੨. ਛਬ੍ਬਿਸੋਧਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੯੮. ਖੀਣਾ ਜਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਜਾਤਿਕ੍ਖਯਂ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਬ੍ਯਾਕਤਂ ਹੋਤਿ ਅਰਹਤੋ ਤਦਭਾਵਤੋ. ਤਥਾ ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੋ ਮੇ ਪਰਿਯੋਸਿਤੋਤਿ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤੇਨਪਿ. ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਨ੍ਤਿ ਚਤੂਹਿ ਮਗ੍ਗੇਹਿ ਚਤੂਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਪਰਿਞ੍ਞਾਦਿਵਸੇਨ ਸੋਲ਼ਸਵਿਧਸ੍ਸਪਿ ਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨਾ ਨਿਟ੍ਠਾਪਿਤਭਾਵਂ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤੇਨਪਿ. ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾਤਿ ਆਯਤਿਂ ਪੁਨਬ੍ਭਵਾਭਾਵਂ, ਆਯਤਿਂ ਵਾ ਪਰਿਞ੍ਞਾਦਿਕਰਣੀਯਾਭਾਵਂ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤੇਨਪੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਏਕੇਨਪਿ ਪਦੇਨ ਅਞ੍ਞਾ ਬ੍ਯਾਕਤਾਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਬਦ੍ਧਂ ਪਨ ਸੁਬਦ੍ਧਂ ਵਿਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਧ ਪਨ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਚਤੂਹਿ ਪਦੇਹਿ ਆਗਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਚੇਤਨਾਯ ਦਿਟ੍ਠਵਾਦਿਤਾ ਨਾਮ ਅਰਿਯਵੋਹਾਰੋ. ਸਭਾਵੋਤਿ ਪਕਤਿਅਤ੍ਥੋ ਹਿ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮਸਦ੍ਦੋ, ‘‘ਜਾਤਿਧਮ੍ਮਾ ਜਰਾਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੭੪-੨੭੫) ਵਿਯ ਤਸ੍ਮਾ, ਅਨੁਧਮ੍ਮੋਤਿ ਅਰਿਯਭਾਵਂ ਅਨੁਗਤਾ ਪਕਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਰਮਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਯ ਅਰਿਯਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੁਣੇ ਅਨਾਵਿਕਰੋਨ੍ਤਾਪਿ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਭਾਵਪਵੇਦਨਤ੍ਥਞ੍ਚੇਵ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਂ ਉਸ੍ਸਾਹਜਨਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਤਾਦਿਸਾਨਂ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਸਮਯੇਯੇਵ ਆਵਿਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਾਹ – ‘‘ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਸ੍ਸ…ਪੇ… ਕਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

੯੯. ਦੁਬ੍ਬਲਨ੍ਤਿ ਫੇਗ੍ਗੁ ਵਿਯ ਸੁਭੇਜ੍ਜਨੀਯਂ ਬਲਵਿਰਹਿਤਂ, ਅਸਾਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਰਾਗੁਤਨ੍ਤਿ ਪਲੁਜ੍ਜਨਸਭਾਵਂ. ਵਿਗਚ੍ਛਨਸਭਾਵਨ੍ਤਿ ਵਿਨਾਸਗਮਨਸਭਾਵਂ. ਅਨਿਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਵਿਪਰਿਣਾਮਤ੍ਤਾ ਅਸ੍ਸਾਸਲੇਸਸ੍ਸਪਿ ਅਭਾਵਤੋ ਅਸ੍ਸਾਸਵਿਰਹਿਤਂ. ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਵਸੇਨ ਚ ਯਥਾਰਹਂ ਉਪੇਨ੍ਤਿ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਉਪਯਾ, ‘‘ਏਤਂ ਮਮ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਉਪਾਦਿਯਨ੍ਤਿ ਦਲ਼੍ਹਗ੍ਗਾਹਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀਤਿ ਉਪਾਦਾਨਾ. ਅਧਿਤਿਟ੍ਠਤਿ ਚੇਤਸੋ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਭੂਤਾਤਿ ਚੇਤਸੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਤਾਹੀਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠੀਹਿ. ਤਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ. ਅਭਿਨਿਵਿਸਤੀਤਿ ਅਭਿਰਤਿਵਸੇਨ ਨਿਵਿਸਤਿ, ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਸਕ੍ਕਾਯਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨਿਵਿਸਤਿ ‘‘ਏਤਂ ਮਮਂ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਏਤਾਹਿ ਅਭਿਨਿਵੇਸਾਹਿ, ਤਥਾ ਸਕ੍ਕਾਯਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਸੇਤਿ ਏਤਾਹੀਤਿ ਅਨੁਸਯਾ, ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਯੋ. ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਹਿ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮੇਸੁ ਰਾਗਾਦਯੋ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤਿ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਤਂਸਹਗਤਧਮ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤੀਤਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ, ‘‘ਤਂ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਖਯਾ ਵਿਰਾਗਾਤਿ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਖਯੇਨ ਵਿਰਾਗੇਨਾ’’ਤਿ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਕਰਣਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਵਿਰਾਗੇਨਾਤਿ ਚ ਇਤਿਸਦ੍ਦੋ ਆਦਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ‘‘ਨਿਰੋਧੇਨਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਕਂ ਗਹਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵੇਵਚਨਾਨੇਵ ਉਪਯਾਦੀਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਸ੍ਸੇਵ ਬੋਧਨਤੋ.

੧੦੦. ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸੇਸਭੂਤਤ੍ਤਯਂ ਉਪਾਦਾਰੂਪਞ੍ਚਾਤਿ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਾ, ਨਿਜ੍ਜੀਵਟ੍ਠੇਨ ਧਾਤੁਚਾਤਿ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਧਾਤੁ. ਨ੍ਹਾਨੀਯਚੁਣ੍ਣਂ ਬਾਹਿਰਉਦਕਂ ਵਿਯ ਸੇਸਭੂਤਤ੍ਤਯਂ ਆਬਨ੍ਧਤੀਤਿ ਆਬਨ੍ਧਨਂ. ਪਚਨੀਯਭਤ੍ਤਂ ਬਾਹਿਰਤੇਜੋ ਵਿਯ ਸੇਸਭੂਤਤ੍ਤਯਂ ਪਰਿਪਾਚੇਤੀਤਿ ਪਰਿਪਾਚਨਂ. ਬਾਹਿਰਵਾਤੋ ਵਿਯ ਸੇਸਭੂਤਤ੍ਤਯਂ ਵਿਤ੍ਥਮ੍ਭੇਤੀਤਿ ਵਿਤ੍ਥਮ੍ਭਨਂ. ਧਾਤੁਸਦ੍ਦਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ. ਅਸਮ੍ਫੁਟ੍ਠਧਾਤੂਤਿ ਅਸਮ੍ਫੁਸਿਤਭਾਵੋ ਤੇਸਂ ਵਿਪਰਿਮਟ੍ਠਤਾਭਾਵਤੋ. ਵਿਜਾਨਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਲਦ੍ਧਿ. ਅਹਂ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਅਹਂ, ‘‘ਰੂਪਧਮ੍ਮੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਕੋਟ੍ਠਾਸੇਨ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਨ ਉਪਗਮਿਂ ਨ ਗਣ੍ਹਿਂ. ਨਿਸ੍ਸਿਤਨਿਸ੍ਸਿਤਾਪਿ ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਏਵ ਨਾਮਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਥਵੀਧਾਤੁਨਿਸ੍ਸਿਤਾਵਾ’’ਤਿ. ਅਤ੍ਤਨਾ ਵਾ ਪਨ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ‘‘ਏਕੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨਾ’’ਤਿ. ਉਪਾਦਾਰੁਪਮ੍ਪਿ ਕਾਮਂ ਨਿਸ੍ਸਿਤਮ੍ਪਿ ਹੋਤਿ. ਤਥਾਪਿ ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿਯੇਵਾਤਿ ਤਂ ਨ ਉਦ੍ਧਟਂ. ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਰਤ੍ਤਾ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾਕਾਸਸ੍ਸ ‘‘ਅਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਚ ਤਥਾ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਭੂਤੁਪਾਦਾਰੂਪਂ ਆਕਾਸਧਾਤੁਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ. ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਾਦਾਰੂਪਂ ਵਿਯ ਭੂਤਰੂਪਾਨਿ, ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਵਿਯ ਚ ਵਤ੍ਥੁਰੂਪਾਨਿ, ‘‘ਤਂਨਿਸ੍ਸਿਤਰੂਪਵਤ੍ਥੁਕਾ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਆਕਾਸਧਾਤੁਨਿਸ੍ਸਿਤਚਕ੍ਖਾਦਿਰੂਪਧਮ੍ਮਵਤ੍ਥੁਕਾ ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਆਕਾਸਧਾਤੁਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਨਾਮਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਤਥਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਉਪਸਂਹਰਤਿ. ਇਧਾਪੀਤਿ ਆਕਾਸਧਾਤੁਨਿਸ੍ਸਿਤਪਦੇਪਿ, ਨ ਪਥਵੀਧਾਤੁਨਿਸ੍ਸਿਤਪਦਾਦੀਸੁ ਏਵ. ਰੂਪਾਰੂਪਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਰੂਪਾਰੂਪਂ ਗਹਿਤਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਅਗ੍ਗਹਿਤਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਸਹਜਾਤਾ…ਪੇ… ਨਿਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਸਿਦ੍ਧਂ ਨਿਸ੍ਸਯਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਰਿਯਾਯਸਿਦ੍ਧੇ ਨਿਸ੍ਸਯਤ੍ਤੇ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ – ‘‘ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਾ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪੁਰੇਜਾਤਸ੍ਸ ਇਮਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੧੧) ਵਚਨਤੋ ਸਬ੍ਬਂ ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕਰੂਪਂ, ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਨਿਸ੍ਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਤਥਾ ਅਨਨ੍ਤਰਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਪਚ੍ਚਯਾ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ, ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਨਿਸ੍ਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ.

੧੦੧. ਰੁਪ੍ਪਤਿ ਵਣ੍ਣਵਿਕਾਰਂ ਆਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਹਦਯਙ੍ਗਤਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਤੀਤਿ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਗਤੇ ਰੂਪਾਯਤਨੇ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਨ ਆਪਾਥਮਨਾਗਤੇ. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਭਾਵੋ ਪਨ ਆਪਾਥਮਨਾਗਤੇਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਲਬ੍ਭਤੇਵ ਤਂਸਭਾਵਾਨਤਿਵਤ੍ਥਨਤੋ. ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ. ਥੇਰੋ ਪਨ ਆਪਾਥਂ ਅਨਾਗਤਸ੍ਸਾਪਿ ਰੂਪਾਯਤਨਸ੍ਸ ਰੂਪਭਾਵਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤੁਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਧਾਕਰਣਂ ਨਾਨੁਜਾਨਨ੍ਤੋ ਛਨ੍ਨੋਵਾਦਂ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤਿ, ‘‘ਉਪਰਿ ਛਨ੍ਨੋਵਾਦੇ ਕਿਨ੍ਤਿ ਕਰਿਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਂ, ਆਵੁਸੋ ਛਨ੍ਨ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮੇ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੯੧) ਆਗਤਂ, ਨ ਚੇਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਂ ਆਗਤਮੇਵ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਪਦੇਨ ਗਹਿਤਂ, ਨ ਆਪਾਥਂ ਅਨਾਗਤਨ੍ਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ ਅਵਿਸੇਸੇਨੇਵ ਰੂਪਾਯਤਨੇਨ ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠਿਗਾਹਾਭਾਵਸ੍ਸ ਜੋਤਿਤਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਯਿਦਂ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ. ਰੂਪਮੇਵਾਤਿ ਰੂਪਾਯਤਨਮੇਵ. ਯਦਿ ਏਵਂ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੂ’’ਤਿ ਪਦਂ ਕਥਂ ਨੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੇਸੂਤਿ ਯੇਨ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਤੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੇਸੁ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਣ੍ਹਾਛਨ੍ਦੋਤਿ ਤਸ੍ਸਨਸਭਾਵੋ ਛਨ੍ਦੋ, ਨ ਕਤ੍ਤੁਕਮ੍ਯਤਾ ਛਨ੍ਦੋਯੇਵਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਛਨ੍ਦੋ. ਰਜ੍ਜਨਵਸੇਨਾਤਿ ਵਤ੍ਥਂ ਵਿਯ ਰਙ੍ਗਜਾਤਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਰਞ੍ਜਨਵਸੇਨ. ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਵਸੇਨਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਭਿਰਮਿਤ੍ਵਾ ਨਨ੍ਦਨਵਸੇਨ. ਸਪ੍ਪੀਤਿਕਤਣ੍ਹਾ ਹਿ ਨਨ੍ਦੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਯਨਵਸੇਨ ਤਣ੍ਹਾ.

੧੦੨. ਅਹਙ੍ਕਾਰੋਤਿ ‘‘ਸੇਯ੍ਯੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੧੧੨੧, ੧੨੩੯; ਵਿਭ. ੮੩੨, ੮੬੬; ਸਂ. ਨਿ. ੪.੧੦੮; ਮਹਾਨਿ. ੨੧, ੧੭੮) ਅਹਂਕਰਣਂ. ਯੇਨ ਹਿ ਮਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਏਤਂ ਮਮਙ੍ਕਾਰੋ. ਸ੍ਵੇਵਾਤਿ ‘‘ਅਹਙ੍ਕਾਰੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮਾਨੋ. ਏਵਂ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਸਬ੍ਬਾਸੁ ਲੋਕਿਯਾਭਿਞ੍ਞਾਸੁ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਸੁ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵਿਜ੍ਜਾਦ੍ਵਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ, ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਅਵਤ੍ਵਾ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ? ਇਤਰੋ ਇਧ ਸਬ੍ਬਵਾਰੇਸੁਪਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਪੁਚ੍ਛਾ ਅਧਿਕਤਾ ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਸਮਾਹਿਤੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਤਿਯਾ ਵਿਜ੍ਜਾ ਕਥਿਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖੂ ਲੋਕਿਯਧਮ੍ਮਂ ਨ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਕਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਸੁਤ੍ਤਂ ਨਾਮੇਤਂ ਤਤਿਯਵਿਜ੍ਜਾਯ ਏਵ ਆਗਤਤ੍ਤਾ. ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਵਸੇਨਪਿਸ੍ਸ ਸਮਞ੍ਞਾ ਅਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਛਬ੍ਬਿਸੋਧਨਨ੍ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਨਾਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਏਤ੍ਥ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਾਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਚੋਦਨਾਯ ਸੋਧਨਵਸੇਨ ਵਿਸੋਧਿਤਾ. ਏਕਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਏਕਵਾਰਵਸੇਨੇਵ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਏਕਮੇਵ ਕੋਟ੍ਠਾਸਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਥਂ ਵਾ ਛਬ੍ਬਿਸੋਧਨਤਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਚਤੂਹਿ ਆਹਾਰੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿ’’ਨ੍ਤਿ ਕਥਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਹਾਰਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਤਿ? ਕੇਚਿ ਤਾਵ ਆਹੁ – ‘‘ਸਾਧੂਤਿ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਿਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਤਰਿ ਪਞ੍ਹੋ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਆਗਤੇਨ ਨਯੇਨ ਆਹਾਰਵਾਰੋ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋਤਿ. ‘‘ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਸਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤੇਸੂ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਹਾਰਾਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਆਹਾਰਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਆਗਤਾ ਏਵਾਤਿ ਅਞ੍ਞੇ. ਅਪਰੇ ਪਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਗ੍ਗਹਣੇਨ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੋ ਆਹਾਰੋ, ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਗ੍ਗਹਣੇਨ ਫਸ੍ਸਾਹਾਰੋ, ਮਨੋਸਞ੍ਚੇਤਨਾਹਾਰਗ੍ਗਹਣੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਹਾਰੋ ਸਰੂਪਤੋਪਿ ਗਹਿਤੋਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

‘‘ਛਬ੍ਬਿਸੋਧਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮਞ੍ਞਾਯ ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਆਯਤਿਮ੍ਪਿ ਤਾਦਿਸੇਨ ਬ੍ਯਾਕਰਣੇਨ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ, ‘‘ਇਮੇ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਵਿਨਯਨਿਦ੍ਦੇਸਪਰਿਯਾਯੇਨਾਤਿ ਵਿਨਯਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਆਗਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ. ਵਿਨਯੇ ਵਾ ਆਗਤਨਿਦ੍ਦੇਸਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨ.

ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ਅਧਿਗਮੋ, ਝਾਨਾਦਿਅਧਿਗਮਪੁਚ੍ਛਾ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਝਾਨਵਿਮੋਕ੍ਖਾਦੀਸੂ’’ਤਿਆਦਿ. ਉਪਾਯਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਅਧਿਗਮੋਪਾਯਪੁਚ੍ਛਾ. ਕਿਨ੍ਤੀਤਿ ਕੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਵਿਧਿਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਕਤਮੇਸਂ ਤ੍ਵਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਲਾਭੀਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ‘‘ਕਿਂ ਤੇ ਅਧਿਗਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਭੇਦਾ ਝਾਨਾਦਿਵਿਸੇਸਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾਤਿ ਇਦਾਨਿ ਤੇਸਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਨਾਕਾਰਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਅਧਿਗਮਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਸੋਧੇਤਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਮਾ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਵਾਤਿ ਏਤ੍ਤਕੇਨ ਬ੍ਯਾਕਰਣਮਤ੍ਤੇਨੇਵ ਨ ਸਕ੍ਕਾਰੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਬ੍ਯਾਕਰਣਞ੍ਹਿ ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਯਾਥਾਵਤੋਪਿ ਹੋਤਿ, ਯਥਾ ਨਾਮ ਜਾਤਰੂਪਪਤਿਰੂਪਂ ਜਾਤਰੂਪਂ ਵਿਯ ਖਾਯਤੀਤਿ ਜਾਤਰੂਪਂ ਨਿਘਂਸਨਤਾਪਨਛੇਦਨੇਹਿ ਸੋਧੇਤਬ੍ਬਂ ਏਵਮੇਵਂ ਇਮੇਸੁ ਇਦਾਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਛਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਸੋਧਨਤ੍ਥਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾਦੀਸੂਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮਾਧਿ-ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ-ਞਾਣਦਸ੍ਸਨ-ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾ-ਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ.

ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ ਅਧਿਗਤਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਸਤਿਸਮ੍ਮੋਸਾਭਾਵਤੋ. ਸੇਸਪੁਚ੍ਛਾਸੁਪਿ ‘‘ਪਾਕਟੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਪਦੇ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਉਗ੍ਗਹਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਕੁਸਲਾਤਿ ਸਜ੍ਝਾਯਮਗ੍ਗਸਂਵਣ੍ਣਨਾਸੁ ਨਿਪੁਣਾ. ਯਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਯਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਸਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਆਗਮਨਪਟਿਪਦਾ. ਸੋਧੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਸੁਦ੍ਧਾ ਉਦਾਹੁ ਅਸੁਦ੍ਧਾਤਿ ਵਿਚਾਰਣਵਸੇਨ ਸੋਧੇਤਬ੍ਬਾ. ਨ ਸੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਮਾਦਪਟਿਪਤ੍ਤਿਭਾਵਤੋ. ਅਪਨੇਤਬ੍ਬੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ. ‘‘ਸੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਸੁਜ੍ਝਨਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਦੀਘਰਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਯਦੀ’’ਤਿ ਪਦਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਯਦਿ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਯਦਿ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਖੀਣਾਸਵਪਟਿਪਤ੍ਤਿਸਦਿਸਾ ਪਟਿਪਦਾ ਹੋਤਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਕਿਲੇਸਤ੍ਤਾ.

ਨਦਿਯਾ ਸਮੁਦ੍ਦਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਟ੍ਠਾਨਂ ਨਦੀਮੁਖਦ੍ਵਾਰਂ. ਮਦ੍ਦਮਾਨੋਤਿ ਬਦਰਸਾਲ਼ਵਂ ਸਰਸਂ ਪਤ੍ਤੇ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮਦ੍ਦਮਾਨੋ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਛਬ੍ਬਿਸੋਧਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.