੭. ਮਹਾਸਕੁਲੁਦਾਯਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੩੭. ਅਭਿਞ੍ਞਾਤਾਤਿ ਏਦਿਸੋ ਏਦਿਸੋ ਚਾਤਿ ਅਭਿਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਞਾਤਾ. ਅਪ੍ਪਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਿਨੀਤੋ, ਅਪ੍ਪਸਦ੍ਦਤਾਯ ਮਨ੍ਦਭਾਣਿਤਾਯ ਵਿਨੀਤੋਤਿ ਚ ਅਪ੍ਪਸਦ੍ਦਵਿਨੀਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਅਞ੍ਞੇਨ ਵਿਨੀਤਭਾਵੋ ਦੀਪਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਭਗਵਾ ਪਨ ਸਯਮ੍ਭੁਞਾਣੇਨ ਸਯਮੇਵ ਵਿਨੀਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਅਪ੍ਪਸਦ੍ਦਵਿਨੀਤੋ’’ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਹਿ ਭਗਵਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਵਿਨੀਤੋ’’ਤਿ.

੨੩੮. ਹਿਯ੍ਯੋਦਿਵਸਂ ਉਪਾਦਾਯ ਤਤੋ ਆਸਨ੍ਨਾਨਿ ਕਤਿਪਯਾਨਿ ਦਿਵਸਾਨਿ ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਪੁਰਿਮਾਨੀਤਿ ਚ ਪੁਬ੍ਬਕਾਨਿ, ਅਤੀਤਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤੋ ਪਰਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਵੁਤ੍ਤਅਤੀਤਦਿਵਸਤੋ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਪਰਂ ਪੁਰਿਮਤਰਂ ਅਤਿਸਯੇਨ ਪੁਰਿਮਤ੍ਤਾ. ਇਤਿ ਇਮੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਪੁਰਿਮਪੁਰਿਮਤਰਭਾਵੋ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਯਦੇਤ੍ਥ ‘‘ਪੁਰਿਮਤਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਤੋ ਪਭੁਤਿ ਯਂ ਯਂ ਓਰਂ, ਤਂ ਤਂ ਪਰਂ, ਯਂ ਯਂ ਪਰਂ, ਤਂ ਤਂ ‘‘ਪੁਰਿਮਤਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਕੁਤੂਹਲਯੁਤ੍ਤਾ ਸਾਲਾ ਕੁਤੂਹਲਸਾਲਾ ਯਥਾ ‘‘ਆਜਞ੍ਞਰਥੋ’’ਤਿ. ਇਮੇ ਦਸ੍ਸਨਾਦਯੋ.

ਅਯਥਾਭੂਤਗੁਣੇਹੀਤਿ ਅਯਥਾਭੂਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾਦੀਪਿਤਅਤ੍ਥਮਤ੍ਤੇਨੇਵ ਉਗ੍ਘੋਸਿਤਗੁਣੇਹਿ ਸਮੁਗ੍ਗਤੋ ਘੋਸਿਤੋ. ਤਰਨ੍ਤਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਤਿਤ੍ਥਂ, ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਮਗ੍ਗੋ ਪਨ ਅਯਥਾਭੂਤੋਪਿ ਤੇਸਂ ਤਥਾ ਵਿਤਰਣਂ ਉਪਾਦਾਯ ਤਿਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਵੋਹਰੀਯਤੀਤਿ ਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾ ਤਿਤ੍ਥਕਰਾ. ਓਸਰਤੀਤਿ ਪਵਿਸਤਿ.

੨੩੯. ਸਹਿਤਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਾਵਿਰੁਦ੍ਧਂ. ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਜਾਤਨ੍ਤਿ ਪਟਿਞ੍ਞਾਦੋਸਹੇਤੁਦੋਸਉਦਾਹਰਣਦੋਸਦੁਟ੍ਠਦੋਸਤਾਯ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਜਾਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਆਰੋਪਿਤੋ ਤੇ ਵਾਦੋ’’ਤਿ. ਵਦਨ੍ਤਿ ਤੇਨ ਪਰਿਭਾਸਨ੍ਤੀਤਿ ਵਾਦੋ ਦੋਸੋ. ਸਭਾਵਕ੍ਕੋਸੇਨਾਤਿ ਸਭਾਵਤੋ ਪਵਤ੍ਤਕੋਟ੍ਠਾਸੇਨ.

੨੪੦. ਪੀਲ਼ੇਯ੍ਯਾਤਿ ਮਧੁਭਣ੍ਡੇਨ ਸਹ ਭਾਜਨੇ ਪੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਦਦੇਯ੍ਯ. ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਹਿ ਸਮ੍ਪਯੋਜੇਤ੍ਵਾਤਿ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੇਹਿ ਵਿਹੇਠਨਪਯੋਗਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਿਵਾਦਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ.

੨੪੧. ਇਤਰੀਤਰੇਨਾਤਿ ਪਣੀਤਤੋ ਇਤਰੇਨ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਲਾਮਕਲਾਮਕੇਨਾ’’ਤਿ.

੨੪੨. ਭਤ੍ਤਕੋਸਕੇਨਾਤਿ ਕੋਸਕਭਤ੍ਤੇਨ, ਖੁਦ੍ਦਕਸਰਾਵਭਤ੍ਤਕੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਬੇਲੁਵਮਤ੍ਤਭਤ੍ਤਾਹਾਰਾਤਿ ਬਿਲ੍ਲਪਮਾਣਭਤ੍ਤਭੋਜਨਾ. ਓਟ੍ਠਵਟ੍ਟਿਯਾਤਿ ਮੁਖਵਟ੍ਟਿਯਾ. ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨੇਵਾਤਿ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰੇਨੇਵ. ਅਨਪ੍ਪਾਹਾਰੋਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਕਦਾਚਿ ਅਪ੍ਪਾਹਾਰੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਤਤ੍ਥ ਅਤਿਵਿਯ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਅਵਿਸਯ੍ਹਂ ਅਪ੍ਪਾਹਾਰਤਂ ਭਗਵਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਧਾਨਭੂਮਿਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਯਾਤਿ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਂ. ਵਿਸੇਸਤਰਾਤਿ ਤੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤਤਰਾ.

ਵਤਸਮਾਦਾਨਵਸੇਨੇਵ ਪਂਸੁਕੂਲਂ ਧਾਰੇਨ੍ਤੀਤਿ ਪਂਸੁਕੂਲਿਕਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਪਂਸੁਕੂਲਿਕਙ੍ਗਾ’’ਤਿ, ਸਦ੍ਦਤ੍ਥੋ ਪਨ ‘‘ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ’’ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੨੪) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਿਕਾ ਸਪਦਾਨਚਾਰਿਨੋਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸਤ੍ਥੇਨ ਛਿਨ੍ਦਿਤਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਥਲੂਖਾਨਿ. ਯਂ ਯਂ ਸਪ੍ਪਾਯਂ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਗਹਣਂ ਉਚ੍ਚਿਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਚ੍ਚਿਨਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਥਿਰਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਅਲਾਬੁਲੋਮਸਾਨੀਤਿ ਅਲਾਬੁਲੋਮਾਨਿ ਵਿਯ ਸੁਖੁਮਤਰਾਨਿ ਚੀਵਰਸੁਤ੍ਤਂਸੂਨਿ ਏਤੇਸਂ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਅਲਾਬੁਲੋਮਸਾਨਿ. ਪਾਤਿਤਸਾਣਪਂਸੁਕੂਲਨ੍ਤਿ ਕਲ਼ੇਵਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਛਡ੍ਡਿਤਸਾਣਮਯਂ ਪਂਸੁਕੂਲਂ, ਯਂ ਤੁਮ੍ਬਮਤ੍ਤੇ ਪੁਲ਼ਵੇ ਓਧੁਨਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾ ਗਣ੍ਹਿ.

‘‘ਯਥਾਪਿ ਭਮਰੋ ਪੁਪ੍ਫ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਪ. ੪੯) ਵੁਤ੍ਤਂ ਮਧੁਕਰਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਵਤਂ ‘‘ਪਿਣ੍ਡਿਯਾਲੋਪਭੋਜਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੭੩, ੧੨੮) ਵਚਨਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਕਤਿਭੂਤਂ ਵਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਉਞ੍ਛਾਸਕੇ ਵਤੇ ਰਤਾ’’ਤਿ. ਵਤ-ਸਦ੍ਦੋ ਚੇਤ੍ਥ ਪਕਤਿਵਤਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਕਵਤਂ ਵਦਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਉਞ੍ਛਾਚਰਿਯਸਙ੍ਖਾਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਕਤਿਵਤੇ’’ਤਿ. ਉਚ੍ਚਨੀਚਘਰਦ੍ਵਾਰਟ੍ਠਾਯਿਨੋਤਿ ਮਹਨ੍ਤਖੁਦ੍ਦਕਗੇਹਾਨਂ ਬਹਿਦ੍ਵਾਰਕੋਟ੍ਠਕਟ੍ਠਾਯਿਨੋ. ਕਬਰਮਿਸ੍ਸਕਂ ਭਤ੍ਤਂ ਸਂਹਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਕਣਾਜਕਮਿਸ੍ਸਕਂ ਭਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਿਤ੍ਵਾ. ਉਮ੍ਮਾਰਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾਤਿ ਘਰੁਮ੍ਮਾਰਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ.

ਚੀਵਰਾਨੁਗ੍ਗਹਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਚੀਵਰਾਨੁਰਕ੍ਖਣਤ੍ਥਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਸ੍ਮਾ ਬੁਦ੍ਧਾ ਨਾਮ ਸਦੇਵਕੇ ਲੋਕੇ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ, ਸਾ ਚਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਤਾ ਪਰਮੁਕ੍ਕਂਸਗਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਤਾਦਿਸਂ ਉਪਕਾਰਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਤੇ ਚ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਾ ਗਹਪਤਿਚੀਵਰਂ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤਿ, ਚਤੁਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਤੋਸੇ ਪਨ ਨੇ ਪਰਮੁਕ੍ਕਂਸਗਤਾ ਏਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

੨੪੪. ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਸਹੇਤੁਕਂ ਸਕਾਰਣਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੀਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ. ਚੋਦਕੋ ਪਨ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਿਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਇਤਰੋ ‘‘ਨੋ ਨ ਦੇਸੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਵਿਵਰਤਿ. ਨਿਦਾਨਨ੍ਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਞਾਪਕਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਤਞ੍ਚ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖਹਰਣਤੋ ‘‘ਸਪ੍ਪਾਟਿਹਾਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਰਿਮਸ੍ਸੇਵੇਤਂ ਵੇਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਵਾ ਪਟਿਹਰਣਂ ਪਟਿਹਾਰਿਯਂ, ਤਦੇਵ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ, ਸਹ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯੇਨਾਤਿ ਸਪ੍ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਰਾਗਾਦਿਪਟਿਸੇਧਵਸੇਨੇਵ ਹਿ ਸਤ੍ਥਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ.

੨੪੫. ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਸ੍ਸਾਤਿ ਯਂ ਯਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪਰੋ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ. ਉਪਰਿ ਆਗਮਨਵਾਦਪਥਨ੍ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਕਤੇ ਤਤੋ ਉਪਰਿ ਆਗਚ੍ਛਨਕਂ ਵਾਦਮਗ੍ਗਂ. ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵਦਨ੍ਤੋਤਿ ਵਤ੍ਤਤਿ, ‘‘ਭੋ ਗੋਤਮ, ਵਤ੍ਤੁਮਰਹਤੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾਦਭੇਦਨਤ੍ਥਂ ਆਹਤਂ ਕਾਰਣਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਾਰਣਤ੍ਥਂ ਆਵੁਧਂ ਨਿਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵਦਨ੍ਤੋ ਪਹਾਰਕੇਨ ਵਚਨੇਨ. ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰੇਤਿ ਮਯਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਕਥਾਪਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰੇ. ਦਦੇਯ੍ਯ ਵਦੇਯ੍ਯ. ਏਵਰੂਪੇਸੁ ਠਾਨੇਸੂਤਿ ਪਰਵਾਦੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਾਦਪਟਿਵਾਦਟ੍ਠਾਨੇਸੁ. ਤੇ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤੁਂ ਮਯਾ ਦੇਸਿਤਂ ਸੁਤ੍ਤਪਦਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਮਮਯੇਵ ਅਨੁਸਾਸਨਿਂ ਓਵਾਦਂ ਪਚ੍ਚਾਸੀਸਨ੍ਤਿ.

੨੪੬. ਸਮ੍ਪਾਦੇਮੀਤਿ ਮਨੋਰਥਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਮਿ. ਪਰਿਪੂਰੇਮੀਤਿ ਅਜ੍ਝਾਸਯਂ ਪਰਿਪੂਰੇਮਿ. ਅਧਿਸੀਲੇਤਿ ਅਧਿਕੇ ਉਤ੍ਤਮਸੀਲੇ. ਸਾਵਕਸੀਲਤੋ ਚ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਸੀਲਤੋ ਚ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸੀਲਂ ਅਧਿਕਂ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਂ ਪਰਮੁਕ੍ਕਂਸਤੋ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਭਾਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਸੀਲਂ ਨਾਮ ਕਥਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਠਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਪਞ੍ਞਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਠਾਨਸੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪਞ੍ਞਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਵਸੇਸਾ ਪਞ੍ਞਾਤਿ ਇਧ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਾ ਅਨਾਗਤਾ ਚ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਞਾਣਦ੍ਵਯਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ.

੨੪੭. ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਾਨਨ੍ਤਿ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਦੀਨਂ ਅਧਿਗਨ੍ਧਬ੍ਬਵਿਸੇਸਾਨਂ. ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਨਾਮ ਛ ਅਭਿਞ੍ਞਾ, ਤਾਸੁ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਾਰਹਤੋਵ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾ ਇਧ ਅਭਿਞ੍ਞਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਤਸ੍ਸ ਵੋਸਾਨਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਪਾਰਮੀ ਪਰਮੁਕ੍ਕਂਸਾਤਿ ਅਵਕਂਸਾਤਿ ਚ ਅਗ੍ਗਫਲਂ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਭਿਞ੍ਞਾ…ਪੇ… ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤਾ’’ਤਿ.

ਉਪਾਯਪਧਾਨੇਤਿ ਅਰਿਯਫਲਾਧਿਗਮਨਸ੍ਸ ਉਪਾਯਭੂਤੇ ਪਧਾਨੇ. ‘‘ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪਾਪਕਾਨੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਅਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਗਹਿਤਾ ਤਥੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤਿਯੇਵਾਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਦੀਪਕੋ ਸਮ੍ਮਾ-ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਯਥਾਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪਾਪਕਾਨੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਨੋ ਉਪਾਯਭੂਤੇ, ਪਧਾਨਉਪਾਯਭੂਤੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮ੍ਮਾ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਾ ਯੋਨਿਸੋ ਅਤ੍ਥਦੀਪਕਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਯੋਨਿਸੋ ਪਧਾਨੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਛਨ੍ਦਂ ਜਨੇਤੀਤਿ ਕਤ੍ਤੁਕਮ੍ਯਤਾਕੁਸਲਚ੍ਛਨ੍ਦਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ ਵਾ. ਵਾਯਮਤੀਤਿ ਪਯੋਗਪਰਕ੍ਕਮਂ ਕਰੋਤਿ. ਵੀਰਿਯਂ ਆਰਭਤੀਤਿ ਕਾਯਿਕਚੇਤਸਿਕਵੀਰਿਯਂ ਕਰੋਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਕ੍ਖਿਪਤੀਤਿ ਤੇਨੇਵ ਸਹਜਾਤਵੀਰਿਯੇਨ ਕੋਸਜ੍ਜਪਕ੍ਖਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਪਦਹਤੀਤਿ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਭੂਤਂ ਵੀਰਿਯਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਪਨੇਤਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਦਾਨਿ ਆਸੇਵਨਾਭਾਵਨਾਬਹੁਲੀਕਮ੍ਮਸਾਤਚ੍ਚਕਿਰਿਯਾਹਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ‘‘ਪਦਹਤੀ’’ਤਿ ਵਾ ਇਮਿਨਾ ਆਸੇਵਨਾਦੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਿਖਾਪਤ੍ਤਂ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹਿਵੀਰਿਯਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਵਡ੍ਢਿਯਾ ਪਰਿਪੂਰਣਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਯਾਵਤਾ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਪਰਿਪੂਰਣਤ੍ਥਂ. ਯਾ ਠਿਤੀਤਿ ਯਾ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਿਗਮੇਨ ਅਵਟ੍ਠਿਤਿ. ਸੋ ਅਸਮ੍ਮੋਸੋਤਿ ਸੋ ਅਵਿਨਾਸੋ. ਯਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਨ੍ਤਿ ਯੋ ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਿਪੁਲਭਾਵੋ ਮਹਨ੍ਤਤਾ. ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰੀਤਿ ਭਾਵਨਾਯ ਪਰਿਪੂਰਿਤਾ. ਅਤ੍ਥੋਤਿਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਪੁਰਿਮਪਚ੍ਛਿਮਪਦਾਨਂ ਸਮਾਨਤ੍ਥਭਾਵਤੋ.

ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਾ ਕਥਿਤਾਤਂਤਂਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਪਟਿਪਦਾਵਿਭਾਵਨਾਯ ਆਰਦ੍ਧਤ੍ਤਾ. ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨੇਨ ਅਨਤ੍ਥਾਵਹਤਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਰਾਸਨ੍ਤਰਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ – ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਤਿ ਵਚਨਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਰਾਸਨ੍ਤਰਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਨਿਰੁਜ੍ਝਮਾਨਾਤਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖਸਮਾਯੋਗੇਨ ਵਿਨਸ੍ਸਮਾਨਾ, ਨ ਖਣਨਿਰੋਧਵਸੇਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਮਾਨਾ.

ਲੋਭਾਦਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਯੇ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਾ. ਸਕਿਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸਭਾਵਕਥਨਮਤ੍ਤਮੇਤਂ. ਏਕਵਾਰਮੇਵ ਹਿ ਮਗ੍ਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਨਿਰੁਜ੍ਝਮਾਨੋਤਿ ਸਰਸੇਨੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਮਾਨੋ. ਨ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖਸਮਾਯੋਗੋ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ. ਫਲਸ੍ਸਾਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਕਾਲੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਫਲਸ੍ਸ. ਪਚ੍ਚਯਂ ਦਤ੍ਵਾਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਮਗ੍ਗੋ ਸਮ੍ਪਤਿ ਆਯਤਿਞ੍ਚ ਏਕਨ੍ਤੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥਾਵਹੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪੁਰਿਮਸ੍ਮਿਮ੍ਪੀਤਿ ‘‘ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮੇ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਅਨਤ੍ਥਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਤਤਿਯਵਾਰੇਪਿ. ‘‘ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ, ਤਂ ਪਨ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤਾਯ ਸਬ੍ਭਾਵਤੋ, ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇ ਚ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਟ੍ਟਾਨਤ੍ਥਸਬ੍ਭਾਵਤੋਤਿ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸਪਿ ਸਾਧਾਰਣਭਾਵਤੋ ਨ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਯਦਿ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਮ੍ਪਿ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਅਨਤ੍ਥਾਵਹਾ, ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ.

ਮਹਨ੍ਤਂ, ਗਾਰਵਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਙ੍ਘਗਾਰਵੇਨ ਯਥਾਰੁਚਿ ਵਨ੍ਦਿਤੁਂ ਨ ਲਭਾਮੀ’’ਤਿ ਸਙ੍ਘੇਨ ਸਹ ਨ ਨਿਕ੍ਖਮਿ. ਏਤ੍ਤਕਂ ਧਾਤੂਨਂ ਨਿਧਾਨਂ ਨਾਮ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਨਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਧਾਤੁਨਿਧਾਨਤੋ ਹਿ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਕਤਿਪਯਾ ਧਾਤੁਯੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਚੇਤਿਯੇ ਉਪਨੀਤਾ, ਇਧ ਪਨ ਰਾਮਗਾਮਥੂਪੇ ਵਿਨਟ੍ਠੇ ਨਾਗਭਵਨਂ ਪਵਿਟ੍ਠਾ ਦੋਣਮਤ੍ਤਾ ਧਾਤੁਯੋ ਉਪਨੀਤਾ. ਅਤਿਮਨ੍ਦਾਨਿ ਨੋਤਿ ਨਨੁ ਅਤਿਵਿਯ ਮਨ੍ਦਾਨਿ.

ਸਂਵਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਮਾਦਿਸੋ ਈਦਿਸਂ ਅਨਤ੍ਥਂ ਪਾਪੁਣਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਸਂਵੇਗਂ ਜਨੇਤ੍ਵਾ. ਈਦਿਸਂ ਨਾਮ ਮਾਦਿਸਂ ਆਰਬ੍ਭ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਕਿਂ ਵਦਤੀਤਿ ਤਂ ਵਚਨਂ ਅਨਾਦਿਯਨ੍ਤੋ.

ਸਨ੍ਤਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਸਨ੍ਥਮ੍ਭਨਕਾਰਣਂ ਬਲਵਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਤਤੋ ਪਰਿਹੀਨੋ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਕਥਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਨ੍ਤਾਯ…ਪੇ… ਨ ਸਕ੍ਕੋਤੀ’’ਤਿ. ਨ ਹਿ ਮਹਾਰਜ੍ਜੁਯਾ ਛਿਨ੍ਨਾਯ ਸੁਤ੍ਤਤਨ੍ਤੂ ਸਨ੍ਥਮ੍ਭੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਸਮਥੇ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਸਮਾਨਗਤਿਕਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਿਸਯੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਾਹ ‘‘ਏਵਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾ…ਪੇ… ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

ਕਾਸਾਵਨ੍ਤਿ ਕਾਸਾਵਵਤ੍ਥਂ. ਕਚ੍ਛਂ ਪੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਓਵਟ੍ਟਿਕਂ ਪੀਲ਼ੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਦਲ਼੍ਹਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਥਂ ਅਦ੍ਦਸਂਸੂਤਿ ਯੋਜਨਾ.

ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੧.੩੯੪) ‘‘ਕਾਮਾ ਨਾਮੇਤੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮਕਿਲੇਸਕਾਮੇਸੁ ਆਦੀਨਵਦਸ੍ਸਨਪੁਬ੍ਬਕਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਛਨ੍ਦਰਾਗਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਯਤੋ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ‘‘ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਚ ਕਾਮਾਸਵੋ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਸਬ੍ਬਾਸਵਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੫ ਆਦਯੋ; ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧੫ ਆਦਯੋ) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ. ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਂ ਅਨੁਭਵਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਵਿਪਾਕੋਤਿ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਮਾਹ. ਅਨੁਭਵਿਤ੍ਵਾ ਭਵਿਤ੍ਵਾ ਚ ਵਿਗਤਂ ਭੂਤਵਿਗਤਂ. ਅਨੁਭੂਤਭੂਤਾ ਹਿ ਭੂਤਤਾਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਭੂਤ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸਾਮਞ੍ਞਮੇਵ ਹਿ ਉਪਸਗ੍ਗੇਨ ਵਿਸੇਸੀਯਤੀਤਿ. ਅਨੁਭੂਤਸਦ੍ਦੋ ਚ ਕਮ੍ਮਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯ ਅਭਾਵਤੋ ਅਨੁਭਵਕਵਾਚਕੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਵਿਪਾਕੋ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧੋ ਭੁਤ੍ਵਾਵਿਗਤੋਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਰਹਤਿ, ਵਿਕਪ੍ਪਗਾਹਵਸੇਨ ਰਾਗਾਦੀਹਿ ਤਬ੍ਬਿਪਕ੍ਖੇਹਿ ਚ ਅਕੁਸਲਂ ਕੁਸਲਞ੍ਚ ਕਮ੍ਮਂ ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਂ ਅਨੁਭਵਿਤ੍ਵਾ ਵਿਗਤਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਰਹਤਿ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਪਨ ਵਿਪਾਕੋ ਕੇਵਲਂ ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਾਨੁਭਵਨਵਸੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਨੁਭਵਿਤ੍ਵਾ ਵਿਗਤਤ੍ਤਾ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਕਮ੍ਮਂ ਭਵਿਤ੍ਵਾ ਵਿਗਤਪਰਿਯਾਯੇਨ, ਯਂ ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਠਿਤਿਯਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਂਸਦਿਸਾਨਂ ਪਹਾਨਂ, ਵੁਦ੍ਧਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਵਿਪਚ੍ਚਿਤੁਂ ਓਕਾਸਕਰਣਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਤਿਤਂ ਅਤੀਤਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਤਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧੋ ਅਨਾਗਤੋ ਵਿਪਾਕੋ ਚ ‘‘ਓਕਾਸਕਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਯਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਨਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ (ਅ. ਨਿ. ੧੦.੨੧੭, ੨੧੯) ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤੇਸੂਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਭੂਮਿਭੂਤੇਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ. ਅਨੁਸਯਿਤਕਿਲੇਸਾਤਿ ਅਨੁਸਯਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਕਿਲੇਸਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਤੀਤਾ…ਪੇ… ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਅਮ੍ਬਰੁਕ੍ਖੋਪਮਾਯ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਦਿਤਾ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾਨਂ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਵਿਭਾਗਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ. ਅਪ੍ਪਹੀਨਾਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠੇਨ ਅਨੁਸਯਟ੍ਠੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਇਦਂ ਭੂਮਿਲਦ੍ਧੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮਾਤਿ ਇਦਂ ਤੇਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਕਿਲੇਸਜਾਤਂ ਤਾਯ ਏਵ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਤਾਯ ਭੂਮਿਲਦ੍ਧੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮ, ਤੇਭੂਮਕਭੂਮਿਲਦ੍ਧਾ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਾਸੁ ਤਾਸੁ ਭੂਮੀਸੂਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਦੇਵਾਦਿਅਤ੍ਤਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤੇਸੁ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਅਨਾਪਾਦਿਤਤਾਯ ਅਸਮੁਗ੍ਘਾਤਿਤਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਲਦ੍ਧਭੂਮਿਕਂ ਭੂਮਿਲਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਗ੍ਗਿਆਹਿਤੋ ਵਿਯ.

ਓਕਾਸਕਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨ-ਸਦ੍ਦੇਪਿ ਚ ਓਕਾਸੋ ਕਤੋ ਏਤੇਨਾਤਿ ਓਕਾਸੋ ਕਤੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਚ ਅਤ੍ਥਦ੍ਵਯੇਪਿ ਕਤ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਰਨਿਪਾਤੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਆਹਤਖੀਰਰੁਕ੍ਖੋ ਵਿਯ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਵਸੇਨ ਅਧਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ, ਅਨਾਹਤਖੀਰਰੁਕ੍ਖੋ ਵਿਯ ਅਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਤਾਯ ਅਨ੍ਤੋਗਧਕਿਲੇਸਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਕਾਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਕਿਲੇਸਾ ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਆਹਤਾਨਾਹਤਖੀਰਰੁਕ੍ਖਸਦਿਸਾ. ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵਾਤਿ ਅਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਵਿਯ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਨਾਮ ਠਾਨੇ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਕਸ੍ਮਾ? ਅਸਮੁਗ੍ਘਾਤਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਂ.

ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਮਗ੍ਗੇ. ਤਤ੍ਥ ਚ ਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹੀਨਕਿਲੇਸਾਨਮੇਵ ਤਿਧਾ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਪਾਕਟਂ ਸੁਪਾਕਟਂ ਕਾਤੁਂ ਅਜਾਤਫਲਰੁਕ੍ਖੋ ਉਪਮਾਭਾਵੇਨ ਆਗਤੋ. ਅਤੀਤਾਦੀਨਂ ਅਪ੍ਪਹੀਨਤਾ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ‘‘ਜਾਤਫਲਰੁਕ੍ਖੇਨ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਰੁਕ੍ਖੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਰਹਾਨਿ ਫਲਾਨਿ ਛਿਨ੍ਨੇ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਿ ਨ ਕਦਾਚਿ ਸਸਭਾਵਾਨਿ ਅਹੇਸੁਂ ਹੋਨ੍ਤਿ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਚਾਤਿ ਤਾਨਿ ਅਤੀਤਾਦਿਭਾਵੇਨ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਏਵਂ ਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹੀਨਕਿਲੇਸਾ ਚ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਯਥਾ ਛੇਦੇ ਅਸਤਿ ਫਲਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸਤਿ ਚ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਛੇਦਸ੍ਸ ਸਾਤ੍ਥਕਤਾ, ਏਵਂ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਚ ਸਾਤ੍ਥਕਤਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ.

ਤੇਪਿ ਪਜਹਤਿਯੇਵ ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨੇਨੇਵ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤਾਪਾਦਨਤੋ. ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸਾਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ. ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਤੋਤਿ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਖਨ੍ਧਤੋ ਚੇਵ ਕਿਲੇਸਤੋ ਚ. ਉਪਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਹ – ‘‘ਭਵਵਸੇਨ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਯੇ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤ ਭਵਾ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾ, ਤਤੋ ਪਞ੍ਚ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਇਤਰੇ ਦ੍ਵੇ ‘‘ਸੁਗਤਿਭਵੇਕਦੇਸਾ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਸੁਗਤਿਕਾਮਭਵਤੋਤਿ ਸੁਗਤਿਭਵੇਕਦੇਸਭੂਤਕਾਮਭਵਤੋ. ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੋ ਰੂਪਾਰੂਪਭਵਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ ਉਦ੍ਧਮ੍ਭਾਗਿਯਸਂਯੋਜਨਸਮੁਗ੍ਘਾਤਭਾਵਤੋ. ਯਦਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੋ ਏਵ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਸਿਯਾ, ਸੋ ਏਵ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸੇ ਪਜਹੇਯ੍ਯ, ਸਬ੍ਬਭਵੇਹਿਪਿ ਵੁਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਓਧਿਸੋਵ ਕਿਲੇਸਾ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਹੇਟ੍ਠਿਮਹੇਟ੍ਠਿਮਮਗ੍ਗੇਹਿ ਪਹੀਨਾਵਸੇਸੇ ਕਿਲੇਸੇ ਸੋ ਪਜਹਤਿ, ਇਤਿ ਇਮਂ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਸਬ੍ਬਭਵੇਹਿ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿਯੇਵਾਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਸੋ ਏਵ ‘‘ਵਜਿਰੂਪਮੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ.

ਹੋਤੁ ਤਾਵ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਾਯ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸਦਿਸਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤਾਪਾਦਨਾਯ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾ, ਅਥ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਕਥਂ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਞ੍ਚ ਠਿਤਿਯਾ ਭਾਵਨਾ ਹੋਤਿ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਚੋਦੇਤਿ, ਇਤਰੋ ‘‘ਮਗ੍ਗਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾਯੇਵਾ’’ਤਿ ਪਰਿਹਾਰਮਾਹ. ਮਗ੍ਗੋ ਹਿ ਕਾਮਞ੍ਚੇਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕੋ, ਤਥਾਰੂਪੋ ਪਨਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸੋ, ਯਂ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਾਤਿਸਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚ ਸਵਿਸੇਸਂ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਮਗ੍ਗੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਵਤ੍ਤਮਾਨਕ੍ਖਣੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ਉਪਚਾਰਵਸੇਨ ਤਥਾ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਨਾਗਤਪੁਬ੍ਬਂ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਮੇਵਾਤਿ ਅਯਂ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਯਥਾਪਚ੍ਚਯਪਵਤ੍ਤਿ ਏਵ ਠਿਤਿ ਨਾਮਾਤਿ, ਮਗ੍ਗਸਮਙ੍ਗੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਮਗ੍ਗਮ੍ਪਿ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਏਵ ਤਸ੍ਸ ਠਿਤਿਯਾ ਭਾਵੇਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ.

ਉਪਸਮਮਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਕਿਲੇਸੇ ਉਪਸਮੇਨ੍ਤਂ ਵਤ੍ਤਤਿ. ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਏਵ ਵਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਨਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਕਿਲੇਸੂਪਸਮਤ੍ਥਂ ਵਾ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.

੨੪੮. ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੧੨੯; ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੩.੮.੬੬) ਅਧਿਕਂ ਸਵਿਸੇਸਂ ਮੁਚ੍ਚਨਟ੍ਠੇਨ, ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸੁਟ੍ਠੁ ਮੁਚ੍ਚਨਟ੍ਠੋ’’ਤਿ. ਏਤੇਨ ਸਤਿਪਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਭਾਵੇ ਯੇਨ ਭਾਵਨਾਵਿਸੇਸੇਨ ਤਂ ਝਾਨਂ ਸਾਤਿਸਯਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਵਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਸੋ ਭਾਵਨਾਵਿਸੇਸੋ ਦੀਪਿਤੋ. ਭਵਤਿ ਹਿ ਸਮਾਨਜਾਤਿਯੁਤ੍ਤੋਪਿ ਭਾਵਨਾਵਿਸੇਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਵਿਸੇਸੋ. ਯਥਾ ਤਂ ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਤਥਾ ਪਚ੍ਚਨੀਕਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਿਮੁਤ੍ਤਤਾਯ ਏਵ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤਭਾਵੇਨ ਨਿਰਾਸਙ੍ਕਤਾਯ ਅਭਿਰਤਿਵਸੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਟ੍ਠੇਨਪਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਯਂ ਪਨਤ੍ਥੋਤਿ ਅਯਂ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਤ੍ਥੋ ਪਚ੍ਛਿਮਵਿਮੋਕ੍ਖੇ ਨਿਰੋਧੇ ਨਤ੍ਥਿ. ਕੇਵਲੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਥੋ ਏਵ ਤਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਂ ਸਯਮੇਵ ਪਰਤੋ ਵਕ੍ਖਤਿ.

ਰੂਪੀਤਿ ਯੇਨਾਯਂ ਸਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇਨ ਰੂਪੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਤਂ ਯਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਰੂਪਂ ਹੋਤਿ. ਯੇਨ ਵਿਸਿਟ੍ਠੇਨ ਰੂਪੇਨ ‘‘ਰੂਪੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ ਰੂਪੀ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤਿਸਯਤ੍ਥਦੀਪਨਤੋ, ਤਦੇਵ ਸਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਰੂਪਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਝਾਨਮਿਵ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਰੂਪੀਭਾਵਸਾਧਕਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਰੂਪਜ੍ਝਾਨਂ ਰੂਪਂ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨ. ਰੂਪਾਨੀਤਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮਪਦਲੋਪੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨੀਲਕਸਿਣਾਦੀਨਿ ਰੂਪਾਨੀ’’ਤਿ.

ਅਨ੍ਤੋਅਪ੍ਪਨਾਯਂ ਸੁਭਨ੍ਤਿ ਆਭੋਗੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪੁਬ੍ਬਾਭੋਗਵਸੇਨ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿ ਸਿਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਵਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਤਥਾਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾਪਤ੍ਤਿਚੋਦਨਾ ਅਨਵਕਾਸਾ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧੇਸੁ ਨੀਲਾਦੀਸੁ ਵਣ੍ਣਕਸਿਣੇਸੁ ਤਤ੍ਥ ਕਤਾਧਿਕਾਰਾਨਂ ਅਭਿਰਤਿਵਸੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਤਥਾ ਤਤਿਯੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਮੇਤ੍ਤਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਭਾਵਨਾ ਸਤ੍ਤੇ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲਤੋ ਦਹਤਿ, ਤੇ ਸੁਭਤੋ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਮਗ੍ਗੇ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੨੧੨) ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਭਾਵਨਾ ‘‘ਸੁਭਵਿਮੋਕ੍ਖੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਯਿਦਂ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਤੇਨ ਤੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਸਬ੍ਬਸੋਤਿ ਅਨਵਸੇਸਤੋ. ਨ ਹਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਏਕਦੇਸੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਅਵਸਿਟ੍ਠੋਤਿ. ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਤ੍ਤਾਤਿ ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਕਾਲੇ ਨਿਰੋਧਿਤਤ੍ਤਾ. ਉਤ੍ਤਮੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਨਾਮ ਅਰਿਯੇਹੇਵ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤੋ, ਅਰਿਯਫਲਪਰਿਯੋਸਾਨਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਿਭਾਵਤੋ ਚ.

੨੪੯. ਅਭਿਭਵਤੀਤਿ ਅਭਿਭੁ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੧੭੩; ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੩.੬.੬੧-੬੫) ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ, ਞਾਣਂ ਵਾ. ਅਭਿਭੁ ਆਯਤਨਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਭਿਭਾਯਤਨਂ, ਝਾਨਂ. ਅਭਿਭਵਿਤਬ੍ਬਂ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਸਙ੍ਖਾਤਂ ਆਯਤਨਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਭਿਭਾਯਤਨਂ, ਝਾਨਂ. ਆਰਮ੍ਮਣਾਭਿਭਵਨਤੋ ਅਭਿਭੁ ਚ ਤਂ ਆਯਤਨਞ੍ਚ ਯੋਗਿਨੋ ਸੁਖਵਿਸੇਸਾਨਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ ਮਨਾਯਤਨਧਮ੍ਮਾਯਤਨਭਾਵਤੋ ਚਾਤਿਪਿ ਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਝਾਨਂ ਅਭਿਭਾਯਤਨਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਭਿਭਵਨਕਾਰਣਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਾਨੀਤਿ ਅਭਿਭਾਯਤਨਸਞ੍ਞਿਤਾਨਿ ਝਾਨਾਨਿ. ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਆਭੋਗੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਝਾਨਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਅਭਿਭਵਨਾਕਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਪਰਿਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਰੂਪਸਞ੍ਞੀ, ਨ ਅਪ੍ਪਨਾਵਸੇਨ. ਨ ਹਿ ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾ ਅਪ੍ਪਨਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਵਿਸਯਾ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਤਂ ਪਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤ ਪਰਿਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਲਦ੍ਧਂ ਕਸਿਣਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਨ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਲਦ੍ਧਂ ਵਿਯ ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ.

ਪਰਿਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਯਥਾਲਦ੍ਧਾਨਿ ਸੁਪ੍ਪਸਰਾਵਮਤ੍ਤਾਨਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਵਡ੍ਢਿਤਾਨੀ’’ਤਿ. ਪਰਿਤ੍ਤਵਸੇਨੇਵਾਤਿ ਵਣ੍ਣਵਸੇਨ ਆਭੋਗੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਪਰਿਤ੍ਤਵਸੇਨੇਵ ਇਦਮਭਿਭਾਯਤਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਰਿਤ੍ਤਤਾ ਹੇਤ੍ਥ ਅਭਿਭਵਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ. ਵਣ੍ਣਾਭੋਗੇ ਸਤਿਪਿ ਅਸਤਿਪਿ ਅਭਿਭਾਯਤਨਭਾਵਨਾ ਨਾਮ ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞਸ੍ਸੇਵ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਨ ਇਤਰਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਞਾਣੁਤ੍ਤਰਿਕੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ’’ਤਿ. ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਭਿਭਵਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਞ੍ਚ ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨਾਧਿਗਮਸਮਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਅਪ੍ਪਨਾਝਾਨੁਪ੍ਪਾਦਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਹ ਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਨਂ ਪਾਪੇਤੀ’’ਤਿ. ਸਹ ਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਨਾਤਿ ਚ ਅਪ੍ਪਨਾਪਰਿਵਾਸਾਭਾਵਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣਵਚਨਮੇਤਂ. ਯੋ ‘‘ਖਿਪ੍ਪਾਭਿਞ੍ਞੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਤੋਪਿ ਞਾਣੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸੇਵ ਅਭਿਭਾਯਤਨਭਾਵਨਾ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ. ਅਪ੍ਪਨਂ ਪਾਪੇਤੀਤਿ ਭਾਵਨਾ ਅਪ੍ਪਨਂ ਨੇਤਿ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਕੇਚਿ ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨੇ ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਯੇ ਹੇਟ੍ਠਿਮਨ੍ਤੇਨ ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਜਵਨਵਾਰਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨ ਪਕ੍ਖਿਕਾ ਏਵ, ਤਦਨਨ੍ਤਰਞ੍ਚ ਭਵਙ੍ਗਪਰਿਵਾਸੇਨ ਉਪਚਾਰਾਸੇਵਨਾਯ ਚ ਵਿਨਾ ਅਪ੍ਪਨਾ ਹੋਤਿ, ਸਹ ਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਨੇਵ ਅਪ੍ਪਨਂ ਪਾਪੇਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਤੇਸਂ ਮਤਿਮਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਪਾਰਿਵਾਸਿਕਪਰਿਕਮ੍ਮੇਨ ਅਪ੍ਪਨਾਵਾਰੋ ਇਚ੍ਛਿਤੋ, ਨਾਪਿ ਮਹਗ੍ਗਤਪ੍ਪਮਾਣਜ੍ਝਾਨੇਸੁ ਵਿਯ ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨੇ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨਾਧਿਗਮਤੋ ਪਰਂ ਕਤਿਪਯਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਾਵਸਾਨੇ ਅਪ੍ਪਨਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਹ ਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਨਂ ਪਾਪੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ‘‘ਸਹ ਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਨਾ’’ਤਿ ਚ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਿਕਮਿਦਂ ਵਚਨਂ, ਨ ਨੀਤਤ੍ਥਂ, ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਨ ਅਨ੍ਤੋਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਤਦਾ ਤਥਾਰੂਪਸ੍ਸ ਆਭੋਗਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ, ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਆਭੋਗੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਝਾਨਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਅਭਿਭਵਨਾਕਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਭਿਧਮ੍ਮਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੨੦੪) ਪਨ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਪਨਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੋ ਕਥਿਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨ੍ਤੋਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਤਥਾ ਆਭੋਗਾਭਾਵੇ ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਝਾਨਸਞ੍ਞਾਯਪੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਭਿਭਵ…ਪੇ… ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ.

ਵਡ੍ਢਿਤਪ੍ਪਮਾਣਾਨੀਤਿ ਵਿਪੁਲਪ੍ਪਮਾਣਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਨ ਏਕਙ੍ਗੁਲਦ੍ਵਙ੍ਗੁਲਾਦਿਵਸੇਨ ਵਡ੍ਢਿਤਪ੍ਪਮਾਣਾਨੀਤਿ ਤਥਾ ਵਡ੍ਢਨਸ੍ਸੇਵੇਤ੍ਥ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਮਹਨ੍ਤਾਨੀ’’ਤਿ.

ਰੂਪੇ ਸਞ੍ਞਾ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ, ਸਾ ਅਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਰੂਪਸਞ੍ਞੀ, ਨ ਰੂਪਸਞ੍ਞੀ ਅਰੂਪਸਞ੍ਞੀ. ਸਞ੍ਞਾਸੀਸੇਨ ਝਾਨਂ ਵਦਤਿ. ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਯ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਮੇਵੇਤ੍ਥ ਅਲਾਭਿਤਾ. ਬਹਿਦ੍ਧਾਵ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਬਹਿਦ੍ਧਾਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਪਨ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਰੂਪਸਞ੍ਞੀ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਾਨਿ ਸੁਵਣ੍ਣਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾਨਿ, ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਨਿ ਸੁਵਣ੍ਣਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾਨੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਭਿਭਾਯਤਨਾਨਂ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਅਭਿਧਮ੍ਮਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੨੦੪) ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਯਥਾ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ – ‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਰੂਪਸਞ੍ਞੀ ਏਕੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਾਨੀ’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਅਵਤ੍ਵਾ ਇਧ ਚਤੂਸੁਪਿ ਅਭਿਭਾਯਤਨੇਸੁ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਰੂਪਸਞ੍ਞਿਤਾਵ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਚੋਦਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਰੂਪਾਨਂ ਅਨਭਿਭਵਨੀਯਤੋ’’ਤਿ ਕਾਰਣਂ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਵਾ ਹਿ ਇਧ ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾਰੂਪਾਨੇਵ ਅਭਿਭਵਿਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਨਿ ਨਿਯਮਤੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਇਧਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਰੂਪਸਞ੍ਞੀ’ਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਸਤ੍ਥੁ ਦੇਸਨਾਵਿਲਾਸਮਤ੍ਤਮੇਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਵਣ੍ਣਾਭੋਗਰਹਿਤਾਨਿ ਸਹਿਤਾਨਿ ਚ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ‘‘ਪਰਿਤ੍ਤਾਨਿ ਸੁਵਣ੍ਣਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਤਥਾ ‘‘ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਨੀ’’ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਿ. ਅਤ੍ਥਿ ਹਿ ਏਸੋ ਪਰਿਯਾਯੋ ‘‘ਪਰਿਤ੍ਤਾਨਿ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਾਨਿ ਚੇ ਕਦਾਚਿ ਵਣ੍ਣਵਸੇਨ ਆਭੁਜਿਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸੁਵਣ੍ਣਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾਨਿ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਪਰਿਯਾਯਕਥਾ ਹਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਦੇਸਨਾਤਿ. ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਪਨ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਦੇਸਨਤ੍ਤਾ ਵਣ੍ਣਾਭੋਗਰਹਿਤਾਨਿ ਵਿਸੁਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਤਥਾ ਸਹਿਤਾਨਿ. ਅਤ੍ਥਿ ਹਿ ਉਭਯਤ੍ਥ ਅਭਿਭਵਨਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਰੂਪਸਞ੍ਞੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਠਮਦੁਤਿਯਅਭਿਭਾਯਤਨੇਸੁ ਪਠਮਵਿਮੋਕ੍ਖੋ, ਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਾਭਿਭਾਯਤਨੇਸੁ ਦੁਤਿਯਵਿਮੋਕ੍ਖੋ, ਵਣ੍ਣਾਭਿਭਾਯਤਨੇਸੁ ਤਤਿਯਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਚ ਅਭਿਭਵਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ, ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਪਨ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਦੇਸਨਤ੍ਤਾ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾਭਿਭਾਯਤਨਾਨਿ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖੇ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਅਭਿਭਾਯਤਨਾਨਿ ਕਥਿਤਾਨਿ, ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਚ ਵਿਮੋਕ੍ਖਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਝਾਨਾਨਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖਦੇਸਨਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਤਦੇਤਂ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਰੂਪਸਞ੍ਞੀ’’ਤਿ ਆਗਤਸ੍ਸ ਅਭਿਭਾਯਤਨਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਭਾਯਤਨੇਸੁ ਅਵਚਨਤੋ ‘‘ਰੂਪੀ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦੀਨਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਵਿਮੋਕ੍ਖਕਿਚ੍ਚਸਾਧਾਰਣਵਚਨਭਾਵਤੋ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ.

‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਰੂਪਾਨਂ ਅਨਭਿਭਵਨੀਯਤੋ’’ਤਿ ਇਦਂ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਕਤ੍ਥਚਿਪਿ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਬਹਿਦ੍ਧਾਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਕਾਰਣਵਚਨਂ. ਤੇਨ ਯਂ ਅਞ੍ਞਹੇਤੁਕਂ, ਤਂ ਤੇਨ ਹੇਤੁਨਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਯਂ ਪਨ ਦੇਸਨਾਵਿਲਾਸਹੇਤੁਕਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਰੂਪਸਞ੍ਞਿਤਾਯ ਏਵ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਵਚਨਂ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਂ ਕਾਰਣਂ ਮਗ੍ਗਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਰੂਪਾਨਂ ਅਨਭਿਭਵਨੀਯਤਾ ਚ ਤੇਸਂ ਬਹਿਦ੍ਧਾਰੂਪਾਨਂ ਵਿਯ ਅਵਿਭੂਤਤ੍ਤਾ, ਦੇਸਨਾਵਿਲਾਸੋ ਚ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਵਤ੍ਥਾਨਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਵੇਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਰਿਯਾਯਕਥਨਭਾਵਤੋ. ‘‘ਸੁਵਣ੍ਣਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾਨੀ’’ਤਿ ਏਤੇਨੇਵ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਨੀਲਾਦਿਅਭਿਭਾਯਤਨਾਨਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਚੇ? ਨ, ਨੀਲਾਦੀਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰਾਨਂ ਨੀਲਾਦਿਭਾਵਸ੍ਸੇਵ ਅਭਿਭਵਨਕਾਰਣਤ੍ਤਾ. ਨ ਹਿ ਤੇਸਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਣ੍ਣਾਨਂ ਪਰਿਤ੍ਤਤਾ ਤਦਪ੍ਪਮਾਣਤਾ ਵਾ ਅਭਿਭਵਨਕਾਰਣਂ, ਅਥ ਖੋ ਨੀਲਾਦਿਭਾਵੋ ਏਵਾਤਿ. ਏਤੇਸੁ ਚ ਪਰਿਤ੍ਤਾਦਿਕਸਿਣਰੂਪੇਸੁ ਯਂ ਚਰਿਤਸ੍ਸ ਇਮਾਨਿ ਅਭਿਭਾਯਤਨਾਨਿ ਇਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਇਮੇਸੁ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਿਕਵਸੇਨਾਤਿ ਸਕਲਨੀਲਵਣ੍ਣਨੀਲਨਿਦਸ੍ਸਨਨੀਲਨਿਭਾਸਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣਵਸੇਨ. ਵਣ੍ਣਵਸੇਨਾਤਿ ਸਭਾਵਵਣ੍ਣਵਸੇਨ. ਨਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਤਾਵਸੇਨ. ਓਭਾਸਵਸੇਨਾਤਿ ਸਪ੍ਪਭਾਸਤਾਯ ਅਵਭਾਸਨਵਸੇਨ. ਉਮਾਪੁਪ੍ਫਨ੍ਤਿ ਅਤਸਿਪੁਪ੍ਫਂ. ਨੀਲਮੇਵ ਹੋਤਿ ਵਣ੍ਣਸਙ੍ਕਰਾਭਾਵਤੋ. ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਭਵਨ੍ਤਿ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ.

ਤੇ ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਤੇ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਦਿਧਮ੍ਮੇ ਚੇਵ ਅਟ੍ਠਵਿਮੋਕ੍ਖਧਮ੍ਮੇ ਚ. ਚਿਣ੍ਣਵਸੀਭਾਵਾਯੇਵ ਤਤ੍ਥ ਅਭਿਵਿਸਿਟ੍ਠਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਯੋਸਾਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਤਂ ਗਤਾ ਅਭਿਞ੍ਞਾਵੋਸਾਨਪਾਰਮਿਪ੍ਪਤ੍ਤਾ.

੨੫੦. ਸਕਲਟ੍ਠੇਨਾਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੩.੩੪੬; ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੩.੧੦.੨੫) ਸਕਲਭਾਵੇਨ, ਅਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਵਿਯ ਏਕਦੇਸੇ ਅਟ੍ਠਤ੍ਵਾ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ਖੇਤ੍ਤਂ ਸਸ੍ਸਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ ਵਡ੍ਢਿਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ, ਏਵਮੇਵ ਤਂਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਖੇਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ. ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਇਦਂ ਉਦ੍ਧਂ ਅਧੋ ਤਿਰਿਯਨ੍ਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਵ ਹਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਕਸਿਣਂ ਵਡ੍ਢੇਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨ ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨਾਤਿ ਉਪਰਿਆਦੀਸੁ ਤੇਨ ਤੇਨ ਕਸਿਣੇਨ. ਯਥਾ ਕਿਨ੍ਤਿ ਆਹ – ‘‘ਆਲੋਕਮਿਵ ਰੂਪਦਸ੍ਸਨਕਾਮੋ’’ਤਿ, ਯਥਾ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾ ਉਦ੍ਧਂ ਚੇ ਰੂਪਂ ਦਟ੍ਠੁਕਾਮੋ, ਉਦ੍ਧਂ ਆਲੋਕਂ ਪਸਾਰੇਤਿ, ਅਧੋ ਚੇ, ਅਧੋ, ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਚੇ ਰੂਪਂ ਦਟ੍ਠੁਕਾਮੋ, ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਆਲੋਕਂ ਪਸਾਰੇਤਿ, ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਕਸਿਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਕਸ੍ਸਾਤਿ ਪਥਵੀਕਸਿਣਾਦੀਸੁ ਏਕੇਕਸ੍ਸ. ਅਞ੍ਞਭਾਵਾਨੁਪਗਮਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਕਸਿਣਭਾਵਾਨੁਪਗਮਨਦੀਪਨਤ੍ਥਂ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਾ ਕਸਿਣਭਾਵਾਨੁਪਗਮਨਦੀਪਨਤ੍ਥਂ. ਨ ਹਿ ਅਞ੍ਞੇਨ ਪਸਾਰਿਤਕਸਿਣਂ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞੇਨ ਪਸਾਰਿਤਕਸਿਣਭਾਵਂ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਨੇਸਂ ਅਞ੍ਞਕਸਿਣਸਮ੍ਭੇਦਾਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਨ ਅਞ੍ਞਂ ਪਥਵੀਆਦਿ. ਨ ਹਿ ਉਦਕੇਨ ਠਿਤਟ੍ਠਾਨੇ ਸਸਮ੍ਭਾਰਪਥਵੀ ਅਤ੍ਥਿ. ਅਞ੍ਞਕਸਿਣਸਮ੍ਭੇਦੋਤਿ ਆਪੋਕਸਿਣਾਦਿਨਾ ਸਙ੍ਕਰੋ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਸੇਸਕਸਿਣੇਸੁ. ਏਕਦੇਸੇ ਅਟ੍ਠਤ੍ਵਾ ਅਨਵਸੇਸਫਰਣਂ ਪਮਾਣਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਹਣਤੋ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਨੇਸਂ ਕਸਿਣਸਮਞ੍ਞਾ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਤਞ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਚੇਤਸਾ ਫਰਨ੍ਤੋਤਿ ਭਾਵਨਾਚਿਤ੍ਤੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ. ਭਾਵਨਾਚਿਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਕਸਿਣਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਵਿਪੁਲਂ ਵਾ ਸਕਲਮੇਵ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ.

ਕਸਿਣੁਗ੍ਘਾਟਿਮਾਕਾਸੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਫਰਣਅਪ੍ਪਮਾਣਵਸੇਨ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਕਸਿਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਤਂ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਸਿਣਵਸੇਨਾਤਿ ਉਗ੍ਘਾਟਿਤਕਸਿਣਵਸੇਨ ਕਸਿਣੁਗ੍ਘਾਟਿਮਾਕਾਸੇ ਉਦ੍ਧਂਅਧੋਤਿਰਿਯਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਤ੍ਤਕਞ੍ਹਿ ਠਾਨਂ ਕਸਿਣਂ ਪਸਾਰਿਤਂ, ਤਤ੍ਤਕਂ ਆਕਾਸਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਆਕਾਸਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਏਵਂ ਯਤ੍ਤਕਂ ਠਾਨਂ ਆਕਾਸਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਿਤਂ, ਤਤ੍ਤਕਂ ਆਕਾਸਮੇਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਆਗਮਨਵਸੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕਸਿਣੇਪਿ ਉਦ੍ਧਂਅਧੋਤਿਰਿਯਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਕਸਿਣੁਗ੍ਘਾਟਿਮਾਕਾਸਵਸੇਨ ਤਤ੍ਥ ਪਵਤ੍ਤਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਉਦ੍ਧਂਅਧੋਤਿਰਿਯਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਆਹ.

੨੫੨. ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ ਵਮ੍ਮਿਕਸੁਤ੍ਤੇ. ਨਿਸ੍ਸਿਤਞ੍ਚ ਛਵਤ੍ਥੁਨਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਸ੍ਸ. ਪਟਿਬਦ੍ਧਞ੍ਚ ਤੇਨ ਵਿਨਾ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਕਾਯਸਞ੍ਞਿਤਾਨਂ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਤੋ ਚ. ਸੁਟ੍ਠੁ ਭਾਤਿ ਓਭਾਸਤੀਤਿ ਵਾ ਸੁਭੋ. ਕੁਰੁਵਿਨ੍ਦਜਾਤਿਆਦਿਜਾਤਿਵਿਸੇਸੋਪਿ ਮਣਿ ਆਕਰਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਮੂਲਕੋ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਆਕਰਸਮੁਟ੍ਠਿਤੋ’’ਤਿ. ਦੋਸਨੀਹਰਣਵਸੇਨ ਪਰਿਕਮ੍ਮਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੁਟ੍ਠੁ ਕਤਪਰਿਕਮ੍ਮੋ ਅਪਨੀਤਪਾਸਾਣਸਕ੍ਖਰੋ’’ਤਿ. ਧੋਵਨਵੇਧਨਾਦੀਹੀਤਿ ਚਤੂਸੁ ਪਾਸਾਣੇਸੁ ਧੋਵਨੇਨ ਚੇਵ ਕਾਲ਼ਕਾਦਿਅਪਹਰਣਤ੍ਥਾਯ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਆਵੁਨਨਤ੍ਥਾਯ ਚ ਵਿਜ੍ਝਨੇਨ. ਤਾਪਸਣ੍ਹਕਰਣਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ. ਵਣ੍ਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ.

ਮਣਿ ਵਿਯ ਕਰਜਕਾਯੋ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਤੋ. ਆਵੁਤਸੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਅਨੁਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਤ੍ਤਾ. ਚਕ੍ਖੁਮਾ ਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਲਾਭੀ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਤਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਨਨ੍ਤਿ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਾਨਂ. ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਮਕਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਹਿਤਧਮ੍ਮਾਪਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਏਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਤੇਸਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਗਤਿਕਤ੍ਤਾ ‘‘ਆਵੁਤਸੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਂ ਅਵਿਰੋਧਿਤਂ ਹੋਤਿ.

ਞਾਣਸ੍ਸਾਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਸ੍ਸ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕਿਯਾਭਿਞ੍ਞਾਨਂ ਪਰਤੋ ਛਟ੍ਠਾਭਿਞ੍ਞਾਯ ਪੁਰਤੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪੀਤਿ ਯਦਿਪਾਯਂ ਞਾਣਾਨੁਪੁਬ੍ਬਟ੍ਠਿਤਿ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਏਤਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਾ ਵਾਰੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਪਞ੍ਚਸੁ ਲੋਕਿਯਾਭਿਞ੍ਞਾਸੁ ਕਥਿਤਾਸੁ ਆਕਙ੍ਖੇਯ੍ਯਸੁਤ੍ਤਾਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੬੪ ਆਦਯੋ) ਵਿਯ ਛਟ੍ਠਾਭਿਞ੍ਞਾ ਕਥੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਅਨਭਿਞ੍ਞਾਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਸ੍ਸ ਤਾਸਂ ਅਨ੍ਤਰਾ ਵਾਰੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਅਵਸਰਾਭਾਵਤੋ ਇਧੇਵ ਰੂਪਾਵਚਰਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਾਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਚਾਤਿ ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਨ ਕੇਵਲਂ ਤਦੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਇਦਮ੍ਪਿ ਕਾਰਣਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਸ੍ਸ ਇਧੇਵ ਦਸ੍ਸਨੇਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਭੇਰਵਰੂਪਂ ਪਸ੍ਸਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਞਾਣੇਨ ਭੇਰਵਂ ਰੂਪਂ ਨਿਮ੍ਮਿਨਿਤ੍ਵਾ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਪਸ੍ਸਤੋਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਅਭਿਞ੍ਞਾਲਾਭਿਨੋ ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਣਵਤ੍ਥੁਕਸ੍ਸ ਭਯਸਨ੍ਤਾਸੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਉਚ੍ਚਵਾਲਿਕਵਾਸੀਮਹਾਨਾਗਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਿਯ. ਇਧਾਪੀਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣੇਪਿ, ਨ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਦੀਸੁ ਏਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

੨੫੩. ਮਨੋਮਯਿਦ੍ਧਿਯਂ ਚਿਣ੍ਣਵਸਿਤਾਯ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਵੋਸਾਨਪਾਰਮਿਪ੍ਪਤ੍ਤਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਮਨੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਭਿਞ੍ਞਾਮਨੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਂ. ਤਂ ਸਦਿਸਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਮੇਵਾਤਿ ਸਣ੍ਠਾਨਤੋਪਿ ਵਣ੍ਣਤੋਪਿ ਅਵਯਵਵਿਸੇਸਤੋਪਿ ਸਦਿਸਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਮੇਵ. ਸਜਾਤਿਯਂ ਠਿਤੋ, ਨ ਨਾਗਿਦ੍ਧਿਯਾ ਅਞ੍ਞਜਾਤਿਰੂਪੋ. ਸੁਪਰਿਕਮ੍ਮਕਤਮਤ੍ਤਿਕਾਦਯੋ ਵਿਯ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਞਾਣਂ ਵਿਕੁਬ੍ਬਨਕਿਰਿਯਾਯ ਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਤੋ.

੨੫੫. ਅਪ੍ਪਕਸਿਰੇਨੇਵਾਤਿ ਅਕਿਚ੍ਛੇਨੇਵ.

੨੫੬. ਮਨ੍ਦੋ ਉਤ੍ਤਾਨਸੇਯ੍ਯਕਦਾਰਕੋਪਿ ‘‘ਦਹਰੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਤਤੋ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਯੁਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੁਵਾਪਿ ਕੋਚਿ ਅਨਿਚ੍ਛਨਤੋ ਅਮਣ੍ਡਨਸੀਲੋ ਹੋਤੀਤਿ ਤਤੋ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਮਣ੍ਡਨਕਜਾਤਿਕੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯੁਵਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਕਾਲ਼ਤਿਲਪ੍ਪਮਾਣਾ ਬਿਨ੍ਦਵੋ ਕਾਲ਼ਤਿਲਕਾਨਿ. ਨਾਤਿਕਮ੍ਮਾਸਤਿਲਪ੍ਪਮਾਣਾ ਬਿਨ੍ਦਵੋ ਤਿਲਕਾਨਿ. ਵਙ੍ਕਂ ਨਾਮ ਪਿਯਙ੍ਗਂ. ਯੋਬ੍ਬਨਪੀਲ਼ਕਾਦਯੋ ਮੁਖਦੂਸਿਪੀਲ਼ਕਾ. ਮੁਖਗਤੋ ਦੋਸੋ ਮੁਖਦੋਸੋ, ਲਕ੍ਖਣਵਚਨਞ੍ਚੇਤਂ ਮੁਖੇ ਅਦੋਸਸ੍ਸਪਿ ਪਾਕਟਭਾਵਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਯਥਾ ਵਾ ਮੁਖੇ ਦੋਸੋ, ਏਵਂ ਮੁਖੇ ਅਦੋਸੋਪਿ ਮੁਖਦੋਸੋ ਸਰਲੋਪੇਨ, ਮੁਖਦੋਸੋ ਚ ਮੁਖਦੋਸੋ ਚ ਮੁਖਦੋਸੋਤਿ ਏਕਸੇਸਨਯੇਨਪੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਪਰੇਸਂ ਸੋਲ਼ਸਵਿਧਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤੀਤਿ ਵਚਨਂ ਸਮਤ੍ਥਿਤਂ ਹੋਤਿ.

੨੫੯. ਪਟਿਪਦਾਵਸੇਨਾਤਿ ਯਥਾਰਹਂ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਪਟਿਪਦਾਵਸੇਨ. ਅਟ੍ਠਸੁ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੂਤਿ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਦੀਸੁ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ, ਵਿਮੋਕ੍ਖਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ ਵਾਤਿ ਇਮੇਸੁ ਅਟ੍ਠਸੁ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ. ਸੇਸੇਸੂਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਵਸੇਸੇਸੁ ਅਭਿਭਾਯਤਨਕੋਟ੍ਠਾਸਾਦੀਸੁ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਮਹਾਸਕੁਲੁਦਾਯਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.