੨. ਕਾਲਸਂਸਨ੍ਦਨਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੨੮੫. ਅਤੀਤਾ …ਪੇ… ਕਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਅਤੀਤਂ ਅਨਾਗਤਨ੍ਤਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਇਮਂ ਵਿਸੇਸਂ, ਏਵਂ ਵਿਸੇਸਂ ਵਾ ਰੂਪਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤਾਵਿਸੇਸਵਿਸਿਟ੍ਠਰੂਪਮੇਵ ਅਪ੍ਪਿਯਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਰੂਪਭਾਵਾਨਂ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਤ੍ਤਾ ਏਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਵਿਸਯੇ ਅਪ੍ਪੇਤਬ੍ਬਂ, ਵਚੀਗੋਚਰਂ ਪਾਪੇਤਬ੍ਬਂ ਸਤਿਪਿ ਨੇਸਂ ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਤਾਸਙ੍ਖਾਤੇ ਵਿਭਾਗੇ ਤਥਾਪਿ ਅਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਵਾ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਵਾ’’ਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਰੂਪਸਦ੍ਦੇਹਿ ਤਦਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਕਾਰੋ ਇਤਿਸਦ੍ਦੇਹਿ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸਦ੍ਦੇਨ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਰੂਪਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਰੂਪਾਯਤਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਸਾ ਹਿ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੁਪਾਦਾਨਾ ਤਜ੍ਜਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਸਭਾਵਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਰੂਪਸਮੂਹਂ ਉਪਾਦਾਯਾਤਿ ਤਂਤਂਅਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਾਦਾਨਭੂਤਾਨਂ ਅਭਾਵਵਿਭਾਵਨਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮੂਹਂ ਉਪਾਦਾਯ. ਉਪਾਦਾਨੁਪਾਦਾਨਮ੍ਪਿ ਹਿ ਉਪਾਦਾਨਮੇਵਾਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਸਮੂਹੁਪਾਦਾਯਾਧੀਨਤਾਯ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭਾਵਤੋ. ਵਿਗਮਾਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾਤਿ ਵਿਗਮਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥਭਾਵਾਪਗਮਸ੍ਸ ਅਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ. ਨ ਹਿ ਓਦਾਤਤਾਵਿਗਮੇਨ ਅਵਤ੍ਥਂ ਹੋਤਿ. ਨ ਪਨ ਯੁਤ੍ਤਾ ਰੂਪਭਾਵਸ੍ਸ ਵਿਗਮਾਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਰੂਪਭਾਵੋਤਿ ਚ ਰੂਪਾਯਤਨਸਭਾਵੋ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਗੋਚਰਭਾਵੋ. ਨ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵਵਿਗਮੇ ਵਿਗਮਾਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ ਯੁਤ੍ਤਾ.

ਕਾਲਸਂਸਨ੍ਦਨਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਵਚਨਸੋਧਨਵਣ੍ਣਨਾ

੨੮੮. ਅਨਾਗਤਂ ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਨਿਯਮਤ੍ਥੋ ਯਥਾ ‘‘ਖਦਿਰੇ ਵਾ ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ ਪਲਾਸੇ ਵਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਹੁਤ੍ਵਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਧਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਂ ਲਭਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨਾਗਤਂ…ਪੇ… ਦਟ੍ਠਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਜਾਯਮਾਨਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵਂ ਲਭਨ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਞ੍ਞੇਵ ਅਨਾਗਤਂ ਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਿਵਸੇਨਾ’’ਤਿ. ਤਮ੍ਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਹੋਤੀਤਿ ਯਂ ਅਨਾਗਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ‘‘ਹੁਤ੍ਵਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਿਂ ਤਦਪਿ ਪੁਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਹੋਤੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਤਬ੍ਭਾਵਾਵਿਗਮਤੋਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾਹੋਤਿਭਾਵਾਨੁਪਗਮਤੋ. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਭਾਵਤੋਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤਾਯ ਅਭਾਵਤੋ.

ਵਚਨਂ ਅਰਹਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਚਨਮਤ੍ਤੇ ਨ ਕੋਚਿ ਦੋਸੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਦਿਪਿ ਤਸ੍ਸ ਪੁਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਭੂਤਸ੍ਸ ਪੁਨ ਹੁਤ੍ਵਾਹੋਤਿਭਾਵੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਤਾਯ ਪਨ ਦੁਤਿਯਂ ਤਤੋ ਪਰਮ੍ਪਿ ਤਥਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਰਹਤੀਤਿ ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਾਤੀਤਿ. ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੇ. ਤਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤੋ ਅਧਮ੍ਮੇ ਅਭਾਵਧਮ੍ਮੇ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਸਵਿਸਾਣੇ’’ਤਿ.

ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ‘‘ਹੁਤ੍ਵਾ ਹੋਤਿ, ਹੁਤ੍ਵਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬੇ ਯਦੇਤਂ ਤਯਾ ‘‘ਅਨਾਗਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਦਤਾ ‘‘ਤਂਯੇਵ ਅਨਾਗਤਂ ਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਿਵਸੇਨ ‘‘ਅਨਾਗਤਂ ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਕਿਂ ਤੇ ਤਮ੍ਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤੇ ਯੋ ਪਰਵਾਦਿਨਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਭੂਤਸ੍ਸ ਪੁਨ ਹੁਤ੍ਵਾਅਭਾਵਤੋ ‘‘ਨ ਹੇਵਾ’’ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਕਤੋ, ਤੇਨ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਨਯੇਨ. ਸ੍ਵਾਯਂ ਯਦੇਵ ਰੂਪਾਦਿ ਅਨਾਗਤਂ, ਤਦੇਵ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਸਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥਾਭੇਦੇ ਅਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਪਨ ਅਤ੍ਥੇਵ ਕਾਲਭੇਦੋਤਿ ਤਂਕਾਲਭੇਦਵਿਰੋਧਾਯ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਪਵਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ਕਾਲਨਾਨਤ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਹਿ ਸੋ ਅਯਞ੍ਚ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਨੀਤੋ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋਤਿ. ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਨਯੇਨਾਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪਟਿਕ੍ਖੇਪਾਨਨ੍ਤਰਂ ਯਂ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਂ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਯਥਾ ਹਿ ਸਾ ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਅਤ੍ਥਾਭੇਦੇਨ ਨੀਤਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤਾ, ਤਥਾਯਮ੍ਪਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਅਤ੍ਥਾਨਾਨਤ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ, ਅਨਾਗਤਾਦਿਪ੍ਪਭੇਦਾਯ ਕਾਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਾਦਾਨਭੂਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਭੇਦੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ਉਪਾਦਾਨਭੂਤਰੂਪਾਦਿਅਤ੍ਥਾਭੇਦੇਪਿ ਤੇਸਂ ਖਣਤ੍ਤਯਾਨਾਵਤ੍ਤਿ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਤਾ ਅਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵਾਵਤ੍ਤਿਤਾ, ਤਥਾ ਤਤ੍ਥ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਹੁਤ੍ਵਾਹੋਤਿਭਾਵਾ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਪੁਰਿਮਪਚ੍ਛਿਮੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਿਤਾ ਪੁਰਿਮਪਚ੍ਛਿਮਕਿਰਿਯਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਤ੍ਥਾਨਾਨਤ੍ਤਂ…ਪੇ… ਪਟਿਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ‘‘ਅਤ੍ਥਾਨਾਨਤ੍ਤਮੇਵ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਮੇਵ ਅਤ੍ਥਂ ਸਮਤ੍ਥੇਤਿ. ਯਥਾ ਪਨ ‘‘ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰ’’ਨ੍ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਜੀਵੋਵ ਸਰੀਰਂ, ਸਰੀਰਮੇਵ ਜੀਵੋਤਿ ਜੀਵਸਰੀਰਾਨਂ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਵਂ ‘‘ਤਞ੍ਞੇਵ ਅਨਾਗਤਂ ਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਆਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਾਗਤੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿਭਾਵਹੁਤ੍ਵਾਭਾਵਾ ਅਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁਪਿ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਅਨਾਗਤਮ੍ਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾਹੋਤਿ ਨਾਮ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾਹੋਤਿਯੇਵ ਨਾਮਾ’’ਤਿ.

ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਪਞ੍ਹਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਤਞ੍ਞੇਵ ਅਨਾਗਤਂ ਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਅਤ੍ਥਾਨਾਨਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ. ਞਾਤੁਂ ਇਚ੍ਛਿਤੋ ਹਿ ਅਤ੍ਥੋ ਪਞ੍ਹੋ. ਦੋਸੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਨਾਗਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭੂਤਸ੍ਸ ਪੁਨ ਅਨਾਗਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤੋ ਦੋਸੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਪੁਰਿਮਨਯੇ. ਪਚ੍ਛਿਮਨਯੇ ਪਨ ਅਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਹੁਤ੍ਵਾਹੋਤਿਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤੋ ਦੋਸੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਪਞ੍ਹਨ੍ਤਿ ‘‘ਤਂਯੇਵ ਅਨਾਗਤਂ ਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ? ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ’’ਤਿ ਏਵਂ ਕਾਲਨਾਨਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਪਞ੍ਹਂ. ਤੇਨਾਤਿ ਅਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਹੋਤਿਹੁਤ੍ਵਾਭਾਵਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨ. ਚੋਦੇਤੀਤਿ ਅਨਾਗਤਂ ਤੇਨ ਹੋਤਿ ਨਾਮ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਤੇਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਾਮ, ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਉਭਯਸਭਾਵਨ੍ਤਿ ਚੋਦੇਤਿ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਹੁਤ੍ਵਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਹੇ ਕਥਂ ਹੋਤਿ ਦੋਸੋਤਿ ਚੋਦੇਤੀਤਿ. ‘‘ਤਸ੍ਸੇਵਾ’’ਤਿ ਪਰਿਹਰਤਿ. ਕਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚੋਦਨਾ, ਕਥਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਪਰਿਹਾਰੋ? ਅਨੁਜਾਨਨਪਟਿਕ੍ਖੇਪਾਨਂ ਭਿਨ੍ਨਵਿਸਯਤਾਯ ਚੋਦਨਾ, ਅਤ੍ਥਾਭੇਦਕਾਲਭੇਦਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ਅਭਿਨ੍ਨਾਧਾਰਤਾਯ ਤੇਸਂ ਪਰਿਹਾਰੋ. ਤਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਹਿ ਪਰਵਾਦਿਨੋ ਏਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਤਦੁਭਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਤਂ ਅਨਾਗਤਂ ਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਉਭਯਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ. ਏਕੇਕਨ੍ਤਿ ਤੇਸੁ ਏਕੇਕਂ. ਏਕੇਕਮੇਵਾਤਿ ਉਭਯਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਕੇਕਮੇਵ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਕ੍ਖੇ ਤਥਾ ਨ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਸ ਨਯੋਤਿ ਅਤਿਦੇਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਂ ਦੁਬ੍ਬਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਨਾਗਤਸ੍ਸ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਵਰਤਿ. ਪਟਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ ਅਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਹੋਤਿਹੁਤ੍ਵਾਭਾਵਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘‘ਯਦੇਤਂ ਤਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਵਤ੍ਤੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਨਯੋ ਪੁਰਿਮਨਯੋ, ਤਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਯਦਿ ਤੇ ਅਨਾਗਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਹੁਤ੍ਵਾਹੋਤਿਭਾਵੋ ਚੋਦਿਤੋ. ‘‘ਅਪਰੋ ਨਯੋ’’ਤਿਆਦਿਕੋ ਦੁਤਿਯਨਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਅਨਾਗਤਸ੍ਸ…ਪੇ… ਹੁਤ੍ਵਾਹੋਤਿਯੇਵ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਅਨਾਗਤਾਦੀਸੁ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਹੁਤ੍ਵਾਹੋਤਿਨਾਮਤਾ ਚੋਦਿਤਾ.

ਵਚਨਸੋਧਨਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਅਤੀਤਞਾਣਾਦਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੨੯੦. ਕਥਂ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਤਿ ਹਿ ਇਮਿਨਾ ਦੁਤਿਯਪੁਚ੍ਛਾਯ ‘‘ਅਤੀਤਂ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਪਚ੍ਚਾਮਟ੍ਠਂ, ਤਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਞਾਣਂ, ਅਤੀਤਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਤਾਯ ਅਤੀਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਪੁਨ ਪੁਟ੍ਠੋ ਅਤੀਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ.

ਅਤੀਤਞਾਣਾਦਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਅਰਹਨ੍ਤਾਦਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੨੯੧. ‘‘ਅਰਹਂ ਖੀਣਾਸਵੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸੁਤ੍ਤਵਿਰੋਧੋ ਪਾਕਟੋਤਿ ਇਦਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯੁਤ੍ਤਿਵਿਰੋਧੋ…ਪੇ… ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਨਾਨਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਵਿਸੇਸੋ. ਏਵਮਾਦਿਕੋਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਕਤਕਿਚ੍ਚਤਾਭਾਵੋ ਅਨੋਹਿਤਭਾਰਤਾਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਅਰਹਨ੍ਤਾਦਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਪਦਸੋਧਨਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੨੯੫. ਯੋ ਅਤੀਤਸਦ੍ਦਾਭਿਧੇਯ੍ਯੋ ਅਤ੍ਥੋ, ਸੋ ਅਤ੍ਥਿਸਦ੍ਦਾਭਿਧੇਯ੍ਯੋਤਿ ਦ੍ਵੇਪਿ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਤ੍ਥਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਤੀਤਅਤ੍ਥਿਸਦ੍ਦਾਨਂ ਏਕਤ੍ਥਤ੍ਤਾ’’ਤਿ, ਨ, ਅਤੀਤਸਦ੍ਦਾਭਿਧੇਯ੍ਯਸ੍ਸੇਵ ਅਤ੍ਥਿਸਦ੍ਦਾਭਿਧੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਤ੍ਥਿਸਦ੍ਦਤ੍ਥਸ੍ਸ ਚ ਨ੍ਵਾਤੀਤਭਾਵਤੋ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਕਿਂ ਸਿਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤੀਤਂ ਨ੍ਵਾਤੀਤਂ, ਨ੍ਵਾਤੀਤਞ੍ਚ ਅਤੀਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਦਿ ਤਵ ਮਤੇਨ ਅਤੀਤਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਚ ਨ੍ਵਾਤੀਤਨ੍ਤਿ ਅਤੀਤਞ੍ਚ ਨੋ ਅਤੀਤਂ ਸਿਯਾ, ਤਥਾ ਅਤ੍ਥਿ ਨੋ ਅਤੀਤਂ ਅਤੀਤਞ੍ਚ ਨੋ ਅਤੀਤਂ ਅਤੀਤਂ ਸਿਯਾਤਿ, ਯਥਾ ‘‘ਅਤੀਤਂ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਤੀਤਮੇਵ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਨਾਯਂ ਨਿਯਮੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ ਅਨਤੀਤਸ੍ਸਪਿ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਸ੍ਸ ਇਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਸਿਯਾ ਅਤੀਤਂ, ਸਿਯਾ ਨ੍ਵਾਤੀਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਯੇਨ ਹਿ ਆਕਾਰੇਨ ਅਤੀਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵੋ ਪਰਵਾਦਿਨਾ ਇਚ੍ਛਿਤੋ, ਤੇਨਾਕਾਰੇਨ ਅਨਤੀਤਸ੍ਸ ਅਨਾਗਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚ ਸੋ ਇਚ੍ਛਿਤੋ. ਕੇਨ ਪਨ ਆਕਾਰੇਨ ਇਚ੍ਛਿਤੋਤਿ? ਸਙ੍ਖਤਾਕਾਰੇਨ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤੇਨਾਤੀਤਂ ਨ੍ਵਾਤੀਤਂ, ਨ੍ਵਾਤੀਤਂ ਅਤੀਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਤੀਤਂ ਅਤ੍ਥਿਯੇਵਾਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਨਿਯਮੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਅਤ੍ਥਿਭਾਵੇ ਹਿ ਅਤੀਤਂ ਨਿਯਮਿਤਂ, ਨ ਅਤੀਤੇ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵੋ ਨਿਯਮਿਤੋ, ‘‘ਨ ਪਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਨਿਯਮੋ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਸੋ ਏਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਯਦਿਪਿ ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਂ ਉਪਾਦਾਯ ਉਤ੍ਤਰਪਦਾਵਧਾਰਣਂ ਲਬ੍ਭਤਿ ਤਦਞ੍ਞਸ੍ਸਪਿ ਅਭਾਵਤੋ, ਤਥਾਪਿ ਅਸਙ੍ਖਤਾਕਾਰੇਨ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਨਤੋ ਤਥਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪੁਰਿਮਪਦਾਵਧਾਰਣੇ ਅਤ੍ਥੇ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਸਿਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਸਿਯਾ ਨੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਚੋਦਨਾ ਅਨੋਕਾਸਾ. ਅਤੀਤਾਦੀਸੁ ਪਨ ਪੁਰਿਮਪਦਾਵਧਾਰਣਂ ਪਰਵਾਦਿਨਾ ਨ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥੇਤ੍ਥ ਅਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ. ਅਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚਸ੍ਸ ਪਾਲ਼ਿਤੋ ਏਵ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤੀਤਾਦੀਨਂ ਅਤ੍ਥਿਤਂ ਵਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਵਾਦਿਸ੍ਸੇਵਾਯਂ ਇਟ੍ਠਵਿਘਾਤਦੋਸਾਪਤ੍ਤਿ, ਨ ਪਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਤਂ ਵਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸਾਤਿ. ਪਟਿਪਾਦਨਾ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਏਤ੍ਥਾਹ ‘‘ਅਤੀਤਂ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਕਿਂ ਪਨਾਯਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਾਨਂ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਉਦਾਹੁ ਨ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ. ਕਿਞ੍ਚੇਤ੍ਥ – ਯਦਿ ਤਾਵ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ, ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਸਸ੍ਸਤਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਚ ਤਂ ਯੁਤ੍ਤਂ ਆਗਮਵਿਰੋਧਤੋ ਯੁਤ੍ਤਿਵਿਰੋਧਤੋ ਚ. ਅਥ ਨ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ, ‘‘ਸਬ੍ਬਮਤ੍ਥੀ’’ਤਿਆਦਿਕਾ ਚੋਦਨਾ ਨਿਰਤ੍ਥਿਕਾ ਸਿਯਾ, ਨ ਨਿਰਤ੍ਥਿਕਾ. ਸੋ ਹਿ ਪਰਵਾਦੀ ‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਰੂਪਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਾਨਮ੍ਪਿ ਖਨ੍ਧਭਾਵਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਸਤਿ ਚ ਅਤੀਤੇ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਯਤਿਂ ਫਲਂ ਕਥਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤਤ੍ਥ ਚ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਞਾਣਾਦਿ ਅਨਾਗਤੇ ਚ ਅਨਾਗਤਂਸਞਾਣਾਦਿ ਕਥਂ ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਥੇਵ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਨ੍ਤਿ ਯਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਅਯਂ ਕਤਾਤਿ. ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਚੇਤਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ. ਯੇਪਿ ‘‘ਸਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਅਤੀਤਂ ਅਨਾਗਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ, ਤੇ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਵਾਦਾਤਿ.

ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਚੇਤੇ ਤੇ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਵਾਦਾ. ਤਤ੍ਥ ਕੇਚਿ ਭਾਵਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਾ. ਤੇ ਹਿ ‘‘ਯਥਾ ਸੁਵਣ੍ਣਭਾਜਨਸ੍ਸ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਥਾ ਕਰਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਸਣ੍ਠਾਨਸ੍ਸੇਵ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ, ਨ ਵਣ੍ਣਾਦੀਨਂ, ਯਥਾ ਚ ਖੀਰਂ ਦਧਿਭਾਵੇਨ ਪਰਿਣਮਨ੍ਤਂ ਰਸਵੀਰਿਯਵਿਪਾਕੇ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤਿ, ਨ ਵਣ੍ਣਂ, ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਾਪਿ ਅਨਾਗਤਦ੍ਧੁਨੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਦ੍ਧਂ ਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤਾ ਅਨਾਗਤਭਾਵਮੇਵ ਜਹਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵਂ. ਤਥਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਦ੍ਧੁਨੋ ਅਤੀਤਦ੍ਧਂ ਸਙ੍ਕਮੇ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਕੇਚਿ ਲਕ੍ਖਣਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਾ, ਤੇ ਪਨ ‘‘ਤੀਸੁ ਅਦ੍ਧਾਸੁ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਤੀਤੋ ਅਤੀਤਲਕ੍ਖਣਯੁਤ੍ਤੋ, ਇਤਰਲਕ੍ਖਣੇਹਿ ਅਯੁਤ੍ਤੋ. ਤਥਾ ਅਨਾਗਤੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਚ. ਯਥਾ ਪੁਰਿਸੋ ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਰਤ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਾਸੁ ਅਰਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਞ੍ਞੇ ਅਵਤ੍ਥਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਾ, ਤੇ ‘‘ਤੀਸੁ ਅਦ੍ਧਾਸੁ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਧਮ੍ਮੋ ਤਂ ਤਂ ਅਵਤ੍ਥਂ ਪਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੋ ਅਞ੍ਞਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸੀਯਤਿ ਅਵਤ੍ਥਨ੍ਤਰਤੋ, ਨ ਸਭਾਵਤੋ. ਯਥਾ ਏਕਂ ਅਕ੍ਖਂ ਏਕਙ੍ਗੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਏਕਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਸਤਙ੍ਗੇ ਸਤਨ੍ਤਿ, ਸਹਸ੍ਸਙ੍ਗੇ ਸਹਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਪਰੇ ਅਞ੍ਞਥਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਾ, ਤੇ ਪਨ ‘‘ਤੀਸੁ ਅਦ੍ਧਾਸੁ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਧਮ੍ਮੋ ਤਂ ਤਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਤਦਞ੍ਞਸਭਾਵੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਥਾ ਤਂ ਏਕਾ ਇਤ੍ਥੀ ਮਾਤਾਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਧੀਤਾ’’ਤਿ ਚ. ਏਵਮੇਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਵਾਦਾ.

ਤੇਸੁ ਪਠਮੋ ਪਰਿਣਾਮਵਾਦਿਤਾਯ ਕਾਪਿਲਪਕ੍ਖਿਕੇਸੁ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬੋਤਿ. ਦੁਤਿਯਸ੍ਸਪਿ ਕਾਲਸਙ੍ਕਰੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਲਕ੍ਖਣਯੋਗਤੋ. ਚਤੁਤ੍ਥਸ੍ਸਪਿ ਸਙ੍ਕਰੋਵ. ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਤਯੋਪਿ ਕਾਲਾ ਸਮੋਧਾਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਪੁਰਿਮਪਚ੍ਛਿਮਕ੍ਖਣਾ ਹਿ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਾ, ਮਜ੍ਝਿਮੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ. ਤਤਿਯਸ੍ਸ ਪਨ ਅਵਤ੍ਥਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥਿ ਸਙ੍ਕਰੋ ਧਮ੍ਮਕਿਚ੍ਚੇਨ ਕਾਲਵਵਤ੍ਥਾਨਤੋ. ਧਮ੍ਮੋ ਹਿ ਸਕਿਚ੍ਚਕ੍ਖਣੇ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨਾਗਤੋ, ਪਚ੍ਛਾ ਅਤੀਤੋਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਯਦਿ ਅਤੀਤਮ੍ਪਿ ਧਰਮਾਨਸਭਾਵਤਾਯ ਅਤ੍ਥਿ ਅਨਾਗਤਮ੍ਪਿ, ਕਸ੍ਮਾ ਤਂ ਅਤੀਤਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਨਾਗਤਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਧਮ੍ਮਕਿਚ੍ਚੇਨ ਕਾਲਵਵਤ੍ਥਾਨਤੋ’’ਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਕਿਂ ਕਿਚ੍ਚਂ, ਅਨਵਸੇਸਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯੇ ਫਲੁਪ੍ਪਾਦਨਂ. ਏਵਂ ਸਤਿ ਅਨਾਗਤਸ੍ਸਪਿ ਚਸ੍ਸ ਤੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਤੋਤਿ ਲਕ੍ਖਣਸਙ੍ਕਰੋ ਸਿਯਾ. ਇਦਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤੇਨੇਵ ਸਭਾਵੇਨ ਸਤੋ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਂ, ਕਿਚ੍ਚਕਰਣੇ ਕੋ ਵਿਬਨ੍ਧੋ, ਯੇਨ ਕਦਾਚਿ ਕਰੋਤਿ ਕਦਾਚਿ ਨ ਕਰੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯਭਾਵਤੋ, ਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਸਮਵਾਯਾਭਾਵਤੋਤਿ ਚੇ? ਤਂ ਨ, ਨਿਚ੍ਚਂ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਸ੍ਸ ਇਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ. ਤਤੋ ਏਵ ਚ ਅਦ੍ਧੁਨਂ ਅਵਵਤ੍ਥਾਨਂ. ਧਮ੍ਮੋ ਹਿ ਤੇਨੇਵ ਸਭਾਵੇਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੋ ਕਸ੍ਮਾ ਕਦਾਚਿ ਅਤੀਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਕਦਾਚਿ ਅਨਾਗਤੋਤਿ ਕਾਲਸ੍ਸ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਨ ਸਿਯਾ. ਯੋ ਹਿ ਧਮ੍ਮੋ ਅਜਾਤੋ, ਸੋ ਅਨਾਗਤੋ. ਯੋ ਜਾਤੋ ਨ ਚ ਨਿਰੁਦ੍ਧੋ, ਸੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਯੋ ਨਿਰੁਦ੍ਧੋ, ਸੋ ਅਤੀਤੋ. ਇਦਮੇਵੇਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਯਦਿ ਯਥਾ ਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਥਾ ਅਤੀਤਂ ਅਨਾਗਤਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਥਾ ਸਤੋ ਅਜਾਤਤਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਤਾ ਚ ਕੇਨ ਹੋਤੀਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਸਭਾਵੇਨ ਸਤੋ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਥਮਿਦਂ ਸਿਜ੍ਝਤਿ ਅਜਾਤੋਤਿ ਵਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧੋਤਿ ਵਾ. ਕਿਂ ਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੇ ਨਾਹੋਸਿ, ਯਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਅਜਾਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਕਿਞ੍ਚ ਪਚ੍ਛਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਯਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਨਿਰੁਦ੍ਧੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਥਾਪਿ ਅਦ੍ਧਤ੍ਤਯਂ ਨ ਸਿਜ੍ਝਤਿ, ਯਦਿ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਗਤਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਚ ਵਿਨਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਯਂ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਯੋਗਤੋ ਨ ਸਸ੍ਸਤਭਾਵਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ’’ਤਿ, ਤਯਿਦਂ ਕੇਵਲਂ ਵਾਚਾਵਤ੍ਥੁਮਤ੍ਤਂ ਉਦਯਵਯਾਸਮ੍ਭਵਤੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਚ ਨਾਮ ਸਬ੍ਬਦਾ ਸੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਨ ਚ ਨਿਚ੍ਚੋਤਿ ਕੁਤੋਯਂ ਵਾਚਾਯੁਤ੍ਤਿ.

ਸਭਾਵੋ ਸਬ੍ਬਦਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਨਿਚ੍ਚੋ ਧਮ੍ਮੋ ਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ;

ਧਮ੍ਮੋ ਸਭਾਵਤੋ ਨਾਞ੍ਞੋ, ਅਹੋ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਕੋਸਲਂ.

ਯਞ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਰੂਪਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਾਨਂ ਖਨ੍ਧਭਾਵਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥੇਵਾਤਿ, ਵਦਾਮ. ਅਤੀਤਂ ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਅਨਾਗਤਂ ਯਂ ਸਤਿ ਪਚ੍ਚਯੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਦੁਭਯਸ੍ਸਪਿ ਰੁਪ੍ਪਨਾਦਿਸਭਾਵਾਨਾਤਿਵਤ੍ਤਨਤੋ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਯਥਾਧਮ੍ਮਸਭਾਵਾਨਾਤਿਵਤ੍ਤਨਤੋ ਅਤੀਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਾਗਤਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ, ਨ ਧਰਮਾਨਸਭਾਵਤਾਯ. ਕੋ ਚ ਏਵਮਾਹ ‘‘ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਿਯ ਤਂ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਕਥਂ ਪਨੇਤਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ? ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਸਭਾਵੇਨ. ਇਦਂ ਪਨ ਤਵੇਵ ਉਪਟ੍ਠਿਤਂ, ਕਥਂ ਤਂ ਅਤੀਤਂ ਅਨਾਗਤਞ੍ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਯਦਿ ਨਿਚ੍ਚਕਾਲਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ.

ਯਂ ਪਨ ‘‘ਨ ਤਾਵ ਕਾਲਂ ਕਰੋਤਿ, ਯਾਵ ਨ ਤਂ ਪਾਪਂ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੫੦) ਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤੂਪਚਿਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਤੇਨਾਹਿਤਂ ਤਂਫਲੁਪ੍ਪਾਦਨਸਮਤ੍ਥਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਅਤੀਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਧਰਮਾਨਸਭਾਵਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਸਤਿ ਸਕੇਨ ਭਾਵੇਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਕਥਂ ਤਂ ਅਤੀਤਂ ਨਾਮ ਸਿਯਾ. ਇਤ੍ਥਞ੍ਚੇਤਂ ਏਵਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ, ਯਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਤਿਵੇਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਉਦਯਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਯਤੋ ਚ ਪਚ੍ਛਾ ਨ ਕਾਚਿ ਠਿਤਿ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਯਤੋ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਅਨਿਧਾਨਗਤਾ ਭਗ੍ਗਾ, ਪੁਞ੍ਜੋ ਨਤ੍ਥਿ ਅਨਾਗਤੇ;

ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਯੇਪਿ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਆਰਗ੍ਗੇ ਸਾਸਪੂਪਮਾ’’ਤਿ. (ਮਹਾਨਿ. ੧੦, ੩੯);

ਯਦਿ ਚਾਨਾਗਤਂ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਸਿਯਾ, ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਕਾਲੇ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਚੇ? ਨ, ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਕਾਲਸ੍ਸ. ਅਥ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵੇਨ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ, ਸਿਦ੍ਧਮੇਤਂ ਅਨਾਗਤਂ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ. ਯਞ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਸਤਿ ਅਤੀਤੇ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਯਤਿਂ ਫਲਂ ਕਥਂ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ, ਨ ਖੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤੀਤਕਮ੍ਮਤੋ ਫਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਇਚ੍ਛਿਤਾ, ਅਥ ਖੋ ਤਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ ਤਦਾਹਿਤਵਿਸੇਸਤੋ ਸਨ੍ਤਾਨਤੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਕਾਮਾਵਚਰਸ੍ਸ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ ਉਪਚਿਤਤ੍ਤਾ ਵਿਪਾਕਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੪੩੧). ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਂ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਸ ਫਲਂ ਨਿਚ੍ਚਮੇਵ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਕਿਂ ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਂ. ਉਪ੍ਪਾਦਨੇ ਚੇ, ਸਿਦ੍ਧਮਿਦਂ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਭਵਤੀਤਿ. ਯਂ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਸਤਿ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤੇ ਕਥਂ ਤਤ੍ਥ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ, ਯਥਾ ਤਂ ਆਲਮ੍ਬਣਂ, ਤਂ ਤਥਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਕਥਞ੍ਚ ਤਂ ਆਲਮ੍ਬਣਂ, ਅਹੋਸਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਚਾਤਿ. ਨ ਹਿ ਕੋਚਿ ਅਤੀਤਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਅਹੋਸੀਤਿ. ਯਥਾ ਪਨ ਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਨੁਭੂਤਂ, ਤਥਾ ਤਂ ਅਤੀਤਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਥਾ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਹਿ ਗਯ੍ਹਤਿ. ਯਦਿ ਚ ਤਂ ਤਥੇਵ ਅਤ੍ਥਿ, ਵਤ੍ਤਮਾਨਮੇਵ ਤਂ ਸਿਯਾ. ਅਥ ਨਤ੍ਥਿ, ਸਿਦ੍ਧਂ ‘‘ਅਸਨ੍ਤਂ ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਵਾ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਤਂ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਏਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਾ, ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ, ਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂਯੇਵ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮੇਵ ਧਰਮਾਨਸਭਾਵਂ ਨ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਨ੍ਤਿ ਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਵਾਦੋ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਨ ਅਤੀਤਾਦੀਨਂ ਅਤ੍ਥਿਤਾਪਟਿਞ੍ਞਾਯ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਵਾਦਾ, ਅਥ ਖੋ ਆਯਤਨਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਤਾਪਟਿਞ੍ਞਾਯਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਮਤੇਨ ਸਬ੍ਬੇਵ ਸਾਸਨਿਕਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਵਾਦਾ ਸਿਯੁਨ੍ਤਿ.

ਪਦਸੋਧਨਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਸਬ੍ਬਮਤ੍ਥੀਤਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.