੧. ਪਾਰਾਜਿਕਕਣ੍ਡਂ

੧. ਉਬ੍ਭਜਾਣੁਮਣ੍ਡਲਿਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੬੫੬. ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਵਿਭਙ੍ਗੇ ਮਿਗਾਰਮਾਤੁਯਾਤਿ ਮਿਗਾਰਮਾਤੁ, ਵਿਸਾਖਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਏਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ, ਤੀਹਿ ਸਰਣਗਮਨੇਹਿ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਭਿਕ੍ਖੁਵਿਭਙ੍ਗਪਾਲ਼ਿਯਾ ਸਮਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਅਟ੍ਠਗਰੁਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਲਦ੍ਧੂਪਸਮ੍ਪਦਂ ਮਹਾਪਜਾਪਤਿਗੋਤਮਿਞ੍ਚੇਵ ਤਾਯ ਸਹ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਾ ਭਗਵਤੋ ਆਣਾਯ ਭਿਕ੍ਖੂਨਞ੍ਞੇਵ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਏਕਤੋਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਞ੍ਚਸਤਸਾਕਿਯਾਨਿਯੋ ਚ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਾ ਹਿ ਭਗਵਤਾ ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਯਾਚਨਾਯ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਅਨੁਜਾਨਨ੍ਤੇਨ ‘‘ਏਥ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ, ਮਮ ਸਾਸਨੇ ਤੁਮ੍ਹੇਪਿ ਪਵਿਸਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਵਿਯ ਜਾਤਾ. ਸਾਕਿਯਾਨਿਯੋ ਏਵ ਸਰਣਸੀਲਾਨਿ ਦਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਤੀਹਿ ਸਰਣਗਮਨੇਹਿ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਨ ਹਿ ਏਤਾਹਿ ਅਞ੍ਞਾ ਏਹਿਭਿਕ੍ਖੁਨਿਭਾਵਾਦਿਨਾ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਨਾਮ ਸਨ੍ਤਿ. ਯਂ ਪਨ ਥੇਰੀਗਾਥਾਸੁ ਭਦ੍ਦਾਯ ਕੁਣ੍ਡਲਕੇਸਿਯਾ –

‘‘ਨਿਹਚ੍ਚ ਜਾਣੁਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ, ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਅਕਂ;

‘ਏਹਿ ਭਦ੍ਦੇ’ਤਿ ਮਂ ਅਵੋਚ, ਸਾ ਮੇ ਆਸੂਪਸਮ੍ਪਦਾ’’ਤਿ. (ਥੇਰੀਗਾ. ੧੦੯) –

ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਞ੍ਚ ਅਪਦਾਨੇਪਿ –

‘‘ਆਯਾਚਿਤੋ ਤਦਾ ਆਹ, ‘ਏਹਿ ਭਦ੍ਦੇ’ਤਿ ਨਾਯਕੋ;

ਤਦਾਹਂ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਤੋਯਮਦ੍ਦਸ’’ਨ੍ਤਿ. (ਅਪ. ਥੇਰੀ ੨.੩.੪੪) –

ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਮ੍ਪਿ ‘‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ, ਉਪਸਮ੍ਪਦਞ੍ਚ ਗਣ੍ਹਾਹੀ’’ਤਿ ਭਗਵਤੋ ਆਣਾ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ਕਾਰਣਤ੍ਤਾ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ ਅਹੋਸੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਥੇਰੀਗਾਥਾਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਏਹਿ ਭਦ੍ਦੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੁਪਸ੍ਸਯਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜਸ੍ਸੂਤਿ ਮਂ ਅਵਚ ਆਣਾਪੇਸਿ, ਸਾ ਸਤ੍ਥੁ ਆਣਾ ਮਯ੍ਹਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ਕਾਰਣਤ੍ਤਾ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ ਆਸਿ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ (ਥੇਰੀਗਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧੧੧).

੬੫੭. ਸਾਧਾਰਣਪਾਰਾਜਿਕੇਹੀਤਿ ਮੇਥੁਨਾਦੀਹਿ ਚਤੂਹਿ. ਤਾਨਿ, ਪਨ ਅਞ੍ਞਾਨਿ ਚ ਸਾਧਾਰਣਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਯਸ੍ਮਾ ਭਿਕ੍ਖੁਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤਨਿਦਾਨਵਤ੍ਥਾਦੀਸੁ ਏਵ ਸਾਧਾਰਣਵਸੇਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਨਿ, ਪਚ੍ਛਾ ਪਨ ਤਾਨਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਂ ਅਨੁਜਾਨਨ੍ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਤਾਸਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਾਭਾਵੇਨ ‘‘ਯਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਛਨ੍ਦਸੋ ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਦਨੁਰੂਪਵਸੇਨ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਅਸਾਧਾਰਣਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਸਨ੍ਦੇਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਏਕਤੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਨੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੁਵਿਭਙ੍ਗੇ (ਪਾਰਾ. ੪੪ ਆਦਯੋ) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਸਕ੍ਕਾ ਞਾਤੁਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਨਿ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਅਸਾਧਾਰਣਾਨਂ ਏਵ ਇਧ ਵਿਭਙ੍ਗੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

੬੫੯. ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ‘‘ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਂ ਸਾਦਿਯੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮਾਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਨ ਕਾਰੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਬ੍ਬਹੁਲਨਯੇਨਾਤਿ ਕਿਰਿਯਾਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸੇਵ ਬਹੁਲਭਾਵਤੋ, ਏਤੇਨ ਅਕਿਰਿਯਾਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਪਿ ਅਯਂ ਆਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਮਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਏਵਂ ਤਕ੍ਕਯਾਮ ‘‘ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤਿਯਾ ਕਿਰਿਯਾਯ ਅਭਾਵੇਪਿ ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਵਤ੍ਤਿਤਾਨਂ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨਗਮਨਇਙ੍ਗਿਤਾਕਾਰਦਸ੍ਸਨਾਦਿਕਿਰਿਯਾਨਂ ਵਸੇਨੇਵ ਕਿਰਿਯਾਸਮਉਟ੍ਠਾਨਮੇਵ, ਪਰੇਹਿ ਮਗ੍ਗੇ ਕਰਿਯਮਾਨੁਪਕ੍ਕਮੇਨ ਨਿਚ੍ਚਲਸ੍ਸ ਸਾਦਿਯਤੋ ਸੁਕ੍ਕਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਿ ਵਿਯ ਪੁਬ੍ਬਪਯੋਗਾਭਾਵੇਪਿ ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਞੇਵ ਖਣੇ ਪਰੂਪਕ੍ਕਮੇਨ ਜਨਿਯਮਾਨਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਯਚਲਨਾਦਿਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਕਿਰਿਯਾਯ, ਸਾ ਹਿ ਸਾਦਿਯਮਾਨੇਨ ਤਸ੍ਸਾ ਚਿਤ੍ਤੇਨਾਪਿ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾ ਕਿਰਿਯਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਅਵਾਯਮਿਤ੍ਵਾ ਪਰੂਪਕ੍ਕਮੇਨ ਮੇਥੁਨਸਾਦਿਯਨੇ ਵਿਯ, ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਨ ਪਰੂਪਕ੍ਕਮਜਨਿਤਂ ਕਿਰਿਯਂ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਰਿਯਮਾਨਪਯੋਗਵਸੇਨੇਵ ‘ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ ਏਵਂ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾਵ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਾਦਿਯਮਾਨੇਪਿ ਨ ਦੋਸੋ. ਇਤਰਥਾ ਹਿ ਤਬ੍ਬਹੁਲਨਯੇਨੇਤ੍ਥ ਕਿਰਿਯਤ੍ਤੇ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਕਿਰਿਯਾਕਿਰਿਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਂ ਕਿਰਿਯਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਸਿਯਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਵੀਮਂਸਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਸਾਤਿ ਕਿਰਿਯਾਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤਾ. ਤਥੇਵਾਤਿ ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਰਾਗੀ ਏਵ.

ਉਬ੍ਭਜਾਣੁਮਣ੍ਡਲਿਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਵਜ੍ਜਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੬੬੬. ਦੁਤਿਯੇ ਪੁਰਿਮੇਨਾਤਿਆਦਿ ਸੁਨ੍ਦਰੀਨਨ੍ਦਾਯ ਵਜ੍ਜਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨੇ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਟ੍ਠਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਜ੍ਜਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਸ੍ਸਾਪਿ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨੇ ਪਾਰਾਜਿਕਮੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ‘‘ਧੁਰਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਮਤ੍ਤੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਿਯਾਪਿ ‘‘ਇਦਂ ਵਜ੍ਜਂ ਨ ਪਕਾਸੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਛਨ੍ਦੇਨ ਧੁਰਂ ਨਿਕ੍ਖੇਪਕ੍ਖਣੇ ਪਾਰਾਜਿਕਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਂ ਪਨ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਂ ਯਸ੍ਮਾ ‘‘ਪੇਸਲਾ ਞਤ੍ਵਾ ਗਰਹਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਭਯੇਨੇਵ ਹੋਤਿ, ਭਯਞ੍ਚ ਕੋਧਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਦਂ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਂ ਪਨ ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨਿਯਂ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ਪਾਰਾਜਿਕਕਣ੍ਡ ੩.੬੬੬) ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਵਜ੍ਜਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਂ ਪੇਮਵਸੇਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵੀਤਿਕ੍ਕਮਚਿਤ੍ਤਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਿਤਮੇਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵੀਤਿਕ੍ਕਮਚਿਤ੍ਤੇਨੇਵ ਛਾਦਨਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਤ੍ਤੇ ਕਾਰਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਅਕਾਰਣਂ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਿਜਾਨਨਂ ਵਿਨਾਪਿ ਆਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤੋਵ.

ਵਜ੍ਜਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬੬੯. ਤਤਿਯਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

੪. ਅਟ੍ਠਵਤ੍ਥੁਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੬੭੫. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਲੋਕਸ੍ਸਾਦਸਙ੍ਖਾਤਂ ਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਸਨ੍ਥਵਂ. ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤਰੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਰਾਗੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤਿਸ੍ਸਿਤ੍ਥਿਯੋ ਮੇਥੁਨਂ ਤਂ ਨ ਸੇਵੇਤਿ ਯਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਇਤ੍ਥਿਯੋ, ਤਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਤਂ ਮੇਥੁਨਂ ਨ ਸੇਵੇਯ੍ਯ. ਅਨਰਿਯਪਣ੍ਡਕੇਤਿ ਤਯੋ ਅਨਰਿਯੇ, ਤਯੋ ਪਣ੍ਡਕੇ ਚ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮੇਥੁਨਂ ਨ ਸੇਵੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨਰਿਯਾਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਚ੍ਚਮੁਖਮਗ੍ਗੇਪਿ. ਛੇਦੋ ਏਵ ਛੇਜ੍ਜਂ, ਪਾਰਾਜਿਕਂ.

ਵਣ੍ਣਾਵਣ੍ਣੋਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਸੁਕ੍ਕਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਗਮਨੁਪ੍ਪਾਦਨਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਚਰਿਤ੍ਤਂ. ‘‘ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਿਯੋਪਚਾਰੇਨ ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗੋ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਬ੍ਬਪਦੇਸੂਤਿ ਸਙ੍ਘਾਟਿਕਣ੍ਣਗ੍ਗਹਣਾਦਿਪਦੇਸੁ. ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਰਾਗੋ, ਸਉਸ੍ਸਾਹਤਾ, ਅਟ੍ਠਮਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ਪੂਰਣਨ੍ਤਿ ਤੀਣੇਤ੍ਥ ਅਙ੍ਗਾਨਿ.

ਅਟ੍ਠਵਤ੍ਥੁਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਪਾਰਾਜਿਕਵਣ੍ਣਨਾਨਯੋ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ.