੩. ਤਤਿਯਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੬੮੭. ਭਦ੍ਦਾਕਾਪਿਲਾਨੀ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਪੁਰਾਣਦੁਤਿਯਾ ਕਿਰ. ਞਾਤੀਨਂ ਕੁਲਂ ਯਸ੍ਮਿਂ ਗਾਮਕੇ, ਤਦੇਤਂ ਗਾਮਕਂ ਞਾਤਿਕੁਲਂ, ਕੁਲਸਨ੍ਨਿਹਿਤਂ ਗਾਮਕਂ ਅਗਮਾਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਅਜਂ ਗਾਮਂ ਨੇਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਵਾ ਦ੍ਵਿਕਮ੍ਮਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਗਾਮਕਂ ਅਗਮਾਸਿ ਞਾਤਿਕੁਲਂ ਅਗਮਾਸੀਤਿਪਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ.

੬੯੨. ‘‘ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਾਮਸ੍ਸ ਉਪਚਾਰਂ ਅਤਿਕ੍ਕਾਮੇਨ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ ਵਚਨੇਨਪਿ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ – ਵਿਕਾਲਗਾਮਪ੍ਪਵੇਸਨੇ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਲੇਡ੍ਡੁਪਾਤਾਨਂਯੇਵ ਵਸੇਨ ਉਪਚਾਰੋ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਇਤਰਥਾ ਯਥਾ ਏਤ੍ਥ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਾਰਹਟ੍ਠਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਂ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਤਿਕ੍ਕਾਮੇਨ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਤਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਾਮਸ੍ਸ ਉਪਚਾਰਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਾਰਹਟ੍ਠਾਨਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਏਕੋ ਲੇਡ੍ਡੁਪਾਤੋ ਉਪਚਾਰੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਦਤ੍ਥਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਾਮਸ੍ਸ ਉਪਚਾਰਂ ਓਕ੍ਕਮਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਂ ਪਨ ਅਨ੍ਧਕਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਾਰਹਟ੍ਠਾਨਂਯੇਵ ‘ਉਪਚਾਰ’ਨ੍ਤਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਪਰਿਕ੍ਖੇਪਾਰਹਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਨਿਨ੍ਨਾਨਾਕਾਰਣਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ‘ਉਪਚਾਰਂ ਓਕ੍ਕਮਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਾਲ਼ਿਵਿਸੇਸਮਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾਵ ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਾਮਸ੍ਸ ਉਪਚਾਰਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਇਧ ਉਪਚਾਰੋ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪੋ ਯਥਾ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤਂ ਉਪਚਾਰਂ ਪਠਮਂ ਪਾਦਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਦੁਤਿਯਂ ਪਾਦਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਮੇਵ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਵਿਸੇਸਸਬ੍ਭਾਵਤੋਤਿ. ‘‘ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਾਮਸ੍ਸ ਉਪਚਾਰਂ ਓਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿਯਾਤਿਪਿ ਏਕਚ੍ਚੇਸੁ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਂ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਪਰੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਪਾਲ਼ਿਵਿਸੇਸਮਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਦੁਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਸ੍ਮਾ? ਵਿਕਾਲਗਾਮਪ੍ਪਵੇਸਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਪਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ‘‘ਉਪਚਾਰਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਪਾਠੋ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ, ਸੋ ਅਨ੍ਧਕਟ੍ਠਕਥਾਪਾਠਤੋ ਗਹਿਤੋਤਿ ਆਚਰਿਯੋ. ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਚਾਰੋਕ੍ਕਮਨਮੇਵ ਪਾਠੋ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਬਹੂਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਹਿ ਵਿਰੁਜ੍ਝਨਤੋ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਾਪਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਕਥਂ? ਗਣਮ੍ਹਾ ਓਹੀਯਮਾਨਾਯ ਅਰਞ੍ਞੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਨ ਗਾਮੇ. ਅਥ ਚ ਪਨ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮ੍ਪਿ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾ ਬੁਦ੍ਧਵਰੇਨਾ’’ਤਿ (ਪਰਿ. ੪੭੯) ਗਾਥਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪਚਾਰੋਕ੍ਕਮਨਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਨਦਿਂ ਅਤਿਕ੍ਕਾਮੇਨ੍ਤਿਯਾ ਹੋਤਿ. ਕਿਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋ ‘‘ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚਤਸ੍ਸੋ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ, ਠਿਤਸ੍ਸ ਚਾਪਿ ਤਤ੍ਤਕਾਤਿਆਦੀਨਂ (ਪਰਿ. ੪੭੫) ਪਰਿਵਾਰਗਾਥਾਨਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਹਿ ਉਪਚਾਰੋਕ੍ਕਮਨਮੇਵ ਪਾਠੋਤਿ ਨਿਟ੍ਠਂ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸੁਟ੍ਠੁ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਕਥੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪਦਸਾ ਗਮਨਮੇਵ ਹਿ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਤੇਨੇਵ ਪਠਮਂ ਪਾਦਂ ਅਤਿਕ੍ਕਾਮੇਨ੍ਤਿਯਾਤਿਆਦਿਮਾਹਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਕਾਲਗਾਮਪ੍ਪਵੇਸਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਦੀਸੁ ਤਦਭਾਵਾ ਯਾਨੇਨ ਵਾ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਵਾ ਪਵਿਸਤੋ, ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤੋ ਚ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਸਾਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਆਪਤ੍ਤਿਮੋਕ੍ਖੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਏਕੇ, ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਵਿਹਾਰਭੂਮਿ ‘‘ਗਾਮਨ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿ ਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਗਾਮਨ੍ਤਰਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਯਪਿ ਕਪ੍ਪਿਯਭੂਮਿਤ੍ਤਾ. ‘‘ਪਰਤੋ ‘ਸਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਸੁ ਮਹਾਬੋਧਿਯਙ੍ਗਣਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤੀਸੁ ਏਕਾ ਬਹਿ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਆਪਤ੍ਤੀ’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਵਿਹਾਰੋ ਨ ਕਪ੍ਪਿਯਭੂਮੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਞ੍ਚਿਨਗਰੇ ਖਨ੍ਧਧਮ੍ਮਵਿਹਾਰੋ ਵਿਯ, ਕਾਵੀਰਪਟ੍ਟਨੇ ਸਾਰੀਧਮ੍ਮਵਿਹਾਰੋ ਵਿਯ ਚ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਸੋ ਵਿਹਾਰੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੀਮਬਦ੍ਧਸੁਖਤ੍ਥਂ ਗਾਮਨ੍ਤਰਭਾਵੇ ਨਿਰਨ੍ਤਰਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਤ੍ਥਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤਿਯਾ, ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਿਯਾਪਿ ਗਾਮਨ੍ਤਰਾਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਅਪਰੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚਤੁਗਾਮਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਵਂਵਿਧੇ ਵਿਹਾਰੇ ਸੀਮਂ ਬਨ੍ਧਨ੍ਤੇਹਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋਪਿ ਤੇ ਗਾਮਾ ਸੋਧੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਂਵਿਦਹਿਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਵਾ ਮਾਤੁਗਾਮੇਨ ਵਾ ਥੇਯ੍ਯਸਤ੍ਥੇਨ ਵਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਤਂ ਵਿਹਾਰਂ ਓਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿਯਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ ਏਕਤੋਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ‘‘ਗਾਮਨ੍ਤਰੇ ਗਾਮਨ੍ਤਰੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਏਕੇ.

ਦੁਤਿਯਪਾਦੁਦ੍ਧਾਰੇ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਚੇ ਦੁਤਿਯੋ ਪਾਦੁਦ੍ਧਾਰੋ ਕਪ੍ਪਿਯਭੂਮਿਯਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋ, ਅਕਪ੍ਪਿਯਭੂਮਿਯਂ ਏਵ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸੋ. ‘‘ਉਭਯਤੀਰੇਸੁ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ, ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨੂਪਚਾਰਸ੍ਸੇਤ੍ਥ ਸਮ੍ਭਵਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ, ਤਂ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਸਵਨੂਪਚਾਰੋ ਹੇਤ੍ਥ ਨਦੀਪਾਰੇ, ਗਾਮਨ੍ਤਰੇ ਵਾ ਅਪ੍ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ. ਅਨ੍ਧਕਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਪਰਤੀਰਤੋ ਨਦਿਂ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਨੂਪਚਾਰਤੋ ਦਾਰੂਨਿ, ਪਣ੍ਣਾਨਿਵਾ ਮਗ੍ਗਿਤ੍ਵਾ ਆਨੇਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਤਿਚੀਵਰਾਨਿ ਪਰਤੀਰੇ ਓਤਾਪੇਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਓਰਿਮਤੀਰਮੇਵ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਆਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤੁਕਾਮਤਾਯ ਪਵਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਨ੍ਹਾਯਨਾਦਿਕਿਚ੍ਚੇਨ ਪਵਿਟ੍ਠਾਨਂ ਕਤ੍ਥੇਵਾਲਯਸਮ੍ਭਵਾ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਗਾਮਨ੍ਤਰੇ ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਰਤੀਰਤੋ ਨਦਿਂ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਨੂਪਚਾਰਤੋ ਦਾਰੂਨਿ ਪਣ੍ਣਾਨਿ ਸਕਗਾਮਤੋ ਥੋਕਮ੍ਪਿ ਤਰਣਵਾਰੇਨ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ ਕਿਰ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਪਵਿਸਿਤੁਂ.

ਅਗਾਮਕੇ ਅਰਞ੍ਞੇਤਿ ਅਗਾਮਲਕ੍ਖਣੇ ਅਰਞ੍ਞੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਮਿਨਾ ਆਪਤ੍ਤਿਖੇਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਇਦਂ ਆਪਤ੍ਤਿਖੇਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੁਪਸ੍ਸਯਤੋ ਗਾਮਸ੍ਸ ਇਨ੍ਦਖੀਲਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਤਿ, ਸਾ ਅਸਨ੍ਤੇ ਗਾਮੇ ਗਣਮ੍ਹਾ ਓਹੀਯਨਾਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਦਸ੍ਸਨਸਵਨੂਪਚਾਰਾਭਾਵੇਪਿ ਪਗੇਵ ਗਾਮੇ ਇਨ੍ਦਖੀਲਾਤਿਕ੍ਕਮਨਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸਚੇ ਤਤ੍ਥ ਏਕਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਦਸ੍ਸਨਸਵਨੂਪਚਾਰਾਤਿਕ੍ਕਮਨਕ੍ਖਣੇ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਰਞ੍ਞਮਗ੍ਗਗਮਨਕਾਲੇ ਏਵਾਯਂ ਵਿਧੀਤਿ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਗਾਮਤੋ ਪਨ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤੀ ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਗਾਮਕਂ ਅਰਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਆਰਾਧਿਕਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਗਾਹਿਕਾ ਲਜ੍ਜਿਨਿਯੋ, ਤਾ ਕੋਪੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਨ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਗਚ੍ਛਤਿ ਚੇ, ਗਾਮਨ੍ਤਰਨਦੀਪਾਰਰਤ੍ਤਿਵਿਪ੍ਪਵਾਸਗਣਮ੍ਹਾ ਓਹੀਯਨਾਪਤ੍ਤੀਹਿ ਨ ਮੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਗਣਮ੍ਹਾ ਓਹੀਯਨਾਪਤ੍ਤਿ ਸਕਿਂਯੇਵਾਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਤਰਾ ਗਾਮੇ ਗਾਮੇ ਪਾਰੇ ਪਾਰੇ ਅਰੁਣੇ ਅਰੁਣੇ ਚਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਅਸਾਧਕਾਨਿ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ‘‘ਮਹਾਬੋਧਿਯਙ੍ਗਣਨ੍ਤਿਆਦਿ ਏਵਂ ਗਾਮਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨੇਪਿ ਇਮਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ.

ਤਤਿਯਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.