੩. ਮਹਾਵੇਦਲ੍ਲਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੪੪੯. ਗਰੁਭਾਵੋ ਗਾਰਵਂ, ਪਾਸਾਣਚ੍ਛਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਗਰੁਕਰਣੀਯਤਾ. ਸਹ ਗਾਰਵੇਨਾਤਿ ਸਗਾਰਵੋ, ਗਰੁਨਾ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਗਾਰਵਵਸੇਨ ਪਤਿਸ੍ਸਵਨਂ ਪਤਿਸ੍ਸਵੋ, ਸਹ ਪਤਿਸ੍ਸਵੇਨ ਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਵੋ, ਪਤਿਸ੍ਸਵਭੂਤਂ ਤਂਸਭਾਗਞ੍ਚ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਗਰੁਕਰਣਂ. ਸਗਾਰਵੇ ਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਵਚਨਂ ਸਗਾਰਵਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਵਚਨਂ. ਗਰੁਕਰਣਂ ਵਾ ਗਾਰਵੋ, ਸਗਾਰਵਸ੍ਸ ਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਵਚਨਂ ਸਗਾਰਵਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਵਚਨਂ. ਏਤੇਨ ਸਭਾਵੇਨੇਵ ਸਗਾਰਵਸ੍ਸ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਂ ਵਚਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਦੁ-ਸਦ੍ਦੋ ਗਰਹਤ੍ਥੋਪਿ ਹੋਤਿ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੁਪ੍ਪੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ, ਇਧ ਪਨ ਸੋ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਕੁਚ੍ਛਿਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਭਾਵਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਞ੍ਞਾਯ ਦੁਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ‘‘ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਅਭਾਵਤ੍ਥੋ ਦੁ-ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਨਿਪ੍ਪਞ੍ਞੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਕੇਨਾਤਿ ਕੇਨ ਪਰਿਮਾਣੇਨ. ਤਂ ਪਨ ਪਰਿਮਾਣਂ ਯਸ੍ਮਾ ਪਰਿਮੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਂ ਹੋਤਿ, ਨੁ-ਸਦ੍ਦੋ ਚ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਜੋਤਕੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋਤਿ ਕਾਰਣਪਰਿਚ੍ਛੇਦਪੁਚ੍ਛਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਤ੍ਤਕੇਨ ਨੁ ਖੋ ਏਵਂ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਕਾਰਣਪਰਿਚ੍ਛੇਦਪੁਚ੍ਛਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ’’ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਪੁਚ੍ਛਾਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਨ ਵਿਸੇਸਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸੇਸਭਾਵਞਾਪਨਤ੍ਥਂ ਮਹਾਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਆਗਤਾ ਸਬ੍ਬਾਵ ਪੁਚ੍ਛਾ ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰਨਯੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਪੁਚ੍ਛਾ ਚ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਅਦਿਟ੍ਠਂ ਜੋਤੀਯਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਅਦਿਟ੍ਠਜੋਤਨਾ, ਪੁਚ੍ਛਾ. ਦਿਟ੍ਠਸਂਸਨ੍ਦਨਾ ਸਾਕਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਰਣਂ. ਵਿਮਤਿ ਛਿਜ੍ਜਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਵਿਮਤਿਚ੍ਛੇਦਨਾ. ਅਨੁਮਤਿਯਾ ਪੁਚ੍ਛਾ ਅਨੁਮਤਿਪੁਚ੍ਛਾ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿਆਦਿਪੁਚ੍ਛਾਯ ਹਿ ‘‘ਕਿਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਅਨੁਮਤੀ’’ਤਿ ਅਨੁਮਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਕਥੇਤੁਂ ਕਮ੍ਯਤਾਯ ਪੁਚ੍ਛਾ ਕਥੇਤੁਕਮ੍ਯਤਾਪੁਚ੍ਛਾ.
ਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਞਾਤੁਂ ਇਚ੍ਛਿਤੋ ਯੋ ਕੋਚਿ ਸਭਾਵੋ. ਅਞ੍ਞਾਤਨ੍ਤਿ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਞਾਣੇਨ ਅਞ੍ਞਾਤਭਾਵਂ ਆਹ. ਅਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਭੂਤੇਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਂ ਵਿਯ ਅਦਿਟ੍ਠਤਂ. ਅਤੁਲਿਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਏਤ੍ਤਕਂ ਇਦ’’ਨ੍ਤਿ ਤੁਲਨਭੂਤੇਨ ਅਤੁਲਿਤਤਂ. ਅਤੀਰਿਤਨ੍ਤਿ ਤੀਰਣਭੂਤੇਨ ਅਕਤਞਾਣਕਿਰਿਯਾਸਮਾਪਨਤਂ. ਅਵਿਭੂਤਨ੍ਤਿ ਞਾਣਸ੍ਸ ਅਪਾਕਟਭਾਵਂ. ਅਵਿਭਾਵਿਤਨ੍ਤਿ ਞਾਣੇਨ ਅਪਾਕਟੀਕਤਭਾਵਂ. ਇਧ ਦਿਟ੍ਠਸਂਸਨ੍ਦਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਨ ਅਦਿਟ੍ਠਜੋਤਨਾ ਵਿਮਤਿਚ੍ਛੇਦਨਾ ਚਾਤਿ.
ਕਥਮਯਂ ਅਤ੍ਥੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਥੇਰੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਯਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਨਨ੍ਤੋਤਿ ਸਯਮੇਵ ਤੇਸਂ ਪਞ੍ਹਾਨਂ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਸੇਸੇਨ ਨਿਚ੍ਛਿਨਨ੍ਤੋ. ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿਪਞ੍ਹਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਸੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਨਵਸੇਸੇਨੇਵ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੇਸੀਤਿ. ‘‘ਸਯਮੇਵ ਪਞ੍ਹਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਨਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਤੁਕ੍ਕੋਟਿਕਂ ਭਵਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਕਚ੍ਚੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਪਞ੍ਹਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤੁਂਯੇਵ ਸਕ੍ਕੋਤੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਨਵਿਧਿਂਯੇਵ ਜਾਨਾਤਿ. ਨ ਨਿਚ੍ਛੇਤੁਨ੍ਤਿ ਨਿਚ੍ਛੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਧਿਂ ਨ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਸੇਸਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਅਸਦਿਸਟ੍ਠਾਨਂ. ਥੇਰੇਨ ਸਦਿਸੋਤਿ ਥੇਰੇਨ ਸਦਿਸੋ ਸਾਵਕੋ ਨਤ੍ਥਿ.
ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸਂਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਸਮਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਯਥਾ ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਂ, ਤਥਾ ਤਂ ਅਵਿਲੋਮੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਲੀਲ਼ਾਯਨ੍ਤੋਤਿ ਲੀਲ਼ਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ. ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਤਾਯ ਅਗ੍ਗਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਞਾਣਤਾਯ ਬੁਦ੍ਧਲੀਲ਼ਾਯ ਵਿਯ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪਰਿਸਾਨਂ ਗਮਨਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਕਥਂ ਕਥੇਤਿ.
ਇਤੋ ਵਾ ਏਤ੍ਤੋ ਵਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾਤਿ ਉਗ੍ਗਹਿਤਕਥਾਮਗ੍ਗਤੋ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਈਸਕਮ੍ਪਿ ਅਨੁਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਉਗ੍ਗਹਿਤਨਿਯਾਮੇਨੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਟ੍ਠਿਕੋਟਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਏਕਪਦਿਕਨ੍ਤਿ ਏਕਪਦਨਿਕ੍ਖੇਪਮਤ੍ਤਂ. ਦਣ੍ਡਕਸੇਤੁਨ੍ਤਿ ਏਕਦਣ੍ਡਕਮਯਂ ਸੇਤੁਂ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਚ ਉਪਰਿ ਚ ਸੁਤ੍ਤਪਦਾਨਂ ਆਹਰਣੇਨ ਤੇਪਿਟਕਂ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਹੇਟ੍ਠੁਪਰਿਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ. ਜਾਤਸ੍ਸਰਸਦਿਸਞ੍ਚ ਗਾਥਂ, ਸੁਤ੍ਤਪਦਂ ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਨਾਨਾਉਪਮਾਕਾਰਣਾਨਿ ਆਹਰਨ੍ਤੋ ਤਾਨਿ ਚ ਤੇਹਿ ਸੁਤ੍ਤਪਦੇਹਿ ਬੋਧੇਨ੍ਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਜਾਤਸ੍ਸਰੇ ਪਞ੍ਚਵਣ੍ਣਾਨਿ ਕੁਸੁਮਾਨਿ ਫੁਲ੍ਲਾਪੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਸਿਨੇਰੁਮਤ੍ਥਕੇ ਵਟ੍ਟਿਸਹਸ੍ਸਂ ਜਾਲੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ.
ਏਕਪਦੁਦ੍ਧਾਰੇਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਪਦੁਦ੍ਧਾਰਣਕ੍ਖਣੇ. ਪਦਵਸੇਨ ਸਟ੍ਠਿ ਪਦਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਗਾਥਾਵਸੇਨ ਪਨ੍ਨਰਸ ਗਾਥਾਸਹਸ੍ਸਾਨਿ. ਆਕਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਵਿਯਾਤਿ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਅਨੋਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਵਲ੍ਲਿਮੇਵ ਆਕਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਏਕਜ੍ਝਂ ਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਵਿਯ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਕਪ੍ਪਹਾਰੇਨੇਵਾ’’ਤਿ. ਗਤਿਮਨ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤਿਸਯਾਯ ਞਾਣਗਤਿਯਾ ਯੁਤ੍ਤਾਨਂ. ਧਿਤਿਮਨ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਧਾਰਣਬਲੇਨ ਯੁਤ੍ਤਾਨਂ.
ਅਨਨ੍ਤਨਯੁਸ੍ਸਦਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਸਿਤਤ੍ਥਨਿਬ੍ਬਾਨਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਾਦਿਵਸੇਨ ਅਨਨ੍ਤਪਭੇਦੇ ਵਿਸਯੇ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਨ੍ਤਨਯੇਹਿ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਉਪਚਿਤਂ. ਚਤੁਰੋਘਨਿਤ੍ਥਰਣਤ੍ਥਿਕਾਨਂ ਤਿਤ੍ਥੇ ਠਪਿਤਨਾਵਾ ਵਿਯਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਸਹਸ੍ਸਯੁਤ੍ਤਆਜਞ੍ਞਰਥੋਤਿ ਵੇਜਯਨ੍ਤਰਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ.
ਯਸ੍ਮਾ ਪੁਚ੍ਛਾਯਂ ਬ੍ਯਾਪਨਿਚ੍ਛਾਨਯੇਨ ‘‘ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ’’ਤਿ ਆਮੇਡਿਤਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਪੁਚ੍ਛਾਸਭਾਗੇਨ ‘‘ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਆਮੇਡਿਤਵਸੇਨੇਵਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਕਾਰਣਤ੍ਥੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ. ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਰੁਪ੍ਪਨਂ ਵੇਦਿਯਨਂ ਸਞ੍ਜਾਨਨਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਣਂ ਵਿਜਾਨਨਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਏਤ੍ਤਕਂ. ਇਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਯਾਥਾਵਸਰਸਲਕ੍ਖਣਤੋ ਪਵਤ੍ਤਿਕ੍ਕਮਤੋ ਚੇਵ ਪੀਲ਼ਨਸਙ੍ਖਤਸਨ੍ਤਾਪਵਿਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਖਣਤੋ ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਵਸੇਸਪਚ੍ਚਯਸਮਾਗਮੇ ਉਦਯਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸ੍ਵਾਯਂ ਸਮੁਦਯੋ ਸਂਸਾਰਪਵਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਵਤ੍ਤਿਦੁਕ੍ਖਪਭਾਵਿਕਾ’’ਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਿਕਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਾਥਾਵਸਰਸਲਕ੍ਖਣਤੋਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਨੁਪਚ੍ਛੇਦਕਰਣਰਸਤੋ ਚੇਵ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨਨਿਦਾਨਸਂਯੋਗਪਲਿਬੋਧਲਕ੍ਖਣਤੋ ਚ.
ਇਦਂ ਨਾਮ ਠਾਨਂ ਪਤ੍ਵਾਤਿ ਇਦਂ ਨਾਮ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕਾਰਣਂ ਆਗਮ੍ਮ. ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਵਸੇਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤੇਨਾਹ ‘‘ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਯਾਥਾਵਸਰਸਲਕ੍ਖਣਤੋਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਚ੍ਚੁਤਿਰਸਤੋ ਚੇਵ ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕਾਸਙ੍ਖਤਾਮਤਲਕ੍ਖਣਤੋ ਚ. ਅਯਂ ਪਟਿਪਦਾਤਿ ਅਯਂ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦਿਕਾ ਸਮੋਧਾਨਲਕ੍ਖਣਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਪਟਿਪਦਾ. ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਯਾਥਾਵਸਰਸਲਕ੍ਖਣਤੋਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਕਰਣਸਰਸਤੋ ਚੇਵ ਨਿਯ੍ਯਾਨਹੇਤੁਦਸ੍ਸਨਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਲਕ੍ਖਣਤੋ ਚ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਨਨ੍ਤਰਵਾਰੇਤਿ ਦੁਤਿਯਵਾਰੇ. ਇਮਿਨਾਵ ਨਯੇਨਾਤਿ ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਠਮਵਾਰੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਨਿਦ੍ਦੇਸਤ੍ਤਾ ਪਜਾਨਨਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਸੇਨ ਦੇਸਨਾ ਆਗਤਾ, ਇਧ ਪਞ੍ਞਵਨ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸਤ੍ਤਾ ਪਜਾਨਨਵਸੇਨਾਤਿ ਅਯਮੇਵ ਵਿਸੇਸੋ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਦੁਤਿਯਵਾਰੇ.
ਸਵਨਤੋਤਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਸਵਨਤੋ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਗਨ੍ਥਸਵਨਮੁਖੇਨ ਹਿ ਤਦਤ੍ਥਸ੍ਸ ਉਗ੍ਗਹਣਂ. ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤਣ੍ਹਨ੍ਤਿਆਦਿ ਤਸ੍ਸ ਉਗ੍ਗਹਣਾਕਾਰਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਅਭਿਨਿਵਿਸਤੀਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਿਨਿਵੇਸਵਸੇਨ ਅਭਿਨਿਵਿਸਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤਿ. ਨੋ ਵਿਵਟ੍ਟੇਤਿ ਵਿਵਟ੍ਟੇ ਅਭਿਨਿਵੇਸੋ ਨ ਹੋਤਿ ਅਵਿਸਯਤ੍ਤਾ. ਅਯਨ੍ਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਿਕੋ.
ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਖਨ੍ਧਵਸੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਿਨਿਵੇਸਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖਾਦਿਵਸੇਨ ਵੇਦਨਾਦਿਵਸੇਨ ਚ ਸਤਿਪਿ ਅਨੇਕਵਿਧਤ੍ਤੇ ਸੁਕਰਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਚਤੁਧਾਤੁਮੁਖੇਨ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਧਾਤੁਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤੀਤਿ ਰੁਪ੍ਪਨਟ੍ਠੇਨ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ. ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਤਿ ਤਂ ਰੂਪਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨਕਾ. ਨਾਮਨ੍ਤਿ ਵੇਦਨਾਦਿਚਤੁਕ੍ਕਂ ਨਮਨਟ੍ਠੇਨ ਨਾਮਨ੍ਤਿ ਵਵਤ੍ਥਾਪੇਤਿ. ਯਮਕਤਾਲਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਯਮਕਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਰੂਪਂ, ਰੂਪਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਦ੍ਵੇਵ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਨ ਏਤ੍ਥ ਕੋਚਿ ਅਤ੍ਤਾ ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਿਯਂ ਵਾਤਿ ਨਾਮਰੂਪਂ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਨਾਮਰੂਪਂ ਨ ਅਹੇਤੁਕਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਦਾ ਚ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਹੇਤੁਕਂ. ਕੀਦਿਸੇਨ ਹੇਤੁਨਾ? ਨ ਇਸ੍ਸਰਾਦਿਵਿਸਮਹੇਤੁਨਾ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਮਹਾਟੀ. ੨.੪੪੭) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਸਹੇਤੁਕਤ੍ਤਾ ਏਵ ਸਪਚ੍ਚਯਂ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਯੋਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਣ੍ਹੁਪਾਦਾਨਕਮ੍ਮਾਹਾਰਾਦਯੋ. ਏਵਨ੍ਤਿ ‘‘ਤਂ ਪਨੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਕੇ ਪਚ੍ਚਯੇ ਚੇਵ ਰੂਪਵੇਦਨਾਦਿਕੇ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮੇ ਚ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੁਦਯਾ ਰੂਪਸਮੁਦਯੋ, ਤਣ੍ਹਾਸਮੁਦਯਾ ਰੂਪਸਮੁਦਯੋ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੫੦). ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ. ਅਭਾਵਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਤਦਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਵਿਨਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਅਦ੍ਧੁਵਾ. ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤੀਤਿ ਤੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਂ ਨਿਰੋਪੇਤਿ. ਤਤੋਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਾਰੋਪਨਤੋ ਪਰਂ, ਤਤੋ ਵਾ ਅਨਿਚ੍ਚਭਾਵਤੋ. ਉਦਯਬ੍ਬਯਪ੍ਪਟਿਪੀਲ਼ਨਾਕਾਰੇਨਾਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧੇਹਿ ਪਤਿ ਪਤਿ ਅਭਿਕ੍ਖਣਂ ਪੀਲ਼ਨਾਕਾਰੇਨ ਹੇਤੁਨਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਅਨਿਟ੍ਠਾ, ਦੁਕ੍ਖਮਾ ਵਾ. ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਾਕਾਰੇਨਾਤਿ ਕਸ੍ਸਚਿ ਵਸੇਨ ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਾਕਾਰੇਨ. ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ ਨ ਸਯਂ ਅਤ੍ਤਾ, ਨਾਪਿ ਨੇਸਂ ਕੋਚਿ ਅਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ. ਤਿਲਕ੍ਖਣਂਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਏਵਂ ਅਨਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਭਾਵਤੋ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਅਨਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕੇ ਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ. ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋਤਿ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਪਹਾਯ ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਂ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਾਦਿਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋ ਗੋਤ੍ਰਭੁਞਾਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ.
ਏਕਪਟਿਵੇਧੇਨਾਤਿ ਏਕੇਨੇਵ ਞਾਣੇਨ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨੇਨ. ਪਟਿਵੇਧੋ ਪਟਿਘਾਤਾਭਾਵੇਨ ਵਿਸਯੇ ਨਿਸ੍ਸਙ੍ਗਚਾਰਸਙ੍ਖਾਤਂ ਨਿਬ੍ਬਿਜ੍ਝਨਂ. ਅਭਿਸਮਯੋ ਅਵਿਰਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਗਮਨਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਵਬੋਧੋ. ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਏਤ੍ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਨ ਇਤੋ ਭਿਯ੍ਯੋ’’ਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਯਾਥਾਵਤੋ ਜਾਨਨਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਪਟਿਵੇਧੋ, ਇਦਞ੍ਚ ਯਥਾ ਞਾਣੇ ਪਵਤ੍ਤੇ ਪਚ੍ਛਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਰੂਪਾਦਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇ ਸਮ੍ਮੋਹੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਨ ਮਗ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸ ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚਸ੍ਸ ਖਣੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਹੀਨਸ੍ਸ ਪੁਨ ਅਪਹਾਤਬ੍ਬਤਾਯ ਪਕਟ੍ਠਂ ਹਾਨਂ ਚਜਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਂ ਪਹਾਨਂ, ਪਹਾਨਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ਪਹਾਨਪਟਿਵੇਧੋ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਯੇਨ ਕਿਲੇਸੇਨ ਅਪ੍ਪਹੀਯਮਾਨੇਨ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਸਤਿ ਚ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਪਦਘਾਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤਂ ਆਪਾਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਞਾਣਸ੍ਸ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪਟਿਘਾਤਾਭਾਵੇਨ ਨਿਸ੍ਸਙ੍ਗਚਾਰਂ ਉਪਾਦਾਯ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਰਣਂ ਅਨੁਸ੍ਸਵਾਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਕੇ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾਵ ਸਰੂਪਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਂ ‘‘ਇਦਂ ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਯਾਥਾਵਸਭਾਵਤੋ ਗਹਣਂ, ਸਾ ਏਵ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਪਟਿਵੇਧੋ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਯਸ੍ਸ ਆਵਰਣਸ੍ਸ ਅਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਤੋ ਞਾਣਂ ਨਿਰੋਧਂ ਆਲਮ੍ਬਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਤੋ ਤਂ ਸਰੂਪਤੋ ਵਿਭਾਵਿਤਮੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੋ.
ਭਾਵਨਾ ਉਪ੍ਪਾਦਨਾ ਵਡ੍ਢਨਾ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਮਗ੍ਗੇ ਉਪ੍ਪਾਦਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾ, ਦੁਤਿਯਾਦੀਸੁ ਵਡ੍ਢਨਟ੍ਠੇਨ, ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ਵਾ ਉਭਯਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਪਠਮਮਗ੍ਗੋਪਿ ਹਿ ਯਥਾਰਹਂ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਯਂ ਪਵਤ੍ਤਂ ਪਰਿਜਾਨਨਾਦਿਂ ਵਡ੍ਢੇਨ੍ਤੋ ਪਵਤ੍ਤੋਤਿ ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਵਡ੍ਢਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ. ਦੁਤਿਯਾਦੀਸੁਪਿ ਅਪ੍ਪਹੀਨਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲਨ੍ਤਰਸਾਧਨਤੋ ਚ ਉਪ੍ਪਾਦਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾ, ਸਾ ਏਵ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ਭਾਵਨਾਪਟਿਵੇਧੋ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਯਥਾ ਞਾਣੇ ਪਵਤ੍ਤੇ ਪਚ੍ਛਾ ਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇ ਸਮ੍ਮੋਹੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੁ ਤਾਵ ਯਥਾਧਿਗਤਾ ਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਾ, ਯਥਾਪਵਤ੍ਤੇਸੁ ਫਲੇਸੁਪਿ ਅਯਂ ਯਥਾਧਿਗਤਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵਿਯ ਵਿਗਤਸਮ੍ਮੋਹੋਵ ਹੋਤਿ ਸੇਕ੍ਖੋਪਿ ਸਮਾਨੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੋ ਪਤ੍ਤਧਮ੍ਮੋ ਵਿਦਿਤਧਮ੍ਮੋ ਪਰਿਯੋਗਾਲ਼੍ਹਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੨੭). ਯਥਾ ਚਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ ਤਾਸਂ ਜੋਤਿਤਾ ਯਥਾਧਿਗਤਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਾਵਲਮ੍ਬਿਨਿਯੋ ਮਗ੍ਗਵੀਥਿਤੋ ਪਰਤੋ ਮਗ੍ਗਫਲਪਹੀਨਾਵਸਿਟ੍ਠਕਿਲੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਾਨਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਾ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਆਦਯੋ. ਅਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯੇਨਾਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਵਿਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ. ਕਿਚ੍ਚਤੋਤਿ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ. ਨਿਰੋਧਂ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਤੋਪੀ’’ਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਲੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ ਨਿਰੋਧੇਪਿ ਅਸਮ੍ਮੋਹਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸ ਲਬ੍ਭਨਤੋ. ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਿਕਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ.
ਪਞ੍ਞਵਾਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਪਞ੍ਞਵਨ੍ਤਤਾਯ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਪਾਲ਼ਿਤੋਤਿ ਧਮ੍ਮਤੋ. ਅਤ੍ਥਤੋਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਤੋ. ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਤੋਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਤਂਤਂਅਨੁਸਨ੍ਧਿਤੋ. ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਤੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਸ੍ਸ ਸਂਸਨ੍ਦਨਤੋ. ਸਙ੍ਗੀਤਿਕ੍ਕਮੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਂਤਂਦੇਸਨਾਯਮੇਵ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਨ ਅਪਰਭਾਗਸ੍ਸ ਸਂਸਨ੍ਦਨਤੋ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਚਰਿਤੋਤਿ ਵਿਜਾਨਨਚਰਿਤੋ ਵੀਮਂਸਨਚਰਿਤੋ ਤੇਪਿਟਕੇ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨੇ ਵਿਚਾਰਣਾਚਾਰਵੇਪੁਲ੍ਲਤੋ. ਪਞ੍ਞਵਾਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਮਗ੍ਗੇਨਾਗਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਭਾਵਤੋ. ਅਜ੍ਜ ਅਜ੍ਜੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਤ੍ਤਰਂ ਅਤਿਖਿਪ੍ਪਮੇਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪਞ੍ਞਵਾਪਕ੍ਖਂ ਭਜਤਿ ਸੇਕ੍ਖਪਰਿਯਾਯਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਸੁਤ੍ਤੇ ਪਨ ਪਟਿਵੇਧੋਵ ਕਥਿਤੋ ਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨ ਆਗਤਤ੍ਤਾ.
ਏਸਾਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰੇ ਵੁਤ੍ਤੋ ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲੋ. ਕਮ੍ਮਕਾਰਕਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਭਾਵਨਾਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਨਕਚਿਤ੍ਤਂ. ਸੁਖਵੇਦਨਮ੍ਪਿ ਵਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਕੋ ਵੇਦਿਯਤਿ, ਕਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾ, ਕਿਂਕਾਰਣਾ ਵੇਦਨਾ, ਸੋਪਿ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਭਾਵਗ੍ਗਹਣਮੁਖੇਨ ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਸਭਾਵਤੋ ਸਮੁਦਯਤੋ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਤੋ ਅਸ੍ਸਾਦਤੋ ਆਦੀਨਵਤੋ ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਨਾਮ. ਸੇਸਪਦਦ੍ਵਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਯਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਕਥਂ ਉਪਲਕ੍ਖੇਤਿ. ਤਾਯ ਹਿ ਤਦਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਮ੍ਪਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੩੮੦) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਕਾਮਞ੍ਚੇਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵੇਦਨਾਤੋ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਵਿਜਾਨਾਤਿ, ਅਨਨ੍ਤਰਵਾਰੇ ਪਨ ਰੂਪਮੁਖੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਿਨਿਵੇਸਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਇਧ ਅਰੂਪਮੁਖੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੁਖਨ੍ਤਿਪਿ ਵਿਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ, ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਅਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ.
ਸਂਸਟ੍ਠਾਤਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਲਕ੍ਖਣੇਨ ਸਂਯੋਗਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ. ਵਿਸਂਸਟ੍ਠਾਤਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ. ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਞ੍ਞਭੂਮਿਕਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਭੂਮਿਦਸ੍ਸਨੇਨੇਵ ਵਿਨਾਸੇਤ੍ਵਾ, ਸਂਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਵਾ. ਸਂਸਟ੍ਠਭਾਵਂ ਪੁਚ੍ਛਤੀਤਿ ਤਂਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਸਂਸਟ੍ਠਭਾਵਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਥਂ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਅਵਸਰੋ ਵਿਸਂਸਟ੍ਠਭਾਵਾਸਙ੍ਕਾਯ ਏਵ ਅਭਾਵਤੋ? ਨ, ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਨ੍ਤਰਗਤਾਨਂ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਮਗ੍ਗਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਞ੍ਚ ਵੋਮਿਸ੍ਸਕਸਂਸਟ੍ਠਭਾਵਸ੍ਸ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਵਿਨਿਵਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਤੋ ਵਿਵੇਚੇਤ੍ਵਾ. ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਇਦਂ ਕੇਵਲਂ ਸਂਸਟ੍ਠਭਾਵਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਸਭਾਵਭੇਦਂ, ਸਭਾਵਭੇਦਤੋ ਪਨ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਨੇਸਂ ਪਾਕਟਮੇਵ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਵਾ ਵਤ੍ਥੁਤੋ ਵਾ ਉਪ੍ਪਾਦਤੋ ਵਾ ਨਿਰੋਧਤੋ ਵਾ’’ਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵ ਸਭਾਵਭੇਦਂ ਵਿਸਯਭੇਦੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਾਕਟਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਸਯੋਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ ਇਸ੍ਸਰਿਯਭੂਮਿ, ਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਕਾਮਞ੍ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਿ ਪਞ੍ਞਾਵਸੇਨੇਵ ਕਿਚ੍ਚਕਾਰੀ, ਮਗ੍ਗੋਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸਹਿਤੋਵ, ਨ ਕੇਵਲੋ, ਯਥਾ ਪਨ ਲੋਕਿਯਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਧਾਨਂ ਤਤ੍ਥਸ੍ਸ ਧੋਰਯ੍ਹਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਤਂ ‘‘ਛਦ੍ਵਾਰਾਧਿਪਤਿ ਰਾਜਾ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧੮੧) ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਞ੍ਞਾ ਪਧਾਨਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਿਧਮਨਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਤੋ ਤਦਧੀਨਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮੇ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਏਵ ਪਠਮਂ ਗਹਿਤਾ. ਅਯਞ੍ਚ ਨੇਸਂ ਵਿਸਯਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਭੇਦੋ, ਤਥਾ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਵਿਧਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਥੇਰੇਹੇਵ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਭਗਵਤਾਪਿ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਯਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਪੁਚ੍ਛਨੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ ਯਥਾ ‘‘ਕਿਂਚਿਤ੍ਤੋ ਤ੍ਵਂ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੧੩੨-੧੩੫). ਯਤ੍ਥ ਪਨ ਪਞ੍ਞਾ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਜੋਤਨਾ ਹੋਤਿ ਯਥਾ – ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਣ੍ਠਪੇਤਿ ਸਨ੍ਨਿਸਾਦੇਤਿ ਏਕੋਦਿਂ ਕਰੋਤਿ ਸਮਾਦਹਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੩੨), ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਕੁਸਲਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ੧). ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਲੋਕਿਯਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਚੋਦਨਂ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਮੁਖੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਤਮਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਞ੍ਞਾ ਅਧਿਗਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੇਭੁਯ੍ਯਵਸੇਨ ਚੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਲੋਕਿਯਧਮ੍ਮਾ ਪਞ੍ਞਾਸੀਸੇਨਪਿ ਨਿਦ੍ਦਿਸੀਯਨ੍ਤਿ – ‘‘ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਲਾਭਿਨੋ ਕਾਮਸਹਗਤਾ ਸਞ੍ਞਾਮਨਸਿਕਾਰਾ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ ਹਾਨਭਾਗਿਨੀ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧). ਸਞ੍ਞਾਸੀਸੇਨਪਿ – ‘‘ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਸਞ੍ਞਾਤਿ ਵਾ ਸੇਸਰੂਪਾਰੂਪਸਞ੍ਞਾਤਿ ਵਾ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਤ੍ਥਾ, ਉਦਾਹੁ ਨਾਨਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੪੫.ਪਦਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ). ਤਥਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾਪਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਚਿਤ੍ਤਸੀਸੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸੀਯਨ੍ਤਿ – ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੨੭੭), ਤਥਾ ਫਸ੍ਸਾਦਿਸੀਸੇਨਪਿ – ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਫਸ੍ਸਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਵੇਦਨਂ ਸਞ੍ਞਂ ਚੇਤਨਂ ਭਾਵੇਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ੨੭੭).
ਚਤੂਸੁ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗੇਸੂਤਿ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸੇਵਨਾ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ, ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪਟਿਪਤ੍ਤੀਤਿ ਇਮੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਕਾਰਣੇਸੁ. ਕਾਮਂ ਚੇਤੇਸੁ ਸਤਿਆਦਯੋਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾਵ ਤੇਹਿ ਵਿਨਾ ਤੇਸਂ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ, ਤਥਾਪਿ ਚੇਤ੍ਥ ਸਦ੍ਧਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਕਿਚ੍ਚਕਾਰੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਦ੍ਦੋ ਏਵ ਹਿ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੇ ਪਯਿਰੁਪਾਸਤਿ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਾਤਿ, ਯੋਨਿਸੋ ਚ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਚ ਅਨੁਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸੇਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਚਤੂਸੁ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨੇਸੂਤਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਭਾਵਨਾਯ. ਚਤੂਸੁ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਸੂਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗੇਸੁ ਸਦ੍ਧਾ ਵਿਯ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਭਾਵਨਾਯ ਵੀਰਿਯਂ ਵਿਯ ਚ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾਯ – ‘‘ਸਤਿਮਾ ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਲੋਕੇ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੭੩; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੦੬; ਸਂ. ਨਿ. ੫.੩੮੪, ੪੦੭) ਵਚਨਤੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਸਤਿ ਅਧਿਕਾ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ. ਏਵਂ ਸਮਾਧਿਕਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿ, ‘‘ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਭਾਵਨਾ ਪਞ੍ਞਾਭਾਵਨਾ’’ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਅਧਿਕਾ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਪਾਕਟੋਯਮਤ੍ਥੋ, ਅਧਿਗਮਕ੍ਖਣੇ ਪਨ ਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਨਂ ਵਿਯ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਸਮਰਸਤਾਵ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਏਤ੍ਥਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਂ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਯਂ ਠਾਨਂ, ਤਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਮਤ੍ਤਾਦਿਂ ਪਚ੍ਚਾਮਸਤਿ. ਸਵਿਸਯਸ੍ਮਿਂਯੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਸਯੇ ਏਵ. ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਧਮ੍ਮਾ ਕਥਿਤਾਤਿ ਲੋਕਿਯਧਮ੍ਮਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾ ਚ ਤੇਨ ਤੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸੇਨ ਕਥਿਤਾ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਸਦ੍ਧਾਪਞ੍ਚਮੇਸੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਸਹ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇਸੁ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵਿਸਯੇ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਕਿਚ੍ਚਾਧਿਕਤਾਯ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸੇਵ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਸਬ੍ਬੇਸਂ. ਏਵਂ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਧਮ੍ਮਾ ਯਥਾਸਕਂ ਵਿਸਯੇ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸਵਸੇਨ ਬੋਧਿਤਾਤਿ.
ਇਦਾਨਿ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਅਤਿਰੇਕਕਿਚ੍ਚਤਂ ਉਪਮਾਯ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਉਪਮਾਸਂਸਨ੍ਦਨਂ ਰਾਜਪਞ੍ਚਮਾ ਸਹਾਯਾ ਵਿਯ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਪਰਿਪਾਚਕਾਨਿ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ. ਨੇਸਂ ਕੀਲ਼ਨਤ੍ਥਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਵੀਥਿਓਤਰਣਂ ਵਿਯ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵੀਥਿਓਤਰਣਂ. ਸਹਾਯੇਸੁ ਪਠਮਾਦੀਨਂ ਯਥਾਸਕਗੇਹੇਵ ਵਿਚਾਰਣਾ ਵਿਯ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਅਙ੍ਗਾਦੀਨਿ ਪਤ੍ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾ. ਸਹਾਯੇਸੁ ਇਤਰੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੋ ਵਿਯ ਸੇਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਤਦਨ੍ਵਯਤਾ. ਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਭੂਤਸ੍ਸ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਾਨੁਗਤਤਾ. ਨ ਹਿ ਤਦਾ ਤੇਸਂ ਸਸਮ੍ਭਾਰਪਥਵੀਆਦੀਸੁ ਆਪਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਕਿਚ੍ਚਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ, ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂਯੇਵ ਪਨ ਕਿਚ੍ਚਂ ਵਿਭੂਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਪੁਰੇਤਰਂ ਤਥਾਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਅਭਿਸਙ੍ਖਤਤ੍ਤਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਪਞ੍ਞੁਤ੍ਤਰਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਰਾਜਾਨਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਤੀਤਿਆਦਿ ਯਥਾਧਿਗਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਨਿਗਮਨਂ.
ਮਗ੍ਗਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪੀਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸਹਗਤਂ ਅਪਚਯਗਾਮਿਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ. ਤਥੇਵ ਤਂ ਵਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਂ ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨੇਵ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਏਕਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਮਗ੍ਗਾਨੁਕੂਲਤ੍ਤਾ ਚ. ਯਂ ਵਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਜਾਨਨਪਜਾਨਨਾਨਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਨਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਨਿ, ਨ ‘‘ਯਂ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਯ ਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਂ ਸਙ੍ਖਾਰਗਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਤਥੇਵਾਤਿ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ. ਏਕਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਾਵਤੋ ਚ ਸਮਾਨਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਸਹ ਪਵਤ੍ਤਿਕਤਾ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਤਾ, ਤਤੋ ਏਵ ਏਕਜ੍ਝਂ ਸਹੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਂ ਏਕਨਿਰੋਧਤਾ, ਏਕਂਯੇਵ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿ ਏਕਵਤ੍ਥੁਕਤਾ, ਏਕਂਯੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਿ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣਤਾ. ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਚੇਤਂ ਕਰਣਵਚਨਂ. ਤੇਨ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਤਾਯ ਸਂਸਟ੍ਠਭਾਵਂ ਸਾਧੇਤਿ. ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਞ੍ਚੇਤਂ, ਇਤੋ ਤੀਹਿਪਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਂ ਹੋਤਿਯੇਵ.
ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸਾ ਹਿ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਨ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਤਾਯ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਪਿ ਤਗ੍ਗਤਿਕਾਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਯ ਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਤਥੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਭਾਵਾਨਤਿਵਤ੍ਤਨਤੋ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਯਮ੍ਪਿ ਤਂ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿਞਾਣਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਖਯਧਮ੍ਮਂ ਵਯਧਮ੍ਮਂ ਵਿਰਾਗਧਮ੍ਮਂ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ.
੪੫੦. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪੀਤਿ ਵੇਦਨਾਤਿ ਏਵਂ ਸਾਮਞ੍ਞਗ੍ਗਹਣੇ ਸਤਿਪਿ. ਤੇਭੂਮਿਕਸਮ੍ਮਸਨਚਾਰਵੇਦਨਾਵਾਤਿ ਭੂਮਿਤ੍ਤਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ, ਤਤੋ ਏਵ ਸਮ੍ਮਸਨਞਾਣਸ੍ਸ ਗੋਚਰਭੂਤਾ ਵੇਦਨਾ ਏਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ ਉਪਕਾਰਾਵਹਭਾਵੇਨ ਦੇਸਨਾਯ ਆਰਦ੍ਧਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚਤੁਰੋਘਨਿਤ੍ਥਰਣਤ੍ਥਿਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਪਞ੍ਞਾਯਪਿ. ਇਧ ਸੁਖਾਦਿਸਦ੍ਦਾ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਵਿਸਯਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਸਾਧੇਤੁਂ ‘‘ਰੂਪਞ੍ਚ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਕਨ੍ਤਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਏਕਨ੍ਤੇਨੇਵ ਅਨਿਟ੍ਠਂ, ਤਤੋ ਏਵ ਦੁਕ੍ਖਮਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਯ ਅਨੁਪਤਿਤਂ, ਓਤਿਣ੍ਣਞ੍ਚਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਪਤਿਤਂ, ਦੁਕ੍ਖਾਵਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਸੁਖੇਨ ਅਨਵਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਅਭਵਿਸ੍ਸਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਨਯਿਦਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਦਨ੍ਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ਸਾਰਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ ਸਾਰਾਗਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਯ੍ਯੁਂ. ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਸਭਾਵਤੋ ਚ ਇਟ੍ਠਂ. ਸਾਰਾਗਾ ਸਂਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਬਹਲਰਾਗਹੇਤੁ ਯਥਾਰਹਂ ਦਸਹਿਪਿ ਸਂਯੋਜਨੇਹਿ ਸਂਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਸਂਯੋਗਾ ਸਂਕਿਲਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਤਥਾ ਸਂਯੁਤ੍ਤਤਾਯ ਤਣ੍ਹਾਸਂਕਿਲੇਸਾਦਿਵਸੇਨ ਸਂਕਿਲਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਵਿਬਾਧੀਯਨ੍ਤਿ ਉਪਤਾਪੀਯਨ੍ਤਿ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਇਟ੍ਠਂ, ਅਨਿਟ੍ਠਂ, ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਞ੍ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਸੁਖਂ, ਦੁਕ੍ਖਂ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਨ੍ਤਿ ਕਥਿਤਂ. ਏਵਂ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਪਞ੍ਚਪਿ ਖਨ੍ਧੇ ਸੁਖਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਵੇਦਨਾ ਏਵ ਸੁਖਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਾਕਤਿਕਪਚੁਰਜਨਵਸੇਨਾਯਂ ਕਥਿਤਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਪੁਰਿਮਂ ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਸੇਸਲਾਭੀ ਪਨ ਅਨਾਗਤਮ੍ਪਿ ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਤੇਵ. ਵੁਤ੍ਤਮੇਤਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੩੮੦; ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੭੯). ਵੇਦਨਾਯ ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਵੇਦਿਯਨ੍ਤਿਯਾ ਤਂਸਮਙ੍ਗੀਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵੇਦੇਤੀਤਿ ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
ਸਬ੍ਬਸਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਸਬ੍ਬਾਯਪਿ ਚਤੁਭੂਮਿਕਸਞ੍ਞਾਯ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਕਸਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਪਵਤ੍ਤਨਕਸਞ੍ਞਾਯ. ਵਤ੍ਥੇ ਵਾਤਿ ਵਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਣ੍ਣਧਾਤੁਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਪਾਪੇਨ੍ਤੋਤਿ ਭਾਵਨਂ ਉਪਚਾਰਂ ਵਾ ਅਪ੍ਪਨਂ ਵਾ ਉਪਨੇਨ੍ਤੋ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਸਞ੍ਞਾਪੀਤਿ ‘‘ਨੀਲਂ ਰੂਪਂ, ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਨੀਲ’’ਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਸਞ੍ਞਾਪਿ.
ਅਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਿਕਤ੍ਤਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਤਕ੍ਕਗਤਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਕਨ੍ਤਨਕਤਕ੍ਕਮ੍ਹਿ, ਸੁਤ੍ਤਵਤ੍ਤਨਕਤਕ੍ਕਮ੍ਹਿ ਵਾ ਵੇਠਨਵਸੇਨ ਠਿਤਂ. ਪਰਿਵਟ੍ਟਕਾਦਿਗਤਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਵੇਠਨਪਰਿਵਟ੍ਟਕਾਦਿਗਤਂ. ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਤ੍ਤਾਵ ਨ ਗਹਿਤਾ, ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਪਞ੍ਞਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਪਯੋਗਂ ਲਭਾਪਿਤਾ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਹਿਪਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗਂ ਲਭਾਪਿਤਾ ਏਵਾਤਿ. ਤਦੇਵ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ ਸਂਸਟ੍ਠਭਾਵਤੋ.
ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ ਵਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਪਦਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਪਜਾਨਨਵਸੇਨਪਿ ਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਵਕ੍ਖਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਅਯਂ ਸਦ੍ਦੋ ਚ ਲਦ੍ਦਤੋਯੇਵੇਤ੍ਥ ਅਵਿਸੇਸੋ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਵਿਸੇਸਤੋ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਨੇਕਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਹਿ ਧਾਤੂਨਂ ਤੇਨ ਆਖ੍ਯਾਤਪਦੇਨ ਨਾਮਪਦੇਨ ਚ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਉਪਸਗ੍ਗਪਦਂ ਜੋਤਕਭਾਵੇਨ ਵਿਸੇਸੇਤਿ, ਨ ਵਾਚਕਭਾਵੇਨ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਸਪਿ ਜਾਨਨਤ੍ਥੇ ਵਿਸੇਸੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਏਤੇਨ ਸਞ੍ਞਾਵਿਞ੍ਞਾਣਪਞ੍ਞਾਪਦਾਨਿ ਅਨ੍ਤੋਗਧਜਾਨਨਤ੍ਥੇ ਯਥਾਸਕਂ ਵਿਸਿਟ੍ਠਵਿਸਯੇ ਚ ਨਿਟ੍ਠਾਨੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਸਞ੍ਞਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਞ੍ਜਾਨਨਮਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਤ੍ਤ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਸੇਸਨਿਵਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥੇਨ ਵਿਜਾਨਨਪਜਾਨਨਾਕਾਰੇ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਏਵ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਕਦਾਚਿਪਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਤੇ ਵਿਸੇਸਾ ਨਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਅਵਧਾਰੇਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕਿਚ੍ਚਮ੍ਪਿ ਕਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੀ ਸਞ੍ਞਾ ਕੁਤੋ ਪਞ੍ਞਾਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ‘‘ਲਕ੍ਖਣਪਟਿਵੇਧਂ ਪਾਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ’’ਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਗ੍ਗਪਾਤੁਭਾਵ’’ਨ੍ਤਿ.
ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨ ਸਞ੍ਞਾ ਵਿਯ ਨੀਲਪੀਤਾਦਿਮਤ੍ਤਸਞ੍ਜਾਨਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਤਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਤਾਦਿਸਂ ਵਿਸੇਸਂ ਜਾਨਨ੍ਤਮੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਕਥਂ ਪਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਲਕ੍ਖਣਪਟਿਵੇਧਂ ਪਾਪੇਤੀਤਿ? ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਸ੍ਸਿਤਮਗ੍ਗੇਨ. ਲਕ੍ਖਣਾਰਮ੍ਮਣਿਕਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਹਿ ਅਨੇਕਵਾਰਂ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯ ਪਗੁਣਭਾਵਤੋ ਪਰਿਚਯਵਸੇਨ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨਪਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਯਥਾ ਤਂ ਪਗੁਣਸ੍ਸ ਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਯਨੇ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਗਤਾਪਿ ਵਾਰਾ ਨ ਉਪਧਾਰੀਯਨ੍ਤਿ. ‘‘ਲਕ੍ਖਣਪਟਿਵੇਧ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਲਕ੍ਖਣਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਮਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਂ. ਉਸ੍ਸਕ੍ਕਿਤ੍ਵਾਤਿ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਾਦਿਞਾਣਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਆਰਭਿਤ੍ਵਾ. ਮਗ੍ਗਪਾਤੁਭਾਵਂ ਪਾਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਅਸਮ੍ਬੋਧਸਭਾਵਤ੍ਤਾ. ਆਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ ਅਵਬੁਜ੍ਝਨਵਸੇਨੇਵ, ਨ ਸਞ੍ਜਾਨਨਮਤ੍ਤੇਨ. ਤਥਾ ਲਕ੍ਖਣਪਟਿਵੇਧਮ੍ਪਿ ਪਾਪੇਤਿ, ਨ ਵਿਜਾਨਨਮਤ੍ਤੇਨ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਨ ਅਞ੍ਞਾਸਾਧਾਰਣੇਨ ਆਨੁਭਾਵੇਨ ਉਸ੍ਸਕ੍ਕਿਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਪਾਤੁਭਾਵਮ੍ਪਿ ਪਾਪੇਤਿ.
ਇਦਾਨਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਉਪਮਾਯ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਜਾਤਬੁਦ੍ਧੀਤਿ ਅਸਞ੍ਜਾਤਬ੍ਯਵਹਾਰਬੁਦ੍ਧਿ. ਉਪਭੋਗਪਰਿਭੋਗਨ੍ਤਿ ਉਪਭੋਗਪਰਿਭੋਗਾਰਹਂ, ਉਪਭੋਗਪਰਿਭੋਗਵਤ੍ਥੂਨਂ ਪਟਿਲਾਭਯੋਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੂਟੋਤਿ ਕਹਾਪਣਪਤਿਰੂਪਕੋ ਤਮ੍ਬਕਂਸਾਦਿਮਯੋ. ਛੇਕੋਤਿ ਮਹਾਸਾਰੋ. ਕਰਤੋਤਿ ਅਡ੍ਢਸਾਰੋ. ਸਣ੍ਹੋਤਿ ਮੁਦੁਜਾਤਿਕੋ ਸਮਸਾਰੋ. ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਆਦਿਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਪਾਦਸਾਰਪਰੋਪਾਦਸਾਰਅਡ੍ਢਸਾਰਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ. ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਚ ਪਨ ਨਂ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾਪਿ…ਪੇ… ਅਸੁਕਾਚਰਿਯੇਨ ਕਤੋਤਿਪਿ ਜਾਨਾਤਿ ਤਥਾ ਹੇਰਞ੍ਞਿਕਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਏਵਮੇਵਨ੍ਤਿਆਦਿ ਉਪਮਾਸਂਸਨ੍ਦਨਂ. ਸਞ੍ਞਾਵਿਭਾਗਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਵਸੇਨੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਗਹਣਤੋ ਦਾਰਕਸ੍ਸ ਕਹਾਪਣਦਸ੍ਸਨਸਦਿਸਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਾ ਯਥਾਉਪਟ੍ਠਿਤਵਿਸਯਪਦਟ੍ਠਾਨਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਏਕਚ੍ਚਵਿਸੇਸਗ੍ਗਹਣਸਮਤ੍ਥਭਾਵਤੋ ਗਾਮਿਕਪੁਰਿਸਕਹਾਪਣਦਸ੍ਸਨਸਦਿਸਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਞ੍ਞਾ ਪਨ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਨਵਸੇਸਾਵਬੋਧਤੋ ਹੇਰਞ੍ਞਿਕਕਹਾਪਣਦਸ੍ਸਨਸਦਿਸਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਨੇਸਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਵਿਞ੍ਞਾਣਪਞ੍ਞਾਨਂ. ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਸਭਾਵਵਿਸੇਸੋ. ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝੋ ਪਕਤਿਪਞ੍ਞਾਯ. ਇਮਿਨਾਵ ਨੇਸਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸੁਖੁਮਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਏਕਾਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਨ੍ਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ. ਤੇਨ ਅਭਿਨ੍ਨਵਿਸਯਾਭਿਨ੍ਨਕਾਲਤਾਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਵੁਤ੍ਤਿਤਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਂਯੇਵ ਉਲ੍ਲਿਙ੍ਗੇਤਿ. ਵਵਤ੍ਥਾਨਨ੍ਤਿ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਠਪਨਂ. ਅਯਂ ਫਸ੍ਸੋ…ਪੇ… ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਮੇਤਂ. ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਾ ਆਦਿਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਸੇਸਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਇਦਨ੍ਤਿ ਅਰੂਪੀਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਵਤ੍ਥਾਨਕਰਣਂ. ਤਤੋਤਿ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਤਿਲਤੇਲਾਦਿਉਦ੍ਧਰਣਂ, ਤਤੋ. ਯਦਿ ਦੁਕ੍ਕਰਤਰਂ, ਕਥਂ ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਭਗਵਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.
੪੫੧. ਨਿਸ੍ਸਟੇਨਾਤਿ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੇਨ ਅਤਂਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨ. ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਸਦਿਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਾਨੁਪਗਮਨੇਨ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਭਾਵਤੋ. ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਂ ਅਪਾਦਾਨਦੀਪਨਤੋ. ਕਰਣਵਚਨਂ ਕਤ੍ਤੁਅਤ੍ਥਦੀਪਨਤੋ. ਕਾਮਾਵਚਰਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨ ਨਿਯਮਤੋ ‘‘ਇਦਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਾਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ’’ਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ, ਰੂਪਾਵਚਰਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਨ ਨ ਤਥਾਤਿ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਞ੍ਚਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਨਿਸ੍ਸਟਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਰੂਪਾਵਚਰਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਚਿਤ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਗ੍ਗਹਣਂ ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਰੂਪਾਵਚਰਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ. ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇਨਾਤਿ ਵਿਸੇਸਤੋ ਅਸਂਕਿਲੇਸਿਕਤ੍ਤਾਵ. ਤਞ੍ਹਿ ਵਿਗਤੂਪਕ੍ਕਿਲੇਸਤਾਯ ਵਿਸੇਸਤੋ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਿਰੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇਨਾ’’ਤਿ. ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ਨੇਯ੍ਯਂ, ਸਪਰਸਨ੍ਤਾਨੇਸੁ ਇਦਂ ਅਤਿਸਯਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਤੋ ਬੁਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਂ ਬੋਧੇਤਬ੍ਬਂ ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਨੇਤਬ੍ਬਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ ਹੋਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਠਿਤਸ੍ਸ ਹਿ ਸਾ ਇਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ. ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ, ਅਨੁਪਦਧਮ੍ਮਵਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਭਿਨਿਵੇਸਾਭਾਵਤੋਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਿਨਿਵੇਸਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਕਲਾਪਤੋ ਨਯਤੋਤਿ ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨਸਙ੍ਖਾਤਤੋ ਨਯਵਿਪਸ੍ਸਨਤੋ. ਭਿਕ੍ਖੁਨੋਤਿ ਸਾਵਕਸ੍ਸ. ਸਾਵਕਸ੍ਸੇਵ ਹਿ ਤਤ੍ਰ ਅਨੁਪਦਧਮ੍ਮਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਨ ਸਤ੍ਥੁ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸੀਤਿ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਪਜਹਤਿ.
ਹਤ੍ਥਗਤਤ੍ਤਾਤਿ ਹਤ੍ਥਗਤਸਦਿਸਤ੍ਤਾ, ਆਸਨ੍ਨਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਦਾ ਹਿ ਲੋਕਨਾਥੋ ਬੋਧਿਮੂਲੇ ਅਪਰਾਜਿਤਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ – ‘‘ਕਿਚ੍ਛਂ ਵਤਾਯਂ ਲੋਕੋ ਆਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੫੭; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੪, ੧੦) ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਮੁਖੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਿਨਿਵੇਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਨੁਰੂਪਂ ਛਤ੍ਤਿਂਸਕੋਟਿਸਹਸ੍ਸਮੁਖੇਨ ਮਹਾਵਜਿਰਞਾਣਂ ਨਾਮ ਮਹਾਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸਮ੍ਮਸਨਂ ਪਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਅਨੇਕਾਕਾਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਸਮ੍ਮਸਨੇ ਅਨੁਪਦਮੇਵ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਧਮ੍ਮੇਪਿ ਅਪਰਾਪਰਂ ਸਮ੍ਮਸਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਭਗਵਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਰੋਪਞ੍ਞਾਸਾਤਿ ਦ੍ਵੇਪਞ੍ਞਾਸਂ. ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਕੇਚਿ ਧਮ੍ਮਾ ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਮਕਾਦੀਸੁ ਵੁਤ੍ਤਾਪਿ ਝਾਨਕੋਟ੍ਠਾਸਾਦੀਸੁਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਤਂਤਂਪਚ੍ਚਯਭਾਵਵਿਸਿਟ੍ਠੇਨ ਪਨ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸੇਨ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰਾਨਿ ਵਿਯ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਨਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਙ੍ਗੁਦ੍ਧਾਰੇਨਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਮਾਨਝਾਨਙ੍ਗਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਂ ਉਦ੍ਧਰਣੇਨ. ਅਙ੍ਗ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਾ ਕੋਟ੍ਠਾਸਪਰਿਯਾਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਙ੍ਗੁਦ੍ਧਾਰੇਨਾਤਿ ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਮਕਾਦਿਕੋਟ੍ਠਾਸਾਨਂ ਸਮੁਦ੍ਧਰਣੇਨ. ਯਾਵਤਾ ਸਞ੍ਞਾਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਯਤ੍ਤਕਾ ਸਞ੍ਞਾਸਹਗਤਾ ਝਾਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ, ਤਾਹਿ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਅਧਿਗਨ੍ਧਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਤਾਵਤਿਕਾ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਅਞ੍ਞਾਪਟਿਵੇਧੋ ਅਰਹਤ੍ਤਸਮਧਿਗਮੋ.
ਦਸ੍ਸਨਪਰਿਣਾਯਕਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਨ੍ਧਸ੍ਸ ਯਟ੍ਠਿਕੋਟਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਦੇਸਕੋ ਵਿਯ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਯਥਾਸਭਾਵਦਸ੍ਸਨਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਪਰਿਣਾਯਕਭਾਵੇਨ. ਯਥਾ ਵਾ ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁਭੂਤੋ, ਏਵਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਭੂਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯਾ’’ਤਿ. ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾ. ਸਮਾਧਿ ਚੇਤ੍ਥ ਆਰੁਪ੍ਪਸਮਾਧੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਸਮ੍ਮਸਨਪਯੋਗੋ ਪਨ ਕੋਚਿ ਝਾਨਸਮਾਧੀਤਿ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭੂਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾ. ਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਯ ਅਨ੍ਤੋਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘‘ਸਮਾਹਿਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਪਨ ਵਚਨਤੋ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੫; ੪.੯੯-੧੦੦; ੩.੫.੧੦੭੧-੧੦੭੨; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੪੦; ਮਿ. ਪ. ੨.੧.੧੪) ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਿਚ੍ਚਤੋਤਿ ਗੋਚਰਜ੍ਝਤ੍ਤੇ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਕਿਚ੍ਚਤੋ. ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋਤਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਮ੍ਮੋਹਵਿਧਮਨਤੋ ਯਥਾ ਪੀਤਿਪਟਿਸਂਵੇਦਨਾਦੀਸੁ. ਕਿਮਤ੍ਥਿਯਾਤਿ ਕਿਂਪਯੋਜਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਕੋ ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇ ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਯਾਥਾਵਸਰਸਲਕ੍ਖਣਾਵਬੋਧਵਸੇਨ ਅਭਿਮੁਖਂ ਞੇਯ੍ਯੇ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੇ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਾਦਿਧਮ੍ਮੇ. ਅਭਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਸਲਕ੍ਖਣਤੋ ਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਤੋ ਚ ਅਭਿਮੁਖਂ ਅਵਿਰਜ੍ਝਨਵਸੇਨ ਜਾਨਾਤਿ. ਏਤੇਨ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਪਾਰਮਾਹ. ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਤਿਪਿ ਦੁਕ੍ਖਾਤਿਪਿ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿਪਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੇ. ਪਰਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਰੂਪਂ…ਪੇ… ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਖਯਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੪੮) ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਜਾਨਾਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਪਾਰਮਾਹ. ਪਹਾਤਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਦਿਕੇ ਯਾਵ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਾ ਸਬ੍ਬੇ ਪਾਪਧਮ੍ਮੇ. ਪਜਹਤਿ ਪਕਟ੍ਠਤੋ ਜਹਤਿ, ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤਿ ਚੇਵ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਮਿਨਾ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਪਾਰਮਾਹ. ਸਾ ਪਨੇਸਾ ਪਞ੍ਞਾ ਲੋਕਿਯਾਪਿ ਤਿਪ੍ਪਕਾਰਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਪਿ, ਤਾਸਂ ਵਿਸੇਸਂ ਸਯਮੇਵਾਹ. ਕਿਚ੍ਚਤੋਤਿ ਅਭਿਜਾਨਨਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਕਿਚ੍ਚਤੋ. ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋਤਿ ਯਥਾਬਲਂ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਦੀਸੁ ਸਮ੍ਮੋਹਵਿਧਮਨਤੋ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਦੀਸੁ ਵਿਗਤਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ’’ਤਿ.
੪੫੨. ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਚ ਵਟ੍ਟਨਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਇਧ ਨਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਵਿਵਟ੍ਟਕਥਾ ਹੇਸਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਚ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਚਾ’’ਤਿ. ਪਰਤੋ ਘੋਸੋਤਿ ਪਰਤੋ ਸਤ੍ਥੁਤੋ, ਸਾਵਕਤੋ ਵਾ ਲਬ੍ਭਮਾਨੋ ਧਮ੍ਮਘੋਸੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਪ੍ਪਾਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਭਵਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਨ ਯੋ ਕੋਚਿ ਪਰਤੋਘੋਸੋ. ਉਪਾਯਮਨਸਿਕਾਰੋਤਿ ਯੇਨ ਨਾਮਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹਾਦਿ ਸਿਜ੍ਝਤਿ, ਤਾਦਿਸੋ ਪਥਮਨਸਿਕਾਰੋ. ਅਯਞ੍ਚ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਨਿਯਮਪਕ੍ਖਿਕੋ, ਨ ਸਬ੍ਬਸਂਗਾਹਕੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਸ੍ਮਿਂਯੇਵਾਤਿ ਅਵਧਾਰਣੇਨ ਪਰਤੋਘੋਸਮੇਵ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਨ ਪਦਟ੍ਠਾਨਵਿਸੇਸਂ ਪਟਿਯੋਗੀਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਏਵ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ.
ਲਦ੍ਧੁਪਕਾਰਾਤਿ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੩.੫.੨੫) ਯਥਾਰਹਂ ਨਿਸ੍ਸਯਾਦਿਵਸੇਨ ਲਦ੍ਧਪਚ੍ਚਯਾ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਨੁਗ੍ਗਹਿਤਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਚ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਅਨਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਹਿ ਵਿਧਿ, ਪਟਿਸੇਧੋ ਵਾ. ਅਗ੍ਗਫਲਸਮਾਧਿਮ੍ਹਿ ਤਪ੍ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਧਮ੍ਮੇਸੁਯੇਵ ਚ ਕੇਵਲੋ ਚੇਤੋਪਰਿਯਾਯੋ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਫਲਕ੍ਖਣੇਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰੇ ਕਾਲਨ੍ਤਰੇ ਚਾਤਿ ਦੁਵਿਧੇ ਫਲਕ੍ਖਣੇ. ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਸਂਕਿਲੇਸੇਹਿ ਚੇਤੋ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਅਗ੍ਗਫਲਪਞ੍ਞਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਾ ਫਲਧਮ੍ਮਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਫਲਂ ਅਸ੍ਸਾਤਿ. ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਫਲਂ ਆਨਿਸਂਸੋ’’ਤਿ, ਸਬ੍ਬਸਂਕਿਲੇਸੇਹਿ ਚੇਤਸੋ ਵਿਮੁਚ੍ਚਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਸਞ੍ਞਿਤਂ ਪਹਾਨਂ ਫਲਂ ਆਨਿਸਂਸੋ ਚਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਇਧ ਚ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਹਾਨਮਤ੍ਤਂ ਗਹਿਤਂ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਹਾਯਕਧਮ੍ਮਾ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਫਲਧਮ੍ਮਾ ਏਵ ਆਨਿਸਂਸੋਤਿ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ਪੁਨਵਚਨਂ ਨਿਰਤ੍ਥਕਂ ਸਿਯਾ.
ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਫਲਾਨਿਸਂਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਵਮੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਜੀਵਾ ਸੀਲਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਉਪਕਾਰਾ, ਤਥਾ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਝਾਨਸਭਾਵਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਸੋ ‘‘ਅਪ੍ਪਨਾ’’ਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ. ਸਮ੍ਮਾਸਤਿਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਾ ਪਨ ਸਮਾਧਿਪਕ੍ਖਿਯਾ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਵਸੇਸਾ ਧਮ੍ਮਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਨ੍ਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਭੂਤਂ ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਂ. ਸੁਤਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਆਰੋਚਨਵਸੇਨ ਸਹ ਕਥਨਂ ਸਂਕਥਾ, ਸਂਕਥਾਵ ਸਾਕਚ੍ਛਾ. ਇਧ ਪਨ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਪਟਿਬਦ੍ਧਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ…ਪੇ… ਕਥਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਏਕਵਾਰਂ ਵੀਥਿਯਾ ਅਪ੍ਪਟਿਪਜ੍ਜਨਂ ਖਲਨਂ, ਅਨੇਕਵਾਰਂ ਪਕ੍ਖਲਨਂ, ਤਦੁਭਯਸ੍ਸ ਵਿਚ੍ਛੇਦਨੀਕਥਾ ਖਲਨਪਕ੍ਖਲਨਛੇਦਨਕਥਾ. ਪੂਰੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਵਟ੍ਟਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਾਲੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰੂਹੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ. ਸੁਣਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਯਥਾਉਗ੍ਗਹਿਤਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਫਾਤਿਂ ਗਮਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਸੁਣਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ‘‘ਸਪ੍ਪਾਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ.
ਪਞ੍ਚਸੁਪਿ ਠਾਨੇਸੁ ਅਨ੍ਤ-ਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥਜੋਤਨੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਏਵਞ੍ਹਿ ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਅਮ੍ਬੁਪਮਾ ਚ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਉਦਕਕੋਟ੍ਠਕਨ੍ਤਿ ਆਲਵਾਲਂ. ਥਿਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਬਨ੍ਧਤੀਤਿ ਅਸਿਥਿਲਂ ਦਲ਼੍ਹਂ ਨਾਤਿਮਹਨ੍ਤਂ ਨਾਤਿਖੁਦ੍ਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਿ. ਥਿਰਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਉਦਕਸਿਞ੍ਚਨਕਾਲੇ ਤਤੋ ਤਤੋ ਵਿਸ੍ਸਰਿਤ੍ਵਾ ਉਦਕਸ੍ਸ ਅਨਿਕ੍ਖਮਨਤ੍ਥਂ ਆਲਵਾਲਂ ਥਿਰਤਰਂ ਕਰੋਤਿ. ਸੁਕ੍ਖਦਣ੍ਡਕੋਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਮ੍ਬਗਚ੍ਛਕਸ੍ਸ ਸੁਕ੍ਖੋ ਸਾਖਾਸੀਸਕੋ. ਕਿਪਿਲ੍ਲਿਕਪੁਟੋਤਿ ਤਮ੍ਬਕਿਪਿਲ੍ਲਿਕਕੁਟਜਂ. ਖਣਿਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਕੁਦਾਲਂ. ਕੋਟ੍ਠਕਬਨ੍ਧਨਂ ਵਿਯ ਸੀਲਂ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵਡ੍ਢਨੁਪਾਯਸ੍ਸ ਮੂਲਭਾਵਤੋ. ਉਦਕਸਿਞ੍ਚਨਂ ਵਿਯ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਭਾਵਨਾਯ ਪਰਿਬ੍ਰੂਹਨਤੋ. ਮਰਿਯਾਦਾਯ ਥਿਰਭਾਵਕਰਣਂ ਵਿਯ ਸਮਥੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਭਾਵਨਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾਯ ਸੀਲਮਰਿਯਾਦਾਯ ਦਲ਼੍ਹਭਾਵਾਪਾਦਨਤੋ. ਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸ ਹਿ ਸੀਲਂ ਥਿਰਤਰਂ ਹੋਤਿ. ਸਮੀਪੇ ਵਲ੍ਲਿਆਦੀਨਂ ਹਰਣਂ ਵਿਯ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ ਖਲਨਪਕ੍ਖਲਨਚ੍ਛੇਦਨਂ ਇਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਭਾਵਨਾਯ ਵਿਬਨ੍ਧਾਪਨਯਨਤੋ. ਮੂਲਖਣਨਂ ਵਿਯ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨਂ ਭਾਵਨਾ ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਮੂਲਕਾਨਂ ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਪਲਿਖਣਨਤੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਸ੍ਮਾ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਪ੍ਪਾਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਤੋ ਯਥਾਸੁਤੇ ਅਤ੍ਥੇ ਸਾਕਚ੍ਛਾਸਮਾਪਜ੍ਜਨਂ, ਤਤੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਵਿਸੋਧਨੇਨ ਸਮਥਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿ. ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵਿਪਸ੍ਸਨੋ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਰਿਬ੍ਰੂਹੇਤੀਤਿ ਏਵਮੇਤੇਸਂ ਅਙ੍ਗਾਨਂ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਚ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਨਤੋ ਅਯਮਾਨੁਪੁਬ੍ਬੀ ਕਥਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
੪੫੩. ਇਧ ਕਿਂ ਪੁਚ੍ਛਤੀਤਿ ਇਧ ਏਵਂ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਂ ਪਾਪਿਤਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ‘‘ਕਤਿ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਭਵਾ’’ਤਿ ਭਵਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਕੀਦਿਸਂ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਉਪਾਦਾਯ ਪੁਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ‘‘ਮੂਲਮੇਵ ਗਤੋ ਅਨੁਸਨ੍ਧੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋਤਿ ਹਿ ਇਧ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਸਚ੍ਚੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਨ ਜਲ਼ੋ ਏਵ. ਕਾਮਭਵੋਤਿਆਦੀਸੁ ਕਮ੍ਮੋਪਪਤ੍ਤਿਭੇਦਤੋ ਦੁਵਿਧੋਪਿ ਭਵੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਾਮਭਵੂਪਗਂ ਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇਤਂਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੬੪੭; ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਮਹਾਟੀ. ੨.੬੪੬-੬੪੭) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਪੁਨਬ੍ਭਵਸ੍ਸਾਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਅਪਰਾਪਰਂ ਭਵਨਤੋ ਜਾਯਨਤੋ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਸ੍ਸ ਵਟ੍ਟਪਬਨ੍ਧਸ੍ਸ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਧ ਵਟ੍ਟਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੀਤਿ ਭਵਯੋਨਿਗਤਿਆਦਿਵਸੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਤਹਿਂ ਤਹਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਵਾਦਿਕੇ. ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਅਭਿਨਨ੍ਦਨਹੇਤੁ. ਗਮਨਾਗਮਨਂ ਹੋਤੀਤਿਆਦਿਨਾ ਭਵਾਦੀਸੁ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਪਰਾਪਰਂ ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯੋ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਖਯਨਿਰੋਧੇਨਾਤਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਖਯਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧੇਨ. ਉਭਯਮੇਤਂ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਪਹਾਨਾਭਿਸਮਯਭਾਵਨਾਭਿਸਮਯਾਨਂ ਅਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨਕਾਲਤ੍ਤਾ. ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਤਂ ਹੇਤੁਫਲਧਮ੍ਮੂਪਚਾਰਵਸੇਨ. ਯਥਾ ਹਿ ਪਦੀਪੁਜ੍ਜਲਨਹੇਤੁਕੋ ਅਨ੍ਧਕਾਰਵਿਗਮੋ, ਏਵਂ ਵਿਜ੍ਜੁਪ੍ਪਾਦਹੇਤੁਕੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਰੋਧੋ, ਹੇਤੁਫਲਧਮ੍ਮਾ ਚ ਸਮਾਨਕਾਲਾਪਿ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਕਾਲਾ ਵਿਯ ਵੋਹਰੀਯਨ੍ਤਿ ਯਥਾ – ‘‘ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰੂਪੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੦੪, ੪੦੦; ਮ. ਨਿ. ੩.੪੨੦, ੪੨੫, ੪੨੬; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੪੩-੪੫; ੨.੪.੬੦; ਕਥਾ. ੪੬੫, ੪੬੭) ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਕਿਰਿਯਾ. ਗਮਨਂ ਉਪਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ ਇਧ ਕਾਮਭਵੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ. ਆਗਮਨਂ ਉਪਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ ਤਤ੍ਥ ਰੂਪਾਰੂਪੇਸੁ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ. ਗਮਨਾਗਮਨਂ ਉਪਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਪਰਾਪਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ.
੪੫੪. ਵਿਵਟ੍ਟਕਥਾਯ ਪਰਤੋ ਜੋਤਿਤਂ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਵਿਵਟ੍ਟਂ ਪਤ੍ਵਾ ਠਿਤਸ੍ਸ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਸਾਧਕਂ ਵਿਭਾਵਿਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਤਮਂ ਪਨਾਵੁਸੋਤਿ ਇਧ ਕਿਂ ਪੁਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਜ੍ਜਨਕੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾਨਿ ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਯੋਗਪਹਾਨਙ੍ਗਾਨਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾਨਿ. ਅਙ੍ਗਵਵਤ੍ਥਾਨਨ੍ਤਿ ਝਾਨਙ੍ਗਵਵਤ੍ਥਾਨਂ. ਕੋਟ੍ਠਾਸਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋਤਿ ਤਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਮਾਨਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਮਕਾਦਿਧਮ੍ਮਕੋਟ੍ਠਾਸਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਝਾਨੇ ਏਤ੍ਤਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਏਤ੍ਤਕਾ ਨਿਰੋਧਿਤਾਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ. ਉਪਕਾਰਾਨੁਪਕਾਰਾਨਿ ਅਙ੍ਗਾਨੀਤਿ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਕਾਰਾਨਿ ਚ ਅਨੁਪਕਾਰਾਨਿ ਚ ਅਙ੍ਗਾਨਿ. ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਹਿ ਸੋਲ਼ਸਹਿ ਞਾਣਚਰਿਯਾਹਿ ਨਵਹਿ ਸਮਾਧਿਚਰਿਯਾਹਿ ਚ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਤਂਤਂਞਾਣਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿਚਰਿਯਾਹਿ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨੁਪਕਾਰਕਙ੍ਗਾਨਿ, ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਕਾ ਉਪਕਾਰਕਙ੍ਗਾਨਿ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਵਸੇਨ ਯਥਾਨੁਪੁਬ੍ਬਂ ਉਪਸਨ੍ਤੁਪਸਨ੍ਤਓਲ਼ਾਰਿਕਭਾਵਾਯ ਭਵਗ੍ਗਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਵਸੇਸਸੁਖੁਮਤਂ ਪਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਕਾਲਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ. ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਸਦਿਸਂ. ਨ ਹਿ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਕੋਚਿ ਧਮ੍ਮੋ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੋ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ. ਯਞ੍ਹਿ ਤਦਾ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਤਥਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਂ, ਤਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪੁਬ੍ਬਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਹੇਤੁਕਾਯ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਹੋਸੀਤਿ ਸਾ ਤਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੋ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਛ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਿਟਕਸਂਵਣ੍ਣਨਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ‘‘ਸਤ੍ਤ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ’’ਤਿ ਪਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਇਦਂ ‘‘ਚਤੁਰਙ੍ਗਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ਨਯਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਆਦਿਅਨ੍ਤਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਨਯਦਸ੍ਸਨਂ ਕਤ੍ਵਾ.
੪੫੫. ਏਵਂ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਪਾਦਕਂ ਵਿਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਨ੍ਤੋਨਿਰੋਧੇ ਅਨੁਪਬਨ੍ਧਭਾਵਤੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਪਸਾਦਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਪੁਚ੍ਛਨੇ ਪਠਮਂ ਤਾਵ ਤੇ ਸਰੂਪਤੋ ਆਵੇਣਿਕਤੋ ਆਵੇਣਿਕਵਿਸਯਤੋ ਪਟਿਸ੍ਸਰਣਤੋ ਚ ਪੁਚ੍ਛਨਵਸੇਨ ਪਾਲ਼ਿ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਸ੍ਸਯੇ ਪਞ੍ਚ ਪਸਾਦੇ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਗੋਚਰਵਿਸਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਾਮਂ ਤਬ੍ਬਹੁਲਚਾਰਿਤਾਪੇਕ੍ਖਂ ਗੋਚਰਗ੍ਗਹਣਂ, ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਥਭਾਵਾਪੇਕ੍ਖਂ ਵਿਸਯਗ੍ਗਹਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੇਵ ਗੋਚਰਵਿਸਯਭਾਵਾਨਂ ਵਿਸੇਸੋ, ਵਿਵਰਿਯਮਾਨਂ ਪਨ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਸਭਾਵਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਗੋਚਰਭੂਤਂ ਵਿਸਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਕੇਕਸ੍ਸਾਤਿ ਏਕੋ ਏਕਸ੍ਸ, ਅਞ੍ਞੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਥੋ ਹਿ ਅਯਂ ਏਕ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਇਤ੍ਥੇਕੇ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੭) ਵਿਯ. ਸਚੇ ਹੀਤਿਆਦਿ ਅਭੂਤਪਰਿਕਪ੍ਪਨਵਚਨਮੇਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾਤਿ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਵਿਨਾਪਿ ਮੁਖੇਨਾਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤ੍ਥਸਲ੍ਲਾਪਿਕਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਨਾਮ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਥਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਧਿਟ੍ਠਿਤਮੇਵ ਚਕ੍ਖੁ ਰੂਪਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਕੇਵਲਂ, ਏਵਂ ਚਕ੍ਖੁਨਿਸ੍ਸਯਮੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਇਤਰਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਪਸਾਦੇ ਉਪਨੇਹੀ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਤੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਸਂਹਚ੍ਚਕਾਰਿਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਦਿ ਵਾ ਨੀਲਂ ਯਦਿ ਵਾ ਪੀਤਕਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਨੀਲਪੀਤਾਦਿਸਭਾਵਜਾਨਨਮਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਨੀਲਂ ਪੀਤਕਨ੍ਤਿ ਪਜਾਨਨਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥੇਵ ਅਵਿਕਪ੍ਪਕਭਾਵਤੋ. ਏਤੇਸਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ. ਨਿਸ੍ਸਯਸੀਸੇਨ ਨਿਸ੍ਸਿਤਪੁਚ੍ਛਾ ਹੇਸਾ, ਏਵਞ੍ਹਿ ਵਿਸਯਾਨੁਭਵਨਚੋਦਨਾ ਸਮਤ੍ਥਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਥਾਸਕਂ ਵਿਸਯਂ ਰਜ੍ਜਨਾਦਿਵਸੇਨ ਅਨੁਭਵਿਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਾਨਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਿ, ਤਤ੍ਥ ਸਮਤ੍ਥਤਾਯੇਵ ਚ ਨਤ੍ਥਿ, ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਟਿਸਰਨ੍ਤਾਨਿ ਵਿਯ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਿਂ ਏਤਾਨਿ ਪਟਿਸਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਜਵਨਮਨੋ ਪਟਿਸਰਣਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਂ ਇਤਰਞ੍ਚ ਸਾਧਾਰਣਤੋ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਯਾਯ’ਸ੍ਸ ਰਜ੍ਜਨਾਦਿਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪਟਿਸਰਣਤਾ, ਸਾ ਸਵਿਸੇਸਾ ਯਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਜਵਨਮਨੋ ਵਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਦ੍ਵਾਰੇਤਿ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ ਜਵਨਂ ਰਜ੍ਜਤਿ ਵਾ ਦੁਸ੍ਸਤਿ ਵਾ ਮੁਯ੍ਹਤਿ ਵਾ, ਯਤੋ ਤਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞਾਣਾਦਿਅਸਂਵਰੋ ਪਵਤ੍ਤਤਿ.
ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਜਵਨਮਨਸ੍ਸੇਵ ਪਟਿਸਰਣਭਾਵੇ. ਦੁਬ੍ਬਲਭੋਜਕਾਤਿ ਹੀਨਸਾਮਤ੍ਥਿਯਾ ਰਾਜਭੋਗ੍ਗਾ. ਸੇਵਕਾਨਂ ਗਣਨਾਯ ਯੋਜਿਤਦਿਵਸੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨਕਹਾਪਣੋ ਯੁਤ੍ਤਿਕਹਾਪਣੋ. ਅਨ੍ਦੁਬਨ੍ਧਨੇਨ ਬਦ੍ਧਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨ ਲਬ੍ਭਮਾਨਕਹਾਪਣੋ ਬਨ੍ਧਕਹਾਪਣੋ. ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਹਰਨ੍ਤੇ ਮਾ ਪਹਰਨ੍ਤੂਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤੋ ਦਾਤਬ੍ਬਦਣ੍ਡੋ ਮਾਪਹਾਰਕਹਾਪਣੋ. ਸੋ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਪਰਿਤ੍ਤਕੇਸੁ ਗਾਮਿਕਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਤਥਾ ਲਬ੍ਭਮਾਨੋ ਏਤ੍ਤਕੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਟ੍ਠਕਹਾਪਣੋ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਤਵਤ੍ਥੁਕਨ੍ਤਿ ਸਤਕਰੀਸਵਤ੍ਥੁਕਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸਪਦਦ੍ਵਯੇਪਿ. ਤਤ੍ਥਾਤਿਆਦਿ ਉਪਮਾਸਂਸਨ੍ਧਨਂ, ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
੪੫੬. ਅਨ੍ਤੋਨਿਰੋਧਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਚ ਪਸਾਦੇਤਿ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਪਞ੍ਚ ਪਸਾਦੇ. ਕਿਰਿਯਮਯਪਵਤ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਜਵਨਾਦਿਕਿਰਿਯਾਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਧਮ੍ਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ. ਬਲਵਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਭਾਵੇਨ ਬਲਵਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਪਞ੍ਚਵਿਧੋਪਿ ਪਸਾਦੋ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਵਿਨਾ ਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਰਹਿਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਕਲਾਪਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਪਾਲਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਜੀਵਿਤੇਨ ਅਨੁਪਾਲਿਤਾ ਏਵ ਉਸ੍ਮਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਤੇਨ ਅਨਨੁਪਾਲਿਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਸ੍ਮਾ ਆਯੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਜਾਲਸਿਖਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਆਭਾ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਜਾਲਸਿਖਾਸਙ੍ਖਾਤਭੂਤਸਙ੍ਘਾਤਂ ਸਹੇਵ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ‘‘ਆਭਾ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਾ ਵਣ੍ਣਧਾਤੁ ‘‘ਉਜ੍ਜਲਤਿ, ਅਨ੍ਧਕਾਰਂ ਵਿਧਮਤਿ, ਰੂਪਗਤਾਨਿ ਚ ਵਿਦਂਸੇਤੀ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਪਕਾਰੇਹਿ ਞਾਯਤਿ. ਤਂ ਆਲੋਕਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਆਲੋਕਂ ਪਚ੍ਚਯਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ. ਜਾਲਸਿਖਾ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ‘‘ਅਪ੍ਪਿਕਾ, ਮਹਤੀ, ਉਜੁ, ਕੁਟਿਲਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਾਕਟਾ ਹੋਤਿ.
ਜਾਲਸਿਖਾ ਵਿਯ ਕਮ੍ਮਜਤੇਜੋ ਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਤੋ. ਆਲੋਕੋ ਵਿਯ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਭਾਵਤੋ. ਇਦਾਨਿ ਉਪਮੋਪਮਿਤਬ੍ਬਾਨਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਜਾਲਸਿਖਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਲੋਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਯਥਾ ਜਾਲਸਿਖਾਯ ਸਹੇਵ ਆਲੋਕੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਵਂ ਕਮ੍ਮਜੁਸ੍ਮਨਾ ਸਹੇਵ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਜਾਲਸਿਖਾਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਤਸ੍ਸਾ ਸਤਿਯੇਵ ਹੋਨ੍ਤੋ ਆਲੋਕੋ ਤਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤ੍ਤਨਾ ਜਨਿਤਆਲੋਕੇਨੇਵਾ’’ਤਿ. ਉਸ੍ਮਾ ਨਾਮੇਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਤੇਜੋਧਾਤੁ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਞ੍ਚ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਤਦਨੁਪਾਲਕਞ੍ਚਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਜਮਹਾਭੂਤਸਮ੍ਭਵੇਨ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਉਸ੍ਮਾਯ ਅਨੁਪਾਲਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਖਣਟ੍ਠਿਤਿਯਾ ਏਵ, ਅਥ ਖੋ ਪਬਨ੍ਧਾਨੁਪਚ੍ਛੇਦਸ੍ਸਪਿ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਸ੍ਸਸਤਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਜਤੇਜਪਵਤ੍ਤਂ ਪਾਲੇਤੀ’’ਤਿ. ਉਸ੍ਮਾ ਆਯੁਨੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਨ੍ਤੋ ਸੇਸਭੂਤਸਹਿਤੋ ਏਵ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਹਾਭੂਤਾਨੀ’’ਤਿ. ਤਥਾ ਆਯੁਪਿ ਸਹਜਾਤਰੂਪਂ ਪਾਲੇਨ੍ਤਮੇਵ ਉਸ੍ਮਾਯ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ ਪਾਲੇਤੀ’’ਤਿ.
੪੫੭. ਆਯੁ ਏਵ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯਾਦਿਵਸੇਨ ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨੁਪਾਲਨਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖਰਣਤੋ ਆਯੁਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਬਹੁਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਪਨ ਅਨੇਕਸਤਸਹਸ੍ਸਭੇਦੇਸੁ ਰੂਪਕਲਾਪੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੇਕਭੇਦਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਨਿਯਾ ਯਥਾ ‘‘ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਾ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵੇਦਨਾ ਧਮ੍ਮਾਵਾ’’ਤਿ. ਸੁਖਾਦਿਭੇਦਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਬਹੁਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਇਮੇਸਂ ਆਯੁਸਙ੍ਖਾਰਵੇਦਨਾਨਂ ਏਕਨ੍ਤਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਮਰਣੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ ਵੇਦਨਾਯ ਨਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ. ਆਯੁਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਤਥਾ ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਮੇਵ ਨ ਸਿਯਾ, ਕੁਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਤੇ ਚ ਹਾਵੁਸੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਨਾਦੀਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ. ਇਦਾਨਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਉਪਮਾਯ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਯੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤ੍ਵਾਤਿ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣਾਪਾਤਤੋ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ. ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਵਸੇਨਾਤਿ ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਕਾਲੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ. ਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾ. ਜਾਲਾਪਵਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਤੇਜੁਸ੍ਸਦਭਾਵਤੋ ਵਿਸਯੋਭਾਸਨਤੋ ਚ. ਉਦਕਪ੍ਪਹਾਰੋ ਵਿਯ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪੁਬ੍ਬਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਪਿਹਿਤਅਙ੍ਗਾਰਾ ਵਿਯ ਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਉਸ੍ਮਾਮਤ੍ਤਤਾਯ ਅਨੋਭਾਸਨਤੋ. ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਾਗਮਨਨ੍ਤਿ ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਸ੍ਸ ਉਪਗਮਨਂ. ਅਨੁਰੂਪਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨੇਵ ਰੂਪਪਵਤ੍ਤਿਗ੍ਗਹਣਂ. ਇਮਂ ਰੂਪਕਾਯਂ ਜਹਨ੍ਤੀਤਿ ਇਮਸ੍ਮਾ ਰੂਪਕਾਯਾ ਕਲ਼ੇਵਰਾ ਵਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.
ਕਾਯੇਨ ਸਙ੍ਖਰੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ. ਵਾਚਂ ਸਙ੍ਖਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਵਿਤਕ੍ਕੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਹਿ ਵਾਚਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ ਕਥੇਤਿ. ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਙ੍ਖਰੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਵੁਤ੍ਤਿਤੋ. ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਨਿਰੋਧਚੋਦਨਾਯ ਰੂਪਨਿਰੋਧੋ ਵਿਯ ਚਿਤ੍ਤਨਿਰੋਧੋ ਅਚੋਦਿਤੋ ਤੇਸਂ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਾਤਿ ਨ ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਨਿਰੋਧੋ ਏਕਨ੍ਤਿਕੋ ਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਨਿਰੋਧੇ ਤਦਭਾਵਤੋ. ਯਂ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਾਚਾ ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਨ. ਵਾਚਂ ਸਙ੍ਖਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਹਿ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਤੇਸੁ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਥਂ ਵਾਚਾਯ ਅਨਿਰੋਧੋ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਨ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇਸੁਪਿ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਤੇਹਿ ਅਨਭਿਸਙ੍ਖਤਤ੍ਤਾ ਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਨਿਰੋਧੋ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤਤਿਯੇਵਾਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਪਰਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਚ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਪਗਤਤ੍ਤਾ ਤੇ ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਏਵ ਨਾਮਾਤਿ. ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਅਭਿਨਿਵੇਸਂ ਅਕਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਤੇਵ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ, ਨ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਨੇਯ੍ਯਤ੍ਥਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨੀਤਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਅਭਿਨਿਵੇਸਂ ਅਕਤ੍ਵਾ. ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਨਯੇ ਠਤ੍ਵਾਤਿ ਪਰਮ੍ਪਰਾਗਤਾਨਂ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇ ਠਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰਾਗਮਤੋ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰਪਦਸ੍ਸ ਅਵਿਪਰੀਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਹਿ ‘‘ਅਸਞ੍ਞਭਵੋ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ‘‘ਸਞ੍ਞਾਵ ਤਤ੍ਥ ਨਤ੍ਥਿ, ਇਤਰੇ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਨ ਗਯ੍ਹਤਿ. ਯਥਾ ਚ ‘‘ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋ ‘‘ਸਞ੍ਞਾਵ ਤਤ੍ਥ ਤਾਦਿਸੀ, ਨ ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ’’ਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਨ ਗਯ੍ਹਤਿ ਸਞ੍ਞਾਸੀਸੇਨ ਦੇਸਨਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ, ਏਵਮਿਧਾਪਿ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ’’ਤਿ, ‘‘ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧੋ’’ਤਿ ਚ ਦੇਸਨਾਸੀਸਮੇਵ. ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਤਤ੍ਥ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤੇਵਾਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਵਿਪਰੀਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਤਥਾਪੁਬ੍ਬਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੇਨ ਸਬ੍ਬੇਸਂਯੇਵ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਤੋ. ਏਤੇਨ ਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਾ, ਤਦਭਾਵਤੋ’’ਤਿ ਚ ਯੁਤ੍ਤਿਵਚਨਂ, ਤਦਯੁਤ੍ਤਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਾਨਵਬੋਧਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਤ੍ਥੋ ਹਿ ਪਟਿਸਰਣਂ, ਨ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨ’’ਨ੍ਤਿ.
ਉਪਹਤਾਨੀਤਿ ਬਾਧਿਤਾਨਿ. ਮਕ੍ਖਿਤਾਨੀਤਿ ਧਂਸਿਤਾਨਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਘਟ੍ਟਨਾਯ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਕਿਲਮਥੋ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਭਾਸੁਰਰੂਪਸੁਖੁਮਰਜਦਸ੍ਸਨੇਨ ਵਿਭਾਵੇਤਬ੍ਬੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਉਣ੍ਹਕਾਲੇ ਪੁਰਤੋ ਅਗ੍ਗਿਮ੍ਹਿ ਜਲਨ੍ਤੇ ਖਰਸ੍ਸਰੇ ਚ ਪਣਵੇ ਆਕੋਟਿਤੇ ਅਕ੍ਖੀਨਿ ਭੇਦਾਨਿ ਵਿਯ ਨ ਸਹਨ੍ਤਿ ਸੋਤਾਨਿ ‘‘ਸਿਖਰੇਨ ਵਿਯ ਅਭਿਹਞ੍ਞਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਾਰੋ ਹੋਨ੍ਤਿ.
੪੫੮. ਰੂਪਾਵਚਰਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਮੇਵ ਰੂਪਵਿਰਾਗਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਅਰੂਪਜ੍ਝਾਨਨ੍ਤਿ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿ ‘‘ਸੁਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸਿ. ਅਪਗਮਨੇਨ ਵਿਗਮੇਨ ਪਚ੍ਚਯਾ ਅਪਗਮਨਪਚ੍ਚਯਾ ਸੁਖਾਦਿਪ੍ਪਹਾਨਾਨਿ. ਅਧਿਗਮਪਚ੍ਚਯਾ ਪਨ ਕਸਿਣੇਸੁ ਰੂਪਾਵਚਰਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਂ ਹੇਟ੍ਠਿਮਾ ਤਯੋ ਚ ਆਰੁਪ੍ਪਾ. ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਤਾਨਿ ਅਨਧਿਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਮਧਿਗਨ੍ਤੁਂ. ਨਿਰੋਧਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਕਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਨਿਰੋਧਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਭੂਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਮੁਦਾਗਤਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ. ਸਾ ਹਿ ‘‘ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਥਾ ਸਮਥਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾ, ਮੇਤ੍ਤਾਕਰੁਣਾਮੁਦਿਤਾਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੋ ਉਪੇਕ੍ਖਾਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰੋ, ਕਸਿਣਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੋ ਆਰੁਪ੍ਪਾ, ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੋ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਫਲਭੂਤਂ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਾਯ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਾ ਨਾਮ ਸਾਰਮ੍ਮਣਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਸੇਸਤੋ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਸਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਏਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾ, ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਧਾਤੂਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਾਪਗਤਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ’’ਤਿ. ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸਹਜਾਤਂ ਮਨਸਿਕਾਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ, ਨ ਆਵਜ੍ਜਨਮਨਸਿਕਾਰਂ. ਨ ਹੇਤ੍ਥ ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵੋ ਅਨੁਲੋਮਾਨਨ੍ਤਰਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ.
ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇਤਿ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਆਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਾਨਂ ਗਹਿਤਾਨਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਸ੍ਸ ਗਹਿਤਟ੍ਠਾਨੇ. ਦ੍ਵੀਹਿ ਬਲੇਹੀਤਿ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਬਲੇਹਿ. ਤਯੋ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਨ੍ਤਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ. ਸੋਲ਼ਸਹਿ ਞਾਣਚਰਿਯਾਹੀਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ, ਦੁਕ੍ਖਾ, ਅਨਤ੍ਤਾ, ਨਿਬ੍ਬਿਦਾ, ਵਿਰਾਗਾ, ਨਿਰੋਧਾ, ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਵਿਵਟ੍ਟਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ, ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੋ…ਪੇ… ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਇਮਾਹਿ ਸੋਲ਼ਸਹਿ ਞਾਣਚਰਿਯਾਹਿ. ਨਵਹਿ ਸਮਾਧਿਚਰਿਯਾਹੀਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿਆਦੀਹਿ ਨਵਹਿ ਸਮਾਧਿਚਰਿਯਾਹਿ. ਯੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਸੁ ਚਰਿਯਾਸੁ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਸੀਭਾਵੋ, ਸਾ ਵਸੀਭਾਵਤਾਪਞ੍ਞਾ. ਅਸ੍ਸਾ ਸਾ ਕਥਿਤਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾਤਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾ ਕਥਿਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੮੬੮-੮੬੯) ਤਂਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਞ੍ਚ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਮਹਾਟੀ. ੨.੮੬੮) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਵਲਞ੍ਜਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਅਰਿਯਵਿਹਾਰਵਸੇਨ ਵਿਹਰਣਸਮਾਪਤ੍ਤਿ. ਠਿਤਿਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਬਨ੍ਧਟ੍ਠਿਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਨ ਖਣਟ੍ਠਿਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਠਿਤਿਯਾਤਿ ਚਿਰਟ੍ਠਿਤਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਦ੍ਧਾਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋਤਿ ਏਤ੍ਤਕਂ ਕਾਲਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵੀਤਿਨਾਮੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਪਗੇਵ ਕਾਲਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ. ਰੂਪਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਵਸੇਨਾਤਿ ਕਮ੍ਮਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤੇਸੁ ਯਥਾਰਹਂ ਲਬ੍ਭਮਾਨਰੂਪਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਵਸੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਛਬ੍ਬਿਧਮ੍ਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਏਕਜ੍ਝਂ, ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਵਾ ਮਨਸਿਕਾਤਬ੍ਬਤੋ. ਲਕ੍ਖਣਵਚਨਞ੍ਹੇਤਂ ਯਥਾ ‘‘ਦਾਤਬ੍ਬਮੇਤਂ ਭੇਸਜ੍ਜਂ, ਯਦਿ ਮੇ ਬ੍ਯਾਧਿਤਾ ਸਿਯੁ’’ਨ੍ਤਿ.
੪੫੯. ਨੀਲਮ੍ਪਿ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤੀਤਿਆਦਿਨਾ ਨੀਲਾਦਿਗ੍ਗਹਣਮੁਖੇਨ ਤਂਵਣ੍ਣਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸਞ੍ਜਾਨਨਂ ਅਵੇਰਾਦਿਭਾਵਮਨਸਿਕਰਣਂ ਜੋਤਿਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਠਾਨੇ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਕਥਿਤਾ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਂ ਕਥਿਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ‘‘ਏਤ੍ਥ ਸੁਞ੍ਞਤਾ’’ਤਿ, ‘‘ਏਤ੍ਥ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਨ੍ਤਿ ‘‘ਇਧ ਅਞ੍ਞਂ ਅਭਿਨਵਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਵਚਨਂ. ਏਤਾਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਆਦਯੋ. ਏਕਨਾਮਕਾਤਿ ਏਕੇਕਨਾਮਕਾ, ਯੇ ਨਾਨਾਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਏਕੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ. ਚਤੁਨਾਮਕੋਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਆਦਿਨਾਮਕੋ. ਏਤਨ੍ਤਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ. ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਤਿ ਅਨੋਧਿਸੋ, ਓਧਿਸੋਪਿ ਵਾ ‘‘ਏਤ੍ਤਕਾ’’ਤਿ ਅਪਰਿਮਿਤਾ. ਅਸੇਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਸੁਭਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਵਿਯ ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਅਗ੍ਗਹਣਤੋ.
ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਕਿਞ੍ਚਨਂ ਹੋਤਿ, ਆਰਮ੍ਮਣਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਸ੍ਸ ਕਿਞ੍ਚਨਸ੍ਸ ਅਸੁਭਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਮ੍ਪਿ ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਸਬਿਮ੍ਬਂ ਵਿਯ ਵਿਗ੍ਗਹਂ ਕਿਞ੍ਚਨਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਨ ਤਥਾ ਇਮਸ੍ਸਾਤਿ. ਨਨੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਪਠਮਾਰੁਪ੍ਪਾਨਮ੍ਪਿ ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਭੂਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਯਂ ਪਨ ਪਠਮਾਰੁਪ੍ਪਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਯ ਨ ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਭੂਤਆਰਮ੍ਮਣਤਾਯ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ. ਭਵਤਿ ਏਤੇਨ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਅਭਿਧਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧਿ ਚਾਤਿ ਭਾਵੋ, ਅਤ੍ਤਾ. ਭਾਵ-ਸਦ੍ਦੋਪਿ ਅਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਭਾਵਪੋਸਪੁਗ੍ਗਲਾਦਿਸਙ੍ਖਾਤੇਨਾ’’ਤਿ. ਨੇਸਂ ਅਪ੍ਪਮਾਣਸਮਾਧਿਆਦੀਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ. ‘‘ਨਾਨਤਾ ਪਾਕਟਾਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਭੂਮਿਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਤ੍ਥੋ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਰਿਤ੍ਤਾਦਿਭਾਵੇਨ ਅਤੀਤਾਦਿਭਾਵੇਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾਦਿਭਾਵੇਨ ਚ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਭਾਵਤੋ.
ਏਤ੍ਤਕੋਤਿ ਰਾਗਾਦੀਹਿ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਤਾਯ ਏਤ੍ਤਕਪ੍ਪਮਾਣੋ, ਉਤ੍ਤਾਨੋ ਪਰਿਤ੍ਤਚੇਤਸੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਮ੍ਪਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਮੇਵ ਪਮਾਣਕਰਣਾਨਂ ਅਭਾਵੇਨਾਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਕੁਪ੍ਪਾਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਹਿ ਅਕੋਪਨੀਯਤਾਯ. ਕਿਞ੍ਚਤੀਤਿ ਕਤ੍ਤਰਿ ਪਠਿਤੋ ਧਾਤੁ ਮਦ੍ਦਨਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਿਞ੍ਚਤਿ ਮਦ੍ਦਤੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਯੋਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਕਿਰਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਸਮੂਹਾਦਿਘਨਵਸੇਨ ਸਕਿਚ੍ਚਪਰਿਚ੍ਛੇਦਤਾਯ ਚ ਸਵਿਗ੍ਗਹਾ ਵਿਯ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਗ੍ਗਾਹਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਤਾਯ ‘‘ਨਿਚ੍ਚਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸੁਖਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਘਨਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਗ੍ਗਾਹਂ ਵਿਧਮੇਨ੍ਤੀ ‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਘਨਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ. ਨ ਗਹਿਤਾਤਿ ਏਕਤ੍ਥਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਗਹਿਤਾ? ਸਾਤਿ ਸੁਞ੍ਞਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਆਦਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇਸੁ. ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨਪਿ ਏਕਤ੍ਥਾ, ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਭਾਵਸਰਸਤੋਵ. ਇਮਿਨਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨਾਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਤੋਤਿਆਦਿਨਾ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਲਦ੍ਧਪਰਿਯਾਯੇਨ. ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਠਾਨੇਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਦਿਸਦ੍ਦਪਵਤ੍ਤਿਹੇਤੁਤੋ ਅਞ੍ਞੇਨ ਹੇਤੁਨਾ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਤਿਸਦ੍ਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਏਤਸ੍ਸ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਇਮਿਨਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤਾਯ ਤਾਯ ਸਮਞ੍ਞਾਯ ਵੋਹਰਿਤਬ੍ਬਤਾਪਰਿਯਾਯੇਨ. ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨਮੁਖੇਨ ਵਟ੍ਟਵਸੇਨ ਉਟ੍ਠਿਤਦੇਸਨਂ ਅਰਹਤ੍ਤੇਨ ਕੂਟਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਯਥਾਨੁਸਨ੍ਧਿਨਾਵ ਦੇਸਨਂ ਨਿਟ੍ਠਪੇਸਿ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਵਿਭਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
ਮਹਾਵੇਦਲ੍ਲਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.