੬. ਆਨੇਞ੍ਜਸਪ੍ਪਾਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੬੬. ਖਣਪਭਙ੍ਗੁਤਾਯ ਨ ਨਿਚ੍ਚਾ ਨ ਧੁਵਾਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾ. ਤਤੋ ਏਵ ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਨ ਇਚ੍ਚਾ ਨ ਉਪਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾ. ਸੋ ਚਾਯਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤ੍ਥੋ ਉਦਯਵਯਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤਾਯ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਟ੍ਠੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿ ਆਹ; ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਨਸ੍ਸਨਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਯਞ੍ਚ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾ ਵਕ੍ਖਮਾਨਾ ਚ ਤੁਚ੍ਛਾਦਿਤਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਕਾਮਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਵਤ੍ਥੁਕਾਮਾਪਿ ਕਿਲੇਸਕਾਮਾਪੀ’’ਤਿ. ਰਿਤ੍ਤਾ ਵਿਵਿਤ੍ਤਾ, ਤੇਸਂ ਨਿਚ੍ਚਸਾਰਾਦੀਨਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਭਾਵਤੋ ਤੇਹਿ ਵਿਸੁਂਭੂਤਾ. ਯਥਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਸਭਾਵਰਹਿਤਮਾਕਾਸਂ ‘‘ਤੁਚ੍ਛਂ ਰਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨ ਏਵਮੇਤੇ. ਏਤੇ ਪਨ ਕੇਵਲਂ ਨਿਚ੍ਚਸਾਰਾਦਿਵਿਰਹਤੋ ਏਵ ਤੁਚ੍ਛਾ ਰਿਤ੍ਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ‘‘ਨ ਹਿ ਤੁਚ੍ਛਮੁਟ੍ਠਿ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਲੋਕਸਮਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਲੋਕਸਮਞ੍ਞਾ ਲੋਕਿਯਕਥਾ ਨ ਲਙ੍ਘਿਤਬ੍ਬਾ.

ਮੁਸਾਤਿ ਇਤ੍ਤਰਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਮੁਸਾਤਿ ਨਾਸਨਕਾ’’ਤਿ. ਵਿਸਂਵਾਦਨਟ੍ਠੇਨ ਵਾ ਮੁਸਾ. ਏਤੇ ਹਿ ਅਸੁਭਾਦਿਸਭਾਵਾਪਿ ਬਾਲਾਨਂ ਸੁਭਾਦਿਭਾਵੇਨ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਾ ਸੁਭਾਦਿਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਭਾਵੇਨ ਸਤ੍ਤੇ ਵਿਸਂਵਾਦੇਨ੍ਤਿ. ਨਸ੍ਸਨਸਭਾਵਾਤਿ ਖਣਭਙ੍ਗਤ੍ਤਾ ਇਤ੍ਤਰਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨਾ ਵਿਯਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਪਞ੍ਞਾਯਨਕਪਕਤਿਕਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਖੇਤ੍ਤਂ ਵਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਧਮ੍ਮਸਦ੍ਦੋ ਚੇਤ੍ਥ ‘‘ਜਾਤਿਧਮ੍ਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੯੮) ਵਿਯ ਪਕਤਿਪਰਿਯਾਯੋ, ਤਥਾ ਸਭਾਵਸਦ੍ਦੋ ਚਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਮੋਸਧਮ੍ਮਾਤਿ ਮੋਸਨਪਕਤਿਕਾ, ਕੁਸਲਭਣ੍ਡਹਰਣਸਭਾਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਾਯਾਕਤਨ੍ਤਿ ਮਾਯਾਯ ਕਤਂ ਉਦਕਾਦਿਮਣਿਆਦਿਆਕਾਰੇਨ ਮਾਯਾਦਿਨਾ ਉਪਟ੍ਠਾਪਿਤਂ; ਮਾਯਾਕਤਂ ਵਿਯ ਮਾਯਾਕਤਂ ਅਞ੍ਞਸਭਾਵਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਤਥਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਥਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਚਕ੍ਖੁਪਥੇ ਏਵ ਕਤਵਿਜ੍ਜਾਯ, ਨ ਤਤੋ ਪਰਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਦਸ੍ਸਨੂਪਚਾਰੇ ਠਿਤਸ੍ਸੇਵ ਤਥਾ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ. ਤਯਿਦਂ ਸਮ੍ਬਰਵਿਜ੍ਜਾਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਏਵਂ ਤਾਵਕਾਲਿਕਭਾਵੇਨ ਕਾਮਾਨਂ ਮਾਯਾਕਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞੇਨਪਿ ਪਕਾਰੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਸਭਾਵਾਨਂ ਕਾਮਾਨਂ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਸਭਾਵਦਸ੍ਸਨਂ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਸਹਗਤਤਾਯ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਬਾਲਾਨਂ ਲਾਪਨਤੋਤਿ ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਵਤ੍ਥੁਕਾਨਂ ਅਨ੍ਧਬਾਲਾਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਹੇਤੁਤੋ. ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ ਠਤ੍ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਾ ਵਸੇਨ ਭਗਵਤਾ ਭਾਸਿਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾ ਕਾਮਾਤਿ ਮਾਨੁਸਕਾ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾ’’ਤਿ. ਤਤੋ ਏਵ ਚ ‘‘ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾਤਿ ਤੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਾ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਸਭਾਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਾ ਏਤਾਸਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾ. ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕੇ ਕਾਮੇ ਆਰਬ੍ਭ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸਞ੍ਞਾ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾ. ਤੇ ਸਮੇਚ੍ਚ ਧੀਯਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਣਾਤਿ ਧੇਯ੍ਯਂ, ਆਣਾਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਮਾਰਸ੍ਸ ਧੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਾਰਧੇਯ੍ਯਂ ਤਸ੍ਸ ਇਸ੍ਸਰਿਯਪਵਤ੍ਤਨਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਵਿਸਯਵਿਸਯੀਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਂ, ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਚ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਗਹਣਂ ਨਾਮ ‘‘ਇਦਂ ਮਯ੍ਹ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵਿਭਾਗੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹਕਰਣਂ; ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਪਨ ਗਹਣਂ ਭਾਗਸੋ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨੁਭਵਨਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਉਭਯਸ੍ਸਪਿ ਪਨ ਤਣ੍ਹਾਰਾਗਵਸੇਨ ਗਹਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ, ‘‘ਉਭਯਮੇਤਂ ਗਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਾਰੋਤਿ ਕਿਲੇਸਮਾਰੋ. ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਕਿਲੇਸਮਾਰੋ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਮਾਰੋਪਿ ਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਤਿ ਧਮ੍ਮਮੁਖੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਗ੍ਗਹਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ.

ਅਪ੍ਪਹੀਨਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾ ਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਕਾਮਾਧਿਮੁਤ੍ਤਾ ਮਾਰਸ੍ਸ ਇਸ੍ਸਰਿਯਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ‘‘ਮਾਰਧੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਥਾ ਮਾਰਸ੍ਸ ਨਿਵਾਪਗੋਚਰਪਰਿਯਾਯੇਹਿਪਿ ਤੇ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਯਥਾ ਚੋਲ਼ਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਨਿਵਪਤੀਤਿ ਨਿਵਾਪੋ, ਸੋ ਏਵ ਬੀਜਨ੍ਤਿ ਨਿਵਾਪਬੀਜਂ. ਤੇਤਿ ਕਾਮਗੁਣਾ. ਯਤ੍ਥਾਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ.

ਮਨਸਿ ਭਵਾਤਿ ਮਾਨਸਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਭੂਤਾ’’ਤਿ. ਤੇ ਪਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਯੋ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਾ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਲੋਹਿਤਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਪੁਬ੍ਬੋ ਵਿਯ ਅਨੁਰੋਧੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਵਿਰੋਧੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਮਮਾਯਿਤੇ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤੇਧਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਧਾਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ ‘‘ਇਧਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭੁਤ੍ਤਾਵੀ ਅਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੦) ਵਿਯ. ਕਾਮਲੋਕਨ੍ਤਿ ਕਾਮਗੁਣਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਙ੍ਖਾਰਲੋਕਂ, ਯਤ੍ਥ ਵਾ ਲੋਕੇ ਕਾਮਗੁਣਵਨ੍ਤਂ ਲੋਕਂ. ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਝਾਨਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵਨਾਚਿਤ੍ਤੇਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ. ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਅਸਮਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਪਰਿਤੋ ਖਣ੍ਡਿਤਂ ਵਿਯ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨਾਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਭਾਵਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨ. ਪਮਾਣਨ੍ਤਿਪਿ ਕਾਮਾਵਚਰਮੇਵ ਪਾਪਕਾਨਂ ਪਮਾਣਕਰਣਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪਜਹਨਤੋ. ਤਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ ਨਾਮ ਮਹਗ੍ਗਤਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਰੂਪਾਵਚਰਂ ਅਰੂਪਾਵਚਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤਜ੍ਝਾਨਮ੍ਪਿ ਸੁਭਾਵਿਤਂ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤਿ, ਪਗੇਵ ਪਰਿਤ੍ਤਜ੍ਝਾਨਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸੁਭਾਵਿਤਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸੇਵੇਤਂ ਨਾਮ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨਾਤਿ ‘‘ਸੁਭਾਵਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਵਸੇਨ.

ਤਮੇਵ ਪਟਿਪਦਨ੍ਤਿ ਤਮੇਵ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਿਪਹਾਨਾਵਹਂ ਝਾਨਪਟਿਪਦਂ. ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਉਪਾਯਭੂਤਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਵਾ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇ ਤਸ੍ਸ ਉਪਾਯਭੂਤੇ ਉਪਚਾਰੇ ਵਾ ਸਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਨ੍ਨਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਵਾ…ਪੇ… ਉਪਚਾਰਂ ਵਾ’’ਤਿ. ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਸਮ੍ਪਸਾਦੋਤਿ ‘‘ਅਜ੍ਜੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਵੀਥਿਪਟਿਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ; ‘‘ਅਜ੍ਜੇਵ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾ ਉਪਚਾਰਸਮਾਧਿਨਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮਾਹਿਤਤ੍ਤਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਭੂਤੋ ਸਮ੍ਪਸਾਦੋ. ਪਟਿਲਾਭਸਮ੍ਪਸਾਦੋਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਵਾ ਅਧਿਗਮਸਙ੍ਖਾਤੋ ਸਮ੍ਪਸਾਦੋ. ਪਟਿਲਾਭੋਪਿ ਹਿ ਕਿਲੇਸਕਾਲੁਸਿਯਾਭਿਭਵਨਤੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਪ੍ਪਸਨ੍ਨਭਾਵਾਵਹਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਮ੍ਪਸਾਦੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਯੋ. ਸਬ੍ਬਥਾਤਿ ਸਮੁਦਯਤੋ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਤੋ ਅਸ੍ਸਾਦਤੋ ਆਦੀਨਵਤੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਤੋਤਿ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰੇਨ. ਆਸਾਤਿ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਵਸੇਨ ਆਸੀਸਨਾ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਆਸਾ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਂ ਪਟਿਲਭਤੀ’’ਤਿ.

ਪਾਦਕਨ੍ਤਿ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਕਿਲੇਸਾ ਸਨ੍ਨਿਸੀਦਨ੍ਤੀਤਿ ਨੀਵਰਣਸਹਗਤਾ ਏਵ ਕਿਲੇਸਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਵੂਪਸਮਨ੍ਤਿ. ਸਤੀਤਿ ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨਾਵਹਾ ਸਤਿ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਸਙ੍ਖਾਰਗਤਨ੍ਤਿ ਭਾਵਨਾਯ ਸਮਤਾਯ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਤ੍ਤਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਦਯੋ ਏਕਰਸਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ, ਭਾਵਨਾਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰਗਤਂ ਵਿਭੂਤਂ ਪਾਕਟਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋਤਿ ਭਾਵਨਾਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ. ਲੇਪਪਿਣ੍ਡੇਤਿ ਸਿਲੇਸਪਿਣ੍ਡੇ ਲਗ੍ਗਮਾਨੋ ਵਿਯ ਅਪ੍ਪਿਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ. ਉਪਚਾਰੇਨ ਸਮਾਧਿਯਤਿ ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨੇਨ ਸਮਾਧਿਯਤਿ. ਅਯਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਦੁਵਿਧੋਪਿ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਾਕਾਰੋ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਸਮ੍ਪਸਾਦੋ ਨਾਮ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮ੍ਪਸਾਦੇ ਸਤੀਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਲਕ੍ਖਣੇ, ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨੇ ਵਾ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਸਮ੍ਪਸਾਦੇ ਸਤਿ. ਯੋ ਪਨ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਵਾ ਪਟਿਲਭਤਿ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਂ ਵਾ, ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿਯੇਵ, ਅਯਂ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਪਟਿਲਾਭਸਮ੍ਪਸਾਦੋ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਇਧਾਮਿਪ੍ਪੇਤਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਇਧ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਹੀਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮਤ੍ਥਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਯ. ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਸ੍ਸਾਤਿ ਸਦ੍ਦਹਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪਜ੍ਜਨਸ੍ਸ. ਉਪਚਾਰਨ੍ਤਿ ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨਂ. ਆਨੇਞ੍ਜਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ.

ਏਤਰਹਿ ਵਾਤਿ ਇਦਾਨਿਮੇਵ. ਆਨੇਞ੍ਜਂ ਵਾਤਿ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਂ ਵਾ. ਸਮਾਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ. ਇਦਂ ਹੀਤਿਆਦਿਨਾ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਤਿ. ਅਰਹਤ੍ਤਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾ ਨਾਮ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਸਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਆਪਨ੍ਨਾ ਹੋਤਿ, ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾ ਏਵ ਤਦਤ੍ਥਂ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਅਥ ਵਾ’’ਤਿ ਵਿਕਪ੍ਪਨ੍ਤਰਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਨਾਮ ਪਾਸਾਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਯ ਸਮਾਨੀਤਦਬ੍ਬਸਮ੍ਭਾਰਾਵਯਵੇ ਅਪ੍ਪਹੋਨ੍ਤੇ ਕੂਟਾਗਾਰਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਪਹੋਨ੍ਤਿਯੇਵ, ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਤਂ ਅਨਭਿਸਮ੍ਭੁਣਨ੍ਤੋ ਆਨੇਞ੍ਜਂ ਵਾ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਚਤੁਸਚ੍ਚਂ ਵਾ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤਿ ਹੇਟ੍ਠਿਮਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮਨਵਸੇਨ ਆਨੇਞ੍ਜਂ ਵਾ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ ਉਭਯਸ੍ਸਪਿ ਹੇਤੁਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ.

ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਪਞ੍ਞਾਯ ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਆਨੇਞ੍ਜਂ ਵਾ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮੇ ਅਯਂ ਇਦਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਯੋਜਨਾਨਯੋ. ਏਵਂ ਹੋਤੀਤਿ ਇਦਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਕਾਰੇਨ ਚਿਤ੍ਤਾਭਿਨੀਹਾਰੋ ਹੋਤਿ. ਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਕਿਚ੍ਚਂ. ਤਤੋਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਾਧਿਗਮਨਤੋ. ਓਸਕ੍ਕਿਤਮਾਨਸੋਤਿ ਸਂਕੁਚਿਤਚਿਤ੍ਤੋ. ਅਨ੍ਤਰਾ ਨ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਅਸਮਾਹਿਤਭੂਮਿਯਂ ਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਉਪਮਾਯ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਯਥਾ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਵਨਮਹਿਂਸਂ ਗਹੇਤੁਂ ਉਸ੍ਸਾਹਵਤੋ ਓਸਕ੍ਕਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਸਗੋਧਾਦਿਗ੍ਗਹਣੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ, ਏਵਂ ਇਮਸ੍ਸਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤੁਂ ਉਸ੍ਸਾਹਵਤੋ ਤਤੋ ਓਸਕ੍ਕਿਤ੍ਵਾ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਮਾਪਜ੍ਜਨੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ. ਏਸੇਵ ਨਯੋਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਉਪਮਂ ਉਪਮਾਸਂਸਨ੍ਦਨਞ੍ਚ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯੋਜਨਾਯਂ ਚਤੁਸਚ੍ਚਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯੋਜਨਾਯਞ੍ਚ ਅਤਿਦਿਸਤਿ.

ਹੇਤੁਅਤ੍ਥਜੋਤਨੋ ਯਨ੍ਤਿ ਨਿਪਾਤੋ, ਕਰਣੇ ਵਾ ਏਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਤ੍ਤਨਂ ਅਰਹਤਿ, ਤਂ ਵਾ ਪਯੋਜਨਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤਂਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਂ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਕਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਆਨੇਞ੍ਜਸਭਾਵਂ ਉਪਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਆਨੇਞ੍ਜੂਪਗਂ. ਯਥਾ ਕੁਸਲਂ ਆਨੇਞ੍ਜਸਭਾਵਂ, ਏਵਂ ਤਂ ਵਿਪਾਕਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਆਨੇਞ੍ਜਸਭਾਵਂ ਉਪਗਤਂ ਅਸ੍ਸ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਕਾਦਿਸਮੇਵ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਕੇਚੀਤਿ ਅਭਯਗਿਰਿਵਾਸਿਨੋ. ਕੁਸਲਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਕਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਤਂ ਕੁਸਲਂ ਵਿਯ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਨ੍ਨਾਮਕਮੇਵਾਤਿ ਕੁਸਲਂ ਵਿਯ ਆਨੇਞ੍ਜਨਾਮਕਮੇਵ ਸਿਯਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪੁਰਿਮਵਿਕਪ੍ਪੇ ‘‘ਆਨੇਞ੍ਜੂਪਗ’’ਨ੍ਤਿ ਤਂਸਦਿਸਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਦੁਤਿਯਵਿਕਪ੍ਪੇ ਤਤੋ ਏਵ ਤਂਸਮਞ੍ਞਤਾ. ਸੋ ਪਨਾਯਮਤ੍ਥੋਤਿ ਆਨੇਞ੍ਜਸਦਿਸਤਾਯ ਵਿਪਾਕਕਾਲੇਪਿ ਤਂਨਾਮਕਮੇਵ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਆਨੇਞ੍ਜਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਹੇਤੁਵਿਪਾਕਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ‘‘ਆਨੇਞ੍ਜੂਪਗਂ ਹੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਂਨਾਮਕਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਦੀਪਿਤਂ. ਅਰਹਤ੍ਤਸ੍ਸਾਪੀਤਿ ਅਪਿਸਦ੍ਦੇਨ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯਪਿ ਹੇਟ੍ਠਿਮਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯਪੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਸਮਾਧਿਵਸੇਨ ਓਸਕ੍ਕਨਾ ਕਥਿਤਾਤਿ ‘‘ਵਿਪੁਲੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਸਮਥਨਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਦੇਸਨਾ ਕਥਿਤਾ.

੬੭. ਅਯਞ੍ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਯਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਅਯਂ ਦੁਤਿਯਾਨੇਞ੍ਜਸਪ੍ਪਾਯਦੇਸਨਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਪਞ੍ਞਵਨ੍ਤਤਰੋਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਸਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਹੇਟ੍ਠਿਮਸ੍ਸ ਹਿ ‘‘ਯੇ ਚ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾ ਕਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਰੂਪਸਦ੍ਦਗਨ੍ਧਰਸਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨੇਵ ਰੂਪਮੁਖੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਿਨਿਵੇਸੋ ਕਤੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਕਲਰੂਪਧਮ੍ਮਵਸੇਨ. ਭਗਵਾ ਹਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਿਕਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਕਾਰਣਬਲਾਨੁਰੂਪਮੇਵ ਪਠਮਂ ਭਾਵਨਾਭਿਨਿਵੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ; ਸੋ ਪਚ੍ਛਾ ਞਾਣੇ ਵਿਪੁਲਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਰੂਪਪਟਿਬਾਹਨੇਨਾਤਿ ਰੂਪਵਿਰਾਗਭਾਵਨਾਯ ਸਬ੍ਬਸੋ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੇਨ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਤਤਿਯਾਨੇਞ੍ਜਾਦੀਸੁ.

ਪਞ੍ਞਵਨ੍ਤਤਰੋਤਿ ਪਞ੍ਞੁਤ੍ਤਰੋ. ਤਿਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਕਾਮਗੁਣਾ ਸਬ੍ਬਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾਤਿ ਏਵਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਤਿਧਾ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਮ੍ਮਸਨੂਪਗਧਮ੍ਮੇ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ, ‘‘ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਏਕਜ੍ਝਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ, ਸਮ੍ਮਸਤਿ ਯਥਾ – ‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੯੮; ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੦੮੧; ਮਹਾਵ. ੧੬; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੪, ੭, ੮; ਤਿਸ੍ਸਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੧੦, ੧੧; ਪਟਿ. ਮ. ੨.੩੦). ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਉਭਯਮੇਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਕਾਮਰੂਪਸਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਭੇਦਤੋ ਅਟ੍ਠ ਏਕੇਕਕੋਟ੍ਠਾਸਾਤਿ ਏਵਂ ਕਤਂ ਉਭਯਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕ…ਪੇ… ਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਉਭਯਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਭਿਨਨ੍ਦਨਾਵਸੇਨ ‘‘ਏਤਂ ਮਮਾ’’ਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਾਭਿਨਨ੍ਦਨਾਵਸੇਨ ‘‘ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤੁਂ. ਏਸੇਵ ਨਯੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ‘‘ਏਤਂ ਮਮ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤੁਂ ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ ਗਿਲਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਠਾਤੁਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਅਤਿਦਿਸਤਿ. ਕਾਮਪਟਿਬਾਹਨੇਨਾਤਿ ਇਦਂ ਆਗਮਨਪਟਿਪਦਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ, ਵਣ੍ਣਭਣਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਰੂਪਪਟਿਬਾਹਨਂ ਹਿਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨਂ, ਤਤੋਪਿ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ, ਤਂਸਮਤਿਕ੍ਕਮੇਨ ਸਹੇਵ ਸਬ੍ਬੇ ਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਓਸਕ੍ਕਨਾ ਕਥਿਤਾ ‘‘ਉਭਯਮੇਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ.

੬੮. ਇਧ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਾਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਛਨ੍ਦਰਾਗਨਿਰੋਧੇਨ, ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਕ੍ਖਣੇ ਪਨ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨੇਨਪਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਪਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਅਤਪ੍ਪਕਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਉਲ਼ਾਰਤਰਭਾਵੇਨ ਝਾਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਤਿਤ੍ਤਿਕਰਭਾਵੇਨ. ਤਮੇਵ ਪਟਿਪਦਨ੍ਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਭਾਵਨਮਾਹ. ਸਮਾਧਿਵਸੇਨ ਓਸਕ੍ਕਨਾ ਕਥਿਤਾ ਤਤਿਯਾਰੁਪ੍ਪਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਯਤ੍ਥੇਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ.

ਇਧ ਅਤ੍ਤਨੋਤਿ ਦ੍ਵਿਕੋਟਿਕਸੁਞ੍ਞਤਾਮਨਸਿਕਾਰਸਙ੍ਖਾਤਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਪਟਿਪਦਨ੍ਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਵੁਤ੍ਤਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ. ਸਤਿ ਸਮਥਭਾਵਨਾਯਂ ਸੁਞ੍ਞਤਾਮਨਸਿਕਾਰਸ੍ਸ ਇਧ ਸਾਤਿਸਯਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਦੁਤਿਯਾਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਓਸਕ੍ਕਨਾ ਕਥਿਤਾ’’ਤਿ.

੭੦. ਤਤਿਯਾਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਅਤ੍ਤਨੋਤਿ ਚਤੁਕੋਟਿਕਸੁਞ੍ਞਤਾਮਨਸਿਕਾਰਸਙ੍ਖਾਤਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਸੁਞ੍ਞਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਧਿਕਾਰੇ. ਕ੍ਵਚੀਤਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਠਾਨੇ, ਕਾਲੇ, ਧਮ੍ਮੇ ਵਾ. ਅਥ ਵਾ ਕ੍ਵਚੀਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ, ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਸਕਤ੍ਤਾਨਂ. ‘‘ਅਯਂ ਖੋ, ਭੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ…ਪੇ… ਵਸੀ ਪਿਤਾ ਭੂਤਭਬ੍ਯਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੪੨) ਪਰਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਿਞ੍ਚਨਭੂਤਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਸ੍ਸਚੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਪਰਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਪਰਾ ਪਜਾ’’ਤਿ ‘‘ਪਰੋ ਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿ ਚ ਏਵਂ ਗਹਿਤਸ੍ਸ. ਨ ਚ ਮਮ ਕ੍ਵਚਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਮ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਟ੍ਠਾਨਪਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਮਸਦ੍ਦਂ ਤਾਵ ਠਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਪਰਸ੍ਸ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ, ‘‘ਪਰੋ ਪੁਰਿਸੋ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ ਮਮਤ੍ਥਾਯ ਸਜਿਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਮਯ੍ਹਂ ਸਬ੍ਬਂ ਇਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਏਕਚ੍ਚਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਵਸੇਨ ਪਰਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਤਞ੍ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਞ੍ਚਨਭੂਤਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ, ‘‘ਨ ਚ ਕ੍ਵਚਨੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਨਾਹਂ ਕ੍ਵਚਨੀਤਿ ਸਕਅਤ੍ਤਨੋ ਅਭਾਵਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਨ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਿਞ੍ਚਨਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਸਕਅਤ੍ਤਨੋ ਏਵ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਨਤ੍ਤਨਿਯਤਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਨ ਚ, ਮਮਾਤਿ ਏਤਂ ਦ੍ਵਯਂ ਯਥਾਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪਚ੍ਚੇਕਂ. ‘‘ਨ ਚ ਕ੍ਵਚਨਿ ਪਰਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਭਾਵਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ‘‘ਤਸ੍ਸ ਪਰਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਮ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿ ਕਿਞ੍ਚਨਤਾ ਨ ਚਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨਤ੍ਤਨਿਯਤਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਏਵਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯਸੁਞ੍ਞਤਾ ਸੁਦ੍ਧਸਙ੍ਖਾਰਪੁਞ੍ਜਤਾ ਚਤੁਕੋਟਿਕਸੁਞ੍ਞਤਾਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨੇਨ ਦਿਟ੍ਠਾ ਹੋਤਿ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਪਟਿਪਦਨ੍ਤਿ ਇਧਾਪਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਵਦਤਿ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨੇਵ ਓਸਕ੍ਕਨਾ ਕਥਿਤਾ ਚਤੁਕੋਟਿਕਸੁਞ੍ਞਤਾਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸਭਾਵਤੋ, ਤਪ੍ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ ਚਸ੍ਸ ਮਨਸਿਕਾਰਸ੍ਸ.

ਇਧ ਅਤ੍ਤਨੋਤਿ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਮਾਹ. ਸਬ੍ਬਸਞ੍ਞਾਤਿ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ ਹੇਟ੍ਠਿਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਅਰੂਪਸਞ੍ਞਾਤਿ ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਸਞ੍ਞਾ ਅਨਵਸੇਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਪਨ ਵਿਸੇਸਿਤਤ੍ਤਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਆਗਤਾ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਞ੍ਞਾਦਯੋ ਅਪਿ ਸਞ੍ਞਾਤਿ ਅਪਰੇ. ਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮੁਤਿਮਤ੍ਤਂ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾਪਟਿਬਾਹਨਵਸੇਨੇਵ ਤੇਸਂ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਦਿਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ. ਸਮਾਧਿਵਸੇਨ ਓਸਕ੍ਕਨਾ ਕਥਿਤਾ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਭਾਵਨਾਯ ਸਮਥਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ.

੭੧. ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਮਕਮ੍ਮਭਵਸ੍ਮਿਂ ਮੋਹੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਆਯੂਹਨਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਨਿਕਨ੍ਤਿਤਣ੍ਹਾ ਉਪਗਮਨਂ ਉਪਾਦਾਨਂ ਚੇਤਨਾ ਭਵੋਤਿ ਏਵਮਾਗਤੋ ਸਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ ਕਮ੍ਮਪ੍ਪਬਨ੍ਧੋ. ਨ ਆਯੂਹਿਤਂ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਨ ਚੇਤਿਤਂ ਪਕਪ੍ਪਿਤਂ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਏਤਰਹਿ ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਾਮਰੂਪਸਲ਼ਾਯਤਨਫਸ੍ਸਵੇਦਨਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਵਿਪਾਕਪ੍ਪਬਨ੍ਧੋ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ ਕਾਰਣਸ੍ਸ ਅਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਸਚੇ ਆਯੂਹਿਤਂ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਯਦਿ ਚੇਤਿਤਂ ਪਕਪ੍ਪਿਤਂ ਨ ਸਿਯਾ. ਯਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਯਂ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਕਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਭੂਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਪਚ੍ਚਯਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯ ‘‘ਭੂਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਂ ਪਜਹਾਮੀਤਿ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਤਤੋ ਏਵ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤਾਪਾਦਨਵਸੇਨ ਪਜਹਾਮਿ ਪਰਿਚ੍ਚਜਾਮਿ.

ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀਤਿ ਸਹ ਪਰਿਕਪ੍ਪਨੇਨ ਅਤੀਤਤ੍ਥੇਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੇਯ੍ਯ ਨੁ ਖੋਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ, ਸੋ ਏਵਤ੍ਥੋ. ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਥਿਤਨ੍ਤਿ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਵਸੇਸਸੁਖੁਮਭਾਵੇਨ ਞਾਣੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸੇਵ ਵਿਸਯਭਾਵਤੋ ਸਰੂਪਤੋ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਥਿਤਂ, ਨਯੇਨ ਪਨਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਂ ਞਾਪੇਤੁਕਾਮਤ੍ਤਾ. ਭਗਵਤੋ ਕਿਰ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਇਮਿਸ੍ਸਂਯੇਵ ਪਰਿਸਤਿ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਆਨਨ੍ਦੋ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਕੁਸਲਤਾਯ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਪਾਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਠਿਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਅਰਹਤ੍ਤਞ੍ਚ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਪੁਚ੍ਛਾਨੁਸਨ੍ਧਿਨਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਓਸਕ੍ਕਨਾਯ ਚ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਭਿਨ੍ਨਰਸਦੇਸਨਾ ਹੋਤੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਨੁਸਨ੍ਧਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਅਸਤਿ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਭੇਦਭਿਨ੍ਨੇਸਾ ਦੇਸਨਾ, ਨ ਚ ਬੁਦ੍ਧਾਚਿਣ੍ਣਾ ਭਿਨ੍ਨਰਸਦੇਸਨਾਤਿ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਿਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ. ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ. ਉਪਾਦਿਯਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਚ ਉਪਾਦਾਨਂ. ਨ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ ਪਹਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਜਹਨਤੋ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਧਮ੍ਮਾਪਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ, ਪਗੇਵ ਅਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੪੦). ਉਪਾਦਾਨਸੇਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਭਵਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਭਵਗ੍ਗਤਾਦਸ੍ਸਨਪਰਂ, ਨ ਪਨ ਅਰਿਯਭਵਗ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪਾਦਾਨਸੇਟ੍ਠਤਾਪਟਿਸੇਧਪਰਂ.

੭੩. ਨਿਸ੍ਸਾਯਾਤਿ ਭਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮ ਧਮ੍ਮਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਤਪ੍ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਓਘਨਿਤ੍ਥਰਣਾ ਭਗਵਤਾ ਅਕ੍ਖਾਤਾ; ਅਹੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯਮੇਤਂ, ਅਹੋ ਅਬ੍ਭੁਤਮੇਤਨ੍ਤਿ.

ਨਵਸੁਪਿ ਠਾਨੇਸੁ ਸਮਥਯਾਨਿਕਸ੍ਸੇਵ ਵਸੇਨ ਦੇਸਨਾਯ ਆਗਤਤ੍ਤਾ, ਇਧ ਚ ਕਸ੍ਸਚਿਪਿ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਅਨਾਮਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਅਰਿਯਸਾਵਕੋਤਿ ਸੁਕ੍ਖਵਿਪਸ੍ਸਕੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ’’ਤਿ. ਨਵਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਸਤੀਤਿ ਇਦਂ ਝਾਨਧਮ੍ਮੇਪਿ ਅਨੁਸ੍ਸਵਲਦ੍ਧੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਸਨਂ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ; ਤੇਭੂਮਕਸਙ੍ਖਾਰਗਤਂ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਪਰਿਗ੍ਗਹਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਯਾਵਤਾ ਸਕ੍ਕਾਯੋ’’ਤਿ.

ਏਤਂ ਅਮਤਨ੍ਤਿ ਅਮਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਏਤਂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਅਮਤਰਸਂ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਏਤਂ ਅਮਤਂ ਸਨ੍ਤਂ, ਏਤਂ ਪਣੀਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਨੁਪਾਦਾਯ ਕਿਞ੍ਚਿਪਿ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਪਿ ਅਨੁਪਾਦਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਤਿਣ੍ਣਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਨ੍ਤਿ ਅਭਿਨਿਵੇਸਭੇਦੇਨ ਤਿਵਿਧਾਨਂ. ਪਾਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਠਿਤਸ੍ਸ ਓਸਕ੍ਕਨਾਯ ਅਭਾਵੇ ਕਾਰਣਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾਤਿ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਓਦਹਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ. ਸੁਕਥਿਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਕਥੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਨਵਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਕਥਿਤਤ੍ਤਾ.

ਆਨੇਞ੍ਜਸਪ੍ਪਾਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.