੨. ਭੂਤਗਾਮਵਗ੍ਗੋ

੧. ਭੂਤਗਾਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੮੯. ਫਰਸੁਂ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਭਾਵਂ ਜਾਨਾਪੇਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਅਯਂ ਫਰਸੁਂ ਉਗ੍ਗਿਰੀਤਿ ਚੇ? ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਨ੍ਤਿਆਦਿ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਹਾਰੋ. ‘‘ਆਕੋਟੇਸਿ ਛਿਨ੍ਦੀਤਿ ਚ ਵਚਨਤੋ ਰੁਕ੍ਖਦੇਵਤਾਨਂ ਹਤ੍ਥਾਨਿ ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਨ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਅਚ੍ਛੇਜ੍ਜਾਨੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

੯੦-੯੨. ਭਵਨ੍ਤਿ ਅਹੁਵੁਞ੍ਚਾਤਿ ਦ੍ਵਿਕਾਲਿਕੋ ਭੂਤਸਦ੍ਦੋ. ਯਦਿ ਬੀਜਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ ਬੀਜਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ, ਤਦੇਵ ਸਨ੍ਤਕਂ ਯਦਿਦਂ. ਸੋਵ ਕੁਕ੍ਕੁਟੋ ਮਂਸਿਮਕ੍ਖਿਤੋਤਿ ਅਯਮੇਵ ਹਿ ਪਰਿਹਾਰੋ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁਪਿ ਹਿ ‘‘ਬੀਜੇ ਬੀਜਸਞ੍ਞੀ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਯਂ ਬੀਜਂ ਭੂਤਗਾਮੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਬੀਜੇ ਭੂਤਗਾਮਬੀਜੇਤਿ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ. ਅਮੂਲਕਤ੍ਤਾ ਕਿਰ ਸਮ੍ਪੁਣ੍ਣਭੂਤਗਾਮੋ ਨ ਹੋਤਿ, ‘‘ਸਮੂਲਪਤ੍ਤੋ ਏਵ ਹਿ ਭੂਤਗਾਮੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਕਾਰਣਂ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਭੂਤਗਾਮਮੂਲਤ੍ਤਾਤਿ ਭੂਤਗਾਮਤੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਅਭੂਤਗਾਮਮੂਲਂ, ਭੂਤਗਾਮਸ੍ਸ ਅਮੂਲਕਤ੍ਤਾ ਵਾ. ਨ ਹਿ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞੋ ਭੂਤਗਾਮੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਦ੍ਵਿਧਾਪਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਪਿਯਙ੍ਗੁ ਅਸਨਰੁਕ੍ਖੋ ਵਡ੍ਢਨਤ੍ਤਚੋ ਖਜ੍ਜਫਲੋ, ‘‘ਪੀਤਸਾਲੋ’’ਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਮੂਲਕਭੂਤਗਾਮੇ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਨਾਲ਼ਿਕੇਰਸ੍ਸੇਵਾਯਂ. ਘਟਪਿਟ੍ਠਿਜਾਤਤ੍ਤਾ, ਬੀਜਗਾਮਾਨੁਲੋਮਤ੍ਤਾ ਚ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੁ. ਨ ਵਾਸੇਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਦੁਰੂਪਚਿਣ੍ਣਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ, ‘‘ਯੇਸਂ ਰੁਕ੍ਖਾਨਂ ਸਾਖਾ ਰੁਹਤੀਤਿ ਵਚਨਤੋ ਯੇਸਂ ਨ ਰੁਹਤਿ, ਤੇਸਂ ਸਾਖਾਯ ਕਪ੍ਪਿਯਕਰਣਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮੁਦ੍ਦਤਿਣਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਨਾਮਂ. ‘‘ਮੁਞ੍ਜਤਿਣਨ੍ਤਿ ਪਾਠੋ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ.

ਸਮਣਕਪ੍ਪੇਹੀਤਿ ਸਮਣਵੋਹਾਰੇਹਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ‘‘ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਆਣਤ੍ਤਿਯਾ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨਾਪਿ ਸਾਮਣੇਰਾਦਿਨਾ ‘‘ਕਪ੍ਪਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾਵ ਅਗ੍ਗਿਪਰਿਜਿਤਂ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਅਗ੍ਗਿਪਰਿਜਿਤਾਦੀਨਿ ਵਿਯ ਕਪ੍ਪਿਯਤ੍ਤਾ ਅਬੀਜਨਿਬ੍ਬਟ੍ਟਬੀਜਾਨਿਪਿ ‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ ਸਮਣਕਪ੍ਪੇਹੀ’’ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੨੫੦) ਏਤ੍ਥ ਪਵਿਟ੍ਠਾਨਿ, ਯਥਾਲਾਭਤੋ ਵਾ ਸਮਣਕਪ੍ਪਵਚਨਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਕਪ੍ਪਿਯ’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ‘ਕਪ੍ਪ’ਨ੍ਤਿ ਚੇ ਵਦਤਿ, ‘ਵਟ੍ਟਤੀ’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਕਪ੍ਪਿਯ’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਂ ਸਕਸਕਭਾਸਾਯਪਿ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਪ੍ਪਿਯਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ‘ਕਪ੍ਪਿਯਂ’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ‘‘ਇਤਰੇਨ ਪਨ ਯਾਯ ਕਾਯਚਿ ਭਾਸਾਯਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਉਚ੍ਛੁਂ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਦਾਰੁਂ ਵਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਿਰਦ੍ਧੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਆਚਰਿਯਾ ਪਨ ‘‘ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਕਾਰੇਤਬ੍ਬਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਕਪ੍ਪਿਯਨ੍ਤਿ ਸਿਤ੍ਥਾਦਿਂ ਕਾਰੇਤਿ, ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਵਦਨ੍ਤਾ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਨਭਾਵੇਨੇਵ ਵਿਰਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਕਤੇਪਿ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਜਾਤਂ. ਯਦਿ ਨ ਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯ, ਸਿਤ੍ਥਾਦਿਮ੍ਹਿ ਕਤੇ ਨ ਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯਾਤਿ, ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ. ਉਟ੍ਠਿਤਸੇਵਾਲਘਟਂ ਆਤਪੇ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਵਿਕੋਪੇਤੁਕਾਮਤਾਯ ਸਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਯੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ. ‘‘ਪੁਪ੍ਫਰਜ੍ਜੁਭਾਜਨਗਤਿਕਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਨਾਲ਼ੇ ਵਾ ਬਦ੍ਧਪੁਪ੍ਫਕਲਾਪੇ ਨਾਲ਼ਸ੍ਮਿਂ ਕਤੇਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਪ੍ਫਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪੋਰਾਣਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ‘‘ਬੀਜਗਾਮੇਨ ਭੂਤਗਾਮੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਭੂਤਗਾਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਅਞ੍ਞਵਾਦਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੯੮-੯. ਅਞ੍ਞਂ ਵਦਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞਵਾਦਕਂ, ‘‘ਵਚਨਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ‘‘ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮ’’ਨ੍ਤਿ ਪਾਠੋ. ਉਗ੍ਘਾਤੇਤੁਕਾਮੋਤਿ ਸਮੋਹਨਿਤੁਕਾਮੋ, ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋਤਿ ਪੋਰਾਣਾ.

੧੦੦. ‘‘ਸੁਦਿਟ੍ਠੋ ਭਨ੍ਤੇ, ਨ ਪਨੇਸੋ ਕਹਾਪਣੋਤਿਆਦੀਸੁ ਅਨਾਰੋਪਿਤੇ ਦੁਕ੍ਕਟੇਨ ਮੁਸਾਵਾਦਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ, ਅਰੋਪਿਤੇ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਦ੍ਵਯਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬਂ.

੧੦੨. ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਵਾ ਵਗ੍ਗੇਨ ਵਾ ਨ ਕਮ੍ਮਾਰਹਸ੍ਸ ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਮਯਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਮਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਵਾ ਸਙ੍ਘੋ ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਵਾ ਕਮ੍ਮਂ, ਵਗ੍ਗੇਨ ਵਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਕਮ੍ਮਾਰਹਸ੍ਸ ਵਾ ਮੇ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਨ ਕਥੇਤੀਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.

ਅਞ੍ਞਵਾਦਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਉਜ੍ਝਾਪਨਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧੦੩. ‘‘ਛਨ੍ਦਾਯਾ’’ਤਿ ਅਕ੍ਖਰਕ੍ਖਰਾਯਾਤਿਆਦਿ ਵਿਯ ਲਿਙ੍ਗਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਛਨ੍ਦਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ. ਯੇਸਂ ਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ, ਤੇਸਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਛਨ੍ਦਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

੧੦੬. ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਕਰਣਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਅਞ੍ਞਂ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞੇਨ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਨ. ਤਸ੍ਸ ਵਾਤਿ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ. ‘‘ਸਮ੍ਮੁਤਿਕਾਲੇ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਵਿਰਹਾਦਯੋ ਅਸਮ੍ਮਤਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿ, ‘‘ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਲਦ੍ਧਸਮ੍ਮੁਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨੇਨ ਵਿਨਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਙ੍ਘੇਨਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਙ੍ਘੇਨ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਅਸ੍ਸਾਵੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਵੇਸੋ ਭਾਰੋ’’ਤਿ ਕੇਵਲਂ ਆਰੋਪਿਤਭਾਰੋ. ਕੇਵਲ-ਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਅਸ੍ਸਾਵਿਤਭਾਵਮਤ੍ਤਮੇਵ ਦੀਪੇਤਿ. ਸਯਮੇਵਾਤਿ ਇਤਰੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਨੁਮਤਿਯਾ. ਅਭੂਤੇਨ ਖੀਯਨਕਸ੍ਸ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸ ਕਥਂ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਚੇ? ਇਮਿਨਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਨ. ਮੁਸਾਵਾਦੇ ਆਪਤ੍ਤਿਯੇਵ ਦ੍ਵੇ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯੋ ਵੁਤ੍ਤਾ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਪਯੋਗੇ ਰੁਕ੍ਖਾਦਿਛਿਨ੍ਦਨਾਦੀਸੁ ਵਿਯ, ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬਂ.

ਉਜ੍ਝਾਪਨਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਪਠਮਸੇਨਾਸਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧੧੦. ‘‘ਏਵਞ੍ਚਿਦਂ ਭਗਵਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ, ਪਰਿਵਾਰੇ ‘‘ਏਕਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਏਕਾ ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਪਰਿ. ੨੨੬) ਵਚਨਤੋ ਚ ਇਧ ਅਤ੍ਥਿ ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸਿਦ੍ਧਂ, ‘‘ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯਾਥਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਕੇਵਲਂ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠਮਾਸੇ…ਪੇ… ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਕਸ੍ਮਾਤਿ ਚੇ? ਪਠਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ਅਵਿਸੇਸਤ੍ਤਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਾ ਏਤ੍ਥ ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ? ਅਜ੍ਝੋਕਾਸੇਤਿ. ਅਯਮਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਚੇ? ਅਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਪਨ ਓਕਾਸਮਤ੍ਤਦੀਪਨਂ, ਦੁਤਿਯਂ ਚਾਤੁਵਸ੍ਸਿਕਮਾਸਸਙ੍ਖਾਤਕਾਲਦੀਪਨਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਏਕਂ ਕਾਲੋਕਾਸਂ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਜ੍ਝੋਕਾਸੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਭਗਵਾ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨੇਵ ਮਾਤਿਕਾਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਪਠਮਸੇਨਾਸਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਚ ਯਦਾ ਚ ਸਨ੍ਥਰਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਮਿਧ ਅਜ੍ਝੋਕਾਸਸਙ੍ਖ੍ਯਮੇਵ ਗਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਹੇਮਨ੍ਤਕਾਲਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਸਮਯਤ੍ਤਾ ਇਦਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਿਦਾਨਾਨਪੇਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ, ਤਥਾ ਹਿ ਅਜ੍ਝੋਕਾਸਪਦਸਾਮਤ੍ਥਿਯੇਨ ਅਯਂ ਵਿਸੇਸੋ – ਵਸ੍ਸਾਨਕਾਲੇ ਓਵਸ੍ਸਕਟ੍ਠਾਨੇ ਅਜ੍ਝੋਕਾਸੇ, ਮਣ੍ਡਪਾਦਿਮ੍ਹਿ ਚ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਹੇਮਨ੍ਤਕਾਲੇ ਪਕਤਿਅਜ੍ਝੋਕਾਸੇ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਸਬ੍ਬਮਿਧ ਓਵਸ੍ਸਕੇਪਿ ਮਣ੍ਡਪਾਦਿਮ੍ਹਿ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਯਤ੍ਥ ਹਿਮਵਸ੍ਸੇਨ ਸੇਨਾਸਨਂ ਨ ਤੇਮੇਤਿ, ਗਿਮ੍ਹਕਾਲੇ ਪਕਤਿਅਜ੍ਝੋਕਾਸੇਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਅਕਾਲਮੇਘਾਦਸ੍ਸਨੇਯੇਵਾਤਿ ਅਯਂ ਵਿਸੇਸੋ ‘‘ਅਟ੍ਠ ਮਾਸੇ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਅਵਸ੍ਸਿਕਸਙ੍ਕੇਤੇ’’ਤਿ ਚ ਏਤੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਦਾਨਂ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤੋਪਿ ਸਿਦ੍ਧੋ.

ਕਿਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋ – ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸਿਤਵਿਸੇਸੋਵ. ਚਮ੍ਮਾਦਿਨਾ ਓਨਦ੍ਧਕੋ ਵਾ ਨਵਵਾਯਿਮੋ ਵਾ ਨ ਸੀਘਂ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ. ਕਾਯਾਨੁਗਤਿਕਤ੍ਤਾਤਿ ਕਾਯੇ ਯਤ੍ਥ, ਤਤ੍ਥ ਗਤਤ੍ਤਾ. ਸਙ੍ਘਿਕਮਞ੍ਚਾਦਿਮ੍ਹਿ ਕਾਯਂ ਫੁਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮਸਿਰਿਤ੍ਥੇਰੋ. ‘‘ਸਙ੍ਘਿਕਂ ਪਨ ‘ਅਜ੍ਝੋਕਾਸਪਰਿਭੋਗੇਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਥ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਥਾਸੁਖ’ਨ੍ਤਿ ਦਾਯਕਾ ਦੇਨ੍ਤਿ ਸੇਨਾਸਨਂ, ਏਵਰੂਪੇ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਨ੍ਧਕਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵਚਨਤੋ, ਇਧ ਚ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਾਭਾਵਤੋ ਵਟ੍ਟਤਿ. ‘‘ਅਞ੍ਞਞ੍ਚ ਏਵਰੂਪਨ੍ਤਿ ਅਪਰੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਪਾਦਟ੍ਠਾਨਾਭਿਮੁਖਾਤਿ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਦਪਤਨਟ੍ਠਾਨਾਭਿਮੁਖਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਦਟ੍ਠਾਨਾਭਿਮੁਖਨ੍ਤਿ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਤਕ੍ਕੋ.

੧੧੧. ‘‘ਪਾਦੁਦ੍ਧਾਰੇਨਾਤਿ ਬਹਿਉਪਚਾਰੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਸ੍ਸ ਵਿਯ. ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ? ਪਚ੍ਛਾ ਆਗਤੇਹਿ ਵੁਡ੍ਢਤਰੇਹਿ ਉਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤੋ. ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਸ੍ਸ ਪਨ ਅਨੁਟ੍ਠਪੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ‘‘ਅਨਾਣਤ੍ਤਿਯਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਮ੍ਪਿ ਤਸ੍ਸ ਭਾਰੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੧੧੨. ਪਰਿਹਰਣੇਯੇਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚਾਰਣੇਤਿ ਧਮ੍ਮਸਿਰਿਤ੍ਥੇਰੋ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕਕਰਣੇਤਿ ਉਪਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ. ਬੀਜਨੀਪਤ੍ਤਕਂ ਚਤੁਰਸ੍ਸਬੀਜਨੀ.

੧੧੩. ‘‘ਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਾ ਸਾਮਣੇਰੋ ਵਾ…ਪੇ… ਲਜ੍ਜੀ ਹੋਤੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਲਜ੍ਜਿਂ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਾਠੇ ‘‘ਕੇਨਚਿ ਪਲਿਬੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਚ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਪਲਿਬੁਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਸੇਨਾਸਨਂਯੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾਪਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਂ ਵਾ’’ਤਿ ਪਾਠੋ.

ਪਠਮਸੇਨਾਸਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਦੁਤਿਯਸੇਨਾਸਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧੧੬-੭. ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਮਟ੍ਠਕਥਾਸੁ, ਤਥਾਪਿ ਪਦਟ੍ਠਾਦਯੋਪਿ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ ਏਵ. ਅਨੁਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ‘‘ਅਞ੍ਞਂ ਅਤ੍ਥਰਣਾਦਿ ਅਕਪ੍ਪਿਯਤ੍ਤਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਮਞ੍ਚਂ ਵਾ ਪੀਠਂ ਵਾ ਵਿਹਾਰੇ ਵਾ ਵਿਹਾਰੂਪਚਾਰੇ ਵਾ’ਤਿ ਇਮਿਨਾਪਿ ਸਂਸਨ੍ਦਨਤ੍ਥਂ ‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਅਥ ਖੋ’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪਚਾਰਮਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤਂ ‘‘ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ’’ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਨਤ੍ਥਿ.

੧੧੮. ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾਪਿ ਗਨ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਅਸਤਿਯਾ ਗਚ੍ਛਤੋਪਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਆਪੁਚ੍ਛਨਂ ਪਨ ਵਤ੍ਤਂ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਤੋ ਵਤ੍ਤਭੇਦਦੁਕ੍ਕਟਤ੍ਤਾ. ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਸੇਨਾਸਨੇ ਸਙ੍ਘਿਕਸੇਯ੍ਯਂ, ਸਙ੍ਘਿਕਸੇਨਾਸਨੇ ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਸੇਯ੍ਯਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਯੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ. ਕਸ੍ਮਾ? ‘‘ਸੇਯ੍ਯਾਮਤ੍ਤਮੇਵ ਨਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਇਧ ਪਨ ‘‘ਪਲਿਬੁਦ੍ਧਂ ਪਲਿਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਦੁਵਿਧਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਿ.

ਦੁਤਿਯਸੇਨਾਸਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬. ਅਨੁਪਖਜ੍ਜਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧੨੧. ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯੇਸੁਯੇਵ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਕੇਚਿ. ਪਾਦੇ ਧੋਵਿਤ੍ਵਾਤਿਆਦਿਮ੍ਹਿ ਪਵਿਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਪਾਦਧੋਵਨਪਾਸਾਣਤੋ ਯਾਵ ਮਞ੍ਚਪੀਠਂ ਪਸ੍ਸਾਵਤ੍ਥਾਯ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਯਾਵ ਪਸ੍ਸਾਵਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ‘‘ਪਸ੍ਸਾਵਤ੍ਥਾਯ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ’’ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ‘‘ਪਸ੍ਸਾਵਟ੍ਠਾਨਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਪਸ੍ਸਾਵਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਪੋਤ੍ਥਕੇ. ਤਥਾ ਹਿ ਮਾਤਿਕਾਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਅਨੁਪਖਜ੍ਜਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ‘‘ਪਵਿਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਦਧੋਵਨਪਾਸਾਣਤੋ ਯਾਵ ਮਞ੍ਚਪੀਠਂ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮਞ੍ਚਪੀਠਤੋ ਯਾਵ ਪਸ੍ਸਾਵਟ੍ਠਾਨਂ, ਤਾਵ ਉਪਚਾਰੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਾਦੇ ਧੋਵਿਤ੍ਵਾ ਪਵਿਸਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਪਸ੍ਸਾਵਤ੍ਥਾਯ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਦ੍ਵਾਰੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਪਾਦਧੋਵਨਪਾਸਾਣਤੋ, ਪਸ੍ਸਾਵਟ੍ਠਾਨਤੋ ਚ ਮਞ੍ਚਪੀਠ’’ਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਪੋਤ੍ਥਕੇ ਪਾਠੋ, ਸੋ ਅਪਾਠੋ. ਕਸ੍ਮਾ? ਮਞ੍ਚਪੀਠਾਨਂ ਉਪਚਾਰਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਪਵਿਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਯਾਵ ਮਞ੍ਚਪੀਠਾਨਂ ਉਪਚਾਰੋ, ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਪਸ੍ਸਾਵਟ੍ਠਾਨਂ ਵਚ੍ਚਕੁਟਿਚਙ੍ਕਮਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਤ੍ਥੇਨ ਯਥਾ ਸਂਸਨ੍ਦਤਿ, ਤਥਾਵਿਧੋ ਪਾਠੋਤਿ ਆਚਰਿਯੋ.

੧੨੨. ਉਪਚਾਰਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਉਪਚਾਰਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ‘‘ਦਸ੍ਸਨਸਵਨੂਪਚਾਰੇਪਿ ਸਨ੍ਥਰਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ.

ਅਨੁਪਖਜ੍ਜਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧੨੬-੭. ਛਸਤ੍ਤਕੋਟ੍ਠਕਾਨਿ ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦ੍ਵਾਰਕੋਟ੍ਠਕਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ‘‘ਨਿਕ੍ਖਮਾ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਰੁਚਿਯਾ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ; ਇਧ ਅਗ੍ਗਿਸਾਲਾਦਿ ਏਵ ਉਪਚਾਰੋਤਿ.

ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੮. ਵੇਹਾਸਕੁਟਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧੨੯. ‘‘ਪਮਾਣਮਜ੍ਝਿਮਸ੍ਸ ਗਲਪ੍ਪਮਾਣੇ ਦਿਨ੍ਨਤੁਲਾਪਿ ਵੇਹਾਸਕੁਟਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ, ‘‘ਨ ਸਾ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਵੇਹਾਸਕੁਟਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੯. ਮਹਲ੍ਲਕਵਿਹਾਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧੩੫. ਯਾਵ ਦ੍ਵਾਰਕੋਸਾਤਿ ਦ੍ਵਾਰਸਮੀਪਾ, ਯਾਵ ਭਿਤ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਂ ਸੁਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਵਾਟਵਿਤ੍ਥਾਰਪ੍ਪਮਾਣੋਤਿ ਹਤ੍ਥਪਾਸਸ੍ਸਾਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ, ਸਮਨ੍ਤਾ ਕਵਾਟਵਿਤ੍ਥਾਰਪ੍ਪਮਾਣਉਪਚਾਰਸ੍ਸ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਅਪਰਿਪੂਰਉਪਚਾਰਾਪਿ ਹੋਤਿ. ਆਲੋਕਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਆਲੋਕਂ ਸਨ੍ਧੇਤਿ ਪਿਧੇਤੀਤਿ ਸਨ੍ਧਿ ਏਵ ਆਲੋਕਸਨ੍ਧਿਨਾਮਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਵਾਤਪਾਨਕਵਾਟਲੇਪਕਮ੍ਮੇ ਅਪ੍ਪਹਰਿਤਟ੍ਠਾਨਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥਿ.

੧੩੬. ਇਟ੍ਠਕਾਤਿ ਛਦਨਕਪਾਲਾਸਿਲਾਦਿਇਟ੍ਠਕਾ. ਛਦਨੂਪਰੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਠਮਂ ਤਾਵ ਏਕਵਾਰਂ ਅਪਰਿਸੇਸਂ ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਛਾਦਨਦਣ੍ਡਕੇ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਵਾਰਂ ਤਥੇਵ ਛਾਦੇਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਤਤਿਯਵਾਰਚਤੁਤ੍ਥਵਾਰੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਮਗ੍ਗੇ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਤਤਿਯਮਗ੍ਗਂ ਆਣਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ‘‘ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਛਾਦਾਪੇਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਯੁਜ੍ਜਤਿ.

ਪੋਰਾਣਾ ਪਨ ‘‘ਪਠਮਵਾਰੇਯੇਵ ਤਯੋ ਮਗ੍ਗੇ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਚਤੁਤ੍ਥਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ, ਚਤੁਤ੍ਥਲੇਪਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਆਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਛਦਨੇ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਿਨਿਦਾਨੇਨ ਸਮੇਤਿ, ਲੇਪੇ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਿਤਿਕਚ੍ਛੇਦੇਨ ਸਮੇਤਿ. ਤਥਾਪਿ ਸੋ ਨ ਯੁਤ੍ਤੋਵ. ਨਿਦਾਨੇ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਞ੍ਚ ਸਿਦ੍ਧਲੇਪਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਸੋਵਾਪਿ ਅਚ੍ਛਨ੍ਨੇ, ਛਨ੍ਨੇਵਾਪਿ ਅਨੇਕਸੋ ਪਰਿਯਾਯਸ੍ਸ ਤਤਿਯਸ੍ਸੇਵ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਨੋ ਸਮੇਤੀਤਿ ਆਚਰਿਯੋ. ‘‘ਦ੍ਵੇ ਮਗ੍ਗੇ’’ਤਿ, ‘‘ਦ੍ਵੇ ਛਦਨੇ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਤਤਿਯਵਾਰਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਏਵਂ ਛਾਦਾਪੇਹੀ’ਤਿ ਆਣਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਉਪਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ਵਦਤਿ ਕਿਰ.

ਮਹਲ੍ਲਕਵਿਹਾਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੧੦. ਸਪ੍ਪਾਣਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧੪੦. ਸਪ੍ਪਾਣਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵ.

ਸਮਤ੍ਤੋ ਵਣ੍ਣਨਾਕ੍ਕਮੇਨ ਭੂਤਗਾਮਵਗ੍ਗੋ ਦੁਤਿਯੋ.