯੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਨ ਪਟਿਲਦ੍ਧਤ੍ਤਭਾਵਾਨਂ ਅਵਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਂ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਟਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਆਹ.

ਸੇਸਰੂਪਾਨਨ੍ਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਪਥਵੀਧਾਤੁਆਦੀਨਂ ਸੇਸਰੂਪਾਨਂ, ਪਵਤ੍ਤੇ ਪਨ ਤਿਸਨ੍ਤਤਿਰੂਪਾਨਮ੍ਪਿ. ਸਹਭਵਨਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਹਭਾਵੇਨਪਿ ਹਿ ਅਤ੍ਥਿ ਕਾਚਿ ਵਿਸੇਸਮਤ੍ਤਾ. ਕਤ੍ਥਚਿ ਕਤ੍ਥਚੀਤਿ ਪਕਤਿਕਾਲਭਵਵਿਸੇਸਾਦਿਕੇ. ਤਤਿਯਪਕਤਿਯਞ੍ਹਿ ਪਠਮਕਪ੍ਪਿਕਕਾਲੇ ਚ ਭਾਵਕਲਾਪੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਰੂਪਭਵੇ ਕਾਯਕਲਾਪੋਪਿ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਤਤ੍ਥੇਵ ਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਕਲਾਪਾ, ਕਾਮਭਵੇ ਚ ਅਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਚਕ੍ਖਾਦਿਕਲਾਪਾ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਭਾਵਾਭਾਵਤੋਤਿ ਨਾਮਰੂਪੋਕਾਸੇ ਕਤ੍ਥਚਿਪਿ ਅਭਾਵਾਭਾਵਤੋ.

ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਦੀਨਂ. ਨ ਹਿ ਹੇਤੁ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਉਤੁਆਹਾਰਜਾਨਂ ਪਨ ਸਮ੍ਭਵੋਯੇਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋਯੇਵ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਨ ਪਨ ਲਬ੍ਭਤਿ ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਨੀਯੇ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਵਾਰਸ੍ਸ ਅਨੁਦ੍ਧਟਤ੍ਤਾ. ਇਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਪਟਿਬਾਹਨਤੋ’’ਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਹੇਤੂ ਸਹਜਾਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਅਦੇਸਨਾਯ ਪਰਿਹਾਰਵਚਨਂ, ਈਦਿਸੀ ਪਨ ਚੋਦਨਾ ਅਨੋਕਾਸਾ ਏਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਭਗਵਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੋ ਹਿ ਧਮ੍ਮੋ ਯਥਾ ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤੋ, ਸੋ ਤਥੇਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ.

ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.