ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਪਕਰਣ-ਅਨੁਟੀਕਾ
ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭਵਣ੍ਣਨਾ
ਸਮੁਦਾਯੇ ਏਕਦੇਸਾ ਅਨ੍ਤੋਗਧਾਤਿ ਸਮੁਦਾਯੋ ਤੇਸਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ ਯਥਾ ‘‘ਰੁਕ੍ਖੇ ਸਾਖਾ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਕਥਾਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਕਥਾਨਨ੍ਤਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਕਥਾ ਵਾਦੋ ਜਪ੍ਪੋ ਵਿਤਣ੍ਡਾਤਿ. ਤੇਸੁ ਯੇਨ ਪਮਾਣਤਕ੍ਕੇਹਿ ਪਕ੍ਖਪਟਿਪਕ੍ਖਾਨਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਨਪਟਿਕ੍ਖੇਪਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਵਾਦੋ. ਏਕਾਧਿਕਰਣਾ ਹਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਰੁਦ੍ਧਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਕ੍ਖਪਟਿਪਕ੍ਖਾ ਯਥਾ ‘‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੬੫). ਨਾਨਾਧਿਕਰਣਾ ਪਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਰੁਦ੍ਧਾਪਿ ਪਕ੍ਖਪਟਿਪਕ੍ਖਾ ਨਾਮ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਰੂਪਂ, ਨਿਚ੍ਚਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਯੇਨ ਛਲਜਾਤਿਨਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਪਕ੍ਖਪਟਿਪਕ੍ਖਾਨਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਨਂ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਾਰਮ੍ਭੋ, ਸੋ ਜਪ੍ਪੋ. ਆਰਮ੍ਭਮਤ੍ਤਮੇਵੇਤ੍ਥ, ਨ ਅਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਆਰਮ੍ਭਗ੍ਗਹਣਂ. ਯਾਯ ਪਨ ਛਲਜਾਤਿਨਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖਪਟਿਕ੍ਖੇਪਾਯ ਵਾਯਮਨ੍ਤਿ, ਸਾ ਵਿਤਣ੍ਡਾ. ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪੁਪਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਚਨਵਿਘਾਤੋ ਛਲਂ ਯਥਾ ‘‘ਨਵਕਮ੍ਬਲੋਯਂ ਪੁਰਿਸੋ, ਰਾਜਾ ਨੋ ਸਕ੍ਖੀ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿ. ਦੂਸਨਭਾਸਾ ਜਾਤਯੋ, ਉਤ੍ਤਰਪਤਿਰੂਪਕਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਪਰਤੋ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਵਾਦਜਪ੍ਪਵਿਤਣ੍ਡਪ੍ਪਭੇਦਾਸੁ ਤੀਸੁ ਕਥਾਸੁ ਇਧ ਵਾਦਕਥਾ ‘‘ਕਥਾ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਸਾ ਚ ਖੋ ਅਵਿਪਰੀਤਧਮ੍ਮਤਾਯ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਨਵਸੇਨ, ਨ ਵਿਗ੍ਗਾਹਿਕਕਥਾਭਾਵੇਨਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਮਾਤਿਕਾਠਪਨੇਨੇਵਾਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸਦੇਸਨਾਯ ਏਵ. ਠਪਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਦੇਸਿਤਸ੍ਸ. ਦੇਸਨਾ ਹਿ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਮਤ੍ਥਂ ਵਿਨੇਯ੍ਯਸਨ੍ਤਾਨੇਸੁ ਠਪਨਤੋ ਨਿਕ੍ਖਿਪਨਤੋ ਠਪਨਂ, ਨਿਕ੍ਖੇਪੋਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਨਿਦਾਨਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ …ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਭਿਨ੍ਨਸਭਾਵਮ੍ਪਿ ਹਿ ਅਤ੍ਥਂ ਤਦਞ੍ਞਧਮ੍ਮਤੋ ਵਿਸੇਸਾਵਬੋਧਨਤ੍ਥਂ ਅਞ੍ਞਂ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾ ਵੋਹਰਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵਂ ਧਾਰੇਨ੍ਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੧). ਸਾਤਿ ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਧਾਤੁ. ਕਰਣਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਸਮਸ੍ਸ ਸਾਧਕਤਮਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ. ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ…ਪੇ… ਦੁਬ੍ਬਲਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਤਥਾਰੂਪਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਭਾਵੇ ਤਾਦਿਸਾਨਂ ਪਕ੍ਖਭਾਵਾਭਾਵਤੋ. ਲਦ੍ਧਿਯਾਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥੇਨ, ਪਰਿਹਾਯਤਿ ਅਰਹਾ ਅਰਹਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਲਦ੍ਧਿਯਾ. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇਹੀਤਿ ਦੇਵਤਾਸਂਯੁਤ੍ਤਾਦੀਹਿ. ਲਿਙ੍ਗਾਕਪ੍ਪਭੇਦਂ ਪਰਤੋ ਸਯਮੇਵ ਵਕ੍ਖਤਿ.
ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਮੂਲਸਙ੍ਗਹਨ੍ਤਿ ਮੂਲਸਙ੍ਗੀਤਿਂ ਵਿਨਾਸੇਤ੍ਵਾ, ਭੇਦਂ ਵਾ ਕਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਸਾ ਠਿਤਾ, ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਥਾ ਕਤ੍ਵਾ. ਸਙ੍ਗਹਿਤਤੋ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰਾਤਿ ਮੂਲਸਙ੍ਗੀਤਿਯਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਸੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਨੀਤਤ੍ਥਂ ਯਥਾਰੁਤਵਸੇਨ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤ੍ਥਤ੍ਤਾ. ਨੇਯ੍ਯਤ੍ਥਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਤਾਦਿਵਸੇਨ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਤ੍ਤਾ. ਤੀਹਿ ਠਾਨੇਹੀਤਿ ‘‘ਸੂਰਾ ਸਤਿਮਨ੍ਤੋ ਇਧ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੯.੨੧) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਤੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ. ਅਞ੍ਞਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਭਣਿਤਨ੍ਤਿ ਏਕਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਭਣਿਤਂ. ਅਞ੍ਞਂ ਅਤ੍ਥਂ ਠਪਯਿਂਸੂਤਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਦੇਵੇਸੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੋ’’ਤਿਆਦਿਕਂ (ਕਥਾ. ੨੬੯) ਅਞ੍ਞਂ ਅਤ੍ਥਂ ਠਪਯਿਂਸੁ. ਸੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਭਣਿਤਂ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਭਣਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਠਪਯਿਂਸੁ, ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞਂ ਠਪਯਿਂਸੂਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸੁਞ੍ਞਤਾਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ.
ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਏਕਦੇਸਂ ਮਹਾਪਦੇਸਪਰਿਵਾਰਾਦਿਂ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਸਕਲਂ ਅਭਿਧਮ੍ਮਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਂਸੁ ਛਡ੍ਡਯਿਂਸੁ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਾ. ਤੇ ਹਿ ਤਂ ਨ ਜਿਨਵਚਨਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ਸਵਿਵਾਦਤ੍ਤੇਤਿਆਦਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਨਿਦਾਨਟ੍ਠਕਥਾਯ ਆਗਤਨਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੇਚਿ ਪਨ ਪੁਗ੍ਗਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾਪਿ ਸਵਿਵਾਦਤ੍ਤਂ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤਤਿਯਸਙ੍ਗੀਤਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਤਤਿਯਸਙ੍ਗੀਤਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਤਂ ਮਾਤਿਕਾਰੂਪੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤੇਵ? ਨਿਦ੍ਦੇਸਂ ਵਾ ਸਨ੍ਧਾਯ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਞ੍ਞਾਨੀਤਿ ਅਞ੍ਞਾਕਾਰਾਨਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਕਰਣਾਦੀਨਿ ਅਕਰਿਂਸੁ, ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਾਨਿਪਿ ਤਾਨਿ ਅਞ੍ਞਥਾ ਕਤ੍ਵਾ ਪਠਿਂਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਞ੍ਜੁਸਿਰੀਤਿ ਇਦਂ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਤਂ ਨਾਮਂ ਪਿਟਕਤ੍ਤਯਂ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨ੍ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਗਯ੍ਹਤਿ? ਇਤਰੇਹਿ ਗਯ੍ਹਮਾਨਮ੍ਪਿ ਵਾ ਸਾਸਨਿਕਪਰਿਞ੍ਞੇਹਿ ਨ ਸਾਸਨਾਵਚਰਂ ਗਯ੍ਹਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਿਕਾਯਨਾਮਨ੍ਤਿ ਮਹਾਸਙ੍ਘਿਕਾਦਿਨਿਕਾਯਨਾਮਂ, ਦੁਤ੍ਤਗੁਤ੍ਤਾਦਿਵਗ੍ਗਨਾਮਞ੍ਚ.
ਸਙ੍ਕਨ੍ਤਿਕਾਨਂ ਭੇਦੋ ਸੁਤ੍ਤਵਾਦੀਤਿ ਸਙ੍ਕਨ੍ਤਿਕਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰੇ ਏਕੋ ਨਿਕਾਯਭੇਦੋ ਸੁਤ੍ਤਵਾਦੀ ਨਾਮ ਭਿਜ੍ਜਿਤ੍ਥ. ਸਹਾਤਿ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਗਣਿਯਮਾਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਵਾਦੇ ਸਨ੍ਧਾਯਾਤਿ ਤਤਿਯਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਲੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਵਾਦੇ ਸਨ੍ਧਾਯ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕੇਤਿ ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰਧਾਨਾ ਏਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕੇ. ਸੁਤ੍ਤਸਹਸ੍ਸਾਹਰਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਪਰਵਾਦਭਞ੍ਜਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਸਕਵਾਦਪਤਿਟ੍ਠਾਪਨਤ੍ਥਞ੍ਚ. ਸੁਤ੍ਤੇਕਦੇਸੋਪਿ ਹਿ ‘‘ਸੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਮੁਦਾਯਵੋਹਾਰਸ੍ਸ ਅਵਯਵੇਸੁਪਿ ਦਿਸ੍ਸਨਤੋ ਯਥਾ ‘‘ਪਟੋ ਦਡ੍ਢੋ, ਸਮੁਦ੍ਦੋ ਦਿਟ੍ਠੋ’’ਤਿ ਚ. ਤੇ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤਪਦੇਸਾ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤ੍ਤਹਿਤਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਆਗਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਨਿਦਾਨਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਮਹਾਵਗ੍ਗੋ
੧. ਪੁਗ੍ਗਲਕਥਾ
੧. ਸੁਦ੍ਧਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੋ
੧. ਅਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਨੀਕਵਣ੍ਣਨਾ
੧. ਸਮ੍ਬਰਾਦੀਹਿ ਪਕਪ੍ਪਿਤਵਿਜ੍ਜਾ, ਤਥਾਭਿਸਙ੍ਖਤਾਨਿ ਓਸਧਾਨਿ ਚ ‘‘ਮਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਇਧ ਪਨ ਮਾਯਾਯ ਆਹਿਤਵਿਸੇਸਾ ਅਭੂਤਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਕਾਰਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਮਾਯਾਯ ਅਮਣਿਆਦਯੋ ਮਣਿਆਦਿਆਕਾਰੇਨ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨਾ ਮਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਚ੍ਚਞ੍ਞੇਵ ਸਚ੍ਚਿਕਂ, ਸੋ ਏਵ ਅਤ੍ਥੋ ਅਵਿਪਰੀਤਸ੍ਸ ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭਾਵਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਭੂਤਟ੍ਠੋ’’ਤਿ. ਅਵਿਪਰੀਤਭਾਵਤੋ ਏਵ ਪਰਮੋ ਪਧਾਨੋ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਪਰਮਤ੍ਥੋ, ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਭੂਤੋ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਸਭਾਵੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਉਤ੍ਤਮਤ੍ਥੋ’’ਤਿ.
ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਵਚਨਸਾਮਞ੍ਞੇਨਾਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤ੍ਤਹਿਤਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੪.੯੬; ਕਥਾ. ੨੨) ‘‘ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਵਚਨਸਾਮਞ੍ਞੇਨ. ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪੁਪਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਚਨਵਿਘਾਤੋ ਛਲਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਤਿਟ੍ਠਂ ਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋਤਿ ਹੇਤੁਂ ਦੂਸੇਨ੍ਤੋ, ਅਹੇਤੁਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਹੇਤੁ ਹਿ ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਨਤੋ ਪਤਿਟ੍ਠਾ, ਤਂ ਪਨ ਹੇਤੁਂ ਅਤ੍ਥਮਤ੍ਤਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਦਿ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਪਯੋਗਤੋ ਪਨ ਦੂਸਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਰਤੋ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਓਕਾਸਂ ਅਦਦਮਾਨੋਤਿ ਯਥਾਨੁਰੂਪਂ ਯੁਤ੍ਤਿਂ ਵਤ੍ਤੁਂ ਅਵਸਰਂ ਅਦੇਨ੍ਤੋ. ਅਥ ਵਾ ਪਤਿਟ੍ਠਂ ਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ, ਪਟਿਞ੍ਞਂ ਏਵ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਹਿ ਸਕਵਾਦਿਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਪਰਵਾਦਿਨੋ ਪਟਿਞ੍ਞਾਵ ਨ ਯੁਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਨੇਯ੍ਯਤੋ ਨ ਤਵ ਵਾਦੋ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਨਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਰੂਪਞ੍ਚ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਏਤੇਨ ਪਰਵਾਦਿਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਹੇਤੁਨੋ ਵਿਪਰੀਤਤ੍ਥਸਾਧਕਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਉਪਲਬ੍ਭਮਾਨਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਆਕਾਰਤੋ ਤਂਆਕਾਰਵਨ੍ਤਾਨਂ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਆਕਾਰ, ਆਕਾਰਵਨ੍ਤਾਨਂ ਭੇਦੇ. ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਤਤੋ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਦੁਤਿਯਪੁਚ੍ਛਾਯ. ਏਸ ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਯੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪੁਚ੍ਛਾਨਂ ਵਿਸਯਸ੍ਸ ਸਭਾਵਾਕਾਰਭੇਦੋ, ਏਸ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪੁਚ੍ਛਾਨਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣੇਨ ਅਭਿਨ੍ਨਾਨਮ੍ਪਿ ਸਲਕ੍ਖਣਤੋ ਭੇਦੋਯੇਵਾਤਿ ਅਞ੍ਞਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞੇਨਾਕਾਰੇਨ ਨ ਕਦਾਚਿਪਿ ਉਪਲਬ੍ਭੋ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਯਦਿ ਸਿਯਾ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਮੇਵ ਨ ਸਿਯਾਤਿ ਰੁਪ੍ਪਨਾਦਿਸਪਚ੍ਚਯਾਦਿਆਕਾਰੇਨ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਮਾਨੋਪਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭੂਤਸਭਾਵਟ੍ਠੇਨ ਉਪਲਬ੍ਭਤੇਵਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਂ ਪਰਵਾਦਿਨਂ ਪਤਿ ‘‘ਯੋ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੋ’’ਤਿਆਦਿ ਚੋਦਨਾ ਅਨੋਕਾਸਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਯਥਾ ਪਨ…ਪੇ… ਨਿਗ੍ਗਹੋ ਚ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਗ੍ਗਹੋਤਿ ‘‘ਆਜਾਨਾਹਿ ਨਿਗ੍ਗਹ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਨਿਗ੍ਗਹੋ, ਪਰਾਜਯਾਰੋਪਨੇਨ ਪਰਵਾਦਿਨੋ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਸ੍ਵਾਯਂ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਵਾਦਾਪਰਾਧਹੇਤੁਕੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਦੋਸਾਪਰਾਧਪਰਿਯਾਯੇਹਿ ਵਿਭਾਵਿਤੋ. ਅਵਜਾਨਨਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਨਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠਾਨਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਪਟਿਞ੍ਞਾਹਾਨਿ, ਪਟਿਞ੍ਞਾਨ੍ਤਰਂ, ਪਟਿਞ੍ਞਾਵਿਰੋਧੋ, ਪਟਿਞ੍ਞਾਸਞ੍ਞਾਸੋ, ਹੇਤ੍ਵਨ੍ਤਰਂ, ਅਤ੍ਥਨ੍ਤਰਂ, ਨਿਰਤ੍ਥਕਂ, ਅਵਿਞ੍ਞਾਤਤ੍ਥਂ, ਅਸਮ੍ਬਨ੍ਧਤ੍ਥਂ, ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਕਾਲਂ, ਊਨਂ, ਅਧਿਕਂ, ਪੁਨਰੁਤ੍ਤਂ, ਅਨਨੁਭਾਸਨਂ, ਅਵਿਞ੍ਞਾਤਂ, ਅਪ੍ਪਟਿਭਾ, ਵਿਕ੍ਖੇਪੋ, ਮਤਾਨੁਞ੍ਞਾ, ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਉਪੇਕ੍ਖਨਂ, ਅਨਨੁਯੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਨੁਯੋਗੋ, ਅਪਸਿਦ੍ਧਨ੍ਤਰਂ, ਹੇਤ੍ਵਾਭਾਸਾ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵਾਵੀਸਤਿ ਨਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਞਾਯਵਾਦਿਨੋ ਵਦਨ੍ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਵਿਸਦਿਸੂਦਾਹਰਣਧਮ੍ਮਾਨੁਜਾਨਨਂ ਪਠਮੁਦਾਹਰਣੇ ਪਟਿਞ੍ਞਾਹਾਨਿ. ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਤ੍ਥਪਟਿਸੇਧੇ ਤਦਞ੍ਞਤ੍ਥਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਪਟਿਞ੍ਞਾਨ੍ਤਰਂ. ਪਟਿਞ੍ਞਾਵਿਰੁਦ੍ਧਹੇਤੁਕਿਤ੍ਤਨਂ ਪਟਿਞ੍ਞਾਵਿਰੋਧੋ. ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਤ੍ਥਾਪਨਯਨਂ ਪਟਿਞ੍ਞਾਸਞ੍ਞਾਸੋ. ਅਵਿਸੇਸਵੁਤ੍ਤੇ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਪਟਿਸਿਦ੍ਧੇ ਵਿਸੇਸਹੇਤੁਕਥਨਂ ਹੇਤ੍ਵਨ੍ਤਰਂ. ਅਧਿਕਤਤ੍ਥਾਨੁਪਯੋਗਿਅਤ੍ਥਕਥਨਂ ਅਤ੍ਥਨ੍ਤਰਂ. ਮਾਤਿਕਾਪਾਠੋ ਵਿਯ ਅਤ੍ਥਹੀਨਂ ਨਿਰਤ੍ਥਕਂ. ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸਕ੍ਖਿਪਟਿਵਾਦੀਹਿ ਅਵਿਦਿਤਂ ਅਵਿਞ੍ਞਾਤਤ੍ਥਂ. ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਵਸੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਰਹਿਤਂ ਅਸਮ੍ਬਨ੍ਧਤ੍ਥਂ. ਅਵਯਵਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਚਨਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਕਾਲਂ. ਅਵਯਵਵਿਕਲਂ ਊਨਂ. ਅਧਿਕਹੇਤੂਦਾਹਰਣਂ ਅਧਿਕਂ. ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਵਾਦਂ ਸਦ੍ਦਤ੍ਥਾਨਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਵਚਨਂ ਅਤ੍ਥਾਪਨ੍ਨਵਚਨਞ੍ਚ ਪੁਨਰੁਤ੍ਤਂ. ਪਰਿਸਾਯ ਵਿਦਿਤਸ੍ਸ ਤੀਹਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਪਚ੍ਚੁਦਾਹਾਰੋ ਅਨਨੁਭਾਸਨਂ. ਯਂ ਵਾਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਤਂ ਪਟਿਵਾਦਿਨਾ ਦੁਵਿਞ੍ਞਾਤਂ, ਤਂ ਅਵਿਞ੍ਞਾਤਂ. ਤਂਵਾਦਿਨਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪਰਵਾਦਿਨੋ ਪਟਿਵਚਨਸ੍ਸ ਅਨੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਅਪ੍ਪਟਿਭਾ. ਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਰਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇਨ ਕਥਾਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਂ ਵਿਕ੍ਖੇਪੋ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਦੋਸਾਨੁਜਾਨਨੇਨ ਪਰਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਦੋਸਪ੍ਪਸਞ੍ਜਨਂ ਪਰਮਤਾਨੁਜਾਨਨਂ ਮਤਾਨੁਞ੍ਞਾ. ਨਿਗ੍ਗਹਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਉਪੇਕ੍ਖਨਂ. ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਨਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸ ਅਨਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠਾਨੇ ਚ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਨੁਯੋਗੋ. ਏਕਂ ਸਿਦ੍ਧਨ੍ਤਮਨੁਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਅਨਿਯਮਤੋ ਤਦਞ੍ਞਸਿਦ੍ਧਨ੍ਤਕਥਾਪ੍ਪਸਞ੍ਜਨਂ ਅਪਸਿਦ੍ਧਨ੍ਤਰਂ. ਅਸਿਦ੍ਧਾ ਅਨੇਕਨ੍ਤਿਕਾ ਵਿਰੁਦ੍ਧਾ ਚ ਹੇਤ੍ਵਾਭਾਸਾ, ਹੇਤੁਪਤਿਰੂਪਕਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਸਞ੍ਚ ਕਥਨਂ ਨਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ.
ਇਮੇਸੁ ਦ੍ਵਾਵੀਸਤਿਯਾ ਨਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਇਦਂ ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ ਅਪਨਯਨਤੋ ਸਯਮੇਵ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਤੋ ਪਟਿਞ੍ਞਾਸਞ੍ਞਾਸੋ ਨਾਮ ਨਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠਾਨਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਅਵਜਾਨਨੇਨੇਵ ਨਿਗ੍ਗਹਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ. ਅਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾਤਿ ਏਤੇਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਅਨੁਮਾਨਤੋ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਮਾਹ. ਨ ਹਿ ਸੋ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ. ਯਦਿ ਉਪਲਬ੍ਭੇਯ੍ਯ, ਵਿਵਾਦੋ ਏਵ ਨ ਸਿਯਾ, ਅਨੁਮਾਨਮ੍ਪਿ ਤਾਦਿਸਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਅਨੁਮਿਨੇਯ੍ਯੁਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਤਂ ਸਾਸਨਿਕੋ ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਦੀ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ’’ਤਿ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਰੂਪਵੇਦਨਾਦਿ ਵਿਯ. ਯਞ੍ਹਿ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਯਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਤ੍ਥਿ ਯਥਾ ਤਂ ਰੂਪਂ ਵੇਦਨਾ ਸਞ੍ਞਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਯਂ ਪਨ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਨ ਤਂ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਯਥਾ ਤਂ ਪਕਤਿਵਾਦਿਆਦੀਨਂ ਪਕਤਿਆਦੀਤਿ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਯਦਿ ਵੋਹਾਰਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਾਧਨਂ, ਅਥ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ, ਅਸਿਦ੍ਧੋ ਹੇਤੁ ਤਥਾ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਵਿਰੁਦ੍ਧੋ ਚ ਤਸ੍ਸ ਅਨਿਚ੍ਚਸਙ੍ਖਤਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਦਿਭਾਵਾਸਾਧਨਤੋ ਰੂਪਵੇਦਨਾਦੀਸੁ ਤਥਾ ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾਤਿਆਦਿਨਾ ਤਸ੍ਸ ਅਹੇਤੁਕਭਾਵਸ੍ਸੇਵ ਪਾਕਟਭਾਵਤੋ.
ਯਂ ਪਨ ਬਾਹਿਰਕਾ ਪੁਥੁ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਤ੍ਥੇਵ ਚ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਤ੍ਤਾ ਞਾਣਾਭਿਧਾਨਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ਰੂਪਾਦਿ ਵਿਯ. ਅਥ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਤਿਰਿਤ੍ਤਪਦਤ੍ਥਨ੍ਤਰੋ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਖਨ੍ਧਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਯਥਾ ਤਂ ਇਤਰਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਪਦਤ੍ਥਨ੍ਤਰਂ, ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਏਤ੍ਥ ਚ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਹੇਤੁਨੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੇਕਨ੍ਤਿਕਤਾ ਅਸਿਦ੍ਧਤਾ ਚ. ਨ ਹਿ ਅਸਤੋ ਸਕਵਾਦਿਨਂ ਪਤਿ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਞਾਣਾਭਿਧਾਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਭਾਵੋ ਸਿਜ੍ਝਤਿ. ਵੋਹਾਰਤੋ ਚੇ, ਤਦਸਿਦ੍ਧਸਾਧਨਤਾ ਰੂਪਾਦਿਸਭਾਵਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਰੂਪੋਪਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਏਵਮਾਦਿਵਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਥਤਾ. ਪਚ੍ਛਿਮਸ੍ਸ ਪਨ ਹੇਤੁਨੋ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਸਾਮਞ੍ਞਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਸਿਦ੍ਧਸਾਧਨਤਾ, ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਤੋ ਪਦਤ੍ਥਨ੍ਤਰਤੋ ਪਰਮਤ੍ਥਨ੍ਤਰਭੂਤਵੇਦਨਾਦਿਸਮ੍ਭਵਸ੍ਸ ਇਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ ਚ. ਤਬ੍ਬਿਸੇਸਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਚ ਸਕਵਾਦਿਨਂ ਪਤਿ ਉਦਾਹਰਣਾਭਾਵੋ ਪਰਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਜੀਵਪਦਤ੍ਥਵਿਰਹਤੋ. ਇਤਰਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਵੇਦਨਾਦਿਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਉਭਯਸਿਦ੍ਧਜੀਵਪਦਤ੍ਥਸਹਿਤੋਪਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨ ਹੋਤਿ ਇਤਰਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਵਿਯਾਤਿ ਵਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਥਤਾ ਚ.
ਯਂ ਪਨ ਕਾਣਾਦਾ ‘‘ਸੁਖਾਦੀਨਂ ਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਤੋ’’ਤਿ ਅਨੁਮਾਨਂ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਇਦਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ – ਕਿਂ ਸੁਖਾਦੀਨਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਪਟਿਬਦ੍ਧਂ ਯਤੋ ਸੁਖਾਦਿਨਿਸ੍ਸਯਤਾਯ ਅਤ੍ਤਾ ਅਨੁਮੀਯਤਿ. ਯਦਿ ਉਪ੍ਪਾਦੋ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਸੁਖਾਦਯੋ ਏਕਤੋ ਏਵ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ ਕਾਰਣਸ੍ਸ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਭਾਵਤੋ ਅਞ੍ਞਨਿਰਪੇਕ੍ਖਤੋ ਚ. ਅਥ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਕਾਰਣਨ੍ਤਰਮਪੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਦੇਵ ਹੋਤੁ ਕਾਰਣਂ, ਕਿਮਞ੍ਞੇਨ ਅਦਿਟ੍ਠਸਾਮਤ੍ਥਿਯੇਨ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤੇਨ ਪਯੋਜਨਂ. ਅਥ ਪਨ ਤੇਸਂ ਅਤ੍ਤਾਧੀਨਾ ਵੁਤ੍ਤੀਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਨ ਸਿਜ੍ਝਤਿ ਉਦਾਹਰਣਾਭਾਵਤੋ. ਨ ਹਿ ਰੂਪਾਦਿਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਤਾਦਿਸੋ ਕੋਚਿ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੋ ਸੁਖਾਦਿਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਉਦਾਹਰਣਂ ਅਪਦਿਸੇਯ੍ਯੁਂ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਸਮਾਸਪਦਾਭਿਧੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾਤਿਆਦੀਨਮ੍ਪਿ ਅਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨਿਵਾਰੇਤਬ੍ਬਾ. ਤਥਾ ‘‘ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਚ ਪਕਤਿਅਣੁਆਦੀਨਮ੍ਪਿ ਬਾਹਿਰਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਾਨਂ ਅਸਿਦ੍ਧਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਕਥਂ ਪਨ ਤੇਸਂ ਅਸਿਦ੍ਧੀਤਿ? ਪਮਾਣੇਨ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਨਤੋ. ਨ ਹਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਪਕਤਿ ਸਿਦ੍ਧਾ ਕਪਿਲਸ੍ਸਪਿ ਇਸਿਨੋ ਤਸ੍ਸ ਅਪਚ੍ਚਕ੍ਖਭਾਵਸ੍ਸ ਕਾਪਿਲੇਹਿ ਅਨੁਞ੍ਞਾਯਮਾਨਤ੍ਤਾ.
ਯਂ ਪਨ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪਧਾਨਂ ਭੇਦਾਨਂ ਅਨ੍ਵਯਦਸ੍ਸਨਤੋ ਸਕਲਕਲਾਪਮਤ੍ਤਂ ਵਿਯਾ’’ਤਿ ਤੇ ਅਨੁਮਾਨਂ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਹਿ ਭੇਦਾਨਂ ਸਤ੍ਵਾਦੀਨਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਧਾਨਤਾ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਸਕਲਾਦੀਨਂ ਪਧਾਨਂ ਤਬ੍ਬਿਭਾਗੇਹਿ ਕਿਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ਉਦਾਹੁ ਅਨਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਕਿਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਯਦਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ਸਬ੍ਬੋ ਲੋਕੋ ਪਧਾਨਮਯੋਤਿ ਸਮਯਵਿਰੋਧੋ ਸਿਯਾ, ਸਣ੍ਠਾਨਭੇਦੇਨ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਪਟਿਜਾਨਨਤੋ ਨ ਦੋਸੋਤਿ ਚੇ? ਤਂ ਨ, ਵਲਯਕਟਕਾਦਿਸਣ੍ਠਾਨਭੇਦੇਪਿ ਕਨਕਾਭੇਦਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਨ ਹਿ ਸਣ੍ਠਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁਭੇਦਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਪਾਦਾਨਤ੍ਤਾ. ਯਂ ਯਸ੍ਸ ਭੇਦਨਿਮਿਤ੍ਤਂ, ਨ ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਪਾਦਾਨਂ ਯਥਾ ਸੁਵਣ੍ਣਮਤ੍ਤਿਕਾਦਿਘਟਾਦੀਨਂ ਸੁਵਣ੍ਣਘਟੋ ਮਤ੍ਤਿਕਾਘਟੋ ਕੋਸੇਯ੍ਯਪਟੋ ਕਪ੍ਪਾਸਪਟੋਤਿ ਚ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਰਹਿਤਞ੍ਚ ਉਦਾਹਰਣਂ. ਨ ਹਿ ਪਧਾਨੇਕਕਾਰਣਪੁਬ੍ਬਕਤ੍ਤਂ ਸਕਲਾਦੀਨਂ ਪਕਤਿਵਾਦਿਨੋ ਸਿਦ੍ਧਂ, ਨਾਪਿ ਕਾਪਿਲਾਨਂ ਕਥਞ੍ਚਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਾਨੁਜਾਨਨਤੋ. ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਪਨ ਉਦਾਹਰਣਾਭਾਵੋ. ਨ ਹਿ ਤਦੇਵ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਂ ਤਦੇਵ ਚ ਉਦਾਹਰਣਂ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਅਨ੍ਵਯਦਸ੍ਸਨਮ੍ਪਿ ਅਸਿਦ੍ਧਂ. ਨ ਹਿ ਤਦੇਵ ਤੇਨ ਅਨ੍ਵਿਤਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਪਧਾਨੇਨ ਅਨ੍ਵਯਦਸ੍ਸਨਮ੍ਪਿ ਅਸਿਦ੍ਧਂ ਪਰਵਾਦਿਨੋਤਿ ਗੁਣਸ੍ਸ ਪਧਾਨਸ੍ਸ ਅਨਨੁਜਾਨਨਤੋ. ਅਥ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਾਰਣਂ ਪਧਾਨਂ ‘‘ਪਧੀਯਤਿ ਏਤ੍ਥ ਫਲ’’ਨ੍ਤਿ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਅਸਿਦ੍ਧਮੇਵ ਕਾਰਣੇ ਫਲਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਾਨਨੁਜਾਨਨਤੋ, ਹੇਤੁਨੋ ਚ ਅਸਿਦ੍ਧਨਿਸ੍ਸਯਤਾਪਰਾਭਿਮਤਭੇਦਾਨਨੁਜਾਨਨਤੋ. ਅਥ ਵਿਸੇਸੇਨ ਕਾਰਣਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਤਾ ਫਲਸ੍ਸ ਸਾਧੀਯਤਿ, ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਯਥਾਸਕਂ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਇਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾਤਿ.
ਅਪਿਚ ਪਕਤਿਵਾਦਿਨੋ ‘‘ਸਤ੍ਵਰਜਤਮਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਗੁਣਾਨਂ ਸਮਭਾਵੋ ਪਕਤਿ, ਸਾ ਚ ਨਿਚ੍ਚਾ ਸਤ੍ਵਾਦਿਵਿਸਮਸਭਾਵਤੋ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਮਹਤਾਦਿਵਿਕਾਰਤੋ ਅਨਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਸਾ ਤੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾ ਪਕਤਿ ਨ ਸਿਜ੍ਝਤਿ ਤਤੋ ਵਿਰੁਦ੍ਧਸਭਾਵਤੋ ਵਿਕਾਰਤੋ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤਾ. ਨ ਹਿ ਅਸ੍ਸਸ੍ਸ ਵਿਸਾਣਂ ਦੀਘਂ, ਤਞ੍ਚ ਰਸ੍ਸਤੋ ਗੋਵਿਸਾਣਤੋ ਅਨਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਂ ਸਿਜ੍ਝਤਿ. ਕਿਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋ? ਤਿਣ੍ਣਂ ਏਕਭਾਵਾਭਾਵਤੋ. ਸਤ੍ਵਾਦਿਗੁਣਤ੍ਤਯਤੋ ਹਿ ਪਕਤਿਯਾ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਂ ਤੇਸਂ ਸਤ੍ਵਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਪਕਤਿਯਾ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਚ ਯੁਤ੍ਤਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਏਕਭਾਵੋਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਪਕਤਿ ਨ ਸਿਜ੍ਝਤਿ. ਕਥਂ? ਅਨੇਕਦੋਸਾਪਤ੍ਤਿਤੋ. ਯਦਿ ਹਿ ਬ੍ਯਤ੍ਤਸਭਾਵਤੋ ਵਿਕਾਰਤੋ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤਸਭਾਵਾ ਪਕਤਿ ਅਨਞ੍ਞਾ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਹੇਤੁਮਨ੍ਤਤਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾ ਅਬ੍ਯਾਪਿਤਾ ਸਕਿਰਿਯਤਾ ਅਨੇਕਤਾ ਨਿਸ੍ਸਿਤਤਾ ਲਿਙ੍ਗਤਾ ਸਾਵਯਵਤਾ ਪਰਤਨ੍ਤ੍ਰਤਾਤਿ ਏਵਮਾਦਯੋ ਅਨੇਕੇ ਦੋਸਾ ਪਕਤਿਯਾ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਨ ਜਾਤਿਵਿਕਾਰਤੋ ਅਨਞ੍ਞਾ ਪਟਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਥਾ ਚ ਸਤਿ ਸਮਯਵਿਰੋਧੋਤਿ ਕਪ੍ਪਨਾਮਤ੍ਤਂ ਪਕਤੀਤਿ ਅਸਿਦ੍ਧਾ ਸਾਤਿ ਨਿਟ੍ਠਮੇਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ.
ਪਕਤਿਯਾ ਚ ਅਸਿਦ੍ਧਾਯ ਤਂਨਿਮਿਤ੍ਤਕਭਾਵੇਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਮਹਤਾਦਯੋਪਿ ਅਸਿਦ੍ਧਾ ਏਵ. ਯਥਾ ਚ ਪਕਤਿ ਮਹਤਾਦਯੋ ਚ, ਏਵਂ ਇਸ੍ਸਰਪਜਾਪਤਿਪੁਰਿਸਕਾਲਸਭਾਵਨਿਯਤਿਯਦਿਚ੍ਛਾਦਯੋਪਿ. ਏਤੇਸੁ ਹਿ ਇਸ੍ਸਰੋ ਤਾਵ ਨ ਸਿਜ੍ਝਤਿ ਉਪਕਾਰਸ੍ਸ ਅਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਸਤ੍ਤਾਨਞ੍ਹਿ ਜਾਤਿਯਂ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਬੀਜਖੇਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਹੀਨਤਾਦਿਵਿਭਾਗਕਰਣੇਨ, ਤਤੋ ਪਰਞ੍ਚ ਉਤੁਆਹਾਰਾਨਂ ਬ੍ਰੂਹਨੁਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨੇਨ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨਾਦਿਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨੇਨ ਉਪਕਾਰੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਨ, ਏਵਮਿਸ੍ਸਰਸ੍ਸ. ਹੀਨਤਾਦਿਵਿਭਾਗਕਰਣਮਿਸ੍ਸਰਸ੍ਸਾਤਿ ਚੇ? ਤਂ ਨ, ਅਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਉਪਕਾਰਵਿਸੇਸੋ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਿਤੋ, ਨ ਕਮ੍ਮੁਨਾਤਿ ਸਾਧਨੀਯਮੇਤਂ. ਇਤਰਤ੍ਰਾਪਿ ਸਮਾਨਮੇਤਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਨ, ਕਮ੍ਮਤੋ ਫਲਨਿਯਮਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ. ਸਤਿ ਹਿ ਕਤੂਪਚਿਤੇ ਕਮ੍ਮਸ੍ਮਿਂ ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਅਕੁਸਲਂ, ਤਤੋ ਹੀਨਤਾ, ਯਂ ਕੁਸਲਂ, ਤਤੋ ਪਣੀਤਤਾਤਿ ਸਿਦ੍ਧਮੇਤਂ. ਇਸ੍ਸਰਵਾਦਿਨਾਪਿ ਹਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕਮ੍ਮਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤੁਂ.
ਅਪਿਚੇਤਸ੍ਸ ਲੋਕਵਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਭਾਵੇ ਬਹੂ ਦੋਸਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ. ਕਥਂ? ਯਦਿ ਸਬ੍ਬਮਿਦਂ ਲੋਕਵਿਚਿਤ੍ਤਂ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਿਤਂ, ਸਹੇਵ ਵਚਨੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਕਮੇਨ. ਨ ਹਿ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਕਾਰਣਾਨਂ ਫਲਾਨਂ ਕਮੇਨ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਯੁਤ੍ਤਾ, ਕਾਰਣਨ੍ਤਰਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਇਸ੍ਸਰਸ੍ਸ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਹਾਨਿ. ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਸੁ ਕਾਰਣਭਾਵੋ ਨ ਯੁਤ੍ਤੋ. ਕਰੋਤੀਤਿ ਹਿ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ. ਇਸ੍ਸਰੋ ਏਵ ਚ ਕਾਰਕੋਤਿ ਸਬ੍ਬਕਾਰਣਾਨਂ ਕਾਰਣਭਾਵਹਾਨਿ. ਯੇਹਿ ਪੁਥੁਵਿਸੇਸੇਹਿ ਇਸ੍ਸਰੋ ਪਸੀਦੇਯ੍ਯ, ਤੇਸਞ੍ਚ ਸਯਂਕਾਰਤਾ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਥਾ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਹੇਤੁਕਾਨਂ ਕਾਰਣਭਾਵੋ. ਯਞ੍ਜੇਤਂ ਨਿਮ੍ਮਾਨਂ, ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਦਤ੍ਥਂ ਵਾ ਸਿਯਾ, ਪਰਤ੍ਥਂ ਵਾ ਸਿਯਾ. ਅਤ੍ਤਦਤ੍ਥਤਾਯਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਇਸ੍ਸਰਭਾਵਹਾਨਿ ਅਕਤਕਿਚ੍ਚਤਾਯ ਇਸਿਤਾਵਸਿਤਾਭਾਵਤੋ. ਤੇਨ ਵਾ ਨਿਮ੍ਮਿਤੇਨ ਯਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਕਸ੍ਮਾ ਸਯਮੇਵ ਨ ਕਰੋਤਿ. ਪਰਤ੍ਥਤਾਯਂ ਪਨ ਪਰੋ ਨਾਮੇਤ੍ਥ ਲੋਕੋ ਏਵਾਤਿ ਕਿਮਤ੍ਥਿਯਂ ਤਸ੍ਸ ਨਿਰਯਾਦਿਰੋਗਾਦਿਵਿਸਾਦਿਨਿਮ੍ਮਾਨਂ. ਯਾ ਚਸ੍ਸ ਇਸ੍ਸਰਤਾ, ਸਾ ਸਯਂਕਤਾ ਵਾ ਸਿਯਾ ਪਰਂਕਤਾ ਵਾ ਅਹੇਤੁਕਾ ਵਾ. ਤਤ੍ਥ ਸਯਂਕਤਾ ਚੇ, ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨਿਸ੍ਸਰਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿ. ਪਰਂਕਤਾ ਚੇ, ਪਚ੍ਛਾਪਿ ਅਨਿਸ੍ਸਰਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿ ਸਉਤ੍ਤਰਤਾ ਚ ਸਿਯਾ. ਅਹੇਤੁਕਾ ਚੇ, ਨ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਨਿਸ੍ਸਰਤਾਤਿ ਏਵਮਿਸ੍ਸਰਸ੍ਸਪਿ ਅਸਿਦ੍ਧਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਯਥਾ ਚ ਇਸ੍ਸਰੋ, ਏਵਂ ਪਜਾਪਤਿ ਪੁਰਿਸੋ ਚ. ਨਾਮਮਤ੍ਤਮੇਵ ਹੇਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸੋ. ਤੇਹਿ ਵਾਦੀਹਿ ਪਕਪ੍ਪਿਤਂ ਯਦਿਦਂ ‘‘ਪਜਾਪਤਿ ਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿ. ਤਂਨਿਮਿਤ੍ਤਕਂ ਪਨ ਲੋਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਂ ਪਜਾਪਤਿਵਾਦੇ ਪੁਰਿਸਵਾਦੇ ਚ ਇਸ੍ਸਰਵਾਦੇ ਵਿਯ ਦੋਸਾ ਅਸਿਦ੍ਧਿ ਚ ਵਿਧਾਤਬ੍ਬਾ. ਯਥਾ ਚੇਤੇ ਇਸ੍ਸਰਾਦਯੋ, ਏਵਂ ਕਾਲੋਪਿ ਅਸਿਦ੍ਧੋ ਲਕ੍ਖਣਾਭਾਵਤੋ. ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਹਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ. ਯਥਾ ਪਥਵਿਯਾ ਕਥਿਨਤਾ, ਨ ਏਵਂ ਕਾਲਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਕਾਲੋਤਿ. ਕਾਲਵਾਦੀ ਪਨਾਹ ‘‘ਵਤ੍ਤਨਾਲਕ੍ਖਣੋ ਕਾਲੋ’’ਤਿ. ਸੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਕਾ ਪਨਾਯਂ ਵਤ੍ਤਨਾ’’ਤਿ. ਸੋ ਆਹ ‘‘ਸਮਯਮੁਹੁਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਪਵਤ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਤਮ੍ਪਿ ਨ, ਰੂਪਾਦੀਹਿ ਅਤ੍ਥਨ੍ਤਰਭਾਵੇਨ ਅਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਤ੍ਤਾ. ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਹਿ ਅਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਸਭਾਵਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤਨਾਲਕ੍ਖਣਤਾਯਂ ਸਸਵਿਸਾਣਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਤਂਲਕ੍ਖਣਤਾ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ.
ਯਂ ਪਨ ਵਦਨ੍ਤਿ ਕਾਣਾਦਾ ‘‘ਅਪਰਸ੍ਮਿਂ ਅਪਰਂ ਯੁਗਪਦਿ ਚਿਰਂ ਖਿਪ੍ਪਮਿਤਿ ਕਾਲਲਿਙ੍ਗਾਨੀਤਿ ਲਿਙ੍ਗਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਅਤ੍ਥਿ ਕਾਲੋ’’ਤਿ, ਤਂ ਅਯੁਤ੍ਤਂ ਲਿਙ੍ਗਿਨੋ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਸਿਦ੍ਧਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਸੁ ਹਿ ਲਿਙ੍ਗੇਸੁ ਲਿਙ੍ਗਮਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣੇਨ ਲਿਙ੍ਗਿਨਿ ਅਵਬੋਧੋ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਨ ਚ ਕੇਨਚਿ ਅਵਿਪਰੀਤਚੇਤਸਾ ਤੇਨ ਲਿਙ੍ਗੇਨ ਸਹ ਕਦਾਚਿ ਕਾਲਸਙ੍ਖਾਤੋ ਲਿਙ੍ਗੀ ਗਹਿਤਪੁਬ੍ਬੋਤਿ. ਅਤੋ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਲਿਙ੍ਗਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਅਤ੍ਥਿ ਕਾਲੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਪਰਸ੍ਮਿਂ ਅਪਰ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਨ, ਪਠਮਜਾਤਤਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਕਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ. ਨ ਚ ਪਠਮਜਾਤਤਾਦਿ ਨਾਮ ਕੋਚਿ ਧਮ੍ਮੋ ਅਤ੍ਥਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਮਞ੍ਞਾਮਤ੍ਤਤੋਤਿ ਨਤ੍ਥੇਵ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਕਾਲੋ. ਕਿਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋ, ਬਹੂਨਂ ਏਕਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਤੋ. ਅਤੀਤਾਦਿਵਿਭਾਗੇਨ ਹਿ ਲੋਕਸਮਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਬਹੂ ਕਾਲਭੇਦਾ. ਤ੍ਵਞ੍ਚੇਤਂ ਏਕਂ ਵਦਸੀਤਿ ਬਹੂਨਂ ਏਕਭਾਵਾਭਾਵਤੋ ਨਤ੍ਥੇਵ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਕਾਲੋ. ਤਥਾ ਏਕਸ੍ਸ ਅਨੇਕਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਤੋ. ਯੋ ਹਿ ਅਯਂ ਅਜ੍ਜ ਵਤ੍ਤਮਾਨਕਾਲੋ, ਸੋ ਹਿਯ੍ਯੋ ਅਨਾਗਤੋ ਅਹੋਸਿ, ਸ੍ਵੇ ਅਤੀਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਹਿਯ੍ਯੋ ਚ ਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਅਜ੍ਜ ਅਤੀਤੋ ਅਹੋਸਿ, ਤਥਾ ਸ੍ਵੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨੋਪਿ ਅਪਰਜ੍ਜ. ਨ ਚੇਕਸਭਾਵਸ੍ਸ ਅਨੇਕਸਭਾਵਤਾ ਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਅਸਿਦ੍ਧੋ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਕਾਲੋ. ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਪਨ ਉਪਾਦਾਯ ਕਪ੍ਪਨਾਮਤ੍ਤਸਿਦ੍ਧਾਯ ਲੋਕਸਮਞ੍ਞਾਯ ਅਤੀਤਾਦਿਵਿਭਾਗਤੋ ਵੋਹਰੀਯਤੀਤਿ ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤਕੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.
ਸਭਾਵਨਿਯਤਿਯਦਿਚ੍ਛਾਦਯੋਪਿ ਅਸਿਦ੍ਧਾ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ? ਲਕ੍ਖਣਾਭਾਵਾ. ਨ ਹਿ ਸਭਾਵਤੋ ਨਿਯਤਿਯਦਿਚ੍ਛਾ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਏਵਂਵਿਧੋ ਕੋਚਿ ਭਾਵੋ ਅਤ੍ਥਿ ਚੇ, ਤੇਸਂ ਸਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਲਕ੍ਖਣੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਕਹੇਤੁਨਾ ਚ ਨ ਚਤ੍ਥਿ. ਕੇਵਲਂ ਪਨੇਤੇ ਵਾਦਾ ਵਿਮਦ੍ਦਿਯਮਾਨਾ ਅਹੇਤੁਵਾਦੇ ਏਵ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਨ ਚਾਹੇਤੁਕਂ ਲੋਕਵਿਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਸੇਸਾਭਾਵਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ. ਅਹੇਤੁਕਭਾਵੇ ਹਿ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਯ੍ਵਾਯਂ ਨਰਸੁਰਨਿਰਯਤਿਰਚ੍ਛਾਨਾਦੀਸੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਂ ਵਿਸੇਸੋ, ਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਚਾਯਂ ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਇਚ੍ਛਿਤੋ. ਕਿਞ੍ਚ? ਦਿਟ੍ਠਭਾਵਤੋ. ਦਿਟ੍ਠਾ ਹਿ ਚਕ੍ਖਾਦਿਤੋ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ ਬੀਜਾਦਿਤੋ ਅਙ੍ਕੁਰਾਦੀਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾਪਿ ਹੇਤੁਤੋਵਾਯਂ ਪਵਤ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਪੁਰੇ ਪਚ੍ਛਾ ਚ ਅਭਾਵਤੋ. ਯਤੋ ਯਤੋ ਹਿ ਪਚ੍ਚਯਸਾਮਗ੍ਗਿਤੋ ਯਂ ਯਂ ਫਲਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਚ੍ਛਾ ਚ ਨ ਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਕਿਞ੍ਚ ਬਹੁਨਾ. ਯਦਿ ਅਹੇਤੁਤੋ ਪਵਤ੍ਤਿ ਸਿਯਾ, ਅਹੇਤੁਕਾ ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਇਮਾਪਿ ਵਾਚਾ ਯਥਾਸਕਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯਤੋ ਪੁਰੇ ਪਚ੍ਛਾ ਚ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਨ ਚ ਭਵਨ੍ਤਿ ਅਲਦ੍ਧਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ, ਮਜ੍ਝੇ ਏਵ ਚ ਭਵਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਸਙ੍ਖਤਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਨ ਸਿਜ੍ਝਤਿ ਅਹੇਤੁਵਾਦੋ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਅਸਿਦ੍ਧੇ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਹੇਤੁਭਾਵੋ ਵਿਯ ਅਹੇਤੁਪਰਿਯਾਯਵਿਸੇਸਭੂਤਾ ਸਭਾਵਨਿਯਤਿਯਦਿਚ੍ਛਾਦਯੋਪਿ ਅਸਿਦ੍ਧਾ ਏਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਯਂ ਪਨ ਕਾਣਾਦਾ ‘‘ਪਰਮਾਣਵੋ ਨਿਚ੍ਚਾ, ਤੇਹਿ ਦ੍ਵਿਅਣੁਕਾਦਿਫਲਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨੇਤਂ ਲੋਕਵਿਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਮਿਚ੍ਛਾਪਰਿਕਪ੍ਪਮਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਪਰਮਾਣਵੋ ਨਾਮ ਸਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਭੂਤਸਙ੍ਘਾਤਾ. ਸੋ ਪਨ ਅਨਿਚ੍ਚੋਵ, ਨ ਚ ਨਿਚ੍ਚਤੋ ਅਨਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਯੁਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭਾਵਾਨੁਪਪਤ੍ਤਿਤੋ ਤਥਾ ਅਦਸ੍ਸਨਤੋ ਚ. ਯਦਿ ਚ ਸੋ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਾਰਣਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਅਨਿਚ੍ਚੋ ਏਵ ਸਿਯਾ ਵਿਕਾਰਾਪਤ੍ਤਿਤੋ. ਨ ਚਾਯਂ ਸਮ੍ਭਵੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯਂ ਵਿਕਾਰਂ ਅਨਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਮੇਵ ਕਾਰਣਂ ਫਲਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਵਿਕਾਰਞ੍ਚੇ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਕੁਤਸ੍ਸ ਨਿਚ੍ਚਤਾਵਕਾਸੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾ ਪਰਮਾਣਵੋ ਸਤ੍ਤਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ, ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਭਾਵੇਨ ਬਾਹਿਰਕੇਹਿ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਾ ਅਸਿਦ੍ਧਾ ਏਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਭੇਦਤੋ ਪਨ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ’’ਤਿ.
ਏਤ੍ਥਾਹ ‘‘ਯਦਿ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਏਵਂ ਪਨ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਮਾਨੇ ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਭਗਵਾ ‘ਅਤ੍ਥਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤ੍ਤਹਿਤਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੯੫; ਕਥਾ. ੨੨), ‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਸਨ੍ਤੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿ’ਨ੍ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੯੫; ਕਥਾ. ੨੨) ਚ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਂ ਪਵੇਦੇਸੀ’’ਤਿ. ਵਿਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ. ਤਥਾ ਤਥਾ ਵਿਨੇਤਬ੍ਬਾਨਞ੍ਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਅਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ ਵਿਨੇਯ੍ਯਦਮਨਕੁਸਲੋ ਸਤ੍ਥਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਲੋਕਸਮਞ੍ਞਾਨੁਰੂਪਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪੁਗ੍ਗਲਗ੍ਗਹਣਂ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਤੋ.
ਅਪਿਚ ਅਟ੍ਠਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਭਗਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲਕਥਂ ਕਥੇਤਿ ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਦੀਪਨਤ੍ਥਂ, ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਾਦੀਪਨਤ੍ਥਂ, ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਪੁਰਿਸਕਾਰਦੀਪਨਤ੍ਥਂ, ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਦੀਪਨਤ੍ਥਂ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਦੀਪਨਤ੍ਥਂ, ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਦੀਪਨਤ੍ਥਂ, ਦਕ੍ਖਿਣਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿਦੀਪਨਤ੍ਥਂ, ਲੋਕਸਮ੍ਮੁਤਿਯਾ ਅਪ੍ਪਹਾਨਤ੍ਥਞ੍ਚਾਤਿ. ‘‘ਖਨ੍ਧਾ ਧਾਤੂ ਆਯਤਨਾਨਿ ਹਿਰੀਯਨ੍ਤਿ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਮਹਾਜਨੋ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਟਿਸਤ੍ਤੁ ਵਾ ਹੋਤਿ ‘‘ਕਿਮਿਦਂ ਖਨ੍ਧਾ ਧਾਤੂ ਆਯਤਨਾਨਿ ਹਿਰੀਯਨ੍ਤਿ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਨ੍ਤਿ ਨਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਇਤ੍ਥੀ ਹਿਰੀਯਤਿ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਤਿ, ਪੁਰਿਸੋ, ਖਤ੍ਤਿਯੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ’’ਤਿ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤੇ ਜਾਨਾਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਪਟਿਸਤ੍ਤੁ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਗਵਾ ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ਪੁਗ੍ਗਲਕਥਂ ਕਥੇਤਿ. ‘‘ਖਨ੍ਧਾ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਾ, ਧਾਤੁਯੋ ਆਯਤਨਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਾਦੀਪਨਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਪੁਗ੍ਗਲਕਥਂ ਕਥੇਤਿ. ‘‘ਵੇਲ਼ੁਵਨਾਦਯੋ ਮਹਾਵਿਹਾਰਾ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਕਾਰਾਪਿਤਾ, ਧਾਤੂਹਿ, ਆਯਤਨੇਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਤਥਾ ‘‘ਖਨ੍ਧਾ ਮਾਤਰਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਨ੍ਤਿ, ਪਿਤਰਂ, ਅਰਹਨ੍ਤਂ, ਰੁਹਿਰੁਪ੍ਪਾਦਕਮ੍ਮਂ, ਸਙ੍ਘਭੇਦਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਧਾਤੁਯੋ, ਆਯਤਨਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ, ‘‘ਖਨ੍ਧਾ ਮੇਤ੍ਤਾਯਨ੍ਤਿ, ਧਾਤੁਯੋ, ਆਯਤਨਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ, ‘‘ਖਨ੍ਧਾ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤਿ, ਧਾਤੁਯੋ, ਆਯਤਨਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਭਗਵਾ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਪੁਰਿਸਕਾਰਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਦੀਪਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪੁਗ੍ਗਲਕਥਂ ਕਥੇਤਿ. ‘‘ਖਨ੍ਧਾ ਦਾਨਂ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਧਾਤੁਯੋ, ਆਯਤਨਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਮਹਾਜਨੋ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਟਿਸਤ੍ਤੁ ਵਾ ਹੋਤਿ ‘‘ਕਿਮਿਦਂ ਖਨ੍ਧਾ ਧਾਤੂ ਆਯਤਨਾਨਿ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਨਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀ’’ਤਿ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤੇ ਜਾਨਾਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਪਟਿਸਤ੍ਤੁ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਗਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ਪੁਗ੍ਗਲਕਥਂ ਕਥੇਤਿ. ਲੋਕਸਮ੍ਮੁਤਿਞ੍ਚ ਬੁਦ੍ਧਾ ਭਗਵਨ੍ਤੋ ਨਪ੍ਪਜਹਨ੍ਤਿ ਲੋਕਸਮਞ੍ਞਾਯ ਲੋਕਾਭਿਲਾਪੇ ਠਿਤਾਯੇਵ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਗਵਾ ਲੋਕਸਮ੍ਮੁਤਿਯਾ ਅਪ੍ਪਹਾਨਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਪੁਗ੍ਗਲਕਥਂ ਕਥੇਤੀਤਿ ਇਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਭਗਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲਕਥਂ ਕਥੇਤਿ, ਨ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਭੇਦਾਕਾਰੇਨੇਵਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਰੂਪਾਦਿਧਮ੍ਮਪ੍ਪਭੇਦਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਰੂਪਾਦਿਧਮ੍ਮਪ੍ਪਭੇਦਾਕਾਰੇਨੇਵ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਉਪਲਦ੍ਧਿਯਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ‘‘ਕਿਂ ਤਵ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਮਾਨੋ ਰੁਪ੍ਪਨਾਕਾਰੇਨ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਅਨੁਭਵਨਸਞ੍ਜਾਨਨਾਭਿਸਙ੍ਖਰਣਵਿਜਾਨਨੇਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਾਕਾਰੇਨਾ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਤਬ੍ਬਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਲੋਕੇ ਅਭਾਵਤੋ. ਅਵਿਸੇਸਵਿਸੇਸੇਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲੂਪਲਬ੍ਭਸ੍ਸ ਪਟਿਞ੍ਞਾਪਟਿਕ੍ਖੇਪਪਕ੍ਖਾ ਅਨੁਜਾਨਨਾਵਜਾਨਨਪਕ੍ਖਾ. ਯਦਿਪਿਮੇ ਦ੍ਵੇਪਿ ਪਕ੍ਖਾ ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਨਯੇਸੁ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਆਦਿਤੋ ਪਨ ਪਠਮਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤੋ ਪਠਮਨਯੋ, ਇਤਰੋ ਦੁਤਿਯਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਨੇਸਂ ਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਨਾ…ਪੇ… ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਯਥਾਧਿਕਤਾਯ ਲਦ੍ਧਿਯਾ ਅਨੁਲੋਮਨਤੋ ਚੇਤ੍ਥ ਪਠਮੋ ਨਯੋ ਅਨੁਲੋਮਪਕ੍ਖੋ, ਤਬ੍ਬਿਲੋਮਨਤੋ ਇਤਰੋ ਪਟਿਲੋਮਪਕ੍ਖੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.
ਤੇਨ ਵਤ ਰੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤੇਨਾਤਿ ਕਾਰਣਵਚਨਂ. ਯੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲੂਪਲਬ੍ਭੋ ਪਤਿਟ੍ਠਪੀਯਤਿ, ਤੇਨ ਹੇਤੁਨਾ. ਸ੍ਵਾਯਂ ਹੇਤੁ ਸਾਸਨਿਕਸ੍ਸ ਬਾਹਿਰਕਸ੍ਸ ਚ ਵਸੇਨ ਹੇਟ੍ਠਾ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਏਵ. ਹੇਤੁਪਤਿਰੂਪਕੇ ਚਾਯਂ ਹੇਤੁਸਮਞ੍ਞਾ ਪਰਮਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਹੇਟ੍ਠਾ ‘‘ਆਜਾਨਾਹਿ ਨਿਗ੍ਗਹ’’ਨ੍ਤਿ ਨਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸ ਸਞ੍ਞਾਪਨਮਤ੍ਤਂ ਕਤਂ, ਤਂ ਇਦਾਨਿ ‘‘ਯਂ ਤਤ੍ਥ ਵਦੇਸੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਗਮਨਰੂਪੇਨ ਮਿਚ੍ਛਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨੇਨ ਚ ਵਿਭਾਵਿਯਮਾਨਂ ਪਾਕਟਭਾਵਕਰਣਤੋ ਆਰੋਪਿਤਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਆਰੋਪਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਪਟਿਞ੍ਞਾਵਯਵੋ ਸਰੂਪੇਨੇਵ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ‘‘ਤੇਨਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਹੇਤਾਵਯਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਯ੍ਵਾਯਂ ਯਸ੍ਮਾ ਪਟਿਞ੍ਞਾਧਮ੍ਮੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਦਿਸਪਕ੍ਖੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੋ, ਵਿਸਦਿਸਪਕ੍ਖੇ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੋਯੇਵ ਹੇਤੁ ਲਕ੍ਖਣੂਪਪਨ੍ਨੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਨ ਇਤਰੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਤ੍ਥ ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਚ, ਸੋ ਸਦਿਸਾਸਦਿਸਭਾਵਭਿਨ੍ਨੋ ਦੁਵਿਧੋ ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਾਵਯਵੋ. ਯਥਾ ਰੂਪਾਦਿ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਥਾ ਪੁਗ੍ਗਲੋ. ਯਥਾ ਚ ਸਸਵਿਸਾਣਂ ਨ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਨ ਤਥਾ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਉਪਨਯੋ. ਸ੍ਵਾਯਂ ‘‘ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਖੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥੇਨਾ’’ਤਿ ਇਮਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਦੀਪਿਤੋ, ਯੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਸਦ੍ਧਿਂ ਹੇਤੁਦਾਹਰਣੇਹਿ ‘‘ਪਾਪਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਨਿਗਮਨਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਸਰੂਪੇਨੇਵ ਆਗਤਂ, ਯਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਰੋਪਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ. ਏਵਂ ਪੋਰਾਣੇਨ ਞਾਯਕ੍ਕਮੇਨ ਸਾਧਨਾਵਯਵਾ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ.
ਇਦਾਨਿ ਵਤ੍ਤਨੇਨ ਪਰਪਕ੍ਖੁਪਲਕ੍ਖਿਤੇ ਹੇਤੁਦਾਹਰਣੇ ਅਨ੍ਵਯਬ੍ਯਤਿਰੇਕਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਸਾਧਨਪਯੋਗੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਕਾਰਣਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਕਿਮੇਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਹੇਤੁਦਾਹਰਣੇਹਿਯੇਵ ਹਿ ਸਪਰਪਕ੍ਖਾਨਂ ਸਾਧਨਂ ਦੂਸਨਂ ਵਾ, ਨ ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ, ਤਸ੍ਸਾ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਾਦਿਭਾਵਤੋ. ਤਂ ਪਨ ਦ੍ਵਯਂ ‘‘ਤੇਨ ਵਤ ਰੇ’’ਤਿਆਦਿਪਾਲ਼ਿਯਾ ਵਿਭਾਵਿਤਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਾਪਨਾਰੋਪਨਾਸੀਸੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਪਟਿਞ੍ਞਾਠਪਨਾ ਪਨ ਤੇਸਂ ਵਿਸਯਦਸ੍ਸਨਂ ਕਥਾਯਂ ਤਂਮੂਲਤਾਯਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਂ ਪਨ ਵਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤੇਨੇਵ ਚ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਇਦਂ ਅਨੁਲੋਮ…ਪੇ… ਏਕਂ ਚਤੁਕ੍ਕਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਤਥਾ ਚਾਹ ‘‘ਯਥਾ ਪਨ ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਨਿਗ੍ਗਹੋਵ ਵਿਸੁਂ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਪਟਿਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਵਿਸੁਂ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਚ ਪਾਪਨਾਰੋਪਨਾਹਿ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਸੁਂ ਅਙ੍ਗਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਤਦਞ੍ਞਤਰੋ ਵਿਯ ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਨਾਪਿ ਠਪਨਾ ਵਿਯ ਅਗਣਨੁਪਗਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯੇ ਪਨਾਤਿ ਪਦਕਾਰੇ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਦੁਤਿਯੇ…ਪੇ… ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਤਤ੍ਥ ਨਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸ ਅਯਥਾਭੂਤਤ੍ਤਾ ਪਟਿਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚ ਯਥਾਭੂਤਭਾਵਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
੨. ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਨਾਨੁਜਾਨਾਤਿ, ਵੋਹਾਰਤੋ ਪਨ ਅਨੁਜਾਨਾਤੀਤਿ ਸਕਵਾਦਿਮਤਂ ਜਾਨਨ੍ਤੇਨਪਿ ਪਰਵਾਦਿਨਾ ਛਲਵਸੇਨ ਵਿਭਾਗਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨੁਪਲਬ੍ਭਤਿ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥੇਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਕਤਾਯ ਸਕਵਾਦੀ ਤਤ੍ਥ ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਦੀ, ਇਮਸ੍ਸ ਲਦ੍ਧਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਪੁਨ ਇਤਰੋ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਚ੍ਚਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਯੋ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯੋ ਲੋਕਵੋਹਾਰਸਿਦ੍ਧੋ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੋ, ਤਤੋ ਏਵ ਕੇਨਚਿ ਅਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਤੋ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਤਤੋ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨੁਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ. ਪੁਨ ਸਕਵਾਦੀ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚਵਸੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ ਇਦਾਨਿ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਚ੍ਚਵਸੇਨਾਯਂ ਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਅਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤੋ ‘‘ਨ ਹੇਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ’’ਤਿ ਆਹ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਮੇਵਾਤਿ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਚ੍ਚਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ’’ਤਿ. ਏਵਮਵਟ੍ਠਿਤੇ ‘‘ਯਦਿ ਪਰਵਾਦਿਨਾ…ਪੇ… ਨਾਰਭਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਪਠਮਪੁਚ੍ਛਾਯ ਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ‘‘ਅਥ ਸਕਵਾਦਿਨਾ…ਪੇ… ਆਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਦੁਤਿਯਪੁਚ੍ਛਾਯ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ.
ਯਦਿ ਉਭਯਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਯਦਿ ਪਠਮਪੁਚ੍ਛਂ ਸਨ੍ਧਾਯ, ਤਦਯੁਤ੍ਤਂ ਤਸ੍ਸਾ ਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚਸ੍ਸੇਵ ਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਅਥ ਦੁਤਿਯਪੁਚ੍ਛਂ ਸਨ੍ਧਾਯ, ਤਸ੍ਸਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਚ੍ਚਵਸੇਨ ਪਠਮਤ੍ਥਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਮਿਸ੍ਸਕਵਸੇਨ ਵਤ੍ਤੁਂ ‘‘ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਚ੍ਚਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚਾਨਿ ਵਾ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾਪਿ ਏਵਮਾਹਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਮ੍ਪਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ. ਦ੍ਵੇਪਿ ਸਚ੍ਚਾਨੀਤਿ ਸਮ੍ਮੁਤਿਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚਾਨਿ. ਤੇਸੁ ਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚਸ੍ਸੇਵ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥਭਾਵੋ, ਇਤਰਸ੍ਸ ਉਪਚਾਰੇਨ. ਤਥਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਾਯਾ ਮਰੀਚਿ…ਪੇ… ਉਤ੍ਤਮਟ੍ਠੋ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਚ੍ਚਵਸੇਨ ਉਪਲਦ੍ਧਿਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੇਨਪਿ ਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚਵਸੇਨ ਅਨਿਚ੍ਛਨਤੋ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਨੁਯੋਗੋ ਯੁਤ੍ਤੋ. ‘‘ਪਧਾਨਪ੍ਪਧਾਨੇਸੁ ਪਧਾਨੇ ਕਿਚ੍ਚਸਿਦ੍ਧੀ’’ਤਿ ਏਤੇਨੇਵ ‘‘ਨ ਚ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੇਕਦੇਸੇਨ ਅਨੁਯੋਗੋ’’ਤਿਆਦਿ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤਞ੍ਚ ਹੋਤਿ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੇਕਦੇਸਭਾਵਸ੍ਸੇਵ ਅਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ. ਨਾਸ੍ਸ ਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚਤਾ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਸ੍ਸ ਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚਤਾ ਪਰਵਾਦਿਨਾ ਨ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨੁਪਲਬ੍ਭਤਿ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥੇਨਾ’’ਤਿ ਸਕਵਾਦਿਨੋਪਿ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਤਸ੍ਸ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਵੋਹਰਿਤਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਤਾਪਿ ਯੁਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਤੇਨ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਸ੍ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਦਸ੍ਸਿਤੋਯੇਵ. ਵੁਤ੍ਤਨਯੋਵ ਦੋਸੋਤਿ ‘‘ਦ੍ਵੇਪਿ ਸਚ੍ਚਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਅਦੋਸਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਯੇਵ. ਅਥ ਨ ਇਤਿ ਅਥ ਨ ਭੂਤਸਭਾਵਤ੍ਥੇਨ ਉਪਲਬ੍ਭੇਯ੍ਯਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋਤਿ ਯਦੇਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ‘‘ਯੋ ਲੋਕਵੋਹਾਰਸਿਦ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਨਾਨੁਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਮਗ੍ਗਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਅਨੁਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਤਂ ਸਿਯਾਤਿ ਏਤਂ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਨਂ ਪਠਮਪੁਚ੍ਛਾਯਂ ਵਿਯ ਦੁਤਿਯਪੁਚ੍ਛਾਯਮ੍ਪਿ ਅਨੁਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ਨ ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਥ ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਠਪਨੀਯਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ. ਤਥਾ ਹਿਸ੍ਸ ਠਪਨੀਯਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਕਾਮਂ ਸਚ੍ਚਦ੍ਵਯਾਕਾਰੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨੁਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਸਮ੍ਮੁਤਿਯਾਕਾਰੇਨ ਪਨ ਨੁਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਉਪਲਬ੍ਭਨਭਾਵਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਕਤੋਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਞ੍ਚਾਤਿ ਪਠਮਪੁਚ੍ਛਾਯਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ, ਦੁਤਿਯਪੁਚ੍ਛਾਯਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ. ਏਤਂ ਛਲਵਾਦਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯਾਤਿ ਏਤਂ ਏਕਂਯੇਵ ਵਤ੍ਥੁਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਅਨੁਜਾਨਨਪਟਿਕ੍ਖਿਪਨਾਕਾਰਂ ਛਲਵਚਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ. ਤ੍ਵਂ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨਾਤਿ ਨਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠਾਨਭਾਵੇਨ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਲੋਮਨਯੇਨ ਅਨੁਜਾਨਨਪਟਿਕ੍ਖੇਪਸ੍ਸ ਸਮਾਨਭਾਵੇਨ. ਅਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਪ੍ਪਨਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਨੀਕਨਯੇਨ ਤਸ੍ਸ ਨਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠਾਨਭਾਵੇਨ ਅਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਥਾ ਕਪ੍ਪਨਂ ਸਂਵਿਧਾਨਂ ਛਲਵਾਦੋ ਭਵਿਤੁਂ ਅਰਹਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪੁਪਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਚਨਵਿਘਾਤੋ ਛਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਵਾਯਮਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਕਪ੍ਪਨਂ ਛਲਵਾਦੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਵਚਨਸਾਮਞ੍ਞਮਤ੍ਤਂ ਕਪ੍ਪਿਤਂ ਛਲਂ ਵਦਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਛਲਵਾਦੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਛਲਵਾਦਸ੍ਸ ਕਾਰਣਤ੍ਤਾ ਛਲਵਾਦੋ’’ਤਿ. ਵਚਨਸਾਮਞ੍ਞਮਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਭੂਤਂ ਤਦਤ੍ਥਂ ਛਲਵਾਦਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ. ‘‘ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਿਮੇਤ੍ਥ ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬਂ. ਯਦਿਪਿ ਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਠਪਨਾਮੂਲਕਂ ਅਨੁਜਾਨਨਾਵਜਾਨਨਾਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨਂ ਤਬ੍ਬਿਸਯਤ੍ਤਾ, ਪਾਪਨਾਰੋਪਨਾਹਿ ਏਵ ਪਨ ਸੋ ਵਿਭਾਵੀਯਤਿ, ਨ ਠਪਨਾਯਾਤਿ ਪਾਕਟੋਯਮਤ੍ਥੋ.
੪-੫. ਤੇਨਾਤਿ ਸਕਵਾਦਿਨਾ. ਤੇਨ ਨਿਯਾਮੇਨਾਤਿ ਯੇਨ ਨਿਯਾਮੇਨ ਸਕਵਾਦਿਨਾ ਚਤੂਹਿ ਪਾਪਨਾਰੋਪਨਾਹਿਸ੍ਸ ਨਿਗ੍ਗਹੋ ਕਤੋ, ਤੇਨ ਨਿਯਾਮੇਨ ਨਯੇਨ. ਸੋ ਨਿਗ੍ਗਹੋ ਦੁਕ੍ਕਟੋ ਅਨਿਗ੍ਗਹੋਯੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਨਿਗ੍ਗਹਭਾਵਸ੍ਸ ਵਾ ਉਪਗਮਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ, ਪਾਪਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਮੇਵਾਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਤਯਾ ਮਮ ਕਤੋ ਨਿਗ੍ਗਹੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਨਿਗ੍ਗਹਭਾਵੂਪਨਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਏਵਮੇਵ. ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਤੇਨ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਇਮਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ.
ਅਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਨੀਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਪਚ੍ਚਨੀਕਾਨੁਲੋਮਵਣ੍ਣਨਾ
੭-੧੦. ਅਞ੍ਞੇਨਾਤਿ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਚ੍ਚਭੂਤੇਨ. ਪਰਸ੍ਸਾਤਿ ਸਕਵਾਦਿਨੋ. ਸੋ ਹਿ ਪਰਵਾਦਿਨਾ ਪਰੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਪਟਿਞ੍ਞਾਪਟਿਕ੍ਖੇਪਾਨਂ ਭਿਨ੍ਨਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਵਿਰੋਧਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਭਿਨ੍ਨਾਧਿਕਰਣਂ ਵਿਯ ਹਿ ਅਭਿਨ੍ਨਵਿਸਯਮੇਵ ਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਨਾਮ ਸਿਯਾ, ਨ ਇਤਰਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਨ ਹਿ…ਪੇ… ਆਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਥਮਿਦਂ ਨਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠਾਨਂ ਜਾਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤੇਨ ਪਟਿਞ੍ਞਾਨ੍ਤਰਂ ਨਾਮ ਅਞ੍ਞਮੇਵੇਤਂ ਨਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਪਚ੍ਚਨੀਕਾਨੁਲੋਮਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਸੁਦ੍ਧਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਓਕਾਸਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੋ
੧. ਅਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਨੀਕਵਣ੍ਣਨਾ
੧੧. ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਿਸੇਸਨਿਵਿਟ੍ਠਂ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਸਰੀਰੇਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਸਾਮਞ੍ਞਜੋਤਨਾ ਹਿ ਵਿਸੇਸੇ ਅਵਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਵਿਸੇਸਤ੍ਥਿਨਾ ਵਿਸੇਸੋ ਅਨੁਪਯੁਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬੋਤਿ. ਏਤੇਨਾਤਿ ਦੇਸਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਚਨੇਨ.
੩. ਕਾਲਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੋ
੧. ਅਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਨੀਕਵਣ੍ਣਨਾ
੧੨. ਮਜ੍ਝਿਮਜਾਤਿਕਾਲੇਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਭਾਵਕਾਲੇ. ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਹਿ ਇਧ ‘‘ਜਾਤੀ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਤਤੋ ਅਤੀਤੋ ਪੁਰਿਮਜਾਤਿਕਾਲੋ, ਅਨਾਗਤੋ ਪਚ੍ਛਿਮਜਾਤਿਕਾਲੋ. ਇਮੇਸੁ ਤੀਸੂਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ, ਸਬ੍ਬਦਾ, ਸਬ੍ਬੇਸੂਤਿ ਇਮੇਸੁ ਤੀਸੁ ਨਯੇਸੁ. ਪਾਠਸ੍ਸ ਸਂਖਿਤ੍ਤਤਾ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਤਿ ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਦਿਸਤਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਧਾਪਿ ਹਿ…ਪੇ… ਯੋਜੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਏਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਨ ਕੇਨਚਿ ਸਭਾਵੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਨ ਹਿ ਕੇਨਚਿ ਸਭਾਵੇਨ ਉਪਲਬ੍ਭਮਾਨਸ੍ਸ ਸਕਲੇਕਦੇਸਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪਵਤ੍ਤਿਕਾਲੋ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥੀਤਿ.
੪. ਅਵਯਵਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੋ
੧. ਅਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਨੀਕਵਣ੍ਣਨਾ
੧੩. ਤਤਿਯਨਯੇ ਨ ਸਬ੍ਬੇਕਧਮ੍ਮਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.
ਓਕਾਸਾਦਿਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੋ
੨. ਪਚ੍ਚਨੀਕਾਨੁਲੋਮਵਣ੍ਣਨਾ
੧੪. ਅਨੁਲੋਮਪਞ੍ਚਕਸ੍ਸਾਤਿਆਦਿਮ੍ਹਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨੇ. ਪੁਨ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨੇ, ਤੇਸੁ ਵਾ ਅਨੁਲੋਮਪਞ੍ਚਕਪਚ੍ਚਨੀਕੇਸੁ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨੁਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿਆਦਿਕਸ੍ਸ ਪਾਠਪ੍ਪਦੇਸਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ‘‘ਸਰੀਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਟਿਕਮ੍ਮਾਦਿਪਾਲ਼ਿਨ੍ਤਿ ਪਟਿਕਮ੍ਮਨਿਗ੍ਗਹਉਪਨਯਨਨਿਗਮਨਪਾਲ਼ਿਂ. ਤੀਸੁ ਮੁਖੇਸੂਤਿ ‘‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਤੀਸੁ ਵਾਦਮੁਖੇਸੁ. ਪਚ੍ਚਨੀਕਸ੍ਸ ਪਾਲ਼ਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਨ੍ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਂ. ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਸਰੂਪੇਨ ਅਵੁਤ੍ਤੇ. ਸੁਦ੍ਧਿਕ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਰੀਰਾਦਿਨੋ ਪਰਾਮਸਨਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਇਧ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਯਮੇਵ ਵਿਸੇਸੋ, ਅਞ੍ਞਂ ਸਮਾਨਨ੍ਤਿ.
ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫. ਸੁਦ੍ਧਿਕਸਂਸਨ੍ਦਨਵਣ੍ਣਨਾ
੧੭-੨੭. ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਸ੍ਸ, ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੇ ਵਾ ਸਂਸਨ੍ਦਨਂ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਸਂਸਨ੍ਦਨਨ੍ਤਿ ਸਮਾਸਦ੍ਵਯਂ ਭਵਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸਾਤਿ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਸਭਾਵਸ੍ਸ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸਭਾਵਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ. ਰੂਪਾਦੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਸਨ੍ਦਨਨ੍ਤਿ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਤਾਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਰੂਪਾਦੀਹਿ ਸਮੀਕਰਣਂ. ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੇਤਿ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਹੇਤੁ, ਤਤ੍ਥ ਵਾ ਤਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ. ‘‘ਤੁਲ੍ਯਯੋਗੇ ਸਮੁਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਏਵ ਚ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੇਨ ਉਪਲਦ੍ਧਿਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਇਧ ਰੂਪਮਾਹਟਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਉਦਾਹਟਭਾਵੋ ਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ‘‘ਯਥਾਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਇਧ ਰੂਪਸ੍ਸ ਆਹਰਣਮੇਵ ਕਿਮਤ੍ਥਿਯਂ. ਏਵਂ ਸੇਸਧਮ੍ਮੇਸੁਪਿ. ਯਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਪੁਚ੍ਛਾ, ਸਾਪਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਉਪਬ੍ਰੂਹੇਤਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਨਿਬਨ੍ਧਨਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ. ਓਪਮ੍ਮਸਂਸਨ੍ਦਨੇ ਪਨ ਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੋ ਗਾਹੀਯਤੀਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਦ੍ਧਿਕਸਂਸਨ੍ਦਨੇ ਕੇਵਲਂ ਸਮੁਚ੍ਚਯਵਸੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸਨਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਰੂਪਾਦੀਨਿ ਉਪਾਦਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸੋ ਤੇਹਿ ਅਞ੍ਞੋ, ਅਨਞ੍ਞੋ ਚਾਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਯਂ ਸਾਸਨਕ੍ਕਮੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਰੂਪਾਦੀਹਿ…ਪੇ… ਸਮਯੋ’’ਤਿ. ਅਨੁਞ੍ਞਾਯਮਾਨੇਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਸੁਤ੍ਤੇ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਯਮਾਨੇ. ਅਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਸਾਸਨਿਕਸ੍ਸ ਪਰਵਾਦਿਨੋ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
‘‘ਆਜਾਨਾਹਿ ਨਿਗ੍ਗਹ’’ਨ੍ਤਿ ਪਾਠੋ ਦਿਟ੍ਠੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ‘‘ਪਟਿਲੋਮਪਞ੍ਚਕਾਨਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਿ, ਪਟਿਕਮ੍ਮਚਤੁਕ੍ਕਾਦੀਨਿ ਸਂਖਿਤ੍ਤਾਨੀ’’ਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਚੋਦਨਾਯ ਵਿਨਾ ਪਰਵਾਦਿਨੋ ਪਟਿਜਾਨਾਪਨਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਟਿਜਾਨਾਪਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਚੋਦਨਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ. ਚੋਦਨਾਪੁਬ੍ਬਕਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਜਾਨਾਪਨਂ. ਤੇਨ ਫਲਵੋਹਾਰੇਨ ਕਾਰਣਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਬ੍ਯਾਕਤਤ੍ਤਾਤਿ ਅਬ੍ਯਾਕਰਣੀਯਤ੍ਤਾ, ਭਗਵਤਾ ਵਾ ਨ ਬ੍ਯਾਕਤਤ੍ਤਾ. ਯਦਿ ਠਪਨੀਯਤ੍ਤਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਚ੍ਚਨੀਕਨਯੇ ਠਪਨੀਯਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਸਕਵਾਦਿਨਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਂ. ਪਰੇਨਪੀਤਿ ਪਰਵਾਦਿਨਾਪਿ ਠਪਨੀਯਤ੍ਤਾ ਲਦ੍ਧਿਮੇਵ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਨੁਲੋਮਨਯੇ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਕਤੋਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸੁਦ੍ਧਿਕਸਂਸਨ੍ਦਨਾਯ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਯੁਤ੍ਤੋ ਅਨੁਲੋਮੇਪਿ ਰੂਪਾਦੀਹਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਚੋਦਨਾਯਮੇਵ ਪਰਵਾਦਿਨਾ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਸੁਦ੍ਧਿਕਸਂਸਨ੍ਦਨਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੬. ਓਪਮ੍ਮਸਂਸਨ੍ਦਨਵਣ੍ਣਨਾ
੨੮-੩੬. ਉਪਲਦ੍ਧਿਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਪੁਚ੍ਛਾ ਚਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਦ੍ਵਯਮ੍ਪਿ ਉਦ੍ਧਰਤਿ ਉਪਲਦ੍ਧਿਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਪੁਚ੍ਛਾ, ਉਪਲਦ੍ਧਿਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਪੁਚ੍ਛਾ ਚਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸਮਾਨਤਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਰੂਪਵੇਦਨਾਨਂ ਵਿਯ ਰੂਪਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੇਨ ਸਮਾਨਤਾ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਯੁਤ੍ਤਂ ਨ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ…ਪੇ… ਉਪਲਬ੍ਭਨੀਯਤਾਤਿ ਇਦਞ੍ਚ ਸਂਸਨ੍ਦਨਂ ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਯਂ ਹੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਯਦਿ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਰੂਪਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਉਪਲਦ੍ਧਿਸਾਮਞ੍ਞਂ ਇਚ੍ਛਿਤਂ, ਤੇਨੇਵ ਨੇਸਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਥ ਪਰਮਤ੍ਥਵੋਹਾਰਭੇਦਤੋ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਨ ਇਚ੍ਛਿਤਂ, ਤਤੋ ਏਵ ਉਪਲਦ੍ਧਿਸਾਮਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਨ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.
੩੭-੪੫. ਉਪਲਦ੍ਧੀਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਉਪਲਦ੍ਧਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਾ. ‘‘ਪਟਿਕਮ੍ਮਪਞ੍ਚਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.
ਓਪਮ੍ਮਸਂਸਨ੍ਦਨਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੭. ਚਤੁਕ੍ਕਨਯਸਂਸਨ੍ਦਨਵਣ੍ਣਨਾ
੪੬-੫੨. ਏਕਧਮ੍ਮਤੋਪੀਤਿ ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਸਾਯ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠੇਸੁ ਏਕਧਮ੍ਮਤੋਪਿ. ਏਤੇਨ ਤਤੋ ਸਬ੍ਬਤੋਪਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਾਨਨੁਜਾਨਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਸਕਲਂ ਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾ’’ਤਿ. ਰੂਪਾਦਿਏਕੇਕਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬੋ ਅਵਯਵਬ੍ਯਤਿਰੇਕੇਨ ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸਮੁਦਾਯਾਵਯਵਾ ਭਿਨ੍ਨਸਭਾਵਾ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਮੁਦਾਯਤੋ…ਪੇ… ਨਿਗ੍ਗਹਾਰਹੋ ਸਿਯਾ’’ਤਿ ਪਰਵਾਦਿਨੋ ਆਸਙ੍ਕਮਾਹ. ਏਤਂ ਵਚਨੋਕਾਸਨ੍ਤਿ ਯਦਿਪਿ ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਸਧਮ੍ਮਸਮੁਦਾਯਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਨ ਇਚ੍ਛਤਿ ਤਬ੍ਬਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ, ਤਦੇਕਦੇਸਤੋ ਪਨਸ੍ਸ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨ ਇਚ੍ਛਤੇਵ. ਨ ਹਿ ਸਮੁਦਾਯੋ ਅਵਯਵੋ ਹੋਤੀਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਤਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤੋ ਕਿਂ ਨਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਮਾ ਲਬ੍ਭੇਥਾ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਯਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਰੂਪਾਦਿਧਮ੍ਮਪ੍ਪਭੇਦਵਿਭਾਗਮੁਖੇਨੇਵ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਗਹਣਾਕਾਰਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਪਠਮਵਿਕਪ੍ਪੋ, ਦੁਤਿਯੋ ਪਨ ਅਵਿਭਾਗਤੋ ਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਨਾਤਿ ਅਯਂ ਇਮੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਿਕਪ੍ਪਾਨਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਇਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਪਰਾਮਸਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਵ’’ਨ੍ਤਿ.
ਸਭਾਵਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਤੋਤਿ ਸਭਾਵੇਨ ਵਿਨਿਬ੍ਭੁਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤੋ. ਸਭਾਵਭਿਨ੍ਨੋ ਹਿ ਧਮ੍ਮੋ ਤਦਞ੍ਞਧਮ੍ਮਤੋ ਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਂ ਲਭਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਰੂਪਤੋ ਅਞ੍ਞਸਭਾਗਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਰੂਪਵਜ੍ਜੇਤਿ ਰੂਪਧਮ੍ਮਵਜ੍ਜੇ. ਤੀਸੁਪੀਤਿ ‘‘ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਰੂਪਾ, ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਮਿਂ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮੇਸੁ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤੇਸੁ ਤੀਸੁਪਿ ਅਨੁਯੋਗੇਸੁ. ਸਾਸਨਿਕੋ ਏਵਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲਵਾਦੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਨ ਹਿ ਸੋ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਂ ਇਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਰੂਪਵਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਰੂਪੇਨ ਸਕਿਞ੍ਚਨਤਾਵ ਞਾਪੀਯਤਿ, ਨ ਰੂਪਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਰੂਪਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ ਰੂਪਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ’’ਤਿ.
ਚਤੁਕ੍ਕਨਯਸਂਸਨ੍ਦਨਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ ਚ ਸਂਸਨ੍ਦਨਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ.
੮. ਲਕ੍ਖਣਯੁਤ੍ਤਿਵਣ੍ਣਨਾ
੫੪. ਲਕ੍ਖਣਯੁਤ੍ਤਿਕਥਾਯਂ ‘‘ਛਲਵਸੇਨ ਪਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਆਜਾਨਾਹਿ ਨਿਗ੍ਗਹ’’ਨ੍ਤਿ ਪਾਠੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.
ਲਕ੍ਖਣਯੁਤ੍ਤਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੯. ਵਚਨਸੋਧਨਵਣ੍ਣਨਾ
੫੫-੫੯. ਪਦਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਤ੍ਤੇਤਿ ਪਦਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਏਕਤ੍ਤਤ੍ਥੇ ਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਰਿਕਪ੍ਪਵਚਨਞ੍ਹੇਤਂ ਦੋਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਅਯਂ ਦੋਸੋ’’ਤਿ. ਤਯਿਦਂ ਏਕਤ੍ਤਂ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ ਏਵਾਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਪਦਾਵਧਾਰਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਕੇਹਿਚਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕੇਹਿਚਿ ਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋ’’ਤਿ ਬ੍ਯਭਿਚਾਰਦਸ੍ਸਨਤੋ ਪਰੇਨ ਨ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਤਮੇਵ ਅਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ ਚਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਅਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਤਂ. ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਚ ਤਦਞ੍ਞਞ੍ਚ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਤਂ. ਏਤੇਨ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ ਏਵਾ’’ਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਪਦਾਵਧਾਰਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਏਵ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਂ ਵਿਭਾਗਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਾਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਂ ਵਿਭਾਗਂ ਵਦਤੋ ਸਕਵਾਦਿਨੋ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਾ ਕਸ੍ਸਚਿ. ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਰਵਾਦਿਨੋ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਭਾਗਨ੍ਤਿ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ…ਪੇ… ਕੇਹਿਚਿ ਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਵਿਭਾਗਂ. ਯਥਾਆਪਾਦਿਤੇਨਾਤਿ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਪਦਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਤ੍ਤੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਆਪਾਦਿਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ. ਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯਦਿਪਿ ਤੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ ਏਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਪਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਏਵ ਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞੋਪਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਪਸਙ੍ਗੇਨ ਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਮਗ੍ਗਿਤਬ੍ਬੋ ਏਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ’’ਤਿ.
੬੦. ਅਤ੍ਥਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਅਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਤਾਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਵਿਹਿਤਤ੍ਤਾ.
ਵਚਨਸੋਧਨਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੦. ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਨੁਯੋਗਵਣ੍ਣਨਾ
੬੧-੬੬. ਰੂਪਕਾਯਾਵਿਰਹਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਆਹ, ਨ ਰੂਪਤਣ੍ਹਾਸਬ੍ਭਾਵਂ. ਤਥਾ ਸਤਿ ਅਨੇਕਨ੍ਤਿਕਤ੍ਤਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਮੇਵ ਸਿਯਾ, ਨ ਅਨੁਜਾਨਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿਤਾਯਾ’’ਤਿ ਆਹਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਕਾਮੀਭਾਵਸ੍ਸ ਅਨੇਕਨ੍ਤਿਕਤ੍ਤਾ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਾਮਧਾਤੂਪਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਆਯਤ੍ਤਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋ ਚ ਕਦਾਚਿ ਭਾਵਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਯੋਜਨਾ.
੬੭. ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯਾਤਿ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦੇਸਨਾਯ. ਸਾ ਹਿ ਕਾਯਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀਨਂ ਵਿਭਾਗਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭੂਤਾ, ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਏਵ ਵਾ. ਏਵਂਲਦ੍ਧਿਕਤ੍ਤਾਤਿ ਅਞ੍ਞੋ ਕਾਯੋ ਅਞ੍ਞੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਏਵਂਲਦ੍ਧਿਕਤ੍ਤਾ. ਆਹਚ੍ਚ ਭਾਸਿਤਨ੍ਤਿ ਠਾਨਕਰਣਾਨਿ ਆਹਨ੍ਤ੍ਵਾ ਕਥਿਤਂ, ਭਗਵਤਾ ਸਾਮਂ ਦੇਸਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਨੁਯੋਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੧. ਗਤਿਅਨੁਯੋਗਵਣ੍ਣਨਾ
੬੯-੭੨. ਯਾਨਿਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਾਨਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਲਦ੍ਧਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤੇਸਂ ਦਸ੍ਸਨਤੋ ਪਰਤੋ ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਨ੍ਧਾਵਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਾਲ਼ਿ ਆਗਤਾ, ਪੁਰਤੋ ਪਨ ‘‘ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਨ੍ਧਾਵਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ…ਪੇ… ਭਵਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ‘‘ਯਾਨਿਸ੍ਸ…ਪੇ… ਤਾਨਿ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ‘ਤੇਨ ਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਨ੍ਧਾਵਤੀ’ਤਿਆਦਿਮਾਹਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋਤਿ ਵਾ ਇਦਂ ਦਸ੍ਸਨਕਿਰਿਯਾਯ ਨ ਵਤ੍ਤਮਾਨਤਾਮਤ੍ਤਵਚਨਂ, ਅਥ ਖੋ ਤਸ੍ਸਾ ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਥਵਚਨਂ, ਹੇਤੁਭਾਵਵਚਨਂ ਵਾਤਿ ਨ ਕੋਚਿ ਦੋਸੋ.
੯੧. ਸੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋਤਿ ਸੋ ਜੀਵਸਰੀਰਾਨਂ ਅਨਞ੍ਞਤਾਪਜ੍ਜਨਾਕਾਰੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘‘ਰੂਪੀ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਲਦ੍ਧਿਯਾ ਵਸੇਨ ‘‘ਯੇਨ ਰੂਪਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵਭੂਤੇਨ ਸਰੀਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਨ ਅਤ੍ਥੇ ਸਤਿ ਸੋ ਆਕਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਏਵ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਚ ਸਤਿ ‘‘ਰੂਪਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਅਨਨੁਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਵਮ੍ਪਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ‘‘ਇਧ ਸਰੀਰਨਿਕ੍ਖੇਪਾ’’ਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਵਕ੍ਖਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਿਰਯੂਪਗਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਾਭਵਂ ਨ ਇਚ੍ਛਤੀਤਿ ਇਦਂ ਪੁਰਾਤਨਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਾਭਵਵਾਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਧੁਨਾਤਨਾ ਪਨ ‘‘ਉਦ੍ਧਂਪਾਦੋ ਤੁ ਨਾਰਕੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸਪਿ ਅਨ੍ਤਰਾਭਵਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੇਵ, ਕੇਚਿ ਪਨ ਅਸਞ੍ਞੂਪਗਾਨਂ. ਅਰੂਪੂਪਗਾਨਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਨ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੇ ‘‘ਸਞ੍ਞੁਪ੍ਪਾਦਾ ਚ ਪਨ ਤੇ ਦੇਵਾ ਤਮ੍ਹਾ ਕਾਯਾ ਚਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਮਿਚ੍ਛਾ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਚੁਤੂਪਪਾਤਕਾਲੇਸੁ ਅਸਞ੍ਞੀਨਂ ਸਞ੍ਞਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਭਵਤੋਵ ਅਸਞ੍ਞੂਪਪਤ੍ਤਿਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਦਞ੍ਞੇਸਂ ਵਸੇਨ ‘‘ਸਵੇਦਨੋ…ਪੇ… ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤੀ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯੇ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕੇ ਪਨੇਵਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ? ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਵਾਦੀਸੁ ਏਕਚ੍ਚੇ.
੯੨. ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨੇਤਿ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਭਵੇ, ਅਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਵਾ ਸਞ੍ਞਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਯਤੋ ਸੋ ਸਞ੍ਞਾਭਵੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੋ, ਭਵਨ੍ਤਰਭਾਵੇਨ ਚ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ.
੯੩. ਇਨ੍ਧਨੁਪਾਦਾਨੋ ਅਗ੍ਗਿ ਵਿਯ ਇਨ੍ਧਨੇਨ ਰੂਪਾਦਿਉਪਾਦਾਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਰੂਪਾਦਿਨਾ ਵਿਨਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯਵਿਭਾਵਨਾ – ਯਥਾ ਨ ਵਿਨਾ ਇਨ੍ਧਨੇਨ ਅਗ੍ਗਿ ਪਞ੍ਞਾਪੀਯਤਿ, ਨ ਚ ਤਂ ਅਞ੍ਞਂ ਇਨ੍ਧਨਤੋ ਸਕ੍ਕਾ ਪਟਿਜਾਨਿਤੁਂ, ਨਾਪਿ ਅਨਞ੍ਞਂ. ਯਦਿ ਹਿ ਅਞ੍ਞਂ ਸਿਯਾ, ਨ ਉਣ੍ਹਂ ਇਨ੍ਧਨਂ ਸਿਯਾ, ਅਥ ਅਨਞ੍ਞਂ, ਨਿਦਹਿਤਬ੍ਬਂਯੇਵ ਦਾਹਕਂ ਸਿਯਾ, ਏਵਂ ਨ ਵਿਨਾ ਰੂਪਾਦੀਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਞ੍ਞਾਪੀਯਤਿ, ਨ ਚ ਤੇਹਿ ਅਞ੍ਞੋ, ਨਾਪਿ ਅਨਞ੍ਞੋ ਸਸ੍ਸਤੁਚ੍ਛੇਦਭਾਵਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋਤਿ ਪਰਵਾਦਿਨੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਯਦਿ ਅਗ੍ਗਿਨ੍ਧਨੋਪਮਾ ਲੋਕਵੋਹਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਅਪਲ਼ਿਤ੍ਤਂ ਕਟ੍ਠਾਦਿਇਨ੍ਧਨਂ ਨਿਦਹਿਤਬ੍ਬਞ੍ਚ, ਪਲ਼ਿਤ੍ਤਂ ਭਾਸੁਰੁਣ੍ਹਂ ਅਗ੍ਗਿਦਾਹਕਞ੍ਚ, ਤਞ੍ਚ ਓਜਟ੍ਠਮਕਰੂਪਂ ਪਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਸਙ੍ਖਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਰੂਪਾਦੀਹਿ ਅਞ੍ਞੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋ ਚ ਆਪਨ੍ਨੋ, ਅਥ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਚ, ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਕਟ੍ਠਾਦਿਸਞ੍ਞਿਤੇ ਰੂਪਸਙ੍ਖਾਤਪਲ਼ਿਤ੍ਤੇ ਯਂ ਉਸੁਮਂ ਸੋ ਅਗ੍ਗਿ ਤਂਸਹਜਾਤਾਨਿ ਤੀਣਿਭੂਤਾਨਿ ਇਨ੍ਧਨਂ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਸਿਦ੍ਧਂ ਲਕ੍ਖਣਭੇਦਤੋ ਅਗ੍ਗਿਨ੍ਧਨਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਗ੍ਗਿ ਵਿਯ ਇਨ੍ਧਨਤੋ ਰੂਪਾਦੀਹਿ ਅਞ੍ਞੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋ ਚ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ.
ਗਤਿਅਨੁਯੋਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੨. ਉਪਾਦਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਨੁਯੋਗਵਣ੍ਣਨਾ
੯੭. ਨੀਲਗੁਣਯੋਗਤੋ ਨੀਲੋ, ਨੀਲੋ ਏਵ ਨੀਲਕੋ, ਤਸ੍ਸ, ਅਯਂ ਪਨਸ੍ਸ ਨੀਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨੀਲਰੂਪੁਪਾਦਾਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਨੀਲਂ…ਪੇ… ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਪਨ ਪਾਠੇ ਠਿਤੇ ਨੀਲਂ ਉਪਾਦਾਯ ਨੀਲੋਤਿ ਕਥਮਯਂ ਪਦੁਦ੍ਧਾਰੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਨੀਲਂ ਰੂਪਂ…ਪੇ… ਏਤ੍ਥ ਯੋ ਪੁਟ੍ਠੋ ਨੀਲਂ ਉਪਾਦਾਯ ਨੀਲੋ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਵਚਨੇ. ਤਦਾਦੀਸੂਤਿ ‘‘ਪੀਤਂ ਰੂਪਂ ਉਪਾਦਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਕਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਗਹਿਤਮੇਵ ਤਦਤ੍ਥਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਗਣ੍ਹਾਤਿ.
੯੮. ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਮਗ੍ਗਕੁਸਲੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਛੇਕਟ੍ਠਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੁਸਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਕੁਸਲਵੋਹਾਰਂ.
੧੧੨. ਪੁਬ੍ਬਪਕ੍ਖਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਤਰਮਾਹਾਤਿ ਪਰਵਾਦੀ ਪੁਬ੍ਬਪਕ੍ਖਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰਮਾਹ.
੧੧੫. ‘‘ਰੂਪਂ ਰੂਪਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਪਰਵਾਦਿਵਾਦਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਨ ਨਿਗਲ਼ੋ ਨੇਗਲ਼ਿਕੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਕਵਾਦਿਵਾਦੋ ਆਰਦ੍ਧੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਰੂਪਂ ਸੋ ਰੂਪਵਾਤਿ ਉਤ੍ਤਰਪਕ੍ਖੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਚਨਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ.
੧੧੮. ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵੂਪਗਮਨਨ੍ਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵੂਪਗਮਨਂ. ਤਯਿਦਂ ਵਿਸੇਸਨਂ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸਾਤਿ ਇਮਿਨਾਵ ਸਿਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਨ ਕਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਉਪਾਦਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਨੁਯੋਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੩. ਪੁਰਿਸਕਾਰਾਨੁਯੋਗਵਣ੍ਣਨਾ
੧੨੩. ਕਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਮ੍ਮਾਨਂ. ਤਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਹਿ ਤਂਤਂਕਿਚ੍ਚਕਰਣੀਯੇ ਕਿਰਿਯਾਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਨਿਪ੍ਫਾਦਕਪ੍ਪਯੋਜਕਭਾਵੇਨਾਤਿ ਕਾਰਕਕਾਰਾਪਕਭਾਵੇਨ.
੧੨੫. ਕਮ੍ਮਕਾਰਕਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਯੋ ਅਞ੍ਞੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕਾਰਕੋ. ਤੇਨਪੀਤਿ ਕਾਰਕਕਾਰਕੇਨਪਿ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕਾਰਕਕਾਰਕਸ੍ਸ. ਅਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਂ ਕਮ੍ਮਂ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ. ਤੇਹਿ ਤੇਹਿ ਕਾਰਕੇਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਵਿਯ ਅਞ੍ਞਾਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਕਰੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟਸ੍ਸ ਅਨੁਪਚ੍ਛੇਦਂ ਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਕਾਰਕੋ, ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਾਰਕੋਤਿ ਅਯਂ ਵਿਭਾਗੋ ਇਧ ਅਨਾਮਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਚ ਸਤਿ ਕਾਰਕਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਵਚਨਂ ਵਿਰੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ…ਪੇ… ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਕਾਰਕਨ੍ਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਕਾਰਕਂ. ਇਦਞ੍ਚਾਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਪੁਗ੍ਗਲਕਾਰਕਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਕਾਰਕਤਾਪਤ੍ਤਿਯੇਵ ਦੋਸੋ, ਅਥ ਖੋ ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਕਾਰਕਤਾਯ ਕਾਰਕਪਰਮ੍ਪਰਾਪਜ੍ਜਨਮ੍ਪਿ ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਞ੍ਹਿ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਕਾਰਕਭਾਵੋ ਕਾਰਕਪਰਮ੍ਪਰਾ.
੧੭੦. ਏਕੋ ਅਨ੍ਤੋਤਿ ‘‘ਗਾਹੋ’’ਤਿ ਸਸ੍ਸਤਗਾਹਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੧੭੬. ਸਿਯਾ ਅਞ੍ਞੋ, ਸਿਯਾ ਅਨਞ੍ਞੋ, ਸਿਯਾ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਅਞ੍ਞੋਤਿ ਵਾ ਅਨਞ੍ਞੋਤਿ ਵਾ’’ਤਿ, ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਨਿਗਣ੍ਠਵਾਦਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ਸੋ ਏਵ ਏਕੋ ਨੇਵ ਸੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞੋਤਿ ਲਦ੍ਧਿਮਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਦਂ ਪਨ ਨਤ੍ਥੇਵਾ’’ਤਿ. ਪਰਸ੍ਸ ਇਚ੍ਛਾਵਸੇਨੇਵਾਤਿ ਪਰਵਾਦਿਨੋ ਲਦ੍ਧਿਵਸੇਨੇਵ. ਏਕਂ ਅਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਏਕਂ ‘‘ਸੋ ਕਰੋਤਿ, ਸੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤੀ’’ਤਿ ਗਹਣਂ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਭਯੇਨ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਸ੍ਸ ਇਤਰਂ ਉਚ੍ਛੇਦਗ੍ਗਹਣਂ ਆਪਨ੍ਨਂ. ਤਞ੍ਚ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਂ ਮਿਸ੍ਸਕਂ ਨਿਚ੍ਚਾਨਿਚ੍ਚਗ੍ਗਹਣਂ, ਵਿਕ੍ਖੇਪਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚ ਆਪਨ੍ਨਂ. ਕਾਰਕਵੇਦਕਿਚ੍ਛਾਯ ਠਤ੍ਵਾਤਿ ਸ੍ਵੇਵ ਕਾਰਕੋ ਵੇਦਕੋ ਚਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਆਦਾਯੇ ਠਤ੍ਵਾ. ਤਂਤਂਅਨਿਚ੍ਛਾਯਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਵਾਦਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨੇਨ. ਆਪਨ੍ਨਵਸੇਨਪੀਤਿ ਆਪਨ੍ਨਗਾਹਵਸੇਨਪਿ ਅਯਂ ਅਨੁਯੋਗੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਆਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਵਿਕਪ੍ਪਾਨਂ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਆਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਨਾਯਮਨੁਯੋਗੋ ਕਤੋਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਏਕੇਕਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਤੇਸੁ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਏਕੇਕਸ੍ਸੇਵ ਆਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਤਨ੍ਤਿਵਸੇਨ ਪਨ ਤੇ ਵਿਕਪ੍ਪਾ ਏਕਜ੍ਝਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਕਤੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਪਞ੍ਹਾਨਂ ਏਕਤੋ ਪੁਟ੍ਠਤ੍ਤਾ.
ਪੁਰਿਸਕਾਰਾਨੁਯੋਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਕਲ੍ਯਾਣਵਗ੍ਗੋ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ.
੧੪. ਅਭਿਞ੍ਞਾਨੁਯੋਗਵਣ੍ਣਨਾ
੧੯੩. ਵਿਕੁਬ੍ਬਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਆਦਿਅਤ੍ਥੋ, ਪਕਾਰਤ੍ਥੋ ਵਾ. ਤੇਨ ‘‘ਦਿਬ੍ਬਾਯ ਸੋਤਧਾਤੁਯਾ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਣਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿਕਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਅਭਿਞ੍ਞਾਨੁਯੋਗੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤਦਭਿਞ੍ਞਾਵਤੋਤਿ ਆਸਵਕ੍ਖਯਾਭਿਞ੍ਞਾਵਤੋ. ਅਰਹਤੋ ਸਾਧਨਨ੍ਤਿ ਅਰਹਤੋ ਸਚ੍ਚਿਕਟ੍ਠਪਰਮਤ੍ਥੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਤ੍ਤਾਭਾਵਸਾਧਨਂ. ਤਬ੍ਭਾਵਸ੍ਸਾਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਅਰਹਤ੍ਤਧਾਰਾਨਞ੍ਹਿ ਖਨ੍ਧਾ ਨਾਮ ਪੁਗ੍ਗਲਤ੍ਤਂ ਤਸ੍ਸਪਿ ਹੋਤੀਤਿ.
ਅਭਿਞ੍ਞਾਨੁਯੋਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੫-੧੮. ਞਾਤਕਾਨੁਯੋਗਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੨੦੯. ਤਤਿਯਕੋਟਿਭੂਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤਤਿਯਕੋਟਿਸਭਾਵਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਤਾਸਙ੍ਖਤਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸਭਾਵਸ੍ਸ. ਸਭਾਵਸ੍ਸਾਤਿ ਚ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਸ੍ਸ. ਲਦ੍ਧਿਂ ਨਿਗੂਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨੇਵ ਸਙ੍ਖਤੋ, ਨਾਸਙ੍ਖਤੋਤਿ ਲਦ੍ਧਿਂ ਅਵਿਭਾਵੇਤ੍ਵਾ.
ਞਾਤਕਾਨੁਯੋਗਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੯. ਪਟਿਵੇਧਾਨੁਯੋਗਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੨੧੮. ਪਜਾਨਨਂ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਦੀਨਂ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ. ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਨਸਮਤ੍ਥਤਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.
੨੨੮. ਸਹਰੂਪਭਾਵੋ ਰੂਪੇਨ ਸਮਙ੍ਗਿਤਾ, ਵਿਨਾਰੂਪਭਾਵੋ ਤਤੋ ਵਿਨਿਸ੍ਸਟਤਾਤਿ ਤਦੁਭਯਂ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਗਮਨਂ ਬਹਿਨਿਕ੍ਖਮਨਞ੍ਚ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਦ੍ਵਯਂ ਸਹਰੂਪਭਾਵਵਿਨਾਰੂਪਭਾਵਾਨਂ ਲਕ੍ਖਣਵਚਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੨੩੭. ਓਲ਼ਾਰਿਕੋਤਿ ਥੂਲੋ. ਆਹਿਤੋ ਅਹਂ ਮਾਨੋ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਅਤ੍ਤਾ, ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ. ਸੋ ਏਵ ਯਥਾਸਕਂ ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਪਟਿਲਭਿਤਬ੍ਬਤੋ ਪਟਿਲਾਭੋ. ਪਦਦ੍ਵਯੇਨਪਿ ਕਾਮਾਵਚਰਤ੍ਤਭਾਵੋ ਕਥਿਤੋ. ਮਨੋਮਯੋ ਅਤ੍ਤਪਟਿਲਾਭੋ ਰੂਪਾਵਚਰਤ੍ਤਭਾਵੋ. ਸੋ ਹਿ ਝਾਨਮਨੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਮਨੋਮਯੋ. ਅਰੂਪੋ ਅਤ੍ਤਪਟਿਲਾਭੋਤਿ ਅਰੂਪਾਵਚਰਤ੍ਤਭਾਵੋ. ਸੋ ਹਿ ਰੂਪੇਨ ਅਮਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਅਰੂਪੋਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਪਨ ਜੀਵੇ ਲੋਕਵੋਹਾਰੋ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋ, ਅਸਤਿਪਿ ਜੀਵੇ ਤਥਾਨਿਰੁਲ਼੍ਹਂ ਲੋਕਵੋਹਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਪਿ ਵੋਹਰਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਤਿ ਇਮਾ ਲੋਕਸ੍ਸ ਸਮਞ੍ਞਾ, ਯਾਹਿ ਤਥਾਗਤੋ ਵੋਹਰਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਯਥਾ ਵੋਹਰਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਪਕਾਰਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਪਰਾਮਸ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨਾਤਿ ਕਕ੍ਖਲ਼ਫੁਸਨਾਦਿਸਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਚ. ਇਮਿਨਾਤਿ ‘‘ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲਾਭਾਵਵਚਨੇਨ. ਇਤੋ ਪੁਰਿਮਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸਕਵਾਦਿਪਟਿਕ੍ਖੇਪਾਦਿਵਿਭਾਵਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਇਤੋ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਤੋ ਪੁਰਿਮਾ. ਇਮਿਨਾਤਿ ਵਾ ‘‘ਯਥਾ ਰੂਪਾਦਯੋ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨੇਨ. ਯਥਾ ਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਸਮਞ੍ਞਾਨਤਿਧਾਵਨਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਥਾ ਪਰਾਮਾਸੋ ਚ ਨ ਹੋਤਿ ਜਨਪਦਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਿਨਿਵਿਸਿਤਬ੍ਬਤੋ, ਯਥਾ ਚ ਸਮਞ੍ਞਾਤਿਧਾਵਨਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਇਤੋ ਪੁਰਿਮਾ ਚ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਸਮਞ੍ਞਾਤਿਧਾਵਨੇ ਹਿ ਸਤਿ ਸਬ੍ਬਲੋਕਵੋਹਾਰੂਪਚ੍ਛੇਦੋ ਸਿਯਾਤਿ.
ਤਸ੍ਮਾ ਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਪਰਮਤ੍ਥਾਕਾਰਂ ਅਨਾਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮਞ੍ਞਂ ਨਾਤਿਧਾਵਨ੍ਤੋ ਕੇਵਲਂ ਲੋਕਸਮ੍ਮੁਤਿਯਾਵ ਵੋਹਰਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਚ੍ਚਂ ਪਰੇਸਂ ਅਵਿਸਂਵਾਦਨਤੋ. ਤਥਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਤਥੋ ਅਵਿਤਥੋ ਧਮ੍ਮਸਭਾਵੋ ਕਾਰਣਂ ਪਵਤ੍ਤਿਹੇਤੁ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤਥਕਾਰਣਂ, ਪਰਮਤ੍ਥਵਚਨਂ, ਅਵਿਪਰੀਤਧਮ੍ਮਸਭਾਵਵਿਸਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਥਤਾਯ ਪਵਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ.
ਪਟਿਵੇਧਾਨੁਯੋਗਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਪੁਗ੍ਗਲਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਪਰਿਹਾਨਿਕਥਾ
੧. ਵਾਦਯੁਤ੍ਤਿਪਰਿਹਾਨਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੨੩੯. ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਲਕ੍ਖਣਮਤ੍ਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਸਮਯਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਰਿਹਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੫.੧੪੯-੧੫੦) ਇਦਮ੍ਪਿ ਹਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਅਨਾਗਾਮਿਆਦੀਨਂਯੇਵ ਪਰਿਹਾਨਿਨਿਸ੍ਸਯੋ, ਨ ਅਰਹਤੋ. ਸਮਯਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਟ੍ਠਸਮਾਪਤ੍ਤਿਲਾਭਿਨੋ ਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਯਥਾਹ –
‘‘ਕਤਮੋ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਮਯਵਿਮੁਤ੍ਤੋ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਸਮਯੇਨ ਸਮਯਂ ਅਟ੍ਠ ਵਿਮੋਕ੍ਖੇ ਕਾਯੇਨ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਚਸ੍ਸ ਦਿਸ੍ਵਾ ਏਕਚ੍ਚੇ ਆਸਵਾ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਮਯਵਿਮੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ (ਪੁ. ਪ. ੧).
‘‘ਪਰਿਹਾਨਿਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ ਚ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਚ ਏਕਚ੍ਚੋ ਚ ਸੇਕ੍ਖੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਨ ਅਰਹਾਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਯਥਾਦਸ੍ਸਿਤਾਨਿ ਸੁਤ੍ਤਾਨਿ ਅਨਾਗਾਮਿਆਦੀਨਂ ਪਰਿਹਾਨਿਲਦ੍ਧਿਯਾ ਨਿਸ੍ਸਯੋ, ਨ ਅਰਹਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ. ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਤਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਯਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਰਹਤੋਪੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਰਹਤੋਪਿ ਪਰਿਹਾਨਿ, ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਅਨਾਗਾਮਿਆਦੀਨਨ੍ਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਿ-ਸਦ੍ਦਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਿਤਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਰਹਤੋਪਿ…ਪੇ… ਯੋਜੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਯਸ੍ਮਾ ਵਾ ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਦੁਤਿਯਸੁਤ੍ਤਂ ਸੇਕ੍ਖਵਸੇਨ ਆਗਤਂ, ਪਠਮਤਤਿਯਸੁਤ੍ਤਾਨਿ ਪਨ ਅਸੇਕ੍ਖਵਸੇਨਪਿ ਆਗਤਾਨੀਤਿ ਤੇਸਂ ਲਦ੍ਧਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਰਹਤੋਪੀ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਅਰਹਤੋ’’ਤਿਆਦਿ.
ਤਤਿਯਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਸਞ੍ਞੇਵ ਅਰਹਨ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਾਨੀ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਹੇ. ਸੋ ਹਿ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਵ ਅਰਹਨ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਆਗਤੇਸੁ ਤਤਿਯੋ ਪਞ੍ਹੋ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਮੁਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ. ਤਤਿਯਸ੍ਮਿਮ੍ਪੀਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਸਮੁਚ੍ਚਯੋ. ਤੇਨ ਪਠਮਪਞ੍ਹਂ ਸਮੁਚ੍ਚਿਨੋਤਿ ‘‘ਤਤ੍ਥਪਿ ਤਿਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ’’ਤਿ.
ਸੋਯੇਵ ਨ ਪਰਿਹਾਯਤੀਤਿ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋਯੇਵ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਭਾਵਤੋ ਨ ਪਰਿਹਾਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨ ਚੇਤ੍ਥ ਸਕਦਾਗਾਮਿਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਭਾਵਾਪਗਮੋ ਪਰਿਹਾਨਿ ਹੋਤਿ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਭਾਵਤੋ. ਪਤ੍ਤਵਿਸੇਸਤੋ ਹਿ ਪਰਿਹਾਨੀਤਿ. ਇਤਰੇਤਿ ਸਕਦਾਗਾਮਿਆਦਿਕਾ. ਉਪਰਿਮਗ੍ਗਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਉਪਰਿਮਗ੍ਗਤ੍ਤਯਪਟਿਲਾਭਤ੍ਥਾਯ ‘‘ਨਿਯਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ.
ਵਾਦਯੁਤ੍ਤਿਪਰਿਹਾਨਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਸਂਸਨ੍ਦਨਪਰਿਹਾਨਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੨੪੧. ਤਤੋਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਤੋ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਮਗ੍ਗਫਲੇ. ਵਾਯਾਮੇਨਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨੁਸ੍ਸਾਹਨੇਨ. ਤਦਨਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਨਨ੍ਤਰਂ. ਪਠਮਂ ਦਸ੍ਸਨਮਗ੍ਗਫਲਾਨਨ੍ਤਰਂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਤਤੋ ਪਰਿਹੀਨੋ ਪੁਨ ਵਾਯਮਨ੍ਤੋ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਨ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਾਤੀਤਿ ਕਾ ਏਤ੍ਥ ਯੁਤ੍ਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪਰਵਾਦੀ ਨਾਮ ਯੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਵਦਤਿ ਅਯੁਤ੍ਤਮ੍ਪੀਤਿ ਕਿਂ ਤਸ੍ਸ ਵਾਦੇ ਯੁਤ੍ਤਿਗਵੇਸਨਾਯਾਤਿ ਪਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਪਰਿਹਾਨਸਭਾਵੋ ਭਾਵਨਾਮਗ੍ਗੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਤ੍ਤਾ ਦਸ੍ਸਨਾਦਸ੍ਸਨਮਗ੍ਗੋ ਵਿਯ. ਨ ਚੇਤ੍ਥ ਅਸਿਦ੍ਧਤਾਸਙ੍ਕਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪਰਸ੍ਸਪਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਭਾਵਸ੍ਸ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ, ਨਾਪਿ ਲੋਕਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਅਨੇਕਨ੍ਤਿਕਤਾ ਅਰਿਯਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਸੇਸਿਤਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਨ ਵਿਰੁਦ੍ਧਤਾ ਦੁਤਿਯਮਗ੍ਗਾਦੀਨਂ ਭਾਵਨਾਮਗ੍ਗਭਾਵਸ੍ਸ ਓਲ਼ਾਰਿਕਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਾਦੀਨਞ੍ਚ ਪਰਸ੍ਸਪਿ ਆਗਮਤੋ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ.
ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਸਂਸਨ੍ਦਨਪਰਿਹਾਨਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਸੁਤ੍ਤਸਾਧਨਪਰਿਹਾਨਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੨੬੫. ਪੁਗ੍ਗਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਪਤ੍ਤਿ, ਫੁਸਨਾ’’ਤਿ ਚ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਅਧਿਗਮੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਵਦਤੀਤਿ ਆਹ ਫੁਸਨਾਰਹ’’ਨ੍ਤਿ.
੨੬੭. ਕਤਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਤ੍ਤਾਹੇ ਮਾਸੇ ਉਤੁਮ੍ਹਿ ਅਨ੍ਤੋਵਸ੍ਸੇ ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਆਰਾਧੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਕਤਨਿਚ੍ਛਯਸ੍ਸ.
ਸੁਤ੍ਤਸਾਧਨਪਰਿਹਾਨਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਪਰਿਹਾਨਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਕਥਾ
੧. ਸੁਦ੍ਧਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੨੬੯. ਹੇਟ੍ਠਾਪੀਤਿ ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤਿਦੇਵੇਹਿ ਹੇਟ੍ਠਾਪਿ. ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਮ੍ਪਿ ਨ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ ‘‘ਇਧ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਦ੍ਵੇਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸਾ ਨਤ੍ਥਿ ਦੇਵੇਸੂਤਿ ਉਪਲਦ੍ਧਿਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ.
੨੭੦. ਤਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਪਰਵਾਦਿਨੋ ਏਵ. ਪੁਗ੍ਗਲਵਸੇਨਾਤਿ ‘‘ਗਿਹੀਨਞ੍ਚੇਵ ਏਕਚ੍ਚਾਨਞ੍ਚ ਦੇਵਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪੁਗ੍ਗਲਵਸੇਨ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਰਵਾਦਿਨੋ. ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਨ ਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਏਵਂ ਪੁਗ੍ਗਲਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਯੋਜਨਾ ਨ ਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਪਨ ਕਤਾਪਿ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ ਓਕਾਸਵਸੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਨਾਯਂ ਦੋਸੋ. ਤਸ੍ਸਾਯਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋਤਿ ਅਯਂ ‘‘ਗਿਹੀਨਞ੍ਚੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਪਰਵਾਦਿਨੋ ਯਦਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਏਵਂ ਸਞ੍ਞਾਯ ਪਰਵਾਦਿਨੋ ਸਕਵਾਦਿਨਾ ਸਮਾਨਾਦਾਯੋਤਿ ਨ ਨਿਗ੍ਗਹਾਰਹੋ ਸਿਯਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਕ…ਪੇ… ਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ ਪਨ ਅਨੁਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨੇਵ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਕੇਚਿ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਨਤ੍ਥਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਤਤ੍ਥ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੋਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਵੇਧਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਰਵਾਦਿਨੋ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ. ਯਦਿਪਿ ਸੋ ਦੇਵਾਨਂ ਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਲਾਭਂ ਨ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘ਗਿਹੀਨ’ਮਿਚ੍ਚੇਵ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘ਏਕਚ੍ਚਾਨਞ੍ਚ ਦੇਵਾਨ’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਨ ਸੁਨ੍ਦਰਂ ‘‘ਸਨ੍ਧਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਪੁਰਿਮੋਯੇਵਤ੍ਥੋ ਯੁਤ੍ਤੋ.
ਸੁਦ੍ਧਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਸਂਸਨ੍ਦਨਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੨੭੩. ਰੂਪਾਵਚਰਮਗ੍ਗੇਨਾਤਿ ਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨੇਨ. ਤਞ੍ਹਿ ਰੂਪਭਵੂਪਪਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਾਯਭਾਵਤੋ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਯਥਾਹ ‘‘ਰੂਪੁਪਪਤ੍ਤਿਯਾ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੬੦). ਇਦਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨਂ. ‘‘ਇਧਵਿਹਾਯਨਿਟ੍ਠਹੇਤੁਭੂਤੋ ਰੂਪਾਵਚਰਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿਆਦਿਕਂ ਦੀਪੇਨ੍ਤਂ ਵਚਨਂ ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਤਬ੍ਭਾਵਦੀਪਕੇਨ ‘‘ਇਧ ਭਾਵਿਤਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿਆਦਿਕੇਨ ਕਥਂ ਸਮੇਤੀਤਿ ਚੋਦੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਸਮੇਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਇਧ ਭਾਵਿਤਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿਆਦਿਕਂ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਇਧਾਪਿ ਪਨ ‘‘ਰੂਪਾਵਚਰਮਗ੍ਗੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਕਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਨਾਗਾਮੀ ਏਵਾਤਿ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਟ੍ਠੋ ਏਵ. ਝਾਨਾਨਾਗਾਮੀਤਿ ਅਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਜ੍ਝਤ੍ਤਸਂਯੋਜਨੋਪਿ ਰੂਪਭਵੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਨਾਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨਤੋ. ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਾਨਂ ਅਵਿਰੋਧਦੀਪਕੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਇਧਾਤਿ ਕਾਮਲੋਕੇ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਰਵਾਦੀ ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਤੀਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਠਾਨੇਹੀ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਕਿਂ ਯਥਾਰੁਤਵਸੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਂ, ਉਦਾਹੁ ਸਨ੍ਧਾਯਭਾਸਿਤਨ੍ਤਿ? ਤਤ੍ਥ ਜਾਨਮਾਨੋ ਸਨ੍ਧਾਯਭਾਸਿਤਨ੍ਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯ. ਅਞ੍ਞਥਾ ‘‘ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤਿਦੇਵੇ ਉਪਾਦਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ‘‘ਦੇਵੇ ਚ ਤਾਵਤਿਂਸੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਯਥਾ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਦੇਵੇਹਿ ਤਾਵਤਿਂਸੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਸਕ੍ਕਂ ਦੇਵਰਾਜਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵੇਸੁ ਤਾਵਤਿਂਸਦੇਵਾ ਪਾਕਟਾ ਪਞ੍ਞਾਤਾਤਿ ਤੇਸਂ ਗਹਣਂ, ਨ ਤੇਯੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤਪਦਸ੍ਸ ਸਨ੍ਧਾਯਭਾਸਿਤਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ‘‘ਇਧ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਅਨਵਜ੍ਜਸੁਖਅਬ੍ਯਾਸੇਕਸੁਖਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸੁਖਾਦਿਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵੇਨ ਮਹਾਨਿਸਂਸਤਾਯ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ‘‘ਇਧ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੋ’’ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਸਾ ਹਿ ਉਤ੍ਤਰਕੁਰੁਕਾਨਂ ਦੇਵਾਨਞ੍ਚ ਅਨੋਕਾਸਭਾਵਤੋ ਦੁਕ੍ਕਰਾ ਦੁਲ੍ਲਭਾ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਸੂਰਿਯਪਰਿਵਤ੍ਤਾਦੀਹਿਪਿ ਦੇਵੇਸੁ ਮਗ੍ਗਪਟਿਲਾਭਾਯ ਅਤ੍ਥਿਤਾ ਵਿਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ, ਉਤ੍ਤਰਕੁਰੁਕਾਨਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸਾਨਧਿਗਮਭਾਵੋ ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਇਚ੍ਛਿਤੋ ਏਵਾਤਿ.
ਸਂਸਨ੍ਦਨਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਓਧਿਸੋਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੨੭੪. ਓਧਿਸੋਤਿ ਭਾਗਸੋ, ਭਾਗੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਾਗੋ ਨਾਮ ਯਸ੍ਮਾ ਏਕਦੇਸੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਏਕਦੇਸੇਨ ਏਕਦੇਸੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਦਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਗ੍ਗਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸਮੁਦਯਪਕ੍ਖਿਕਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਗਣਸ੍ਸ ਚਤੁਭਾਗੇਹਿ ਪਹਾਨਂ ‘‘ਓਧਿਸੋ ਪਹਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਇਚ੍ਛਿਤਮੇਵੇਤਂ ਸਕਵਾਦਿਸ੍ਸ ‘‘ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯਾ’’ਤਿ ਚ ਆਦਿਵਚਨਤੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਮਗ੍ਗੋ ਚਤੂਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਨਾਨਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨ ਕਿਚ੍ਚਕਰੋ, ਨ ਏਕਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨਾਤਿ ਪਰਵਾਦਿਨੋ ਲਦ੍ਧਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ‘‘ਮਗ੍ਗੋ ਕਾਲੇਨ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ, ਕਾਲੇਨ ਸਮੁਦਯਂ ਪਜਹਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਾਨਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਇਚ੍ਛਿਤੋ, ਏਵਂ ਪਚ੍ਚੇਕਮ੍ਪਿ ਨਾਨਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ. ਤਥਾ ਸਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਏਕਦੇਸਏਕਦੇਸਮੇਵ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ ਪਜਹਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿ…ਪੇ… ਏਕਦੇਸੇ ਪਜਹਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਤਿ ਹਿ ਨਾਨਾਭਿਸਮਯੇ ਪਠਮਮਗ੍ਗਾਦੀਹਿ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਤ੍ਤਯਾਦੀਨਂ ਦੁਕ੍ਖਦਸ੍ਸਨਾਦੀਹਿ ਏਕਦੇਸਏਕਦੇਸਪ੍ਪਹਾਨਂ ਸਿਯਾਤਿ ਏਕਦੇਸਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਟ੍ਠਾਦਿਤਾ, ਤਤੋ ਏਵ ਏਕਦੇਸਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦਿਤਾ ਚ ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਫਲਤ੍ਤਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕੁਸਲਾਨਂ, ਨ ਚ ਤਂ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਕਾਲਭੇਦੇਨ ਵਿਨਾ ਸੋ ਏਵ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ, ਅਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਚਾਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਕਦੇਸਂ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ, ਏਕਦੇਸਂ ਨ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿਆਦਿ.
ਅਪਿਚਾਯਂ ਨਾਨਾਭਿਸਮਯਵਾਦੀ ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤਂ ਕਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਕਿਚ੍ਚਤੋ’’ਤਿ. ਯਦਿ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਯ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਾਨਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਪਰਿਚ੍ਛੇਦਸਮੁਚ੍ਛੇਦਾ ਨ ਯੁਤ੍ਤਾ ਤਤੋ ਅਨਿਸ੍ਸਟਤ੍ਤਾ, ਤਥਾ ਮਗ੍ਗਦਸ੍ਸਨਂ. ਨ ਹਿ ਸਯਮੇਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਮਗ੍ਗਨ੍ਤਰਪਰਿਕਪ੍ਪਨਾਯਂ ਅਨਵਟ੍ਠਾਨਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੀਣਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਕਿਚ੍ਚਤੋ, ਨਿਰੋਧਂ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਏਵਮਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥੇਵ ਨਾਨਾਭਿਸਮਯੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਯੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਮ੍ਪਿ ਸੋ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਨ ਚੇਤਂ ਕਾਲਨ੍ਤਰਦਸ੍ਸਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਯੋ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਮ੍ਪਿ ਸੋ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਮ੍ਪਿ…ਪੇ… ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਪਟਿਪਦਮ੍ਪਿ ਸੋ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੧੦੦) ਏਕਸਚ੍ਚਦਸ੍ਸਨਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਅਞ੍ਞਸਚ੍ਚਦਸ੍ਸਨਸਮਙ੍ਗਿਭਾਵਵਿਚਾਰਣਾਯਂ ਤਦਤ੍ਥਸਾਧਨਤ੍ਥਂ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਗਵਂਪਤਿਤ੍ਥੇਰੇਨ ਆਭਤਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਚੇਕਞ੍ਚ ਸਚ੍ਚਤ੍ਤਯਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਯੋਜਿਤਤ੍ਤਾ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਪੁਰਿਮਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਪੁਨ ਅਦਸ੍ਸਨਤੋ ਸਮੁਦਯਾਦਿਦਸ੍ਸਨੇ ਦੁਕ੍ਖਾਦਿਦਸ੍ਸਨਮਯੋਜਨੀਯਂ ਸਿਯਾ. ਨ ਹਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗੋ ਲੋਕਿਯਮਗ੍ਗੋ ਵਿਯ ਕਤਕਾਰਿਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਕਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਯੋਜਨੇ ਚ ਸਬ੍ਬਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਰਪਰਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਾਨੁਪਰਮੋ ਸਿਯਾ. ਏਵਂ ਆਗਮਤੋ ਯੁਤ੍ਤਿਤੋ ਚ ਨਾਨਾਭਿਸਮਯਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਮਗ੍ਗਾਨਂ ਓਧਿਸੋ ਪਹਾਨਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਨਿਟ੍ਠਮੇਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ.
ਓਧਿਸੋਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.