ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਵਣ੍ਣਨਾ

੫. ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਕਣ੍ਡੋ

੧. ਮੁਸਾਵਾਦਵਗ੍ਗੋ

੧. ਮੁਸਾਵਾਦਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧. ਵਾਦਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਵਾਦਜਪ੍ਪਵਿਤਣ੍ਡਸਙ੍ਖਾਤੋ ਤਿਵਿਧੋਪਿ ਕਥਾਮਗ੍ਗੋ ‘‘ਵਾਦੋ’’ ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਸੁ ‘‘ਤਿਤ੍ਥਿਯੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਵਾਦਂ ‘‘ਸੇਸਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਛਲਜਾਤਿਨਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠਾਨਕੁਸਲਤਾਯ ਕਦਾਚਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਵਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਤਥਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਚਨਂ ਪਟਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਅਵਜਾਨਾਤਿ. ਏਵਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਥਾ ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਨਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚਰਤਿ. ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸਂ ਪਟਿਸ੍ਸੁਣਿਤ੍ਵਾ ਅਸਚ੍ਚਾਯਨ੍ਤੋ ਸਙ੍ਕੇਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਸਂਵਾਦੇਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਸੋ ਵਾਦਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਸਮਾਨੋ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਵਤ੍ਥੁਞ੍ਚ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤੋ ਵਿਚਰਤੀਤਿ ਏਵਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾਦੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੨੭੯; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੭; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੫; ਮਹਾਨਿ. ੨੭) ਪਠਮਮਾਰਦ੍ਧੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾਦੇ. ‘‘ਯਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਤਦਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੧੫) ਨੋ ਸਮਯੋ. ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਮਂ ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਪ. ੨੦੩-੨੦੪; ਮ. ਨਿ. ੨.੨੧੫) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਨ ਤਂ ਨ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਨੋ ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਂ ਪਰਵਾਦੀ ‘‘ਯਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਤਦਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਿਦ੍ਧਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਭਮੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਵਿਰੋਧਿ ਵਿਰੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਦੋਸਂ ਆਰੋਪੇਸ੍ਸਤੀਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਠਮਵਾਦੇ ਕਞ੍ਚਿ ਦੋਸਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਨ੍ਤੋ ਆਰੋਪਿਤੇ ਵਾ ਦੋਸੇ ਅਨਾਰੋਪਿਤੇ ਵਾ ‘‘ਨਾਯਂ ਮਮ ਵਾਦੋ’’ਤਿ ਤਂ ਅਵਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਸਸ੍ਸਤ’’ਨ੍ਤਿ, ‘‘ਅਨਤ੍ਤਾ ਇਤਿ ਨਿਚ੍ਛਯਾ’’ਤਿ ਚ ਸੁਤ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਪਠਮਵਾਦਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੋਸਤਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਮੇਵ ਅਯਂ ਵਾਦੋ’’ਤਿ ਤਮੇਵ ਪਚ੍ਛਾ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ. ਏਵਂ ਤਤ੍ਥ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਾਨਿਸਂਸਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਨ੍ਤੋ ਤਂ ਪਟਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਯਦਿ ਅਨਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਧਮ੍ਮਾ ਏਵ ਨ ਤੇ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਸਭਾਵਂ ਧਾਰੇਨ੍ਤੀਤਿ ਹਿ ‘‘ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ.

ਅਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਤ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਭਾਵਵਾਚੀਤਿ ਏਵਂ ਆਰੋਪਿਤੇ ਵਾ ਦੋਸੇ ਅਨਾਰੋਪਿਤੇ ਵਾ ਦੋਸੋਤਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਾਯਂ ਮਮ ਵਾਦੋ’’ਤਿ ਤਮੇਵ ਪਠਮਵਾਦਂ ਪਚ੍ਛਾ ਅਵਜਾਨਾਤਿ. ਅਥ ਸੋ ਪਰਵਾਦੀ ਸਪਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸੇਧੇ ਪਟਿਜਾਨਨਤ੍ਤਾਪਨਯਨਂ. ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ ਪਤ੍ਯਾਸ੍ਸ ਇਤਿ ਵਚਨਤੋ ‘‘ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਅਞ੍ਞਾ ਸੋ ਨਾਮ ਤੇ ਨਿਗ੍ਗਹੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸਭਾਵਾਤਿਰਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਪਟਿਸੇਧਾਧਿਪ੍ਪਾਯਤੋ ਸਭਾਵਤੋ ਅਤਿਰਿਤ੍ਤਂ ਬਾਲਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਮਤ੍ਤਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਅਨਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਮੇ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਕਥਾ, ਸਾ ਚ ਤਦਵਤ੍ਥਾਯੇਵਾਤਿ ਨ ਮੇ ਤਂ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾਪਨਯਨਂ ਅਤ੍ਥਿ, ‘‘ਨਾਯਂ ਮਮ ਵਾਦੋ’’ਤਿ ਅਵਜਾਨਨਂ ਪਨ ਸਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਅਨਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਨ ਵਦਾਮੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਕਤਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾਪਨਯਨਂ ਕਾਰਣਂ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤਿ. ‘‘ਅਨਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬੇਵ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਅਤ੍ਤ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਭਾਵਵਾਚਿਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਕਾਰਣਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤੇਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾਪਨਯਨਂ ਕਤਂ. ਤਮਞ੍ਞਕਾਰਣਂ ਪਚ੍ਛਾ ਦਸ੍ਸਿਤੇਨ ਅਞ੍ਞੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਯਸ੍ਮਾ ਨ ਕੇਵਲਂ ਯਥਾਦਸ੍ਸਿਤਨਯੇਨ ਸੋ ਅਤ੍ਥਮੇਵ ਅਵਜਾਨਾਤਿ, ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ ਚ, ਕਿਨ੍ਤੁ ਵਚਨਮ੍ਪਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਪਾਚਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧) ‘‘ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਤੋ’’ਤਿ ਪਠਮਂ ਕਾਰਣਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪਰਵਾਦਿਨਾ ‘‘ਯਦਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਤੋ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਤੇ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਸਿਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਨ ਮਯਾ ‘ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਤੋ’ਤਿ ਕਾਰਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘ਜਾਤਿਧਮ੍ਮਤੋ’ਤਿ ਮਯਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਤਯਾ ਬਧਿਰਤਾਯ ਅਞ੍ਞੇਨ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਿਤਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਦਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਤੋ’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ‘ਜਾਤਿਧਮ੍ਮਤੋ’ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਦਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਵਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤੋ ਤਂ ਅਵਜਾਨਨਂ ਇਮਿਨਾ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤਿ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ.

੨. ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚਾਤਿ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥਦ੍ਵਯਂ ਦੀਪੇਤੀਤਿ.

੩. ਅਪਿਚ ਮਿਚ੍ਛਾਵਾਚਾਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਤਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਮਿਚ੍ਛਾਵਾਚਾਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ. ਸੀਹਲ਼ਾਦਿਨਾਮਭੇਦਗਤਾਤਿ ਕੇਚਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਵਦਤੋ ਵਚਨਂ, ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਾ ਚੇਤਨਾਤਿ ਉਭਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਮਾਤਿਕਾਯਂ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਤਂ ਵਚਨਂ ਯਸ੍ਮਾ ਵਿਨਾ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਵਾਚਸਿਕਾ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ‘‘ਏਵਂ ਵਦਤੋ ਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਲੋਕਵੋਹਾਰੇਨ ਵਤ੍ਵਾ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਾ ਵਾ ਚੇਤਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵਦਤਿ. ਓਲ਼ਾਰਿਕੇਨੇਵਾਤਿ ਚੇਤਨਾਸਮੁਟ੍ਠਾਨਵਾਚਾਨਂ ਸੁਖੁਮਤ੍ਤਾ ਵਿਸਯਵਸੇਨੇਵ ਕਤਾਤਿ.

੯. ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਹੋਤੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠੋ ਅਸ੍ਸ, ਅਨੇਨ ਵਾ ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨ ਨ ਮਯਾ ਅਬ੍ਯਾਵਟੋ ਮਤੋ, ‘‘ਨ ਮਯਾ ਪਵਨ੍ਤੋ ਪਟੋ ਦਿਟ੍ਠੋ’’ਤਿਆਦਿਂ ਭਣਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਪਰਮਤ੍ਥਸੁਞ੍ਞਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ਏਵ ‘‘ਇਤ੍ਥਿਂ ਨ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਨ ਚ ਪੁਰਿਸ’’ਨ੍ਤਿ ਭਣਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਨ ਮੁਸਾਵਾਦੋ.

੧੧. ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿਯੇਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ‘‘ਕੇਲ਼ਿਂ ਕੁਰੁਮਾਨੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ‘‘ਵਾਚਾ ਗਿਰਾ…ਪੇ… ਵਾਚਸਿਕਾ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਉਜੁਕਂ ਸਨ੍ਧਾਯ, ਕਾਯੋ ਨ ਉਜੁਕੋ.

ਮੁਸਾਵਾਦਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਓਮਸਵਾਦਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧੩. ‘‘ਪੁਨ ਅਰੇ ਪਤ੍ਤੇਤਿ ਪੁਨ ਤਂ ਠਾਨਂ ਪਰਿਵਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਆਗਤੇ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਅਰੇ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾਰਪ੍ਪਦੇਸਨ੍ਤਿ ਭੂਮਿਂ. ਪੁਨ ਅਰੇਤਿ ਪੁਨ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਰੇ ਭੂਮਿਂ ਪਤ੍ਤੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਕੇਚਿ, ਤਂ ਨ ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਵਿਯ. ਜਾਪਿਤੋਤਿ ਪਰਾਜਿਤੋ, ‘‘ਪਰਾਜਿਤੋ’’ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ. ਪਾਪੇਸੀਤਿ ਅਭਿਭਵਸਿ. ਮਨਾਪਂ ਭਾਸਮਾਨਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਗਰੁਂ ਭਾਰਂ. ਉਦਬ੍ਬਹੀਤਿ ਆਕਡ੍ਢੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਨਾਦਰਤ੍ਥੇ ਵਾ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਧਨਞ੍ਚ ਨਂ ਅਲਾਭੇਸੀਤਿ ਯਥਾ ਸੋ ਧਨਂ ਅਲਭਿ, ਤਥਾ ਅਕਾਸੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

੧੫. ਪੁਬ੍ਬੇਤਿ ਨਿਦਾਨੇ. ਅਵਕਣ੍ਣਕਨ੍ਤਿ ਛਿਨ੍ਨਕਣ੍ਣਕਨਾਮਂ. ਜਵਕਣ੍ਣਕਨ੍ਤਿ ਵਙ੍ਕਕਣ੍ਣਕਨਾਮਂ. ਧਨਿਟ੍ਠਕਂ ਧਨਵਡ੍ਢਕਨਾਮਂ, ਸਿਰਿਵਡ੍ਢਕਨਾਮਂ ਕੁਲਵਡ੍ਢਕਸ੍ਸੇਵ ਨਾਮਂ. ਤਚ੍ਛਕਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਖਣਨਕਮ੍ਮਕਾਰਾ ਕੋਟ੍ਠਕਾ, ਪਾਸਾਣਕਮ੍ਮਕਾਰਾਤਿ ਕੇਚਿ. ‘‘ਮੁਦ੍ਦਾਤਿ ਪਬ੍ਬਗਣਨਾ. ਗਣਨਾਤਿ ਮਹਾਗਣਨਾ’’ਤਿ ਪੋਰਾਣਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਮਧੁਮੇਹਂ ਓਮੇਹ’’ਨ੍ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਥੂਲਕਾਯਸ੍ਸ ਮਂਸੂਪਚਯੋਤਿ ਏਕੇ. ਯਭ ਮੇਥੁਨੇ. ਵੀਤਰਾਗਤਾਦੀਹਿ ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤੋਪਿ ਕਿਲੇਸੇਹੇਵ ਕਿਰ ਅਕ੍ਕੋਸਤਿ ਨਾਮ, ਤਥਾ ‘‘ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤੋ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਕ੍ਕੋਸਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਏਕੇ. ਲਿਙ੍ਗਾਯਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਚ੍ਚੋਦਾਤਾਦਿਪਿ ਲਿਙ੍ਗਮੇਵ ਜਾਤਂ.

੧੬. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਦੇਤੀਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸੋ. ਭਣਤੀਤਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ. ਵਦੇਤੀਤਿ ਵਾ ਇਮਿਨਾ ਪਰਵਿਞ੍ਞਾਪਨਂ ਦੀਪੇਤਿ.

੨੬. ਅਞ੍ਞਾਪਦੇਸਵਾਰੇਸੁ ਪਨ ‘‘ਏਵਂ ਵਦੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਪੁਬ੍ਬੇ ਦਸ੍ਸਿਤਉਦ੍ਦੇਸਕ੍ਕਮਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ‘‘ਹੀਨੇਨ ਹੀਨਂ, ਹੀਨੇਨ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਂ, ਉਕ੍ਕਟ੍ਠੇਨ ਹੀਨਂ, ਉਕ੍ਕਟ੍ਠੇਨ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਜਾਤ੍ਯਾਦੀਸੁ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਚਤੁਧਾ ਚਤੁਧਾ ਦਸ੍ਸਿਤਉਦ੍ਦੇਸਕ੍ਕਮਸ੍ਸ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ‘‘ਏਵ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਰੋਤਿ. ‘‘ਹੀਨੇਨ ਹੀਨਂ ਵਦੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇਯੇਵ ਹਿ ‘‘ਏਵਂ ਵਦੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸੋ ਆਕਾਰੋ ਨਿਦਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਞ੍ਞਾਪਦੇਸੇਨ ਸੋ ਆਕਾਰੋ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਏਵਾਤਿ ਚੇ? ਨ, ਵਿਸੇਸਕਾਰਣਾਭਾਵਾ, ਤਤ੍ਥ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ, ਅਨਿਯਮਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਅਨਿਯਮਤ੍ਥਸਮ੍ਭਵਤੋ ਚ. ‘‘ਸਨ੍ਤਿ ਇਧੇਕਚ੍ਚੇ ਚਣ੍ਡਾਲਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਹਿ ਅਨਿਯਮਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਚਣ੍ਡਾਲਂ ਵਾ ਅਚਣ੍ਡਾਲਂ ਵਾ ਸਨ੍ਧਾਯ ਭਣਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਅਨਿਯਮਤ੍ਥੋ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਤਾਵਤਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਦਸ੍ਸਿਤਉਦ੍ਦੇਸਕ੍ਕਮਨਿਦਸ੍ਸਨਸਿਦ੍ਧਿਤੋਤਿ? ਨ, ‘‘ਵਦੇਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਯੋਜਿਤੇ ‘‘ਏਵ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦੇ ਇਮਂ ਨਾਮ ਆਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਅਨਵਬੋਧਤੋ. ਅਞ੍ਞਾਪਦੇਸਨਯੇਪਿ ਪਰਵਿਞ੍ਞਾਪਨੇਯੇਵ ਦੁਕ੍ਕਟਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ ਵਿਯਾਤਿ ਨਿਯਮਨਪਯੋਜਨਂ ਵਾ ‘‘ਵਦੇਤੀ’’ਤਿ ਪਦਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਥ ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮੀਪੇ ਠਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਣਾਪੇਨ੍ਤੋ ਹੀਨੇਨ ਹੀਨਂ ਵਦੇਤਿ ਭਣਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ. ਸਚੇ ਸਯਂ ਹੀਨੋ ਹੀਨੇਨ ਹੀਨਂ ਚਣ੍ਡਾਲਂ…ਪੇ… ਪੁਕ੍ਕੁਸਂ ‘‘ਪੁਕ੍ਕੁਸੋ’’ਤਿ ਭਣਤਿ ਆਪਤ੍ਤਿ ਵਾਚਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ, ਏਸ ਨਯੋ ਅਞ੍ਞਾਪਦੇਸਵਾਰੇਸੁਪੀਤਿ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਦੁਟ੍ਠਦੋਸੇਸੁ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਞ੍ਞਥਾ ‘‘ਵਦੇਤਿ ਭਣਤੀ’’ਤਿ ਏਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਉਭਯਤ੍ਥ ਅਨਞ੍ਞਾਪਦੇਸਵਾਰਅਞ੍ਞਾਪਦੇਸਵਾਰੇਸੁ, ਵਿਸੇਸੇਨ ਵਾ ਅਞ੍ਞਾਪਦੇਸਵਾਰੇਸੁ ਨਿਰਤ੍ਥਕਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਵਿਨਾਯੇਵ ਤੇਨ ਵਚਨਸਿਲਿਟ੍ਠਤਾਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਅਤ੍ਤਤੋ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘‘ਸਾਣਤ੍ਤਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਪਦਸਨ੍ਧਿ ਵਦੇਤੀਤਿ ਵਦ ਇਤੀਤਿ. ਅਸਮ੍ਮੁਖਾ ਵਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ‘‘ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਨ ਸਤ੍ਤਹਿਪਿ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਵਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨ੍ਧਕਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਦਵਕਮ੍ਯਤਾ ਨਾਮ ਕੇਲ਼ਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਹਸਾਧਿਪ੍ਪਾਯਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਸਮ੍ਮੁਖਾਪਿ ਦਵਕਮ੍ਯਤਾਯ ਵਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਮੇਵਾ’’ਤਿ ਆਚਰਿਯਾ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਾਪਗਰਹਿਤਾਯ ਕੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾਪਿ ਵਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਅਸਮ੍ਮੁਖਾ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ.

ਓਮਸਵਾਦਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਪੇਸੁਞ੍ਞਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੩੬-੭. ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਮੁਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਪਾਠੋ. ‘‘ਇਮੇਸਂ ਸੁਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਨ ਸੁਨ੍ਦਰਂ. ਭੇਦਾਯਪੀਤਿ ਭੇਦਾਯ. ਤਿਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਤੋਯੇਵ ਨਿਪਜ੍ਜਨਤੋ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪੇਸੁਞ੍ਞੇ’’ਤਿ ਬਹੁਵਚਨਂ ਕਤਂ.

੩੮-੯. ‘‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚਣ੍ਡਾਲੋ…ਪੇ… ਪੁਕ੍ਕੁਸੋਤਿ ਭਣਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੇਸੁਞ੍ਞਂ ਉਪਸਂਹਰਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਅਞ੍ਞਥਾ ‘‘ਪੁਕ੍ਕੁਸੋਤਿ ਭਣਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਵਾਰੋ ਲਬ੍ਭਮਾਨੋਪਿ ਨ ਉਦ੍ਧਟੋ ਓਮਸਵਾਦੇ ਦਸ੍ਸਿਤਨਯਤ੍ਤਾ, ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਅਨ੍ਤੇ ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮਤਾਯ ਵਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਅਨ੍ਤੇ ਤੀਣਿ ਦੁਕ੍ਕਟਾਨਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਿ. ਤਾਨਿ ਪਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਭਗਵਾ ਯਸ੍ਮਾ ‘‘ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪੇਸੁਞ੍ਞਂ ਉਪਸਂਹਰਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਦਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਸੇਨ ਵਾ ਉਭਯਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਸੇਨ ਵਾ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵੇਪਿ ਤਾਨਿ ਏਕਤੋ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਪਠਮਂਯੇਵ ‘‘ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪੇਸੁਞ੍ਞਂ ਉਪਸਂਹਰਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਦ੍ਵੀਸੁ ਪਨੇਤੇਸੁ ਯਸ੍ਮਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋਪਿ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਤਾਦਿਸਂਯੇਵ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਖੁਂਸੇਤੁਕਾਮੋ ਓਮਸਤਿ, ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਪੇਸੁਞ੍ਞਂ ਉਪਸਂਹਰਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ‘ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ ਇਦਂ ਆਦਿਪਦਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਅਨਵਸੇਸਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪੁਨ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਕੇਵਲਂ ਮਾਤਿਕਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁਪਦਾਭਾਵਤੋਯੇਵ ‘‘ਭਣਤਿ ਉਪਸਂਹਰਤੀ’’ਤਿ ਪਦਾਨਂ ਕਾਰਕਨਿਦ੍ਦੇਸਾਭਾਵੇ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ ਏਵ ਤਂ ਆਦਿਪਦਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ ਪਾਲ਼ਿਲੇਸਾਭਾਵਤੋ ਅਨਾਣਤ੍ਤਿਕਮੇਵ. ‘‘ਨ ਪਿਯਕਮ੍ਯਸ੍ਸ, ਨ ਭੇਦਾਧਿਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਉਪਸਂਹਰਣਾਪੇਕ੍ਖਂ ਸਾਮਿਵਚਨਂ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਸ੍ਸ ਵਚਨਪ੍ਪਯੋਜਨਾਭਾਵਤੋ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਾਪਗਰਹਿਤਾਯ ਭਣਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ.

ਪੇਸੁਞ੍ਞਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਪਦਸੋਧਮ੍ਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੪੫-੬. ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਪਦਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮ ਬੁਦ੍ਧਭਾਸਿਤੋਤਿ ਏਵਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਕ੍ਖਰਸਮੂਹੋਤਿ ਅਸਮਤ੍ਤਪਦੇ. ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਭਾਸਿਤਂ ਬੁਦ੍ਧਭਾਸਿਤੇ ਏਵ. ਅਨੁਪਾਸਕਗਹਟ੍ਠੇਹਿ ਭਾਸਿਤੋ ਇਸਿਭਾਸਿਤਾਦਿਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਕਤ੍ਥਚਿ ਪੋਤ੍ਥਕੇ ‘‘ਦੇਵਤਾਭਾਸਿਤੋ’’ਤਿ ਪਦਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਯਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਾ ਪਾਲ਼ਿ. ਗਾਥਾਬਨ੍ਧੇਪਿ ਚ ਏਸ ਨਯੋਤਿ ਏਕਮੇਵ ਅਕ੍ਖਰਂ ਵਤ੍ਵਾ ਠਾਨਂ ਲਬ੍ਭਤਿ ਏਵ. ‘‘ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਸੁਤ੍ਤਂ ਭਣਾਪਿਯਮਾਨੋ ਏਕਾਰਂ ਵਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਚੇ, ਅਨ੍ਵਕ੍ਖਰੇਨ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ, ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਪਦਂ ਵਤ੍ਵਾ ਠਿਤੇ ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ. ਪਦੇਸੁ ਏਕਂ ਪਠਮਪਦਂ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ ਚੇ, ਅਨੁਪਦੇਨ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਨਿਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਨਿਸ੍ਸਿਤਵਸੇਨ ਠਿਤੋ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਕਤਿਭਾਸਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ. ਪਾਲ਼ਿਨਿਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਏਵਾਗਤੋ. ਮਗ੍ਗਕਥਾਦੀਨਿਪਿ ਪਕਰਣਾਨਿ.

੪੮. ਉਪਚਾਰਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਾਦਸਹਤ੍ਥਂ. ‘‘ਓਪਾਤੇਤੀਤਿ ਏਕਤੋ ਭਣਤਿ ਸਮਾਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਪਲਾਲਦਮਨਮ੍ਪਿ ਸੀਲੁਪਦੇਸੋਪਿ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਅਥ ਖੋ ਤੇਸੁ ਯਂ ਯਂ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਤੋ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਤਦੇਵ ਆਪਤ੍ਤਿਵਤ੍ਥੁ ਹੋਤੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਤ੍ਥਂ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨੇਹਿ ਸਿਥਿਲਂ ਕਤਂ. ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਤੋ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਬਹੁਲਤਾਯ ਤਬ੍ਬਹੁਲਨਯੇਨ ਤੇਸੁ ਆਪਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਯਂ ਤਸ੍ਸਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਪਕਾਸਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਸਬ੍ਬੇਸਮੇਵ ਵਚਨਨ੍ਤਿ ਅਪਰੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਚੇ ਆਚਰਿਯੋ ਠਿਤੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਨਂ ਪਾਠਂ ਦੇਤਿ, ‘‘ਨ ਠਿਤੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਪਤ੍ਤਿਂ ਨਾਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਏਕੇ. ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਪਾਠਦਾਨਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਤੋ ਨ ਅਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਤਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਛਤ੍ਤਪਾਣਿਕਾਦੀਨਂ ਪਾਠਦਾਨੇਨ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ, ਆਪਤ੍ਤਿਭਾਵੋ ਚ ਸਿਦ੍ਧੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਉਭੋ ਅਤ੍ਥਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਉਭੋ ਧਮ੍ਮਂ ਨ ਪਸ੍ਸਰੇ;

ਯੋ ਚਾਯਂ ਮਨ੍ਤਂ ਵਾਚੇਤਿ, ਯੋ ਚਾਧਮ੍ਮੇਨਧੀਯਤੀ’’ਤਿ. (ਪਾਚਿ. ੬੪੭);

ਏਤ੍ਥ ਅਧੀਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਾਠਦਾਨਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਵ. ਸੇਖਿਯਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਪਾਚਿ. ਅਟ੍ਠ. ੬੩੪) ‘‘ਧਮ੍ਮਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਦਸੋਧਮ੍ਮੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਯਮੇਵ ਧਮ੍ਮੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਸਙ੍ਖਾਰਭਾਸਾਦਿਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸੇਖਿਯਵਸੇਨ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਸਿਯਾ, ਤਤੋ ਛਪਕਜਾਤਕਵਿਰੋਧੋ. ਤਤ੍ਥ ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਬਾਹਿਰਗਨ੍ਥਤ੍ਤਾਤਿ ਚੇ? ਨ, ਤਦਧਿਪ੍ਪਾਯਾਜਾਨਨਤੋ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ‘‘ਬਾਹਿਰਕਗਨ੍ਥਸਙ੍ਖਾਤਮ੍ਪਿ ਮਨ੍ਤਂ ਉਚ੍ਚੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਾਚੇਤੁਂ ਮੇ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਅਮਨਾਪਂ, ਪਗੇਵ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤਦਾਪਿ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਮਨਾਪਂ ਨੀਚੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਉਚ੍ਚੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਮਨ੍ਤਂ ਵਾਚੇਤੁਂ, ਕਿਮਙ੍ਗਂ ਪਨ ਏਤਰਹਿ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੬੪੭) ਹਿ ਅਯਂ ਪਾਲ਼ਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਂ. ਤੇਨੇਵ ‘‘ਮਨ੍ਤਂ ਵਾਚੇਤੁਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਭੇਦੋ ਕਤੋ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਉਭਯਤ੍ਥ ‘‘ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁ’’ਮਿਚ੍ਚੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.

ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਮਾ ਵਦਾਤਿਆਦਿਮ੍ਹਿ ਪਨ ਅਨੁਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੋ ‘‘ਸਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਾਮਣੇਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਤ੍ਤੁਕਾਮੋ, ਤਥਾ ਸਾਮਣੇਰੋਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਸਹਸਾ ਓਪਾਤੇਤਿ, ‘ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਪਗੁਣਂ ਗਨ੍ਥਂ ਭਣਨ੍ਤਂ ਓਪਾਤੇਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਨ ਹਿ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਾਮਣੇਰਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦਿਸਤਿ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾਪਿ ਯੁਤ੍ਤਮੇਵੇਤਂ. ਸਚੇ ਤਤ੍ਥ ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਕਿਰਿਯਾਕਿਰਿਯਞ੍ਚ ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਯਸ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਏਕਤੋ ਵਤ੍ਤੁਕਾਮੋ, ਅਥ ਖੋ ਨਂ ‘ਏਕਤੋ ਮਾ ਵਦਾ’ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾਪਿ ਏਕਤੋ ਵਦਨ੍ਤੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਵਤ੍ਤੁਕਾਮਸ੍ਸ ਸਹਸਾ ਵਿਰਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਏਕਤੋ ਵਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਮਾ ਵਦਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਯਦਿ ਵਦਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’ਤਿ. ਤਥਾਪਿ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਮਤਿਮਨੁਵਤ੍ਤਨ੍ਤੇਨ ਏਵਰੂਪੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਨਤ੍ਥਿਭਾਵਤੋਯੇਵ ਆਪਤ੍ਤਿ. ਸਚੇ ਤਤ੍ਥ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਅਵਚਨਂ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਅਯਮਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਵਿਚਾਰਣਾ – ‘‘ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਮਾ ਵਦਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਯਦਿ ਵਦਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਯੁਤ੍ਤਮੇਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਵਤ੍ਤੁਕਾਮਤਾਯਾਭਾਵਤੋ, ਭਾਵੇਪਿ ਸਜ੍ਝਾਯਕਰਣਾਦੀਸੁ ਤੀਸੁ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਚ. ਅਥ ਸਾਮਣੇਰੇਨ ਬ੍ਯਤ੍ਤਤਾਯ ‘‘ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਮਾ ਵਦਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤਤਾਯ ਵਦਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਏਵ ਵਤ੍ਤੁਕਾਮਤਾਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਸਹਸਾ ਚੇ ਵਦਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਤਦਭਾਵਤੋ. ਸਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ‘‘ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਮਾ ਵਦਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਯਂ ਵਦਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਏਵ. ਨ ਹਿ ਏਤਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਕਿਰਿਯਾਕਿਰਿਯਂ. ਯਦਿ ਏਤਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਕਿਰਿਯਾਕਿਰਿਯਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਯੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਯਂ ਇਮਿਨਾਵ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਮਾ ਵਦਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ. ਨ ਹਿ ਸਾਮਣੇਰਸ੍ਸ ਕਿਰਿਯਾ ਇਧ ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਤਿਯੁਤ੍ਤਂਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਕ੍ਖਰਤ੍ਥੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਥੋ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ‘‘ਯਞ੍ਚ ਪਦਂ ਯਞ੍ਚ ਅਨੁਪਦਂ ਯਞ੍ਚ ਅਨ੍ਵਕ੍ਖਰਂ ਯਞ੍ਚ ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਪਦਸੋਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾਪਿ ‘‘ਪਦੇਨ ਵਾਚੇਤਿ, ਪਦੇ ਪਦੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ, ਅਕ੍ਖਰਾਯ ਵਾਚੇਤਿ, ਅਕ੍ਖਰਕ੍ਖਰਾਯ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਇਦਮੇਵ ਦ੍ਵਯਂ ਯੋਜਿਤਂ, ਤਂ ਕਸ੍ਮਾਤਿ ਚੇ? ਪਦੇਨ ਅਨੁਪਦਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਅਨੁਪਦਨ੍ਤਿ ਦੁਤਿਯਪਾਦੋ. ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਮਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਸਦਿਸਂ ਪਚ੍ਛਾਬ੍ਯਞ੍ਜਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਚਿ. ਅਟ੍ਠ. ੪੫), ਤਸ੍ਮਾ ਅਨੁਪਦੇਕਦੇਸਮਤ੍ਤਮੇਵ ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ. ‘‘ਅਕ੍ਖਰਾਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਮੂਹੋ ਪਦ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਦਮਤ੍ਤਮੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਤੇਨ ਅਨੁਪਦਾਦਿਤ੍ਤਯਗ੍ਗਹਣਤੋਤਿ ਚੇ? ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਵਚਨਵਿਸੇਸਤੋ. ਪਦੇਨ ਵਾਚੇਨ੍ਤੋ ਹਿ ਪਦੇ ਵਾ ਅਨੁਪਦੇ ਵਾ ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਵਾ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਨ ਅਕ੍ਖਰੇਨ. ਅਕ੍ਖਰੇਨ ਵਾਚੇਨ੍ਤੋ ਪਨ ਪਦਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਨ ਹਿ ‘‘ਵਰੋ ਵਰਞ੍ਞੂ ਵਰਦੋ ਵਰਾਹਰੋ’’ਤਿਆਦਿਮ੍ਹਿ ਪਠਮਂ ਵ-ਕਾਰਂ ਵਾਚੇਨ੍ਤੋ ਦੁਤਿਯਾਦਿਵ-ਕਾਰੇ ਓਪਾਤੇਤਿ, ਪਠਮਂ ਰੋ-ਕਾਰਂ ਵਾਚੇਨ੍ਤੋ ਦੁਤਿਯਰੋ-ਕਾਰੇ ਓਪਾਤੇਤਿ, ਪਠਮਂ ਰ-ਕਾਰਂ ਵਾਚੇਨ੍ਤੋ ਦੁਤਿਯਰ-ਕਾਰੇ ਓਪਾਤੇਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨੁਲੋਮਤੋ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਏਵਾਤਿ ਚੇ? ਨ, ‘‘ਪਦੇ ਪਦੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਵਚਨਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇ ਏਕਾ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ‘‘ਰੂਪਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਰੂਤਿ ਓਪਾਤੇਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਸਕਲਂ ਪਾਦਂ ਵਾਚੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਠਮਅਕ੍ਖਰਮਤ੍ਤੇ ਏਕਤੋ ਵੁਤ੍ਤੇ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਨ, ‘‘ਅਕ੍ਖਰਕ੍ਖਰਾਯ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਰੂਤਿ ਓਪਾਤੇਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ ਰੂ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਭਾਵਸਿਦ੍ਧਿਤੋ ਤਂ ਅਵਤ੍ਵਾ ਕੇਵਲਂ ਅਕ੍ਖਰਾਯ ਵਾਚੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਅਕ੍ਖਰਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਰੂਪਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਵਚਨਸਿਲਿਟ੍ਠਤਾਵਸੇਨ ਵਾ ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਵੇਦਨਾਵਚਨਂ ਵਿਯਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਪਦਸੋਧਮ੍ਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਪਠਮਸਹਸੇਯ੍ਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੫੦. ‘‘ਨ ਸਹਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਭਾਵਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕੇਸੁਚਿ ‘‘ਨ ਸਹਸੇਯ੍ਯਾ ਕਪ੍ਪੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਪਾਠੋ, ਨ ਕਪ੍ਪੇਤਬ੍ਬਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘‘ਅਪਸ੍ਸੇਨਂ ਵਾਤਿ ਵਾਯਿਮਮਞ੍ਚਕਮੇਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਯਂ ਏਤੇਸਂ ਨ ਕਪ੍ਪਤਿ, ਤਂ ਤੇਸਮ੍ਪੀਤਿ ਉਪਜ੍ਝਾਯਾਦੀਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਅਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਹਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਯ੍ਯਾਤਿ ਪਾਠਸੇਸੋ.

੫੨. ‘‘ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸੋ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਚਤੁਤ੍ਥਰਤ੍ਤਿਯਂ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਦ੍ਵੇਪਿ ਸਹਸੇਯ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਜਨੇਤੀਤਿ ਅਪਰੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਵਤ੍ਥੁਭੂਤੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਪੁਰਿਸੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ’’ਤਿ ਚ, ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬਂ. ਦੁਤਿਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਨਾਮਾਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਿਤ੍ਥਿਂਯੇਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਯਕ੍ਖੀ ਪੇਤੀ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਾ ਪਾਰਾਜਿਕਵਤ੍ਥੁਭੂਤਾ ਨ ਗਹਿਤਾ ਤੇਸੁ ਦੁਕ੍ਕਟਤ੍ਤਾ. ‘‘ਸਚੇ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨੋਪਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਪਠਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ ਪਮੁਖੇ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਸੀਹਲ਼ਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਂ, ਤਸ੍ਸਤ੍ਥਂ ਦੀਪੇਤੁਂ ਅਨ੍ਧਕਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਭੂਮਿਯਂ ਵਿਨਾ ਜਗਤਿਯਾ ਪਮੁਖਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਕਥਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੁਨ ਵਸਤੀਤਿ ਚਤੁਤ੍ਥਦਿਵਸੇ ਵਸਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਪਨ੍ਨੇਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਮ੍ਹਿ ਨਿਪਨ੍ਨੇ. ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਮਣ੍ਡਪਂ ਨਾਮ ਮਹਾਵਿਹਾਰੇ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਟ੍ਠਾਨਂ. ‘‘ਤੀਣਿ ਚ ਦਿਵਸਾਨਿ ਦੁਕ੍ਕਟਖੇਤ੍ਤੇ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਦਿਵਸੇ ਸਹਸੇਯ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿਪਹੋਨਕੇ ਸਯਤਿ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਏਕਚ੍ਚੇ ਵਦਨ੍ਤਿ ਕਿਰ, ਤਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ.

ਪਠਮਸਹਸੇਯ੍ਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬. ਦੁਤਿਯਸਹਸੇਯ੍ਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੫੫. ‘‘ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਤੇ ਅਦ੍ਧਿਕਾ’’ਤਿ ਚ ਪਾਠੋ. ‘‘ਏਕਰਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਸੋ ਨ ਸੁਨ੍ਦਰੋ. ਪਣ੍ਡਕੇ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਹਿ ਮੂਲਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ, ‘‘ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦਯੋ ਇਤ੍ਥਿਯੋਵਾ’’ਤਿ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ ਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਮਤਿਤ੍ਥੀ ਪਾਰਾਜਿਕਵਤ੍ਥੁ ਹੋਤਿ, ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਪਕ੍ਖੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਪਨ ਇਧ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਨ ਕਰੋਤਿ. ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਨ ਓਲੋਕੇਤਬ੍ਬਂ.

ਦੁਤਿਯਸਹਸੇਯ੍ਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੬੬. ‘‘ਵਿਞ੍ਞੂ ਪਟਿਬਲਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਅਵਿਞ੍ਞੂ ਇਤ੍ਥਿਯਾਪਿ ਦੇਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਇਧ ਯਕ੍ਖੀਆਦਯੋ ਮਨੁਸ੍ਸਿਤ੍ਥੀ ਵਿਯ ਅਨੋਲ਼ਾਰਿਕਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੁਕਾ ਜਾਤਾ. ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਮਨੁਸ੍ਸਵਿਗ੍ਗਹਿਤ੍ਥਿਯਾ ਪਟਿਬਲਤਾਯ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਇਤਰਾਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੁਯੇਵਾਤਿ ਏਕੇ. ‘‘ਮਾਤੁਗਾਮਾਯਾ’’ਤਿ ਲਿਙ੍ਗਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਟ੍ਠਕਥਾਦਿਪਾਠਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਦਮਿਲ਼ਾਦਿਨਾ ਯਥਾਰੁਚਿ ਕਥੇਤੁਂ ਲਭਤਿ ਕਿਰਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ, ਯਥਾ ਯਕ੍ਖੀਆਦਯੋ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੁਕਾ ਜਾਤਾ, ਤਥਾ ਪੁਰਿਸਵਿਗ੍ਗਹਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤੇਨ ਯਕ੍ਖਾਦਿਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਠਿਤਸ੍ਸ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਅਨਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਕਸ੍ਮਾ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਮਾਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਚੇ? ਈਸਕਮ੍ਪਿ ਦੁਤਿਯਪਕ੍ਖਂ ਅਭਜਨਤੋ. ਮਨੁਸ੍ਸਮਾਤੁਗਾਮੋਪਿ ਨ ਦੁਤਿਯੋ, ਪਗੇਵ ਯਕ੍ਖਾਦਯੋਤਿ. ਨ ਦੁਤਿਯਾਨਿਯਤੇ ਤਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯਤ੍ਤਾਤਿ ਚੇ? ਨ ਤਤ੍ਥ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਵਾਚਾਪੇਕ੍ਖਾ ਦੁਤਿਯਤਾ, ਕਿਨ੍ਤੁ ਨਿਸਜ੍ਜਾਪੇਕ੍ਖਾ, ਇਧ ਚ ਨ ਨਿਸਜ੍ਜਮਤ੍ਤਂ, ਕਿਨ੍ਤੁ ਦੇਸਨਾ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਸਾ ਚ ਨਿਪਜ੍ਜਨਤੋ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਸਮਤ੍ਥਨਿਦਸ੍ਸਨਂ.

ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੮. ਭੂਤਾਰੋਚਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੬੭. ‘‘ਚਤੁਤ੍ਥਪਾਰਾਜਿਕਵਤ੍ਥੁ ਚ ਇਦਞ੍ਚ ਏਕਮੇਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਤਤ੍ਥ ‘‘ਮੋਘਪੁਰਿਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਤੇ ਅਰਿਯਮਿਸ੍ਸਕਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦ੍ਵੇਪਿ ਏਕਸਦਿਸਾਨੀਤਿ ਮਮ ਤਕ੍ਕੋ. ‘‘ਅਰਿਯਾਪਿ ਪਟਿਜਾਨਿਂਸੁ, ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ‘‘ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਭੂਤਂ ਭਗਵਾਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਅਰਿਯਾਨਂ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਰੋਚਿਤਤ੍ਤਾ ‘ਭੂਤ’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਤਿ ਅਪਰੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੭੭. ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਵੁਤ੍ਤੇਹੀਤਿ ਚਤੁਤ੍ਥਪਾਰਾਜਿਕੇ ਅਵੁਤ੍ਤੇਹੀਤਿ.

ਭੂਤਾਰੋਚਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੯. ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾਰੋਚਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੭੮-੮੦. ‘‘ਤੇਨੇਵ ਹਤ੍ਥੇਨ ਉਪਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਸੁਚਿਂ ਮੋਚੇਸੀ’’ਤਿ ਪਾਠੋ ਸਮ੍ਪਤਿਪਾਠੋ ਸੁਨ੍ਦਰੋ. ਅਪਲੋਕੇਤ੍ਵਾਵ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਨੋ ਚੇ, ਪਾਲ਼ਿਯਂਯੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ. ‘‘ਓਤ੍ਤਪ੍ਪੇਨਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਰੁਲ਼੍ਹੀਵਸੇਨ ਪਰੇਸੁ ‘‘ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਤਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਾਸਮ੍ਭਵਦਸ੍ਸਨੇਨੇਵ ਹਿ ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ.

੮੩. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਅਜ੍ਝਾਚਾਰੇਪਿ ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਦਣ੍ਡਕਮ੍ਮਵਤ੍ਥੁ. ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਂ ਆਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਅਤ੍ਤਕਾਮਂ ਆਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਪਾਠੋ, ‘‘ਅਯਮੇਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬਂ.

ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾਰੋਚਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੧੦. ਪਥਵੀਖਣਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੮੬. ਕਟਸਕ੍ਖਰਾ ਸੇਤਮਤ੍ਤਿਕਾ ਵਿਯ ਮੁਦੁਕਾ ਸਕ੍ਖਰਜਾਤਿ. ‘‘ਅਕਤਪਬ੍ਭਾਰੇਤਿ ਅਵਲਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ‘‘ਅਨੋਵਸ੍ਸਕਟ੍ਠਾਨਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਮੂਸਿਕੁਕ੍ਕੁਰਨ੍ਤਿ ਮੂਸਿਕਾਹਿ ਉਦ੍ਧਟਪਂਸੁ. ਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾਤਿ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ‘‘ਏਵਂ ਪਵਟ੍ਟਿਤੇ ਪਥਵੀ ਭਿਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਪਨ ਚੇ ਪਥਵੀਭੇਦਤ੍ਥਿਕਾ, ਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਪਂਸੁਆਦਯੋ ਦ੍ਵੇ ਕੋਟ੍ਠਾਸਾ ਆਪਤ੍ਤਿਕਰਾ. ਕੇਚਿ ‘‘ਸਬ੍ਬਚ੍ਛਨ੍ਨਾਦੀਸੁ ਉਪਡ੍ਢੇ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਚੇ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਯੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੁਤ੍ਤਂ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਨੋ ਸਮ੍ਭਵਾ, ਇਧ ਪਨ ਜਾਤਪਥਵੀ ਚ ਅਜਾਤਪਥਵੀ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵੇਯੇਵ ਵਤ੍ਥੂਨਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਏਕੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਵਚਨਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਚੇ? ਤਂ ਪਨ ਸਞ੍ਞਾਵਸੇਨ, ਨ ਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨਾਤਿ ਨ ਯੁਤ੍ਤਮੇਵ.

੮੭. ਅਗ੍ਗਿਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਉਸੁਮਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਕੇਚਿ. ਏਵਂ ਸਤਿ ਪਥਵਿਯਾ ਅਗ੍ਗਿਮ੍ਹਿ ਕਤੇ ਦੂਰਤੋਪਿ ਭੂਮਿ ਉਣ੍ਹਾ ਹੋਤਿ, ਤਤ੍ਤਕਂ ਕੋਪੇਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਨ ਚ ਕਪ੍ਪਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਪਤਤਿ, ਤਂ ਸੋ ਅਗ੍ਗਿ ਡਹਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਏਕੇ. ਅਡਹਿਤੇਪਿ ‘‘ਅਦਡ੍ਢਾਯ ਪਥਵਿਯਾ ਅਗ੍ਗਿਂ ਠਪੇਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਾਤਨਾਯੇਵ ਦੋਸੋ ਪਤਿਤੇ ਉਪਦਾਹੇਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਪਥਵੀਖਣਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਸਮਤ੍ਤੋ ਵਣ੍ਣਨਾਕ੍ਕਮੇਨ ਮੁਸਾਵਾਦਵਗ੍ਗੋ ਪਠਮੋ.

੨. ਭੂਤਗਾਮਵਗ੍ਗੋ

੧. ਭੂਤਗਾਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੮੯. ਫਰਸੁਂ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਭਾਵਂ ਜਾਨਾਪੇਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਅਯਂ ਫਰਸੁਂ ਉਗ੍ਗਿਰੀਤਿ ਚੇ? ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਨ੍ਤਿਆਦਿ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਹਾਰੋ. ‘‘ਆਕੋਟੇਸਿ ਛਿਨ੍ਦੀਤਿ ਚ ਵਚਨਤੋ ਰੁਕ੍ਖਦੇਵਤਾਨਂ ਹਤ੍ਥਾਨਿ ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਨ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਅਚ੍ਛੇਜ੍ਜਾਨੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

੯੦-੯੨. ਭਵਨ੍ਤਿ ਅਹੁਵੁਞ੍ਚਾਤਿ ਦ੍ਵਿਕਾਲਿਕੋ ਭੂਤਸਦ੍ਦੋ. ਯਦਿ ਬੀਜਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ ਬੀਜਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ, ਤਦੇਵ ਸਨ੍ਤਕਂ ਯਦਿਦਂ. ਸੋਵ ਕੁਕ੍ਕੁਟੋ ਮਂਸਿਮਕ੍ਖਿਤੋਤਿ ਅਯਮੇਵ ਹਿ ਪਰਿਹਾਰੋ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁਪਿ ਹਿ ‘‘ਬੀਜੇ ਬੀਜਸਞ੍ਞੀ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਯਂ ਬੀਜਂ ਭੂਤਗਾਮੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਬੀਜੇ ਭੂਤਗਾਮਬੀਜੇਤਿ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ. ਅਮੂਲਕਤ੍ਤਾ ਕਿਰ ਸਮ੍ਪੁਣ੍ਣਭੂਤਗਾਮੋ ਨ ਹੋਤਿ, ‘‘ਸਮੂਲਪਤ੍ਤੋ ਏਵ ਹਿ ਭੂਤਗਾਮੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਕਾਰਣਂ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਭੂਤਗਾਮਮੂਲਤ੍ਤਾਤਿ ਭੂਤਗਾਮਤੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਅਭੂਤਗਾਮਮੂਲਂ, ਭੂਤਗਾਮਸ੍ਸ ਅਮੂਲਕਤ੍ਤਾ ਵਾ. ਨ ਹਿ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞੋ ਭੂਤਗਾਮੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਦ੍ਵਿਧਾਪਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਪਿਯਙ੍ਗੁ ਅਸਨਰੁਕ੍ਖੋ ਵਡ੍ਢਨਤ੍ਤਚੋ ਖਜ੍ਜਫਲੋ, ‘‘ਪੀਤਸਾਲੋ’’ਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਮੂਲਕਭੂਤਗਾਮੇ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਨਾਲ਼ਿਕੇਰਸ੍ਸੇਵਾਯਂ. ਘਟਪਿਟ੍ਠਿਜਾਤਤ੍ਤਾ, ਬੀਜਗਾਮਾਨੁਲੋਮਤ੍ਤਾ ਚ ਦੁਕ੍ਕਟਵਤ੍ਥੁ. ਨ ਵਾਸੇਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਦੁਰੂਪਚਿਣ੍ਣਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ, ‘‘ਯੇਸਂ ਰੁਕ੍ਖਾਨਂ ਸਾਖਾ ਰੁਹਤੀਤਿ ਵਚਨਤੋ ਯੇਸਂ ਨ ਰੁਹਤਿ, ਤੇਸਂ ਸਾਖਾਯ ਕਪ੍ਪਿਯਕਰਣਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮੁਦ੍ਦਤਿਣਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਨਾਮਂ. ‘‘ਮੁਞ੍ਜਤਿਣਨ੍ਤਿ ਪਾਠੋ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ.

ਸਮਣਕਪ੍ਪੇਹੀਤਿ ਸਮਣਵੋਹਾਰੇਹਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ‘‘ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਆਣਤ੍ਤਿਯਾ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨਾਪਿ ਸਾਮਣੇਰਾਦਿਨਾ ‘‘ਕਪ੍ਪਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾਵ ਅਗ੍ਗਿਪਰਿਜਿਤਂ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਅਗ੍ਗਿਪਰਿਜਿਤਾਦੀਨਿ ਵਿਯ ਕਪ੍ਪਿਯਤ੍ਤਾ ਅਬੀਜਨਿਬ੍ਬਟ੍ਟਬੀਜਾਨਿਪਿ ‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ ਸਮਣਕਪ੍ਪੇਹੀ’’ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੨੫੦) ਏਤ੍ਥ ਪਵਿਟ੍ਠਾਨਿ, ਯਥਾਲਾਭਤੋ ਵਾ ਸਮਣਕਪ੍ਪਵਚਨਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਕਪ੍ਪਿਯ’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ‘ਕਪ੍ਪ’ਨ੍ਤਿ ਚੇ ਵਦਤਿ, ‘ਵਟ੍ਟਤੀ’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਕਪ੍ਪਿਯ’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਂ ਸਕਸਕਭਾਸਾਯਪਿ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਪ੍ਪਿਯਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ‘ਕਪ੍ਪਿਯਂ’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ‘‘ਇਤਰੇਨ ਪਨ ਯਾਯ ਕਾਯਚਿ ਭਾਸਾਯਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਉਚ੍ਛੁਂ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਦਾਰੁਂ ਵਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਿਰਦ੍ਧੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਆਚਰਿਯਾ ਪਨ ‘‘ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਕਾਰੇਤਬ੍ਬਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਕਪ੍ਪਿਯਨ੍ਤਿ ਸਿਤ੍ਥਾਦਿਂ ਕਾਰੇਤਿ, ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਵਦਨ੍ਤਾ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਨਭਾਵੇਨੇਵ ਵਿਰਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਕਤੇਪਿ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਜਾਤਂ. ਯਦਿ ਨ ਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯ, ਸਿਤ੍ਥਾਦਿਮ੍ਹਿ ਕਤੇ ਨ ਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯਾਤਿ, ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ. ਉਟ੍ਠਿਤਸੇਵਾਲਘਟਂ ਆਤਪੇ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਵਿਕੋਪੇਤੁਕਾਮਤਾਯ ਸਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਯੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ. ‘‘ਪੁਪ੍ਫਰਜ੍ਜੁਭਾਜਨਗਤਿਕਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਨਾਲ਼ੇ ਵਾ ਬਦ੍ਧਪੁਪ੍ਫਕਲਾਪੇ ਨਾਲ਼ਸ੍ਮਿਂ ਕਤੇਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਪ੍ਫਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪੋਰਾਣਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ‘‘ਬੀਜਗਾਮੇਨ ਭੂਤਗਾਮੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਭੂਤਗਾਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਅਞ੍ਞਵਾਦਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੯੮-੯. ਅਞ੍ਞਂ ਵਦਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞਵਾਦਕਂ, ‘‘ਵਚਨਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ‘‘ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮ’’ਨ੍ਤਿ ਪਾਠੋ. ਉਗ੍ਘਾਤੇਤੁਕਾਮੋਤਿ ਸਮੋਹਨਿਤੁਕਾਮੋ, ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋਤਿ ਪੋਰਾਣਾ.

੧੦੦. ‘‘ਸੁਦਿਟ੍ਠੋ ਭਨ੍ਤੇ, ਨ ਪਨੇਸੋ ਕਹਾਪਣੋਤਿਆਦੀਸੁ ਅਨਾਰੋਪਿਤੇ ਦੁਕ੍ਕਟੇਨ ਮੁਸਾਵਾਦਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ, ਅਰੋਪਿਤੇ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਦ੍ਵਯਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬਂ.

੧੦੨. ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਵਾ ਵਗ੍ਗੇਨ ਵਾ ਨ ਕਮ੍ਮਾਰਹਸ੍ਸ ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਮਯਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਮਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਵਾ ਸਙ੍ਘੋ ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਵਾ ਕਮ੍ਮਂ, ਵਗ੍ਗੇਨ ਵਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਕਮ੍ਮਾਰਹਸ੍ਸ ਵਾ ਮੇ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਨ ਕਥੇਤੀਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.

ਅਞ੍ਞਵਾਦਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਉਜ੍ਝਾਪਨਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧੦੩. ‘‘ਛਨ੍ਦਾਯਾ’’ਤਿ ਅਕ੍ਖਰਕ੍ਖਰਾਯਾਤਿਆਦਿ ਵਿਯ ਲਿਙ੍ਗਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਛਨ੍ਦਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ. ਯੇਸਂ ਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ, ਤੇਸਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਛਨ੍ਦਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

੧੦੬. ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਕਰਣਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਅਞ੍ਞਂ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞੇਨ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਨ. ਤਸ੍ਸ ਵਾਤਿ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ. ‘‘ਸਮ੍ਮੁਤਿਕਾਲੇ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਵਿਰਹਾਦਯੋ ਅਸਮ੍ਮਤਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿ, ‘‘ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਲਦ੍ਧਸਮ੍ਮੁਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨੇਨ ਵਿਨਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਙ੍ਘੇਨਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਙ੍ਘੇਨ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਅਸ੍ਸਾਵੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਵੇਸੋ ਭਾਰੋ’’ਤਿ ਕੇਵਲਂ ਆਰੋਪਿਤਭਾਰੋ. ਕੇਵਲ-ਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਅਸ੍ਸਾਵਿਤਭਾਵਮਤ੍ਤਮੇਵ ਦੀਪੇਤਿ. ਸਯਮੇਵਾਤਿ ਇਤਰੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਨੁਮਤਿਯਾ. ਅਭੂਤੇਨ ਖੀਯਨਕਸ੍ਸ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸ ਕਥਂ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਚੇ? ਇਮਿਨਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਨ. ਮੁਸਾਵਾਦੇ ਆਪਤ੍ਤਿਯੇਵ ਦ੍ਵੇ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯੋ ਵੁਤ੍ਤਾ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਪਯੋਗੇ ਰੁਕ੍ਖਾਦਿਛਿਨ੍ਦਨਾਦੀਸੁ ਵਿਯ, ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬਂ.

ਉਜ੍ਝਾਪਨਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਪਠਮਸੇਨਾਸਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧੧੦. ‘‘ਏਵਞ੍ਚਿਦਂ ਭਗਵਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ, ਪਰਿਵਾਰੇ ‘‘ਏਕਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਏਕਾ ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਪਰਿ. ੨੨੬) ਵਚਨਤੋ ਚ ਇਧ ਅਤ੍ਥਿ ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸਿਦ੍ਧਂ, ‘‘ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯਾਥਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਕੇਵਲਂ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠਮਾਸੇ…ਪੇ… ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਕਸ੍ਮਾਤਿ ਚੇ? ਪਠਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ਅਵਿਸੇਸਤ੍ਤਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਾ ਏਤ੍ਥ ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ? ਅਜ੍ਝੋਕਾਸੇਤਿ. ਅਯਮਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਚੇ? ਅਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਪਨ ਓਕਾਸਮਤ੍ਤਦੀਪਨਂ, ਦੁਤਿਯਂ ਚਾਤੁਵਸ੍ਸਿਕਮਾਸਸਙ੍ਖਾਤਕਾਲਦੀਪਨਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਏਕਂ ਕਾਲੋਕਾਸਂ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਜ੍ਝੋਕਾਸੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਭਗਵਾ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨੇਵ ਮਾਤਿਕਾਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਪਠਮਸੇਨਾਸਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਚ ਯਦਾ ਚ ਸਨ੍ਥਰਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਮਿਧ ਅਜ੍ਝੋਕਾਸਸਙ੍ਖ੍ਯਮੇਵ ਗਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਹੇਮਨ੍ਤਕਾਲਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਸਮਯਤ੍ਤਾ ਇਦਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਿਦਾਨਾਨਪੇਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ, ਤਥਾ ਹਿ ਅਜ੍ਝੋਕਾਸਪਦਸਾਮਤ੍ਥਿਯੇਨ ਅਯਂ ਵਿਸੇਸੋ – ਵਸ੍ਸਾਨਕਾਲੇ ਓਵਸ੍ਸਕਟ੍ਠਾਨੇ ਅਜ੍ਝੋਕਾਸੇ, ਮਣ੍ਡਪਾਦਿਮ੍ਹਿ ਚ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਹੇਮਨ੍ਤਕਾਲੇ ਪਕਤਿਅਜ੍ਝੋਕਾਸੇ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਸਬ੍ਬਮਿਧ ਓਵਸ੍ਸਕੇਪਿ ਮਣ੍ਡਪਾਦਿਮ੍ਹਿ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਯਤ੍ਥ ਹਿਮਵਸ੍ਸੇਨ ਸੇਨਾਸਨਂ ਨ ਤੇਮੇਤਿ, ਗਿਮ੍ਹਕਾਲੇ ਪਕਤਿਅਜ੍ਝੋਕਾਸੇਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਅਕਾਲਮੇਘਾਦਸ੍ਸਨੇਯੇਵਾਤਿ ਅਯਂ ਵਿਸੇਸੋ ‘‘ਅਟ੍ਠ ਮਾਸੇ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਅਵਸ੍ਸਿਕਸਙ੍ਕੇਤੇ’’ਤਿ ਚ ਏਤੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਦਾਨਂ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤੋਪਿ ਸਿਦ੍ਧੋ.

ਕਿਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋ – ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸਿਤਵਿਸੇਸੋਵ. ਚਮ੍ਮਾਦਿਨਾ ਓਨਦ੍ਧਕੋ ਵਾ ਨਵਵਾਯਿਮੋ ਵਾ ਨ ਸੀਘਂ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ. ਕਾਯਾਨੁਗਤਿਕਤ੍ਤਾਤਿ ਕਾਯੇ ਯਤ੍ਥ, ਤਤ੍ਥ ਗਤਤ੍ਤਾ. ਸਙ੍ਘਿਕਮਞ੍ਚਾਦਿਮ੍ਹਿ ਕਾਯਂ ਫੁਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮਸਿਰਿਤ੍ਥੇਰੋ. ‘‘ਸਙ੍ਘਿਕਂ ਪਨ ‘ਅਜ੍ਝੋਕਾਸਪਰਿਭੋਗੇਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਥ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਥਾਸੁਖ’ਨ੍ਤਿ ਦਾਯਕਾ ਦੇਨ੍ਤਿ ਸੇਨਾਸਨਂ, ਏਵਰੂਪੇ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਨ੍ਧਕਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵਚਨਤੋ, ਇਧ ਚ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਾਭਾਵਤੋ ਵਟ੍ਟਤਿ. ‘‘ਅਞ੍ਞਞ੍ਚ ਏਵਰੂਪਨ੍ਤਿ ਅਪਰੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਪਾਦਟ੍ਠਾਨਾਭਿਮੁਖਾਤਿ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਦਪਤਨਟ੍ਠਾਨਾਭਿਮੁਖਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਦਟ੍ਠਾਨਾਭਿਮੁਖਨ੍ਤਿ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਤਕ੍ਕੋ.

੧੧੧. ‘‘ਪਾਦੁਦ੍ਧਾਰੇਨਾਤਿ ਬਹਿਉਪਚਾਰੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਸ੍ਸ ਵਿਯ. ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ? ਪਚ੍ਛਾ ਆਗਤੇਹਿ ਵੁਡ੍ਢਤਰੇਹਿ ਉਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤੋ. ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਸ੍ਸ ਪਨ ਅਨੁਟ੍ਠਪੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ‘‘ਅਨਾਣਤ੍ਤਿਯਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਮ੍ਪਿ ਤਸ੍ਸ ਭਾਰੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੧੧੨. ਪਰਿਹਰਣੇਯੇਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚਾਰਣੇਤਿ ਧਮ੍ਮਸਿਰਿਤ੍ਥੇਰੋ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕਕਰਣੇਤਿ ਉਪਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ. ਬੀਜਨੀਪਤ੍ਤਕਂ ਚਤੁਰਸ੍ਸਬੀਜਨੀ.

੧੧੩. ‘‘ਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਾ ਸਾਮਣੇਰੋ ਵਾ…ਪੇ… ਲਜ੍ਜੀ ਹੋਤੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਲਜ੍ਜਿਂ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਾਠੇ ‘‘ਕੇਨਚਿ ਪਲਿਬੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਚ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਪਲਿਬੁਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਸੇਨਾਸਨਂਯੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾਪਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਂ ਵਾ’’ਤਿ ਪਾਠੋ.

ਪਠਮਸੇਨਾਸਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਦੁਤਿਯਸੇਨਾਸਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧੧੬-੭. ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਮਟ੍ਠਕਥਾਸੁ, ਤਥਾਪਿ ਪਦਟ੍ਠਾਦਯੋਪਿ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ ਏਵ. ਅਨੁਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ‘‘ਅਞ੍ਞਂ ਅਤ੍ਥਰਣਾਦਿ ਅਕਪ੍ਪਿਯਤ੍ਤਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਮਞ੍ਚਂ ਵਾ ਪੀਠਂ ਵਾ ਵਿਹਾਰੇ ਵਾ ਵਿਹਾਰੂਪਚਾਰੇ ਵਾ’ਤਿ ਇਮਿਨਾਪਿ ਸਂਸਨ੍ਦਨਤ੍ਥਂ ‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਅਥ ਖੋ’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪਚਾਰਮਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤਂ ‘‘ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ’’ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਨਤ੍ਥਿ.

੧੧੮. ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾਪਿ ਗਨ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਅਸਤਿਯਾ ਗਚ੍ਛਤੋਪਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਆਪੁਚ੍ਛਨਂ ਪਨ ਵਤ੍ਤਂ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਤੋ ਵਤ੍ਤਭੇਦਦੁਕ੍ਕਟਤ੍ਤਾ. ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਸੇਨਾਸਨੇ ਸਙ੍ਘਿਕਸੇਯ੍ਯਂ, ਸਙ੍ਘਿਕਸੇਨਾਸਨੇ ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਸੇਯ੍ਯਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਯੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ. ਕਸ੍ਮਾ? ‘‘ਸੇਯ੍ਯਾਮਤ੍ਤਮੇਵ ਨਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਇਧ ਪਨ ‘‘ਪਲਿਬੁਦ੍ਧਂ ਪਲਿਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਦੁਵਿਧਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਿ.

ਦੁਤਿਯਸੇਨਾਸਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬. ਅਨੁਪਖਜ੍ਜਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧੨੧. ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯੇਸੁਯੇਵ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਕੇਚਿ. ਪਾਦੇ ਧੋਵਿਤ੍ਵਾਤਿਆਦਿਮ੍ਹਿ ਪਵਿਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਪਾਦਧੋਵਨਪਾਸਾਣਤੋ ਯਾਵ ਮਞ੍ਚਪੀਠਂ ਪਸ੍ਸਾਵਤ੍ਥਾਯ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਯਾਵ ਪਸ੍ਸਾਵਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ‘‘ਪਸ੍ਸਾਵਤ੍ਥਾਯ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ’’ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ‘‘ਪਸ੍ਸਾਵਟ੍ਠਾਨਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਪਸ੍ਸਾਵਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਪੋਤ੍ਥਕੇ. ਤਥਾ ਹਿ ਮਾਤਿਕਾਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਅਨੁਪਖਜ੍ਜਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ‘‘ਪਵਿਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਦਧੋਵਨਪਾਸਾਣਤੋ ਯਾਵ ਮਞ੍ਚਪੀਠਂ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮਞ੍ਚਪੀਠਤੋ ਯਾਵ ਪਸ੍ਸਾਵਟ੍ਠਾਨਂ, ਤਾਵ ਉਪਚਾਰੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਾਦੇ ਧੋਵਿਤ੍ਵਾ ਪਵਿਸਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਪਸ੍ਸਾਵਤ੍ਥਾਯ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਦ੍ਵਾਰੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਪਾਦਧੋਵਨਪਾਸਾਣਤੋ, ਪਸ੍ਸਾਵਟ੍ਠਾਨਤੋ ਚ ਮਞ੍ਚਪੀਠ’’ਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਪੋਤ੍ਥਕੇ ਪਾਠੋ, ਸੋ ਅਪਾਠੋ. ਕਸ੍ਮਾ? ਮਞ੍ਚਪੀਠਾਨਂ ਉਪਚਾਰਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਪਵਿਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਯਾਵ ਮਞ੍ਚਪੀਠਾਨਂ ਉਪਚਾਰੋ, ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਪਸ੍ਸਾਵਟ੍ਠਾਨਂ ਵਚ੍ਚਕੁਟਿਚਙ੍ਕਮਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਤ੍ਥੇਨ ਯਥਾ ਸਂਸਨ੍ਦਤਿ, ਤਥਾਵਿਧੋ ਪਾਠੋਤਿ ਆਚਰਿਯੋ.

੧੨੨. ਉਪਚਾਰਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਉਪਚਾਰਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ‘‘ਦਸ੍ਸਨਸਵਨੂਪਚਾਰੇਪਿ ਸਨ੍ਥਰਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ.

ਅਨੁਪਖਜ੍ਜਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧੨੬-੭. ਛਸਤ੍ਤਕੋਟ੍ਠਕਾਨਿ ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦ੍ਵਾਰਕੋਟ੍ਠਕਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ‘‘ਨਿਕ੍ਖਮਾ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਰੁਚਿਯਾ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ; ਇਧ ਅਗ੍ਗਿਸਾਲਾਦਿ ਏਵ ਉਪਚਾਰੋਤਿ.

ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੮. ਵੇਹਾਸਕੁਟਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧੨੯. ‘‘ਪਮਾਣਮਜ੍ਝਿਮਸ੍ਸ ਗਲਪ੍ਪਮਾਣੇ ਦਿਨ੍ਨਤੁਲਾਪਿ ਵੇਹਾਸਕੁਟਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ, ‘‘ਨ ਸਾ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਵੇਹਾਸਕੁਟਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੯. ਮਹਲ੍ਲਕਵਿਹਾਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧੩੫. ਯਾਵ ਦ੍ਵਾਰਕੋਸਾਤਿ ਦ੍ਵਾਰਸਮੀਪਾ, ਯਾਵ ਭਿਤ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਂ ਸੁਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਵਾਟਵਿਤ੍ਥਾਰਪ੍ਪਮਾਣੋਤਿ ਹਤ੍ਥਪਾਸਸ੍ਸਾਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ, ਸਮਨ੍ਤਾ ਕਵਾਟਵਿਤ੍ਥਾਰਪ੍ਪਮਾਣਉਪਚਾਰਸ੍ਸ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਅਪਰਿਪੂਰਉਪਚਾਰਾਪਿ ਹੋਤਿ. ਆਲੋਕਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਆਲੋਕਂ ਸਨ੍ਧੇਤਿ ਪਿਧੇਤੀਤਿ ਸਨ੍ਧਿ ਏਵ ਆਲੋਕਸਨ੍ਧਿਨਾਮਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਵਾਤਪਾਨਕਵਾਟਲੇਪਕਮ੍ਮੇ ਅਪ੍ਪਹਰਿਤਟ੍ਠਾਨਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥਿ.

੧੩੬. ਇਟ੍ਠਕਾਤਿ ਛਦਨਕਪਾਲਾਸਿਲਾਦਿਇਟ੍ਠਕਾ. ਛਦਨੂਪਰੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਠਮਂ ਤਾਵ ਏਕਵਾਰਂ ਅਪਰਿਸੇਸਂ ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਛਾਦਨਦਣ੍ਡਕੇ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਵਾਰਂ ਤਥੇਵ ਛਾਦੇਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਤਤਿਯਵਾਰਚਤੁਤ੍ਥਵਾਰੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਮਗ੍ਗੇ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਤਤਿਯਮਗ੍ਗਂ ਆਣਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ‘‘ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਛਾਦਾਪੇਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਯੁਜ੍ਜਤਿ.

ਪੋਰਾਣਾ ਪਨ ‘‘ਪਠਮਵਾਰੇਯੇਵ ਤਯੋ ਮਗ੍ਗੇ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਚਤੁਤ੍ਥਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ, ਚਤੁਤ੍ਥਲੇਪਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਆਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਛਦਨੇ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਿਨਿਦਾਨੇਨ ਸਮੇਤਿ, ਲੇਪੇ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਿਤਿਕਚ੍ਛੇਦੇਨ ਸਮੇਤਿ. ਤਥਾਪਿ ਸੋ ਨ ਯੁਤ੍ਤੋਵ. ਨਿਦਾਨੇ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਞ੍ਚ ਸਿਦ੍ਧਲੇਪਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਸੋਵਾਪਿ ਅਚ੍ਛਨ੍ਨੇ, ਛਨ੍ਨੇਵਾਪਿ ਅਨੇਕਸੋ ਪਰਿਯਾਯਸ੍ਸ ਤਤਿਯਸ੍ਸੇਵ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਨੋ ਸਮੇਤੀਤਿ ਆਚਰਿਯੋ. ‘‘ਦ੍ਵੇ ਮਗ੍ਗੇ’’ਤਿ, ‘‘ਦ੍ਵੇ ਛਦਨੇ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਤਤਿਯਵਾਰਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਏਵਂ ਛਾਦਾਪੇਹੀ’ਤਿ ਆਣਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਉਪਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ਵਦਤਿ ਕਿਰ.

ਮਹਲ੍ਲਕਵਿਹਾਰਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੧੦. ਸਪ੍ਪਾਣਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧੪੦. ਸਪ੍ਪਾਣਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵ.

ਸਮਤ੍ਤੋ ਵਣ੍ਣਨਾਕ੍ਕਮੇਨ ਭੂਤਗਾਮਵਗ੍ਗੋ ਦੁਤਿਯੋ.

੩. ਓਵਾਦਵਗ੍ਗੋ

੧. ਓਵਾਦਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧੪੪. ਕਥਾਨੁਸਾਰੇਨਾਤਿ ਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋਵਾਦਕਤ੍ਥਿਕੋ ਕਿਂਸੀਲੋ ਕਿਂਸਮਾਚਾਰੋ ਕਤਰਕੁਲਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਤਿਆਦਿ ਕਥਾਨੁਸਾਰੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਗ੍ਗਮਗ੍ਗਗਮਨੇਪੀਤਿ ਅਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਮੋਕ੍ਖਗਮਨੇਪਿ. ‘‘ਲਕ੍ਖਣਪ੍ਪਟਿਵੇਧਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਗਰੁਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਧਮ੍ਮਕਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੧੪੫-੧੪੭. ਨਿਸ੍ਸੀਮਨ੍ਤਿ ਵਿਹਾਰੇ ਬਦ੍ਧਸੀਮਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਅਬਦ੍ਧਸੀਮਂ, ਗਾਮਸੀਮਾਦਿਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਸੁਪਿਨਨ੍ਤੇਨਪੀ’’ਤਿ ਨ ਸਬ੍ਬੇਸਨ੍ਤਿ ਇਧ ਬਾਹੁਲ੍ਲਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਛਬ੍ਬਗ੍ਗਿਯਾ ਹਿ ਕੇਚਿ ਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਾਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਅਤਿਰੇਕਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਾਪੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਇਮਂ ਮਜ੍ਝਿਮਬੋਧਿਕਾਲੇ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ‘‘ਸੀਲਵਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਤ੍ਤਾ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਸੀਲਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸਂਵੁਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਗਣ੍ਠਾਨੁਗਣ੍ਠਿਪਦੇਸੁ ‘‘ਸਤਿਸਂਵਰਾਦਯੋ ਇਧ ਨਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਤੇਨ ਵਿਭਙ੍ਗਪਾਠਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਤ੍ਥਤੋਤਿ ਪਾਲ਼ਿਅਤ੍ਥਤੋ. ਕਾਰਣਤੋਤਿ ਕਾਰਣੂਪਪਤ੍ਤਿਤੋ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਥ ਵਾ ਕਾਰਣਤੋਤਿ ਧਮ੍ਮਤੋ, ਤੇਨ ਅਤ੍ਥਤੋ ਧਮ੍ਮਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਅਤ੍ਥਤੋਤਿ ਫਲਤੋ. ‘‘ਕਾਰਣਤੋਤਿ ਹੇਤੁਤੋ. ਧਮ੍ਮਪਦਮ੍ਪਿ ਜਾਤਕੇਨ ਸਹਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਪਞ੍ਹਂ ਕਥੇਤੁਨ੍ਤਿ ‘‘ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਕਥੇਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਪੁਟ੍ਠੇਨ ‘‘ਨ ਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕਥੇਤੁਂ. ‘‘ਨ ਖੋ ਪਨ ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਾਠੋ. ‘‘ਨ ਖੋ ਪਨੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਲਿਖਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਨ ਸੁਨ੍ਦਰਂ. ‘‘ਕਾਸਾਯਵਤ੍ਥਵਸਨਾਯਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਪਾਰਾਜਿਕਾਯਪਿ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮੇਥੁਨੇਨ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਦੂਸਕੋ ਹੋਤਿ.

੧੪੮-੯. ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਨਾਮ ਪਰਿਵਤ੍ਤਲਿਙ੍ਗਾ, ਪਞ੍ਚਸਤਾ ਸਾਕਿਯਾਨਿਯੋ ਵਾ. ‘‘ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਪਤ੍ਤਿਮੋਚਨਤ੍ਥਂ ਪਨਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਮਾਤੁਗਾਮਗ੍ਗਹਣੇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਪਨ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਤਿਰਿਯਂ ਤਰਣਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ (ਪਾਚਿ. ੧੮੭-੧੯੦) ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ, ਨ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ. ‘‘ਓਸਾਰੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਪਾਠੋ, ਪਾਲ਼ਿ ਓਸਾਰੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਓਸਾਰੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਪਾਲ਼ਿ. ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਵਨ੍ਦਿਤੇ ਦੋਸਾਭਾਵਤੋ ਬਹੂਸੁ ਏਕਾਯ ਵਨ੍ਦਿਤੇ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਚੇ? ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾਯੇਵ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ‘‘ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਯਾਤਿ ਅਨ੍ਤੋਦ੍ਵਾਦਸਹਤ੍ਥੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਯਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਨ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਾਤਿ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਇਧ ਨਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਵਸ੍ਸਂ ਉਪਗਨ੍ਤੁਕਾਮਾਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਤੋ ਪਨਾਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਵਿਹਾਰਤੋ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਵਿਹਾਰੇ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ‘‘ਓਵਾਦਦਾਯਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਓਵਾਦਦਾਯਕੇਹੇਵ ਸਭਿਕ੍ਖੁਕੋ ਆਵਾਸੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਸਬ੍ਬੇਹੀਤਿ ਆਪਨ੍ਨੋ, ਤਥਾਪਿ ਅਸਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋਵਾਦਕੇ ਓਵਾਦਸਂਵਾਸਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਯਾਚਨਤ੍ਥਾਯ ਅਵਸ੍ਸਂ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞੇਹਿਪਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਭਿਕ੍ਖੁਕੋਪਿ ਸਭਿਕ੍ਖੁਕੋ ਏਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਾ ਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵਸ੍ਸਚ੍ਛੇਦਾਪਤ੍ਤਿ ਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾ. ਕਸ੍ਮਾ? ਆਪਦਾਸੁ ਹੀਤਿਆਦਿ. ‘‘ਅਯਂ ਉਪੋਸਥੋ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕੋਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਤੇਰਸਿਯਂਯੇਵ, ਏਤਰਹਿ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਯਂਯੇਵ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਦਾ ਅਯ੍ਯ ਉਪੋਸਥੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ‘‘ਜਾਯਾਯੋ ਵਾ ਜਾਰਿਯੋ ਵਾ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਕਿਰ. ‘‘ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਚੇ, ਆਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਾਠੋ. ਦ੍ਵੇ ਤਿਸ੍ਸੋਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਤੀਹਿ. ਏਕਤੋ ਆਗਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ‘‘ਤਾਹੀ’’ਤਿ ਬਹੁਵਚਨਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘‘ਏਕਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਵਾ ਬਹੂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਵਾ ਬਹੂਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੁਪਸ੍ਸਯੇਹਿ ਓਵਾਦਤ੍ਥਾਯ ਪੇਸਿਤਾ’’ਤਿ ਵਚਨਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸਙ੍ਘੋ ਚ ਅਯ੍ਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੋ. ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸਙ੍ਘੋ ਚ ਅਯ੍ਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਚਾ’ਤਿਆਦਿ ਨਾਨਾਉਪਸ੍ਸਯੇਹਿ ਪੇਸਿਤਾਯ ਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ‘‘ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸਙ੍ਘਪੁਗ੍ਗਲਨਾਨਾਵਾਸਦੁਤਿਯਵਚਨਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਲਿਖਿਤਂ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਆਵਾਸੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸੋ ਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਯਾਚਨਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਦਿਵਸੇ ਯੇਨ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ, ਤੇਨ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਕੋਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋਵਾਦਕੋ ਸਮ੍ਮਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਅਤ੍ਥਿ ਚੇ ਸਮ੍ਮਤੋ, ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਸਯਮੇਵ ਚੇ ਸਮ੍ਮਤੋ, ਅਹ’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਚੇ ਸਮ੍ਮਤੋ ਵਾ ਓਵਾਦਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕੋ ਵਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਤਿ, ਅਞ੍ਞੇਨ ਆਰੋਚਾਪੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਏਕੇ, ‘‘ਅਤ੍ਤਨਾਪਿ ਆਰੋਚੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਕੇਸੁਚਿ ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ‘‘ਅਯ੍ਯਾਨਂ ਪਵਾਰੇਤੀ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ, ਏਵਂ ਸਤਿ ‘‘ਅਯ੍ਯਸ੍ਸ ਪਵਾਰੇਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਪੋਤ੍ਥਕੇ ਨਤ੍ਥਿ.

ਓਵਾਦਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧੫੩. ਮੁਨਾਤੀਤਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਤਿਪੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਦੁਤ੍ਤਮਂ ਚੇ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਂ ਵਿਚਿਤ੍ਤਂ ਵਾ, ਤਦਤ੍ਥਞ੍ਚ. ਤਗ੍ਘ ਕਾਰਣਂ. ਸਹ ਉਪ੍ਪਾਦਮਨਨ੍ਤਰਾ ਕਿਰਿਯਾ. ਯਮਾ ਚ ਤੇ ਮਨਸਾ ਕਤਤ੍ਰ ਨੇਤ੍ਵਾਤਿ. ਯਥਾ ਪਾਤੋ ਸਿਯਾ ਪਾਤੋ ਭਵਂ ਪਾਤੋਵ ਉਦਕਤੋ ਉਗ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ, ਤਥਾ ਵਿਰੋਚਮਾਨਂ ਅਙ੍ਗੀਰਸਂ ਬੁਦ੍ਧਂ ਪਸ੍ਸ, ਨ ਕੇਵਲਂ ਪਦੁਮਂ ਵਿਯ, ਵਿਰੋਚਮਾਨਂ ਤਪਨ੍ਤਮਾਦਿਚ੍ਚਮਿਵਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਥ ਵਾ ਅਙ੍ਗੀਰਸਂ ਬੁਦ੍ਧਂ ਪਦੁਮਂਵ ਵਿਰੋਚਮਾਨਂ ਸੂਰਿਯਂਵ ਤਪਨ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਂ. ਯਥਾ ਪਾਤੋ ਸਿਯਾ ਫੁਲ੍ਲਮਵੀਤਗਨ੍ਧਂ ਕੋਕਨੁਦਸਙ੍ਖਾਤਂ ਪਦੁਮਂ ਪਸ੍ਸਸਿ, ਤਥਾ ਵਿਰੋਚਮਾਨਂ ਅਙ੍ਗੀਰਸਂ ਬੁਦ੍ਧਂ ਪਸ੍ਸ. ਉਭਯੇਨੇਵ ਹਿ ਭਗਵਤੋ ਕਨ੍ਤਿ ਦੀਪਿਤਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਦੀਪਿਤਗੁਣਸੁਭਂ ਬੁਦ੍ਧਂ ਸਕ੍ਕਤ੍ਵਾ ਤਂ ਕਨ੍ਤਿਂ ਪੂਜੇਯ੍ਯ. ਪੂਜਨੇਯ੍ਯਤੋਪਿ ਵੀਤਿਨਾਮੇਯ੍ਯ ਇਤਿ ਲਕ੍ਖਯੇ. ‘‘ਏਕਤੋ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਯਾ’’ਤਿ ਪਾਲ਼ਿ.

੧੫੬. ‘‘ਏਕਤੋ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਪਾਠੋ. ‘‘ਅਭਬ੍ਬੋ ਤ੍ਵ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਵਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕਾਦਿਂ ਸਙ੍ਘਿਕਾ ਵਿਹਾਰਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਾਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਅਭਬ੍ਬੋ ਹਿ ਥੇਰੋ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਤਂ ਕਾਤੁਂ, ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਾਵ ਏਤ੍ਥ ਯੁਤ੍ਤੀਤਿ ਕੇਚਿ. ਥੇਰੇਨ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਤਨ੍ਤਿ ਮਮ ਤਕ੍ਕੋ.

ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਭਿਕ੍ਖੁਨੁਪਸ੍ਸਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧੬੨. ‘‘ਏਕਰਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਵਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੧੬੧) ਵਚਨਤੋ ਯਤ੍ਥ ਰਤ੍ਤਿਯਂ ਨ ਵਸਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਓਵਦਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਏਕੇ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਸਙ੍ਕੇਤਟ੍ਠਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਓਵਦਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ. ‘‘ਤਤੋ ਅਦ੍ਧਯੋਜਨੇਯੇਵ ਸਭਿਕ੍ਖੁਕੋ ਆਵਾਸੋ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਭਿਕ੍ਖੁਨੋਵਾਦਕੋ ਚੇ ਅਦ੍ਧਯੋਜਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਓਵਦਿਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸਙ੍ਘੋ ਚ ਅਦ੍ਧਯੋਜਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸੋਤੁਕਾਮੋ, ‘‘ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਤਞ੍ਚ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਹੇਟ੍ਠਿਮਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਪਨ ‘‘ਏਕਰਤ੍ਤਮ੍ਪੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਉਪਸ੍ਸਯਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਉਪਸ੍ਸਯਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਕਤਮਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਤ੍ਥ ਵਾਸੂਪਗਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ, ਸੋ ਉਪਸ੍ਸਯਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਓਵਾਦੋ ਦਾਤਬ੍ਬੋ. ਏਕਾਵਾਸੇ ਦਿਵਾ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਏਕੇ, ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਯੁਤ੍ਤਤਰਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

ਭਿਕ੍ਖੁਨੁਪਸ੍ਸਯਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਆਮਿਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧੬੪. ‘‘ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਙ੍ਘੇਨ ਅਸਮ੍ਮਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਵਚਨਤੋ, ‘‘ਸਮ੍ਮਤੇਨ ਵਾ ਸਙ੍ਘੇਨ ਵਾ ਭਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤੋ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਤੋ ਚ ਅਟ੍ਠਹਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਸਮ੍ਮਤੇਨ ਵਾ ਵਿਪ੍ਪਵਸਿਤੁਕਾਮੇਨ ‘‘ਯਾਵਾਹਂ ਆਗਮਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਤਾਵ ਤੇ ਭਾਰੋ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਯਾਚਿਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤੋ, ਤਸ੍ਸਾਭਾਵਤੋ ਸਙ੍ਘੇਨ ਵਾ ਤਥੇਵ ਭਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤੋ ਅਟ੍ਠਹਿ ਗਰੁਧਮ੍ਮੇਹਿ ਓਵਦਿਤੁਂ ਲਭਤਿ, ਪਗੇਵ ਅਞ੍ਞੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨਾਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ. ‘‘ਯੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਸਮ੍ਮਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਓਵਦੇਯ੍ਯ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਗੇਵ ਭਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਪਿਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਭਯਗਿਰਿਵਾਸੀਨਮ੍ਪਿ ਇਦਮੇਵ ਮਤਂ, ਅਨੁਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਪਨ ਇਮਂ ਨਯਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਕੋਚੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ‘‘ਏਤਰਹਿ ਓਵਾਦਕੋ ਅਸਮ੍ਮਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋਵਾਦਕੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਂ ਪਨ ਅਨ੍ਧਕਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਙ੍ਘੇਨ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਯ ਅਸਮ੍ਮਤਂ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਅਨੁਗ੍ਗਹਂ ਕਰੋਥ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਓਵਦਥ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਚ ਕਰੋਥ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਯਾਚਿਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ, ਤਤੋ ਸੋ ਥੇਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਓਵਦਤਿ, ਏਵਰੂਪਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਅਸਮ੍ਮਤਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਰ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੋਰਾਣਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਪਨ ‘‘ਅਸਮ੍ਮਤੋ ਗਾਮਂ ਓਵਾਦਤ੍ਥਾਯ ਆਗਤਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਵਚਨਂ ਦੇਨ੍ਤੋ ਸਙ੍ਘਾਨੁਮਤਿਯਾ, ਨ ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਅਨੁਗਣ੍ਠਿਪਦਮਤੇਨ ਸਮੇਤਿ, ਅਨ੍ਧਕਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਂ ਤੇਨ ਸਮੇਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਪਾਲ਼ਿਵਚਨਂ, ਨ ਹਿ ਓਵਾਦਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕੋ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਕੋ ਵਾ ‘‘ਪਾਸਾਦਿਕੇਨ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤੂ’’ਤਿ ਵਚਨਮਤ੍ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋਵਾਦਕੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਹੋਤੀਤਿ ਚੇ, ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਪਿ ਤਤ੍ਤਕੇਨ ਵਚਨੇਨ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਨੋਵਾਦਕੋ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਹੋਤੀਤਿ ਚੇ, ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਠਾਨੁਗਣ੍ਠਿਪਦੇਸੁ ‘‘ਅਸਮ੍ਮਤੋ ਨਾਮ ਅਸਮ੍ਮਤਭਾਵੇਨ ‘ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਤ੍ਵਂ ਓਵਦਾਹੀ’ਤਿ ਸਙ੍ਘੇਨ ਭਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤੋ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਬਾਹੁਸਚ੍ਚੇਨ ਕਿਂ ਪਯੋਜਨਂ. ਅਨੁਗਣ੍ਠਿਪਦੇਯੇਵ ‘‘ਅਭਯਗਿਰਿਵਾਸੀ ਵਦਤੀਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਤੇਨ ਵਾ ਆਣਤ੍ਤੋ ਓਵਦਿਤੁਂ ਲਭਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮਸਿਰਿਤ੍ਥੇਰੋ ਪਚ੍ਛਾ ਅਨੁਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਂ ਬਹੁਕਾਯ. ‘‘ਪਾਸਾਦਿਕੇਨ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤੂ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮਤ੍ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋਵਾਦਕੋ ਹੋਤਿ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਭਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਿਂ ਪਯੋਜਨਂ, ਤਤ੍ਤਕਮ੍ਪਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਅਞ੍ਞੋ ਨ ਲਭਤਿ, ਤੇਨ ਚ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਬਾਲਂ ਗਿਲਾਨਂ ਗਮਿਕਂ ਅਵਸੇਸੇਹਿ ਓਵਾਦਂ ਗਹੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੪੧੪) ਅਯਂ ਪਾਲ਼ਿ ਵਿਰੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯ. ਕਥਂ? ਤਸ੍ਸ ਹਿ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਓਵਾਦੋ ਨ ਪਚ੍ਚਾਹਰਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੪੧੫) ਚਨਤੋ ਸਮ੍ਮਤਾਸਮ੍ਮਤਭਾਵੇਨ ਨਤ੍ਥਿ ਕੋਚੀਤਿ ‘‘ਪਾਸਾਦਿਕੇਨ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤੂ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਵਦਨ੍ਤੋ ਚ ਇਧ ਪਠਮੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਰੇਤਬ੍ਬੋ ਹੋਤੀਤਿ. ਹੋਤੁ ਅਸਮ੍ਮਤਤ੍ਤਾ, ਅਕਤਭਾਰਤ੍ਤਾ ਚ. ਇਮਸ੍ਸ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋਵਾਦਕਤ੍ਤੇ ਇਮਸ੍ਸ ਖੀਯਨੇਨ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਸਿਯਾ, ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਅਨਿਟ੍ਠਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋਵਾਦਕੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਥਾ ਭਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤੋ ਓਵਦਿਤੁਂ ਲਭਤਿਯੇਵ, ਨਾਞ੍ਞੋਤਿ ਆਚਰਿਯੋ.

ਆਮਿਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਚੀਵਰਦਾਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧੬੯. ਸਾਦਿਯਿਸ੍ਸਸੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾ.

ਚੀਵਰਦਾਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬. ਚੀਵਰਸਿਬ੍ਬਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧੭੬. ਵਞ੍ਚੇਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਤਵ ਞਾਤਿਕਾਯਾ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵਤ੍ਵਾ, ਤੇ ਹਿ ‘‘ਏਕਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਾਤਿਕਾਯ ਸਨ੍ਤਕਸਞ੍ਞਿਨੋ ਸਿਬ੍ਬੇਸੁਂ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ‘‘ਚੀਵਰਂ ਨਾਮ ਛਨ੍ਨਂ ਚੀਵਰਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਚੀਵਰ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਪਾਲ਼ਿ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚੀਵਰਨ੍ਤਿ ਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤੁਂ ਵਾ ਪਾਰੁਪਿਤੁਂ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ‘‘ਵਿਕਪ੍ਪਨੁਪਗਂ ਪਚ੍ਛਿਮ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਲਿਖਿਤਂ, ਸੋ ਪਮਾਦਲੇਖੋ.

ਚੀਵਰਸਿਬ੍ਬਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਸਂਵਿਧਾਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧੮੧. ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਦੂਸਯਿਂਸੂਤਿ ਵਿਪਰਿਣਾਮੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ.

੧੮੨-੪. ਸਮ੍ਪਦਨ੍ਤੀਤਿ ਪਦਸਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵਾਤਿ ‘‘ਸਮ੍ਪਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਸਮ੍ਪਾਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਪਦਗਤੇ ਉਪਚਾਰੋ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਅਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਮਿਸ੍ਸਂ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ. ਕੁਕ੍ਕੁਟਵਸ੍ਸਿਤਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ. ‘‘ਤਮ੍ਪਿ ਵੋਹਾਰੇਨਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ‘‘ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਤਥਾ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸੋ ਹੋਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਪਮਾਦਲੇਖੋ’’ਤਿ ਚ, ‘‘ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ, ਤਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਅਦ੍ਧਯੋਜਨਲਕ੍ਖਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਕਪ੍ਪਿਯਭੂਮਿ ਕਿਰਾਯਂ…ਪੇ… ਨ ਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੁਦ੍ਦਸਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ. ਕਤਰਂ ਪਨ ਤਨ੍ਤਿ? ‘‘ਗਚ੍ਛਾਮਾਤਿ ਸਂਵਿਦਹਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਗਚ੍ਛਾਮਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਵਚਨਨ੍ਤਞ੍ਚ, ਅਮਗ੍ਗੇ ਭਿਕ੍ਖੁਨੁਪਸ੍ਸਯਾਦਿਮ੍ਹਿ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿਯੇਵ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਘਰਾਦਿਮ੍ਹਿ ਮਗ੍ਗਸਙ੍ਖੇਪਗਮਨਤੋ, ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਾਦਿਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤਾ ਚ. ਨ ਤਿਤ੍ਥਿਯਸੇਯ੍ਯਾਯ ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਵਾਸਤ੍ਤਾ. ਦ੍ਵਾਰੇਤਿ ਸਮੀਪਤ੍ਥੇ ਭੁਮ੍ਮਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪੁਨ ‘‘ਰਥਿਕਾਯਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੇਸਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਏਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇ ਸਂਵਿਦਹਿਤੇਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦੁਕ੍ਕਟ’’ਨ੍ਤਿ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਨ ਸਮੇਤਿ. ‘‘ਗਾਮਨ੍ਤਰੇ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਅਞ੍ਞਗਾਮਸ੍ਸ ਉਪਚਾਰੋਕ੍ਕਮਨੇ ਏਵ ਆਪਤ੍ਤਿ. ‘‘ਅਦ੍ਧਯੋਜਨੇ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨੇਯੇਵ ਯੁਤ੍ਤਂ.

੧੮੫. ਰਟ੍ਠਭੇਦੇਤਿ ਵਿਲੋਪੇ. ਪੋਰਾਣਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ‘‘ਤਯੋਪਿ ਸਙ੍ਕੇਤਾ ਕਾਲਦਿਵਸਮਗ੍ਗਵਸੇਨ, ਤਤ੍ਥ ਪਚ੍ਛਿਮੇਨੇਵ ਆਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਇਮਿਨਾ ਮਗ੍ਗੇਨਾ’’ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਚੇ, ਆਪਤ੍ਤਿਯੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਸਂਵਿਧਾਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੮. ਨਾਵਾਭਿਰੁਹਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧੮੯. ਨਦਿਯਾ ਕੁਤੋ ਗਾਮਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਚੇ? ‘‘ਯਸ੍ਸਾ ਨਦਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਗਾਮਨ੍ਤਰਗਣਨਾਯਾਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਗਾਮਤਿਤ੍ਥੇ ਆਰੁਲ਼੍ਹੋ, ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਗਾਮਗਣਨਾਯ. ‘‘ਮਾਤੁਗਾਮੋਪਿ ਇਧ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਤਕ੍ਕੋ, ਤੇਨੇਵ ‘‘ਉਭਯਤ੍ਥ ਏਕਤੋ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਸਿਕ੍ਖਮਾਨਾਯ ਸਾਮਣੇਰਿਯਾ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਚ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਸੇਵ ਨਯੋ ਅਞ੍ਞੇਸੁਪਿ ਏਵਰੂਪੇਸੁ.

੧੯੧. ‘‘ਲੋਕਸ੍ਸਾਦਮਿਤ੍ਤਸਨ੍ਥਵਵਸੇਨ ਕੇਲ਼ਿਪੁਰੇਕ੍ਖਾਰਾ ਸਂਵਿਦਹਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਂ ਲੋਕਵਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ‘‘ਕੇਲ਼ਿਪੁਰੇਕ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਯੇਭੁਯ੍ਯਤਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੋਰਾਣਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਚ ‘‘ਤੀਣਿ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸਂਵਿਦਹਨਕਾਲੇ ਵਾ ਕੇਲ਼ਿਪੁਰੇਕ੍ਖਾਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਂਵਿਦਹਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਗਾਮਨ੍ਤਰੋਕ੍ਕਮਨੇ, ਅਦ੍ਧਯੋਜਨਾਤਿਕ੍ਕਮੇ ਵਾ. ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੋ ਵਾ ਹੋਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤੋ, ਚੇਤਿਯਾਦੀਨਿ ਵਾ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਚਿਤ੍ਤੋ ਵਾ ਹੋਤਿ ਕਿਲਮਥਵਸੇਨ ਨਿਦ੍ਦਾਯਨ੍ਤੋਤਿ ਤਿਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਗਹਿਤਾਨੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਨਾਵਾਭਿਰੁਹਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੯. ਪਰਿਪਾਚਿਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧੯੨. ਚੇਟਕੇਤਿ ਦਾਰਕੇ. ਤਰੁਣਪੋਤਕੇਤਿ ਪੋਰਾਣਾ. ‘‘ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਕ੍ਖੁਪਚ੍ਛੇਦਾਯ ਇਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਞ੍ਚ ਭੋਜਨੇਯੇਵਾਪਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ.

੧੯੪-੭. ਨਿਪ੍ਫਾਦਿਤਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਕਿਨ੍ਤੁ ਪਰਿਕਥਾਦੀਹਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਮਿਨਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਨ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਕਥਾਨੁਸਾਰੇਨ ਤਤ੍ਥ ਪਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਇਦਂ ਪਰਿਪਾਚਿਤਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਵਟ੍ਟਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਠਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਧਮ੍ਮਸਿਰਿਤ੍ਥੇਰੋ, ਉਪਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ਪਨ ‘‘ਇਤਰਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਪੋਰਾਣਗਣ੍ਠਿਪਦੇ ਪਨ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਪਕਤਿਯਾ ਤਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਪਰਿਪਾਚਿਤਂ ਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਮਂ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਨਿਦਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਇਦਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਪਰਿਪਾਚਿਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੧੦. ਰਹੋਨਿਸਜ੍ਜਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧੯੮. ‘‘ਉਪਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਚਤੁਤ੍ਥਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਨ ਚਾ’’ਤਿ ਪਾਠੋ.

ਰਹੋਨਿਸਜ੍ਜਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਸਮਤ੍ਤੋ ਵਣ੍ਣਨਾਕ੍ਕਮੇਨ ਓਵਾਦਵਗ੍ਗੋ ਤਤਿਯੋ.

੪. ਭੋਜਨਵਗ੍ਗੋ

੧. ਆਵਸਥਪਿਣ੍ਡਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੨੦੩-੪. ਪੂਗਸ੍ਸਾਤਿ ਪੂਗੇਨ. ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਾਯਨ੍ਤੋਤਿ ਨਿਸ੍ਸਰਣੇਨੇਤ੍ਥ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਮਯਂ ਨ ਜਾਨਾਮਾਤਿ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਕਰਣਵਸੇਨ ‘‘ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਾਯਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਪਾਲਿ ਨਯਗ੍ਗਾਹੇਨ ‘‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਆਵੁਸੋ ਸੁਪਿਨਨ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੭੮) ਆਹ, ਤਥਾ ਥੇਰੋਪਿ ‘‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਗਿਲਾਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤੀਤਿ? ਅਨਤ੍ਤਾਧਿਕਾਰਤ੍ਤਾ ਵਿਨਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ, ‘‘ਨਾਯਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਓਕਾਸੋ’’ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਤ੍ਤਾ. ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇਯੇਵ ਹਿ ਸੋ ਥੇਰੋ ‘‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਸੁਪਿਨਨ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸੁਪਿਨਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪਦਾਨੁਸਾਰੇਨਾਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਓਦਿਸ੍ਸ ਅਯਾਵਦਤ੍ਥੇਵ ਦਾਯਕਾਨਂ ਪੀਲ਼ਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਨੋਦਿਸ੍ਸ ਯਾਵਦਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੨੦੮. ‘‘ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਏਕਦਿਵਸ’ਨ੍ਤਿ ਏਕਂਯੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ‘‘ਏਸੇਵ ਨਯੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਹੀਤਿਆਦਿਮਾਹਾ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਕਤਿਗਮਨੇਵ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ ਲਭਤੀ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਅਗਿਲਾਨਸ੍ਸ ਗਿਲਾਨਸਞ੍ਞਿਨੋ ਕਾਯੇਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤੀ’’ਤਿ ਚ ਲਿਖਿਤਂ.

ਆਵਸਥਪਿਣ੍ਡਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਗਣਭੋਜਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੨੦੯-੨੧੮. ਗੁਲ਼੍ਹਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨੋਤਿ ਅਪਾਕਟੋਵ. ਏਕੋ ਪੁਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਏਕਸ੍ਸੇਕਂ ਭਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਹਂ ਅਞ੍ਞੇਨ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤੋ’’ਤਿ ਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ‘‘ਸਚੇ ਏਕਤੋ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ , ਗਣਭੋਜਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਪਾਚਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨੧੭-੨੧੮) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਉਪਾਸਕਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਠਿਤਾਨਂ ਚੇ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਗਣਭੋਜਨਂ ਹੋਤਿ ਏਵਾਤਿ ਏਕੇ, ਤਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ. ‘‘ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਤੋ ਪਸਵਨੇ ਗਣਸ੍ਸ ਏਕਤੋ ਗਹਣੇ ਇਮਿਨਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਵਿਸੁਂ ਗਹਣੇ ਪਣੀਤਭੋਜਨਸੂਪੋਦਨਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੀਹੀ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ‘‘ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਤੋ ਪਸਵਨਂ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ. ਸੂਪੋਦਨਾਦਿਵਸੇਨ ਤਤ੍ਥ ਆਪਤ੍ਤਿ ਏਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਪਰਿਵਾਰੇ (ਪਰਿ. ੧੬੮) ਏਵ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਆਕਾਰਾਨਂ ਆਗਤਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਅਨੁਞ੍ਞਾਤ’’ਨ੍ਤਿ ਦੁਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂਯੇਵ ਪਾਕਟਨ੍ਤਿ ‘‘ਪਦਭਾਜਨੇ ਨ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਏਕਤੋ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀਤਿ ਗਹਿਤਭਤ੍ਤਾਪਿ ਅਞ੍ਞੇ ਯਾਵ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਤਾਵ ਚੇ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਏਕਤੋ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿਯੇਵ ਨਾਮ. ‘‘ਗਚ੍ਛਤਿ ਚੇ, ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਏਤ੍ਥਾਹ – ‘‘ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਮੇਵ ਹੇਤ੍ਥ ਪਮਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਗਣਭੋਜਨਂ ਨਾਮ ਯਤ੍ਥ ਚਤ੍ਤਾਰੋ…ਪੇ… ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਏਤਂ ਗਣਭੋਜਨਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੨੧੮) ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ਯਤ੍ਥਾਤਿ ਉਪਯੋਗਤ੍ਥੇ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਂ. ਚਤ੍ਤਾਰੋਤਿ ਗਣਸ੍ਸ ਹੇਟ੍ਠਿਮਪਰਿਚ੍ਛੇਦਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਭੋਜਨਾਨਨ੍ਤਿ ਆਪਤ੍ਤਿਪ੍ਪਹੋਨਕਭੋਜਨਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ ਭੋਜਨੇਨ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤਾਤਿ ਅਕਪ੍ਪਿਯਨਿਮਨ੍ਤਨਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਨਿਮਨ੍ਤਨਵਸੇਨੇਵ ਪਨ ਗਣਭੋਜਨਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਨਿਮਨ੍ਤਿਤਾ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਭੋਜਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਨ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂਯੇਵ ਪਾਕਟਤ੍ਤਾ. ਯਂ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਏਵਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਨਿਯਮਵਚਨਂ. ਨ ਹਿ ਅਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਕਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਗਣਸ੍ਸ ਯਤੋ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਾਹਾਰਭੋਜਨਹੇਤੁ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਆਗਨ੍ਤੁਕਪਟ੍ਟਂ ਮੋਘਸੁਤ੍ਤੇਨ ਸਿਬ੍ਬਿਤ੍ਵਾ ਠਪੇਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਵਾਤੇ ਯਥਾ ਏਕਤਲਂ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਘਟ੍ਟੇਤਿ. ਵਲੇਤੀਤਿ ਆਵਟ੍ਟੇਤਿ. ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਾਨਂ ਸੁਖਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ ਸੁਤ੍ਤਪਰਿਵਤ੍ਤਨਂ ਕਰੋਤਿ, ਪਟ੍ਟਂ ਸਿਬ੍ਬਨ੍ਤਾਨਂ ਸੁਖਸਿਬ੍ਬਨਤ੍ਥਂ ਪਟ੍ਟਪਰਿਵਤ੍ਤਨਞ੍ਚ. ਨਵਚੀਵਰਕਾਰਕੋ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਨ ਇਤਰੋਤਿ. ‘‘ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰਂ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭਾਰੇ ਕਯਿਰਮਾਨੇਯੇਵ ਕਾਲਾ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ, ਪਚ੍ਛਾ ਗਣਭੋਜਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਵਿਰੁਜ੍ਝਨਤੋ.

੨੨੦. ‘‘ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਏਕਤੋਤਿ ਯੇਪਿ ਅਕਪ੍ਪਿਯਨਿਮਨ੍ਤਨਂ ਸਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨੇਨ ਅਕਪ੍ਪਿਯਨਿਮਨ੍ਤਨਪਚ੍ਚਯਾ ਏਵ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਤੋ ਆਪਤ੍ਤਿਯੇਵਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਅਨਿਮਨ੍ਤਿਤੋ ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਯਸ੍ਸ ਤਦੇਤਂ ਅਨਿਮਨ੍ਤਿਤਚਤੁਤ੍ਥਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ. ਪਵੇਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਨਿਸੀਦਾਪੇਤ੍ਵਾ. ਚੀਵਰਦਾਨਸਮਯਲਦ੍ਧਕਚਤੁਕ੍ਕਂ ਚੀਵਰਕਾਰਸਮਯਲਦ੍ਧਕਚਤੁਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਿ. ਤਾਨਿ ਚਾਤਿ ਯੇਹਿ ਭੋਜਨੇਹਿ ਵਿਸਙ੍ਕੇਤੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਾਨਿ. ਮਹਾਥੇਰੇਤਿ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ. ਅਟ੍ਠਤ੍ਵਾਤਿ ਠਿਤੇਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾਤਿ ਰਥਿਕਾਦੀਸੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸਮੀਪੇ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਕਤ੍ਥਚਿ ਪੋਤ੍ਥਕੇ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚੀਵਰਦਾਨਸਮਯੇ ਗਣਭੋਜਨਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ. ਏਵਞ੍ਚਿਦਂ ਭਗਵਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪਾਠੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਕਤ੍ਥਚਿ ‘‘ਭੁਞ੍ਜਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯਾਥਾ’’ਤਿ ਪਾਠੋ, ਅਯਂ ਸੋਭਨੋ.

ਗਣਭੋਜਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਪਰਮ੍ਪਰਭੋਜਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੨੨੧. ਅਧਿਟ੍ਠਿਤਾਤਿ ਨਿਚ੍ਚਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ. ਬਦਰਚੁਣ੍ਣਸਕ੍ਕਰਾਦੀਹਿ ਯੋਜਿਤਂ ਬਦਰਸਾਲ਼ਵਂ. ਕਿਰਕਮ੍ਮਕਾਰੇਨਾਤਿ ਕਿਰਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਕਾਰੇਨ.

੨੨੬. ‘‘ਵਿਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਾਹੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਹੁ ਪੋਰਾਣਤ੍ਥੇਰਾ ‘‘ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਅਵਿਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਗੇਹਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਰਥਿਕਾਯ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਿਕਪ੍ਪੇਸਿ, ਵਿਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤੇਨ ਪਨ ‘ਮਯ੍ਹਂ ਭਤ੍ਤਪਚ੍ਚਾਸਂ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਦਮ੍ਮੀ’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਇਤਰੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ‘ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਕਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜ ਵਾ ਯਥਾਪਚ੍ਚਯਂ ਵਾ ਕਰੋਹੀ’’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਸੁਸਹਧਮ੍ਮਿਕੇਸੂਤਿ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਠਿਤਸ੍ਸ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸ ਯਸ੍ਸ ਵਿਕਪ੍ਪੇਤੁਕਾਮੋ, ਤਂ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਂ ਅਦਿਸ੍ਵਾ ਗਹਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਾ ਸਨ੍ਤਿਕੇ, ਸਯਮੇਵ ਵਾ ‘‘ਪਞ੍ਚਸੁ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੇਸੁ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਵਿਕਪ੍ਪੇਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਏਕੇ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਥੇਰੋ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਵ ਤਥਾ ਵਾਚਂ ਨਿਚ੍ਛਾਰੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਤਕ੍ਕੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਯਾਦੀਸੁ ਪਨ ਪਰਮ੍ਮੁਖਾ ਵਿਕਪ੍ਪਨਾਵ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸਾ ‘‘ਤੇਨ ਹਾਨਨ੍ਦ, ਵਿਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਾਹੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮੇਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਮਾਤਿਕਾਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਪਰਮ੍ਪਰਭੋਜਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੇਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ‘ਮਯ੍ਹਂ ਭਤ੍ਤਪਚ੍ਚਾਸਂ ਤੁਯ੍ਹਂ ਦਮ੍ਮੀ’ਤਿ ਵਾ ‘ਵਿਕਪ੍ਪੇਮੀ’ਤਿ ਵਾ ਏਵਂ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਵਾ ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਦਮ੍ਮੀ’ਤਿ ਵਾ ‘ਵਿਕਪ੍ਪੇਮੀ’ਤਿ ਵਾ ਏਵਂ ਪਰਮ੍ਮੁਖਾ ਵਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਏਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਸਯਮੇਵਾਤਿ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਅਯਂ ਪਚ੍ਛਿਮਨਯੋ ਪੋਰਾਣਗਣ੍ਠਿਪਦੇਨਪਿ ਸਮੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਧ ਮਾਤਿਕਾਟ੍ਠਕਥਾਨੁਸਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ‘‘ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ…ਪੇ… ਭੋਜਨਮਦਂਸੂ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਅਕਪ੍ਪਿਯਨਿਮਨ੍ਤਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਥੇਰਸ੍ਸ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣੇਨ ਭਤ੍ਤੇਨ ਸੋ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਪਰਤੋ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਨਿਮਨ੍ਤਨੇ ਏਕਤੋ ਭੁਞ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨੇਨ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਵਾਰੇਨ ਚ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ.