੯. ਮਹਾਪੁਣ੍ਣਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੮੫. ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਹੂਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਹਨੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਦਿਵਸੇ’’ਤਿ. ਅਨਸਨੇਨਾਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਆਹਾਰਸ੍ਸ ਅਭੁਞ੍ਜਨੇਨ ਸਾਸਨਿਕਸੀਲੇਨ ਬਾਹਿਰਕਅਨਸਨੇਨ ਉਪੇਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਵਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਖੀਰਪਾਨਮਧੁਸਾਯਨਾਦਿਵਿਧਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਉਪੇਚ੍ਚ ਵਸਿਤਬ੍ਬਤੋ ਉਪੋਸਥੋ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸੋ. ਉਪੇਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਸਿਤਬ੍ਬਤੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਵਾਸੇਤਬ੍ਬਤੋ ਉਪੋਸਥੋ, ਸੀਲਂ. ਅਨਸਨਾਦਿਧਮ੍ਮਾਦਿਂ ਵਾ ਉਪੇਚ੍ਚ ਵਸਨਂ ਉਪਵਾਸੋ ਉਪੋਸਥੋ. ਤਥਾਰੂਪੇ ਹਤ੍ਥਿਜਾਤਿਵਿਸੇਸੇ ਉਪੋਸਥੋਤਿ ਸਮਞ੍ਞਾਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਉਪੋਸਥੋ ਨਾਮ ਨਾਗਰਾਜਾਤਿਆਦੀਸੁ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਉਪਵਸਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਉਪੋਸਥੋ, ਦਿਵਸੋ. ਸੋ ਪਨੇਸ ਉਪੋਸਥੋ. ਮਾਸਪੁਣ੍ਣਤਾਯਾਤਿ ਮਾਸਸ੍ਸ ਪੂਰਿਤਭਾਵੇਨ. ਸਮ੍ਪੁਣ੍ਣਾਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪੁਣ੍ਣਾ. ਤਾਯ ਹਿ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਵਸੇਨ ਮਾਸੋ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਪੁਣ੍ਣੋ ਹੋਤਿ. ਮਾਸਦ੍ਧਮਾਸਾਦਿਭੇਦਂ ਕਾਲਂ ਮਾਤਿ ਮਿਨਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਚ ‘‘ਮਾ’’ਇਤਿ ਚਨ੍ਦੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਰਤ੍ਤਿਯਾ. ਪੁਣ੍ਣੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਕਲੋ ਜਾਤੋਤਿ ਪੁਣ੍ਣਮਾ. ਤਞ੍ਹਿ ਚਨ੍ਦਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਮਾਸਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਏਵਮਾਹ. ਏਤੇਨ ਤਸ੍ਸ ਉਪੋਸਥਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਫਲਂ ਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦੇਸੋ, ਹੇਤੂਤਿ ਆਹ ‘‘ਦੇਸਨ੍ਤਿ ਕਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬਂ ਕਥੇਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਕਥੇਨ੍ਤਿ. ਕਥੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ ਅਵਿਸਯਤ੍ਤਾ. ਪਾਸਾਦਪਰਿਵੇਣੇਤਿ ਪਾਸਾਦਸ੍ਸ ਪੁਰਤੋ ਵਿਵਟਙ੍ਗਣੇ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ਸੇਖਸੁਤ੍ਤੇ (ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੨੨) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਂ.

੮੬. ਇਮੇ ਨੁ ਖੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨੂਤਿ ਸਂਸਯਜੋਤਨੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਵਿਮਤਿਪੁਚ੍ਛਾ ਵਿਯ ਕਥਿਤਾ’’ਤਿ. ਜਾਨਨ੍ਤੇਨਾਤਿਆਦਿ ਪੁਚ੍ਛਾਵਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਪਰਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਨ ਪੁਚ੍ਛਕਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਜਾਨਨਭਾਵਦੀਪਨਪਰਂ. ਜਾਨਾਤਿ ਹਿ ਭਗਵਾ. ਅਜਾਨਨ੍ਤੇਨ ਵਿਯ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤੇ. ਯਥਾਭੂਤਸਭਾਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਪੁਚ੍ਛਤਿ ਕੋਹਞ੍ਞੇ ਠਤ੍ਵਾ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਥੇਰੋ ਏਵਰੂਪਂ ਵਚਨਂ ਕਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਕਾਰਣਸ੍ਸ ਸੁਪ੍ਪਹੀਨਤ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਛਨ੍ਦਮੂਲਕਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਛਨ੍ਦਮੂਲਕਾ. ਤਣ੍ਹਾ ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ. ਕੁਸਲਸਞ੍ਞੋ ਵਾ ਥਿਰਵਿਸਦਨਿਪੁਣਸਞ੍ਞੋ ਵਾ, ਕੁਸਲਸਙ੍ਖਾਰੋ ਵਾ ਤਿਖਿਣਥਿਰਵਿਸਦਸਙ੍ਖਾਰੋ ਵਾ; ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਵਿਪੁਲੋਦਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣੋ ਵਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ‘‘ਸਞ੍ਞਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਤਿਦਿਸਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਨਾਗਤਕਾਲਵਸੇਨੇਵ ਦੇਸਨਾ ਆਗਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਖਨ੍ਧਪਣ੍ਣਤ੍ਤੀਤਿ ਖਨ੍ਧਸਦ੍ਦਾਭਿਧੇਯ੍ਯਾਨਂ ਰੁਪ੍ਪਨਾਨੁਭਵਨਸਞ੍ਜਾਨਨਾਭਿਸਙ੍ਖਰਵਿਜਾਨਨਸਭਾਵਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਨਂ ‘‘ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿ ਅਯਂ ਸਮਞ੍ਞਾ. ਕਿਤ੍ਤਕੇਨਾਤਿ ਕਿਂਪਰਿਮਾਣੇਨ ਅਤ੍ਥੇਨ, ਰਾਸਤ੍ਥਭਾਗਤ੍ਥਾਦੀਸੁ ਕੀਦਿਸੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਹੇਤੁਹੇਤੂਤਿ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਭੂਤੋ ਹੇਤੁ. ਯੋ ਹਿ ਲੋਭਾਦੀਨਂ ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਮੂਲਟ੍ਠੇਨੁਪਕਾਰਕਭਾਵੋ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਹੇਤੁਤ੍ਥੋ; ਸੋ ਪਥਵੀਆਦੀਸੁਪਿ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਮਤ੍ਤੇਨ ਹੇਤੁਪਰਿਯਾਯਦਸ੍ਸਨਤੋ ਦੁਤਿਯੇਨ ਹੇਤੁ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੋ ‘‘ਹੇਤੁਹੇਤੂ’’ਤਿ. ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਨਂ ਸਾਧਾਰਣਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ਸਾਧਾਰਣਹੇਤੁ, ‘‘ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਾਨਂ ਠਾਨਸੋ ਹੇਤੁਸੋ ਵਿਪਾਕ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁਪਿ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਵਿਪਾਕਨਿਯਾਮਕਤ੍ਤਾ ਕਮ੍ਮਂ ਤਸ੍ਸ ਪਧਾਨਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਪਾਕਦਾਨੇ ਉਤ੍ਤਮਹੇਤੂ’’ਤਿ. ‘‘ਮਹਾਭੂਤਾ ਹੇਤੂ’’ਤਿ ਅਯਮੇਵਤ੍ਥੋ ‘‘ਮਹਾਭੂਤਾ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਹੇਤੁਸਦ੍ਦਪਚ੍ਚਯਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਮਾਨਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਏਵ ਹੇਤੁ ਪਚ੍ਚਯਹੇਤੁ, ਯੋ ਚ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਹੇਤੁ, ਸੋ ਏਵ ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਪਨਾਯ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਇਧ ਪਚ੍ਚਯਹੇਤੁ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ’’ਤਿ. ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ ਠਿਤਿਯਾ ਚ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਤਸ੍ਸ ਭਾਵਤੋ ਸਮਞ੍ਞਾਤੋ ਪਞ੍ਞਾਪਨਾਯਪਿ ਸੋ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਰਹਤੀਤਿ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਅਵਿਭਾਗੇਨ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਭਾਗੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਤਤ੍ਥ ਪਥਵੀਧਾਤੂ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾਪਨਾਯਾਤਿ ਸਹੇਤੁਅਹੇਤੁਕਨ੍ਤਿਆਦਿਆਕਾਰੇਹਿ ਬੋਧਨਾਯ. ਤਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬੋਧਨਂ ਞਾਣੇਨ ਦਸ੍ਸਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ.

ਫਸ੍ਸੋਤਿ ਫਸ੍ਸਸਮਙ੍ਗੀਭਾਵੋ. ਸੋ ਚੇਤ੍ਥ ਸਕਿਚ੍ਚਨਿਪ੍ਫਾਦਨਸਮਤ੍ਥਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਹਿ ਫਸ੍ਸੋ ਤਥਾਰੂਪਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ. ਏਤਦਤ੍ਥਮੇਵੇਤ੍ਥ ਭਗਵਤਾ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤੀਤਕਾਲਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਕਾਲਿਕੋ ਫਸ੍ਸਸਦ੍ਦੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਫਸ੍ਸੇ ਸਤਿ ਵੇਦੇਤਿ ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸੇਸਪਦਦ੍ਵਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਯਥੇਵ ਹਿ ਵੇਦਨਾਯ ਏਵਂ ਸਞ੍ਞਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਮ੍ਪਿ ਫਸ੍ਸੋ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਸਤਿ ਅਭਾਵਤੋ. ਚੇਤਨਾਗ੍ਗਹਣੇਨ ਆਯੂਹਨਾਨੁਰੂਪਤਾਯ ਤਪ੍ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਧਮ੍ਮਾ ਗਹਿਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯੇ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਭਾਜਨੀਯੇ (ਵਿਭ. ੨੧, ੨੨) ਚ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਚੇਤਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਚੇਤਨਾਵ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ ਆਦਿਭੂਤਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਤਾਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕਸ੍ਸ ਸਭਾਵਕਸ੍ਸ ਰੂਪਪਵਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਉਪਰਿਮਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਮਤਿਂਸਤੋ ਉਪਰਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਤਸ੍ਸ ਰੂਪਾਨਂ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਇਦਾਨਿ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਂ ਦ੍ਵਾਰਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਨੁ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸਪਿ ਫਸ੍ਸੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਕਸ੍ਮਾ ਤਯੋ ਏਵ ਖਨ੍ਧਾ ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਯਥਾ ਪਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸਹਿਤੋ ਫਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਨ ਏਵਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਙ੍ਗਤਿ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੦੪; ਮ. ਨਿ. ੩.੪੨੧, ੪੨੫, ੪੨੬; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੪੪, ੪੫; ੨.੪.੬੦) ਫਸ੍ਸੋ ਵਿਯ ਨਾਮਰੂਪਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ ਯਥਾ ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਇਮਂ ਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ.

੮੭. ਯਾਵ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਸਮੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਾਵ ਵਟ੍ਟਸ੍ਸ ਪਰਿਯਨ੍ਤੋ ਨਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਅਪ੍ਪਹੀਨਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਵਟ੍ਟੇ ਪਰਿਬ੍ਭਮਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਕਥਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇਤਿ ਵਟ੍ਟਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਜੋਤਨਾ ਵਟ੍ਟਪੁਚ੍ਛਾ, ਏਵਂ ਤਬ੍ਭੇਦਨਜੋਤਨਾ ਵਿਵਟ੍ਟਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਵਿਵਟ੍ਟਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ’’ਤਿ.

੮੮. ਅਯਂ ਰੂਪੇ ਅਸ੍ਸਾਦੋਤਿ ਯਾਥਾਵਤੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯੋ, ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਇਮਿਨਾ ਪਰਿਞ੍ਞਾਪਟਿਵੇਧੋ ਚੇਵ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਞ੍ਚ ਕਥਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਯਂ ਰੂਪਂ ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਭਾਵੋ ਤਤ੍ਥ ਆਦੀਨਵੋ, ਸੋ ਚਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਾਧੀਨਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਪਚ੍ਚਯੋ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਸਮੁਦਯਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਆਦੀਨਵਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋਤਿ ਆਦੀਨਵਗ੍ਗਹਣੇਨ ਸਿਦ੍ਧਮਤ੍ਥਮਾਹ – ‘‘ਪਹਾਨਪਟਿਵੇਧੋ ਚੇਵ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਞ੍ਚਾ’’ਤਿ. ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਇਮਿਨਾ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਪਟਿਵੇਧੋ ਚੇਵ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਞ੍ਚਾ’’ਤਿ. ਇਮੇਸੁ ਤੀਸੁ ਠਾਨੇਸੂਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਤੀਸੁ ਅਭਿਸਮਯਟ੍ਠਾਨੇਸੁ. ਯੇ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦਯੋ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਯੇ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸਞ੍ਞਿਤਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦਯੋ ਅਟ੍ਠ, ਸਤ੍ਤ ਵਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਭਾਵਨਾਪਟਿਵੇਧੋ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਭਾਵਨਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਂ. ਸੇਸਪਦੇਸੁਪੀਤਿ, ‘‘ਅਯਂ ਵੇਦਨਾਯ ਅਸ੍ਸਾਦੋ’’ਤਿਆਦਿਪਦੇਸੁਪਿ.

੮੯. ਇਮਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਆਸਨ੍ਨਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤਾਯ ਸਕਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਗਹਿਤੋ, ਤਦੇਵ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾ ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਤਪ੍ਪਟਿਯੋਗਿਤਾਯ, ‘‘ਬਹਿਦ੍ਧਾਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕੇ ਕਾਯੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤੇਸੂਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਰੂਪਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦੀਸੁਪਿ. ਤਾਨਿ ਪਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਾਨਿਪਿ ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਾਨਿਪਿ ਤਂਸਭਾਵਾਨੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀ’’ਤਿ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ਵੇਦਨਾਦਯੋਪਿ ਗਹਿਤਾ ਅਵਿਨਾਭਾਵਤੋਤਿ, ‘‘ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕੇ ਕਾਯੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਕਾਯੋ’’ਤਿ ਵਾ ਖਨ੍ਧਸਮੂਹੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੯੦. ਅਨਤ੍ਤਨਿ ਠਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਤਰਹਿਤੇ ਅਨਤ੍ਤਸਭਾਵੇ ਖਨ੍ਧਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਠਤ੍ਵਾ ਤਂ ਆਧਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਤਾਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ. ਕਤਰਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਠਤ੍ਵਾਤਿ ਕੀਦਿਸੇ ਅਤ੍ਤਨਿ ਨਿਸ੍ਸਯਵਿਪਾਕਂ ਦਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਵਿਪਚ੍ਚਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਏਤੇਨ ਕਾਰਕਵੇਦਕਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਪਕ੍ਖਕਮ੍ਮਕਾਨਿ ਨ ਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਖਣਿਕਤ੍ਤਾ ਚ ਕਤਨਾਸਅਕਤਬ੍ਭਾਗਮਦੋਸੋ ਚ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ.

ਤਤ੍ਰਾਯਂ (ਇਤਿਵੁ. ਅਟ੍ਠ. ੭੪; ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ੧.੫) ਚੋਦਨਾਸੋਧਨਾਵਿਧਿ – ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਵਸੇਨ ਤਾਵ ਕਮ੍ਮਪਥਸਮ੍ਬਨ੍ਧਵਿਭਾਵਨਾ, ਖਣੇ ਖਣੇ ਹਿ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਸਭਾਵੇਸੁ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਕੋ ਹਨ੍ਤਿ, ਕੋ ਵਾ ਹਞ੍ਞਤਿ, ਯਦਿ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਸਨ੍ਤਾਨੋ, ਸੋ ਅਰੂਪਤ੍ਤਾ ਨ ਛੇਦਨਭੇਦਨਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਕੋਪਨਸਮਤ੍ਥੋ, ਨਪਿ ਵਿਕੋਪਨੀਯੋ. ਅਥ ਰੂਪਸਨ੍ਤਾਨੋ, ਸੋ ਅਚੇਤਨਤ੍ਤਾ ਕਟ੍ਠਕਲਿਙ੍ਗਰੂਪਮੋਤਿ ਨ ਤਤ੍ਥ ਛੇਦਨਾਦਿਨਾ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਪੁਞ੍ਞਂ ਪਸਵਤਿ ਯਥਾ ਮਤਸਰੀਰੇ. ਪਯੋਗੋਪਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਸ੍ਸ ਪਹਰਣਪ੍ਪਹਾਰਾਦਿਕੋ ਅਤੀਤੇਸੁ ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਅਨਾਗਤੇਸੁ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਵਾ, ਤਤ੍ਥ ਨ ਤਾਵ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤੇਸੁ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਤੇਸਂ ਅਭਾਵਤੋ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਖਣਿਕਤ੍ਤਾ ਸਰਸੇਨੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਸਭਾਵਤਾਯ ਵਿਨਾਸਾਭਿਮੁਖੇਸੁ ਨਿਪ੍ਪਯੋਜਨੋ ਪਯੋਗੋ ਸਿਯਾ, ਵਿਨਾਸਸ੍ਸ ਚ ਕਾਰਣਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਨ ਪਹਰਣਪ੍ਪਹਾਰਾਦਿਪ੍ਪਯੋਗਹੇਤੁਕਂ ਮਰਣਂ, ਨਿਰੀਹਕਤਾਯ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਕਸ੍ਸ ਸੋ ਪਯੋਗੋ? ਖਣਿਕਤ੍ਤਾ ਵਧਾਧਿਪ੍ਪਾਯਸਮਕਾਲਭਿਜ੍ਜਨਕਸ੍ਸ ਕਿਰਿਯਾਪਰਿਯੋਸਾਨਕਾਲਾਨਵਟ੍ਠਾਨਤੋ ਕਸ੍ਸ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਕਮ੍ਮਬਦ੍ਧੋਤਿ?

ਵੁਚ੍ਚਤੇਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਧਕਚੇਤਨਾਸਹਿਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਪੁਞ੍ਜੋ ਸਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤੋ ਹਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਤਵਧਪ੍ਪਯੋਗਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਪਗਤਉਸ੍ਮਾਵਿਞ੍ਞਾਣਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਮਤਵੋਹਾਰਪਵਤ੍ਤਿਨਿਬਨ੍ਧਨੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਪ੍ਪਯੋਗਕਰਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹੋ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਸਮੂਹੋ ਹਞ੍ਞਤਿ, ਕੇਵਲੋ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਸਨ੍ਤਾਨੋ. ਵਧਪ੍ਪਯੋਗਾਵਿਸਯਭਾਵੇਪਿ ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਭਵੇ ਰੂਪਸਨ੍ਤਾਨਾਧੀਨਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਰੂਪਸਨ੍ਤਾਨੇ ਪਰੇਨ ਪਯੋਜਿਤਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੁਪਚ੍ਛੇਦਕਪਯੋਗਵਸੇਨ ਤਨ੍ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਵਿਬਨ੍ਧਕਵਿਸਦਿਰੂਪੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਗਤੇ ਵਿਚ੍ਛੇਦੋ ਹੋਤੀਤਿ ਨ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵੋ; ਨਾਪਿ ਅਹੇਤੁਕੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੋ, ਨ ਚ ਪਯੋਗੋ ਨਿਪ੍ਪਯੋਜਨੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਕਤਪ੍ਪਯੋਗਵਸੇਨ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਕਲਾਪਸ੍ਸ ਤਥਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ. ਖਣਿਕਾਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਖਣਿਕਮਰਣਸ੍ਸ ਇਧ ਮਰਣਭਾਵੇਨ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਸਨ੍ਤਤਿਮਰਣਸ੍ਸ ਚ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸਹੇਤੁਕਭਾਵਤੋ ਨ ਅਹੇਤੁਕਂ ਮਰਣਂ; ਨ ਚ ਕਤ੍ਤੁਰਹਿਤੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਪ੍ਪਯੋਗੋ ਨਿਰੀਹਕੇਸੁਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਤਾਮਤ੍ਤੇਨ ਉਪਕਾਰਕੇਸੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨੁਰੂਪਫਲੁਪ੍ਪਾਦਨੇ ਨਿਯਤੇਸੁ ਕਾਰਣੇਸੁ ਕਤ੍ਤੁਵੋਹਾਰਸਿਦ੍ਧਿਤੋ ਯਥਾ – ‘‘ਪਦੀਪੋ ਪਕਾਸੇਤਿ, ਨਿਸਾਕਰੋ ਚਨ੍ਦਿਮਾ’’ਤਿ. ਨ ਚ ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਵਚਾਧਿਪ੍ਪਾਯਸਹਭੁਨੋ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਕਲਾਪਸ੍ਸ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੋ ਇਚ੍ਛਿਤੋ ਸਨ੍ਤਾਨਵਸੇਨ ਅਵਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸੇਵ ਪਟਿਜਾਨਨਤੋ; ਸਨ੍ਤਾਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਞ੍ਚ ਪਦੀਪਾਦੀਨਂ ਅਤ੍ਥਕਿਰਿਯਸਿਦ੍ਧਿ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੇਵ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੇਨ ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਬਦ੍ਧੋ; ਤਤੋ ਏਵ ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਚੇਤਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾ; ਤਤ੍ਥੇਵ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਰਸਮਵਾਯੇਨ ਭਵਨ੍ਤਰੇ ਨਿਰਯਾਦੀਸੁ ਤਸ੍ਸਾ ਫਲਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਨਤ੍ਥੇਵ ਕਤਵਿਨਾਸੋ ਅਕਤਬ੍ਭਾਗਮੋ ਚ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾਦੀਨਞ੍ਚ ਵਸੇਨ ਯਥਾਰਹਂ ਕਮ੍ਮਪਥਸਮ੍ਬਨ੍ਧਵਿਭਾਵਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ.

ਸਬ੍ਬੋ ਦਿਟ੍ਠਿਗ੍ਗਾਹੋ ਤਣ੍ਹਾਵਸਗਤਸ੍ਸੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਣ੍ਹਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯੇਨਾ’’ਤਿ. ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੂਤਿ ਮਯਾ ਦੇਸਿਯਮਾਨਦਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਪਕਤਿਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਹਰਿਯਮਾਨਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਞ੍ਞਂ ਨਵਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਭਗਵਤੋ ਦੇਸਨਾਨੁਸਾਰੇਨ ਗਹਿਤਂ ਅਞ੍ਞਂ ਨਵਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਮਹਾਪੁਣ੍ਣਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.