੧. ਬੋਧਿਕਥਾ

ਏਵੂਭਤੋਵਿਭਙ੍ਗਸ੍ਸ, ਕਤ੍ਵਾਨ ਯੋਜਨਾਨਯਂ;

ਮਹਾਵਗ੍ਗਖਨ੍ਧਕਸ੍ਸ, ਕਰਿਸ੍ਸਂ ਯੋਜਨਾਨਯਂ.

ਉਭਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਉਭਯੇਸਂ. ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਾਨਨ੍ਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਵਿਭਙ੍ਗਾਨਂ. ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਗਹਣੇਨ ਹੇਤ੍ਥ ਤੇਸਂ ਵਿਭਙ੍ਗੋਪਿ ਗਹਿਤੋ ਅਭੇਦੇਨ ਵਾ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪਵਸੇਨ ਵਾ. ਖਨ੍ਧਕਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਮੂਹਂ. ਖਨ੍ਧਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਾਚਕੋ. ਵਿਨਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ‘‘ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿ. ਤੇਸਂ ਸਮੂਹੋ ਖਨ੍ਧਕੋ. ਅਥਵਾ ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਰਾਸਿ. ਖਨ੍ਧਸਦ੍ਦੋ ਹਿ ਰਾਸਤ੍ਥਵਾਚਕੋ. ਵਿਨਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਰਾਸਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿ. ਕਕਾਰੋ ਪਕਾਸਕਵਾਚਕੋ. ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਵਿਨਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਰਾਸੀਨਂ ਕੋ ਪਕਾਸਕੋਤਿ ਖਨ੍ਧਕੋ, ਤਂ ਖਨ੍ਧਕਂ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਯੋਜਨਾ – ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਾਨਂ ਸਙ੍ਗੀਤਿਸਮਨਨ੍ਤਰਂ ਖਨ੍ਧਕੋਵਿਦਾ ਖਨ੍ਧਕੇਸੁ ਕੁਸਲਾ ਮਹਾਥੇਰਾ ਯਂ ਖਨ੍ਧਕਂ ਸਙ੍ਗਾਯਿਂਸੁ, ਤਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧਕਸ੍ਸ ਦਾਨਿ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਕ੍ਕਮੋ ਯਸ੍ਮਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧਕਸ੍ਸ ਅਯਂ ਅਨੁਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ ਹੋਤੀਤਿ.

ਯੇ ਅਤ੍ਥਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਹਿਸਦ੍ਦੋ ਪਦਾਲਙ੍ਕਾਰੋ. ਯੇਸਨ੍ਤਿ ਪਦਾਨਂ. ਤੇਤਿ ਤੇ ਅਤ੍ਥੇ. ਭਵੇਤਿ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਭਵਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਾਨਂ. ਕਿਨ੍ਤਿ ਕਿਂ ਪਯੋਜਨਂ. ਤੇਤਿ ਅਤ੍ਥੇ, ਞਾਤੁਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਥਵਾ ਤੇਤਿ ਅਤ੍ਥਾ, ਅਵਣ੍ਣਿਤਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤੇਸਂਯੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥਾਨਮੇਵ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਯੋਜਨਾ – ਪਦਭਾਜਨੀਯੇ ਯੇਸਂ ਪਦਾਨਂ ਯੇ ਅਤ੍ਥਾ ਭਗਵਤਾ ਪਕਾਸਿਤਾ, ਤੇਸਂ ਪਦਾਨਨ੍ਤਿ ਪਾਠਸੇਸੋ, ਤੇ ਅਤ੍ਥੇ ਪੁਨ ਵਦੇਯ੍ਯਾਮ ਚੇ, ਕਦਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਭਵੇ, ਨ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯੇ ਚੇਵ ਅਤ੍ਥਾ ਉਤ੍ਤਾਨਾ, ਤੇਸਂ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਕਿਂ ਪਯੋਜਨਂ, ਨ ਪਯੋਜਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਾਨੁਸਨ੍ਧੀਹਿ ਚ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਚ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਨਾ ਚ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਚ ਯੇ ਪਨ ਅਤ੍ਥਾ ਅਨੁਤ੍ਤਾਨਾ, ਤੇ ਅਤ੍ਥੇ, ਅਤ੍ਥਾ ਵਾ ਅਵਣ੍ਣਿਤਾ ਯਸ੍ਮਾ ਞਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂਯੇਵ ਅਤ੍ਥਾਨਂ ਅਯਂ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਨਯੋ ਹੋਤੀਤਿ. ਇਤਿਸਦ੍ਦੋ ਪਰਿਸਮਾਪਨਤ੍ਥੋ.

੧. ‘‘ਤੇਨ…ਪੇ… ਵੇਰਞ੍ਜਾਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੧) ਕਰਣਵਚਨੇ ਵਿਸੇਸਕਾਰਣਮਤ੍ਥਿ ਵਿਯ, ‘‘ਤੇਨ…ਪੇ… ਪਠਮਾਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਅਸਦਿਸੋਪਮਾਯਂ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿਸਦ੍ਦੋ ਗਰਹਤ੍ਥਜੋਤਕੋ, ਪਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮ੍ਭਾਵਨਤ੍ਥਜੋਤਕੋ. ‘‘ਕਰਣਵਚਨੇਨੇਵਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਵਕਾਰੇਨ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ ਵਾ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਂ ਵਾ ਨਿਵਾਰੇਤਿ. ਅਭਿਲਾਪੋਤਿ ਅਭਿਮੁਖਂ ਅਤ੍ਥਂ ਲਪਤੀਤਿ ਅਭਿਲਾਪੋ, ਸਦ੍ਦੋ. ਆਦਿਤੋਤਿ ਵੇਰਞ੍ਜਕਣ੍ਡਤੋ. ਏਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਉਰੁਵੇਲਾਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਵਚਨਂ. ‘‘ਅਞ੍ਞੇਸੁਪੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਇਤੋ ਪਰੇਸੂ’’ਤਿ.

ਯਦਿ ਵਿਸੇਸਕਾਰਣਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਕਿਂ ਪਨੇਤਸ੍ਸ ਵਚਨੇ ਪਯੋਜਨਨ੍ਤਿ ਚੋਦੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਕਿਂ ਪਨੇਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਉਰੁਵੇਲਾਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਵਚਨਸ੍ਸ. ਨਿਦਾਨਦਸ੍ਸਨਂ ਪਯੋਜਨਂ ਨਾਮਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਮਾਹ ‘‘ਯਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਚੇਵ ਯਾ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ ਚ ਭਗਵਤੋ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਯਾਨਿ ਚ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾਨੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਾਨੀਤਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਦੀਨਿ. ਅਭਿਸਮ੍ਬੋਧਿਨ੍ਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਞਾਣਪਦਟ੍ਠਾਨਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਪਦਟ੍ਠਾਨਂ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਞਾਣਞ੍ਚ. ਬੋਧਿਮਹਾਮਣ੍ਡੇਤਿ ਮਹਨ੍ਤਾਨਂ ਮਗ੍ਗਞਾਣਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਪਸਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨੇ ਬੋਧਿਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਨ੍ਤਿਆਦਿ ਨਿਗਮਨਂ.

ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਯਂ ‘‘ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਉਰੁਵੇਲਾਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਵਚਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਤ੍ਥ. ਉਰੁਵੇਲਾਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਉਰੁਸਦ੍ਦੋ ਮਹਨ੍ਤਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਹਾਵੇਲਾਯ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਵਾਲਿਕਰਾਸਿਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵੇਲਾਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਰਾਸਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਕਾਲਸੀਮਾਦਯੋ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਯਦਿ ਪਨ ‘‘ਉਰੂ’’ਤਿ ਵਾਲਿਕਾਯ ਨਾਮਂ, ‘‘ਵੇਲਾ’’ਤਿ ਮਰਿਯਾਦਾਯ, ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਤਿ ਨਨੁ ਉਰੁਯਾ ਵੇਲਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਵੇਲਾਤਿਕ੍ਕਮਨਹੇਤੁ ਆਹਟਾ ਉਰੁ ਉਰੁਵੇਲਾ’’ਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਵੇਲਾਯ ਅਤਿਕ੍ਕਮੋ ਵੇਲਾ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪਵਸੇਨ, ਵੇਲਾਯ ਆਹਟਾ ਉਰੁ ਉਰੁਵੇਲਾ ਪਦਵਿਪਰਿਯਾਯਵਸੇਨਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਉਰੁਵੇਲਾਯ’’ਨ੍ਤਿਪਦੇ. ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਤੀਤੇ ਕਿਰਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਬੁਦ੍ਧੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਾਪਸਪਬ੍ਬਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਇਸਿਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ, ਨ ਸਮਣਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ. ਕਤਿਕਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਕਰਣਂ ਕਤਂ, ਕਤੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਕਤਿਕਂ, ਤਮੇਵ ਵਤ੍ਤਂ ਕਤਿਕਵਤ੍ਤਂ. ਅਕਂਸੁ ਕਿਰਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਯੋਤਿ ਯੋ ਕੋਚਿ. ਅਞ੍ਞੋਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਪਰੋ. ਸੋ ਆਕਿਰਤੂਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਪਤ੍ਤਪੁਟੇਨਾਤਿ ਪਣ੍ਣੇਨ ਕਤੇਨ ਪੁਟੇਨ. ਤਤੋਤਿ ਕਤਿਕਵਤ੍ਤਕਰਣਤੋ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ. ਤਤੋਤਿ ਮਹਾਵਾਲਿਕਰਾਸਿਜਨਨਤੋ, ਪਰਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਨਨ੍ਤਿ ਤਂ ਪਦੇਸਂ. ਤਨ੍ਤਿ ਮਹਾਵਾਲਿਕਰਾਸਿਂ.

‘‘ਬੋਧਿਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਸ੍ਸਤ੍ਥਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਉਪਚਾਰਵਸੇਨ ਬੋਧੀਤਿ ਨਾਮਲਭਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਬੋਧਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਚਤੂਸੁ ਮਗ੍ਗੇਸੁ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਇਮਿਨਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਬੋਧੀਤਿ ਵਚਨਤ੍ਥੇਨ ਚਤੂਸੁ ਮਗ੍ਗੇਸੁ ਞਾਣਂ ਬੋਧਿ ਨਾਮਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਬੋਧਿਮ੍ਹਿ, ਬੋਧਿਯਂ ਵਾ. ਸਮੀਪਤ੍ਥੇ ਚੇਤਂ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਂ. ਰੁਕ੍ਖੋਪੀਤਿ ਪਿਸਦ੍ਦੇਨ ਨ ਮਗ੍ਗਞਾਣਮੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਮੂਲੇਤਿ ਆਸਨ੍ਨੇ. ਪਠਮਾਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਅਨੁਨਾਸਿਕਲੋਪਵਸੇਨ ਸਨ੍ਧੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਠਮਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ. ‘‘ਹੁਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਪਠਮ’’ਨ੍ਤਿਪਦਸ੍ਸ ਭਾਵਨਪੁਂਸਕਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਬ੍ਬਪਠਮਂਯੇਵਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਜਨਾਨਂ ਪਠਮਮੇਵ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਏਕੋ ਏਵ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੋ ਏਕਪਲ੍ਲਙ੍ਕੋਤਿ ਅਵਧਾਰਣਸਮਾਸਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਏਕੇਨੇਵ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸਕਿਂ…ਪੇ… ਆਭੁਜਿਤੇਨਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਵਧਾਰਣਫਲਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੋਤਿ ਚ ਊਰੁਬਦ੍ਧਾਸਨਂ. ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸੁਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਦਙ੍ਗਾਦੀਸੁ (ਪਟਿ. ਮ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.੧੦੪) ਪਞ੍ਚਸੁ ਵਿਮੁਤ੍ਤੀਸੁ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸਙ੍ਖਾਤਾ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਏਵਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ. ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ. ਸਾ ਹਿ ਵਿਰੁਦ੍ਧੇਹਿ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਮੁਚ੍ਚਿਤਟ੍ਠੇਨ ਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਸੁਖਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸੁਖਂ, ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਿਕਂ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸੁਖਂ. ਅਥਵਾ ਤਾਯ ਜਾਤਂ ਸੁਖਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸੁਖਂ, ਸਕਲਕਿਲੇਸਦੁਕ੍ਖੂਪਸਮਸੁਖਂ. ‘‘ਪਟਿਸਂਵੇਦਯਮਾਨੋ’’ਤਿਇਮਿਨਾ ‘‘ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਣੀਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤੁਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਦਤਿ ਅਨੁਭਵਤੀਤਿ ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ. ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਨ੍ਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਾਕਾਰਂ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਨਾਮਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਹੀਤਿ ਸਚ੍ਚਂ, ਯਸ੍ਮਾ ਵਾ. ‘‘ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿਇਮਿਨਾ ‘‘ਪਟਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿਪਦਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ‘‘ਸਹਿਤੇ’’ਤਿਇਮਿਨਾ ਸਂਸਦ੍ਦਸ੍ਸਤ੍ਥਂ. ‘‘ਧਮ੍ਮੇ’’ਤਿਇਮਿਨਾ ਤਸ੍ਸ ਸਰੂਪਂ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਂ ਵਿਨਯਟ੍ਠਕਥਾਯਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮ’’ਨ੍ਤਿਪਦੇ, ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮੇਸੁ ਵਾ. ਸ੍ਵੇਵ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੋ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ‘‘ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਕਰਣਤੋ’’ਤਿਇਮਿਨਾ ਅਨੁਲੋਮਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਭਾਵਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸ੍ਵੇਵਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੋ ਏਵ. ਤਂ ਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਤਂ ਕਿਚ੍ਚਂ. ਤਸ੍ਸ ਅਕਰਣਤੋਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਕਰਣਤੋ. ਇਮਿਨਾ ਪਟਿਲੋਮਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਭਾਵਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵਾਤਿ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ. ਵਾਤਿ ਅਥਵਾ. ਪਵਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਸਂਸਾਰਪਵਤ੍ਤਿਯਾ. ਅਨੁਲੋਮੋਤਿ ਅਨੁਕੂਲੋ, ਅਨੁਰੂਪੋ ਵਾ. ਇਤਰੋਤਿ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਯਤ੍ਵੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੋ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੋ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ. ਪਟਿਲੋਮੋਤਿ ਪਟਿਵਿਰੁਦ੍ਧੋ, ਏਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮ’’ਨ੍ਤਿਪਦੇ. ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਏਵਾਤਿ ਸਮ੍ਭਵਤੋ ਤਸ੍ਸ ਫਲਂ ਵਾ ‘‘ਸਦ੍ਦਨ੍ਤਰਤ੍ਥਾਪੋਹਨੇਨ ਸਦ੍ਦੋ ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ (ਉਦਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧; ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੧; ਮ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.ਮੁਲਪਰਿਯਾਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ; ਸਂ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੧.ਓਘਤਰਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ; ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੧.ਰੁਪਾਦਿਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ) ਸਦ੍ਦਨ੍ਤਰਤ੍ਥਾਪੋਹਨਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਆਦਿਤੋ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਾਵਸਦ੍ਦੋ ਅਵਧਿਵਚਨੋ. ਯਾਵ ਅਨ੍ਤਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਇਤੋਤਿ ਇਮੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਅਤ੍ਥੇਹਿ. ‘‘ਮਨਸਾਕਾਸੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਕਾਰਲੋਪਵਸੇਨ ਸਨ੍ਧੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਨਸਿ ਅਕਾਸੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਮਨਸਾਕਾਸੀ’’ਤਿਪਦੇ. ਯਥਾਤਿ ਯੇਨਾਕਾਰੇਨ. ਇਦਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਆਕਾਰਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿਆਦਿਪਾਠੇ ਅਵਯਵਤ੍ਥੋ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਸਮਾਸਮਜ੍ਝੇ ਤਸਦ੍ਦੇਨ ਪੁਬ੍ਬਪਦਸ੍ਸੇਵ ਲਿਙ੍ਗਵਚਨਾਨਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਚ ਸਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਚਾ’’ਤਿ. ਵਾਕ੍ਯੇ ਪਨ ਤਸਦ੍ਦੇਨ ਪਰਪਦਸ੍ਸੇਵ ਲਿਙ੍ਗਵਚਨਾਨਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿਪਦਂ ‘‘ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿਪਦੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਸਬ੍ਬਪਦੇਸੂਤਿ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਪਦੇਸੁ.

ਯਥਾ ਪਨਾਤਿ ਯੇਨਾਕਾਰੇਨ ਪਨ. ਇਦਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਆਕਾਰਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ…ਪੇ… ਨਿਰੋਧੋ’’ਤਿਆਦਿਵਾਕ੍ਯੇ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਯਤ੍ਵੇਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਭਦ੍ਦਿਯੋਤ੍ਵੇਵਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ‘‘ਭਦ੍ਦਿਯੋ ਇਤਿ ਏਵਾ’’ਤਿ ਪਦਚ੍ਛੇਦੋ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਏਵਂ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਇਤਿ ਏਵਾ’’ਤਿ, ਅਥ ਖੋ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਤੁ ਏਵਾ’’ਤਿ ਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਤੁ ਏਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਪ ਅਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਅਤਿਪਮੋਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਕਙ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ. ਨਿਦਾਨਵਣ੍ਣਨਾ) ਵਿਯ ਉਪਸਗ੍ਗਬ੍ਯਤ੍ਤਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਮਿਧ ਨਿਪਾਤਬ੍ਯਤ੍ਤਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਏਵਸਦ੍ਦੇਨ ਸਤ੍ਤਜੀਵਾਦਯੋ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਤੁਸਦ੍ਦੋ ਪਕ੍ਖਨ੍ਤਰਤ੍ਥਜੋਤਕੋ. ਅਨੁਲੋਮਪਕ੍ਖਤੋ ਪਟਿਲੋਮਸਙ੍ਖਾਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਤਰਂ ਮਨਸਾਕਾਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਸੇਸਵਿਰਾਗਨਿਰੋਧਸਦ੍ਦੋ ਅਯੁਤ੍ਤਸਮਾਸੋ, ਉਤ੍ਤਰਪਦੇਨ ਚ ਤਤਿਯਾਸਮਾਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਰਾਗਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਅਸੇਸਨਿਰੋਧਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਸੇਸਸਦ੍ਦਂ ਵਿਰਾਗਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਮਕਤ੍ਵਾ ਨਿਰੋਧਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਗਹਣਂ ਅਯੁਤ੍ਤਸਮਾਸੋ ਨਾਮ. ‘‘ਮਗ੍ਗੇਨਾ’’ਤਿਇਮਿਨਾ ਵਿਰਾਗਸਦ੍ਦਸ੍ਸਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਮਗ੍ਗੋ ਹਿ ਵਿਰਜ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨ ਵਿਰਾਗੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਰੋਧੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਗ੍ਗੇਨ ਨਿਰੋਧਤ੍ਤਾ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧੋਤਿ ਚ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇਨ ਨਿਰੋਧੋ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਨਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯਤ੍ਵੇਵ ਅਸੇਸਵਿਰਾਗਨਿਰੋਧਾ ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਰੋਧੋ, ਏਵਂ ਤਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਏਵਮੇਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨੇ. ਕੇਵਲਸਦ੍ਦੋ ਸਕਲਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਕਲਸ੍ਸਾ’’ਤਿ, ਅਨਵਸੇਸਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥਵਾ ਸਤ੍ਤਜੀਵਾਦੀਹਿ ਅਮਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਅਮਿਸ੍ਸਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸਤ੍ਤਵਿਰਹਿਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸੁਦ੍ਧਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਖਨ੍ਧਸਦ੍ਦੋ ਰਾਸਤ੍ਥਵਾਚਕੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਰਾਸਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿ.

ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਤਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਿਸਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯ੍ਵਾਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਵਸੇਨ…ਪੇ… ਨਿਰੋਧੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਯ੍ਵਾਯਂ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਸਮੁਦਯੋ ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਵਿਦਿਤਵੇਲਾਯਨ੍ਤਿ ਪਾਕਟਵੇਲਾਯਂ ਪਸਿਦ੍ਧਕਾਲੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਮਂ ਉਦਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਮਸਦ੍ਦੋ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਪੇਕ੍ਖੋ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਵਿਦਿਤੇ ਸਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਪਜਾਨਨਤਾਯਾਤਿ ਪਕਾਰੇਨ ਜਾਨਨਭਾਵਸ੍ਸ. ਸੋਮਨਸ੍ਸਯੁਤ੍ਤਞਾਣਸਮੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸੇਨ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਵਸੇਨ ਯੁਤ੍ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਯੁਤ੍ਤਂ ਵਾ ਞਾਣਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਉਦਾਨਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਤ੍ਥ ਉਦਾਨਨ੍ਤਿ ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ ਉਦਾਨਂ? ਉਦਾਨਟ੍ਠੇਨ, ਮੋਦਨਟ੍ਠੇਨ, ਕੀਲ਼ਨਟ੍ਠੇਨ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਿਮਿਦਂ ਉਦਾਨਂ ਨਾਮ? ਪੀਤਿਵੇਗਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਤੋ ਉਦਾਹਾਰੋ. ਯਥਾ (ਉਦਾ. ਅਟ੍ਠ. ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭਕਥਾ) ਹਿ ਯਂ ਤੇਲਾਦਿਮਿਨਿਤਬ੍ਬਵਤ੍ਥੁ ਮਾਨਂ ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਵਿਸਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਂ ‘‘ਅਵਸੇਕੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਞ੍ਚ ਜਲਂ ਤਲ਼ਾਕਂ ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਂ ‘‘ਓਘੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਯਂ ਪੀਤਿਵੇਗਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਤਂ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਪ੍ਫਾਰਂ ਹਦਯਂ ਸਨ੍ਧਾਰੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਸੋ ਅਧਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤੋ ਅਸਣ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਵਚੀਦ੍ਵਾਰੇਨ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤੋ ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਨਿਰਪੇਕ੍ਖੋ ਉਦਾਹਾਰਵਿਸੇਸੋ ‘‘ਉਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਤਮਨਵਾਚਂ ਨਿਚ੍ਛਾਰੇਸੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਉਦਧਾਤੁਸ੍ਸ ਉਦਾਹਾਰਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਉਦਾਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਯਦਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦਾਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਾਕ੍ਯਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ’’ਤਿ. ਹਵੇਤਿ ‘‘ਬ੍ਯਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਬ੍ਯਤ੍ਤਂ ਪਾਕਟਨ੍ਤਿ ਹਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਾਤੁਨਿਪਾਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ‘‘ਹਵੇ’’ਤਿ ਨਿਪਾਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਭੂਧਾਤੁਸ੍ਸੇਵ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਅਨੁਲੋਮ ਪਟਿਲੋਮ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰ ਪਟਿਵੇਧਸਾਧਕਾਤਿ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਚ ਪਟਿਲੋਮਤੋ ਚ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਸ੍ਸ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਸ੍ਸ ਸਾਧਕਾ. ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਾਤਿ ਬੋਧਿਯਾ ਮਗ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸ ਪਕ੍ਖੇ ਭਵਾ ਸਤ੍ਤਤਿਂਸ ਧਮ੍ਮਾ. ਅਥਵਾ ਪਾਤੁਨਿਪਾਤੇਨ ਸਹ ‘‘ਭਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਪਕਾਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਨਯੇ ਹਵੇਸਦ੍ਦੋ ਏਕਂਸਤ੍ਥਵਾਚਕੋ. ਹਵੇ ਏਕਂਸੇਨਾਤਿ ਹਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਭਿਸਮਯਵਸੇਨਾਤਿ ਮਗ੍ਗਞਾਣਵਸੇਨ. ਮਗ੍ਗਞਾਣਞ੍ਹਿ ਯਸ੍ਮਾ ਅਭਿਮੁਖਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਸਮੇਚ੍ਚ ਅਯਤਿ ਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਭਿਸਮਯੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਕਿਲੇਸਸਨ੍ਤਾਪਨਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਆਭੁਸੋ ਕਿਲੇਸੇ ਤਾਪੇਤੀਤਿ ਆਤਾਪੋਤਿ ਵਚਨਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਨ ਵੀਰਿਯਸਾਮਞ੍ਞਂ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਵੀਰਿਯਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਵੀਰਿਯਵਤੋ’’ਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਆਤਾਪੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਈਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਵਨ੍ਤੁਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਨਿਜ੍ਝਾਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਚਾਤਿ ਕਸਿਣਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਜ੍ਝਾਨਸਭਾਵੇਨ ਅਟ੍ਠਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਝਾਨੇਨ ਚ. ਲਕ੍ਖਣੂਪਨਿਜ੍ਝਾਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਚਾਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਲਕ੍ਖਣਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਜ੍ਝਾਨਸਭਾਵੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਫਲਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਝਾਨੇਨ ਚ. ‘‘ਬਾਹਿਤਪਾਪਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਬਾਹਿਤੋ ਅਣੋ ਪਾਪੋ ਅਨੇਨਾਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਤਿ ਵਚਨਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਣਸਦ੍ਦੋ ਹਿ ਪਾਪਪਰਿਯਾਯੋ. ‘‘ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤਸ੍ਸ ਸਰੂਪਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਥਸ੍ਸਾਤਿ ਅਥ ਅਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਾ ਏਤਾ ਕਙ੍ਖਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ…ਪੇ… ਅਵੋਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੨) ਨਯੇਨ ਚ ਤਥਾ ‘‘ਕਤਮਂ ਨੁ ਖੋ…ਪੇ… ਅਵੋਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੩੫) ਨਯੇਨ ਚ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੇ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਨੋ ਕਲ੍ਲੋ ਪਞ੍ਹੋਤਿ ਅਯੁਤ੍ਤੋ ਪਞ੍ਹੋ, ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਹੋ ਏਸੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾਤਿ ਏਵਂ, ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਥਾ ਵਾ. ਯਾ ਚ ਸੋਲ਼ਸ ਕਙ੍ਖਾ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੮; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੨੦) ਆਗਤਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਪਟਿਵਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਕਙ੍ਖਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਸੋਲ਼ਸ ਕਙ੍ਖਾਤਿ ਅਤੀਤਵਿਸਯਾ ਪਞ੍ਚ, ਅਨਾਗਤਵਿਸਯਾ ਪਞ੍ਚ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਿਸਯਾ ਛਾਤਿ ਸੋਲ਼ਸਵਿਧਾ ਕਙ੍ਖਾ. ਵਪਯਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿ ਅਪਯਨ੍ਤਿ, ਇਕਾਰਲੋਪੇਨਾਯਂ ਸਨ੍ਧਿ. ਵਿਤ੍ਯੂਪਸਗ੍ਗੋ ਧਾਤ੍ਵਤ੍ਥਾਨੁਵਤ੍ਤਕੋ, ਅਪਯਨ੍ਤਿ – ਸਦ੍ਦੋ ਅਪਗਮਨਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀ’’ਤਿਇਮਿਨਾ ਅਪਗਮਨਤ੍ਥਮੇਵ ਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤਰੇਨ ਦੀਪੇਤਿ. ‘‘ਕਸ੍ਮਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਯਤੋ ਪਜਾਨਾਤਿ ਸਹੇਤੁਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾਕ੍ਯਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਵਾਕ੍ਯਕਾਰਣਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਹੇਤੁਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਹ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਹੇਤੁਨਾਤਿ ਸਹੇਤੁ, ਸਙ੍ਖਾਰਾਦਿਕੋ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮੋ. ਸਹੇਤੁ ਚ ਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਚਾਤਿ ਸਹੇਤੁਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਚਨਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਕੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ‘‘ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਜਾਨਾ ਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਞਾਧਾਤੁਯਾ ਅਵਬੋਧਨਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਮਾਰਣਤੋਸਨਾਦਿਕੇ ਅਤ੍ਥੇ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਇਤੀਤਿ ਤਸ੍ਮਾ, ਵਪਯਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.

੨. ਪਚ੍ਚਯਕ੍ਖਯਸ੍ਸਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਖਯਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਦੁਤਿਯਉਦਾਨੇ. ਖੀਯਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਖਯਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਖਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਞ੍ਞਾਸੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਵੇਦੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਦਧਾਤੁਯਾ ਞਾਣਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਅਨੁਭਵਨਲਾਭਾਦਿਕੇ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਵਪਯਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਤਿ ਪਠਮਉਦਾਨੇ ਵੁਤ੍ਤਸਦਿਸਾ. ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਾ, ਚਤੁਅਰਿਯਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਾ ਵਾ.

੩. ਇਮਂ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਯੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਵਿਦਿਤੋਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਤਤਿਯਉਦਾਨੇ. ਸੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤੇਹਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਹਿ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮੇਹਿ ਵਾ ਯਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਾ ਪਾਤੁਭੂਤਾ, ਤੇਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਵਾ ਵਿਧੂਪਯਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਨਿਪਾਤੇ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ. ਮਾਰਸੇਨਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਦਿਕਂ ਦਸਵਿਧਂ ਮਾਰਸੇਨਂ. ‘‘ਵਿਧਮੇਨ੍ਤੋ’’ਤਿਇਮਿਨਾ ਵਿਧੂਪਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਧੂਪਧਾਤੁਯਾ ਵਿਧਮਨਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਲਿਮ੍ਪਨਤ੍ਥਾਦਯੋ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ. ‘‘ਵਿਦ੍ਧਂ ਸੇਨ੍ਤੋ’’ਤਿਇਮਿਨਾ ਵਿਧਮੇਨ੍ਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਧਮੁਧਾਤੁਯਾ ਧਂਸਨਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਸਦ੍ਦਤ੍ਥਾਦਯੋ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ. ‘‘ਸੂਰਿਯੋਵ ਓਭਾਸਯ’’ਨ੍ਤਿਪਦਸ੍ਸ ‘‘ਸੂਰਿਯੋ ਇਵਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਯਥਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਸੂਰਿਯੋਤਿ ਆਦਿਚ੍ਚੋ. ਸੋ ਹਿ ਯਸ੍ਮਾ ਪਠਮਕਪ੍ਪਿਕਾਨਂ ਸੂਰਂ ਜਨੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੂਰਿਯੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋਤਿ ਅਭਿਮੁਖਂ ਉਦ੍ਧਂ ਆਕਾਸਂ ਗਤੋ, ਅਬ੍ਭਂ ਵਾ ਆਕਾਸਂ ਉਗ੍ਗਤੋ. ਅਬ੍ਭਸਦ੍ਦੋ ਹਿ ਆਕਾਸਪਰਿਯਾਯੋ. ਆਕਾਸੋ ਹਿ ਯਸ੍ਮਾ ਆਭੁਸੋ ਭਾਤਿ ਦਿਪ੍ਪਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਬ੍ਭ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਓਪਮ੍ਮਸਂਸਨ੍ਦਨਂ – ਯਥਾ ਸੂਰਿਯੋ ਓਭਾਸਯਨ੍ਤੋ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਏਵਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋ. ਯਥਾ ਸੂਰਿਯੋ ਅਨ੍ਧਕਾਰਂ ਵਿਧਮੇਨ੍ਤੋ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਏਵਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਮਾਰਸੇਨਮ੍ਪਿ ਵਿਧੂਪਯਨ੍ਤੋਤਿ.

ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤੇਸੁ ਤੀਸੁ ਉਦਾਨੇਸੁ. ਪਠਮਂ ਉਦਾਨਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਖਨ੍ਧਕਪਾਲ਼ਿਯਾ ਉਦਾਨਪਾਲ਼ਿਂ ਸਂਸਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਉਦਾਨੇ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਉਦਾਨੇ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਨ੍ਤਿ ਉਦਾਨੇ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਂ, ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਚ੍ਚਯੇਨਾਤਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮੇਨ, ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਤਦਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਦਾਤਿ ‘‘ਸ੍ਵੇ ਆਸਨਾ ਵੁਟ੍ਠਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਰਤ੍ਤਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਮਨਸਿਕਾਰਕਾਲੇ. ਭਗਵਾ ਮਨਸਾਕਾਸੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਪੁਰਿਮਾ ਦ੍ਵੇ ਉਦਾਨਗਾਥਾ ਆਨੁਭਾਵਦੀਪਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਪਜਾਨਨਪਚ੍ਚਯਕ੍ਖਯਾਧਿਗਮਸ੍ਸ. ਏਕੇਕਮੇਵਾਤਿ ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮੇਸੁ ਏਕੇਕਮੇਵ. ਪਠਮਯਾਮਞ੍ਚਾਤਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਂਯੋਗੇ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ, ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਪਠਮਯਾਮਕਾਲਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਧ ਪਨਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਖਨ੍ਧਕੇ ਪਨ. ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਭਗਵਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਭਗਵਾ ਉਦਾਨੇਸੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਵਿਸਾਖਪੁਣ੍ਣਮਾਯਾਤਿ ਵਿਸਾਖਾਯ ਯੁਤ੍ਤਾਯ ਪੁਣ੍ਣਮਾਯ. ‘‘ਅਰੁਣੋ ਉਗ੍ਗਮਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਸਮਯੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਭਾਵਂ, ਅਨਾਵਰਣਞਾਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤੋਤਿ ਅਰੁਣੁਗ੍ਗਮਨਤੋ. ਤਂ ਦਿਵਸਨ੍ਤਿ ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਦਿਵਸੇਤਿ ਹਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਂਯੋਗੇ ਵਾ, ਤਂ ਦਿਵਸਂ ਕਾਲਨ੍ਤਿ ਹਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਯਥਾ ਤਂ ਦਿਵਸਂ ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਂ ਮਨਸਾਕਾਸਿ, ਏਵਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਤੀਤਿ ਏਵਂ. ‘‘ਬੋਧਿਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ…ਪੇ… ਨਿਸੀਦੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਤਂ ਸਤ੍ਤਾਹਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਬੋਧਿਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇਯੇਵ.