੨. ਮਹਾਸੁਞ੍ਞਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੮੫. ਛਵਿਵਣ੍ਣੇਨ ਸੋ ਕਾਲ਼ੋ, ਨ ਨਾਮੇਨ. ਪਲਾਲਸਨ੍ਥਾਰੋਤਿ ਆਦੀਨੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਕੋਚ੍ਛਚਿਮਿਲਿਕਾਕਟਸਾਰਾਦੀਨਂ ਗਹਣਂ. ਗਣਭਿਕ੍ਖੂਨਨ੍ਤਿ ਗਣਬਨ੍ਧਨਵਸੇਨ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ.

ਯਦਿ ਸਂਸਯੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ‘‘ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਨੁ ਖੋ’’ਤਿ ਇਦਂ ਕਥਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਤਕ੍ਕਪੁਬ੍ਬਭਾਗਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੋ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕਪੁਬ੍ਬਭਾਗਾ, ਪੁਚ੍ਛਾ. ਸਾ ‘‘ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਨੋ ਏਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੂਵਿਹਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਂ, ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਪਨ ‘‘ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਨੁ ਖੋ ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਆਕਾਰੇਨ ਤਦਾ ਭਗਵਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ, ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਸ੍ਸ ਤਬ੍ਭਾਵਜੋਤਨੋਯਂ ਨੁ-ਕਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਵਿਤਕ੍ਕਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਚਾਯਂ ਨੁ-ਕਾਰੋ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਨੋ ਏਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਅਥ ਖੋ ‘‘ਨ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੋਭਤਿ ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੮੫) ਉਪਰਿਦੇਸਨਾਵਸੇਨ ਮਤ੍ਥਕਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਅਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤੋ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਵਿਸੁਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤੋ ਏਵ ਹੋਤਿ, ਦਿਸ੍ਵਾ ਨਿਚ੍ਛਿਨਿਤ੍ਵਾਵ ਕਥਾਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਤ੍ਥਂ ਤਥਾ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਜਾਨਨ੍ਤਾਪਿ ਤਥਾਗਤਾ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੧੬). ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਤੋ ਕਿਰਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਯਥਾ ਨਦੀਓਤਿਣ੍ਣਂ ਉਦਕਂ ਯਥਾਨਿਨ੍ਨਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ, ਏਵਂ ਸਤ੍ਤਾ ਧਾਤੁਸੋ ਸਂਸਨ੍ਦਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਗਣਵਾਸੋ ਨਦੀਓਤਿਣ੍ਣਉਦਕਸਦਿਸੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਦਾਨਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ – ‘‘ਨਿਰਯਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੁਰੁਵਿਨ੍ਦਾਦਿਨ੍ਹਾਨੀਯਚੁਣ੍ਣਾਨਿ ਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮਭਾਵਤੋ ਨਾਲ਼ਿਯਂ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਨਿ ਨਿਰਨ੍ਤਰਾਨੇਵ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਚੁਣ੍ਣਭਰਿਤਾ ਨਾਲ਼ਿ ਵਿਯਾ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਪਣ੍ਣਾਸ ਕੁਲਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨੀਤਿ ਸਤ੍ਤਸਤਸਹਸ੍ਸਾਧਿਕਾਨਿ ਪਞ੍ਞਾਸ ਕੁਲਾਨਂਯੇਵ ਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਪਨ ਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤ ਕੋਟਿਯੋ ਤਦਾ ਤਤ੍ਥ ਵਸਿਂਸੁ.

ਤਤੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ, ਕਥਂ? ਕਾਮਞ੍ਚਾਯਂ ਲੋਕਪਕਤਿ, ਮਯ੍ਹਂ ਪਨ ਸਾਸਨੇ ਅਯੁਤ੍ਤੋਵ ਸੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਮਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਸਭਾਵਸਿਦ੍ਧਂ. ਸਂਵੇਗੋਤਿ ਸਹੋਤ੍ਤਪ੍ਪਞਾਣਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਨ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਸਕ੍ਕਾ ਗਿਲਾਨੁਪਟ੍ਠਾਨਓਵਾਦਾਨੁਸਾਸਨਿਆਦਿਵਸੇਨ ਸਮਾਗਮਸ੍ਸ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਗਣਭੇਦਨਨ੍ਤਿ ਗਣਸਙ੍ਗਣਿਕਾਯ ਵਿਵੇਚਨਂ.

੧੮੬. ਕਤਪਰਿਭਣ੍ਡਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਤਸਂਵਿਧਾਨਸ੍ਸ ਚੀਵਰਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਾਕਾਰੇਨ ਪਟਿਸਙ੍ਖਰਣਂ. ਨੋਤਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ. ਅਨਤ੍ਤਮਨੋਤਿ ਅਨਾਰਾਧਿਤਚਿਤ੍ਤੋ.

ਸਕਗਣੇਨ ਸਹਭਾਵਤੋ ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਕਪਰਿਸਸਮੋਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਗਣੋਤਿ ਪਨ ਇਧ ਜਨਸਮੂਹੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਾਨਾਜਨਸਮੋਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੋਭਤਿ ਯਥਾਨੁਸਿਟ੍ਠਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨਤੋ. ਕਾਮਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਤੀਤਿ ਨਿਕ੍ਖਮੋ, ਏਵਂ ਨਿਕ੍ਖਮਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸੁਖਂ. ਗਣਸਙ੍ਗਣਿਕਾਕਿਲੇਸਸਙ੍ਗਣਿਕਾਹਿ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਿ ਪਵਿਵੇਕੋ. ਪਵਿਵੇਕਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸੁਖਂ. ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਉਪਸਮਾਵਹਂ ਸੁਖਂ ਉਪਸਮਸੁਖਂ. ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਬੋਧਾਵਹਂ ਸੁਖਂ ਸਮ੍ਬੋਧਿਸੁਖਂ. ਨਿਕਾਮੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ, ਨਿਕਾਮਂ ਵਾ ਲਾਭੀ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ. ਨਿਦੁਕ੍ਖਂ ਸੁਖੇਨੇਵ ਲਭਤੀਤਿ ਅਦੁਕ੍ਖਲਾਭੀ. ਕਸਿਰਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਪ੍ਪਕਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਅਕਸਿਰਲਾਭੀਤਿ ਵਿਪੁਲਲਾਭੀ’’ਤਿ.

ਸਾਮਾਯਿਕਨ੍ਤਿ ਸਮਯੇ ਕਿਲੇਸਵਿਮੁਚ੍ਚਨਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਸਾਮਾਯਿਕਂ ਮ-ਕਾਰੇ ਅ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਦੀਘਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਅਪ੍ਪਿਤਪ੍ਪਿਤਸਮਯੇ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਙ੍ਗਸਨ੍ਤਤਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਸਨ੍ਤਤਾਯ ਚ ਕਮਨੀਯਂ ਮਨੋਰਮ੍ਮਂ. ਅਸਾਮਾਯਿਕਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਵਿਮੁਤ੍ਤਂ.

ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਤਿਆਦਿਨਾ ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਭਾਵਂ ਅਨ੍ਵਯਤੋ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਤੋ ਚ ਸਹ ਨਿਦਸ੍ਸਨੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਾ ਦੁਵਿਧਾ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਤਾ ਵੋਦਾਨਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਕਾ, ਸਂਕਿਲੇਸਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਕਾ ਚ.

ਤੇ ਪਠਮਂ ‘‘ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਇਤਰਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ, ‘‘ਇਦਾਨਿ ਦੋਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਟ੍ਠਿਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਨ੍ਹਾਰੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਚਮ੍ਮਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਮਂਸਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਆਕਾਸੋ ਪਰਿਵਾਰਿਤੋ ਰੂਪਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੦੬) ਵਿਯ ਇਧ ਰੂਪਸਦ੍ਦੋ ਕਰਜਕਾਯਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ‘‘ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਸਰੀਰ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਨਾਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ…ਪੇ… ਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਾ’’ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਨਨੁ ਕਾਯੇ ਚ ਜੀਵਿਤੇ ਚ ਅਨਪੇਕ੍ਖਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਾਨਮ੍ਪਿ ਅਸਪ੍ਪਾਯਵਜ੍ਜਨਸਪ੍ਪਾਯਸੇਵਨਵਸੇਨ ਕਾਯਸ੍ਸ ਪਰਿਹਰਣਂ ਹੋਤੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ, ਤਂ ਪਨ ਯੋ ਕਲ੍ਲਸਰੀਰਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਧਮ੍ਮਸਾਧਨਾਯ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਿਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਧਮ੍ਮਸਾਧਨਤਾਵਸੇਨ. ਧਮ੍ਮਸਾਧਨਭਾਵਞ੍ਹਿ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਸਪ੍ਪਾਯਵਸੇਨ ਪੋਸੇਤ੍ਵਾ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨਤੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਪਰਿਹਰਣਂ, ਨ ਸੋ ਕਾਯੇ ਅਭਿਰਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਯਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਪੇਕ੍ਖਾਯ ਵਿਨੋਦਿਤਬ੍ਬੋ ਤਾਦਿਸੋਤਿ. ਉਪਾਲਿਗਹਪਤਿਨੋਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਦਸਬਲਸਾਵਕਤ੍ਤੁਪਗਮਨਸਙ੍ਖਾਤੇਨਾ’’ਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.

੧੮੭. ਮਹਾਕਰੁਣਾਵਸੇਨ ਪਰਿਵੁਤਾਯ ਪਰਿਸਾਯ ਮਜ੍ਝੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਪਿ ਏਕਨ੍ਤਵਿਵੇਕਜ੍ਝਾਸਯਤ੍ਤਾ ਏਕਕੋਵ. ਏਤੇਨ ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਵਿਵੇਕਤ੍ਤੇਨ ਵਿਵਿਤ੍ਤਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਰੂਪਾਰੂਪਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਖਤਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਤਿਵਿਯ ਸਨ੍ਤਤਰਪਣੀਤਤਮਭਾਵੇਨ ਵਿਸੇਸਤੋ ਸਿਨੋਤਿ ਬਨ੍ਧਤੀਤਿ ਵਿਸਯੋ, ਸੋ ਏਵ ਸਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤਾਯ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ. ਕਿਂ ਪਨ ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸੁਞ੍ਞਤਨ੍ਤਿ ਸੁਞ੍ਞਤਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਉਪਧਿਵਿਵੇਕਤਾਯ ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਧਾਤੁ ਇਧ ਵਿਵੇਕੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਵਿਵੇਕਨਿਨ੍ਨੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਭਙ੍ਗਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਆਸਵਟ੍ਠਾਨਿਯਾਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਵਿਗਤਤ੍ਤਾ ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਵਿਗਤਨ੍ਤੇਨ, ਏਵਂਭੂਤਂ ਤੇਸਂ ਬ੍ਯਨ੍ਤਿਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਬ੍ਯਨ੍ਤਿਭੂਤੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਯ੍ਯੋਜਨਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ, ਤਂ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿ, ਉਯ੍ਯੋਜੇਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤੀਤਿ ਵਾ ਉਯ੍ਯੋਜਨਿਕਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਨ ਸਬ੍ਬਕਥਾ ਉਯ੍ਯੋਜਨਵਸੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਉਯ੍ਯੋਜਨਿਕਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤੇਲਪਾਕਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਵਿਯਾਤਿ ਯਥਾ ਤੇਲਪਾਕੋ ਨਾਮ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲੋ ਨ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬੋ, ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਕਾਲਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ. ਯਥਾ ਹਿ ਕੁਸਲੋ ਵੇਜ੍ਜੋ ਤੇਲਂ ਪਚਨ੍ਤੋ ਤਂ ਤਂ ਤੇਲਕਿਚ੍ਚਂ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਪਤ੍ਥਿਨ੍ਨਪਾਕੋ, ਯਦਿ ਵਾ ਮਜ੍ਝਿਮਪਾਕੋ, ਯਦਿ ਵਾ ਖਰਪਾਕੋ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ, ਤਸ੍ਸ ਕਾਲਂ ਉਪਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਪਚਤਿ, ਏਵਂ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਞਾਣਪਰਿਪਾਕਂ ਉਪਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਤਂ ਕਾਲਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਸਂ ਉਯ੍ਯੋਜੇਨ੍ਤੋ ਚ ਵਿਵੇਕਨਿਨ੍ਨੇਨੇਵ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਉਯ੍ਯੋਜੇਤਿ. ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਿਪਿ ਤਦਭਿਨੀਹਤਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਵਸੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨਿਨ੍ਨਾਨੇਵ. ਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਹਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਤਾਯ ਪਣੀਤਾਨਮ੍ਪਿ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਆਪਾਥਗਮਨੇ ਪਗੇਵ ਇਤਰੇਸਂ ਪਟਿਕੂਲਤਾਵ ਸੁਪਾਕਟਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਘਮ੍ਮਾਭਿਤਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਯ ਸੀਤਜਲਟ੍ਠਾਨਨਿਨ੍ਨਤਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨਿਨ੍ਨਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਤਿਵਿਯ ਸਨ੍ਤਪਣੀਤਭਾਵਤੋ.

੧੮੮. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਇਧ ਝਾਨਾਰਮ੍ਮਣਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਗੋਚਰਜ੍ਝਤ੍ਤਮੇਵਾ’’ਤਿ. ਇਧ ਨਿਯਕਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਞ੍ਞਤਂ. ਅਪਗੁਣਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਞ੍ਹਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਨਿਯਕਜ੍ਝਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ, ਨਿਯਕਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਨਿਜ੍ਜੀਵਨਿਸ੍ਸਤ੍ਤਤਂ, ਅਨਤ੍ਤਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨਭਾਵਜਾਨਨੇਨਾਤਿ ਇਦਾਨਿ ਮੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਵੀਥਿਪਟਿਪਨ੍ਨਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਉਪ੍ਪਥਮੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਜਾਨਨੇਨ.

ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਭਗਵਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਏਵ ਪਾਦਕੇ ਝਾਨੇ ਅਵਤ੍ਵਾ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਂ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਅਪ੍ਪਗੁਣਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਤੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਨ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਨ ਸਮਾਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਸੋ ਪਨ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ ਮਯ੍ਹਂ ਨਿਜ੍ਜਟਾ ਨਿਗੁਮ੍ਬਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਹਨ੍ਦਾਹਂ ਬਹਿਦ੍ਧਾਧਮ੍ਮੇ ਮਨਸਿ ਕਰੇਯ੍ਯਂ ਏਕਚ੍ਚੇਸੁ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਉਪਟ੍ਠਿਤੇਸੁ ਇਤਰੇਪਿ ਉਪਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯੁਮੇਵਾ’’ਤਿ ਪਰਸ੍ਸ…ਪੇ… ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ. ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨ ਵਿਯ ਸਮ੍ਮਸਿਤਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨਪਿ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿਯੇਵਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਅਰੂਪਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਨੁ ਖੋ ਕਥਨ੍ਤਿ ਆਨੇਞ੍ਜਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ. ਨ ਮੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤੀਤਿ ਮਯ੍ਹਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਿਤ੍ਤਂ ਵੀਥਿਪਟਿਪਨ੍ਨਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨ ਵਹਤੀਤਿ. ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਮੇਵਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪਾਦਕਭੂਤਮੇਵ ਝਾਨਂ. ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਮਨਸਿ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਤਿਕ੍ਖਵਿਸਦਤਾਪਾਦਨਾਯ. ਅਵਹਨ੍ਤੇ ਨਿਪੁਣਾਭਾਵੇਨ ਛੇਦਨਕਿਰਿਯਾਯ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੇ. ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਤਿਕ੍ਖਕਮ੍ਮਕਰਣਂ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਿਹਾਰੇਨਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਵਹਤੀ’’ਤਿ.

੧੮੯. ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਮੇਤਿ ਵੀਥਿਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਵਿਸੇਸਾਭਾਵਤੋ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਮੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਜਾਨਨੇਨ. ਇਰਿਯਾਪਥਂ ਅਹਾਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਯਥਾ ਪਰਿਸ੍ਸਮੋ ਨਾਗਚ੍ਛਤਿ, ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਬਲਾਨੁਰੂਪਂ ਤਸ੍ਸ ਕਾਲਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ਪਮਾਣਮੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨੇਨ ਇਰਿਯਾਪਥਂ ਅਹੋਪੇਤ੍ਵਾ. ਸਬ੍ਬਵਾਰੇਸੂਤਿ ਠਾਨਨਿਸਜ੍ਜਾਸਯਨਵਾਰੇਸੁ. ਕਥਾਵਾਰੇਸੁ ਪਨ ਵਿਸੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ, ‘‘ਇਮਿਨਾ ਵਿਹਾਰੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੧੯੦. ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਾਦਯੋ ਓਲ਼ਾਰਿਕਕਾਮਰਾਗਬ੍ਯਾਪਾਦਸਭਾਗਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਵਿਤਕ੍ਕਪਹਾਨੇਨ ਦ੍ਵੇ ਮਗ੍ਗੇ ਕਥੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਕਾਮਗੁਣੇਸੂਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਭੁਮ੍ਮਂ. ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਕਿਲੇਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣੇਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾ ਕਿਲੇਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣਮੇਵ. ਸਮੁਦਾਚਰਤੀਤਿ ਸਮੁਦਾਚਾਰੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮੁਦਾਚਰਣਤੋ’’ਤਿ. ਸੋ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਨ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਚੇਤਸੋ’’ਤਿ. ਮ-ਕਾਰੋ ਪਦਸਨ੍ਧਿਕਰੋ ਏ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਚ ਅਕਾਰੋ ਕਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਏਤਨ੍ਤਿ.

੧੯੧. ਅਨੁਸਯੋਤਿ ਮਾਨਾਨੁਸਯੋ ਭਵਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯੋਤਿ ਤਿਵਿਧੋਪਿ ਅਨੁਸਯੋ ਪਹੀਯਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵਾਤਿ, ‘‘ਤਤੋ ਮਗ੍ਗਾਨਨ੍ਤਰਂ ਫਲਂ, ਫਲਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਪਹੀਨਭਾਵਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਜਾਨਨੇਨ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ.

ਕੁਸਲਤੋ ਆਯਾਤੀਤਿ ਆਯਤੋ, ਸੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਾਯਤਿਕਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕੁਸਲਤੋ ਆਗਤਾ’’ਤਿ. ਤਂ ਪਨ ਨੇਸਂ ਕੁਸਲਾਯਤਿਕਤ੍ਤਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ ਹੋਤਿ ਸਹਜਾਤਵਸੇਨਪੀਤਿ ਤਦੁਭਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਿਦ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਕੇਚਿ ਲੋਕਿਯਾ, ਕੇਚਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ; ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਵਿਸੇਸੇਨ ‘‘ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਲੋਕੇ ਉਤ੍ਤਰਾ ਵਿਸਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਲੋਕਿਯਧਮ੍ਮੇਸੁ ਉਤ੍ਤਮਭਾਵੇਨ ਝਾਨਾਦਯੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਲੋਕਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰਣਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਮਹਗ੍ਗਤਚਿਤ੍ਤਂ ਮਾਰਸ੍ਸ ਅਵਿਸਯੋ ਅਕਾਮਾਵਚਰਤ੍ਤਾ, ਪਗੇਵ ਤਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪਾਦਕਭੂਤਂ ਸੁਵਿਕ੍ਖਾਲਿਤਮਲਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਜਾਨਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤੀ’’ਤਿ. ਏਕੋ ਆਨਿਸਂਸੋ ਅਤ੍ਥਿ ਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗਸ੍ਸ ਸਪ੍ਪਾਯਧਮ੍ਮਕਥਾਪਟਿਲਾਭੋ.

੧੯੨. ਏਤਦਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਸੁਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਯ. ਸਪ੍ਪਾਯਾਸਪ੍ਪਾਯਵਸੇਨਾਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਨਨੁ ਸਪ੍ਪਾਯਵਸੇਨ ਦਸਕਥਾਵਤ੍ਥੂਨਿ ਆਗਤਾਨੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਕਥਾਵਜ੍ਜਨਪੁਬ੍ਬਿਕਾਯ ਸਪ੍ਪਾਯ ਕਥਾਯ ਵਸੇਨ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਪ੍ਪਾਯਾਸਪ੍ਪਾਯਵਸੇਨ ਆਗਤਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੁਤਪਰਿਯਤ੍ਤਿਵਸੇਨਾਤਿ ਸਰੂਪੇਨ ਤਤ੍ਥ ਅਨਾਗਤਾਨਿਪਿ ਦਸਕਥਾਵਤ੍ਥੂਨਿ ਸੁਤ੍ਤਗੇਯ੍ਯਾਦਿਅਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ, ‘‘ਸੁਤਪਰਿਯਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਆਗਤਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਰਿਪੂਰਣਵਸੇਨ ਸਰੂਪਤੋ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਠਤ੍ਵਾ ਕਥੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਤ੍ਥੋ.

੧੯੩. ਅਨੁਆਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨੁਅਨੁ ਅਭਿਮੁਖਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਪਯਿਰੁਪਾਸਨਾਦਿਵਸੇਨ ਅਨੁਕੂਲਯਨ੍ਤਿ. ਮੁਚ੍ਛਨਤਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਮੁਚ੍ਛਨਾਕਾਰਂ. ਤਣ੍ਹਾਯ ਪਤ੍ਥਨਾ ਨਾਮ ਤੇਨਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਪਤ੍ਥੇਤਿ ਪਵਤ੍ਤੇਤੀ’’ਤਿ. ਕਿਲੇਸੂਪਦ੍ਦਵੇਨਾਤਿ ਕਿਲੇਸਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਉਪਦ੍ਦਵੇਨ. ਕਿਲੇਸਾ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਮਹਾਨਤ੍ਥਕਰਣਤੋ ‘‘ਉਪਦ੍ਦਵੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਕਿਲੇਸੂਪਦ੍ਦਵੇਨ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਨੋ, ਉਪਦ੍ਦਵੋ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸੂਪਦ੍ਦਵੋ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਸ੍ਸ ਉਪਦ੍ਦਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੁਪਦ੍ਦਵੋਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ‘‘ਸੇਸੁਪਦ੍ਦਵੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਤਿਦਿਸਤਿ. ਗੁਣਮਰਣਂ ਕਥਿਤਂ, ਨ ਜੀਵਿਤਮਰਣਂ.

ਅਪ੍ਪਲਾਭਾਤਿ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਲਾਭੀ ਵਿਸੇਸਾਨਂ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੁਪਦ੍ਦਵੋ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਤਰੋ ਚੇਵ ਕਟੁਕਵਿਪਾਕਤਰੋ ਚਾਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਆਚਰਿਯਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕੂਪਦ੍ਦਵੋ ਹਿ ਬਾਹਿਰਕਸਮਯਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੁਪਦ੍ਦਵੋ ਪਨ ਸਾਸਨਵਸੇਨ. ਦੁਰਕ੍ਖਾਤੇ ਹਿ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਦੁਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਨ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਾ ਮਿਚ੍ਛਾਭਿਨਿਵੇਸਸ੍ਸ ਸਿਥਿਲਵਾਯਾਮਭਾਵਤੋ; ਸ੍ਵਾਖ੍ਯਾਤੇ ਪਨ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਦੁਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਾ ਮਹਤੋ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਬਾਹਿਰਭਾਵਕਰਣਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਾਸਨੇ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.

੧੯੬. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਇਦਂ ਪੁਬ੍ਬਪਰਾਪੇਕ੍ਖਂ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਚ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਚਾਮਸਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਮਿਤ੍ਤਂ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਮਿਤ੍ਤਵਾ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਮਿਤ੍ਤਵਤਾ, ਤਾਯ. ਮਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਿਤ੍ਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ. ਸਪਤ੍ਤਵਤਾਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਦੁਕ੍ਕਟਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਮਤ੍ਤਮ੍ਪੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਗੇਵ ਇਤਰਂ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਾਵਕੇਸੁ ਹਿਤਪਰਕ੍ਕਮਨਂ ਓਵਾਦਾਨੁਸਾਸਨੀਹਿ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਤਥਾ ਨ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਆਮਕਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਕੁਲਾਲਭਾਜਨਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਨਾਹਂ ਤੁਮ੍ਹੇਸੁ ਤਥਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਵਿਯ ਆਮਕਭਾਜਨੇਸੁ ਅਹਂ ਤੁਮ੍ਹੇਸੁ ਕੇਵਲਂ ਜਾਨਾਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ. ਲੋਕਿਯਗੁਣਾਪਿ ਇਧ ਸਾਰੋਤ੍ਵੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਗੁਣਾਨਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਮਹਾਸੁਞ੍ਞਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.