੧. ਕਨ੍ਦਰਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧. ਆਰਾਮਪੋਕ੍ਖਰਣੀਆਦੀਸੂਤਿ ਆਰਾਮਪੋਕ੍ਖਰਣੀਉਯ੍ਯਾਨਚੇਤਿਯਟ੍ਠਾਨਾਦੀਸੁ. ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਾਤਿ ਬਹੁਲਾ. ਅਸੋਕਕਣਿਕਾਰਕੋਵਿਲ਼ਾਰਕੁਮ੍ਭੀਰਾਜਰੁਕ੍ਖੇਹਿ ਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਤਾਯ ਤਂ ਚਮ੍ਪਕਵਨਂ ਨੀਲਾਦਿਪਞ੍ਚਵਣ੍ਣਕੁਸੁਮਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਨ ਚਮ੍ਪਕਰੁਕ੍ਖਾਨਂਯੇਵ ਨੀਲਾਦਿਪਞ੍ਚਵਣ੍ਣਕੁਸੁਮਤਾਯਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਭਗਵਾ ਕੁਸੁਮਗਨ੍ਧਸੁਗਨ੍ਧੇ ਚਮ੍ਪਕਵਨੇ ਵਿਹਰਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨ ਮਾਪਨਕਾਲੇ ਏਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਗਰੇ ਚਮ੍ਪਕਰੁਕ੍ਖਾ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਾ, ਅਥ ਖੋ ਅਪਰਭਾਗੇਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਪਞ੍ਚਸਤਮਤ੍ਤੇਹਿ ਅਡ੍ਢਤੇਲ਼ਸੇਹੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਅਦਸ੍ਸਿਤਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ. ਹਤ੍ਥਿਨੋ ਚਾਰੇਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪੇਤੀਤਿ ਹਤ੍ਥਾਚਰਿਯੋ ਹਤ੍ਥੀਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਕੋ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਹਤ੍ਥਾਚਰਿਯਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਤਦਾ ਭਗਵਾ ਤੇਸਂ ਪਸਾਦਜਨਨਤ੍ਥਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵਂ ਅਨਿਗੁਹਿਤ੍ਵਾਵ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਛਬ੍ਬਣ੍ਣਾਨਂ ਘਨਬੁਦ੍ਧਰਸ੍ਮੀਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਭਗਵਤੋ ਚੇਵ ਗਾਰਵੇਨਾਤਿ ਭਗਵਤੋ ਗਰੁਭਾਵੇਨ, ਭਗਵਤਿ ਗਾਰਵੇਨਾਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ.

ਨਿਚ੍ਚਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਭਿਣ੍ਹਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਕਦਾਚਿਦੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਭਿਣ੍ਹਨਿਚ੍ਚਤਾ ਹਿ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਨ ਕੂਟਟ੍ਠਨਿਚ੍ਚਤਾ. ਲੋਕੇ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਿਮ੍ਹਯਾਵਹਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥਵਿਕਾਰਮ੍ਪਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਅਙ੍ਗੁਲਿਂ ਵਾ ਫੋਟਯਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਚ੍ਛਰਂ ਪਹਰਿਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ ਭੂਤਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਨਯੋ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਉਪਾਦਾਯ ਰੁਲ਼੍ਹੀਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਯੇਪਿ ਤੇ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਹੇਸੁਂ ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਕਤ੍ਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਕਰਿਯਮਾਨਂ ਦੁਕ੍ਕਰਭਾਵੇਨ ਵਿਮ੍ਹਯਾਵਹਂ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਪੁਰਿਮਂ ਗਰਹਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਪਸਂਸਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਤਦੁਭਯਂ ਸੁਤ੍ਤਪਦਸੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਸਮ੍ਮਾ ਪਟਿਪਾਦਿਤੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਦਾਯਂ ਠਪਿਤੋ. ਏਸਾ ਪਟਿਪਦਾ ਪਰਮਾਤਿ ਏਤਪਰਮਂ, ਭਾਵਨਪੁਂਸਕਨਿਦ੍ਦੇਸੋਯਂ ਯਥਾ ‘‘ਵਿਸਮਂ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਾ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੭੦). ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਪਟਿਪਦਾਯ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਪਟਿਪਾਦਿਤੋ, ਅਤੀਤੇਪਿ ਕਾਲੇ ਬੁਦ੍ਧਾ ਏਤਪਰਮਂਯੇਵ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਸਮ੍ਮਾ ਪਟਿਪਾਦੇਸੁਂ, ਅਨਾਗਤੇਪਿ ਕਾਲੇ ਏਤਪਰਮਂਯੇਵ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਸਮ੍ਮਾ ਪਟਿਪਾਦੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਨਯਗ੍ਗਾਹੇਨ ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਅਦਿਟ੍ਠਂ ਅਨੁਮਿਨਨ੍ਤੋ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਾਸਨੇ ਸਙ੍ਘਸੁਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਮਜ੍ਝੇ ਭਿਨ੍ਨਸੁਵਣ੍ਣਂ ਵਿਯ ਸਮਸਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਏਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਚ ਤੇਸਂ ਸੁਧਮ੍ਮਤਞ੍ਚ ਤਥਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਏਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਬੁਦ੍ਧਸੁਬੁਦ੍ਧਤਾ ਪਨ ਨੇਸਂ ਸਰੂਪੇਨੇਵ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ. ਨ ਇਤੋ ਭਿਯ੍ਯੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਏਤਪਰਮਂਯੇਵਾਤਿ ਅਵਧਾਰਣੇਨ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਸੀਲਪਦਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤਾ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ, ਸਮਾਧਿਪਦਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤਾ ਚ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸੀਲੇਪਿ ਚ ਅਭਿਸਮਾਚਾਰਿਕਪੁਬ੍ਬਕਤ੍ਤਾ ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਕਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਆਭਿਸਮਾਚਾਰਿਕਵਤ੍ਤਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ.

੨. ਪੁਚ੍ਛਾਨੁਸਨ੍ਧਿਆਦੀਸੁ ਅਨਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ ‘‘ਪਾਟਿਏਕ੍ਕੋ ਅਨੁਸਨ੍ਧੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਂ ਕਾਤੁਂ ‘‘ਭਗਵਾ ਕਿਰਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪਸਨ੍ਤਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਉਪਸਨ੍ਤਭਾਵਕਾਰਣਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਅਰਿਯਾਨਂਯੇਵ ਵਿਸਯੋ, ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਚ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਏਵ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਵਿਸਯੋਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਤੋ ਅਨ੍ਵਯਤੋ ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਨ ਹਿ ਤ੍ਵਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਞਾਤਤ੍ਥਚਰਿਯਾ ਕਾਕਜਾਤਕਾਦਿਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਲੋਕਤ੍ਥਚਰਿਯਾ ਤਂਤਂਪਾਰਮਿਪੂਰਣਵਸੇਨ, ਬੁਦ੍ਧਤ੍ਥਚਰਿਯਾ ਮਹਾਬੋਧਿਜਾਤਕਾਦਿਵਸੇਨ. ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਭੋ ਗੋਤਮਾਤਿਆਦਿਨਾ ਕਨ੍ਦਰਕੇਨ ਕਤਂ ਪਸਾਦਪਵੇਦਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਯੇਪਿ ਤੇਤਿਆਦਿਨਾ ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭਾਸਨ੍ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਨ੍ਤਿ ਚਰਿਤਤ੍ਤਾ ਆਹ – ‘‘ਸਨ੍ਤਿ ਹਿ ਕਨ੍ਦਰਕਾਤਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕੋ ਅਨੁਸਨ੍ਧੀ’’ਤਿ. ਯੋ ਹਿ ਕਨ੍ਦਰਕੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਉਪਸਨ੍ਤਭਾਵੋ ਕਿਤ੍ਤਿਤੋ, ਤਂ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋਪਿ ਤੇਨ ਅਪੁਚ੍ਛਿਤੋਯੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਜ੍ਝਾਸਯੇਨ ਭਗਵਾ ‘‘ਸਨ੍ਤਿ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਦੇਸਨਂ ਆਰਭਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਭਗਵਤੋ ਕਿਰ ਏਤਦਹੋਸੀ’’ ਤਿਆਦਿ. ਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਞ੍ਞਥਾ ਸਨ੍ਤਮੇਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞਥਾ ਵਿਧਾਯ. ਪਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਸਨਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕੁਹਕਭਾਵੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਟਿਪਦਂ ਪੂਰਯਮਾਨਾਤਿ ਕਾਮਂ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਸੇਕ੍ਖਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਪਨ ਅਧਿਗਤਮਗ੍ਗਵਸੇਨ ‘‘ਪੂਰਯਮਾਨਾ’’ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਨਿਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾ. ਮਗ੍ਗੋ ਹਿ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਪਰਿਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਉਪਸਨ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਇਤੋ ਮੁਤ੍ਤਾਤਿ ਮਗ੍ਗੇਨਾਗਤੂਪਸਮਤੋ ਮੁਤ੍ਤਾ. ਕਲ੍ਯਾਣਪੁਥੁਜ੍ਜਨੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚਤੂਹਿ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਉਪਸਨ੍ਤਾ’’ਤਿ.

ਸਤਤਸੀਲਾਤਿ ਅਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸੀਲਾ. ਸਾਤਿਸਯੋ ਹਿ ਏਤੇਸਂ ਸੀਲਸ੍ਸ ਅਖਣ੍ਡਾਦਿਭਾਵੋ. ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲਤਾਵਸੇਨ ਸਨ੍ਤਤਾ ਵੁਤ੍ਤਿ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਤਵੁਤ੍ਤਿਨੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਸੀਲਵੁਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ‘‘ਸਨ੍ਤਤਵੁਤ੍ਤਿਨੋ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਵਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਜੀਵਿਤਵੁਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਨ੍ਤਤਜੀਵਿਕਾਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਜੀਵਿਤਵੁਤ੍ਤਿ ਸੀਲਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ.

ਨਿਪਯਤਿ ਵਿਸੋਸੇਤਿ ਰਾਗਾਦਿਸਂਕਿਲੇਸਂ, ਤਤੋ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨਿਪਾਤੀਤਿ ਨਿਪਕੋ, ਪਞ੍ਞਵਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਞ੍ਞਵਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਞਾਯ ਠਤ੍ਵਾ ਜੀਵਿਕਾਕਪ੍ਪਨਂ ਨਾਮ ਬੁਦ੍ਧਪਟਿਕੁਟ੍ਠਮਿਚ੍ਛਾਜੀਵਂ ਪਹਾਯ ਸਮ੍ਮਾਜੀਵੇਨ ਜੀਵਨਨ੍ਤਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਥਾ ਏਕਚ੍ਚੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੧੪) ਤਂਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਞ੍ਚ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਮਹਾਟੀ. ੧.੧੪) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਰਥਵਿਨੀਤਪਟਿਪਦਾਦਯੋ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਇਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਮਹਾਗੋਪਾਲਕਸੁਤ੍ਤਾਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੪੬ ਆਦਯੋ) ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ ਕਥਿਤਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਇਧ ਪਨ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਿਸ੍ਸਕਾ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ ਕਥਿਤਾ’’ਤਿ, ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਸੁਤ੍ਤੇਪਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੭੩-੩੭੪; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੦੬ ਆਦਯੋ) ਵੋਮਿਸ੍ਸਕਾਵ ਕਥਿਤਾਤਿ. ਏਤ੍ਤਕੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਤਕਾਯ ਦੇਸਨਾਯ.

੩. ਕਾਰਕਭਾਵਨ੍ਤਿ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨਕਭਾਵਂ. ਮਯਮ੍ਪਿ ਨਾਮ ਗਿਹੀ ਬਹੁਕਿਚ੍ਚਾ ਸਮਾਨਾ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਵਿਹਰਾਮ, ਕਿਮਙ੍ਗਂ ਪਨ ਵਿਵੇਕਵਾਸਿਨੋਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਰਕਭਾਵਂ ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਞ੍ਚ ਉਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਅਪਰਾਪਰਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਰਾਗਾਦਿਕਿਲੇਸਾਨਂ ਘਨਜਟਿਤਸਙ੍ਖਾਤਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿ ਕਿਲੇਸਗਹਨੇਨ ਗਹਨਤਾ, ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਨ੍ਤੋ ਜਟਾ ਬਹਿ ਜਟਾ, ਜਟਾਯ ਜਟਿਤਾ ਪਜਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੩, ੧੯੨). ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਅਜ੍ਝਾਸਯਗਹਣੇਨ ਸਾਠੇਯ੍ਯਮ੍ਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਕਸਟਸਾਠੇਯ੍ਯੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਸਪ੍ਪਿਮਧੁਫਾਣਿਤਾਦੀਸੁ ਕਚਵਰਭਾਵੋ, ਸੋ ਕਸਟੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਸਂਕਿਲੇਸਭਾਵੋ ਕਸਟਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਟ੍ਠੇਨ ਕਸਟਤਾ’’ਤਿ. ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਸਨ੍ਤਗੁਣਸਮ੍ਭਾਵਨਂ ਕੇਰਾਟਿਯਟ੍ਠੋ. ਜਾਨਾਤੀਤਿ ‘‘ਇਦਂ ਅਹਿਤਂ ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਇਦਂ ਹਿਤਂ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਚਾਰੇਤਿ ਦੇਸੇਤਿ. ਵਿਚਾਰਣਤ੍ਥੋਪਿ ਹਿ ਹੋਤਿ ਜਾਨਾਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਯਥਾ ‘‘ਆਯਸ੍ਮਾ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ. ਸਬ੍ਬਾਪਿ…ਪੇ… ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ‘‘ਪਸੁਪਾਲਕਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ਇਧ ਅਨ੍ਤਰ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਰਿਕਾਯਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੨.੧੪੯) ਵਿਯ ਖਣਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਤ੍ਤਕੇਨ ਖਣੇਨਾ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਤਿ ਹਤ੍ਥਿਨਾ. ਤਾਨੀਤਿ ਸਾਠੇਯ੍ਯਾਦੀਨਿ.

ਅਤ੍ਥਤੋ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤੁਜੁਕਤਾਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਾਵ ਲੋਭਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਵਿਸੇਸਾਤਿ ਤਾਨਿ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਪਾਣਭੂਤਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਸ੍ਸ ਵਾ ਹਤ੍ਥਿਨੋ ਵਾ. ਠਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯੇ ਠਾਨੇ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਠਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਨ ਹੋਤਿ. ਇਮਸ੍ਸ ਸਾਠੇਯ੍ਯਤਾਯ ਪਾਕਟਕਰਣਂ ਵਞ੍ਚਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਭਾਵਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਚਤੂਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ‘‘ਵਞ੍ਚੇਤ੍ਵਾ’’ ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਿਗੁਹਨ੍ਤੋ ਪਨ ਤਤ੍ਥੇਵ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਪਟਿਮਗ੍ਗਂ ਆਰੋਹਿਤੁਕਾਮਸ੍ਸਾਤਿ ਆਗਤਮਗ੍ਗਮੇਵ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਸ੍ਸ. ਲੇਣ੍ਡਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਦੀਸੁ ਕਾਲਨ੍ਤਰਾਪੇਕ੍ਖਾਭਾਵਂ ‘‘ਤਥਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਉਪਸਂਹਰਤਿ.

ਅਨ੍ਤੋਜਾਤਕਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦਾਸਿਯਾ ਕੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਿ ਜਾਤਾ. ਧਨਕ੍ਕੀਤਾਤਿ ਧਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਦਾਸਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਾ. ਕਰਮਰਾਨੀਤਾਤਿ ਦਾਸਭਾਵੇਨ ਕਰਮਰਗ੍ਗਾਹਗਹਿਤਾ. ਦਾਸਬ੍ਯਨ੍ਤਿ ਦਾਸਭਾਵਂ. ਪੇਸ੍ਸਾਤਿ ਅਦਾਸਾ ਏਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਕਰਾ. ਇਮਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾਤਿ ਇਮਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਹਤ੍ਥਗਤਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ. ਇਮਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਾਤਿ ਇਮਂ ਤਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਗਤਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਾ. ਸਮ੍ਮੁਖਤੋ ਅਞ੍ਞਥਾ ਪਰਮ੍ਮੁਖਕਾਲੇ ਕਾਯਵਾਚਾਸਮੁਦਾਚਾਰਦਸ੍ਸਨੇਨੇਵ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨੇਸਂ ਅਞ੍ਞਥਾ ਠਿਤਭਾਵੋ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

੪. ਅਯਮ੍ਪਿ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕੋ ਅਨੁਸਨ੍ਧੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਅਨਨ੍ਤਰੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਅਯਞ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਹਿਤਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਪੁਗ੍ਗਲਸੀਸੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਪਹਾਯਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਹਿ ਇਧ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਪੁਗ੍ਗਲਾ. ਯਥਾ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਾਦਿਪੁਗ੍ਗਲਪਰਿਵਜ੍ਜਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਭਾਵਨਾ ਇਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਨ੍ਨਪੁਗ੍ਗਲਪਰਿਵਜ੍ਜਨੇਨ ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਦਾ ਵਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਪੁਰਿਮੇ ਤਯੋ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਪਹਾਯਾ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਚਤੁਕ੍ਕੇ ਵੁਤ੍ਤਚਤੁਤ੍ਥਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਹਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਂਯੇਵ ਪਟਿਪਾਦੇਮਿ ਪਵਤ੍ਤੇਮੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ. ਸਨ੍ਤਾਤਿ ਸਮਂ ਵਿਨਾਸਂ ਨਿਰੋਧਂ ਪਤ੍ਤਾਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ ਸਨ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਪੁਨ ਸਨ੍ਤਾਤਿ ਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਕਿਲੇਸਪਰਿਲ਼ਾਹਵਿਗਮਤੋ ਸਨ੍ਤਾਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਬ੍ਬੁਤਾ’’ਤਿ. ਸਨ੍ਤਾਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜਨਾ. ਸਨ੍ਤੋ ਹਵੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਮਭਾਵਕਰੇਨ ਸਾਧੁਭਾਵਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯਭੂਤੇਨ ਪਣ੍ਡਿਚ੍ਚੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਅਰਿਯਾ ‘‘ਸਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸਨ੍ਤੋ ਹਵੇ…ਪੇ… ਪਣ੍ਡਿਤਾ’’ਤਿ.

ਆਹਿਤੋ ਅਹਂਮਾਨੋ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਅਤ੍ਤਾ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੪.੧੯੮) ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ, ਇਧ ਪਨ ਯੋ ਪਰੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਅਤ੍ਤਾ, ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ. ਪਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਂ. ਛਾਤਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਤਣ੍ਹਾ ਜਿਘਚ੍ਛਾਹੇਤੁਤਾਯ. ਅਨ੍ਤੋ ਤਾਪਨਕਿਲੇਸਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਤ੍ਤਪਰਿਲ਼ਾਹਜਨਨਸਨ੍ਤਪ੍ਪਨਕਿਲੇਸਾਨਂ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਰਾਧੇਤੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਤਿ, ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਤਥਾਭੂਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੋ ਅਜ੍ਝਾਸਯਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿ.

੫. ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਂ ਜੇਗੁਚ੍ਛਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਪਟਿਕ੍ਕੂਲੋ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਪਟਿਕ੍ਕੂਲਂ. ਵਿਸੇਸਨਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਤਾ ਹਿ ਕਾਮਚਾਰਾ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਬਾਹਿਰਤ੍ਥਸਮਾਸਂ ਅਨਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲ’’ਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਯੇਨ ਹਿ ਭਾਗੇਨ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਂ, ਤੇਨ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸੋਪੀਤਿ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਪਚ੍ਚਨੀਕਸਣ੍ਠਿਤ’’ਨ੍ਤਿ.

੬. ਚਤੂਹਿ ਕਾਰਣੇਹੀਤਿ ਧਾਤੁਕੁਸਲਤਾਦੀਹਿ ਚਤੂਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ. ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਯੋਗਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ ਪਰੇਸਂ ਮਗ੍ਗਫਲਾਧਿਗਮਾਯ ਉਸ੍ਸਾਹਜਾਤਾ, ਤਤ੍ਥ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਯੁਤ੍ਤਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਏਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤੇਸਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ ਨ ਹੋਤਿਯੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਪਨ ਬੁਦ੍ਧੇ ਪਟਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿ. ਕਿਰਿਯਪਰਿਹਾਨਿਯਾ ਦੇਸਕਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਤਜ੍ਜਪਯੋਗਾਭਾਵਤੋ. ‘‘ਦੇਸਕਸ੍ਸ ਵਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਸਾਵਕਾਨਂ ਵਸੇਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਮਹਤਾ ਅਤ੍ਥੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥ-ਸਦ੍ਦੋ ਆਨਿਸਂਸਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਦ੍ਵੀਹਿ ਆਨਿਸਂਸੇਹੀ’’ਤਿ. ਪਸਾਦਂ ਪਟਿਲਭਤਿ ‘‘ਅਰਹਨ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਙ੍ਘਸੁਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸੁਤਤ੍ਤਾ. ਅਭਿਨਵੋ ਨਯੋ ਉਦਪਾਦਿ ਸਨ੍ਤਤਸੀਲਤਾਦਿਵਸੇਨ ਅਨਤ੍ਤਨ੍ਤਪਤਾਦਿਵਸੇਨ, ਸੋਪਿ ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਦਾਸਾਦੀਸੁ ਸਵਿਸੇਸਂ ਲਜ੍ਜੀ ਦਯਾਪਨ੍ਨੋ ਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੇਕ੍ਖਪਟਿਪਦਂ ਸੀਲਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤੋ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਂ ਪਰਿਬ੍ਰੂਹੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਮਹਤਾ ਅਤ੍ਥੇਨ ਸਂਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ.

੮. ਪਰੇਸਂ ਹਨਨਘਾਤਨਾਦਿਨਾ ਰੋਦਾਪਨਤੋ ਲੁਦ੍ਦੋ, ਤਥਾ ਵਿਘਾਤਕਭਾਵੇਨ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਦਾਰਣਤੋ ਦਾਰੁਣੋ, ਵਿਰੁਦ੍ਧਵਾਦਤਾਯ ਕਕ੍ਖਲ਼ੋ, ਬਨ੍ਧਨਾਗਾਰੇ ਨਿਯੁਤ੍ਤੋ ਬਨ੍ਧਨਾਗਾਰਿਕੋ.

੯. ਖਤ੍ਤਿਯਾਭਿਸੇਕੇਨਾਤਿ ਖਤ੍ਤਿਯਾਨਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਅਭਿਸੇਕੇਨ. ਸਨ੍ਥਾਗਾਰਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਥਾਰਵਸੇਨ ਕਤਂ ਅਗਾਰਂ ਯਞ੍ਞਾਵਾਟਂ. ਸਪ੍ਪਿਤੇਲੇਨਾਤਿ ਸਪ੍ਪਿਮਯੇਨ ਤੇਲੇਨ, ਯਮਕਸ੍ਨੇਹੇਨ ਹਿ ਤਦਾ ਕਾਯਂ ਅਬ੍ਭਞ੍ਜਤਿ. ਵਚ੍ਛਭਾਵਂ ਤਰਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ ਵਚ੍ਛਤਰੋ. ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਕਰਣਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਵਨਮਾਲਾਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦਬ੍ਭੇਹਿ ਵੇਦਿਯਾ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਨਤ੍ਥਾਯ. ਯਞ੍ਞਭੂਮਿਯਨ੍ਤਿ ਅਵਸੇਸਯਞ੍ਞਟ੍ਠਾਨੇ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਵਿਭਤ੍ਤਂ ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਕਨ੍ਦਰਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.