੧. ਮੂਲਯਮਕਂ

ਉਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੧. ਯਮਕਸਮੂਹਸ੍ਸਾਤਿ ਮੂਲਯਮਕਾਦਿਕਸ੍ਸ ਯਮਕਸਮੂਹਸ੍ਸ. ਮੂਲਯਮਕਾਦਯੋ ਹਿ ਪਕਰਣਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਅਵਯਵਭੂਤਾਪਿ ਨਿਚ੍ਚਾਵਯਵਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਯਮਕਸਮੂਹੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਂਸਮੂਹਸ੍ਸ ਚ ਸਕਲਸ੍ਸ ਪਕਰਣਸ੍ਸਾ’’ਤਿ.

ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਮੂਲਵਿਸੇਸਾਨਨ੍ਤਿ ਦੁਤਿਯਪੁਚ੍ਛਾਯ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਂਸਯਪਦਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਂ ਕੁਸਲਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ, ਤਥਾ ਪਠਮਪੁਚ੍ਛਾਯ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਕੁਸਲਮੂਲਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਵਿਸੇਸਾਨਂ ਅਤ੍ਥਯਮਕਭਾਵਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਯਥਾ ਹਿ ਪਠਮਪੁਚ੍ਛਾਯ ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਯੇਵ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾ ਦੁਤਿਯਪੁਚ੍ਛਾਯਂ ਵਿਸੇਸਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਏਵਂ ਪਠਮਪੁਚ੍ਛਾਯਂ ਵਿਸੇਸਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਯੇਵ ਕੁਸਲਮੂਲਧਮ੍ਮਾ ਦੁਤਿਯਪੁਚ੍ਛਾਯਂ ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਵਤ੍ਤੁਵਚਨਿਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਸੇਸਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤਤਾਵਿਭਾਗਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਕੁਸਲਮੂਲਕੁਸਲਵਿਸੇਸੇਹਿ ਸਂਸਯਿਤਪਦਸਙ੍ਗਹਿਤੇਹਿ ਕੁਸਲਕੁਸਲਮੂਲਾਨਂ ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤਾਪੇਕ੍ਖਵਿਸੇਸਵਸੇਨ ਪਠਮੋ ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਦੁਤਿਯੋ ਪਨ ਵਿਸੇਸਾਪੇਕ੍ਖਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤਵਸੇਨਾਤਿ ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਞਾਤੁਂ ਇਚ੍ਛਿਤਾਨਂ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ.

ਤਤ੍ਥ ਞਾਤੁਂ ਇਚ੍ਛਿਤਾਨਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਵਿਸਯਭੂਤਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਸੇਸਾਨਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਕੁਸਲਮੂਲਵਿਸੇਸਾਨਂ. ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤਾਪੇਕ੍ਖਾਨਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਮੂਲਕੁਸਲਸਙ੍ਖਾਤੇਹਿ ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤੇਹਿ ਸਾਪੇਕ੍ਖਾਨਂ. ਵਿਸੇਸਵਤਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਮੂਲਕੁਸਲਾਨਂ. ਵਿਸੇਸਾਪੇਕ੍ਖਾਨਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਕੁਸਲਮੂਲਵਿਸੇਸੇਹਿ ਸਾਪੇਕ੍ਖਾਨਂ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਮੂਲਯਮਕੇ. ਪਧਾਨਭਾਵੋਤਿ ਪਠਮਵਿਕਪ੍ਪੇ ਤਾਵ ਸਂਸਯਿਤਪ੍ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਵਿਸੇਸਾਨਂ ਪਧਾਨਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇ ਹਿ ਸਂਸਯਿਤਾਨਂ ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤੋਤਿ. ਦੁਤਿਯਵਿਕਪ੍ਪੇ ਪਨ ਵਿਸੇਸਾ ਨਾਮ ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤਾਧੀਨਾਤਿ ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਪਧਾਨਭਾਵੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਨ ਏਕਜ੍ਝਂ ਪਧਾਨਭਾਵੋ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਸਤਿ ਹਿ ਅਪ੍ਪਧਾਨੇ ਪਧਾਨਂ ਨਾਮ ਸਿਯਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਕੇਕਾਯ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਏਕੇਕੋ ਏਵ ਅਤ੍ਥੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚੇਤਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇਹਿ ਇਧ ਪਧਾਨਭਾਵੋ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤੇਵਾਤਿ. ਨ ਧਮ੍ਮਵਾਚਕੋਤਿ ਨ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਵਾਚਕੋ. ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੋਪਿ ਹਿ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਂ ਨਿਪੁਣਤ੍ਥਦਸ੍ਸਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸੁ. ਨਿ. ੧੭੮). ‘‘ਹੇਤੁਫਲੇ ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਵਿਭ. ੭੨੦) ਅਤ੍ਥ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਹੇਤੁਫਲਵਾਚਕਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨਸ੍ਸ ‘‘ਅਤ੍ਥਾਭਿਸਮਯਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੨੯) ਆਗਤਾ ਹਿਤਾਦਿਵਾਚਕਤਾ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਪਾਲ਼ਿਅਤ੍ਥਵਾਚਕਤ੍ਤਾ ਏਵ.

ਤੀਣਿਪਿ ਪਦਾਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋ, ਸਮੁਚ੍ਚਯੋ ਚ ਤੁਲ੍ਯਯੋਗੇ ਸਿਯਾ. ਕਿਂ ਨਾਮ-ਪਦੇਨ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋਤਿ ਆਸਙ੍ਕਾਯ ਤਦਾਸਙ੍ਕਾਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਮਾਹ ‘‘ਤੀਣਿਪਿ…ਪੇ… ਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਮਤ੍ਤ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਿਸੇਸਨਿਵਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥੋਤਿ. ਤੇਨ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤਂ ਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨ ਨਿਰਵਸੇਸਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਰੂਪਂ ਨਾਮ-ਪਦੇਨ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਤਿ. ਕੁਸਲਾਦਿਯੇਵ ਨਾਮਨ੍ਤਿ ਨਿਯਮੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਨ ਨਾਮਂਯੇਵ ਕੁਸਲਾਦੀਤਿ ਇਮਮੇਵ ਚ ਨਿਯਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਮਤ੍ਤਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਦਿਪਿ ਨਾਮ-ਪਦਂ ਨ ਨਿਰਵਸੇਸਕੁਸਲਾਦਿਸਙ੍ਗਾਹਕਂ, ਕੁਸਲਾਦਿਸਙ੍ਗਾਹਕਂ ਪਨ ਹੋਤਿ, ਤਦਤ੍ਥਮੇਵ ਚ ਤਂ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਨਾਮਸ੍ਸ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਕੁਸਲਾਦਿ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਉਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੫੨. ਦੁਤਿਯਯਮਕੇਤਿ ਏਕਮੂਲਯਮਕੇ. ਏਵਮਿਧਾਪੀਤਿ ਯਥਾ ਏਕਮੂਲਯਮਕੇ ‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਕੁਸਲਾ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਪੁਚ੍ਛਾ ਆਰਦ੍ਧਾ, ਏਵਂ ਇਧਾਪਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਯਮਕੇਪਿ ‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਕੁਸਲਾ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਪੁਚ੍ਛਾ ਆਰਭਿਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾ. ਕਸ੍ਮਾ? ਪੁਰਿਮਯਮਕ…ਪੇ… ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ. ਇਦਞ੍ਚ ਦੁਤਿਯਯਮਕਸ੍ਸ ਤਥਾ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਤਿਯਯਮਕਂ ਪਨ ਤਥੇਵ ਪਵਤ੍ਤਂ. ਕੇਚੀਤਿ ਪਦਕਾਰਾ. ਤੇ ਹਿ ਯਥਾ ਪਠਮਦੁਤਿਯਯਮਕੇਸੁ ਪੁਰਿਮਪੁਚ੍ਛਾ ਏਵ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਵਸੇਨ ਪਚ੍ਛਿਮਪੁਚ੍ਛਾ ਕਤਾਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਪੁਚ੍ਛਾਯ ਪੁਰਿਮਪੁਚ੍ਛਾ ਸਮਾਨਾ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲੋਮਭਾਵਂ, ਨ ਤਥਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਯਮਕੇ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਦ੍ਵੇਪਿ ਪੁਚ੍ਛਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਸਦਿਸਾ. ਯਦਿ ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਦ੍ਵੀਹਿਪਿ ਪੁਚ੍ਛਾਹਿ ਸਦਿਸਾਹਿ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਕੁਸਲਾ’’ਤਿ ਪਠਮਪੁਚ੍ਛਾ ਆਰਭਿਤਬ੍ਬਾ, ਪਚ੍ਛਿਮਪੁਚ੍ਛਾ ਵਾ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾ. ਏਵਂ ਪਨ ਅਵਤ੍ਵਾ ਪਠਮਦੁਤਿਯਯਮਕੇਸੁ ਵਿਯ ਪੁਰਿਮਪਚ੍ਛਿਮਪੁਚ੍ਛਾ ਸਦਿਸਾ ਅਕਤ੍ਵਾ ਤਤਿਯਯਮਕੇ ਤਾਸਂ ਵਿਸਦਿਸਤਾ ‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਕੁਸਲਾ’’ਤਿ ਅਨਾਰਦ੍ਧਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਟਿਲੋਮਪੁਚ੍ਛਾਨੁਰੂਪਾਯ ਅਨੁਲੋਮਪੁਚ੍ਛਾਯ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਕੁਸਲਾਤਿ ਅਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਅਤ੍ਥਵਸੇਨਾਤਿ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਾਨਂ ਨਿਚ੍ਛਿਤਸਂਸਯਿਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਨਂ ਵਸੇਨ. ਤਦਨੁਰੂਪਾਯਾਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਪੁਰਿਮਪੁਚ੍ਛਾਯ ਅਤ੍ਥਤੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਚ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਾਯ. ਪੁਰਿਮਞ੍ਹਿ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਾਯ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨਾਤਿ ਤਸ੍ਮਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਲੋਮੇ ਸਂਸਯਚ੍ਛੇਦੇ ਜਾਤੇਪਿ ਪਟਿਲੋਮੇ ਸਂਸਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਯਦਿ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਪਟਿਲੋਮਪੁਚ੍ਛਾਯ ਪਯੋਜਨਮੇਵ ਨ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਪਚ੍ਛਿਮਪੁਚ੍ਛਾਨੁਰੂਪਾ ਪੁਰਿਮਪੁਚ੍ਛਾ, ਅਥ ਖੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪੁਰਿਮਪੁਚ੍ਛਾਨੁਰੂਪਾ ਪਚ੍ਛਿਮਪੁਚ੍ਛਾ, ਤਾਯ ਚ ਅਨੁਰੂਪਤਾਯ ਅਤ੍ਥਾਦਿਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਦਾਨਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਾਦਿਯਮਕਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਦੇਸਨਾਕ੍ਕਮਤੋ ਚੇਤ੍ਥ ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ ‘‘ਕੁਸਲਾ ਕੁਸਲਮੂਲਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਕੁਸਲਮੂਲਾ ਕੁਸਲਾ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਸੇਸਯਮਕੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤਵਿਸੇਸ, ਵਿਸੇਸਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤਗ੍ਗਹਣਤੋ ਵਾ ਇਧ ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਪਠਮਪੁਚ੍ਛਾਯਞ੍ਹਿ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤੋ, ਤੇ ਨਿਚ੍ਛਯਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤੇਸੁ ਯਸ੍ਮਿਂ ਵਿਸੇਸੋ ਸਂਸਯਾਧਿਟ੍ਠਾਨੋ, ਤਂਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਕੁਸਲਮੂਲਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾ ਕਤਾ. ਦੁਤਿਯਪੁਚ੍ਛਾਯਂ ਪਨ ਤਪ੍ਪਟਿਲੋਮਤੋ ਯੇਨ ਵਿਸੇਸੇਨ ਤੇ ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤੋ, ਤਂ ਵਿਸੇਸਂ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯੇ ਵਾ ਪਨ ਕੁਸਲਮੂਲਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤੇ ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤੇ ਸਂਸਯਾਧਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤੇ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾ ਕਤਾ. ਅਨਿਯਤਵਤ੍ਥੁਕਾ ਹਿ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਸਂਸਯਾ ਅਨੇਕਜ੍ਝਾਸਯਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ.

ਇਮਿਨਾਪਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨਾਤਿ ‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾਪਿ ਵਾਕ੍ਯੇਨ. ਏਵਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਯੇਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਮੇਵਾਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਵਿਵਰਤਿ ‘‘ਨ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਕੁਸਲਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਥਸ੍ਸ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਥਸ੍ਸ ਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਏਵ. ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਵਿਭਜਨਂ. ਇਤਰਥਾਤਿ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਕਤਾਯ. ਤਾਨਿ ਵਚਨਾਨੀਤਿ ਕੁਸਲਵਚਨਂ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਵਚਨਞ੍ਚ. ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਵਸੇਨ ਚਸ੍ਸ ਅਬ੍ਯਾਕਤਦੀਪਨਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਇਮਿਨਾਪਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਤਸ੍ਸੇਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਤੋ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਵਚਨੇ. ਯੇ ਕੇਚਿ ਕੁਸਲਾ…ਪੇ… ਸਮ੍ਭਵਤੋਤਿ ਏਤੇਨ ਕੁਸਲਾਨਂ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਤਾਯ ਬ੍ਯਭਿਚਾਰਾਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਨ ਹਿ…ਪੇ… ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਥਸ੍ਸੇਵ ਸਮ੍ਭਵਤੋਤਿ ਹਿ ਇਮਿਨਾ ਅਵੁਤ੍ਤਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਾਭਾਵਵਚਨੇਨ ਸ੍ਵਾਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯਮਤ੍ਥੋ ਵਿਭਾਵਿਤੋ. ਯਥਾ ਹਿ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਥੋ ਕੁਸਲਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਭਿਚਰਤਿ, ਨ ਏਵਂ ਤਂ ਕੁਸਲਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਥੋ. ਕਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚੋਦਨਾ, ਕਥਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਪਰਿਹਾਰੋ? ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਾ ਕੁਸਲਾ ਏਵਾਤਿ ਚੋਦਨਾ ਕਤਾ, ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਾ ਏਵ ਕੁਸਲਾਤਿ ਪਨ ਪਰਿਹਾਰੋ ਪਵਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਦੁਤਿਯਯਮਕੇ ਵਿਯ ਅਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਕੁਸਲਾ’’ਤਿ ਅਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ. ਕੁਸਲਮੂਲੇਹੀਤਿ ਕੁਸਲੇਹਿ ਮੂਲੇਹਿ. ਤੇਤਿ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਾ.

ਏਕਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਆਦਿਅਤ੍ਥੋ ਪਕਾਰਤ੍ਥੋ ਵਾ. ਤੇਨ ‘‘ਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ ਏਕਮੂਲਾਨਿ ਚੇਵ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਾਨਿ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਪਾਲ਼ਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਹੇਟ੍ਠਾਤਿ ਅਨੁਲੋਮਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ‘‘ਮੂਲਾਨਿ ਯਾਨਿ ਏਕਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ. ਤਮ੍ਪੀਤਿ ‘‘ਕੁਸਲਮੂਲੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਮ੍ਪਿ. ਤਥਾਤਿ ਤੇਨ ਪਕਾਰੇਨ, ਅਨੁਲੋਮਪੁਚ੍ਛਾਯਂ ਵਿਯ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਕਾਰੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ‘‘ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯੇ ਵਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਯਂ ਵਿਯ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤੇਪਿ ਪਟਿਵਚਨਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਮੇਵ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਨ ਅਨੁਲੋਮਪੁਚ੍ਛਾਯਂ ਵਿਯ ਸਰੂਪਦਸ੍ਸਨਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਯੇ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਾ, ਨ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਾਵ. ਯੇ ਪਨ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਾ, ਤੇ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਾਵ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਹਿ…ਪੇ… ਵਿਭਾਗੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਯੇਨਾਤਿ ਯੇਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲੇਸੁ ਏਕਮੂਲਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਨ. ਯਤ੍ਥਾਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਕਤ੍ਤਾ ਏਕਮੂਲਕਤ੍ਤਾ ਚਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਞ੍ਹਿ ਏਕੇਕੇਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਕਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤੇਸਂ ਏਕੇਕੇਨ ਏਕਮੂਲਕਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ ਸਮਾਨਤ੍ਥੋ ਏਕਸਦ੍ਦੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਪਨ…ਪੇ… ਨ ਏਕਮੂਲਾਨੀ’’ਤਿ. ਤਯਿਦਂ ਮਿਚ੍ਛਾ, ਦ੍ਵੀਸੁਪਿ ਏਕੇਕੇਨ ਇਤਰਸ੍ਸ ਏਕਮੂਲਕਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਏਵਾਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਤਸ੍ਸ ਗਹਣਸ੍ਸ ਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ‘‘ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਾ, ਤੇ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਾ’’ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੇਨ ਇਧ ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਪਦੇਨ ਯਤ੍ਥ ਦ੍ਵੇ ਮੂਲਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਏਕੇਕੇਨ ਇਤਰਸ੍ਸ ਏਕਮੂਲਕਤ੍ਤਂ ਪਕਾਸਿਤਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾਤਿ ਇਮਿਨਾਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨ ਤਂਗਹਣਨਿਵਾਰਣਤੋ’’ਤਿ. ਨਿਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਕਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਤਿਣ੍ਣਨ੍ਨਂ ਤਾਵ ਮੂਲਾਨਂ ਨਿਚ੍ਛਿਤਂ ਹੋਤੁ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇਕਮੂਲਕਤ੍ਤਂ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਨ ਕਥਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਾਨਂ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਮਾਨਮੂਲਤਾ ਏਵਾਤਿ ਅਵਧਾਰਣੇਨ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸਮਾਨਮੂਲਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਾਨਂ ਸਮਾਨਮੂਲਤਾਮਤ੍ਤਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯ ਏਕਮੂਲਗ੍ਗਹਣਂ, ਨ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਤਾਵਿਸਿਟ੍ਠਸਮਾਨਮੂਲਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਮੂਲਾਨਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਏਕਮੂਲਾਨਂ ਏਕਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ. ਯਥਾ ਤੇਸਂ ਸਮਾਨਮੂਲਤਾ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤੇਸੁ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂਮੂਲੇਹਿ ਅਞ੍ਞੇਹੀਤਿ ਇਤਰਮੂਲੇਹਿ ਮੂਲਦ੍ਵਯਤੋ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮੇਹਿ.

ਇਦਾਨਿ ਯੇਨ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਪਟਿਲੋਮੇ ‘‘ਕੁਸਲਾ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਪੁਚ੍ਛਾ ਕਤਾ, ਨ ‘‘ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਾ’’ਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਤ੍ਤੇ ਪਨ…ਪੇ… ਕਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਨ ਹਿ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲੇਸੁ ਕਿਞ੍ਚਿ ਏਕਮੂਲਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਵਾਯਮਤ੍ਥੋ. ਮੂਲਯੁਤ੍ਤਤਮੇਵ ਵਦਤਿ, ਨ ਮੂਲੇਹਿ ਅਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਵਿਰੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯ. ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਮੂਲਯੁਤ੍ਤਤਾਯ ਏਵ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਉਭਯਤ੍ਥਾਪੀਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਾ ਏਕਮੂਲਾਤਿ ਦ੍ਵੀਸੁਪਿ ਪਦੇਸੁ. ‘‘ਕੁਸਲਮੂਲੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਹਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਦਿ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮੂਲਯੁਤ੍ਤਤਮੇਵ ਵਦਤਿ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਅਨੁਲੋਮਪੁਚ੍ਛਾਯਮੇਵ ਏਕਮੂਲਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਂ, ਨ ਪਟਿਲੋਮਪੁਚ੍ਛਾਯਨ੍ਤਿ ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ਤਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਨ ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਮੂਲੇਕਮੂਲਯਮਕਦੇਸਨਾਹਿ ਅਯਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਯਮਕਦੇਸਨਾ ਸਮਾਨਰਸਾ ਸਿਯਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਯਮਕੇ. ਯਦਿਪਿ ਏਕਮੂਲਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਾਤਿ ਇਦਂ ਪਦਦ੍ਵਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਮੂਲਯੁਤ੍ਤਤਮੇਵ ਵਦਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਸਾਮਞ੍ਞਵਿਸੇਸਲਕ੍ਖਣੇ ਅਤ੍ਥੇਵ ਭੇਦੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਮੂਲਯੋਗਸਾਮਞ੍ਞੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਮੂਲਕਾਨਂ ਸਮਾਨਮੂਲਤਾ ਏਕਮੂਲਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਕਮੂਲਵਚਨਂ ਤੇਸੁ ਅਵਿਸੇਸਤੋ ਮੂਲਸਬ੍ਭਾਵਮਤ੍ਤਂ ਵਦਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਮੂਲੇਸੁ ਲਬ੍ਭਮਾਨਂ ਵਿਸੇਸਂ, ਨ ਚ ਸਾਮਞ੍ਞੇ ਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵਿਸੇਸੇ ਸਂਸਯਂ ਵਿਧਮਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਮਾਹ ‘‘ਮੂਲਯੋਗਸਾਮਞ੍ਞੇ…ਪੇ… ਪਵਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ. ਵਿਸੇਸੇ ਪਨ ਨਿਚ੍ਛਯੋ ਸਾਮਞ੍ਞੇ ਸਂਸਯਂ ਵਿਧਮਨ੍ਤੋ ਏਵ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਮੂਲਯੋਗਵਿਸੇਸੇ ਪਨ…ਪੇ… ਨਿਚ੍ਛਿਤਮੇਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਪਰਾਮਸਨਂ, ਵਿਸੇਸਨਿਚ੍ਛਯੇਨੇਵ ਅਵਿਨਾਭਾਵਤੋ, ਸਾਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਨਿਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਥ ਵਾ ਸਂਸਯਾਭਾਵਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਕਮੂਲਾਤਿ ਪੁਚ੍ਛਂ ਅਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਕੁਸਲਭਾਵਦੀਪਕਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਕੁਸਲਭਾਵਸ੍ਸੇਵ ਦੀਪਕਂ ਨ ਹੋਤਿ ਤਦਞ੍ਞਜਾਤਿਕਸ੍ਸਪਿ ਦੀਪਨਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕੁਸਲਭਾਵੇ ਸਂਸਯਸਬ੍ਭਾਵਾ’’ਤਿ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਵਚਨਨ੍ਤਿ ਕੇਵਲਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਵਚਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਕੁਸਲਾਧਿਕਾਰਸ੍ਸ ਅਨੁਵਤ੍ਤਮਾਨਤ੍ਤਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ’’ਤਿ ਕੁਸਲਗ੍ਗਹਣੇ ਕਾਰਣਮਾਹ. ਏਕਮੂਲਗ੍ਗਹਣੇ ਹਿ ਪਯੋਜਨਾਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਚਾਯਂ ਦੇਸਨਾਤਿ.

੫੩-੬੧. ਮੂਲਨਯੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਏਵ ਅਤ੍ਥੇਤਿ ਮੂਲਨਯੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਏਵ ਕੁਸਲਾਦਿਧਮ੍ਮੇ. ਕੁਸਲਾਦਯੋ ਹਿ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾ ਇਧ ਪਾਲ਼ਿਅਤ੍ਥਤਾਯ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਕੁਸਲਮੂਲਭਾਵੇਨ, ਮੂਲਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਨੇਨ, ਮੂਲਯੋਗਦੀਪਨੇਨ ਚ ਪਕਾਸੇਤੁਂ. ਕੁਸਲਮੂਲਭੂਤਾ ਮੂਲਾ ਕੁਸਲਮੂਲਮੂਲਾਤਿ ਸਮਾਸਯੋਜਨਾ. ਮੂਲਵਚਨਞ੍ਹਿ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਗਹੇਤਬ੍ਬਸਾਧਾਰਣਂ. ਅਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਾਪਿ ਮੂਲਧਮ੍ਮਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਕੁਸਲਮੂਲਭਾਵੇਨ ਮੂਲਧਮ੍ਮਾ ਵਿਸੇਸਿਤਾ. ਮੂਲਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚ ਮੂਲਵਨ੍ਤਾਨਂ ਮੂਲਯੋਗੋ ਦੀਪਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਸਮਾਨੇਨ ਮੂਲੇਨ, ਮੂਲਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਨੇਨ, ਮੂਲਯੋਗਦੀਪਨੇਨ ਚ ਪਕਾਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਕਮੂਲਮੂਲਾ’’ਤਿ, ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਮੂਲੇਨ ਮੂਲਭਾਵੇਨ, ਮੂਲਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਨੇਨ, ਮੂਲਯੋਗਦੀਪਨੇਨ ਚ ਪਕਾਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮੂਲਮੂਲਾ’’ਤਿ ਮੂਲਮੂਲਨਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤੀਸੁਪਿ ਯਮਕੇਸੁ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਸੇਸਨਮੇਵੇਤ੍ਥ ਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤਰਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਮੂਲਯੋਗਂ ਦੀਪੇਤੁਨ੍ਤਿ ਮੂਲਯੋਗਮੇਵ ਪਧਾਨਂ ਸਾਤਿਸਯਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਦੀਪੇਤੁਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯਥਾ ਹਿ ਕੁਸਲਾਨਿ ਮੂਲਾਨਿ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਮੂਲਕਾਨੀਤਿ ਬਾਹਿਰਤ੍ਥਸਮਾਸੇ ਮੂਲਯੋਗੋ ਪਧਾਨਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਏਵਂ ‘‘ਕੁਸਲਸਙ੍ਖਾਤਾ ਮੂਲਾ ਕੁਸਲਮੂਲਾ’’ਤਿ ਕੇਵਲਂ, ‘‘ਕੁਸਲਮੂਲਮੂਲਾ’’ਤਿ ਸਵਿਸੇਸਨਂ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੇ ਉਤ੍ਤਰਪਦਤ੍ਥਪ੍ਪਧਾਨਸਮਾਸੇ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥ…ਪੇ… ਦੀਪੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੋਵਾਤਿ ‘‘ਕੁਸਲਮੂਲਭਾਵੇਨ ਮੂਲਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਨੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਮੂਲਮੂਲਨਯੇ ਚ, ‘‘ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥਸਮਾਸਨ੍ਤੇਨ ਕ-ਕਾਰੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਮੂਲਕਨਯੇ ਚ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੋ ਏਵ. ਵਚਨਪਰਿਯਾਯੋ ਮੂਲਮੂਲਕਨਯੇ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ.

੭੪-੮੫. ਨ ਏਕਮੂਲਭਾਵਂ ਲਭਮਾਨੇਹੀਤਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਮੂਲੇਨ ਨ ਏਕਮੂਲਕਂ ਤਥਾਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਲਭਮਾਨੇਹਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਅਹੇਤੁਕਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਹੇਤੁਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਨਿਬ੍ਬਾਨੇਹਿ ਏਕਤੋ ਅਲਬ੍ਭਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਯਥਾ ਹਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਦਯੋ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਵਿਰਹਿਤਾ ਅਹੇਤੁਕਵੋਹਾਰਂ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਨ ਏਵਂ ਸਹੇਤੁਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਰੂਪਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਹੇਤੁਕਵੋਹਾਰਰਹਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਸਬ੍ਬਂ ਰੂਪਂ ਨ ਹੇਤੁਕਮੇਵ, ਅਹੇਤੁਕਮੇਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸਹੇਤੁਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਰੂਪਂ ਅਹੇਤੁਕਂ, ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਬ੍ਯਾਕਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਵਿਪਾਕਾਬ੍ਯਾਕਤਾ ਕਿਰਿਯਾਬ੍ਯਾਕਤਾ ਹੇਤੂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਞ੍ਚ ਰੂਪਾਨਂ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੦੩) ਪਨ ਵਚਨਤੋ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਯੋਗੇਨ ਸਹੇਤੁਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਹੇਤੁਕਵੋਹਾਰਾਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਸਹੇਤੁਕਵੋਹਾਰੇਨ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥਂ ਵਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਥਾ ‘ਅਹੇਤੁਕਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲ’ਨ੍ਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਅਹੇਤੁਕਵੋਹਾਰਾਭਾਵੇਨ ਸਹੇਤੁਕਤਾਪਰਿਯਾਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ. ਅਪਿਚ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਤਸ੍ਸ ਸਹੇਤੁਕਤਾਪਰਿਯਾਯੋ ਲਬ੍ਭਤੇਵ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਵਾ ਸਹੇਤੁਕਦੁਕੇ ਵਿਯ…ਪੇ… ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਂ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਏਕਮੂਲਕਦੁਕੇ. ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਯੋਗਾਯੋਗਵਸੇਨਾਤਿ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਨ ਯੋਗਾਯੋਗਵਸੇਨ, ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਸਬ੍ਭਾਵਾਸਬ੍ਭਾਵਵਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਹੇਤੁਕਵੋਹਾਰਮੇਵ ਲਭਤਿ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਹੇਤੁਸਬ੍ਭਾਵਤੋ.

ਅਪਰੇ ਪਨ ਭਣਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਹੇਤੁਕਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਰੂਪਂ ਅਹੇਤੁਕਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਚਨੇਨ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸਮੂਲਕਤ੍ਤਾ ‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਮੂਲੇਨ ਨ ਏਕਮੂਲ’ਨ੍ਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ, ਸਤਿਪਿ ਸਮੂਲਕਤ੍ਤੇ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਸਹੇਤੁਕਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲ’ਨ੍ਤਿ ਚ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘ਅਹੇਤੁਕਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਮੂਲੇਨ ਨ ਏਕਮੂਲਂ, ਸਹੇਤੁਕਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲ’ਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵੀਸੁਪਿ ਪਦੇਸੁ ਅਨਵਰੋਧਤੋ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਤੇਸਂ ਮਤਿਮਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਹੇਤੁਕਅਬ੍ਯਾਕਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਰੂਪਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਮੂਲੇਨ ਏਕਮੂਲਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਤਸ੍ਸ ਏਕਮੂਲਭਾਵਸ੍ਸ ਨਿਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

੮੬-੯੭. ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਰਾਸਿਤੋ ਨਮਨਨਾਮਨਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਵਿਸੇਸੇਨ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਗਹਣਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਾਮਾਨਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਤੇਸਂ ਅਧਿਕਭਾਵਮਾਹ ਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨਮੇਵ ਪਕਰਣੇਨ ਅਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਯਦਿ ਏਵਂ ‘‘ਅਹੇਤੁਕਂ ਨਾਮਂ ਸਹੇਤੁਕਂ ਨਾਮ’’ਨ੍ਤਿ ਪਾਠਨ੍ਤਰੇ ਕਸ੍ਮਾ ਨਾਮਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੁਪਾਕਟਭਾਵਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ, ਪਰਿਬ੍ਯਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੇ ਕਿਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਮੂਲਯਮਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.