੫. ਚੂਲ਼ਯਮਕਵਗ੍ਗੋ

੧. ਸਾਲੇਯ੍ਯਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੩੯. ਮਹਾਜਨਕਾਯੇ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤੇਤਿ ਕੇਚਿ ‘‘ਪਹਂਸਨਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰਂ ਹਾਸੇਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ, ਕੇਚਿ ‘‘ਤਂ ਕੀਲ਼ਨਂ ਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਮਹਾਜਨਸਮੂਹੇ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤੇ. ਦੇਵਨਟਨ੍ਤਿ ਦਿਬ੍ਬਗਨ੍ਧਬ੍ਬਂ. ਕੁਸਲਂ ਕੁਸਲਨ੍ਤਿ ਵਚਨਂ ਉਪਾਦਾਯਾਤਿ ‘‘ਕਚ੍ਚਿ ਕੁਸਲਂ? ਆਮ ਕੁਸਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਪਟਿਵਚਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਕੁਸਲਵਾਦਿਤਾਯ ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਆਦਿਤੋ ਕੁਸਲਾਤਿ ਸਮਞ੍ਞਂ ਲਭਿਂਸੁ. ਤੇਸਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਇਸ੍ਸਰਾਤਿ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾ ਕੋਸਲਾ. ਕੋਸਲੇ ਜਾਤਾ. ਤੇਸਂ ਨਿਵਾਸੋਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸੋ ਪਦੇਸੋ ਕੋਸਲਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ.

ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਵਚਨਮ੍ਪਿ ‘‘ਮਹਤਾ…ਪੇ… ਤਦਵਸਰੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਵਿਸੇਸਂ ਨਿਵਿਟ੍ਠਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤੁਰਿਤਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ’’ਤਿ. ਮਹਤਾਤਿ ਗੁਣਮਹਤ੍ਤੇਨਪਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਮਹਤ੍ਤੇਨਪਿ ਮਹਤਾ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਮੂਹੇ ਕੇਚਿ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾਵਸੇਨ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤਥਾ ਕੇਚਿ ਸੀਲਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਕੇਚਿ ਸੀਲਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ ਗੁਣਮਹਤ੍ਤੇਨਪਿ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਮੂਹੋ ਮਹਾਤਿ. ਤਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਮਹਤ੍ਤਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਤਂ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਞ੍ਞਗਾਮਪਟਿਬਦ੍ਧਜੀਵਿਕਾਵਸੇਨ ਸਮੋਸਰਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਸਮੋਸਰਣਂ, ਗਾਮੋ ਨਿਵਾਸਗਾਮੋ. ਨ੍ਤਿ ਸਾਲਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਾਮਂ. ਵਿਹਾਰੋਤਿ ਭਗਵਤੋ ਵਿਹਰਣਟ੍ਠਾਨਂ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਸਾਲੇਯ੍ਯਕਸੁਤ੍ਤੇ. ਅਨਿਯਮਿਤੋਤਿ ਅਸੁਕਸ੍ਮਿਂ ਆਰਾਮੇ ਪਬ੍ਬਤੇ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਵਾਤਿ ਨ ਨਿਯਮਿਤੋ, ਸਰੂਪਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਨ ਨਿਯਮਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਨਿਯਮਿਤਤ੍ਤਾ. ਅਤ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿਸਿਦ੍ਧਮਤ੍ਥਂ ਪਰਿਕਪ੍ਪਨਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਨਸਣ੍ਡੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਆਹ, ਅਦ੍ਧਾ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਉਪਲਭਿਂਸੂਤਿ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ੧.੧.ਵੇਰਞ੍ਜਕਣ੍ਡਵਣ੍ਣਨਾ; ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੨੫੫; ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੩.੬੪) ਸਵਨਵਸੇਨ ਉਪਲਭਿਂਸੂਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੋਤਦ੍ਵਾਰ…ਪੇ… ਜਾਨਿਂਸੂ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਵਧਾਰਣਫਲਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਅਨ੍ਤੋਗਧਾਵਧਾਰਣਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਦਪੂਰਣਮਤ੍ਤੇ ਵਾ ਨਿਪਾਤੋ’’ਤਿ. ਅਵਧਾਰਣਤ੍ਥੇਤਿ ਪਨ ਇਮਿਨਾ ਇਟ੍ਠਤ੍ਥਾਵਧਾਰਣਤ੍ਥਂ ਖੋ-ਸਦ੍ਦਗ੍ਗਹਣਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਅਸ੍ਸੋਸੁ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਂ ਖੋ-ਸਦ੍ਦੇ ਗਹਿਤੇ ਤੇਨ ਫੁਲ੍ਲਿਤਮਣ੍ਡਿਤਵਿਭੂਸਿਤਂ ਵਿਯ ਹੋਨ੍ਤਂ ਪੂਰਿਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤੇਨ ਚ ਪੁਰਿਮਪਚ੍ਛਿਮਪਦਾਨਿ ਸਂਸਿਲਿਟ੍ਠਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਗ੍ਗਹਿਤੇਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਦਪੂਰਣੇਨ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਿਲਿਟ੍ਠਤਾਮਤ੍ਤਮੇਵਾ’’ਤਿ. ਮਤ੍ਤ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਿਸੇਸਨਿਵਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਅਨਤ੍ਥਨ੍ਤਰਦੀਪਨਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਏਵ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਨ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਿਲਿਟ੍ਠਤਾਯ ਏਕਨ੍ਤਿਕਤਂ. ਸਾਲਾਯਂ ਜਾਤਾ ਸਂਵਡ੍ਢਕਾ ਸਾਲੇਯ੍ਯਕਾ ਯਥਾ ‘‘ਕਤ੍ਤੇਯ੍ਯਕਾ ਉਬ੍ਭੇਯ੍ਯਕਾ’’ਤਿ.

ਸਮਿਤਪਾਪਤ੍ਤਾਤਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਸਵਾਸਨਂ ਸਮਿਤਪਾਪਤ੍ਤਾ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਬਾਹਿਰਕਵੀਤਰਾਗਸੇਕ੍ਖਾਸੇਕ੍ਖਪਾਪਸਮਨਤੋ ਭਗਵਤੋ ਪਾਪਸਮਨਂ ਵਿਸੇਸਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਨੇਕਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਨਿਪਾਤਾਨਂ ਇਧ ਅਨੁਸ੍ਸਵਤ੍ਥੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਖਲੂਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸਵਨਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ’’ਤਿ. ਆਲਪਨਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਿਯਾਲਾਪਵਚਨਂ. ਪਿਯਸਮੁਦਾਹਾਰਾ ਹੇਤੇ ‘‘ਭੋ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਦੇਵਾਨਂਪਿਯਾ’’ਤਿ ਵਾ. ਗੋਤ੍ਤਵਸੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਂ ਤਾਯਤੀਤਿ ਗੋਤ੍ਤਂ. ਗੋਤਮੋਤਿ ਹਿ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਅਭਿਧਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧਿਞ੍ਚ ਏਕਂਸਿਕਵਿਸਯਤਾਯ ਤਾਯਤਿ ਰਕ੍ਖਤੀਤਿ ਗੋਤਮਗੋਤ੍ਤਂ. ਯਥਾ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਿ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤੇਨ ਅਤ੍ਥੇਨ ਵਿਨਾ ਨ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਏਵਂ ਅਭਿਧਾਨਂ ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਭੂਤੇਨ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋ ਤਾਨਿ ਤਾਯਤਿ ਰਕ੍ਖਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੋ ਪਨ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਞ੍ਞਕੁਲਪਰਮ੍ਪਰਾਸਾਧਾਰਣਂ ਤਸ੍ਸ ਕੁਲਸ੍ਸ ਆਦਿਪੁਰਿਸਸਮੁਦਾਗਤਂ ਤਂਕੁਲਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਸਾਧਾਰਣਂ ਸਾਮਞ੍ਞਰੂਪਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਉਚ੍ਚਾਕੁਲਪਰਿਦੀਪਨਂ ਉਦਿਤੋਦਿਤਵਿਪੁਲਖਤ੍ਤਿਯਕੁਲਵਿਭਾਵਨਤੋ. ਸਬ੍ਬਖਤ੍ਤਿਯਾਨਞ੍ਹਿ ਆਦਿਭੂਤਮਹਾਸਮ੍ਮਤਮਹਾਰਾਜਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਂ ਉਲ਼ਾਰਤਮਂ ਸਕ੍ਯਰਾਜਕੁਲਂ. ਕੇਨਚਿ ਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞੇਨਾਤਿ ਞਾਤਿਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਭੋਗਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਾਦਿਨਾ ਕੇਨਚਿਪਿ ਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞੇਨ ਪਰਿਹਾਨਿਯਾ ਅਨਭਿਭੂਤੋ ਅਨਜ੍ਝੋਤ੍ਥਟੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਕਦਾਚਿਪਿ ਤਸ੍ਸ ਕੁਲਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਾਭਾਵੋ, ਅਭਿਨਿਕ੍ਖਮਨਕਾਲੇ ਚ ਤਤੋ ਸਮਿਦ੍ਧਤਮਭਾਵੋ ਲੋਕੇ ਪਾਕਟੋ ਪਞ੍ਞਾਤੋਤਿ. ਸਕ੍ਯਕੁਲਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਤਿ ਇਦਂ ਵਚਨਂ ਭਗਵਤੋ ਸਦ੍ਧਾਪਬ੍ਬਜਿਤਭਾਵਦੀਪਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਞਾਤਿਪਰਿਵਟ੍ਟਂ ਮਹਨ੍ਤਞ੍ਚ ਭੋਗਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਪਹਾਯ ਪਬ੍ਬਜਿਤਭਾਵਦੀਪਨਤੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਸਮਣੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਰਿਕ੍ਖਕਜਨੇਹਿ ਭਗਵਤੋ ਬਹੁਮਤਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਸਮਿਤਪਾਪਤਾਦੀਪਨਤੋ, ਗੋਤਮੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਲੋਕਿਯਜਨੇਹਿ ਉਲ਼ਾਰਤਮਕੁਲੀਨਤਾਦੀਪਨਤੋ.

ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਭਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਇਤ੍ਥਮ੍ਭੂਤਾਖ੍ਯਾਨੇ, ਤਂਯੋਗਤੋ ਪਨ ‘‘ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮ’’ਨ੍ਤਿ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ ਸਾਮਿਅਤ੍ਥੇਪਿ ਸਮਾਨਂ ਇਤ੍ਥਮ੍ਭੂਤਯੋਗਦੀਪਨਤੋ ‘‘ਇਤ੍ਥਮ੍ਭੂਤਾਖ੍ਯਾਨਤ੍ਥੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਖੋ ਪਨ ਭੋਤੋ ਗੋਤਮਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਕਲ੍ਯਾਣੋਤਿ ਭਦ੍ਦਕੋ. ਸਾ ਚਸ੍ਸ ਕਲ੍ਯਾਣਤਾ ਉਲ਼ਾਰਵਿਸਯਤਾਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਲ੍ਯਾਣਗੁਣਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ’’ਤਿ. ਤਂਵਿਸਯਤਾ ਹੇਤ੍ਥ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮੋ. ਸੇਟ੍ਠੋਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ ਯਥਾ ‘‘ਭਗਵਾਤਿ ਵਚਨਂ ਸੇਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧.ਵੇਰਞ੍ਜਕਣ੍ਡਵਣ੍ਣਨਾ; ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੧੪੨; ਉਦਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧; ਇਤਿਵੁ. ਅਟ੍ਠ. ਨਿਦਾਨਵਣ੍ਣਨਾ; ਮਹਾਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੫੦). ‘‘ਭਗਵਾ ਅਰਹ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਗੁਣਾਨਂ ਸਂਕਿਤ੍ਤਨਤੋ ਸਂਸਦ੍ਦਨਤੋ ਚ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਵਣ੍ਣੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਿਤ੍ਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਿਪਰਿਯਾਯੋਪਿ ਹਿ ਸਦ੍ਦ-ਸਦ੍ਦੋ ਯਥਾ ਤਂ ‘‘ਉਲ਼ਾਰਸਦ੍ਦਾ ਇਸਯੋ ਗੁਣਵਨ੍ਤੋ ਤਪਸ੍ਸਿਨੋ’’ਤਿ. ਥੁਤਿਘੋਸੋਤਿ ਅਭਿਤ੍ਥਵੁਦਾਹਾਰੋ. ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖਾਭਾਵੇਨ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਤਾਯ ਚ ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ.

ਸੋ ਭਗਵਾਤਿ ਯੋ ਸੋ ਸਮਤਿਂਸ ਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸੇ ਭਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਦੇਵਾਨਂ ਅਤਿਦੇਵੋ ਸਕ੍ਕਾਨਂ ਅਤਿਸਕ੍ਕੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਅਤਿਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕਨਾਥੋ ਭਾਗ੍ਯਵਨ੍ਤਤਾਦੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਭਗਵਾਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ, ਸੋ ਭਗਵਾ. ‘‘ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਹਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥੁ ਨਾਮਕਿਤ੍ਤਨਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਭਗਵਾਤਿ ਨੇਤਂ ਨਾਮਂ ਮਾਤਰਾ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ (ਮਹਾਨਿ. ੧੪੯, ੧੯੮, ੨੧੦; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੨). ਪਰਤੋ ਪਨ ‘‘ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਗੁਣਕਿਤ੍ਤਨਮੇਵ. ਏਵਂ ‘‘ਅਰਹ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਹਿ ਪਦੇਹਿ ਯੇ ਸਦੇਵਕੇ ਲੋਕੇ ਅਤਿਵਿਯ ਪਞ੍ਞਾਤਾ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣਾ, ਤੇ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਤੋ ਵਿਭਾਵਿਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਇਤਿਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਤਿਪਿ ਅਰਹਂ, ਇਤਿਪਿ ਸਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ…ਪੇ… ਇਤਿਪਿ ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਇਤਿਪੇਤਂ ਭੂਤਂ, ਇਤਿਪੇਤਂ ਤਚ੍ਛ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੬) ਵਿਯ ਹਿ ਇਧ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਆਸਨ੍ਨਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਾਰਣਤ੍ਥੋ, ਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨਤ੍ਥੋ ਤੇਨ ਤੇਸਂ ਗੁਣਾਨਂ ਬਹੁਭਾਵਦੀਪਨਤੋ. ਤਾਨਿ ਗੁਣਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਕਾਰਣਾਨਿ ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਵਿਞ੍ਞੁਜਾਤਿਕਾਨਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਿ ਏਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਚ ਇਮਿਨਾ ਚ ਕਾਰਣੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਤੋ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਰਹ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਂ. ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਅਤ੍ਥਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਤਤੋ ਏਵ ਤਂਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਮਹਾਟੀ. ੧.੧੩੦) ਵੁਤ੍ਤੋ ‘‘ਆਰਕਾਤਿ ਅਰਹਂ ਸੁਵਿਦੂਰਭਾਵਤੋ, ਆਰਕਾਤਿ ਅਰਹਂ ਆਸਨ੍ਨਭਾਵਤੋ, ਰਹਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ, ਸਯਞ੍ਚ ਅਰਹਿਤਬ੍ਬਤੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਏਤਸ੍ਸ ਰਹੋਗਮਨਂ ਗਤੀਸੁ ਪਚ੍ਚਾਜਾਤਿ, ਪਾਸਂਸਭਾਵਤੋ ਵਾ ਅਰਹ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ‘‘ਅਰਹ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਂ ਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਭਵਨ੍ਤਿ ਚੇਤ੍ਥ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਮਹਾਟੀ. ੧.੧੩੦; ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ੧.ਵੇਰਞ੍ਜਕਣ੍ਡਵਣ੍ਣਨਾ) –

‘‘ਸਮ੍ਮਾ ਨਪ੍ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਨਿਹੀਨਾਸਯਾ ਨਰਾ;

ਆਰਕਾ ਤੇਹਿ ਭਗਵਾ, ਦੂਰੇ ਤੇਨਾਰਹਂ ਮਤੋ.

ਯੇ ਸਮ੍ਮਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸੁਪ੍ਪਣੀਤਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਾ;

ਭਗਵਾ ਤੇਹਿ ਆਸਨ੍ਨੋ, ਤੇਨਾਪਿ ਅਰਹਂ ਜਿਨੋ.

ਪਾਪਧਮ੍ਮਾ ਰਹਾ ਨਾਮ, ਸਾਧੂਹਿ ਰਹਿਤਬ੍ਬਤੋ;

ਤੇਸਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ, ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਮਤੋ.

ਯੇ ਸਚ੍ਛਿਕਤਸਦ੍ਧਮ੍ਮਾ, ਅਰਿਯਾ ਸੁਦ੍ਧਗੋਚਰਾ;

ਨ ਤੇਹਿ ਰਹਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਨਾਥੋ ਤੇਨਾਰਹਂ ਮਤੋ.

ਰਹੋ ਵਾ ਗਮਨਂ ਯਸ੍ਸ, ਸਂਸਾਰੇ ਨਤ੍ਥਿ ਸਬ੍ਬਸੋ;

ਪਹੀਨਜਾਤਿਮਰਣੋ, ਅਰਹਂ ਸੁਗਤੋ ਮਤੋ.

ਗੁਣੇਹਿ ਸਦਿਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯਸ੍ਮਾ ਲੋਕੇ ਸਦੇਵਕੇ;

ਤਸ੍ਮਾ ਪਾਸਂਸਿਯਤ੍ਤਾਪਿ, ਅਰਹਂ ਦ੍ਵਿਪਦੁਤ੍ਤਮੋ.

ਆਰਕਾ ਮਨ੍ਦਬੁਦ੍ਧੀਨਂ, ਆਸਨ੍ਨਾ ਚ ਵਿਜਾਨਤਂ;

ਰਹਾਨਂ ਸੁਪ੍ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ, ਵਿਦੂਨਮਰਹੇਯ੍ਯਤੋ;

ਭਵੇਸੁ ਚ ਰਹਾਭਾਵਾ, ਪਾਸਂਸਾ ਅਰਹਂ ਜਿਨੋ’’ਤਿ.

ਸੁਨ੍ਦਰਨ੍ਤਿ ਭਦ੍ਦਕਂ. ਤਞ੍ਚ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹਿਤਸੁਖਾਵਹਭਾਵੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤ੍ਥਾਵਹਂ ਸੁਖਾਵਹ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਾਵਹਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਪਰਮਤ੍ਥਸਞ੍ਹਿਤਹਿਤਾਵਹਂ. ਸੁਖਾਵਹਨ੍ਤਿ ਤਪ੍ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤਿਵਿਧਸੁਖਾਵਹਂ. ਤਥਾਰੂਪਾਨਨ੍ਤਿ ਤਾਦਿਸਾਨਂ. ਯਾਦਿਸੇਹਿ ਪਨ ਗੁਣੇਹਿ ਭਗਵਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਤੇਹਿ ਚਤੁਪ੍ਪਮਾਣਿਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਥਾਪਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਾਯ ਪਸਾਦਨੀਯੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਨੇਕੇਹਿਪੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾਭੂਤ…ਪੇ… ਅਰਹਤਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਮਾਣਾਨਂ ਲੂਖਪ੍ਪਮਾਣਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਭਗਵਤੋ ਪਸਾਦਾਵਹਤਮਾਹ, ਇਤਰੇਨ ਇਤਰੇਸਂ. ਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿਸਾਧੁ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕੋਸਿਯਸਕੁਣਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਕਥੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਕਂ ਪਦਮ੍ਪਿ ਸੋਤੁਂ ਲਭਿਸ੍ਸਾਮ, ਸਾਧੁਤਰਂਯੇਵ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਣ੍ਡੂਕਦੇਵਪੁਤ੍ਤਵਤ੍ਥੁ ਕਥੇਤਬ੍ਬਂ.

ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਗਾਰਿਕਪੁਚ੍ਛਾ ਆਗਤਾਤਿ ਇਦਂ ਯੇਭੁਯ੍ਯਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਹਿ ਅਗਾਰਿਕਾ ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਅਨਗਾਰਿਕਪੁਚ੍ਛਾਯਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਯਥਾ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਤ੍ਥੁ ਤੇਸਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕਾਨਂ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਸਂਖਿਤ੍ਤਰੁਚਿਤਾਯ ਸਙ੍ਖੇਪਦੇਸਨਾ, ਤਾਯ ਅਤ੍ਥਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰਦੇਸਨਂ ਆਯਾਚਨ੍ਤਿ, ਸਾ ਚ ਨੇਸਂ ਸਂਖਿਤ੍ਤਰੁਚਿਤਾ ਪਣ੍ਡਿਤਮਾਨਿਤਾਯ, ਸੋ ਚ ਮਾਨੋ ਯਥਾਦੇਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਜਾਨਨ੍ਤੇ ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ, ਇਤਿ ਭਗਵਾ ਤੇਸਂ ਮਾਨਨਿਗ੍ਗਹਵਿਧਿਂ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨੇਵ ਪਞ੍ਹਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸਿ, ਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਦੇਸਨਾਯ ਅਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਥਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਣ੍ਡਿਤਮਾਨਿਕਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਮਂ ਤੁਮ੍ਹੇ ਯਾਚਥ, ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਨ ਜਾਨਿਤ੍ਥਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

੪੪੦. ‘‘ਏਕਵਿਧੇਨ ਞਾਣਵਤ੍ਥੁ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਵਿਭ. ੭੫੧) ਵਿਯ ਕੋਟ੍ਠਾਸਤ੍ਥੋ ਵਿਧ-ਸਦ੍ਦੋ, ਸੋ ਚ ਵਿਭਤ੍ਤਿਵਚਨਵਿਪਲ੍ਲਾਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤੇ ਕਰਣਵਚਨਵਸੇਨ ‘‘ਤਿਵਿਧ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਤ੍ਥੋ ਪਨ ਕਰਣਪੁਥੁਵਚਨਵਸੇਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਿਵਿਧਨ੍ਤਿ ਤੀਹਿ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਹੀ’’ਤਿ. ਪਕਾਰਤ੍ਥੋ ਵਾ ਵਿਧ-ਸਦ੍ਦੋ, ਪਕਾਰਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯੇਵ ਲਬ੍ਭਮਾਨਂ ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞਂ, ਕਾਯਦ੍ਵਾਰਿਕਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞਂ ਵਾ ਉਪਾਦਾਯ ਏਕਤ੍ਤਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਿਵਿਧ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਕਾਰਭੇਦੇ ਪਨ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤੇ ‘‘ਤਿਵਿਧਾ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਕਾਯੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਾਯੋਤਿ ਚੋਪਨਕਾਯੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਸੋ ਚ ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਯ ਦ੍ਵਾਰਭੂਤੋ ਤੇਨ ਵਿਨਾ ਤਸ੍ਸਾ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਕਾਯੇਨਾਤਿ ਚ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਕਰਣਵਚਨਂ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਹਿ ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਸਙ੍ਖਾਤਚੇਤਨਾਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਸਾ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਸਾ ਪਟ੍ਠਾਨੇ ਆਗਤੇਸੁ ਚਤੁਵੀਸਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਏਕੇਨਪਿ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਚੇਤਨਾਯ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਪਨ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯ ਕਾਯਕਮ੍ਮਸਞ੍ਞਿਤਾਯ ਚੇਤਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਤੇਨ ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਲਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ਤਸ੍ਸਾ ਕਾਰਣਂ ਵਿਯ ਚ ਸਬ੍ਬੋਹਾਰਮਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇਨਾਤਿ ਵਾ ਕਾਯੇਨ ਦ੍ਵਾਰਭੂਤੇਨ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰਭੂਤੇਨਾਤਿ ਤਂ ਇਤ੍ਥਮ੍ਭੂਤਲਕ੍ਖਣੇ ਕਰਣਵਚਨਂ. ਅਧਮ੍ਮਂ ਚਰਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾ, ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਾ ਚੇਤਨਾ. ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਪਨ ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨੋ ਪਯੋਗੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਧਮ੍ਮਤੋ ਅਨਪੇਤਾਤਿ ਧਮ੍ਮਾ, ਨ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਅਧਮ੍ਮਾ, ਅਧਮ੍ਮਾ ਚ ਸਾ ਚਰਿਯਾ ਚਾਤਿ ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾ. ਪਚ੍ਚਨੀਕਸਮਨਟ੍ਠੇਨ ਸਮਂ, ਸਮਾਨਂ ਸਦਿਸਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਾ ਸਮਂ, ਸੁਚਰਿਤਂ. ਸਮਤੋ ਵਿਗਤਂ, ਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਵਾ ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਸਮਂ, ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ. ਸਾ ਏਵ ਵਿਸਮਾ ਚਰਿਯਾਤਿ ਵਿਸਮਚਰਿਯਾ. ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕਪਦੇਸੂਤਿ ‘‘ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਵਾਚਾਯ ਅਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਵਿਸਮਚਰਿਯਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਉਦ੍ਦੇਸਨਿਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਆਗਤੇਸੁ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਕਣ੍ਹਪਦੇਸੁ – ‘‘ਤਿਵਿਧਂ ਖੋ ਗਹਪਤਯੋ ਕਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਸਮਚਰਿਯਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਉਦ੍ਦੇਸਨਿਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਆਗਤੇਸੁ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਸੁਕ੍ਕਪਦੇਸੁ ਚ.

ਰੋਦੇਤਿ ਕੁਰੂਰਕਮ੍ਮਨ੍ਤਤਾਯ ਪਰਪਟਿਬਦ੍ਧੇ ਸਤ੍ਤੇ ਅਸ੍ਸੂਨਿ ਮੋਚੇਤੀਤਿ ਰੁਦ੍ਦੋ, ਸੋ ਏਵ ਲੁਦ੍ਦੋ ਰ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਲ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਕਕ੍ਖਲ਼ੋਤਿ ਲੁਦ੍ਦੋ. ਦਾਰੁਣੋਤਿ ਫਰੁਸੋ. ਸਾਹਸਿਕੋਤਿ ਸਾਹਸ੍ਸਕਾਰੀ. ਸਚੇਪਿ ਨ ਲਿਪ੍ਪਨ੍ਤਿ. ਤਥਾਵਿਧੋ ਪਰੇਸਂ ਘਾਤਨਸੀਲੋ ਲੋਹਿਤਪਾਣੀਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਯਥਾ ਦਾਨਸੀਲੋ ਪਰੇਸਂ ਦਾਨਤ੍ਥਂ ਅਧੋਤਹਤ੍ਥੋਪਿ ‘‘ਪਯਤਪਾਣੀ’’ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਹਰਣਂ ਪਹਾਰਦਾਨਮਤ੍ਤਂ ਹਤਂ, ਪਵੁਦ੍ਧਂ ਪਹਰਣਂ ਪਰਸ੍ਸ ਮਾਰਣਂ ਪਹਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਹਤੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਵਿਟ੍ਠੋਤਿ ਅਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠੋ ਪਸੁਤੋ.

ਯਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ‘‘ਪਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਸਾਮਿਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਤਂ ਸਾਪਤੇਯ੍ਯਂ. ਯਞ੍ਹਿ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਗਹਿਤਂ, ਤਂ ਤੇਨੇਵ ਸਾਮਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਪਕਾਸਿਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਕ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਰਸ੍ਸਪਰਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਨ੍ਤਿ ਵਾ ਏਕਮੇਵੇਤਂ ਸਮਾਸਪਦਂ, ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਰਸਨ੍ਤਕਂ ਵਿਸੇਸਤੋ ਪਰਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਂ ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਹਿ ਪਰੇਹੀਤਿ ਯੇਸਂ ਸਨ੍ਤਕਂ, ਤੇਹਿ. ਯਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਪੁਰਿਸੋ ‘‘ਥੇਨੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਂ ਥੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਵਹਰਣਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਥੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤੇਨ, ਨ ਵਿਸ੍ਸਾਸਤਾਵਕਾਲਿਕਾਦਿਵਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਮਤੇ ਵਾਤਿ ਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਵੁਤ੍ਤਵਿਕਪ੍ਪਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਦਿਭਾਵਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਏਤੇਨੁਪਾਯੇਨਾਤਿ ਯਂ ਮਾਤਰਿ ਮਤਾਯ, ਨਟ੍ਠਾਯ ਵਾ ਪਿਤਾ ਰਕ੍ਖਤਿ, ਸਾ ਪਿਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾ. ਯਂ ਉਭੋਸੁ ਅਸਨ੍ਤੇਸੁ ਭਾਤਾ ਰਕ੍ਖਤਿ, ਸਾ ਭਾਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾਤਿ ਏਵਮਾਦਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਸਭਾਗਕੁਲਾਨੀਤਿ ਆਵਾਹਕਿਰਿਯਾਯ ਸਭਾਗਾਨਿ ਕੁਲਾਨਿ. ਦਸ੍ਸੁਕਵਿਧਿਂ ਵਾ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਠਪਿਤਦਣ੍ਡਾਰਾਜਾਦੀਹਿ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸੁਤ੍ਤੇ (ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੮੯) ‘‘ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਅਗਮਨੀਯਟ੍ਠਾਨਵੀਤਿਕ੍ਕਮਚੇਤਨਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ.

ਹਤ੍ਥਪਾਦਾਦਿਹੇਤੂਤਿ ਹਤ੍ਥਪਾਦਾਦਿਭੇਦਨਹੇਤੁ. ਧਨਹੇਤੂਤਿ ਧਨਸ੍ਸ ਲਾਭਹੇਤੁ ਜਾਨਿਹੇਤੁ ਚ. ਲਾਭੋਤਿ ਘਾਸਚ੍ਛਾਦਨਾਨਿ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਲਾਭੋ. ਕਿਞ੍ਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿਮਤ੍ਤਕਂ ਆਮਿਸਜਾਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਂ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਜਾਨਨ੍ਤੋਯੇਵਾਤਿ ਮੁਸਾਭਾਵਂ ਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਨੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਏਵ.

ਅਣ੍ਡਕਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਰੁਕ੍ਖੇ ਅਣ੍ਡਸਦਿਸਾ ਗਣ੍ਠਿਯੋ. ਯਥਾ ਥਦ੍ਧਾ ਵਿਸਮਾ ਦੁਬ੍ਬਿਨੀਤਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਖੁਂਸਨਵਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਵਾਚਾਪਿ ਹਿ ‘‘ਅਣ੍ਡਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਥਾ ਸਦੋਸੇ ਰੁਕ੍ਖੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਕਕ੍ਕਸਾਤਿ ਫਰੁਸਾ ਏਵ, ਸੋ ਪਨਸ੍ਸਾ ਕਕ੍ਕਸਭਾਵੋ ਬ੍ਯਾਪਾਦਨਿਮਿਤ੍ਤਤਾਯ ਤਤੋ ਪੂਤਿਕਾਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਥਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਕਟੁਕਾਤਿ ਅਨਿਟ੍ਠਾ. ਅਮਨਾਪਾਤਿ ਨ ਮਨਵਡ੍ਢਨੀ, ਤਤੋ ਏਵ ਦੋਸਜਨਨੀ, ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਦੋਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਿਕਾ. ਮਮ੍ਮੇਸੂਤਿ ਘਟ੍ਟਨੇਨ ਦੁਕ੍ਖੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਮਮ੍ਮਸਦਿਸੇਸੁ ਜਾਤਿਆਦੀਸੁ. ਲਗ੍ਗਨਕਾਰੀਤਿ ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਵਦਾਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਲਗ੍ਗਨਕਾਰੀ, ਨ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਵਸੇਨ. ਕੋਧਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨਾ ਤਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭਾਵਤੋ. ਸਦੋਸਵਾਚਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਦੋਸਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਸਦੋਸਵਾਚਾਯ ਵੇਵਚਨਾਨਿ.

ਅਕਾਲੇਨਾਤਿ ਅਯੁਤ੍ਤਕਾਲੇਨ. ਅਕਾਰਣਨਿਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਨਿਪ੍ਫਲਂ. ਫਲਞ੍ਹਿ ਕਾਰਣਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਤਦਵਿਨਾਭਾਵਤੋ. ਅਕਾਰਣਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਨਿਪ੍ਫਲਂ, ਸਮ੍ਫਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਸਭਾਵਵਤ੍ਤਾਤਿ ਅਯਾਥਾਵਵਾਦੀ. ਅਸਂਵਰਵਿਨਯਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਂਵਰਵਿਨਯਰਹਿਤਸ੍ਸ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੁਣਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਨ ਸਂਵਰਵਿਨਯਾਵਹਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤਾ. ਹਦਯਮਞ੍ਜੂਸਾਯਂ ਨਿਧੇਤੁਨ੍ਤਿ ਅਹਿਤਸਂਹਿਤਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਪ੍ਪਵਿਸੇਤ੍ਵਾ ਨਿਧੇਤੁਂ. ਅਯੁਤ੍ਤਕਾਲੇਤਿ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਨ੍ਤੇਨ ਯੋ ਅਤ੍ਥੋ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਚ੍ਛਾ ਤਸ੍ਸ ਅਕਾਲੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਯੁਤ੍ਤਕਾਲੇ ਵਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਅਨਪਦੇਸਨ੍ਤਿ ਭਗਵਤਾ ਅਸੁਕਸੁਤ੍ਤੇ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਾਪਦੇਸਵਿਰਹਿਤਂ. ਅਪਰਿਚ੍ਛੇਦਨ੍ਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਰਹਿਤਂ. ਯਥਾ ਪਨ ਵਾਚਾ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਰਹਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੁਤ੍ਤਂ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ ਅਨੁਯੋਗਂ. ਬਾਹਿਰਕਥਂਯੇਵਾਤਿ ਯਂ ਸੁਤ੍ਤਂ, ਜਾਤਕਂ ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਸਰੀਰਭੂਤਂ ਕਥਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਬਹਿਭੂਤਂਯੇਵ ਕਥਂ. ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਵਿਰੁਲ਼੍ਹਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ. ਪਵੇਣਿਜਾਤਕਾਵਾਤਿ ਅਨੁਜਾਤਪਾਰੋਹਮੂਲਾਨਿਯੇਵ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ. ਆਹਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਅਨੁਯੋਗਉਪਮਾਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨ ਤਦਨੁਪਯੋਗਿਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ. ਜਾਨਾਪੇਤੁਨ੍ਤਿ ਏਤਦਤ੍ਥਮਿਦਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਜਾਨਾਪੇਤੁਂ ਯੋ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਕਥੇਤੁਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤਥਾਰੂਪਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਸ੍ਸ ਬਹੁਮ੍ਪਿ ਕਥੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਨ ਅਤ੍ਥਨਿਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਨ ਹਿਤਾਵਹਂ.

ਅਭਿਜ੍ਝਾਯਨਂ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਪਰਸਨ੍ਤਕਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਅਭਿਜ੍ਝਾਯ ਓਲੋਕੇਤਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਭਿਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤੋ ਵਾ ਅਭਿਜ੍ਝਾਯਿਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਠਿਤਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਅਭਿਜ੍ਝਾਯਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਭਿਜ੍ਝਾਯ ਓਲੋਕੇਤਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਕਮ੍ਮਪਥਭੇਦੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਕੇਵਲਂ ਲੋਭਮਤ੍ਤੋਵ ਹੋਤਿ ਪਰਿਣਾਮਨਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਯਥਾ ਪਨ ਕਮ੍ਮਪਥਭੇਦੋ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਦਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਰਿਣਾਮੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕਭਾਵੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਯ੍ਹ ਨਾਮੇਤਿ.

ਵਿਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦੇਨ ਵਿਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਾਦਿਤਚਿਤ੍ਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪੂਤਿਭੂਤਚਿਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਹਿ ਵਿਸਂ ਵਿਯ ਲੋਹਿਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪੂਤਿਭਾਵਂ ਜਨੇਤਿ. ਦੋਸੇਨ ਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋਤਿ ਵਿਸੇਨ ਵਿਯ ਸਪ੍ਪਿਆਦਿਕੋਪੇਨ ਦੂਸਿਤਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ. ਘਾਤੀਯਨ੍ਤੂਤਿ ਹਨੀਯਨ੍ਤੁ. ਵਧਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੂਤਿ ਮਰਣਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੁ. ਮਾ ਵਾ ਅਹੇਸੁਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਨ ਹੋਨ੍ਤੁ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕਿਞ੍ਚਿਪਿ ਮਾ ਅਹੇਸੁ’’ਨ੍ਤਿ, ਅਨਵਸੇਸਵਿਨਾਸਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਹਞ੍ਞਨ੍ਤੂਤਿ ਆਦਿਚਿਨ੍ਤਨੇਨੇਵਾਤਿ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਵਿਨਾਸਚਿਨ੍ਤਾਯ ਏਵ.

ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋਤਿ ਅਯੋਨਿਸੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਦਿਟ੍ਠਿਕੋ. ਸੋ ਚ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਕੁਸਲਪਟਿਪਕ੍ਖਦਿਟ੍ਠਿਕੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਕੁਸਲਦਸ੍ਸਨੋ’’ਤਿ. ਵਿਪਲ੍ਲਤ੍ਥਦਸ੍ਸਨੋਤਿ ਧਮ੍ਮਤਾਯ ਵਿਪਰਿਯਾਸਗ੍ਗਾਹੀ. ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਸੀਸੇਨ ਦਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਦਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਫਲਾਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤੀ’’ਤਿ. ਦਿਨ੍ਨਂ ਪਨ ਅਨ੍ਨਾਦਿਵਤ੍ਥੁਂ ਕਥਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ‘‘ਯਿਟ੍ਠਂ ਹੁਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ. ਮਹਾਯਾਗੋਤਿ ਸਬ੍ਬਸਾਧਾਰਣਂ ਮਹਾਦਾਨਂ. ਪਹੇਣਕਸਕ੍ਕਾਰੋਤਿ ਪਾਹੁਨਕਾਨਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਸਕ੍ਕਾਰੋ. ਫਲਨ੍ਤਿ ਆਨਿਸਂਸਫਲਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਫਲਞ੍ਚ. ਵਿਪਾਕੋਤਿ ਸਦਿਸਂ ਫਲਂ. ਪਰਲੋਕੇ ਠਿਤਸ੍ਸ ਅਯਂ ਲੋਕੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਪਰਲੋਕੇ ਠਿਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਲਦ੍ਧਬ੍ਬੋ ਅਯਂ ਲੋਕੋ ਨ ਹੋਤਿ. ਇਧਲੋਕੇ ਠਿਤਸ੍ਸਪਿ ਪਰਲੋਕੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਇਧਲੋਕੇ ਠਿਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਲਦ੍ਧਬ੍ਬੋ ਪਰਲੋਕੋ ਨ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਮਾਹ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਇਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਭਵਯੋਨਿਗਤਿਆਦੀਸੁ ਠਿਤਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਨਿਰੁਦਯਵਿਨਾਸਵਸੇਨ ਵਿਨਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਫਲਾਭਾਵਵਸੇਨਾਤਿ ਮਾਤਾਪਿਤੂਸੁ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਤ੍ਤੀਨਂ ਫਲਸ੍ਸ ਅਭਾਵਵਸੇਨ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਮਾਤਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਪਿਤਾ’’ਤਿ ਵਦਤਿ, ਨ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ, ਨਾਪਿ ਤੇਸੁ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਤ੍ਤੀਨਂ ਅਭਾਵਵਸੇਨ ਤੇਸਂ ਲੋਕਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤ੍ਤਾ. ਬੁਬ੍ਬੁਲ਼ਕਸ੍ਸ ਵਿਯ ਇਮੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਨਾਮ ਕੇਵਲੋਵ, ਨ ਚਵਿਤ੍ਵਾ ਆਗਮਨਪੁਬ੍ਬਕੋਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਵਿਤ੍ਵਾ ਉਪਪਜ੍ਜਨਕਸਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵਦਤੀ’’ਤਿ. ਸਮਣੇਨ ਨਾਮ ਯਾਥਾਵਤੋ ਜਾਨਨ੍ਤੇਨ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਕਥੇਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਞਤੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਹੋਪੁਰਿਸਿਕਾ ਨਾਮ ਸਿਯਾ, ਕਿਂ ਪਰੋ ਪਰਸ੍ਸ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਥਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮ੍ਪਾਦਨਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਵਸਰੋ ਏਵ ਨਤ੍ਥਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਯੇ ਇਮਞ੍ਚ…ਪੇ… ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਤਿ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਬ੍ਯਪਦੇਸੇਨ. ਦਸਵਤ੍ਥੁਕਾਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਾਨਿ ਦਸ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਦਸਵਤ੍ਥੁਕਾ.

੪੪੧. ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਦਯੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਕਾਸਿਤਤ੍ਤਾ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਾਯੇਵ.

੪੪੨. ਸਹ ਬ੍ਯਯਤਿ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਸਹਬ੍ਯੋ, ਸਹਵਤ੍ਤਨਕੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਸਹਬ੍ਯਤਾ, ਸਹਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਹਭਾਵਂ ਉਪਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਕਾਯੋ ਸਮੂਹੋਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯੋ, ਤਪ੍ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤਾਯ ਤਤ੍ਥ ਗਤਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯਿਕਾ. ਕਾਮਂ ਚੇਤਾਯ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਿਕਾਯਸ੍ਸ ਸਮਞ੍ਞਾਯ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ‘‘ਆਭਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਨ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਭੂਮਿਕਾਦੀਨਂ ਉਪਰਿ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਗੋਬਲੀਬਦ੍ਦਞਾਯੇਨ ਤਦਵਸੇਸਾਨਂ ਅਯਂ ਸਮਞ੍ਞਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯਿਕਾਨਂ ਦੇਵਾਨਨ੍ਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਭੂਮਿਦੇਵਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਆਭਾ ਨਾਮ ਵਿਸੁਂ ਦੇਵਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਪਰਿਤ੍ਤਾਭਾਦੀਨਂਯੇਵ ਪਨ ਆਭਾਵਨ੍ਤਤਾਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਏਕਜ੍ਝਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਂ ਏਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ, ਯਦਿਦਂ ‘‘ਆਭਾ’’ਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਾਰਿਸਜ੍ਜਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰੋਹਿਤਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯਿਕਾ’’ਤਿ. ਪਰਿਤ੍ਤਾਭਾਨਨ੍ਤਿਆਦਿ ਪਨਾਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਭਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਆਭਸ੍ਸਰਾਨਂ ਦੇਵਾਨਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਪਾਲ਼ਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਏਕਤੋ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਆਭਾਤਿ ਵਾ, ਏਕਤ੍ਤਕਾਯਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਤਿ ਵਾ ਏਕਤੋ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ. ਤੇਸਂਯੇਵਾਤਿ ਆਭਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਦੇਵਾਨਂਯੇਵ. ਭੇਦਤੋ ਗਹਣਨ੍ਤਿ ਕਾਰਣਸ੍ਸ ਹੀਨਾਦਿਭੇਦਭਿਨ੍ਨਤਾਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪਰਿਤ੍ਤਾਭਾਦਿਗ੍ਗਹਣਂ. ਇਤਿ ਭਗਵਾ ਆਸਵਕ੍ਖਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਏਵਂ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਸਮਚਰਿਯਂ, ਵਟ੍ਟਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਸੁਗਤਿਗਾਮਿਪਟਿਪਦਂ, ਵਿਵਟ੍ਟਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਆਸਵਕ੍ਖਯਗਾਮਿਪਟਿਪਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਿਭਵਭਞ੍ਜਨਤੋ ਆਸਵਕ੍ਖਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਨਿਕੂਟੇਨ ਦੇਸਨਂ ਨਿਟ੍ਠਪੇਸਿ.

ਇਧ ਠਤ੍ਵਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਸਮਚਰਿਯਾਯ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਠਤ੍ਵਾ. ਦੇਵਲੋਕਾ ਸਮਾਨੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਛਬ੍ਬੀਸਤਿਪਿ ਦੇਵਲੋਕਾ ਸਮੋਧਾਨੇਤਬ੍ਬਾ. ਵੀਸਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਤਿ ਤਂਤਂਭਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਨਿਕਾਯਵਸੇਨ ਵੀਸਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾ, ਵੀਸਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਿਕਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦਸਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥੇਹੀਤਿ ਯਥਾਰਹਂ ਦਸਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥੇਹਿ ਕਮ੍ਮੂਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਭੂਤੇਹਿ ਕੇਵਲਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤੇਹਿ ਚ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ.

ਤਿਣ੍ਣਂ ਸੁਚਰਿਤਾਨਨ੍ਤਿ ਤਿਣ੍ਣਂ ਕਾਮਾਵਚਰਸੁਚਰਿਤਾਨਂ. ਕਾਮਾਵਚਰਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਮਨੋਸੁਚਰਿਤਾਪੇਕ੍ਖਾਯ. ਵਿਪਾਕੇਨੇਵਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਿਪਾਕੁਪ੍ਪਾਦੇਨੇਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਨ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਤਾਮਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘‘ਦਸ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੁਤਿਯਾਦੀਨਿ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ‘‘ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯਾ’’ਤਿ ਪਦਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘‘ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਮਗ੍ਗੇ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੪੧) – ‘‘ਪਠਮੇਨ ਝਾਨੇਨ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਪਹਾਨਂ ਸੀਲਂ, ਵੇਰਮਣਿ ਸੀਲਂ, ਚੇਤਨਾ ਸੀਲਂ, ਸਂਵਰੋ ਸੀਲਂ, ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ ਸੀਲ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਬ੍ਬੇਸੁਪਿ ਝਾਨੇਸੁ ਸੀਲਂ ਉਦ੍ਧਟਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਉਪਰਿਦੇਵਲੋਕਾਨਮ੍ਪਿ ਵਿਪਾਕੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ? ਨ, ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਦੇਸਨਤ੍ਤਾ, ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਦੇਸਨਤਾ ਚਸ੍ਸ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਚ ਪਹਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਞ੍ਚ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਮਹਾਟੀ. ੨.੮੩੭, ੮੩੯) ਪਕਾਸਿਤਾ ਏਵ. ਤਥਾ ਹਿ ਇਧਾਪਿ ‘‘ਦਸ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਾ ਹਿ ਸੀਲ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਸੀਲਸ੍ਸ ਰੂਪਾਰੂਪਭਵਾਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਤਾ ਵਿਭਾਵਿਤਾ, ਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਤਾਯ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਭਾਵਨਾਲਕ੍ਖਣਾਯ ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਯ ਭਵਵਿਸੇਸੇ ਵਿਭਜਿਯਮਾਨੇ ਅਸਞ੍ਞਭਵੋ ਨ ਗਹਿਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਸਞ੍ਞਭਵੋ ਪਨ…ਪੇ… ਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ’’ਤਿ. ਬਾਹਿਰਕਾ ਹਿ ਅਯਥਾਭੂਤਦਸ੍ਸਿਤਾਯ ਅਸਞ੍ਞਭਵਂ ਭਵਵਿਪ੍ਪਮੋਕ੍ਖਂ ਮਞ੍ਞਮਾਨਾ ਤਦੁਪਗਜ੍ਝਾਨਂ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਅਸਞ੍ਞੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾਲਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਤਂਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਞ੍ਚ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੬੮-੭੩; ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੬੮-੭੩) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਸਾਲੇਯ੍ਯਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.

੨. ਵੇਰਞ੍ਜਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੪੪. ਵੇਰਞ੍ਜਵਾਸਿਨੋਤਿ ਵੇਰਞ੍ਜਗਾਮਵਾਸਿਨੋ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਵਿਵਿਧਰਟ੍ਠਵਾਸਿਨੋ ਵੇਰਞ੍ਜਕਾ’’ਤਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਮਤੇਨ ‘‘ਵੇਰਜ੍ਜਕਾ’’ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. ਅਨਿਯਮਿਤਕਿਚ੍ਚੇਨਾਤਿ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਨ ਨਿਯਮਿਤੇਨ ਕਿਚ੍ਚੇਨ. ਅਯਂ ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਕਤੋ ਇਮੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਦੇਸਨਾਯ ਵਿਸੇਸੋ, ਅਤ੍ਥੋ ਪਨ ਦੇਸਨਾਨਯੋ ਚ ਮਜ੍ਝੇ ਭਿਨ੍ਨਸੁਵਣ੍ਣਂ ਵਿਯ ਅਵਿਸਿਟ੍ਠੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਭਗਵਾ ਕਤ੍ਥਚਿ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨਦੇਸਨਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ? ਦੇਸਨਾਵਿਲਾਸਤੋ ਵੇਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਤੋ ਚ. ਦੇਸਨਾਵਿਲਾਸਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾ ਭਗਵਨ੍ਤੋ, ਤੇ ਯਥਾਰੁਚਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਪਨ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾ ਸਾਸਨਕ੍ਕਮਂ ਅਨੋਤਿਣ੍ਣਾ, ਤੇਸਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨਦੇਸਨਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਓਤਿਣ੍ਣਾ, ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਚ੍ਚਵਿਸਯਾ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ, ਇਤਰਾ ਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚਵਿਸਯਾ. ਪੁਰਿਮਾ ਕਰੁਣਾਨੁਕੂਲਾ, ਇਤਰਾ ਪਞ੍ਞਾਨੁਕੂਲਾ. ਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰਿਗੋਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਪੁਰਿਮਾ. ਤੇ ਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲਪ੍ਪਮਾਣਾ, ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰੀਨਂ. ਸਦ੍ਧਾਚਰਿਤਤਾਯ ਵਾ ਲੋਕਾਧਿਪਤੀਨਂ ਵਸੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ, ਪਞ੍ਞਾਚਰਿਤਤਾਯ ਧਮ੍ਮਾਧਿਪਤੀਨਂ ਵਸੇਨ ਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ. ਪੁਰਿਮਾ ਚ ਨੇਯ੍ਯਤ੍ਥਾ, ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਨੀਤਤ੍ਥਾ. ਇਤਿ ਭਗਵਾ ਤਂ ਤਂ ਵਿਸੇਸਂ ਅਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਦੁਵਿਧਂ ਦੇਸਨਂ ਦੇਸੇਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਵੇਰਞ੍ਜਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.

੩. ਮਹਾਵੇਦਲ੍ਲਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੪੯. ਗਰੁਭਾਵੋ ਗਾਰਵਂ, ਪਾਸਾਣਚ੍ਛਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਗਰੁਕਰਣੀਯਤਾ. ਸਹ ਗਾਰਵੇਨਾਤਿ ਸਗਾਰਵੋ, ਗਰੁਨਾ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਗਾਰਵਵਸੇਨ ਪਤਿਸ੍ਸਵਨਂ ਪਤਿਸ੍ਸਵੋ, ਸਹ ਪਤਿਸ੍ਸਵੇਨ ਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਵੋ, ਪਤਿਸ੍ਸਵਭੂਤਂ ਤਂਸਭਾਗਞ੍ਚ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਗਰੁਕਰਣਂ. ਸਗਾਰਵੇ ਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਵਚਨਂ ਸਗਾਰਵਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਵਚਨਂ. ਗਰੁਕਰਣਂ ਵਾ ਗਾਰਵੋ, ਸਗਾਰਵਸ੍ਸ ਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਵਚਨਂ ਸਗਾਰਵਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਵਚਨਂ. ਏਤੇਨ ਸਭਾਵੇਨੇਵ ਸਗਾਰਵਸ੍ਸ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਂ ਵਚਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਦੁ-ਸਦ੍ਦੋ ਗਰਹਤ੍ਥੋਪਿ ਹੋਤਿ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੁਪ੍ਪੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ, ਇਧ ਪਨ ਸੋ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਕੁਚ੍ਛਿਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਭਾਵਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਞ੍ਞਾਯ ਦੁਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ‘‘ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਅਭਾਵਤ੍ਥੋ ਦੁ-ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਨਿਪ੍ਪਞ੍ਞੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਕੇਨਾਤਿ ਕੇਨ ਪਰਿਮਾਣੇਨ. ਤਂ ਪਨ ਪਰਿਮਾਣਂ ਯਸ੍ਮਾ ਪਰਿਮੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਂ ਹੋਤਿ, ਨੁ-ਸਦ੍ਦੋ ਚ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਜੋਤਕੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋਤਿ ਕਾਰਣਪਰਿਚ੍ਛੇਦਪੁਚ੍ਛਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਤ੍ਤਕੇਨ ਨੁ ਖੋ ਏਵਂ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਕਾਰਣਪਰਿਚ੍ਛੇਦਪੁਚ੍ਛਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ’’ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਪੁਚ੍ਛਾਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਨ ਵਿਸੇਸਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸੇਸਭਾਵਞਾਪਨਤ੍ਥਂ ਮਹਾਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਆਗਤਾ ਸਬ੍ਬਾਵ ਪੁਚ੍ਛਾ ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰਨਯੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਪੁਚ੍ਛਾ ਚ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਅਦਿਟ੍ਠਂ ਜੋਤੀਯਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਅਦਿਟ੍ਠਜੋਤਨਾ, ਪੁਚ੍ਛਾ. ਦਿਟ੍ਠਸਂਸਨ੍ਦਨਾ ਸਾਕਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਰਣਂ. ਵਿਮਤਿ ਛਿਜ੍ਜਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਵਿਮਤਿਚ੍ਛੇਦਨਾ. ਅਨੁਮਤਿਯਾ ਪੁਚ੍ਛਾ ਅਨੁਮਤਿਪੁਚ੍ਛਾ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿਆਦਿਪੁਚ੍ਛਾਯ ਹਿ ‘‘ਕਿਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਅਨੁਮਤੀ’’ਤਿ ਅਨੁਮਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਕਥੇਤੁਂ ਕਮ੍ਯਤਾਯ ਪੁਚ੍ਛਾ ਕਥੇਤੁਕਮ੍ਯਤਾਪੁਚ੍ਛਾ.

ਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਞਾਤੁਂ ਇਚ੍ਛਿਤੋ ਯੋ ਕੋਚਿ ਸਭਾਵੋ. ਅਞ੍ਞਾਤਨ੍ਤਿ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਞਾਣੇਨ ਅਞ੍ਞਾਤਭਾਵਂ ਆਹ. ਅਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਭੂਤੇਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਂ ਵਿਯ ਅਦਿਟ੍ਠਤਂ. ਅਤੁਲਿਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਏਤ੍ਤਕਂ ਇਦ’’ਨ੍ਤਿ ਤੁਲਨਭੂਤੇਨ ਅਤੁਲਿਤਤਂ. ਅਤੀਰਿਤਨ੍ਤਿ ਤੀਰਣਭੂਤੇਨ ਅਕਤਞਾਣਕਿਰਿਯਾਸਮਾਪਨਤਂ. ਅਵਿਭੂਤਨ੍ਤਿ ਞਾਣਸ੍ਸ ਅਪਾਕਟਭਾਵਂ. ਅਵਿਭਾਵਿਤਨ੍ਤਿ ਞਾਣੇਨ ਅਪਾਕਟੀਕਤਭਾਵਂ. ਇਧ ਦਿਟ੍ਠਸਂਸਨ੍ਦਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਨ ਅਦਿਟ੍ਠਜੋਤਨਾ ਵਿਮਤਿਚ੍ਛੇਦਨਾ ਚਾਤਿ.

ਕਥਮਯਂ ਅਤ੍ਥੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਥੇਰੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਯਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਨਨ੍ਤੋਤਿ ਸਯਮੇਵ ਤੇਸਂ ਪਞ੍ਹਾਨਂ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਸੇਸੇਨ ਨਿਚ੍ਛਿਨਨ੍ਤੋ. ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿਪਞ੍ਹਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਸੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਨਵਸੇਸੇਨੇਵ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੇਸੀਤਿ. ‘‘ਸਯਮੇਵ ਪਞ੍ਹਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਨਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਤੁਕ੍ਕੋਟਿਕਂ ਭਵਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਕਚ੍ਚੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਪਞ੍ਹਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤੁਂਯੇਵ ਸਕ੍ਕੋਤੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਨਵਿਧਿਂਯੇਵ ਜਾਨਾਤਿ. ਨ ਨਿਚ੍ਛੇਤੁਨ੍ਤਿ ਨਿਚ੍ਛੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਧਿਂ ਨ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਸੇਸਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਅਸਦਿਸਟ੍ਠਾਨਂ. ਥੇਰੇਨ ਸਦਿਸੋਤਿ ਥੇਰੇਨ ਸਦਿਸੋ ਸਾਵਕੋ ਨਤ੍ਥਿ.

ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸਂਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਸਮਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਯਥਾ ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਂ, ਤਥਾ ਤਂ ਅਵਿਲੋਮੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਲੀਲ਼ਾਯਨ੍ਤੋਤਿ ਲੀਲ਼ਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ. ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਤਾਯ ਅਗ੍ਗਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਞਾਣਤਾਯ ਬੁਦ੍ਧਲੀਲ਼ਾਯ ਵਿਯ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪਰਿਸਾਨਂ ਗਮਨਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਕਥਂ ਕਥੇਤਿ.

ਇਤੋ ਵਾ ਏਤ੍ਤੋ ਵਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾਤਿ ਉਗ੍ਗਹਿਤਕਥਾਮਗ੍ਗਤੋ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਈਸਕਮ੍ਪਿ ਅਨੁਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਉਗ੍ਗਹਿਤਨਿਯਾਮੇਨੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਟ੍ਠਿਕੋਟਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਏਕਪਦਿਕਨ੍ਤਿ ਏਕਪਦਨਿਕ੍ਖੇਪਮਤ੍ਤਂ. ਦਣ੍ਡਕਸੇਤੁਨ੍ਤਿ ਏਕਦਣ੍ਡਕਮਯਂ ਸੇਤੁਂ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਚ ਉਪਰਿ ਚ ਸੁਤ੍ਤਪਦਾਨਂ ਆਹਰਣੇਨ ਤੇਪਿਟਕਂ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਹੇਟ੍ਠੁਪਰਿਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ. ਜਾਤਸ੍ਸਰਸਦਿਸਞ੍ਚ ਗਾਥਂ, ਸੁਤ੍ਤਪਦਂ ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਨਾਨਾਉਪਮਾਕਾਰਣਾਨਿ ਆਹਰਨ੍ਤੋ ਤਾਨਿ ਚ ਤੇਹਿ ਸੁਤ੍ਤਪਦੇਹਿ ਬੋਧੇਨ੍ਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਜਾਤਸ੍ਸਰੇ ਪਞ੍ਚਵਣ੍ਣਾਨਿ ਕੁਸੁਮਾਨਿ ਫੁਲ੍ਲਾਪੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਸਿਨੇਰੁਮਤ੍ਥਕੇ ਵਟ੍ਟਿਸਹਸ੍ਸਂ ਜਾਲੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ.

ਏਕਪਦੁਦ੍ਧਾਰੇਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਪਦੁਦ੍ਧਾਰਣਕ੍ਖਣੇ. ਪਦਵਸੇਨ ਸਟ੍ਠਿ ਪਦਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਗਾਥਾਵਸੇਨ ਪਨ੍ਨਰਸ ਗਾਥਾਸਹਸ੍ਸਾਨਿ. ਆਕਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਵਿਯਾਤਿ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਅਨੋਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਵਲ੍ਲਿਮੇਵ ਆਕਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਏਕਜ੍ਝਂ ਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਵਿਯ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਕਪ੍ਪਹਾਰੇਨੇਵਾ’’ਤਿ. ਗਤਿਮਨ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤਿਸਯਾਯ ਞਾਣਗਤਿਯਾ ਯੁਤ੍ਤਾਨਂ. ਧਿਤਿਮਨ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਧਾਰਣਬਲੇਨ ਯੁਤ੍ਤਾਨਂ.

ਅਨਨ੍ਤਨਯੁਸ੍ਸਦਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਸਿਤਤ੍ਥਨਿਬ੍ਬਾਨਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਾਦਿਵਸੇਨ ਅਨਨ੍ਤਪਭੇਦੇ ਵਿਸਯੇ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਨ੍ਤਨਯੇਹਿ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਉਪਚਿਤਂ. ਚਤੁਰੋਘਨਿਤ੍ਥਰਣਤ੍ਥਿਕਾਨਂ ਤਿਤ੍ਥੇ ਠਪਿਤਨਾਵਾ ਵਿਯਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਸਹਸ੍ਸਯੁਤ੍ਤਆਜਞ੍ਞਰਥੋਤਿ ਵੇਜਯਨ੍ਤਰਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ.

ਯਸ੍ਮਾ ਪੁਚ੍ਛਾਯਂ ਬ੍ਯਾਪਨਿਚ੍ਛਾਨਯੇਨ ‘‘ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ’’ਤਿ ਆਮੇਡਿਤਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਪੁਚ੍ਛਾਸਭਾਗੇਨ ‘‘ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਆਮੇਡਿਤਵਸੇਨੇਵਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਕਾਰਣਤ੍ਥੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ. ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਰੁਪ੍ਪਨਂ ਵੇਦਿਯਨਂ ਸਞ੍ਜਾਨਨਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਣਂ ਵਿਜਾਨਨਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਏਤ੍ਤਕਂ. ਇਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਯਾਥਾਵਸਰਸਲਕ੍ਖਣਤੋ ਪਵਤ੍ਤਿਕ੍ਕਮਤੋ ਚੇਵ ਪੀਲ਼ਨਸਙ੍ਖਤਸਨ੍ਤਾਪਵਿਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਖਣਤੋ ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਵਸੇਸਪਚ੍ਚਯਸਮਾਗਮੇ ਉਦਯਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸ੍ਵਾਯਂ ਸਮੁਦਯੋ ਸਂਸਾਰਪਵਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਵਤ੍ਤਿਦੁਕ੍ਖਪਭਾਵਿਕਾ’’ਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਿਕਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਾਥਾਵਸਰਸਲਕ੍ਖਣਤੋਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਨੁਪਚ੍ਛੇਦਕਰਣਰਸਤੋ ਚੇਵ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨਨਿਦਾਨਸਂਯੋਗਪਲਿਬੋਧਲਕ੍ਖਣਤੋ ਚ.

ਇਦਂ ਨਾਮ ਠਾਨਂ ਪਤ੍ਵਾਤਿ ਇਦਂ ਨਾਮ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕਾਰਣਂ ਆਗਮ੍ਮ. ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਵਸੇਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤੇਨਾਹ ‘‘ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਯਾਥਾਵਸਰਸਲਕ੍ਖਣਤੋਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਚ੍ਚੁਤਿਰਸਤੋ ਚੇਵ ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕਾਸਙ੍ਖਤਾਮਤਲਕ੍ਖਣਤੋ ਚ. ਅਯਂ ਪਟਿਪਦਾਤਿ ਅਯਂ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦਿਕਾ ਸਮੋਧਾਨਲਕ੍ਖਣਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਪਟਿਪਦਾ. ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਯਾਥਾਵਸਰਸਲਕ੍ਖਣਤੋਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਕਰਣਸਰਸਤੋ ਚੇਵ ਨਿਯ੍ਯਾਨਹੇਤੁਦਸ੍ਸਨਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਲਕ੍ਖਣਤੋ ਚ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਨਨ੍ਤਰਵਾਰੇਤਿ ਦੁਤਿਯਵਾਰੇ. ਇਮਿਨਾਵ ਨਯੇਨਾਤਿ ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਠਮਵਾਰੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਨਿਦ੍ਦੇਸਤ੍ਤਾ ਪਜਾਨਨਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਸੇਨ ਦੇਸਨਾ ਆਗਤਾ, ਇਧ ਪਞ੍ਞਵਨ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸਤ੍ਤਾ ਪਜਾਨਨਵਸੇਨਾਤਿ ਅਯਮੇਵ ਵਿਸੇਸੋ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਦੁਤਿਯਵਾਰੇ.

ਸਵਨਤੋਤਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਸਵਨਤੋ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਗਨ੍ਥਸਵਨਮੁਖੇਨ ਹਿ ਤਦਤ੍ਥਸ੍ਸ ਉਗ੍ਗਹਣਂ. ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤਣ੍ਹਨ੍ਤਿਆਦਿ ਤਸ੍ਸ ਉਗ੍ਗਹਣਾਕਾਰਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਅਭਿਨਿਵਿਸਤੀਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਿਨਿਵੇਸਵਸੇਨ ਅਭਿਨਿਵਿਸਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤਿ. ਨੋ ਵਿਵਟ੍ਟੇਤਿ ਵਿਵਟ੍ਟੇ ਅਭਿਨਿਵੇਸੋ ਨ ਹੋਤਿ ਅਵਿਸਯਤ੍ਤਾ. ਅਯਨ੍ਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਿਕੋ.

ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਖਨ੍ਧਵਸੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਿਨਿਵੇਸਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖਾਦਿਵਸੇਨ ਵੇਦਨਾਦਿਵਸੇਨ ਚ ਸਤਿਪਿ ਅਨੇਕਵਿਧਤ੍ਤੇ ਸੁਕਰਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਚਤੁਧਾਤੁਮੁਖੇਨ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਧਾਤੁਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤੀਤਿ ਰੁਪ੍ਪਨਟ੍ਠੇਨ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ. ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਤਿ ਤਂ ਰੂਪਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨਕਾ. ਨਾਮਨ੍ਤਿ ਵੇਦਨਾਦਿਚਤੁਕ੍ਕਂ ਨਮਨਟ੍ਠੇਨ ਨਾਮਨ੍ਤਿ ਵਵਤ੍ਥਾਪੇਤਿ. ਯਮਕਤਾਲਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਯਮਕਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਰੂਪਂ, ਰੂਪਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਦ੍ਵੇਵ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਨ ਏਤ੍ਥ ਕੋਚਿ ਅਤ੍ਤਾ ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਿਯਂ ਵਾਤਿ ਨਾਮਰੂਪਂ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਨਾਮਰੂਪਂ ਨ ਅਹੇਤੁਕਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਦਾ ਚ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਹੇਤੁਕਂ. ਕੀਦਿਸੇਨ ਹੇਤੁਨਾ? ਨ ਇਸ੍ਸਰਾਦਿਵਿਸਮਹੇਤੁਨਾ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਮਹਾਟੀ. ੨.੪੪੭) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਸਹੇਤੁਕਤ੍ਤਾ ਏਵ ਸਪਚ੍ਚਯਂ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਯੋਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਣ੍ਹੁਪਾਦਾਨਕਮ੍ਮਾਹਾਰਾਦਯੋ. ਏਵਨ੍ਤਿ ‘‘ਤਂ ਪਨੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਕੇ ਪਚ੍ਚਯੇ ਚੇਵ ਰੂਪਵੇਦਨਾਦਿਕੇ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮੇ ਚ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੁਦਯਾ ਰੂਪਸਮੁਦਯੋ, ਤਣ੍ਹਾਸਮੁਦਯਾ ਰੂਪਸਮੁਦਯੋ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੫੦). ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ. ਅਭਾਵਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਤਦਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਵਿਨਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਅਦ੍ਧੁਵਾ. ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤੀਤਿ ਤੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਂ ਨਿਰੋਪੇਤਿ. ਤਤੋਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਾਰੋਪਨਤੋ ਪਰਂ, ਤਤੋ ਵਾ ਅਨਿਚ੍ਚਭਾਵਤੋ. ਉਦਯਬ੍ਬਯਪ੍ਪਟਿਪੀਲ਼ਨਾਕਾਰੇਨਾਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧੇਹਿ ਪਤਿ ਪਤਿ ਅਭਿਕ੍ਖਣਂ ਪੀਲ਼ਨਾਕਾਰੇਨ ਹੇਤੁਨਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਅਨਿਟ੍ਠਾ, ਦੁਕ੍ਖਮਾ ਵਾ. ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਾਕਾਰੇਨਾਤਿ ਕਸ੍ਸਚਿ ਵਸੇਨ ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਾਕਾਰੇਨ. ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ ਨ ਸਯਂ ਅਤ੍ਤਾ, ਨਾਪਿ ਨੇਸਂ ਕੋਚਿ ਅਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ. ਤਿਲਕ੍ਖਣਂਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਏਵਂ ਅਨਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਭਾਵਤੋ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਅਨਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕੇ ਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ. ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋਤਿ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਪਹਾਯ ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਂ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਾਦਿਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋ ਗੋਤ੍ਰਭੁਞਾਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ.

ਏਕਪਟਿਵੇਧੇਨਾਤਿ ਏਕੇਨੇਵ ਞਾਣੇਨ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨੇਨ. ਪਟਿਵੇਧੋ ਪਟਿਘਾਤਾਭਾਵੇਨ ਵਿਸਯੇ ਨਿਸ੍ਸਙ੍ਗਚਾਰਸਙ੍ਖਾਤਂ ਨਿਬ੍ਬਿਜ੍ਝਨਂ. ਅਭਿਸਮਯੋ ਅਵਿਰਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਗਮਨਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਵਬੋਧੋ. ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਏਤ੍ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਨ ਇਤੋ ਭਿਯ੍ਯੋ’’ਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਯਾਥਾਵਤੋ ਜਾਨਨਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਪਟਿਵੇਧੋ, ਇਦਞ੍ਚ ਯਥਾ ਞਾਣੇ ਪਵਤ੍ਤੇ ਪਚ੍ਛਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਰੂਪਾਦਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇ ਸਮ੍ਮੋਹੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਨ ਮਗ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸ ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚਸ੍ਸ ਖਣੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਹੀਨਸ੍ਸ ਪੁਨ ਅਪਹਾਤਬ੍ਬਤਾਯ ਪਕਟ੍ਠਂ ਹਾਨਂ ਚਜਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਂ ਪਹਾਨਂ, ਪਹਾਨਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ਪਹਾਨਪਟਿਵੇਧੋ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਯੇਨ ਕਿਲੇਸੇਨ ਅਪ੍ਪਹੀਯਮਾਨੇਨ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਸਤਿ ਚ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਪਦਘਾਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤਂ ਆਪਾਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਞਾਣਸ੍ਸ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪਟਿਘਾਤਾਭਾਵੇਨ ਨਿਸ੍ਸਙ੍ਗਚਾਰਂ ਉਪਾਦਾਯ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਰਣਂ ਅਨੁਸ੍ਸਵਾਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਕੇ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾਵ ਸਰੂਪਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਂ ‘‘ਇਦਂ ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਯਾਥਾਵਸਭਾਵਤੋ ਗਹਣਂ, ਸਾ ਏਵ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਪਟਿਵੇਧੋ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਯਸ੍ਸ ਆਵਰਣਸ੍ਸ ਅਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਤੋ ਞਾਣਂ ਨਿਰੋਧਂ ਆਲਮ੍ਬਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਤੋ ਤਂ ਸਰੂਪਤੋ ਵਿਭਾਵਿਤਮੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੋ.

ਭਾਵਨਾ ਉਪ੍ਪਾਦਨਾ ਵਡ੍ਢਨਾ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਮਗ੍ਗੇ ਉਪ੍ਪਾਦਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾ, ਦੁਤਿਯਾਦੀਸੁ ਵਡ੍ਢਨਟ੍ਠੇਨ, ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ਵਾ ਉਭਯਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਪਠਮਮਗ੍ਗੋਪਿ ਹਿ ਯਥਾਰਹਂ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਯਂ ਪਵਤ੍ਤਂ ਪਰਿਜਾਨਨਾਦਿਂ ਵਡ੍ਢੇਨ੍ਤੋ ਪਵਤ੍ਤੋਤਿ ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਵਡ੍ਢਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ. ਦੁਤਿਯਾਦੀਸੁਪਿ ਅਪ੍ਪਹੀਨਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲਨ੍ਤਰਸਾਧਨਤੋ ਚ ਉਪ੍ਪਾਦਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾ, ਸਾ ਏਵ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ਭਾਵਨਾਪਟਿਵੇਧੋ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਯਥਾ ਞਾਣੇ ਪਵਤ੍ਤੇ ਪਚ੍ਛਾ ਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇ ਸਮ੍ਮੋਹੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੁ ਤਾਵ ਯਥਾਧਿਗਤਾ ਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਾ, ਯਥਾਪਵਤ੍ਤੇਸੁ ਫਲੇਸੁਪਿ ਅਯਂ ਯਥਾਧਿਗਤਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵਿਯ ਵਿਗਤਸਮ੍ਮੋਹੋਵ ਹੋਤਿ ਸੇਕ੍ਖੋਪਿ ਸਮਾਨੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੋ ਪਤ੍ਤਧਮ੍ਮੋ ਵਿਦਿਤਧਮ੍ਮੋ ਪਰਿਯੋਗਾਲ਼੍ਹਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੨੭). ਯਥਾ ਚਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ ਤਾਸਂ ਜੋਤਿਤਾ ਯਥਾਧਿਗਤਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਾਵਲਮ੍ਬਿਨਿਯੋ ਮਗ੍ਗਵੀਥਿਤੋ ਪਰਤੋ ਮਗ੍ਗਫਲਪਹੀਨਾਵਸਿਟ੍ਠਕਿਲੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਾਨਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਾ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਆਦਯੋ. ਅਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯੇਨਾਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਵਿਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ. ਕਿਚ੍ਚਤੋਤਿ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ. ਨਿਰੋਧਂ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਤੋਪੀ’’ਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਲੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ ਨਿਰੋਧੇਪਿ ਅਸਮ੍ਮੋਹਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸ ਲਬ੍ਭਨਤੋ. ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਿਕਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ.

ਪਞ੍ਞਵਾਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਪਞ੍ਞਵਨ੍ਤਤਾਯ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਪਾਲ਼ਿਤੋਤਿ ਧਮ੍ਮਤੋ. ਅਤ੍ਥਤੋਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਤੋ. ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਤੋਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਤਂਤਂਅਨੁਸਨ੍ਧਿਤੋ. ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਤੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਸ੍ਸ ਸਂਸਨ੍ਦਨਤੋ. ਸਙ੍ਗੀਤਿਕ੍ਕਮੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਂਤਂਦੇਸਨਾਯਮੇਵ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਨ ਅਪਰਭਾਗਸ੍ਸ ਸਂਸਨ੍ਦਨਤੋ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਚਰਿਤੋਤਿ ਵਿਜਾਨਨਚਰਿਤੋ ਵੀਮਂਸਨਚਰਿਤੋ ਤੇਪਿਟਕੇ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨੇ ਵਿਚਾਰਣਾਚਾਰਵੇਪੁਲ੍ਲਤੋ. ਪਞ੍ਞਵਾਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਮਗ੍ਗੇਨਾਗਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਭਾਵਤੋ. ਅਜ੍ਜ ਅਜ੍ਜੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਤ੍ਤਰਂ ਅਤਿਖਿਪ੍ਪਮੇਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪਞ੍ਞਵਾਪਕ੍ਖਂ ਭਜਤਿ ਸੇਕ੍ਖਪਰਿਯਾਯਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਸੁਤ੍ਤੇ ਪਨ ਪਟਿਵੇਧੋਵ ਕਥਿਤੋ ਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨ ਆਗਤਤ੍ਤਾ.

ਏਸਾਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰੇ ਵੁਤ੍ਤੋ ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲੋ. ਕਮ੍ਮਕਾਰਕਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਭਾਵਨਾਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਨਕਚਿਤ੍ਤਂ. ਸੁਖਵੇਦਨਮ੍ਪਿ ਵਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਕੋ ਵੇਦਿਯਤਿ, ਕਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾ, ਕਿਂਕਾਰਣਾ ਵੇਦਨਾ, ਸੋਪਿ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਭਾਵਗ੍ਗਹਣਮੁਖੇਨ ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਸਭਾਵਤੋ ਸਮੁਦਯਤੋ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਤੋ ਅਸ੍ਸਾਦਤੋ ਆਦੀਨਵਤੋ ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਨਾਮ. ਸੇਸਪਦਦ੍ਵਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਯਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਕਥਂ ਉਪਲਕ੍ਖੇਤਿ. ਤਾਯ ਹਿ ਤਦਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਮ੍ਪਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੩੮੦) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਕਾਮਞ੍ਚੇਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵੇਦਨਾਤੋ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਵਿਜਾਨਾਤਿ, ਅਨਨ੍ਤਰਵਾਰੇ ਪਨ ਰੂਪਮੁਖੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਿਨਿਵੇਸਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਇਧ ਅਰੂਪਮੁਖੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੁਖਨ੍ਤਿਪਿ ਵਿਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ, ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਅਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ.

ਸਂਸਟ੍ਠਾਤਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਲਕ੍ਖਣੇਨ ਸਂਯੋਗਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ. ਵਿਸਂਸਟ੍ਠਾਤਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ. ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਞ੍ਞਭੂਮਿਕਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਭੂਮਿਦਸ੍ਸਨੇਨੇਵ ਵਿਨਾਸੇਤ੍ਵਾ, ਸਂਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਵਾ. ਸਂਸਟ੍ਠਭਾਵਂ ਪੁਚ੍ਛਤੀਤਿ ਤਂਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਸਂਸਟ੍ਠਭਾਵਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਥਂ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਅਵਸਰੋ ਵਿਸਂਸਟ੍ਠਭਾਵਾਸਙ੍ਕਾਯ ਏਵ ਅਭਾਵਤੋ? ਨ, ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਨ੍ਤਰਗਤਾਨਂ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਮਗ੍ਗਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਞ੍ਚ ਵੋਮਿਸ੍ਸਕਸਂਸਟ੍ਠਭਾਵਸ੍ਸ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਵਿਨਿਵਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਤੋ ਵਿਵੇਚੇਤ੍ਵਾ. ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਇਦਂ ਕੇਵਲਂ ਸਂਸਟ੍ਠਭਾਵਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਸਭਾਵਭੇਦਂ, ਸਭਾਵਭੇਦਤੋ ਪਨ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਨੇਸਂ ਪਾਕਟਮੇਵ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਵਾ ਵਤ੍ਥੁਤੋ ਵਾ ਉਪ੍ਪਾਦਤੋ ਵਾ ਨਿਰੋਧਤੋ ਵਾ’’ਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵ ਸਭਾਵਭੇਦਂ ਵਿਸਯਭੇਦੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਾਕਟਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਸਯੋਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ ਇਸ੍ਸਰਿਯਭੂਮਿ, ਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਕਾਮਞ੍ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਿ ਪਞ੍ਞਾਵਸੇਨੇਵ ਕਿਚ੍ਚਕਾਰੀ, ਮਗ੍ਗੋਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸਹਿਤੋਵ, ਨ ਕੇਵਲੋ, ਯਥਾ ਪਨ ਲੋਕਿਯਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਧਾਨਂ ਤਤ੍ਥਸ੍ਸ ਧੋਰਯ੍ਹਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਤਂ ‘‘ਛਦ੍ਵਾਰਾਧਿਪਤਿ ਰਾਜਾ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧੮੧) ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਞ੍ਞਾ ਪਧਾਨਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਿਧਮਨਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਤੋ ਤਦਧੀਨਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮੇ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਏਵ ਪਠਮਂ ਗਹਿਤਾ. ਅਯਞ੍ਚ ਨੇਸਂ ਵਿਸਯਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਭੇਦੋ, ਤਥਾ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪਨਵਿਧਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਥੇਰੇਹੇਵ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਭਗਵਤਾਪਿ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਯਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਪੁਚ੍ਛਨੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ ਯਥਾ ‘‘ਕਿਂਚਿਤ੍ਤੋ ਤ੍ਵਂ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੧੩੨-੧੩੫). ਯਤ੍ਥ ਪਨ ਪਞ੍ਞਾ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਜੋਤਨਾ ਹੋਤਿ ਯਥਾ – ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਣ੍ਠਪੇਤਿ ਸਨ੍ਨਿਸਾਦੇਤਿ ਏਕੋਦਿਂ ਕਰੋਤਿ ਸਮਾਦਹਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੩੨), ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਕੁਸਲਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ੧). ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਲੋਕਿਯਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਚੋਦਨਂ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਮੁਖੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਤਮਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਞ੍ਞਾ ਅਧਿਗਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੇਭੁਯ੍ਯਵਸੇਨ ਚੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਲੋਕਿਯਧਮ੍ਮਾ ਪਞ੍ਞਾਸੀਸੇਨਪਿ ਨਿਦ੍ਦਿਸੀਯਨ੍ਤਿ – ‘‘ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਲਾਭਿਨੋ ਕਾਮਸਹਗਤਾ ਸਞ੍ਞਾਮਨਸਿਕਾਰਾ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ ਹਾਨਭਾਗਿਨੀ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧). ਸਞ੍ਞਾਸੀਸੇਨਪਿ – ‘‘ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਸਞ੍ਞਾਤਿ ਵਾ ਸੇਸਰੂਪਾਰੂਪਸਞ੍ਞਾਤਿ ਵਾ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਤ੍ਥਾ, ਉਦਾਹੁ ਨਾਨਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੪੫.ਪਦਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ). ਤਥਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾਪਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਚਿਤ੍ਤਸੀਸੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸੀਯਨ੍ਤਿ – ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੨੭੭), ਤਥਾ ਫਸ੍ਸਾਦਿਸੀਸੇਨਪਿ – ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਫਸ੍ਸਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਵੇਦਨਂ ਸਞ੍ਞਂ ਚੇਤਨਂ ਭਾਵੇਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ੨੭੭).

ਚਤੂਸੁ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗੇਸੂਤਿ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸੇਵਨਾ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ, ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪਟਿਪਤ੍ਤੀਤਿ ਇਮੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਕਾਰਣੇਸੁ. ਕਾਮਂ ਚੇਤੇਸੁ ਸਤਿਆਦਯੋਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾਵ ਤੇਹਿ ਵਿਨਾ ਤੇਸਂ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ, ਤਥਾਪਿ ਚੇਤ੍ਥ ਸਦ੍ਧਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਕਿਚ੍ਚਕਾਰੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਦ੍ਦੋ ਏਵ ਹਿ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੇ ਪਯਿਰੁਪਾਸਤਿ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਾਤਿ, ਯੋਨਿਸੋ ਚ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਚ ਅਨੁਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸੇਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਚਤੂਸੁ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨੇਸੂਤਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਭਾਵਨਾਯ. ਚਤੂਸੁ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਸੂਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗੇਸੁ ਸਦ੍ਧਾ ਵਿਯ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਭਾਵਨਾਯ ਵੀਰਿਯਂ ਵਿਯ ਚ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾਯ – ‘‘ਸਤਿਮਾ ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਲੋਕੇ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੭੩; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੦੬; ਸਂ. ਨਿ. ੫.੩੮੪, ੪੦੭) ਵਚਨਤੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਸਤਿ ਅਧਿਕਾ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ. ਏਵਂ ਸਮਾਧਿਕਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿ, ‘‘ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਭਾਵਨਾ ਪਞ੍ਞਾਭਾਵਨਾ’’ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਅਧਿਕਾ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਪਾਕਟੋਯਮਤ੍ਥੋ, ਅਧਿਗਮਕ੍ਖਣੇ ਪਨ ਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਨਂ ਵਿਯ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਸਮਰਸਤਾਵ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਏਤ੍ਥਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਂ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਯਂ ਠਾਨਂ, ਤਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਮਤ੍ਤਾਦਿਂ ਪਚ੍ਚਾਮਸਤਿ. ਸਵਿਸਯਸ੍ਮਿਂਯੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਸਯੇ ਏਵ. ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਧਮ੍ਮਾ ਕਥਿਤਾਤਿ ਲੋਕਿਯਧਮ੍ਮਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾ ਚ ਤੇਨ ਤੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸੇਨ ਕਥਿਤਾ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਸਦ੍ਧਾਪਞ੍ਚਮੇਸੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਸਹ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇਸੁ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵਿਸਯੇ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਕਿਚ੍ਚਾਧਿਕਤਾਯ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸੇਵ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਸਬ੍ਬੇਸਂ. ਏਵਂ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਧਮ੍ਮਾ ਯਥਾਸਕਂ ਵਿਸਯੇ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸਵਸੇਨ ਬੋਧਿਤਾਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਅਤਿਰੇਕਕਿਚ੍ਚਤਂ ਉਪਮਾਯ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਉਪਮਾਸਂਸਨ੍ਦਨਂ ਰਾਜਪਞ੍ਚਮਾ ਸਹਾਯਾ ਵਿਯ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਪਰਿਪਾਚਕਾਨਿ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ. ਨੇਸਂ ਕੀਲ਼ਨਤ੍ਥਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਵੀਥਿਓਤਰਣਂ ਵਿਯ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵੀਥਿਓਤਰਣਂ. ਸਹਾਯੇਸੁ ਪਠਮਾਦੀਨਂ ਯਥਾਸਕਗੇਹੇਵ ਵਿਚਾਰਣਾ ਵਿਯ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਅਙ੍ਗਾਦੀਨਿ ਪਤ੍ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾ. ਸਹਾਯੇਸੁ ਇਤਰੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੋ ਵਿਯ ਸੇਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਤਦਨ੍ਵਯਤਾ. ਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਭੂਤਸ੍ਸ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਾਨੁਗਤਤਾ. ਨ ਹਿ ਤਦਾ ਤੇਸਂ ਸਸਮ੍ਭਾਰਪਥਵੀਆਦੀਸੁ ਆਪਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਕਿਚ੍ਚਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ, ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂਯੇਵ ਪਨ ਕਿਚ੍ਚਂ ਵਿਭੂਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਪੁਰੇਤਰਂ ਤਥਾਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਅਭਿਸਙ੍ਖਤਤ੍ਤਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਪਞ੍ਞੁਤ੍ਤਰਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਰਾਜਾਨਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਤੀਤਿਆਦਿ ਯਥਾਧਿਗਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਨਿਗਮਨਂ.

ਮਗ੍ਗਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪੀਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸਹਗਤਂ ਅਪਚਯਗਾਮਿਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ. ਤਥੇਵ ਤਂ ਵਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਂ ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨੇਵ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਏਕਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਮਗ੍ਗਾਨੁਕੂਲਤ੍ਤਾ ਚ. ਯਂ ਵਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਜਾਨਨਪਜਾਨਨਾਨਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਨਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਨਿ, ਨ ‘‘ਯਂ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਯ ਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਂ ਸਙ੍ਖਾਰਗਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਤਥੇਵਾਤਿ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ. ਏਕਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਾਵਤੋ ਚ ਸਮਾਨਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਸਹ ਪਵਤ੍ਤਿਕਤਾ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਤਾ, ਤਤੋ ਏਵ ਏਕਜ੍ਝਂ ਸਹੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਂ ਏਕਨਿਰੋਧਤਾ, ਏਕਂਯੇਵ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿ ਏਕਵਤ੍ਥੁਕਤਾ, ਏਕਂਯੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਿ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣਤਾ. ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਚੇਤਂ ਕਰਣਵਚਨਂ. ਤੇਨ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਤਾਯ ਸਂਸਟ੍ਠਭਾਵਂ ਸਾਧੇਤਿ. ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਞ੍ਚੇਤਂ, ਇਤੋ ਤੀਹਿਪਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਂ ਹੋਤਿਯੇਵ.

ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸਾ ਹਿ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਨ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਤਾਯ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਪਿ ਤਗ੍ਗਤਿਕਾਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਯ ਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਤਥੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਭਾਵਾਨਤਿਵਤ੍ਤਨਤੋ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਯਮ੍ਪਿ ਤਂ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿਞਾਣਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਖਯਧਮ੍ਮਂ ਵਯਧਮ੍ਮਂ ਵਿਰਾਗਧਮ੍ਮਂ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ.

੪੫੦. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪੀਤਿ ਵੇਦਨਾਤਿ ਏਵਂ ਸਾਮਞ੍ਞਗ੍ਗਹਣੇ ਸਤਿਪਿ. ਤੇਭੂਮਿਕਸਮ੍ਮਸਨਚਾਰਵੇਦਨਾਵਾਤਿ ਭੂਮਿਤ੍ਤਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ, ਤਤੋ ਏਵ ਸਮ੍ਮਸਨਞਾਣਸ੍ਸ ਗੋਚਰਭੂਤਾ ਵੇਦਨਾ ਏਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ ਉਪਕਾਰਾਵਹਭਾਵੇਨ ਦੇਸਨਾਯ ਆਰਦ੍ਧਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚਤੁਰੋਘਨਿਤ੍ਥਰਣਤ੍ਥਿਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਪਞ੍ਞਾਯਪਿ. ਇਧ ਸੁਖਾਦਿਸਦ੍ਦਾ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਵਿਸਯਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਸਾਧੇਤੁਂ ‘‘ਰੂਪਞ੍ਚ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਕਨ੍ਤਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਏਕਨ੍ਤੇਨੇਵ ਅਨਿਟ੍ਠਂ, ਤਤੋ ਏਵ ਦੁਕ੍ਖਮਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਯ ਅਨੁਪਤਿਤਂ, ਓਤਿਣ੍ਣਞ੍ਚਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਪਤਿਤਂ, ਦੁਕ੍ਖਾਵਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਸੁਖੇਨ ਅਨਵਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਅਭਵਿਸ੍ਸਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਨਯਿਦਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਦਨ੍ਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ਸਾਰਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ ਸਾਰਾਗਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਯ੍ਯੁਂ. ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਸਭਾਵਤੋ ਚ ਇਟ੍ਠਂ. ਸਾਰਾਗਾ ਸਂਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਬਹਲਰਾਗਹੇਤੁ ਯਥਾਰਹਂ ਦਸਹਿਪਿ ਸਂਯੋਜਨੇਹਿ ਸਂਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਸਂਯੋਗਾ ਸਂਕਿਲਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਤਥਾ ਸਂਯੁਤ੍ਤਤਾਯ ਤਣ੍ਹਾਸਂਕਿਲੇਸਾਦਿਵਸੇਨ ਸਂਕਿਲਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਵਿਬਾਧੀਯਨ੍ਤਿ ਉਪਤਾਪੀਯਨ੍ਤਿ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਇਟ੍ਠਂ, ਅਨਿਟ੍ਠਂ, ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਞ੍ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਸੁਖਂ, ਦੁਕ੍ਖਂ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਨ੍ਤਿ ਕਥਿਤਂ. ਏਵਂ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਪਞ੍ਚਪਿ ਖਨ੍ਧੇ ਸੁਖਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਵੇਦਨਾ ਏਵ ਸੁਖਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਾਕਤਿਕਪਚੁਰਜਨਵਸੇਨਾਯਂ ਕਥਿਤਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਪੁਰਿਮਂ ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਸੇਸਲਾਭੀ ਪਨ ਅਨਾਗਤਮ੍ਪਿ ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਤੇਵ. ਵੁਤ੍ਤਮੇਤਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੩੮੦; ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੭੯). ਵੇਦਨਾਯ ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਵੇਦਿਯਨ੍ਤਿਯਾ ਤਂਸਮਙ੍ਗੀਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵੇਦੇਤੀਤਿ ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਸਬ੍ਬਸਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਸਬ੍ਬਾਯਪਿ ਚਤੁਭੂਮਿਕਸਞ੍ਞਾਯ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਕਸਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਪਵਤ੍ਤਨਕਸਞ੍ਞਾਯ. ਵਤ੍ਥੇ ਵਾਤਿ ਵਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਣ੍ਣਧਾਤੁਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਪਾਪੇਨ੍ਤੋਤਿ ਭਾਵਨਂ ਉਪਚਾਰਂ ਵਾ ਅਪ੍ਪਨਂ ਵਾ ਉਪਨੇਨ੍ਤੋ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਸਞ੍ਞਾਪੀਤਿ ‘‘ਨੀਲਂ ਰੂਪਂ, ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਨੀਲ’’ਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਸਞ੍ਞਾਪਿ.

ਅਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਿਕਤ੍ਤਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਤਕ੍ਕਗਤਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਕਨ੍ਤਨਕਤਕ੍ਕਮ੍ਹਿ, ਸੁਤ੍ਤਵਤ੍ਤਨਕਤਕ੍ਕਮ੍ਹਿ ਵਾ ਵੇਠਨਵਸੇਨ ਠਿਤਂ. ਪਰਿਵਟ੍ਟਕਾਦਿਗਤਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਵੇਠਨਪਰਿਵਟ੍ਟਕਾਦਿਗਤਂ. ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਤ੍ਤਾਵ ਨ ਗਹਿਤਾ, ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਪਞ੍ਞਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਪਯੋਗਂ ਲਭਾਪਿਤਾ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਹਿਪਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗਂ ਲਭਾਪਿਤਾ ਏਵਾਤਿ. ਤਦੇਵ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ ਸਂਸਟ੍ਠਭਾਵਤੋ.

ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ ਵਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਪਦਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਪਜਾਨਨਵਸੇਨਪਿ ਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਵਕ੍ਖਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਅਯਂ ਸਦ੍ਦੋ ਚ ਲਦ੍ਦਤੋਯੇਵੇਤ੍ਥ ਅਵਿਸੇਸੋ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਵਿਸੇਸਤੋ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਨੇਕਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਹਿ ਧਾਤੂਨਂ ਤੇਨ ਆਖ੍ਯਾਤਪਦੇਨ ਨਾਮਪਦੇਨ ਚ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਉਪਸਗ੍ਗਪਦਂ ਜੋਤਕਭਾਵੇਨ ਵਿਸੇਸੇਤਿ, ਨ ਵਾਚਕਭਾਵੇਨ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਸਪਿ ਜਾਨਨਤ੍ਥੇ ਵਿਸੇਸੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਏਤੇਨ ਸਞ੍ਞਾਵਿਞ੍ਞਾਣਪਞ੍ਞਾਪਦਾਨਿ ਅਨ੍ਤੋਗਧਜਾਨਨਤ੍ਥੇ ਯਥਾਸਕਂ ਵਿਸਿਟ੍ਠਵਿਸਯੇ ਚ ਨਿਟ੍ਠਾਨੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਸਞ੍ਞਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਞ੍ਜਾਨਨਮਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਤ੍ਤ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਸੇਸਨਿਵਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥੇਨ ਵਿਜਾਨਨਪਜਾਨਨਾਕਾਰੇ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਏਵ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਕਦਾਚਿਪਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਤੇ ਵਿਸੇਸਾ ਨਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਅਵਧਾਰੇਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕਿਚ੍ਚਮ੍ਪਿ ਕਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੀ ਸਞ੍ਞਾ ਕੁਤੋ ਪਞ੍ਞਾਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ‘‘ਲਕ੍ਖਣਪਟਿਵੇਧਂ ਪਾਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ’’ਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਗ੍ਗਪਾਤੁਭਾਵ’’ਨ੍ਤਿ.

ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨ ਸਞ੍ਞਾ ਵਿਯ ਨੀਲਪੀਤਾਦਿਮਤ੍ਤਸਞ੍ਜਾਨਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਤਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਤਾਦਿਸਂ ਵਿਸੇਸਂ ਜਾਨਨ੍ਤਮੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਕਥਂ ਪਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਲਕ੍ਖਣਪਟਿਵੇਧਂ ਪਾਪੇਤੀਤਿ? ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਸ੍ਸਿਤਮਗ੍ਗੇਨ. ਲਕ੍ਖਣਾਰਮ੍ਮਣਿਕਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਹਿ ਅਨੇਕਵਾਰਂ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯ ਪਗੁਣਭਾਵਤੋ ਪਰਿਚਯਵਸੇਨ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨਪਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਯਥਾ ਤਂ ਪਗੁਣਸ੍ਸ ਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਯਨੇ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਗਤਾਪਿ ਵਾਰਾ ਨ ਉਪਧਾਰੀਯਨ੍ਤਿ. ‘‘ਲਕ੍ਖਣਪਟਿਵੇਧ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਲਕ੍ਖਣਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਮਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਂ. ਉਸ੍ਸਕ੍ਕਿਤ੍ਵਾਤਿ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਾਦਿਞਾਣਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਆਰਭਿਤ੍ਵਾ. ਮਗ੍ਗਪਾਤੁਭਾਵਂ ਪਾਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਅਸਮ੍ਬੋਧਸਭਾਵਤ੍ਤਾ. ਆਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ ਅਵਬੁਜ੍ਝਨਵਸੇਨੇਵ, ਨ ਸਞ੍ਜਾਨਨਮਤ੍ਤੇਨ. ਤਥਾ ਲਕ੍ਖਣਪਟਿਵੇਧਮ੍ਪਿ ਪਾਪੇਤਿ, ਨ ਵਿਜਾਨਨਮਤ੍ਤੇਨ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਨ ਅਞ੍ਞਾਸਾਧਾਰਣੇਨ ਆਨੁਭਾਵੇਨ ਉਸ੍ਸਕ੍ਕਿਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਪਾਤੁਭਾਵਮ੍ਪਿ ਪਾਪੇਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਉਪਮਾਯ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਜਾਤਬੁਦ੍ਧੀਤਿ ਅਸਞ੍ਜਾਤਬ੍ਯਵਹਾਰਬੁਦ੍ਧਿ. ਉਪਭੋਗਪਰਿਭੋਗਨ੍ਤਿ ਉਪਭੋਗਪਰਿਭੋਗਾਰਹਂ, ਉਪਭੋਗਪਰਿਭੋਗਵਤ੍ਥੂਨਂ ਪਟਿਲਾਭਯੋਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੂਟੋਤਿ ਕਹਾਪਣਪਤਿਰੂਪਕੋ ਤਮ੍ਬਕਂਸਾਦਿਮਯੋ. ਛੇਕੋਤਿ ਮਹਾਸਾਰੋ. ਕਰਤੋਤਿ ਅਡ੍ਢਸਾਰੋ. ਸਣ੍ਹੋਤਿ ਮੁਦੁਜਾਤਿਕੋ ਸਮਸਾਰੋ. ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਆਦਿਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਪਾਦਸਾਰਪਰੋਪਾਦਸਾਰਅਡ੍ਢਸਾਰਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ. ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਚ ਪਨ ਨਂ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾਪਿ…ਪੇ… ਅਸੁਕਾਚਰਿਯੇਨ ਕਤੋਤਿਪਿ ਜਾਨਾਤਿ ਤਥਾ ਹੇਰਞ੍ਞਿਕਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਏਵਮੇਵਨ੍ਤਿਆਦਿ ਉਪਮਾਸਂਸਨ੍ਦਨਂ. ਸਞ੍ਞਾਵਿਭਾਗਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਵਸੇਨੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਗਹਣਤੋ ਦਾਰਕਸ੍ਸ ਕਹਾਪਣਦਸ੍ਸਨਸਦਿਸਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਾ ਯਥਾਉਪਟ੍ਠਿਤਵਿਸਯਪਦਟ੍ਠਾਨਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਏਕਚ੍ਚਵਿਸੇਸਗ੍ਗਹਣਸਮਤ੍ਥਭਾਵਤੋ ਗਾਮਿਕਪੁਰਿਸਕਹਾਪਣਦਸ੍ਸਨਸਦਿਸਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਞ੍ਞਾ ਪਨ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਨਵਸੇਸਾਵਬੋਧਤੋ ਹੇਰਞ੍ਞਿਕਕਹਾਪਣਦਸ੍ਸਨਸਦਿਸਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਨੇਸਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਵਿਞ੍ਞਾਣਪਞ੍ਞਾਨਂ. ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਸਭਾਵਵਿਸੇਸੋ. ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝੋ ਪਕਤਿਪਞ੍ਞਾਯ. ਇਮਿਨਾਵ ਨੇਸਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸੁਖੁਮਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਏਕਾਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਨ੍ਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ. ਤੇਨ ਅਭਿਨ੍ਨਵਿਸਯਾਭਿਨ੍ਨਕਾਲਤਾਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਵੁਤ੍ਤਿਤਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਂਯੇਵ ਉਲ੍ਲਿਙ੍ਗੇਤਿ. ਵਵਤ੍ਥਾਨਨ੍ਤਿ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਠਪਨਂ. ਅਯਂ ਫਸ੍ਸੋ…ਪੇ… ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਮੇਤਂ. ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਾ ਆਦਿਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਸੇਸਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਇਦਨ੍ਤਿ ਅਰੂਪੀਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਵਤ੍ਥਾਨਕਰਣਂ. ਤਤੋਤਿ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਤਿਲਤੇਲਾਦਿਉਦ੍ਧਰਣਂ, ਤਤੋ. ਯਦਿ ਦੁਕ੍ਕਰਤਰਂ, ਕਥਂ ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਭਗਵਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.

੪੫੧. ਨਿਸ੍ਸਟੇਨਾਤਿ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੇਨ ਅਤਂਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨ. ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਸਦਿਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਾਨੁਪਗਮਨੇਨ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਭਾਵਤੋ. ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਂ ਅਪਾਦਾਨਦੀਪਨਤੋ. ਕਰਣਵਚਨਂ ਕਤ੍ਤੁਅਤ੍ਥਦੀਪਨਤੋ. ਕਾਮਾਵਚਰਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨ ਨਿਯਮਤੋ ‘‘ਇਦਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਾਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ’’ਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ, ਰੂਪਾਵਚਰਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਨ ਨ ਤਥਾਤਿ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਞ੍ਚਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਨਿਸ੍ਸਟਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਰੂਪਾਵਚਰਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਚਿਤ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਗ੍ਗਹਣਂ ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਰੂਪਾਵਚਰਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ. ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇਨਾਤਿ ਵਿਸੇਸਤੋ ਅਸਂਕਿਲੇਸਿਕਤ੍ਤਾਵ. ਤਞ੍ਹਿ ਵਿਗਤੂਪਕ੍ਕਿਲੇਸਤਾਯ ਵਿਸੇਸਤੋ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਿਰੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇਨਾ’’ਤਿ. ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ਨੇਯ੍ਯਂ, ਸਪਰਸਨ੍ਤਾਨੇਸੁ ਇਦਂ ਅਤਿਸਯਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਤੋ ਬੁਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਂ ਬੋਧੇਤਬ੍ਬਂ ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਨੇਤਬ੍ਬਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ ਹੋਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਠਿਤਸ੍ਸ ਹਿ ਸਾ ਇਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ. ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ, ਅਨੁਪਦਧਮ੍ਮਵਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਭਿਨਿਵੇਸਾਭਾਵਤੋਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਿਨਿਵੇਸਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਕਲਾਪਤੋ ਨਯਤੋਤਿ ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨਸਙ੍ਖਾਤਤੋ ਨਯਵਿਪਸ੍ਸਨਤੋ. ਭਿਕ੍ਖੁਨੋਤਿ ਸਾਵਕਸ੍ਸ. ਸਾਵਕਸ੍ਸੇਵ ਹਿ ਤਤ੍ਰ ਅਨੁਪਦਧਮ੍ਮਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਨ ਸਤ੍ਥੁ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸੀਤਿ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਪਜਹਤਿ.

ਹਤ੍ਥਗਤਤ੍ਤਾਤਿ ਹਤ੍ਥਗਤਸਦਿਸਤ੍ਤਾ, ਆਸਨ੍ਨਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਦਾ ਹਿ ਲੋਕਨਾਥੋ ਬੋਧਿਮੂਲੇ ਅਪਰਾਜਿਤਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ – ‘‘ਕਿਚ੍ਛਂ ਵਤਾਯਂ ਲੋਕੋ ਆਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੫੭; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੪, ੧੦) ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਮੁਖੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਿਨਿਵੇਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਨੁਰੂਪਂ ਛਤ੍ਤਿਂਸਕੋਟਿਸਹਸ੍ਸਮੁਖੇਨ ਮਹਾਵਜਿਰਞਾਣਂ ਨਾਮ ਮਹਾਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸਮ੍ਮਸਨਂ ਪਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਅਨੇਕਾਕਾਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਸਮ੍ਮਸਨੇ ਅਨੁਪਦਮੇਵ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਧਮ੍ਮੇਪਿ ਅਪਰਾਪਰਂ ਸਮ੍ਮਸਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਭਗਵਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਰੋਪਞ੍ਞਾਸਾਤਿ ਦ੍ਵੇਪਞ੍ਞਾਸਂ. ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਕੇਚਿ ਧਮ੍ਮਾ ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਮਕਾਦੀਸੁ ਵੁਤ੍ਤਾਪਿ ਝਾਨਕੋਟ੍ਠਾਸਾਦੀਸੁਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਤਂਤਂਪਚ੍ਚਯਭਾਵਵਿਸਿਟ੍ਠੇਨ ਪਨ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸੇਨ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰਾਨਿ ਵਿਯ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਨਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਙ੍ਗੁਦ੍ਧਾਰੇਨਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਮਾਨਝਾਨਙ੍ਗਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਂ ਉਦ੍ਧਰਣੇਨ. ਅਙ੍ਗ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਾ ਕੋਟ੍ਠਾਸਪਰਿਯਾਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਙ੍ਗੁਦ੍ਧਾਰੇਨਾਤਿ ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਮਕਾਦਿਕੋਟ੍ਠਾਸਾਨਂ ਸਮੁਦ੍ਧਰਣੇਨ. ਯਾਵਤਾ ਸਞ੍ਞਾਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਯਤ੍ਤਕਾ ਸਞ੍ਞਾਸਹਗਤਾ ਝਾਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ, ਤਾਹਿ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਅਧਿਗਨ੍ਧਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਤਾਵਤਿਕਾ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਅਞ੍ਞਾਪਟਿਵੇਧੋ ਅਰਹਤ੍ਤਸਮਧਿਗਮੋ.

ਦਸ੍ਸਨਪਰਿਣਾਯਕਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਨ੍ਧਸ੍ਸ ਯਟ੍ਠਿਕੋਟਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਦੇਸਕੋ ਵਿਯ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਯਥਾਸਭਾਵਦਸ੍ਸਨਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਪਰਿਣਾਯਕਭਾਵੇਨ. ਯਥਾ ਵਾ ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁਭੂਤੋ, ਏਵਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਭੂਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯਾ’’ਤਿ. ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾ. ਸਮਾਧਿ ਚੇਤ੍ਥ ਆਰੁਪ੍ਪਸਮਾਧੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਸਮ੍ਮਸਨਪਯੋਗੋ ਪਨ ਕੋਚਿ ਝਾਨਸਮਾਧੀਤਿ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭੂਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾ. ਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਯ ਅਨ੍ਤੋਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘‘ਸਮਾਹਿਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਪਨ ਵਚਨਤੋ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੫; ੪.੯੯-੧੦੦; ੩.੫.੧੦੭੧-੧੦੭੨; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੪੦; ਮਿ. ਪ. ੨.੧.੧੪) ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਿਚ੍ਚਤੋਤਿ ਗੋਚਰਜ੍ਝਤ੍ਤੇ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਕਿਚ੍ਚਤੋ. ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋਤਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਮ੍ਮੋਹਵਿਧਮਨਤੋ ਯਥਾ ਪੀਤਿਪਟਿਸਂਵੇਦਨਾਦੀਸੁ. ਕਿਮਤ੍ਥਿਯਾਤਿ ਕਿਂਪਯੋਜਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਕੋ ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇ ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਯਾਥਾਵਸਰਸਲਕ੍ਖਣਾਵਬੋਧਵਸੇਨ ਅਭਿਮੁਖਂ ਞੇਯ੍ਯੇ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੇ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਾਦਿਧਮ੍ਮੇ. ਅਭਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਸਲਕ੍ਖਣਤੋ ਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਤੋ ਚ ਅਭਿਮੁਖਂ ਅਵਿਰਜ੍ਝਨਵਸੇਨ ਜਾਨਾਤਿ. ਏਤੇਨ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਪਾਰਮਾਹ. ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਤਿਪਿ ਦੁਕ੍ਖਾਤਿਪਿ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿਪਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੇ. ਪਰਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਰੂਪਂ…ਪੇ… ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਖਯਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੪੮) ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਜਾਨਾਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਪਾਰਮਾਹ. ਪਹਾਤਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਦਿਕੇ ਯਾਵ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਾ ਸਬ੍ਬੇ ਪਾਪਧਮ੍ਮੇ. ਪਜਹਤਿ ਪਕਟ੍ਠਤੋ ਜਹਤਿ, ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤਿ ਚੇਵ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਮਿਨਾ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਪਾਰਮਾਹ. ਸਾ ਪਨੇਸਾ ਪਞ੍ਞਾ ਲੋਕਿਯਾਪਿ ਤਿਪ੍ਪਕਾਰਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਪਿ, ਤਾਸਂ ਵਿਸੇਸਂ ਸਯਮੇਵਾਹ. ਕਿਚ੍ਚਤੋਤਿ ਅਭਿਜਾਨਨਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਕਿਚ੍ਚਤੋ. ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋਤਿ ਯਥਾਬਲਂ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਦੀਸੁ ਸਮ੍ਮੋਹਵਿਧਮਨਤੋ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਦੀਸੁ ਵਿਗਤਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ’’ਤਿ.

੪੫੨. ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਚ ਵਟ੍ਟਨਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਇਧ ਨਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਵਿਵਟ੍ਟਕਥਾ ਹੇਸਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਚ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਚਾ’’ਤਿ. ਪਰਤੋ ਘੋਸੋਤਿ ਪਰਤੋ ਸਤ੍ਥੁਤੋ, ਸਾਵਕਤੋ ਵਾ ਲਬ੍ਭਮਾਨੋ ਧਮ੍ਮਘੋਸੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਪ੍ਪਾਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਭਵਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਨ ਯੋ ਕੋਚਿ ਪਰਤੋਘੋਸੋ. ਉਪਾਯਮਨਸਿਕਾਰੋਤਿ ਯੇਨ ਨਾਮਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹਾਦਿ ਸਿਜ੍ਝਤਿ, ਤਾਦਿਸੋ ਪਥਮਨਸਿਕਾਰੋ. ਅਯਞ੍ਚ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਨਿਯਮਪਕ੍ਖਿਕੋ, ਨ ਸਬ੍ਬਸਂਗਾਹਕੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਸ੍ਮਿਂਯੇਵਾਤਿ ਅਵਧਾਰਣੇਨ ਪਰਤੋਘੋਸਮੇਵ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਨ ਪਦਟ੍ਠਾਨਵਿਸੇਸਂ ਪਟਿਯੋਗੀਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਏਵ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ.

ਲਦ੍ਧੁਪਕਾਰਾਤਿ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੩.੫.੨੫) ਯਥਾਰਹਂ ਨਿਸ੍ਸਯਾਦਿਵਸੇਨ ਲਦ੍ਧਪਚ੍ਚਯਾ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਨੁਗ੍ਗਹਿਤਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਚ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਅਨਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਹਿ ਵਿਧਿ, ਪਟਿਸੇਧੋ ਵਾ. ਅਗ੍ਗਫਲਸਮਾਧਿਮ੍ਹਿ ਤਪ੍ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਧਮ੍ਮੇਸੁਯੇਵ ਚ ਕੇਵਲੋ ਚੇਤੋਪਰਿਯਾਯੋ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਫਲਕ੍ਖਣੇਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰੇ ਕਾਲਨ੍ਤਰੇ ਚਾਤਿ ਦੁਵਿਧੇ ਫਲਕ੍ਖਣੇ. ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਸਂਕਿਲੇਸੇਹਿ ਚੇਤੋ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਅਗ੍ਗਫਲਪਞ੍ਞਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਾ ਫਲਧਮ੍ਮਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਫਲਂ ਅਸ੍ਸਾਤਿ. ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਫਲਂ ਆਨਿਸਂਸੋ’’ਤਿ, ਸਬ੍ਬਸਂਕਿਲੇਸੇਹਿ ਚੇਤਸੋ ਵਿਮੁਚ੍ਚਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਸਞ੍ਞਿਤਂ ਪਹਾਨਂ ਫਲਂ ਆਨਿਸਂਸੋ ਚਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਇਧ ਚ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਹਾਨਮਤ੍ਤਂ ਗਹਿਤਂ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਹਾਯਕਧਮ੍ਮਾ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਫਲਧਮ੍ਮਾ ਏਵ ਆਨਿਸਂਸੋਤਿ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ਪੁਨਵਚਨਂ ਨਿਰਤ੍ਥਕਂ ਸਿਯਾ.

ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਫਲਾਨਿਸਂਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਵਮੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਜੀਵਾ ਸੀਲਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਉਪਕਾਰਾ, ਤਥਾ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਝਾਨਸਭਾਵਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਸੋ ‘‘ਅਪ੍ਪਨਾ’’ਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ. ਸਮ੍ਮਾਸਤਿਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਾ ਪਨ ਸਮਾਧਿਪਕ੍ਖਿਯਾ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਵਸੇਸਾ ਧਮ੍ਮਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਨ੍ਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਭੂਤਂ ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਂ. ਸੁਤਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਆਰੋਚਨਵਸੇਨ ਸਹ ਕਥਨਂ ਸਂਕਥਾ, ਸਂਕਥਾਵ ਸਾਕਚ੍ਛਾ. ਇਧ ਪਨ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਪਟਿਬਦ੍ਧਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ…ਪੇ… ਕਥਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਏਕਵਾਰਂ ਵੀਥਿਯਾ ਅਪ੍ਪਟਿਪਜ੍ਜਨਂ ਖਲਨਂ, ਅਨੇਕਵਾਰਂ ਪਕ੍ਖਲਨਂ, ਤਦੁਭਯਸ੍ਸ ਵਿਚ੍ਛੇਦਨੀਕਥਾ ਖਲਨਪਕ੍ਖਲਨਛੇਦਨਕਥਾ. ਪੂਰੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਵਟ੍ਟਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਾਲੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰੂਹੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ. ਸੁਣਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਯਥਾਉਗ੍ਗਹਿਤਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਫਾਤਿਂ ਗਮਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਸੁਣਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ‘‘ਸਪ੍ਪਾਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ.

ਪਞ੍ਚਸੁਪਿ ਠਾਨੇਸੁ ਅਨ੍ਤ-ਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥਜੋਤਨੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਏਵਞ੍ਹਿ ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਅਮ੍ਬੁਪਮਾ ਚ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਉਦਕਕੋਟ੍ਠਕਨ੍ਤਿ ਆਲਵਾਲਂ. ਥਿਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਬਨ੍ਧਤੀਤਿ ਅਸਿਥਿਲਂ ਦਲ਼੍ਹਂ ਨਾਤਿਮਹਨ੍ਤਂ ਨਾਤਿਖੁਦ੍ਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਿ. ਥਿਰਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਉਦਕਸਿਞ੍ਚਨਕਾਲੇ ਤਤੋ ਤਤੋ ਵਿਸ੍ਸਰਿਤ੍ਵਾ ਉਦਕਸ੍ਸ ਅਨਿਕ੍ਖਮਨਤ੍ਥਂ ਆਲਵਾਲਂ ਥਿਰਤਰਂ ਕਰੋਤਿ. ਸੁਕ੍ਖਦਣ੍ਡਕੋਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਮ੍ਬਗਚ੍ਛਕਸ੍ਸ ਸੁਕ੍ਖੋ ਸਾਖਾਸੀਸਕੋ. ਕਿਪਿਲ੍ਲਿਕਪੁਟੋਤਿ ਤਮ੍ਬਕਿਪਿਲ੍ਲਿਕਕੁਟਜਂ. ਖਣਿਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਕੁਦਾਲਂ. ਕੋਟ੍ਠਕਬਨ੍ਧਨਂ ਵਿਯ ਸੀਲਂ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵਡ੍ਢਨੁਪਾਯਸ੍ਸ ਮੂਲਭਾਵਤੋ. ਉਦਕਸਿਞ੍ਚਨਂ ਵਿਯ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਭਾਵਨਾਯ ਪਰਿਬ੍ਰੂਹਨਤੋ. ਮਰਿਯਾਦਾਯ ਥਿਰਭਾਵਕਰਣਂ ਵਿਯ ਸਮਥੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਭਾਵਨਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾਯ ਸੀਲਮਰਿਯਾਦਾਯ ਦਲ਼੍ਹਭਾਵਾਪਾਦਨਤੋ. ਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸ ਹਿ ਸੀਲਂ ਥਿਰਤਰਂ ਹੋਤਿ. ਸਮੀਪੇ ਵਲ੍ਲਿਆਦੀਨਂ ਹਰਣਂ ਵਿਯ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ ਖਲਨਪਕ੍ਖਲਨਚ੍ਛੇਦਨਂ ਇਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਭਾਵਨਾਯ ਵਿਬਨ੍ਧਾਪਨਯਨਤੋ. ਮੂਲਖਣਨਂ ਵਿਯ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨਂ ਭਾਵਨਾ ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਮੂਲਕਾਨਂ ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਪਲਿਖਣਨਤੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਸ੍ਮਾ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਪ੍ਪਾਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਤੋ ਯਥਾਸੁਤੇ ਅਤ੍ਥੇ ਸਾਕਚ੍ਛਾਸਮਾਪਜ੍ਜਨਂ, ਤਤੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਵਿਸੋਧਨੇਨ ਸਮਥਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿ. ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵਿਪਸ੍ਸਨੋ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਰਿਬ੍ਰੂਹੇਤੀਤਿ ਏਵਮੇਤੇਸਂ ਅਙ੍ਗਾਨਂ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਚ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਨਤੋ ਅਯਮਾਨੁਪੁਬ੍ਬੀ ਕਥਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

੪੫੩. ਇਧ ਕਿਂ ਪੁਚ੍ਛਤੀਤਿ ਇਧ ਏਵਂ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਂ ਪਾਪਿਤਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ‘‘ਕਤਿ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਭਵਾ’’ਤਿ ਭਵਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਕੀਦਿਸਂ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਉਪਾਦਾਯ ਪੁਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ‘‘ਮੂਲਮੇਵ ਗਤੋ ਅਨੁਸਨ੍ਧੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋਤਿ ਹਿ ਇਧ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਸਚ੍ਚੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਨ ਜਲ਼ੋ ਏਵ. ਕਾਮਭਵੋਤਿਆਦੀਸੁ ਕਮ੍ਮੋਪਪਤ੍ਤਿਭੇਦਤੋ ਦੁਵਿਧੋਪਿ ਭਵੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਾਮਭਵੂਪਗਂ ਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇਤਂਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੬੪੭; ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਮਹਾਟੀ. ੨.੬੪੬-੬੪੭) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਪੁਨਬ੍ਭਵਸ੍ਸਾਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਅਪਰਾਪਰਂ ਭਵਨਤੋ ਜਾਯਨਤੋ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਸ੍ਸ ਵਟ੍ਟਪਬਨ੍ਧਸ੍ਸ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਧ ਵਟ੍ਟਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੀਤਿ ਭਵਯੋਨਿਗਤਿਆਦਿਵਸੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਤਹਿਂ ਤਹਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਵਾਦਿਕੇ. ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਅਭਿਨਨ੍ਦਨਹੇਤੁ. ਗਮਨਾਗਮਨਂ ਹੋਤੀਤਿਆਦਿਨਾ ਭਵਾਦੀਸੁ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਪਰਾਪਰਂ ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯੋ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਖਯਨਿਰੋਧੇਨਾਤਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਖਯਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧੇਨ. ਉਭਯਮੇਤਂ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਪਹਾਨਾਭਿਸਮਯਭਾਵਨਾਭਿਸਮਯਾਨਂ ਅਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨਕਾਲਤ੍ਤਾ. ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਤਂ ਹੇਤੁਫਲਧਮ੍ਮੂਪਚਾਰਵਸੇਨ. ਯਥਾ ਹਿ ਪਦੀਪੁਜ੍ਜਲਨਹੇਤੁਕੋ ਅਨ੍ਧਕਾਰਵਿਗਮੋ, ਏਵਂ ਵਿਜ੍ਜੁਪ੍ਪਾਦਹੇਤੁਕੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਰੋਧੋ, ਹੇਤੁਫਲਧਮ੍ਮਾ ਚ ਸਮਾਨਕਾਲਾਪਿ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਕਾਲਾ ਵਿਯ ਵੋਹਰੀਯਨ੍ਤਿ ਯਥਾ – ‘‘ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰੂਪੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੦੪, ੪੦੦; ਮ. ਨਿ. ੩.੪੨੦, ੪੨੫, ੪੨੬; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੪੩-੪੫; ੨.੪.੬੦; ਕਥਾ. ੪੬੫, ੪੬੭) ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਕਿਰਿਯਾ. ਗਮਨਂ ਉਪਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ ਇਧ ਕਾਮਭਵੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ. ਆਗਮਨਂ ਉਪਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ ਤਤ੍ਥ ਰੂਪਾਰੂਪੇਸੁ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ. ਗਮਨਾਗਮਨਂ ਉਪਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਪਰਾਪਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ.

੪੫੪. ਵਿਵਟ੍ਟਕਥਾਯ ਪਰਤੋ ਜੋਤਿਤਂ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਵਿਵਟ੍ਟਂ ਪਤ੍ਵਾ ਠਿਤਸ੍ਸ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਸਾਧਕਂ ਵਿਭਾਵਿਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਤਮਂ ਪਨਾਵੁਸੋਤਿ ਇਧ ਕਿਂ ਪੁਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਜ੍ਜਨਕੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾਨਿ ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਯੋਗਪਹਾਨਙ੍ਗਾਨਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾਨਿ. ਅਙ੍ਗਵਵਤ੍ਥਾਨਨ੍ਤਿ ਝਾਨਙ੍ਗਵਵਤ੍ਥਾਨਂ. ਕੋਟ੍ਠਾਸਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋਤਿ ਤਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਮਾਨਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਮਕਾਦਿਧਮ੍ਮਕੋਟ੍ਠਾਸਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਝਾਨੇ ਏਤ੍ਤਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਏਤ੍ਤਕਾ ਨਿਰੋਧਿਤਾਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ. ਉਪਕਾਰਾਨੁਪਕਾਰਾਨਿ ਅਙ੍ਗਾਨੀਤਿ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਕਾਰਾਨਿ ਚ ਅਨੁਪਕਾਰਾਨਿ ਚ ਅਙ੍ਗਾਨਿ. ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਹਿ ਸੋਲ਼ਸਹਿ ਞਾਣਚਰਿਯਾਹਿ ਨਵਹਿ ਸਮਾਧਿਚਰਿਯਾਹਿ ਚ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਤਂਤਂਞਾਣਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿਚਰਿਯਾਹਿ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨੁਪਕਾਰਕਙ੍ਗਾਨਿ, ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਕਾ ਉਪਕਾਰਕਙ੍ਗਾਨਿ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਵਸੇਨ ਯਥਾਨੁਪੁਬ੍ਬਂ ਉਪਸਨ੍ਤੁਪਸਨ੍ਤਓਲ਼ਾਰਿਕਭਾਵਾਯ ਭਵਗ੍ਗਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਵਸੇਸਸੁਖੁਮਤਂ ਪਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਕਾਲਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ. ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਸਦਿਸਂ. ਨ ਹਿ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਕੋਚਿ ਧਮ੍ਮੋ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੋ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ. ਯਞ੍ਹਿ ਤਦਾ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਤਥਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਂ, ਤਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪੁਬ੍ਬਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਹੇਤੁਕਾਯ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਹੋਸੀਤਿ ਸਾ ਤਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੋ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਛ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਿਟਕਸਂਵਣ੍ਣਨਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ‘‘ਸਤ੍ਤ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ’’ਤਿ ਪਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਇਦਂ ‘‘ਚਤੁਰਙ੍ਗਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ਨਯਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਆਦਿਅਨ੍ਤਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਨਯਦਸ੍ਸਨਂ ਕਤ੍ਵਾ.

੪੫੫. ਏਵਂ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਪਾਦਕਂ ਵਿਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਨ੍ਤੋਨਿਰੋਧੇ ਅਨੁਪਬਨ੍ਧਭਾਵਤੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਪਸਾਦਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਪੁਚ੍ਛਨੇ ਪਠਮਂ ਤਾਵ ਤੇ ਸਰੂਪਤੋ ਆਵੇਣਿਕਤੋ ਆਵੇਣਿਕਵਿਸਯਤੋ ਪਟਿਸ੍ਸਰਣਤੋ ਚ ਪੁਚ੍ਛਨਵਸੇਨ ਪਾਲ਼ਿ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਸ੍ਸਯੇ ਪਞ੍ਚ ਪਸਾਦੇ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਗੋਚਰਵਿਸਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਾਮਂ ਤਬ੍ਬਹੁਲਚਾਰਿਤਾਪੇਕ੍ਖਂ ਗੋਚਰਗ੍ਗਹਣਂ, ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਥਭਾਵਾਪੇਕ੍ਖਂ ਵਿਸਯਗ੍ਗਹਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੇਵ ਗੋਚਰਵਿਸਯਭਾਵਾਨਂ ਵਿਸੇਸੋ, ਵਿਵਰਿਯਮਾਨਂ ਪਨ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਸਭਾਵਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਗੋਚਰਭੂਤਂ ਵਿਸਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਕੇਕਸ੍ਸਾਤਿ ਏਕੋ ਏਕਸ੍ਸ, ਅਞ੍ਞੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਥੋ ਹਿ ਅਯਂ ਏਕ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਇਤ੍ਥੇਕੇ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੭) ਵਿਯ. ਸਚੇ ਹੀਤਿਆਦਿ ਅਭੂਤਪਰਿਕਪ੍ਪਨਵਚਨਮੇਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾਤਿ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਵਿਨਾਪਿ ਮੁਖੇਨਾਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤ੍ਥਸਲ੍ਲਾਪਿਕਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਨਾਮ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਥਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਧਿਟ੍ਠਿਤਮੇਵ ਚਕ੍ਖੁ ਰੂਪਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਕੇਵਲਂ, ਏਵਂ ਚਕ੍ਖੁਨਿਸ੍ਸਯਮੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਇਤਰਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਪਸਾਦੇ ਉਪਨੇਹੀ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਤੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਸਂਹਚ੍ਚਕਾਰਿਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਦਿ ਵਾ ਨੀਲਂ ਯਦਿ ਵਾ ਪੀਤਕਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਨੀਲਪੀਤਾਦਿਸਭਾਵਜਾਨਨਮਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਨੀਲਂ ਪੀਤਕਨ੍ਤਿ ਪਜਾਨਨਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥੇਵ ਅਵਿਕਪ੍ਪਕਭਾਵਤੋ. ਏਤੇਸਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ. ਨਿਸ੍ਸਯਸੀਸੇਨ ਨਿਸ੍ਸਿਤਪੁਚ੍ਛਾ ਹੇਸਾ, ਏਵਞ੍ਹਿ ਵਿਸਯਾਨੁਭਵਨਚੋਦਨਾ ਸਮਤ੍ਥਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਥਾਸਕਂ ਵਿਸਯਂ ਰਜ੍ਜਨਾਦਿਵਸੇਨ ਅਨੁਭਵਿਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਾਨਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਿ, ਤਤ੍ਥ ਸਮਤ੍ਥਤਾਯੇਵ ਚ ਨਤ੍ਥਿ, ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਟਿਸਰਨ੍ਤਾਨਿ ਵਿਯ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਿਂ ਏਤਾਨਿ ਪਟਿਸਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਜਵਨਮਨੋ ਪਟਿਸਰਣਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਂ ਇਤਰਞ੍ਚ ਸਾਧਾਰਣਤੋ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਯਾਯ’ਸ੍ਸ ਰਜ੍ਜਨਾਦਿਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪਟਿਸਰਣਤਾ, ਸਾ ਸਵਿਸੇਸਾ ਯਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਜਵਨਮਨੋ ਵਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਦ੍ਵਾਰੇਤਿ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ ਜਵਨਂ ਰਜ੍ਜਤਿ ਵਾ ਦੁਸ੍ਸਤਿ ਵਾ ਮੁਯ੍ਹਤਿ ਵਾ, ਯਤੋ ਤਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞਾਣਾਦਿਅਸਂਵਰੋ ਪਵਤ੍ਤਤਿ.

ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਜਵਨਮਨਸ੍ਸੇਵ ਪਟਿਸਰਣਭਾਵੇ. ਦੁਬ੍ਬਲਭੋਜਕਾਤਿ ਹੀਨਸਾਮਤ੍ਥਿਯਾ ਰਾਜਭੋਗ੍ਗਾ. ਸੇਵਕਾਨਂ ਗਣਨਾਯ ਯੋਜਿਤਦਿਵਸੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨਕਹਾਪਣੋ ਯੁਤ੍ਤਿਕਹਾਪਣੋ. ਅਨ੍ਦੁਬਨ੍ਧਨੇਨ ਬਦ੍ਧਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨ ਲਬ੍ਭਮਾਨਕਹਾਪਣੋ ਬਨ੍ਧਕਹਾਪਣੋ. ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਹਰਨ੍ਤੇ ਮਾ ਪਹਰਨ੍ਤੂਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤੋ ਦਾਤਬ੍ਬਦਣ੍ਡੋ ਮਾਪਹਾਰਕਹਾਪਣੋ. ਸੋ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਪਰਿਤ੍ਤਕੇਸੁ ਗਾਮਿਕਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਤਥਾ ਲਬ੍ਭਮਾਨੋ ਏਤ੍ਤਕੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਟ੍ਠਕਹਾਪਣੋ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਤਵਤ੍ਥੁਕਨ੍ਤਿ ਸਤਕਰੀਸਵਤ੍ਥੁਕਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸਪਦਦ੍ਵਯੇਪਿ. ਤਤ੍ਥਾਤਿਆਦਿ ਉਪਮਾਸਂਸਨ੍ਧਨਂ, ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

੪੫੬. ਅਨ੍ਤੋਨਿਰੋਧਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਚ ਪਸਾਦੇਤਿ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਪਞ੍ਚ ਪਸਾਦੇ. ਕਿਰਿਯਮਯਪਵਤ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਜਵਨਾਦਿਕਿਰਿਯਾਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਧਮ੍ਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ. ਬਲਵਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਭਾਵੇਨ ਬਲਵਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਪਞ੍ਚਵਿਧੋਪਿ ਪਸਾਦੋ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਵਿਨਾ ਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਰਹਿਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਕਲਾਪਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਪਾਲਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਜੀਵਿਤੇਨ ਅਨੁਪਾਲਿਤਾ ਏਵ ਉਸ੍ਮਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਤੇਨ ਅਨਨੁਪਾਲਿਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਸ੍ਮਾ ਆਯੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਜਾਲਸਿਖਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਆਭਾ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਜਾਲਸਿਖਾਸਙ੍ਖਾਤਭੂਤਸਙ੍ਘਾਤਂ ਸਹੇਵ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ‘‘ਆਭਾ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਾ ਵਣ੍ਣਧਾਤੁ ‘‘ਉਜ੍ਜਲਤਿ, ਅਨ੍ਧਕਾਰਂ ਵਿਧਮਤਿ, ਰੂਪਗਤਾਨਿ ਚ ਵਿਦਂਸੇਤੀ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਪਕਾਰੇਹਿ ਞਾਯਤਿ. ਤਂ ਆਲੋਕਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਆਲੋਕਂ ਪਚ੍ਚਯਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ. ਜਾਲਸਿਖਾ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ‘‘ਅਪ੍ਪਿਕਾ, ਮਹਤੀ, ਉਜੁ, ਕੁਟਿਲਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਾਕਟਾ ਹੋਤਿ.

ਜਾਲਸਿਖਾ ਵਿਯ ਕਮ੍ਮਜਤੇਜੋ ਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਤੋ. ਆਲੋਕੋ ਵਿਯ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਭਾਵਤੋ. ਇਦਾਨਿ ਉਪਮੋਪਮਿਤਬ੍ਬਾਨਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਜਾਲਸਿਖਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਲੋਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਯਥਾ ਜਾਲਸਿਖਾਯ ਸਹੇਵ ਆਲੋਕੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਵਂ ਕਮ੍ਮਜੁਸ੍ਮਨਾ ਸਹੇਵ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਜਾਲਸਿਖਾਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਤਸ੍ਸਾ ਸਤਿਯੇਵ ਹੋਨ੍ਤੋ ਆਲੋਕੋ ਤਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤ੍ਤਨਾ ਜਨਿਤਆਲੋਕੇਨੇਵਾ’’ਤਿ. ਉਸ੍ਮਾ ਨਾਮੇਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਤੇਜੋਧਾਤੁ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਞ੍ਚ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਤਦਨੁਪਾਲਕਞ੍ਚਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਜਮਹਾਭੂਤਸਮ੍ਭਵੇਨ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਉਸ੍ਮਾਯ ਅਨੁਪਾਲਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਖਣਟ੍ਠਿਤਿਯਾ ਏਵ, ਅਥ ਖੋ ਪਬਨ੍ਧਾਨੁਪਚ੍ਛੇਦਸ੍ਸਪਿ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਸ੍ਸਸਤਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਜਤੇਜਪਵਤ੍ਤਂ ਪਾਲੇਤੀ’’ਤਿ. ਉਸ੍ਮਾ ਆਯੁਨੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਨ੍ਤੋ ਸੇਸਭੂਤਸਹਿਤੋ ਏਵ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਹਾਭੂਤਾਨੀ’’ਤਿ. ਤਥਾ ਆਯੁਪਿ ਸਹਜਾਤਰੂਪਂ ਪਾਲੇਨ੍ਤਮੇਵ ਉਸ੍ਮਾਯ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ ਪਾਲੇਤੀ’’ਤਿ.

੪੫੭. ਆਯੁ ਏਵ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯਾਦਿਵਸੇਨ ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨੁਪਾਲਨਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖਰਣਤੋ ਆਯੁਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਬਹੁਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਪਨ ਅਨੇਕਸਤਸਹਸ੍ਸਭੇਦੇਸੁ ਰੂਪਕਲਾਪੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੇਕਭੇਦਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਨਿਯਾ ਯਥਾ ‘‘ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਾ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵੇਦਨਾ ਧਮ੍ਮਾਵਾ’’ਤਿ. ਸੁਖਾਦਿਭੇਦਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਬਹੁਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਇਮੇਸਂ ਆਯੁਸਙ੍ਖਾਰਵੇਦਨਾਨਂ ਏਕਨ੍ਤਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਮਰਣੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ ਵੇਦਨਾਯ ਨਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ. ਆਯੁਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਤਥਾ ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਮੇਵ ਨ ਸਿਯਾ, ਕੁਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਤੇ ਚ ਹਾਵੁਸੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਨਾਦੀਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ. ਇਦਾਨਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਉਪਮਾਯ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਯੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤ੍ਵਾਤਿ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣਾਪਾਤਤੋ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ. ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਵਸੇਨਾਤਿ ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਕਾਲੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ. ਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾ. ਜਾਲਾਪਵਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਤੇਜੁਸ੍ਸਦਭਾਵਤੋ ਵਿਸਯੋਭਾਸਨਤੋ ਚ. ਉਦਕਪ੍ਪਹਾਰੋ ਵਿਯ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪੁਬ੍ਬਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਪਿਹਿਤਅਙ੍ਗਾਰਾ ਵਿਯ ਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਉਸ੍ਮਾਮਤ੍ਤਤਾਯ ਅਨੋਭਾਸਨਤੋ. ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਾਗਮਨਨ੍ਤਿ ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਸ੍ਸ ਉਪਗਮਨਂ. ਅਨੁਰੂਪਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨੇਵ ਰੂਪਪਵਤ੍ਤਿਗ੍ਗਹਣਂ. ਇਮਂ ਰੂਪਕਾਯਂ ਜਹਨ੍ਤੀਤਿ ਇਮਸ੍ਮਾ ਰੂਪਕਾਯਾ ਕਲ਼ੇਵਰਾ ਵਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

ਕਾਯੇਨ ਸਙ੍ਖਰੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ. ਵਾਚਂ ਸਙ੍ਖਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਵਿਤਕ੍ਕੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਹਿ ਵਾਚਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ ਕਥੇਤਿ. ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਙ੍ਖਰੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਵੁਤ੍ਤਿਤੋ. ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਨਿਰੋਧਚੋਦਨਾਯ ਰੂਪਨਿਰੋਧੋ ਵਿਯ ਚਿਤ੍ਤਨਿਰੋਧੋ ਅਚੋਦਿਤੋ ਤੇਸਂ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਾਤਿ ਨ ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਨਿਰੋਧੋ ਏਕਨ੍ਤਿਕੋ ਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਨਿਰੋਧੇ ਤਦਭਾਵਤੋ. ਯਂ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਾਚਾ ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਨ. ਵਾਚਂ ਸਙ੍ਖਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਹਿ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਤੇਸੁ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਥਂ ਵਾਚਾਯ ਅਨਿਰੋਧੋ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਨ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇਸੁਪਿ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਤੇਹਿ ਅਨਭਿਸਙ੍ਖਤਤ੍ਤਾ ਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਨਿਰੋਧੋ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤਤਿਯੇਵਾਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਪਰਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਚ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਪਗਤਤ੍ਤਾ ਤੇ ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਏਵ ਨਾਮਾਤਿ. ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਅਭਿਨਿਵੇਸਂ ਅਕਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਤੇਵ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ, ਨ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਨੇਯ੍ਯਤ੍ਥਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨੀਤਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਅਭਿਨਿਵੇਸਂ ਅਕਤ੍ਵਾ. ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਨਯੇ ਠਤ੍ਵਾਤਿ ਪਰਮ੍ਪਰਾਗਤਾਨਂ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇ ਠਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰਾਗਮਤੋ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰਪਦਸ੍ਸ ਅਵਿਪਰੀਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਹਿ ‘‘ਅਸਞ੍ਞਭਵੋ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ‘‘ਸਞ੍ਞਾਵ ਤਤ੍ਥ ਨਤ੍ਥਿ, ਇਤਰੇ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਨ ਗਯ੍ਹਤਿ. ਯਥਾ ਚ ‘‘ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋ ‘‘ਸਞ੍ਞਾਵ ਤਤ੍ਥ ਤਾਦਿਸੀ, ਨ ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ’’ਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਨ ਗਯ੍ਹਤਿ ਸਞ੍ਞਾਸੀਸੇਨ ਦੇਸਨਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ, ਏਵਮਿਧਾਪਿ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ’’ਤਿ, ‘‘ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧੋ’’ਤਿ ਚ ਦੇਸਨਾਸੀਸਮੇਵ. ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਤਤ੍ਥ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤੇਵਾਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਵਿਪਰੀਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਤਥਾਪੁਬ੍ਬਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੇਨ ਸਬ੍ਬੇਸਂਯੇਵ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਤੋ. ਏਤੇਨ ਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਾ, ਤਦਭਾਵਤੋ’’ਤਿ ਚ ਯੁਤ੍ਤਿਵਚਨਂ, ਤਦਯੁਤ੍ਤਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਾਨਵਬੋਧਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਤ੍ਥੋ ਹਿ ਪਟਿਸਰਣਂ, ਨ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਉਪਹਤਾਨੀਤਿ ਬਾਧਿਤਾਨਿ. ਮਕ੍ਖਿਤਾਨੀਤਿ ਧਂਸਿਤਾਨਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਘਟ੍ਟਨਾਯ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਕਿਲਮਥੋ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਭਾਸੁਰਰੂਪਸੁਖੁਮਰਜਦਸ੍ਸਨੇਨ ਵਿਭਾਵੇਤਬ੍ਬੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਉਣ੍ਹਕਾਲੇ ਪੁਰਤੋ ਅਗ੍ਗਿਮ੍ਹਿ ਜਲਨ੍ਤੇ ਖਰਸ੍ਸਰੇ ਚ ਪਣਵੇ ਆਕੋਟਿਤੇ ਅਕ੍ਖੀਨਿ ਭੇਦਾਨਿ ਵਿਯ ਨ ਸਹਨ੍ਤਿ ਸੋਤਾਨਿ ‘‘ਸਿਖਰੇਨ ਵਿਯ ਅਭਿਹਞ੍ਞਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਾਰੋ ਹੋਨ੍ਤਿ.

੪੫੮. ਰੂਪਾਵਚਰਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਮੇਵ ਰੂਪਵਿਰਾਗਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਅਰੂਪਜ੍ਝਾਨਨ੍ਤਿ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿ ‘‘ਸੁਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸਿ. ਅਪਗਮਨੇਨ ਵਿਗਮੇਨ ਪਚ੍ਚਯਾ ਅਪਗਮਨਪਚ੍ਚਯਾ ਸੁਖਾਦਿਪ੍ਪਹਾਨਾਨਿ. ਅਧਿਗਮਪਚ੍ਚਯਾ ਪਨ ਕਸਿਣੇਸੁ ਰੂਪਾਵਚਰਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਂ ਹੇਟ੍ਠਿਮਾ ਤਯੋ ਚ ਆਰੁਪ੍ਪਾ. ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਤਾਨਿ ਅਨਧਿਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਮਧਿਗਨ੍ਤੁਂ. ਨਿਰੋਧਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਕਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਨਿਰੋਧਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਭੂਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਮੁਦਾਗਤਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ. ਸਾ ਹਿ ‘‘ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਥਾ ਸਮਥਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾ, ਮੇਤ੍ਤਾਕਰੁਣਾਮੁਦਿਤਾਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੋ ਉਪੇਕ੍ਖਾਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰੋ, ਕਸਿਣਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੋ ਆਰੁਪ੍ਪਾ, ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੋ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਫਲਭੂਤਂ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਾਯ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਾ ਨਾਮ ਸਾਰਮ੍ਮਣਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਸੇਸਤੋ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਸਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਏਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾ, ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਧਾਤੂਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਾਪਗਤਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ’’ਤਿ. ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸਹਜਾਤਂ ਮਨਸਿਕਾਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ, ਨ ਆਵਜ੍ਜਨਮਨਸਿਕਾਰਂ. ਨ ਹੇਤ੍ਥ ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵੋ ਅਨੁਲੋਮਾਨਨ੍ਤਰਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ.

ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇਤਿ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਆਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਾਨਂ ਗਹਿਤਾਨਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਸ੍ਸ ਗਹਿਤਟ੍ਠਾਨੇ. ਦ੍ਵੀਹਿ ਬਲੇਹੀਤਿ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਬਲੇਹਿ. ਤਯੋ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਨ੍ਤਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ. ਸੋਲ਼ਸਹਿ ਞਾਣਚਰਿਯਾਹੀਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ, ਦੁਕ੍ਖਾ, ਅਨਤ੍ਤਾ, ਨਿਬ੍ਬਿਦਾ, ਵਿਰਾਗਾ, ਨਿਰੋਧਾ, ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਵਿਵਟ੍ਟਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ, ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੋ…ਪੇ… ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਇਮਾਹਿ ਸੋਲ਼ਸਹਿ ਞਾਣਚਰਿਯਾਹਿ. ਨਵਹਿ ਸਮਾਧਿਚਰਿਯਾਹੀਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿਆਦੀਹਿ ਨਵਹਿ ਸਮਾਧਿਚਰਿਯਾਹਿ. ਯੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਸੁ ਚਰਿਯਾਸੁ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਸੀਭਾਵੋ, ਸਾ ਵਸੀਭਾਵਤਾਪਞ੍ਞਾ. ਅਸ੍ਸਾ ਸਾ ਕਥਿਤਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾਤਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾ ਕਥਿਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੮੬੮-੮੬੯) ਤਂਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਞ੍ਚ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਮਹਾਟੀ. ੨.੮੬੮) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਵਲਞ੍ਜਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਅਰਿਯਵਿਹਾਰਵਸੇਨ ਵਿਹਰਣਸਮਾਪਤ੍ਤਿ. ਠਿਤਿਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਬਨ੍ਧਟ੍ਠਿਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਨ ਖਣਟ੍ਠਿਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਠਿਤਿਯਾਤਿ ਚਿਰਟ੍ਠਿਤਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਦ੍ਧਾਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋਤਿ ਏਤ੍ਤਕਂ ਕਾਲਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵੀਤਿਨਾਮੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਪਗੇਵ ਕਾਲਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ. ਰੂਪਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਵਸੇਨਾਤਿ ਕਮ੍ਮਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤੇਸੁ ਯਥਾਰਹਂ ਲਬ੍ਭਮਾਨਰੂਪਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਵਸੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਛਬ੍ਬਿਧਮ੍ਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਏਕਜ੍ਝਂ, ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਵਾ ਮਨਸਿਕਾਤਬ੍ਬਤੋ. ਲਕ੍ਖਣਵਚਨਞ੍ਹੇਤਂ ਯਥਾ ‘‘ਦਾਤਬ੍ਬਮੇਤਂ ਭੇਸਜ੍ਜਂ, ਯਦਿ ਮੇ ਬ੍ਯਾਧਿਤਾ ਸਿਯੁ’’ਨ੍ਤਿ.

੪੫੯. ਨੀਲਮ੍ਪਿ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤੀਤਿਆਦਿਨਾ ਨੀਲਾਦਿਗ੍ਗਹਣਮੁਖੇਨ ਤਂਵਣ੍ਣਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸਞ੍ਜਾਨਨਂ ਅਵੇਰਾਦਿਭਾਵਮਨਸਿਕਰਣਂ ਜੋਤਿਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਠਾਨੇ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਕਥਿਤਾ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਂ ਕਥਿਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ‘‘ਏਤ੍ਥ ਸੁਞ੍ਞਤਾ’’ਤਿ, ‘‘ਏਤ੍ਥ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਨ੍ਤਿ ‘‘ਇਧ ਅਞ੍ਞਂ ਅਭਿਨਵਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਵਚਨਂ. ਏਤਾਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਆਦਯੋ. ਏਕਨਾਮਕਾਤਿ ਏਕੇਕਨਾਮਕਾ, ਯੇ ਨਾਨਾਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਏਕੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ. ਚਤੁਨਾਮਕੋਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਆਦਿਨਾਮਕੋ. ਏਤਨ੍ਤਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ. ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਤਿ ਅਨੋਧਿਸੋ, ਓਧਿਸੋਪਿ ਵਾ ‘‘ਏਤ੍ਤਕਾ’’ਤਿ ਅਪਰਿਮਿਤਾ. ਅਸੇਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਸੁਭਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਵਿਯ ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਅਗ੍ਗਹਣਤੋ.

ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਕਿਞ੍ਚਨਂ ਹੋਤਿ, ਆਰਮ੍ਮਣਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਸ੍ਸ ਕਿਞ੍ਚਨਸ੍ਸ ਅਸੁਭਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਮ੍ਪਿ ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਸਬਿਮ੍ਬਂ ਵਿਯ ਵਿਗ੍ਗਹਂ ਕਿਞ੍ਚਨਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਨ ਤਥਾ ਇਮਸ੍ਸਾਤਿ. ਨਨੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਪਠਮਾਰੁਪ੍ਪਾਨਮ੍ਪਿ ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਭੂਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਯਂ ਪਨ ਪਠਮਾਰੁਪ੍ਪਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਯ ਨ ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਭੂਤਆਰਮ੍ਮਣਤਾਯ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ. ਭਵਤਿ ਏਤੇਨ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਅਭਿਧਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧਿ ਚਾਤਿ ਭਾਵੋ, ਅਤ੍ਤਾ. ਭਾਵ-ਸਦ੍ਦੋਪਿ ਅਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਭਾਵਪੋਸਪੁਗ੍ਗਲਾਦਿਸਙ੍ਖਾਤੇਨਾ’’ਤਿ. ਨੇਸਂ ਅਪ੍ਪਮਾਣਸਮਾਧਿਆਦੀਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ. ‘‘ਨਾਨਤਾ ਪਾਕਟਾਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਭੂਮਿਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਤ੍ਥੋ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਰਿਤ੍ਤਾਦਿਭਾਵੇਨ ਅਤੀਤਾਦਿਭਾਵੇਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾਦਿਭਾਵੇਨ ਚ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਭਾਵਤੋ.

ਏਤ੍ਤਕੋਤਿ ਰਾਗਾਦੀਹਿ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਤਾਯ ਏਤ੍ਤਕਪ੍ਪਮਾਣੋ, ਉਤ੍ਤਾਨੋ ਪਰਿਤ੍ਤਚੇਤਸੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਮ੍ਪਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਮੇਵ ਪਮਾਣਕਰਣਾਨਂ ਅਭਾਵੇਨਾਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਕੁਪ੍ਪਾਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਹਿ ਅਕੋਪਨੀਯਤਾਯ. ਕਿਞ੍ਚਤੀਤਿ ਕਤ੍ਤਰਿ ਪਠਿਤੋ ਧਾਤੁ ਮਦ੍ਦਨਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਿਞ੍ਚਤਿ ਮਦ੍ਦਤੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਯੋਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਕਿਰਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਸਮੂਹਾਦਿਘਨਵਸੇਨ ਸਕਿਚ੍ਚਪਰਿਚ੍ਛੇਦਤਾਯ ਚ ਸਵਿਗ੍ਗਹਾ ਵਿਯ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਗ੍ਗਾਹਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਤਾਯ ‘‘ਨਿਚ੍ਚਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸੁਖਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਘਨਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਗ੍ਗਾਹਂ ਵਿਧਮੇਨ੍ਤੀ ‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਘਨਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ. ਨ ਗਹਿਤਾਤਿ ਏਕਤ੍ਥਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਗਹਿਤਾ? ਸਾਤਿ ਸੁਞ੍ਞਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਆਦਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇਸੁ. ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨਪਿ ਏਕਤ੍ਥਾ, ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਭਾਵਸਰਸਤੋਵ. ਇਮਿਨਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨਾਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਤੋਤਿਆਦਿਨਾ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਲਦ੍ਧਪਰਿਯਾਯੇਨ. ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਠਾਨੇਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਦਿਸਦ੍ਦਪਵਤ੍ਤਿਹੇਤੁਤੋ ਅਞ੍ਞੇਨ ਹੇਤੁਨਾ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਤਿਸਦ੍ਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਏਤਸ੍ਸ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਇਮਿਨਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤਾਯ ਤਾਯ ਸਮਞ੍ਞਾਯ ਵੋਹਰਿਤਬ੍ਬਤਾਪਰਿਯਾਯੇਨ. ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨਮੁਖੇਨ ਵਟ੍ਟਵਸੇਨ ਉਟ੍ਠਿਤਦੇਸਨਂ ਅਰਹਤ੍ਤੇਨ ਕੂਟਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਯਥਾਨੁਸਨ੍ਧਿਨਾਵ ਦੇਸਨਂ ਨਿਟ੍ਠਪੇਸਿ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਵਿਭਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਮਹਾਵੇਦਲ੍ਲਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.

੪. ਚੂਲ਼ਵੇਦਲ੍ਲਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੬੦. ਅਯਂ ਦੇਸਨਾ ਯਸ੍ਮਾ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਚ੍ਛਕਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਕੇ ਪੁਚ੍ਛਾਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਸਮੁਦਾਯਤੋ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਕੋ ਪਨਾਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪਾਸਕਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਮਗ੍ਗਾਗਤਂ ਉਪਾਸਕਤ੍ਤਂ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਏਕਾਦਸਨਹੁਤਾਨਂ. ਮਗ੍ਗਾਗਤੇਨ ਉਪਸਮੇਨ ਸਨ੍ਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਸਨ੍ਤਮਾਨਸੋ.

‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਅਜ੍ਜ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਅਯ੍ਯਪੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੀਥਿਂ ਓਲੋਕਯਮਾਨਾ. ਓਲਮ੍ਬਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਾਵਲਮ੍ਬਨਤ੍ਥਂ ਪੁਬ੍ਬਾਚਿਣ੍ਣਵਸੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਹਤ੍ਥਂ ਪਸਾਰੇਸਿ. ਬਹਿਦ੍ਧਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਞ੍ਞਂ ਵਿਸਭਾਗਵਤ੍ਥੁਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਪਰਿਭੇਦਕੇਨਾਤਿ ਪੇਸੁਞ੍ਞਵਾਦਿਨਾ.

ਅਧਿਗਮਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਯ ‘‘ਨ ਪਕਾਸੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ. ਪੁਨ ਤਂ ਅਨੁਕਮ੍ਪਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਚੇ ਖੋ ਪਨਾਹ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਂ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ. ਏਸੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਏਸੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੋ. ਵਿਵਟ੍ਟਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਉਪਚਿਤਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਂ ਕੁਸਲਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ. ‘‘ਯਦਿ ਮੇ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਕ੍ਕਾ ਏਤਂ ਪਟਿਲਦ੍ਧੁਂ. ਸਚੇਪਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਆਯਤਿਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਚਿਰਕਾਲਪਰਿਭਾਵਿਤਾਯ ਘਟੇ ਪਦੀਪਜਾਲਾ ਵਿਯ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਦਿਪ੍ਪਮਾਨਾਯ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦਿਯਮਾਨਾ ਆਹ ‘‘ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਮਯ੍ਹਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਅਨੁਜਾਨਾਥਾ’’ਤਿ.

ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ ਸੁਚਿਰਕਾਲਂ ਕਤੂਪਚਿਤਪੁਞ੍ਞਤਾਯ. ਅਭਿਨੀਹਾਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾਤਿ ਸੁਜਾਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਸ੍ਸ ਨਿਪਚ੍ਚਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ – ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਭਾਗੀ ਅਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਕਤਪਤ੍ਥਨਾਸਙ੍ਖਾਤਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਭਿਨੀਹਾਰਤ੍ਤਾ. ਨਾਤਿਚਿਰਂ ਕਿਲਮਿਤ੍ਥਾਤਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੀ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪਰਿਪਾਕਵਸੇਨ ਚਿਰਂ ਨ ਕਿਲਮਿਤ੍ਥ. ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘‘ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੁਤਿਯਗਮਨੇਨਾਤਿ ਪਬ੍ਬਾਜਨਤ੍ਥਂ ਗਮਨਤੋ ਦੁਤਿਯਗਮਨੇਨ.

ਉਪਨੇਤ੍ਵਾਤਿ ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਭਾਵੇਨ ਉਪਨੇਤ੍ਵਾ. ਸਕ੍ਕਾਯਨ੍ਤਿ ਸਕਾਯਂ. ਉਪਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਤ੍ਥੁਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਮਾਨਾ, ਵਿਯ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਤੀ ਵਿਯ. ਏਕੋ ਏਵ ਪਾਸੋ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਏਕਪਾਸਕਾ, ਗਣ੍ਠਿ. ਸਾ ਹਿ ਸੁਮੋਚਿਯਾ, ਅਨੇਕਪਾਸਾ ਪਨ ਦੁਮ੍ਮੋਚਿਯਾ, ਏਕਪਾਸਗ੍ਗਹਣਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਸੁਕਰਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਵਿਸਯੇ ਠਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤੇਨ ਥੇਰਿਯਾ ਪਭਿਨ੍ਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਾਦਿਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾ.

ਥੇਰਿਯਾ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਵਿਸਯਤਾਯ ਵਿਸਾਖੋ ‘‘ਨ ਸਕ੍ਕਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸਚ੍ਚਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਪਞ੍ਹਬ੍ਯਾਕਰਣੇਨਾਤਿ ਸਚ੍ਚਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤੋ ਅਞ੍ਞਾਨਞ੍ਞਤ੍ਥਨਿਦ੍ਧਾਰਣਭੇਦਨਾਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨ. ਦ੍ਵੇ ਸਚ੍ਚਾਨੀਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਾਨਿ. ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾਤਿ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ. ਗਣ੍ਠਿਪਞ੍ਹਨ੍ਤਿ ਦੁਬ੍ਬਿਨਿਬ੍ਬੇਧਤਾਯ ਗਣ੍ਠਿਭੂਤਂ ਪਞ੍ਹਂ.

ਨ ਤਂਯੇਵ ਉਪਾਦਾਨਂ ਤੇ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਏਕਦੇਸਸ੍ਸ ਸਮੁਦਾਯਤਾਭਾਵਤੋ, ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਚ ਏਕਦੇਸਤਾਭਾਵਤੋ. ਨਾਪਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਪਞ੍ਚਹਿ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਉਪਾਦਾਨਂ ਤਸ੍ਸ ਤਦੇਕਦੇਸਭਾਵਤੋ. ਨ ਹਿ ਏਕਦੇਸੋ ਸਮੁਦਾਯਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਯਦਿ ਹਿ ਤਞ੍ਞੇਵਾਤਿਆਦਿਨਾ ਉਭਯਪਕ੍ਖੇਪਿ ਦੋਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਰੂਪਾਦਿਸਭਾਵਮ੍ਪੀਤਿ ਰੂਪਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਵਿਞ੍ਞਾਣਸਭਾਵਮ੍ਪਿ, ਫਸ੍ਸਚੇਤਨਾਦਿਸਭਾਵਮ੍ਪਿ ਉਪਾਦਾਨਂ ਸਿਯਾ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਿਯਾਤਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਵਿਸੁਂਯੇਵ ਉਪਾਦਾਨਂ ਯਦਿ ਸਿਯਾ. ਪਰਸਮਯੇਤਿ ਨਿਕਾਯਵਾਦੇ. ਚਿਤ੍ਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਅਨੁਸਯੋਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਮੇਤਂ ਨਿਕਾਯਵਾਦੇ ਚਿਤ੍ਤਸਭਾਵਾਭਾਵਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਭਾਵਪਟਿਜਾਨਨਤੋ. ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਕਾਸੀਤਿ ‘‘ਨ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਖਨ੍ਧਗਤਛਨ੍ਦਰਾਗਭਾਵੇਨ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ. ਅਤ੍ਥਧਮ੍ਮਨਿਚ੍ਛਯਸਮ੍ਭਵਤੋ ਅਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨ. ਤੇਸੁ ਕਤ੍ਥਚਿਪਿ ਅਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹਨਤੋ ਅਵਿਤ੍ਥਾਯਨ੍ਤੇਨ. ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸਯੇ ਮੋਹਨ੍ਧਕਾਰਵਿਗਮਨੇਨ ਪਦੀਪਸਹਸ੍ਸਂ ਜਾਲੇਨ੍ਤੇਨ ਵਿਯ. ਸਉਪਾਦਾਨੁਪਾਦਾਨਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨੁਤ੍ਤਾਨਤਾਯ ਪਚੁਰਜਨਸ੍ਸ ਗੂਲ਼੍ਹੋ. ਅਗ੍ਗਹਿਤਸਙ੍ਕੇਤਾਨਂ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਤਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨੋ. ਤਿਲਕ੍ਖਣਬ੍ਭਾਹਤਧਮ੍ਮਵਿਸਯਤਾਯ ਤਿਲਕ੍ਖਣਾਹਤੋ. ਗਮ੍ਭੀਰਞਾਣਗੋਚਰਤਾਯ ਗਮ੍ਭੀਰੋ. ਲਦ੍ਧਪਤਿਟ੍ਠਾ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਸਮ੍ਪਟਿਵੇਧਨਤੋ. ਏਵਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਾਦਿਭਾਵਤੋ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤਾ. ਸਬ੍ਬਸੋ ਨਿਵੁਤ੍ਥਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਤਾਯ ਤਿਣ੍ਣਂ ਭਵਾਨਮ੍ਪਿ ਅਪਰਭਾਗੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਨਿਵੁਤ੍ਥਵਤੀਤਿ ਭਵਮਤ੍ਥਕੇ ਠਿਤਾ.

੪੬੧. ‘‘ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਪਦੁਦ੍ਧਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੩੦) ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪਾਠੇਨ ਤਦਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਅਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਅਹਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਤਿ. ਅਹਂਬੁਦ੍ਧਿਨਿਬਨ੍ਧਨਞ੍ਹਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਅਤ੍ਤਵਾਦੀ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਂ ਰੂਪਂ ਸੋ ਅਹਨ੍ਤਿ ਯਦੇਤਂ ਮਮ ਰੂਪਂ ਨਾਮ, ਸੋ ਅਹਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਮਮ ਅਤ੍ਤਾ ਤਂ ਮਮ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਰੂਪਞ੍ਚ ਅਤ੍ਤਞ੍ਚ ਅਦ੍ਵਯਂ ਅਨਞ੍ਞਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਥਾ ਪਸ੍ਸਤੋ ਚ ਅਤ੍ਤਾ ਵਿਯ ਰੂਪਂ, ਰੂਪਂ ਵਿਯ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾ ਅਨਿਚ੍ਚੋਤਿ ਆਪਨ੍ਨਮੇਵ. ਅਚ੍ਚੀਤਿ ਜਾਲਸਿਖਾ. ਸਾ ਚੇ ਵਣ੍ਣੋ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਵ ਸਿਯਾ, ਨ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ, ਵਣ੍ਣੋਪਿ ਵਾ ਕਾਯਾਦਿਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ ਅਚ੍ਚਿਯਾ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤਾਤਿ ਉਪਮੇਯ੍ਯਂ ਵਿਯ ਉਪਮਾਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਸ੍ਸ ਅਯੁਤ੍ਤਾਵ. ਦਿਟ੍ਠਿਪਸ੍ਸਨਾਯਾਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਪਞ੍ਞਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ. ਅਰੂਪਂ ਵੇਦਨਾਦਿਂ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਛਾਯਾਯ ਰੁਕ੍ਖਾਧੀਨਤਾਯ ਛਾਯਾਵਨ੍ਤਂ ਰੁਕ੍ਖਂ ਵਿਯ, ਰੂਪਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਕਭਾਵੇਨ ਅਤ੍ਤਾਧੀਨਤਾਯ ਰੂਪਵਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਪੁਪ੍ਫਾਧੀਨਤਾਯ ਪੁਪ੍ਫਸ੍ਮਿਂ ਗਨ੍ਧਂ ਵਿਯ ਆਧੇਯ੍ਯਭਾਵੇਨ ਅਤ੍ਤਾਧੀਨਤਾਯ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨਿ ਰੂਪਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਯਥਾ ਕਰਣ੍ਡੋ ਮਣਿਨੋ ਆਧਾਰੋ, ਏਵਂ ਰੂਪਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਧਾਰੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਏਸੇਵ ਨਯੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵੇਦਨਾਦੀਹਿ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਤੇਸਞ੍ਚਾਧਾਰਣਤਂ ਨਿਸ੍ਸਿਤਤਞ੍ਚ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਅਤਿਦਿਸਤਿ.

ਅਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਕਥਿਤਂ ‘‘ਵੇਦਨਾਵਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਰੂਪੇਨ ਵੋਮਿਸ੍ਸਕਤਾਯ ਅਭਾਵਤੋ. ਰੂਪਾਰੂਪਮਿਸ੍ਸਕੋ ਅਤ੍ਤਾ ਕਥਿਤੋ ਰੂਪੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸੇਸਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿ ਕਥਿਤਾ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਵਿਨਾਸਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਯੋ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਤਂ ਨ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਤ੍ਤਾ ਮੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚ ਵੇਤਿ ਚਾਤਿ ਇਚ੍ਚਸ੍ਸ ਏਵਮਾਗਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਵਸੇਸੇਸੂਤਿ ਪਨ੍ਨਰਸਸੁ ਠਾਨੇਸੁ. ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿ ਕਥਿਤਾ ਰੂਪਵਨ੍ਤਾਦਿਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਸ੍ਸ ਅਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਰੂਪਤ੍ਤਾ.

ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕੋ ਯਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਤਂ ਨਿਚ੍ਚਂ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਚ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੇਵ. ਸਾਵਕੋ ਪਨ ਤਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ ਸੁਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਥਾਭੂਤੋ ਚ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਥਾ ਵੇਦਨਾਦਯੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਵਂ ਭਵਦਿਟ੍ਠਿਪਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਭਵਤਣ੍ਹਾ ਵਿਯ ਵਟ੍ਟਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋਯੇਵਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਕਥਾਯਂ ‘‘ਏਤ੍ਤਕੇਨ ਗਮਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਹਾਨਕਥਾਯਞ੍ਚ ‘‘ਏਤ੍ਤਕੇਨ ਗਮਨਂ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੪੬੨. ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਮੇਵ ਪੁਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਥੇਰਿਯਾ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਨਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਉਪਾਸਕਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨਾਤਿ ਸਕ੍ਕਾਯਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਪਟਿਪਦਾਭਾਵੇਨ. ਸਙ੍ਖਤਾਸਙ੍ਖਤਵਸੇਨ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵਸੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਸਙ੍ਗਹਿਤਵਸੇਨਾਤਿ ‘‘ਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਪਦਂ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਂ ਅਸਙ੍ਖਤੋ ਨਾਮ ਮਗ੍ਗੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਕਿਂ ਸਙ੍ਖਤੋ, ਉਦਾਹੁ ਅਸਙ੍ਖਤੋਤਿ ਪਨ ਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ? ‘‘ਅਰਿਯੋ’’ਤਿ ਵਚਨੇਨੇਵ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਤੋ ਸਿਦ੍ਧਾ, ਸਙ੍ਗਾਹਕਖਨ੍ਧਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਪਨ ਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਸਿਯਾ ਲੋਕਿਯਤਾਤਿ ਇਧ ਲੋਕਿਯਗ੍ਗਹਣਂ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦਮੇਵ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਂ, ਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦਂ, ਯੇ ਪਨ ਸਙ੍ਗਾਹਕਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤੇ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸਙ੍ਖਤੋਤਿਆਦੀਸੁ ਸਮੇਚ੍ਚ ਸਮ੍ਭੁਯ੍ਯ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਕਤੋਤਿ ਸਙ੍ਖਤੋ. ਤਥਾਭੂਤੋ ਚ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਚੇਤਨਾਤਿ ਮਯ੍ਹਂ ਮਗ੍ਗੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਹੋਤੁ ਸਤ੍ਤਙ੍ਗਿਕੋ ਵਾਤਿ ਚੇਤਿਤਭਾਵੇਨ ਚੇਤਿਤੋ. ਸਹਜਾਤਚੇਤਨਾਯਪਿ ਚੇਤਿਤੋਵ ਤਸ੍ਸਾ ਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਭਾਵਤੋ, ਤਤੋ ਏਵ ਪਕਪ੍ਪਿਤੋ ਆਯੂਹਿਤੋ. ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਨਿਪ੍ਫਾਦਿਤਤ੍ਤਾ ਕਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤੋ ਚ. ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤੇਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੇਨ. ਇਤਿ ਸਤ੍ਤਹਿਪਿ ਪਦੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਂਯੇਵ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਪਦੇਸੋ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਮਗ੍ਗੋ ਸਪ੍ਪਦੇਸੋ. ਨਤ੍ਥਿ ਏਤੇਸਂ ਪਦੇਸਾਤਿ ਖਨ੍ਧਾ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਾ. ਪਦਿਸ੍ਸਤਿ ਏਤੇਨ ਸਮੁਦਾਯੋਤਿ ਹਿ ਪਦੇਸੋ, ਅਵਯਵੋ. ਅਯਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗੋ. ਸਪ੍ਪਦੇਸਤ੍ਤਾ ਏਕਦੇਸਤ੍ਤਾ. ਨਿਪ੍ਪਦੇਸੇਹਿ ਸਮੁਦਾਯਭਾਵਤੋ ਨਿਰਵਸੇਸਪਦੇਸੇਹਿ. ਯਥਾ ਨਗਰਂ ਰਜ੍ਜੇਕਦੇਸਭੂਤਂ ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ ਰਜ੍ਜੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ, ਏਵਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਖਨ੍ਧਤ੍ਤਯੇਕਦੇਸਭੂਤੋ ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ ਤੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਨਗਰਂ ਵਿਯ ਰਜ੍ਜੇਨਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ. ਸਜਾਤਿਤੋਤਿ ਸਮਾਨਜਾਤਿਤਾਯ, ਸਮਾਨਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਏਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ‘‘ਨਵ ਕੋਟਿਸਹਸ੍ਸਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੨੦; ਅਪ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੫੫.੫੫; ਪਟਿ. ਮ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.੩੭) ਵੁਤ੍ਤਪਭੇਦਵਸੇਨ ਚੇਵ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਸਮਾਦਾਨਵਿਰਤਿਆਦਿਵਸੇਨ ਚ ਗਯ੍ਹਮਾਨੋ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸੋ, ਮਗ੍ਗਸੀਲਂ ਪਨ ਆਜੀਵਟ੍ਠਮਕਮੇਵ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਰਤਿਮਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਸਪ੍ਪਦੇਸਂ. ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਪਰਿਤ੍ਤਮਹਗ੍ਗਤਾਦਿਵਸੇਨ ਚੇਵ ਉਪਚਾਰਪ੍ਪਨਾਸਮਾਧਿਵਸੇਨ ਚ ਅਨੇਕਭੇਦਤਾਯ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸੋ, ਮਗ੍ਗਸਮਾਧਿ ਪਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋਵ, ਅਪ੍ਪਨਾਸਮਾਧਿ ਏਵਾਤਿ ਸਪ੍ਪਦੇਸੋ. ਤਥਾ ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਪਰਿਤ੍ਤਮਹਗ੍ਗਤਾਦਿਵਸੇਨ ਚੇਵ ਸੁਤਮਯਞਾਣਾਦਿਵਸੇਨ ਚ ਅਨੇਕਭੇਦਤਾਯ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸੋ, ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾ ਪਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਵ, ਭਾਵਨਾਮਯਾ ਏਵਾਤਿ ਸਪ੍ਪਦੇਸਾ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਮ੍ਮਤਾਯਾਤਿ ਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਂ ਅਨਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਬਲੇਨ ਅਪ੍ਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਵੀਰਿਯੇਨ ਅਨੁਪਤ੍ਥਮ੍ਭਿਤਂ, ਸਤਿਯਾ ਚ ਅਨੁਪਟ੍ਠਿਤਂ. ਪਗ੍ਗਹਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਕੋਸਜ੍ਜਪਕ੍ਖੇ ਨ ਪਤਿਤਾ ਚਿਤ੍ਤਟ੍ਠਿਤਿ, ਤਥਾ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਨਕਿਚ੍ਚਂ. ਅਪਿਲਾਪਨਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਨ ਪਿਲਵਤਿ, ਏਵਂ ਅਪਿਲਾਪਨਕਿਚ੍ਚਂ.

ਏਕਤੋ ਜਾਤਾਤਿ ਸਹਜਾਤਾ. ਪਿਟ੍ਠਿਂ ਦਤ੍ਵਾ ਓਨਤਸਹਾਯੋ ਵਿਯ ਵਾਯਾਮੋ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਪ੍ਪਨਾਯ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋ. ਅਂਸਕੂਟਂ ਦਤ੍ਵਾ ਠਿਤਸਹਾਯੋ ਵਿਯ ਸਤਿ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਦਲ਼੍ਹਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋ. ਕਿਰਿਯਤੋਤਿ ਉਪਕਾਰਕਿਰਿਯਤੋ.

ਆਕੋਟੇਤ੍ਵਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਆਹਨਿਤ੍ਵਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ‘‘ਆਹਨਨਰਸੋ’’ਤਿ, ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਚ ‘‘ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਤਕ੍ਕਾਹਤਂ ਵਿਤਕ੍ਕਪਰਿਯਾਹਤਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਇਧਾਪੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇਸੁ. ਕਿਰਿਯਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਉਪਕਾਰਕਿਰਿਯਤੋ.

ਸੁਭਸੁਖਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਵਿਧਮਨਂ ਚਤੁਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨਂ. ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ. ਚਤੁਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨਵਸੇਨੇਵਾਤਿ ਇਦਂ ਮਗ੍ਗਵੀਰਿਯਸ੍ਸੇਵ ਗਹਿਤਭਾਵਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਏਕਂਯੇਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਚਤੁਕਿਚ੍ਚਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਉਪਕਾਰਕਸਭਾਵੇਨ ਚ ਪਰਿਵਾਰਟ੍ਠੇਨ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ ਹੋਤਿ. ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਗਹਣਂ, ਨ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂਯੇਵ. ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਾਤਿ ਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਾ.

ਸਤ੍ਤਹਿ ਞਾਣੇਹੀਤਿ ਪਰਮੁਕ੍ਕਂਸਗਤੇਹਿ ਸਤ੍ਤਹਿ ਜਵਨੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਞਾਣੇਹਿ, ਸਤ੍ਤਹਿ ਵਾ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣੇਹਿ. ਆਦਿਤੋ ਸੇਵਨਾ ਆਸੇਵਨਾ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਵਡ੍ਢਨਾ ਭਾਵਨਾ, ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਕਰਣਂ ਬਹੁਲੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਾਹ ‘‘ਅਞ੍ਞੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਵਸੇਨ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਨੇਯ੍ਯਤ੍ਥਂ. ਯਥਾਰੁਤਵਸੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਂ ਨੀਤਤ੍ਥਂ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਤਿ ਯਦਿ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਨੀਤਤ੍ਥਂ, ਆਸੇਵਨਾਦਿ ਚ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ. ਆਸੇਵਨਾਦਿ ਨਾਮ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੇਕਵਾਰਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਹੋਤਿ, ਨ ਏਕਵਾਰਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਕਂ ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਆਸੇਵਨਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਚਿਰਮ੍ਪਿ ਕਾਲਂ ਆਸੇਵਨਾਵਸੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਤਥਾ ਭਾਵਨਾਬਹੁਲੀਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਿਪਿ, ਨ ਚੇਤ੍ਥ ਏਤ੍ਤਕਾਨੇਵ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਆਸੇਵਨਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਏਤ੍ਤਕਾਨਿ ਭਾਵਨਾਵਸੇਨ, ਬਹੁਲੀਕਮ੍ਮਵਸੇਨਾਤਿ ਨਿਯਮੋ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਇਤਿ ਅਨੇਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਅਰਿਯਮਗ੍ਗਂ ਵਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਨ੍ਨਿਵਾਰਿਯੋਵਾਯਂ ਦੋਸੋ. ਯਥਾ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਪਿ ਨਾਨਾਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਪਰਿਞ੍ਞਾਦਿਕਿਚ੍ਚਾਨਂ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਨਂ ਪਟਿਵੇਧਕਾਲੇ ਯਥਾਰਹਂ ਚਤੁਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨਂ, ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਾ ਚ ਪਵਤ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ ਆਸੇਵਨਾਭਾਵਨਾਬਹੁਲੀਕਮ੍ਮਾਨਿ ਪਟਿਵੇਧਕਾਲੇ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਾਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਾਨਂ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਨ ਕੋਚਿ ਦੋਸੋ ਆਸੇਵਨਾਦੀਹਿ ਕਾਤਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਤਦਾ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਸਿਜ੍ਝਨਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਾਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਚੇ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਸਚੇ ਸਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਯਾਗੁਂ ਪਿਵਾਹੀਤਿ ਉਯ੍ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ ਧਮ੍ਮਸਾਕਚ੍ਛਾਯ ਅਭਬ੍ਬਭਾਵਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

੪੬੩. ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਸੂਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਕਾਯਸਞ੍ਚੇਤਨਾਦਿ ਲਕ੍ਖਣੇ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾਦਿਕੇਪਿ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਨ ਅਪੁਞ੍ਞਾਨੇਞ੍ਜਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੇ ਏਵ. ਕਾਯਪਟਿਬਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਕਾਯੇਨ ਸਙ੍ਖਰੀਯਤਿ, ਨ ਕਾਯਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤਾ. ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਹਿ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੀਯਤੀਤਿ ਚ ਇਦਂ ਕਾਯੇ ਸਤਿ ਸਬ੍ਭਾਵਂ, ਅਸਤਿ ਚ ਅਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਾਚਨ੍ਤਿ ਵਚੀਘੋਸਂ. ਸਙ੍ਖਰੋਤੀਤਿ ਜਨੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੀ’’ਤਿ. ਨ ਹਿ ਤਂ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਰਹਿਤਚਿਤ੍ਤਂ ਵਚੀਘੋਸਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਬਦ੍ਧਤ੍ਤਾਤਿ ਏਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਾਦਿਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਸਙ੍ਖਰਣਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮਿਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਭਿਨ੍ਨਾਪਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾਦਿਵਚਨਵਚਨੀਯਭਾਵੇਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮਿਸ੍ਸਿਤਾ ਅਭਿਨ੍ਨਾ ਵਿਯ, ਤਤੋ ਏਵ ਆਲੁਲ਼ਿਤਾ ਸਂਕਿਣ੍ਣਾ ਅਵਿਭੂਤਾ ਅਪਾਕਟਾ ਦੁਦ੍ਦੀਪਨਾ ਦੁਵਿਞ੍ਞਾਪਯਾ. ਆਦਾਨਗ੍ਗਹਣਮੁਞ੍ਚਨਚੋਪਨਾਨੀਤਿ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਾਯੇਨ ਆਦਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਆਦਾਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਗਹਣਂ, ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਮੁਞ੍ਚਨਂ, ਯਥਾਤਥਾਚਲਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਚੋਪਨਨ੍ਤਿ ਇਮਾਨਿ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਾਧੇਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਕਾਯਤੋ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਕਾਯੇਨ ਸਙ੍ਖਰੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਚ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਹਨੁਸਂਚੋਪਨਨ੍ਤਿ ਹਨੁਸਞ੍ਚਲਨਂ. ਵਚੀਭੇਦਨ੍ਤਿ ਵਾਚਾਨਿਚ੍ਛਾਰਣਂ. ਵਾਚਂ ਸਙ੍ਖਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਇਧ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰਾਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ.

੪੬੪. ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪਦਂ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨਾਨਾਗਤਭਾਵਵਿਸਯਂ ਆਸਨ੍ਨਂ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਦੂਰਸ੍ਸ ਗਹਣੇ ਪਯੋਜਨਾਭਾਵਤੋ. ਨਿਰੋਧਪਾਦਕਸ੍ਸ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਗਹਣਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਪਦਦ੍ਵਯੇਨ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਕਾਲੋ ਕਥਿਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਦ੍ਧਾਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦਚਿਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਂ ਇਤਰੇਸਂ ਨਾਨਨ੍ਤਰਿਯਭਾਵਤੋ. ਨ ਹਿ ਬਲਦ੍ਵਯਞਾਣਸਮਾਧਿਚਰਿਯਾਨਂ ਵਸੀਭਾਵਾਪਾਦਨਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਵਿਨਾ ਅਦ੍ਧਾਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦਚਿਤ੍ਤਂ ਅਚਿਤ੍ਤਕਭਾਵਾਯ ਹੋਤਿ.

ਸੇਸਸਙ੍ਖਾਰੇਹੀਤਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ. ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨੇਯੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਨਿਰੋਧੇਨ. ਇਤਰੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਵੁਟ੍ਠਹਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪਦਂ ਵੁਟ੍ਠਹਨਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨਾਨਾਗਤਭਾਵਵਿਸਯਂ ਆਸਨ੍ਨਂ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਦੂਰਸ੍ਸ ਗਹਣੇ ਪਯੋਜਨਾਭਾਵਤੋ. ਨਿਰੋਧਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਚ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਤਤੋ ਓਰਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਦਦ੍ਵਯੇਨ ਅਨ੍ਤੋਨਿਰੋਧਕਾਲੋ ਕਥਿਤੋ’’ਤਿ. ਤਥਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਯਥਾ ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਮੇਵ ਅਚਿਤ੍ਤਕਭਾਵੋ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਸਚਿਤ੍ਤਕਭਾਵੋ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਪਰਿਕਮ੍ਮਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਂ ਹੋਤਿ.

ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਤਿ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯ ਇਦਮੇਵ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਂ. ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਅਚਿਤ੍ਤਕਭਾਵਂ ਸਮ੍ਪਦੇਵ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਸਤ੍ਤਾਹਮੇਵ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ? ਯਥਾਕਾਲਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਰਣਤੋ, ਤਞ੍ਚ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਆਹਾਰੂਪਜੀਵੀਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਦਿਵਸਂ ਭੁਤ੍ਤਾਹਾਰਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਾਹਮੇਵ ਯਾਪਨਤੋ.

ਸਬ੍ਬਾ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇ ਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤੀਤਿ ਇਦਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤੀ’’ਤਿ. ਯਾ ਪਨ ਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ…ਪੇ… ਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਇਮਸ੍ਸਾਤਿ ਇਧ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਿਰੋਧਸਮਾਪਜ੍ਜਨਭਿਕ੍ਖੁਨੋ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਿਕਾਵਾਤਿ ਨਿਯਮੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਿਂ ਵਾ ਏਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਾਤਿ ਸੁਖੁਮਤ੍ਤਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ‘‘ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵੋਹਰਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਾਤਿ ਕੇਚਿ. ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਪਨ ਪਾਦਕਭੂਤਾਯ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਾਦਿਸਮਾਧਿਚਰਿਯਾਯ ਵਸੇਨ ਅਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਿਕਾਪਿ ਨਿਰੋਧਾਨਨ੍ਤਰਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇ ਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤੀਤਿ ਅਭਾਵਤੋ ਏਵ ਤੇ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਜੀਵਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਆਨੀਤਸਮਾਪਤ੍ਤਿਫਲਨਿਦਸ੍ਸਨਮ੍ਪਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਭਵਙ੍ਗਸਮਯੇਨੇਵੇਤਂ ਕਥਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਿਰਿਯਮਯਪਵਤ੍ਤਵਲ਼ਞ੍ਜਨਕਾਲੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਿਰਿਯਮਯਪਵਤ੍ਤਂ ਕਾਯਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਪ੍ਫਾਰੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਲ਼ਞ੍ਜਨਕਾਲੇ ਪਵਤ੍ਤਨਸਮਯੇ. ਵਾਚਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ ਅਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਜਨਕਤ੍ਤਾ ਤੇਸਂ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ.

ਸਗੁਣੇਨਾਤਿ ਸਰਸੇਨ, ਸਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਞ੍ਞਤਾ ਨਾਮ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਰਾਗਾਦੀਹਿ ਸੁਞ੍ਞਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਰਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਅਭਾਵਾ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾ, ਰਾਗਪਣਿਧਿਆਦੀਨਂ ਅਭਾਵਾ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ’’ਤਿ. ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਞ੍ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਫਸ੍ਸੋ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੋ ਫਸ੍ਸੋ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤੋ ਫਸ੍ਸੋ ਨਾਮਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ‘‘ਏਸੇਵ ਨਯੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਤਿਦਿਸਤਿ.

ਅਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਤਾਦਸ੍ਸਨਤੋ ਅਨਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਸੁਞ੍ਞਤਾ, ਨਿਚ੍ਚਨਿਮਿਤ੍ਤੁਗ੍ਘਾਟਨਤੋ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾ, ਸੁਖਪ੍ਪਣਿਧਿਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤੋ ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸੁਞ੍ਞਤਾ…ਪੇ… ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਾਕਾਰਗ੍ਗਾਹਿਨਿਯਾ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਯਾ ਪਰਤੋ ਏਕਤੋਵੁਟ੍ਠਾਨਉਭਤੋਵੁਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਪਵਤ੍ਤਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ. ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਚ ਇਦਂ ‘‘ਨ ਏਕਨ੍ਤਿਕਂ ਏਵਮ੍ਪਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਮਗ੍ਗੋਤਿਆਦਿਨਾ, ਸੁਞ੍ਞਤਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਮਗ੍ਗੋਤਿਆਦਿਨਾ ਚ ਯੋਜਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਏਸੇਵ ਨਯੋ’’ਤਿ. ਵਿਕਪ੍ਪੋ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਆਗਮਨਸ੍ਸ ਵਵਤ੍ਥਾਨਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਨ ਅਵਵਤ੍ਥਾਨਕਰਤ੍ਤਾ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਤਯੋ ਫਸ੍ਸਾ ਫੁਸਨ੍ਤੀਤਿ ਏਵਂ ਸਗੁਣਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਚ ਨਾਮਲਾਭੇ ਸੁਞ੍ਞਤਾਦਿਨਾਮਕਾ ਤਯੋ ਫਸ੍ਸਾ ਫੁਸਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨਿਯਮਵਚਨਂ. ਸਮੇਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਾਮਤ੍ਤਯਯੋਗਤੋ.

ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਵਿਵਿਤ੍ਤਤਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਵਿਵੇਕੋ ਨਾਮ ਉਪਧਿਵਿਵੇਕੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਨਿਨ੍ਨਤਾ ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਿਮੁਖਸ੍ਸ ਤਦਭਿਮੁਖਤਾ. ਪੋਣਤਾ ਓਨਮਨਂ, ਪਬ੍ਭਾਰਤਾ ਤਤੋ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਭਾਵੋ.

੪੬੫. ਚਕ੍ਖਾਦਿਤੋ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਕਾਯਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਂ ਸੁਖਂ ਕਾਯਿਕਂ ਨਾਮ, ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਂ ਚੇਤੋਫਸ੍ਸਜਾਤਾਯ ਚੇਤਸਿਕਂ ਨਾਮ. ਸਭਾਵਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਸੁਖਯਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਮਧੁਰਭਾਵਦੀਪਕਨ੍ਤਿ ਇਟ੍ਠਭਾਵਜੋਤਨਂ. ਵੇਦਯਿਤਭਾਵਦੀਪਕਨ੍ਤਿ ਵੇਦਕਭਾਵਵਿਭਾਵਕਂ. ਵੇਦਨਾ ਏਵ ਹਿ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਵੇਦੇਤਿ, ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਪਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਸਭਾਵਨਿਦ੍ਦੇਸੋਤਿਏਵਮਾਦਿਅਤ੍ਥਵਚਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਏਸੇਵ ਨਯੋ’’ਤਿ. ਠਿਤਿਸੁਖਾਤਿ ਠਿਤਿਯਾ ਧਰਮਾਨਤਾਯ ਸੁਖਾ, ਨ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣਮਤ੍ਤੇਨ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਤ੍ਥਿਭਾਵੋ ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ. ਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਾਤਿ ਵਿਪਰਿਣਮਨੇਨ ਵਿਗਮਨੇਨ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਨ ਨਿਰੋਧਕ੍ਖਣੇਨ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਤ੍ਥਿਭਾਵੋ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਵਤ੍ਥੁਕਾਨਞ੍ਹਿ ਸੁਖਵੇਦਨੁਪਰਮੋ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਸ੍ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ ਪਿਯਵਿਪ੍ਪਯੋਗੇਨ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬੋ. ਠਿਤਿਦੁਕ੍ਖਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਸੁਖਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਤ੍ਥਿਭਾਵੋ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਨਤ੍ਥਿਭਾਵੋ ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨੁਪਰਮੋ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸੁਖਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵਦਨ੍ਤਿ – ‘‘ਤਸ੍ਸ ਰੋਗਸ੍ਸ ਵੂਪਸਮੇਨ ਅਹੋ ਸੁਖਂ ਜਾਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਜਾਨਨਭਾਵੋਤਿ ਯਾਥਾਵਸਭਾਵਤੋ ਅਵਬੁਜ੍ਝਨਂ. ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਞ੍ਹਿ ਵੇਦਨਂ ਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਖਂ ਹੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸੁਖੁਮਭਾਵਤੋ, ਯਥਾ ਤਦਞ੍ਞੇ ਧਮ੍ਮੇ ਸਲਕ੍ਖਣਤੋ ਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਤੋ ਚ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਅਵਬੋਧੋ ਪਰਮਂ ਸੁਖਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ –

‘‘ਯਤੋ ਯਤੋ ਸਮ੍ਮਸਤਿ, ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ;

ਲਭਤੀ ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜਂ, ਅਮਤਂ ਤਂ ਵਿਜਾਨਤ’’ਨ੍ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੩੭੪);

ਅਜਾਨਨਭਾਵੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਹਿ ਸਮ੍ਮੋਹਵਿਹਾਰੋਤਿ. ਅਪਰੋ ਨਯੋ ਜਾਨਨਭਾਵੋਤਿ ਜਾਨਨਸ੍ਸ ਞਾਣਸ੍ਸ ਸਬ੍ਭਾਵੋ. ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਹਿ ਞਾਣੋਪਨਿਸ੍ਸਯਾ ਚ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਸੁਖਾ ਇਟ੍ਠਾਕਾਰਾ. ਯਥਾਹ ‘‘ਇਟ੍ਠਾ ਚੇਵ ਇਟ੍ਠਫਲਾ ਚਾ’’ਤਿ. ਅਜਾਨਨਭਾਵੋ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਕਤਮੋ ਅਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀਤਿ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਾਦੀਸੁ ਸਤ੍ਤਸੁ ਅਨੁਸਯੇਸੁ ਕਤਮੋ ਅਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸਯਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ? ਅਪ੍ਪਹੀਨਭਾਵੇਨ ਹਿ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਨੁਸਯਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨੁਸਯਾ, ਅਨੁਰੂਪਂ ਕਾਰਣਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤੇਨ ਕਾਰਣਲਾਭੇ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਤਾ ਨੇਸਂ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਅਪ੍ਪਹੀਨਾ ਹਿ ਕਿਲੇਸਾ ਕਾਰਣਲਾਭੇ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠੇਨ ਸਯਿਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਤੇ ਚ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਅਨਾਗਤਾ ਕਿਲੇਸਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ, ਅਤੀਤਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚ ਤਂਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਤਥਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਨ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਕਾਲਭੇਦੇਨ ਸਭਾਵਭੇਦੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਯਦਿ ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠੋ ਅਨੁਸਯਟ੍ਠੋ, ਨਨੁ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਕਿਲੇਸਾ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾ ਅਨੁਸਯਾ ਭਵੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ? ਨ ਮਯਂ ਅਪ੍ਪਹੀਨਤਾਮਤ੍ਤੇਨ ਅਨੁਸਯਟ੍ਠਂ ਵਦਾਮ, ਅਥ ਖੋ ਪਨ ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠੇਨ ਥਾਮਗਤਾ ਕਿਲੇਸਾ ਅਨੁਸਯਾ. ਇਦਂ ਥਾਮਗਮਨਞ੍ਚ ਰਾਗਾਦੀਨਮੇਵ ਆਵੇਣਿਕੋ ਸਭਾਵੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਯਤੋ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ – ‘‘ਥਾਮਗਤਂ ਅਨੁਸਯਂ ਪਜਹਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੋਤਿ ਰਾਗਾਨੁਸਯੋ. ਅਪ੍ਪਹੀਨੋਤਿ ਅਪ੍ਪਹੀਨਭਾਵਮੁਖੇਨ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਮਾਹ. ਸੋ ਚ ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਕ੍ਖਨ੍ਧਵਤ੍ਥੁਤੋ, ਪਰਿਞ੍ਞਾਤੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਂ ਨ ਲਭਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਸਬ੍ਬਾਯ ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ’’ਤਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਚਾਯਂ ਅਨੁਸਯਟ੍ਠੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ.

ਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨਪਿ ਪਨ ਅਨੁਸਯਟ੍ਠੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਯੋ ‘‘ਭੂਮਿਲਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤੇਨ ਹਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੮੩੪) ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਭੂਮੀਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਾ ਤੇਭੂਮਕਾ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਭੂਮਿਲਦ੍ਧਂ ਨਾਮ ਤੇਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਂ ਕਿਲੇਸਜਾਤਂ. ਤੇਨ ਹਿ ਸਾ ਭੂਮਿਲਦ੍ਧਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਭੂਮਿਲਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਸਾ ਚ ਖੋ ਨ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ. ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਹਿ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤੇ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤੇਪਿ ਚ ਖੀਣਾਸਵਾਨਂ ਖਨ੍ਧੇ ਆਰਬ੍ਭ ਕਿਲੇਸਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨਉਪ੍ਪਲਵਣ੍ਣਾਦੀਨਂ ਖਨ੍ਧੇ ਆਰਬ੍ਭ ਸੋਰੇਯ੍ਯਸੇਟ੍ਠਿਨਨ੍ਦਮਾਣਵਕਾਦੀਨਂ ਵਿਯ. ਯਦਿ ਚ ਤਂ ਭੂਮਿਲਦ੍ਧਂ ਨਾਮ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਹੇਯ੍ਯਤੋ ਨ ਕੋਚਿ ਭਵਮੂਲਂ ਪਜਹੇਯ੍ਯ, ਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨ ਪਨ ਭੂਮਿਲਦ੍ਧਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਹਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਾ ਖਨ੍ਧਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਾਦਤੋ ਪਭੁਤਿ ਤੇਸੁ ਵਟ੍ਟਮੂਲਂ ਕਿਲੇਸਜਾਤਂ ਅਨੁਸੇਤਿ. ਤਂ ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠੇਨ ਭੂਮਿਲਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ.

ਏਸ ਨਯੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਨ ਸਬ੍ਬਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ, ਨ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਦਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿਂ ਅਤਿਦਿਸਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਯੋ ਅਨੁਸਯੋ ਯਤ੍ਥ ਅਨੁਸੇਤਿ, ਸੋ ਪਹੀਯਮਾਨੋ ਤਤ੍ਥ ਪਹੀਨੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਹਾਨਪੁਚ੍ਛਾ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਕਿਂ ਪਹਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਪਹਾਨਪੁਚ੍ਛਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿ.

ਏਕੇਨੇਵ ਬ੍ਯਾਕਰਣੇਨਾਤਿ ‘‘ਇਧਾਵੁਸੋ, ਵਿਸਾਖ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੭੪) ਏਕੇਨੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨ. ਦ੍ਵੇ ਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਅਨੁਸਯਪੁਚ੍ਛਾ ਪਹਾਨਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਦ੍ਵੇਪਿ ਪੁਚ੍ਛਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸਿ. ‘‘ਰਾਗਂ ਤੇਨ ਪਜਹਤੀ’’ਤਿ ਇਦਮੇਕਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ, ‘‘ਨ ਤਤ੍ਥ ਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਇਦਮੇਕਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ, ਪੁਚ੍ਛਾਨੁਕ੍ਕਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਅਨਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਪਹਾਨਕ੍ਕਮੇਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾ. ‘‘ਦ੍ਵੇ ਪੁਚ੍ਛਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸੀ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘‘ਇਧਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਥਾਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਯੋ ਰਾਗਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਅਪ੍ਪਦਾਨਤੋ ਤਥਾਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ‘‘ਰਾਗਂ ਤੇਨ ਪਜਹਤਿ, ਨ ਤਤ੍ਥ ਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਾਮੋਘਾਦੀਹਿ ਚਤੂਹਿ ਓਘੇਹਿ ਸਂਸਾਰਭਵੋਘੇਨੇਵ ਵਾ ਵੇਗਸਾ ਵੁਯ੍ਹਮਾਨੇਸੁ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਤਂ ਉਤ੍ਤਰਿਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਗਾਧਭਾਵਤੋ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤਂ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਤਿਣ੍ਣੋ ਪਾਰਙ੍ਗਤੋ ਥਲੇ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੩੮; ਇਤਿਵੁ. ੬੯; ਪੁ. ਪ. ੧੮੭).

ਸੁਞ੍ਞਤਾਦਿਭੇਦੇਨ ਅਨੇਕਭੇਦਤ੍ਤਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਅਨੁਤ੍ਤਰੇਸੂ’’ਤਿ ਬਹੁਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋਤਿ ‘‘ਅਨੁਤ੍ਤਰਾ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤੇਸਂ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਅਰਹਤ੍ਤਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ‘‘ਅਰਹਤ੍ਤੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਸਯੇ ਚੇਤਂ ਭੁਮ੍ਮਂ. ਪਤ੍ਥਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਅਹੋ ਵਤਾਹਂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਲਭੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਤ੍ਥਨਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਪਤ੍ਥੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਅਨ੍ਤਸਦ੍ਦੋ. ਕਥਂ ਪਨ ਅਰਹਤ੍ਤਵਿਸਯਾ ਪਤ੍ਥਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਨ ਕਾਚਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਥਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਨਧਿਗਤਤ੍ਤਾ ਅਵਿਸਯਭਾਵਤੋ. ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਰੂਪਂ ਪਨ ਤਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਪਤ੍ਥਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਪਿਹਾਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਰਮ੍ਪਰਪਚ੍ਚਯਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ, ਉਜੁਕਂ ਪਨ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨ ਪਤ੍ਥਨਾਯ ਪਟ੍ਠਪਨਮੂਲਕਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਇਦਂ ਪਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਅਕੁਸਲਪ੍ਪਹਾਨਸ੍ਸ ਕੁਸਲਾਭਿਵੁਡ੍ਢਿਯਾ ਚ ਨਿਮਿਤ੍ਤਭਾਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਦੋਮਨਸ੍ਸਮ੍ਪਾਹਂ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੫੯-੩੬੨). ਤੀਹਿ ਮਾਸੇਹਿ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨਕਾ ਤੇਮਾਸਿਕਾ. ਸੇਸਪਦਦ੍ਵਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਾਰੇਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਵਾਰਣਵਾਰੇ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਪਵਾਰਣਨ੍ਤਿ ‘‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਪਵਾਰਣਂ. ਅਰਹਨ੍ਤਾਨਮੇਵ ਹੇਸ ਪਵਾਰਣਾ.

ਨ ਕਦਾਚਿ ਪਹਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਪਹਾਯਕਤਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਨ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਯਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਪਰਤੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਆਗਮਿਸ੍ਸਤਿ. ਪਟਿਪਦਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਥਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਥਨਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਓਵਾਦਵਸੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜੇਨ੍ਤੋ ਕਥੇਤਿ. ਸੀਲੇਨ ਹੀਨਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਨ ਹੀਨਟ੍ਠਾਨਂ ਕਿਂ ਤੁਯ੍ਹਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਅਖਣ੍ਡਾਦਿਭਾਵਤੋ ਸੁਧੋਤਜਾਤਿਮਣਿ ਵਿਯ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ. ਸੁਪਗ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਕਦਾਚਿਪਿ ਸਙ੍ਕੋਚਾਭਾਵਤੋ ਵੀਰਿਯਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਗ੍ਗਹਿਤਂ. ਪਞ੍ਞਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਹਿ ਅਨਧਿਭੂਤਤਾਯ ਅਕੁਣ੍ਠਾ ਤਿਕ੍ਖਵਿਸਦਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਸਮ੍ਮਸਨੇ ਸੂਰਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਹਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਪਰਿਯਾਯੇਨਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਦੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ ਅਰਹਤ੍ਤੁਪਨਿਸ੍ਸਯਤਾਪਰਿਯਾਯੇਨ. ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਅਨੁਸਯਨਂ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਮੇਤ੍ਥ ਪਹਾਨਂ ਨਾਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਹੀਨੋਵ ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨੇਨ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤਬ੍ਬਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਸਾ ਏਵ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦੀਯਤੀਤਿ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਨੁਸਯਸਦਿਸਤਾਯ ਵਾ. ‘‘ਰਾਗਾਨੁਸਯਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇ ਨਾਨੁਸੇਤਿ ਨਾਮ ਤਤ੍ਥ ਕਾਤਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਾਕਰਣਤੋ.

੪੬੬. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਪਚ੍ਚਨੀਕਤ੍ਤਾ ਸਭਾਵਤੋ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਚਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਵਿਸਭਾਗਪਟਿਭਾਗੋ ਕਥਿਤੋ ‘‘ਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕਸਪ੍ਪਟਿਭਾਗਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ਅਨ੍ਧਕਾਰਾਤਿ ਅਨ੍ਧਕਾਰਸਦਿਸਾ ਅਪ੍ਪਕਾ ਸਭਾਵਤੋ. ਅਵਿਭੂਤਾ ਅਪਾਕਟਾ ਅਨੋਲ਼ਾਰਿਕਭਾਵਤੋ. ਤਤੋ ਏਵ ਦੁਦ੍ਦੀਪਨਾ ਦੁਵਿਞ੍ਞਾਪਨਾ. ਤਾਦਿਸਾਵਾਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਦਿਸਾਵ. ਯਥਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਨਿ ਵਿਯ ਨ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਏਵਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਰਾਗਦੋਸਾ ਵਿਯ ਨ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ. ਅਥ ਖੋ ਅਨ੍ਧਕਾਰਾ ਅਵਿਭੂਤਾ ਦੁਦ੍ਦੀਪਨਾ ਦੁਵਿਞ੍ਞਾਪਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਭਾਗਪਟਿਭਾਗੋ ਕਥਿਤੋ ‘‘ਪਣਿਧਿ ਪਟਿਘੋਸੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ਯਤ੍ਤਕੇਸੁ ਠਾਨੇਸੂਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਯਤ੍ਤਕੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ, ਯਤ੍ਥ ਵਾ ਞੇਯ੍ਯਟ੍ਠਾਨੇਸੁ. ਵਿਸਭਾਗਪਟਿਭਾਗੋਤਿ ਅਨ੍ਧਕਾਰਸ੍ਸ ਵਿਯ ਆਲੋਕੋ ਵਿਘਾਤਕਪਟਿਭਾਗੋ. ਵਿਜ੍ਜਾਤਿ ਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਫਲਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਭੋਪੇਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਾਸਵਾ’’ਤਿ. ਅਨਾਸਵਟ੍ਠੇਨਾਤਿਆਦੀਸੁ ਪਣੀਤਟ੍ਠੇਨਾਤਿਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਸੋਪਿ ਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਨਿਬ੍ਬਾਨਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣੋ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਅਸਙ੍ਖਤਟ੍ਠੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਵਿਸਭਾਗਤਾਪਿ ਲਬ੍ਭਤੇਵ. ਪਞ੍ਹਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਗਤੋਸਿ, ਅਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪਞ੍ਹਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਪਮਾਣਂ ਗਹੇਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਅਟ੍ਠਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਪਰਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਨਾਸਕ੍ਖਿ ਪਞ੍ਹਾਨਂ ਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਗਹੇਤੁਂ. ਅਪ੍ਪਟਿਭਾਗਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਸਭਾਗਪਟਿਭਾਗੇਨ ਅਪ੍ਪਟਿਭਾਗਧਮ੍ਮਸ੍ਸ. ਅਨਾਗਤਾਦਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਭਾਗਪਟਿਭਾਗੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਵਿਸਭਾਗੇ ਚ ਅਤ੍ਥੇਵ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਭਾਗਪਟਿਭਾਗਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪੁਚ੍ਛਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਚ੍ਚਯਾਸੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸ ਹਿ ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤਨਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਸਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਕੁਤੋ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਸਭਾਗਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਾਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ.

ਵਿਰਦ੍ਧੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਭਾਗਪਟਿਭਾਗਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਨਿਚ੍ਛਯਾਭਾਵਤੋ ਪੁਚ੍ਛਿਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਰਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾਵ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਨ ਅਜਾਨਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤੇਨ ਹੇਟ੍ਠਾ ਸਬ੍ਬਪੁਚ੍ਛਾ ਦਿਟ੍ਠਸਂਸਨ੍ਦਨਨਯੇਨ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾਵ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਦੀਪਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਥੇਰੀ ਪਨ ਤਂ ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਮਤ੍ਥਂ ਸਭਾਵਤੋ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੀ ਸਤ੍ਥੁ ਦੇਸਨਾਞਾਣਂ ਅਨੁਗਨ੍ਤ੍ਵਾਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸਿ. ਨਿਬ੍ਬਾਨੋਗਧਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਓਗਾਹਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤੋਗਧਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਬ੍ਭਨ੍ਤਰਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਨੁਪਵਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਸ੍ਸ.

੪੬੭. ਪਣ੍ਡਿਚ੍ਚੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਪਣ੍ਡਿਚ੍ਚਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਧਾਤੁਕੁਸਲਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਹੋਤਿ? ਯਤੋ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਧਾਤੁਕੁਸਲੋ ਚ ਹੋਤਿ, ਆਯਤਨਕੁਸਲੋ ਚ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਕੁਸਲੋ ਚ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਕੁਸਲੋ ਚ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੨੪). ਪਞ੍ਞਾਮਹਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਥੇਰਿਯਾ ਅਸੇਕ੍ਖਪ੍ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਪ੍ਪਤ੍ਤਾਯ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯੋ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਤਾਤਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਮਹਨ੍ਤੇ ਅਤ੍ਥੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਰਾਜਯੁਤ੍ਤੇਹੀਤਿ ਰਞ੍ਞੋ ਕਮ੍ਮੇ ਨਿਯੁਤ੍ਤਪੁਰਿਸੇਹਿ. ਆਹਚ੍ਚਵਚਨੇਨਾਤਿ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਕਰਣਾਦੀਨਿ ਆਹਨਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤਵਚਨੇਨ. ਯਦੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਤੋ ਨ ਵਿਭਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਤ੍ਤਾ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਚੂਲ਼ਵੇਦਲ੍ਲਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.

੫. ਚੂਲ਼ਧਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੬੮. ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਗਹਿਤਗਹਣਾਨੀਤਿ ਧਮ੍ਮੋ ਵਾ ਹੋਤੁ ਇਤਰੋ ਵਾ, ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਪਗ੍ਗਹਿਤਗ੍ਗਾਹਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਚਰਿਯਾਵ. ਆਯੂਹਨਕ੍ਖਣੇਤਿ ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਗਹਿਤਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਨਕ੍ਖਣੇ. ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਅਕਿਚ੍ਛਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸੁਕਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਨ੍ਤਿ ਅਨਿਟ੍ਠਫਲਵਿਪਚ੍ਚਨਂ.

੪੬੯. ਯਥਾ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਯਥਾਸਕਂ ਵਿਸਯਗ੍ਗਹਣਂ ਸਭਾਵਸਿਦ੍ਧਂ, ਏਵਂ ਮਨਸੋਪਿ. ਤੇ ਚ ਵਿਸਯਾ ਇਟ੍ਠਾਕਾਰਤੋ ਗਹਣੇ ਨ ਕੋਚਿ ਦੋਸੋ, ਪੁਰਿਸਤ੍ਤਭਾਵੇ ਨ ਚ ਤੇ ਦੋਸਂ ਪਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਯਂ ਤੇਸਂ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਲਦ੍ਧੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇਸੁਪਿ ਕਿਲੇਸਕਾਮੇਸੁਪਿ ਦੋਸੋ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ, ਅਸ੍ਸਾਦੇਤ੍ਵਾ ਵਿਸਯਪਰਿਭੋਗੇ ਨਤ੍ਥਿ ਆਦੀਨਵੋ, ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਨ ਕੋਚਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪਾਤਬ੍ਯਤਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨਕਤਂ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਪਰਿਭੋਗਤ੍ਥੋ ਹਿ ਅਯਂ ਪਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਕਤ੍ਤੁਸਾਧਨੋ ਚ ਤਬ੍ਯ-ਸਦ੍ਦੋ, ਯਥਾਰੁਚਿ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਿਲੇਸਕਾਮੋਪਿ ਅਸ੍ਸਾਦਿਯਮਾਨੋ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮਨ੍ਤੋਗਧੋਯੇਵ, ਕਿਲੇਸਕਾਮਵਸੇਨ ਪਨ ਨੇਸਂ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਬ੍ਬਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇਸੁ ਕਿਲੇਸਕਾਮੇਨ ਪਾਤਬ੍ਯਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਿਲੇਸਕਾਮੇਨਾਤਿ ਕਰਣਤ੍ਥੇ ਕਰਣਵਚਨਂ. ਪਾਤਬ੍ਯਤਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਕਤ੍ਤੁਵਸੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਮੋਲ਼ਿਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਵੇਣਿਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਮੋਲ਼ਿਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਤਾਪਸਪਰਿਬ੍ਬਾਜਿਕਾਹੀਤਿ ਤਾਪਸਪਬ੍ਬਜ੍ਜੂਪਗਤਾਹਿ. ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਪਹਾਨਮਾਹਂਸੂ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਪਹਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਕਾਮਾ ਨਾਮੇਤੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਾਤਿ ਯਾਥਾਵਤੋ ਪਰਿਜਾਨਨਂ ਇਧ ‘‘ਪਹਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਨ ਵਿਨਾਭਾਵਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਮਾਲੁਵਾਸਿਪਾਟਿਕਾਤਿ ਮਾਲੁਵਾਵਿਦਲਂ ਮਾਲੁਵਾਫਲੇ ਪੋਟ੍ਟਲਿਕਾ. ਸਨ੍ਤਾਸਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਸਾਲੇ ਅਧਿਵਤ੍ਥਦੇਵਤਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਦਾ ਹਿ ਤਸ੍ਸਾ ਏਵਂ ਹੋਤਿ. ਕੋਵਿਲ਼ਾਰਪਤ੍ਤਸਦਿਸੇਹੀਤਿ ਮਹਾਕੋਵਿਲ਼ਾਰਪਤ੍ਤਸਣ੍ਠਾਨੇਹਿ. ਸਣ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਹੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਮਾਲੁਵਾਪਤ੍ਤਾ ਪਨ ਕੋਵਿਲ਼ਾਰਪਤ੍ਤੇਹਿ ਮਹਨ੍ਤਤਰਾਨਿ ਚੇਵ ਘਨਤਰਾਨਿ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਵਿਪੁਲਬਹੁਘਨਗਰੁਪਤ੍ਤਤਾਯ ਮਹਨ੍ਤਂ ਭਾਰਂ ਜਨੇਤ੍ਵਾ. ਸਾਤਿ ਮਾਲੁਵਾਲਤਾ. ਓਘਨਨ੍ਤਿ ਹੇਟ੍ਠਤੋ ਓਲਮ੍ਬਨਹੇਤੁਭੂਤਂ ਘਨਭਾਵਂ.

ਅਨ੍ਧਵਨਸੁਭਗਵਨਗ੍ਗਹਣਂ ਤੇਸਂ ਅਭਿਲਕ੍ਖਿਤਭਾਵਤੋ. ਨਾਲ਼ਿਕੇਰਾਦੀਸੁ ਤਿਣਜਾਤੀਸੁ. ਖਾਦਨੁਪਲਕ੍ਖਣਂ ਉਪਚਿਕਾਨਂ ਉਟ੍ਠਹਨਗ੍ਗਹਣਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਕੇਲ਼ਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ ਵਿਯਾਤਿ ਵਿਲਮ੍ਬਨਨਦੀ ਵਿਯ ਕੇਲ਼ਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ. ਇਦਾਨਿ ਅਹਂ ਤਂ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਿਨ੍ਤਿ ਪਮੋਦਮਾਨਾ ਵਿਯ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਮਾਨਾ ਵਿਲਮ੍ਬਨ੍ਤੀ. ਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋਪਿ ਸੁਖੋ ਮੁਦੁਤਲੁਣਕੋਮਲਭਾਵਤੋ. ਦਸ੍ਸਨਮ੍ਪਿ ਸੁਖਂ ਘਨਬਹਲਪਤ੍ਤਸਂਹਤਤਾਯ. ਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨੁਸ੍ਸਵਵਸੇਨ ਭਵਨਵਿਨਾਸਭਯਾ ਸਨ੍ਤਾਸਂ ਆਪਜ੍ਜਿ, ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਲੋਭਿਤਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤਾ ਅਹੋਸਿ.

ਵਿਟਭਿਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਆਤਾਨਵਿਤਾਨਵਸੇਨ ਜਟੇਨ੍ਤੀ ਜਾਲਂ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਤਥਾਭੂਤਾ ਚ ਘਨਪਤ੍ਤਸਞ੍ਛਨ੍ਨਤਾਯ ਛਤ੍ਤਸਦਿਸੀ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਛਤ੍ਤਾਕਾਰੇਨ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਸਕਲਂ ਰੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਉਪਰਿ ਸਬ੍ਬਸਾਖਾਪਸਾਖਂ ਸਬ੍ਬਰੁਕ੍ਖਂ. ਭਸ੍ਸਮਾਨਾਤਿ ਪਲਿਵੇਠਨਵਸੇਨੇਵ ਓਤਰਮਾਨਾ. ਯਾਵ ਮੂਲਾ ਓਤਿਣ੍ਣਸਾਖਾਹੀਤਿ ਮਾਲੁਵਾ ਭਾਰੇਨ ਓਨਮਿਤ੍ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਯਾਵ ਮੂਲਾ ਓਤਿਣ੍ਣਸਾਖਾਹਿ ਪੁਨ ਅਭਿਰੁਹਮਾਨਾ. ਸਬ੍ਬਸਾਖਾਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਮਜ੍ਝੇ ਉਪਰਿ ਚਾਤਿ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਸਾਖਾਯੋ ਪਲਿਵੇਠੇਨ੍ਤੀ. ਸਂਸਿਬ੍ਬਿਤ੍ਵਾ ਜਾਲਸਨ੍ਤਾਨਕਨਿਯਾਮੇਨ ਜਟੇਤ੍ਵਾ. ਏਵਂ ਅਪਰਾਪਰਂ ਸਂਸਿਬ੍ਬਨੇਨ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਨ੍ਤੀ. ਸਬ੍ਬਸਾਖਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਕਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਉਪਰਿ ਠਤ੍ਵਾ ਮਹਾਭਾਰਭਾਵੇਨ ਵਾਤੇ ਵਾ ਵਾਯਨ੍ਤੇ ਦੇਵੇ ਵਾ ਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇ ਪਦਾਲੇਯ੍ਯ. ਸਾਖਟ੍ਠਕਵਿਮਾਨਨ੍ਤਿ ਸਾਖਾਪਟਿਬਦ੍ਧਂ ਵਿਮਾਨਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਇਧ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਮੇਵ ਵਤ੍ਥੁ ਉਪਮਾਭਾਵੇਨ ਆਹਟਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਇਦਂ ਪਨ ਵਿਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੪੭੧. ਬਹਲਰਾਗਸਭਾਵੋਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਹਿ ਨੀਹਰਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤਾਯ ਬਲਵਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਿਭਵਨਰਾਗਧਾਤੁਕੋ. ਰਾਗਜਨ੍ਤਿ ਰਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਜਾਤਂ. ਦਿਟ੍ਠੇ ਦਿਟ੍ਠੇ ਆਰਮ੍ਮਣੇਤਿ ਦਿਟ੍ਠੇ ਦਿਟ੍ਠੇ ਵਿਸਭਾਗਾਰਮ੍ਮਣੇ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਕਿਲੇਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਰਣਭੂਤਂ ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਸਿਕ੍ਖਾਗਾਰਵੇਨ ਪਨ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਮਗ੍ਗਂ ਨ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤੋ ਏਵ ਆਚਰਿਯੁਪਜ੍ਝਾਯੇਹਿ ਆਣਤ੍ਤਂ ਦਣ੍ਡਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤੇਵ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ. ਹਤ੍ਥਪਰਾਮਾਸਾਦੀਨੀਤਿ – ‘‘ਏਹਿ ਤਾਵ ਤਯਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਮਯਾ ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ਅਮੁਤ੍ਰ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵੀਮਂਸਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਹਤ੍ਥਗ੍ਗਹਣਾਦੀਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ, ਨ ਕਰੁਣਾਮੇਤ੍ਤਾਨਿਦਾਨਵਸੇਨ. ਮੋਹਜਾਤਿਕੋਤਿ ਬਹਲਮੋਹਸਭਾਵੋ.

੪੭੨. ਕਮ੍ਮਨਿਯਾਮੇਨਾਤਿ ਪੁਰਿਮਜਾਤਿਸਿਦ੍ਧੇਨ ਲੋਭੁਸ੍ਸਦਤਾਦਿਨਿਯਮਿਤੇਨ ਕਮ੍ਮਨਿਯਾਮੇਨ. ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਲੋਭੁਸ੍ਸਦਤਾਦਿਂ ਵਿਭਾਗੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਾਯੂਹਨਕ੍ਖਣੇਤਿ ਕਮ੍ਮਕਰਣਵੇਲਾਯ. ਲੋਭੋ ਬਲਵਾਤਿ ਤਜ੍ਜਾਯ ਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤੋ ਲੋਭੋ ਅਧਿਕੋ ਹੋਤਿ. ਅਲੋਭੋ ਮਨ੍ਦੋਤਿ ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ ਅਲੋਭੋ ਦੁਬ੍ਬਲੋ ਹੋਤਿ. ਕਥਂ ਪਨੇਤੇ ਲੋਭਾਲੋਭਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਉਜੁਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਭੂਤਾ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਨ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਏਵਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ‘‘ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ, ਨਿਕਨ੍ਤਿਕ੍ਖਣਂ ਪਨ ਆਯੂਹਨਕ੍ਖਣਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁ. ਪਰਿਯਾਦਾਤੁਨ੍ਤਿ ਅਭਿਭਵਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਯੋ ਹਿ ‘‘ਏਵਂਸੁਨ੍ਦਰਂ ਏਵਂਵਿਪੁਲਂ ਏਵਂਮਹਗ੍ਘਞ੍ਚ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਪਰਸ੍ਸ ਦਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਮੁਤ੍ਤਚਾਗਤਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਚੇਤਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਅਲੋਭੋ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਲੋਭਂ ਪਰਿਯਾਦਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਦੋਸਮੋਹਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਤਾਦਿਸਪਚ੍ਚਯਲਾਭੇਨੇਵ ਅਦੋਸਾਮੋਹਾ ਬਲਵਨ੍ਤੋ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਲੋਭਾਦੋਸਾਮੋਹਾਨਂ ਬਲਵਭਾਵਤੋ ਅਲੋਭਦੋਸਮੋਹਾਨਞ੍ਚ ਦੁਬ੍ਬਲਭਾਵਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਕਾਰਣਂ ਪਚ੍ਚਾਮਸਤਿ. ਸੋਤਿ ਤਂਸਮਙ੍ਗੀ. ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨਾਤਿ ਤੇਨ ਲੋਭਾਦਿਉਪਨਿਸ੍ਸਯਵਤਾ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮੁਨਾ. ਸੁਖਸੀਲੋਤਿ ਸਖਿਲੋ. ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਅਕ੍ਕੋਧਨੋਤਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵਦਤਿ.

ਮਨ੍ਦਾ ਅਲੋਭਾਦੋਸਾ ਲੋਭਦੋਸੇ ਪਰਿਯਾਦਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ, ਅਮੋਹੋ ਪਨ ਬਲਵਾ ਮੋਹਂ ਪਰਿਯਾਦਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤੀਤਿ ਏਵਂ ਯਥਾਰਹਂ ਪਠਮਵਾਰੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਤਿਦੇਸਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ. ਦੁਟ੍ਠੋਤਿ ਕੋਧਨੋ. ਦਨ੍ਧੋਤਿ ਮਨ੍ਦਮਞ੍ਞੋ. ਸੁਖਸੀਲਕੋਤਿ ਸੁਖਸੀਲੋ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਲੋਭਵਸੇਨ, ਦੋਸਮੋਹ-ਲੋਭਦੋਸ-ਲੋਭਮੋਹ-ਦੋਸਮੋਹ-ਲੋਭਦੋਸਮੋਹਵਸੇਨਾਤਿ ਤਯੋ ਏਕਕਾ, ਤਯੋ ਦੁਕਾ, ਏਕੋ ਤਿਕੋਤਿ ਲੋਭਾਦਿਉਸ੍ਸਦਵਸੇਨ ਅਕੁਸਲਪਕ੍ਖੇ ਏਵ ਸਤ੍ਤ ਵਾਰਾ, ਤਥਾ ਕੁਸਲਪਕ੍ਖੇ ਅਲੋਭਾਦਿਉਸ੍ਸਦਵਸੇਨਾਤਿ ਚੁਦ੍ਦਸ ਵਾਰਾ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਲੋਭਦੋਸਮੋਹਾ, ਅਲੋਭਾਦੋਸਮੋਹਾ, ਅਲੋਭਦੋਸਾਮੋਹਾ ਬਲਵਨ੍ਤੋਤਿ ਆਗਤੇਹਿ ਕੁਸਲਪਕ੍ਖੇ ਤਤਿਯਦੁਤਿਯਪਠਮਵਾਰੇਹਿ ਦੋਸੁਸ੍ਸਦਮੋਹੁਸ੍ਸਦਦੋਸਮੋਹੁਸ੍ਸਦਵਾਰਾ ਗਹਿਤਾ ਏਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਅਕੁਸਲਪਕ੍ਖੇ ਲੋਭਾਦੋਸਾਮੋਹਾ, ਲੋਭਦੋਸਾਮੋਹਾ, ਲੋਭਾਦੋਸਮੋਹਾ ਬਲਵਨ੍ਤੋਤਿ ਆਗਤੇਹਿ ਤਤਿਯਦੁਤਿਯਪਠਮਵਾਰੇਹਿ ਅਦੋਸੁਸ੍ਸਦਅਮੋਹੁਸ੍ਸਦਅਦੋਸਾਮੋਹੁਸ੍ਸਦਵਾਰਾ ਗਹਿਤਾ ਏਵਾਤਿ ਅਕੁਸਲਕੁਸਲਪਕ੍ਖੇਸੁ ਤਯੋ ਤਯੋ ਵਾਰੇ ਅਨ੍ਤੋਗਧੇ ਕਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠੇਵ ਵਾਰਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਯੇ ਪਨ ਉਭਯਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਤਾਵਸੇਨ ਲੋਭਾਲੋਭੁਸ੍ਸਦਵਾਰਾਦਯੋ ਅਪਰੇ ਏਕੂਨਪਞ੍ਞਾਸ ਵਾਰਾ ਕਾਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਾ, ਤੇਸਂ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ ਏਵ ਨ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਨ ਹਿ ‘‘ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਨ੍ਤਰੇਨ ਅਵਤ੍ਥਨ੍ਤਰਂ ਲੋਭੋ ਚ ਬਲਵਾ ਅਲੋਭੋ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਸੇਨ ਵਾਪਿ ਏਤੇਸਂ ਬਲਵਦੁਬ੍ਬਲਭਾਵੋ ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਵਾ. ਤਤ੍ਥ ਲੋਭਸ੍ਸ ਤਾਵ ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਸੇਨ ਅਨਭਿਭੂਤਤਾਯ ਬਲਵਭਾਵੋ, ਤਥਾ ਦੋਸਮੋਹਾਨਂ ਅਦੋਸਾਮੋਹੇਹਿ. ਅਲੋਭਾਦੀਨਂ ਪਨ ਲੋਭਾਦਿਅਨਭਿਭਵਨਤੋ. ਸਬ੍ਬੇਸਞ੍ਚ ਸਮਾਨਜਾਤਿਯਸਮਧਿਭੁਯ੍ਯ ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮਤੋ ਬਲਵਭਾਵੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੪੭੨) – ‘‘ਲੋਭੋ ਬਲਵਾ, ਅਲੋਭੋ ਮਨ੍ਦੋ. ਅਦੋਸਾਮੋਹਾ ਬਲਵਨ੍ਤੋ, ਦੋਸਮੋਹਾ ਮਨ੍ਦਾ’’ਤਿਆਦਿ, ਸੋ ਚ ਨੇਸਂ ਮਨ੍ਦਬਲਵਭਾਵੋ ਪੁਰਿਮੂਪਨਿਸ੍ਸਯਤੋ ਤਥਾ ਆਸਯਸ੍ਸ ਪਰਿਭਾਵਿਤਤਾਯ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਨਿਯਾਮੇਨਾ’’ਤਿ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਤ੍ਤਾ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵਾਤਿ.

ਚੂਲ਼ਧਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.

੬. ਮਹਾਧਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੭੩. ਏਵਂ ਇਦਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਕਾਰੋ ਕਾਮੋ ਕਾਮਨਂ ਇਚ੍ਛਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਏਵਂਕਾਮਾ. ਏਵਂ ਛਨ੍ਦੋ ਛਨ੍ਦਨਂ ਰੋਚਨਂ ਅਜ੍ਝਾਸਯੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਏਵਂਛਨ੍ਦਾ. ਅਭਿਮੁਖਂ, ਅਭਿਨਿਵਿਸ੍ਸ ਵਾ ਪਕਾਰੇਹਿ ਏਤਿ ਉਪਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਲਦ੍ਧਿ. ਸਾ ਹਿ ਲਦ੍ਧਬ੍ਬਵਤ੍ਥੁਂ ਅਭਿਮੁਖਂ ‘‘ਏਵਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਭਿਨਿਵਿਸਨ੍ਤੀ ਤੇਨ ਤੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ, ਹਤ੍ਥਗਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਕਾਰੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਏਵਂਅਧਿਪ੍ਪਾਯਾ. ਭਗਵਾ ਮੂਲਂ ਕਾਰਣਂ ਏਤੇਸਂ ਯਾਥਾਵਤੋ ਅਧਿਗਮਾਯਾਤਿ ਭਗਵਂਮੂਲਕਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਭਗਵਨ੍ਤਞ੍ਹਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਮਯਂ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮੇ ਆਜਾਨਾਮ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਾਮਾ’’ਤਿ. ਅਮ੍ਹਾਕਂਧਮ੍ਮਾਤਿ ਤੇਹਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਤਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਾਨਞ੍ਹਿ ਯਾਥਾਵਤੋ ਅਧਿਗਮਞਾਣਾਨਿ ਅਧਿਗਚ੍ਛਨਕਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀਨਿ, ਤਾਨਿ ਚ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਮੂਲਕਾਨਿ ਅਨਞ੍ਞਵਿਸਯਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਸ੍ਸਪਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਭਗਵਾ ਨੇਤਾ ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਭਗਵਂਨੇਤ੍ਤਿਕਾ. ਨੇਤਾਤਿ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇ ਵਿਨੇਯ੍ਯਸਨ੍ਤਾਨਂ ਪਾਪੇਤਾ. ਵਿਨੇਤਾਤਿ ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇ ਵਿਨੇਯ੍ਯਸਨ੍ਤਾਨਤੋ ਅਪਨੇਤਾ. ਤਦਙ੍ਗਵਿਨਯਾਦਿਵਸੇਨ ਵਾ ਵਿਨੇਤਾ. ਅਨੁਨੇਤਾਤਿ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਾ, ਇਮੇ ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਉਭਯਸਮ੍ਪਾਪਨਾਪਨਯਨਤ੍ਥਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਥਾਸਭਾਵਤੋ’’ਤਿਆਦਿ.