੧. ਪਠਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੮੩੯. ‘‘ਦਿਵਾਪਿ ਅਨ੍ਧਕਾਰਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਪ੍ਪਟਿਸੇਧਨਤ੍ਥਂ ‘ਰਤ੍ਤਨ੍ਧਕਾਰੇ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਪੋਰਾਣਾ. ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਠਾਨਾਪਦੇਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋਪਿ ਇਰਿਯਾਪਥੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਚਙ੍ਕਮਨਾਦਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿਯਾ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਮੇਵ. ‘‘ਸਲ੍ਲਪੇਯ੍ਯ ਵਾ’’ਤਿ ਕੇਵਲਂ ਨਿਦਾਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਿਸੇਸਾਭਾਵਤੋ. ‘‘ਸਲ੍ਲਪੇਯ੍ਯਵਾਤਿ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਠਿਤਾ ਸਲ੍ਲਪਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਕੇ. ਕਸ੍ਮਾ? ਯਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਠਿਤੇਨੇਵ ਏਕਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ. ਸਲ੍ਲਪਨੇਨਪਿ ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਏਕਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਕਥਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ? ਅਙ੍ਗਵਸੇਨ. ਇਮਸ੍ਸ ਹਿ ਰਤ੍ਤਨ੍ਧਕਾਰਤਾ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਠਾਨਂ ਵਾ ਸਲ੍ਲਪਨਂ ਵਾ, ਸਹਾਯਾਭਾਵੋ, ਰਹੋਪੇਕ੍ਖਤਾਤਿ ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਦਿ ਠਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਏਕਾ ਆਪਤ੍ਤਿ ਵਿਸੁਂ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਸਿਯੁਂ. ਯਦਿ ਸਲ੍ਲਪਨਪਚ੍ਚਯਾ ਏਕਾ, ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਪਞ੍ਚ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਸਿਯੁਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਮਾਤਿਕਾਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਵਾ ਪਞ੍ਚ ਵਾ ਅਙ੍ਗਾਨੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਨ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਲ੍ਲਪਨਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਸੁਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ. ਅਤ੍ਥਿਯੇਵ, ਮਾਤਿਕਾਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਞ੍ਚ ਤਦਤ੍ਥਮੇਵਾਤਿ ਏਕੇ. ਕਥਂ? ਸਹੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਆਪਤ੍ਤੀਨਂ. ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ? ਸਲ੍ਲਪਨੇ ਸਤਿ ਠਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਆਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ ਚਤੁਰਙ੍ਗਿਕਂ, ਸਲ੍ਲਪਨਪਚ੍ਚਯਾ ਆਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ ਚਤੁਰਙ੍ਗਿਕਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵੇ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਾਨਿ ਸਹੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਿ ਏਕਤੋ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ. ਇਦਂ ਅਯੁਤ੍ਤਂ ਪਾਲ਼ਿਵਿਰੋਧਤੋ. ਪਾਲ਼ਿਯਞ੍ਹਿ ‘‘ਸਲ੍ਲਪੇਯ੍ਯ ਵਾਤਿ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਠਿਤਾ ਸਲ੍ਲਪਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਦਿ ਦ੍ਵੇ ਸਿਯੁਂ, ‘‘ਆਪਤ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ ਸਿਯਾਤਿ. ਅਯਂ ਨਯੋ ਦੁਤਿਯਾਦੀਸੁਪਿ ਯਥਾਯੋਗਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਤ੍ਥ ਦੁਤਿਯੇਨਾਪਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯਦਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਰਹੋਪੇਕ੍ਖਤਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਸੋ ਚੇ ਪੁਰਿਸੋ, ਨ ਦੁਤਿਯੋ, ਪੁਰਿਸਗਣਨਾਯ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ. ਅਥ ਦੁਤਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਚ ਤੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਰਹੋਪੇਕ੍ਖਤਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਾ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਨ ਦੁਤਿਯਾ ਹੋਤਿ. ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਏਕੇ, ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਪਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਪੋਰਾਣਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਠਾਨੇਨ ਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ‘‘ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਹਿ ਪਾਲ਼ਿ, ਕਿਂਬਹੁਨਾ. ਚਤੁਤ੍ਥਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਮਾਤਿਕਾਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਦੁਤਿਯਿਕਉਯ੍ਯੋਜਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ‘‘ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਨਾਦੀਸੁ ਤੀਣਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ ਵਤ੍ਥੁਗਣਨਾਯ ਆਪਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ‘‘ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਚੇਤ੍ਥ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਞ੍ਚ ਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ.

ਪਠਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.