੮. ਮਹਾਹਤ੍ਥਿਪਦੋਪਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੩੦੦. ਜਙ੍ਗਲਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯੋ ਨਿਪਿਚ੍ਛਲੇਨ ਅਮੁਦੁਕੋ ਨਿਰੁਦਕਤਾਯ ਥਦ੍ਧਲੂਖਭੂਮਿਪ੍ਪਦੇਸੋ, ਸੋ ‘‘ਜਙ੍ਗਲੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਬ੍ਬਹੁਲਤਾਯ ਪਨ ਇਧ ਸਬ੍ਬੋ ਭੂਮਿਪ੍ਪਦੇਸੋ ਜਙ੍ਗਲੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਜਙ੍ਗਲੇ ਜਾਤਾ, ਭਵਾਤਿ ਵਾ ਜਙ੍ਗਲਾ, ਤੇਸਂ ਜਙ੍ਗਲਾਨਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਨਦੀਚਰਾਨਮ੍ਪਿ ਹਤ੍ਥੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਕਤੋ ਹੋਤਿ. ਸਮੋਧਾਤਬ੍ਬਾਨਂ ਵਿਯ ਹਿ ਸਮੋਧਾਯਕਾਨਮ੍ਪਿ ਜਙ੍ਗਲਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤੋ. ਪਥਵੀਤਲਚਾਰੀਨਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਜਲਚਾਰਿਨੋ ਨ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ ਅਦਿਸ੍ਸਮਾਨਪਾਦਤ੍ਤਾ. ਪਾਣਾਨਨ੍ਤਿ ਸਾਧਾਰਣਵਚਨਮ੍ਪਿ ‘‘ਪਦਜਾਤਾਨੀ’’ਤਿ ਸਦ੍ਦਨ੍ਤਰਸਨ੍ਨਿਧਾਨੇਨ ਵਿਸੇਸਨਿਵਿਟ੍ਠਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਪਾਦਕਪਾਣਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਮੁਤ੍ਤਗਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੨.੧੧੯; ਅ. ਨਿ. ੯.੧੧) ਗਤ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਨਤ੍ਥਨ੍ਤਰੋ ਵਿਯ, ਜਾਤ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਨਤ੍ਥਨ੍ਤਰੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਦਜਾਤਾਨੀਤਿ ਪਦਾਨੀ’’ਤਿ. ਸਮੋਧਾਨਨ੍ਤਿ ਸਮਵਰੋਧਂ, ਅਨ੍ਤੋਗਮਂ ਵਾ. ਮਹਨ੍ਤਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਵਿਪੁਲਭਾਵੇਨ.

ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਅਨਵਜ੍ਜਸੁਖਵਿਪਾਕਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਨ ਅਨਵਜ੍ਜਮਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ. ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕੇ ਆਗਤਨਯੇਨ ਹਿ ਇਧ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਬਾਹਿਤਿਕਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤਨਯੇਨ. ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋ ਸਙ੍ਗਹੋਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਏਕਵਿਧੋਵੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਗਹੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ? ਨ, ਅਤ੍ਥਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸੇਵ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਸਙ੍ਗਹ-ਸਦ੍ਦੋ ਤਾਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਥਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋਤਿ ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਤ੍ਥੋਪਿ ਵਾ ਅਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਵਿਸੇਸੋ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ‘‘ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਙ੍ਗਹ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਚਨੀਯਤਂ ਗਤੋਤਿ ਨ ਕੋਚਿ ਦੋਸੋ, ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤੇ ਵਿਸੇਸੇ ਤਸ੍ਸ ਏਕਵਿਧਤਾ ਸਿਯਾ, ਨ ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਤਿ. ਸਜਾਤਿਸਙ੍ਗਹੋਤਿ ਸਮਾਨਜਾਤਿਯਾ, ਸਮਾਨਜਾਤਿਕਾਨਂ ਵਾ ਸਙ੍ਗਹੋ. ਧਾਤੁਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਜਾਤਿਸਙ੍ਗਹੋ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਜਾਤਿ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਾਪੇਕ੍ਖਸਦ੍ਦਤ੍ਤਾ ਜਾਤਿਯਾ ਸਙ੍ਗਹੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਜਾਤਿਯਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਰਹਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਧ ਪਨ ਰੂਪਕਣ੍ਡਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੫੯੪) ਵਿਯ ਪਾਕਟਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਜਾਤਿਸਙ੍ਗਹੋ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਞ੍ਜਾਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਸਞ੍ਜਾਤਿ, ਸਞ੍ਜਾਤਿਯਾ ਸਙ੍ਗਹੋ ਸਞ੍ਜਾਤਿਸਙ੍ਗਹੋ, ਸਞ੍ਜਾਤਿਦੇਸਵਸੇਨ ਸਙ੍ਗਹੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਰਥਿਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਬ੍ਬੇ ਰਥਯੋਧਾ ਰਥੇਨ ਯੁਜ੍ਝਨਕਿਰਿਯਾਯ ਏਕਸਙ੍ਗਹੋਤਿ. ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਧਨੁਗ੍ਗਹਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਬ੍ਬੇ ਇਸ੍ਸਾਸਾ ਧਨੁਨਾ ਵਿਜ੍ਝਨਕਿਰਿਯਾਯ ਏਕਸਙ੍ਗਹੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਵਂ ਕਿਰਿਯਵਸੇਨ ਸਙ੍ਗਹੋ’’ਤਿ. ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਏਕਸਙ੍ਗਹਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤੇਵ ਗਣਿਤਂ, ਗਹਣਂ ਗਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦਿਯਡ੍ਢਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਭਜਤਿ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚੇਕਦੇਸਭਾਵਤੋ. ਸਚ੍ਚੇਕਦੇਸਨ੍ਤੋਗਧਮ੍ਪਿ ਸਚ੍ਚਨ੍ਤੋਗਧਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਅਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਸਾਸਨਤੋ ਚ ਲੋਕਤੋ ਚ ਉਪਮਂ ਆਹ ਰਿਤ੍ਵਾ ਦੀਪੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਾਧਿਕਮਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਿਯਡ੍ਢਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਤਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਦੇਸਿਤਂ, ਤਦਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਪਨ ਸਾਧਿਕਾਨਿ ਦ੍ਵੇਸਤਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨੀਤਿ. ਸਿਕ੍ਖਾਨਂ ਅਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾਯ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਸੀਲਂ ਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋਪਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾ ਸਿਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ ਵਿਸਮੋਯਂ ਉਪਞ੍ਞਾਸੋ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਯੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬਂ ਪਜਹਤਿ, ਸਂਵਰਿਤਬ੍ਬਤੋ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਯਮਸ੍ਸ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾ. ਯੋ ਤਤ੍ਥ ਚੇਤਸੋ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ, ਅਯਮਸ੍ਸ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾ. ਯਾ ਤਤ੍ਥ ਵੀਮਂਸਾ, ਅਯਮਸ੍ਸ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਸਿਕ੍ਖਾ. ਇਤਿ ਸੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਸਰੂਪਤੋ ਲਬ੍ਭਮਾਨਾ ਏਵ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾ ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਦੀਪਿਤੋ, ਨ ਸਿਕ੍ਖਾਨਂ ਅਨ੍ਤੋਗਧਤਾਮਤ੍ਤੇਨ. ਤੇਨਾਹ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਯੋ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਸਂਵਰੋ, ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾ, ਯੋ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿ, ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾ, ਯਾ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾ, ਅਯਂ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਸਿਕ੍ਖਾ. ਇਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਆਸੇਵਤਿ ਭਾਵੇਤਿ ਬਹੁਲੀਕਰੋਤੀ’’ਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਅਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ ਸਚ੍ਚ-ਸਦ੍ਦਾਭਿਧੇਯ੍ਯਤਾਮਤ੍ਤੇਨ ਚਤੂਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਗਣਨਨ੍ਤੋਗਧਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ? ਨ, ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਹਿ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾਵ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਇਤਰਾ ਪਰਿਯਾਯਤੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਾਨਂ ਅਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਚਤੂਸੁ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇਸੁ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਚ ਤਤੋ ਅਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਨ੍ਤੋਗਧਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਥਾ ਚ ਏਕਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਿਪਦਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਹਤ੍ਥਿਪਦੋਪਮਾ ਸਮਤ੍ਥਿਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਏਕਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਦ੍ਵੀਸੁਪਿ ਤੀਸੁਪਿ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਗਣਨਂ ਗਤਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਇਦਂ ਨ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਵਸੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਥ ਖੋ ਤਿਕਦੁਕੇਸੁ ਯਥਾਰਹਂ ਲਬ੍ਭਮਾਨਪਦਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਸਚ੍ਚੇ ਗਣਨਂ ਗਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਦ੍ਵੀਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਗਣਨਂ ਗਤਾ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਤਥਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਚ ਧਮ੍ਮਾ, ਤੀਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਗਣਨਂ ਗਤਾ ਸਙ੍ਖਤਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਏਵਂ ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਤਿਕਦੁਕਪਦਾਨਂ ਵਸੇਨ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਯਥਾਰਹਂ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਕਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ…ਪੇ… ਗਤਾਵ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਏਕਦੇਸੋ ਹਿ ਸਮੁਦਾਯਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ ਵਿਸੇਸੋ ਵਿਯ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਸਮੂਹੇਨ ਸਙ੍ਗਹਂ ਲਭਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਅਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਦੇਸਨਾਨੁਕ੍ਕਮੋਤਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਨਿਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਵਿਭਜਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਚ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨਆਦਿਤੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਯ ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਵਿਭਜਨਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਦੇਸਨਾਯ ਅਨੁਕ੍ਕਮੋ.

੩੦੧. ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਉਪਮਾਹਿ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਜਾਤਨ੍ਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰਂ, ਸੁਸਣ੍ਠਿਤਂ ਸੁਪਰਿਣਤਞ੍ਚਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪੇਸਿਯੋਤਿ ਵਿਲੀਵੇ. ਮੁਦੁਭਾਵਤੋ ਕੁਚ੍ਛਿਭਾਗਂ ਆਦਾਯ. ਇਤਰੇ ਚ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਤਿ ਪਞ੍ਚਧਾ ਭਿਨ੍ਨਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ ਇਤਰੇ ਚ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ. ਇਤਰੇ ਚ ਤਯੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਤਿਆਦਿਤੋ ਚਤੁਧਾ ਭਿਨ੍ਨਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ ਇਤਰੇ ਚ ਤਯੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ.

ਰਾਜਪੁਤ੍ਤੂਪਮਾਯਾਤਿ ਰਞ੍ਞੋ ਜੇਟ੍ਠਪੁਤ੍ਤਉਪਮਾਯ. ਨ੍ਤਿ ਪਿਲ਼ਨ੍ਧਨਂ. ਉਰੇ ਵਾਯਾਮਜਨਿਤਅਰਿਯਜਾਤਿਯਾ ਓਰਸੋ. ਮੁਖਤੋ ਜਾਤੋਤਿ ਮੁਖਤੋ ਨਿਗ੍ਗਤਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਜਾਤੋ, ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਵਾ ਧਮ੍ਮਕਾਯਸ੍ਸ ਮੁਖਭੂਤਅਰਿਯਧਮ੍ਮਤੋ ਜਾਤੋ. ਤਤੋ ਏਵ ਧਮ੍ਮਜੋ ਧਮ੍ਮਨਿਮ੍ਮਿਤੋ. ਸਤ੍ਥੁ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਸ੍ਸੇਵ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨੋ ਆਮਿਸਦਾਯਾਦੋ’’ਤਿ. ਨ੍ਤਿ ‘‘ਭਗਵਤੋ ਪੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਂ. ਮਹਾਪਞ੍ਞਤਾਦਿਗੁਣੇਹਿ ਸਾਤਿਸਯਂ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਭਾਵੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾ ਯਥਾਭੂਤਂ ਵਦਮਾਨੋ ਵਤ੍ਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਵਦੇਯ੍ਯ.

ਅਕੁਤੋਭਯਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮਿਨਿਞ੍ਚ. ਰਾਗਰਜਾਦੀਨਂ ਵਿਗਮੇਨ ਵਿਗਤਰਜਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤਂ ਸੁਗਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਰੋਸਹਸ੍ਸਂ ਪਯਿਰੁਪਾਸਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.

‘‘ਸੇਵੇਥ ਭਜਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਮਾਹ ‘‘ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਨੁਗ੍ਗਾਹਕਾ’’ਤਿ. ਪਣ੍ਡਿਤਾਪਿ ਸਮਾਨਾ ਨ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤਾ, ਅਥ ਖੋ ਓਵਾਦਾਨੁਸਾਸਨੀਹਿ ਅਨੁਗ੍ਗਾਹਕਾਤਿ ਪੁਰਿਮਾ ਉਪਮਾ ਥੇਰਸ੍ਸੇਵ ਵਸੇਨ ਉਦਾਹਟਾ, ਦੁਤਿਯਾ ਪਨ ਭਗਵਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸਪਿ ਵਸੇਨ ਉਦਾਹਟਾ.

੩੦੨. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਤਿ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਦਦ੍ਵਯੇਨਪਿ ਤਂਤਂਪਾਟਿਪੁਗ੍ਗਲਿਕਧਮ੍ਮਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਭਯਮ੍ਪੇਤਂ ਨਿਯਕਾਧਿਵਚਨਮੇਵਾ’’ਤਿ. ਸਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤਾਯ ਪਨ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਭਾਵੂਪਗਮਨਵਸੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਅਧਿਕਿਚ੍ਚ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ, ਤਂਤਂਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤਾਯ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੩੦੭) ‘‘ਅਤ੍ਤਨਿ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ, ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਕ੍ਖਲ਼ਨ੍ਤਿ ਕਥਿਨਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਤਂ ਥਦ੍ਧਭਾਵੇਨ ਸਹਜਾਤਾਨਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਥਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਖਰਿਗਤਨ੍ਤਿ ਖਰਸਭਾਵੇਸੁ ਗਤਂ ਤਪ੍ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ, ਖਰਸਭਾਵਮੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਖਰਸਭਾਵਂ ਫਰੁਸਾਕਾਰੇਨ ਉਪਟ੍ਠਾਨਤੋ ਫਰੁਸਾਕਾਰਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਫਰੁਸ’’ਨ੍ਤਿ. ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ ਨਾਮ ਸਰੀਰਟ੍ਠਕਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਤਂ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ‘‘ਉਪਾਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਇਤਰਂ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਂ. ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਇਧ ਤਣ੍ਹਾਦੀਹਿ ਆਦਿਨ੍ਨਗਹਿਤਪਰਾਮਟ੍ਠਵਸੇਨ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਮੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਰੀਰਟ੍ਠਕਞ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਆਦਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਅਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠਂ. ਮਮਨ੍ਤਿ ਗਹਿਤਂ. ਅਹਨ੍ਤਿ ਪਰਾਮਟ੍ਠਂ. ਧਾਤੁਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਿਕਸ੍ਸਾਤਿ ਚਤੁਧਾਤੁਵਵਤ੍ਥਾਨਵਸੇਨ ਧਾਤੁਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਧਾਤੁਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ. ਤੀਸੁ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੂਤਿ ਤਿਪ੍ਪਕਾਰੇਸੁ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ. ਨ ਹਿ ਤੇ ਤਯੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸਾ.

ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਤਿ ‘‘ਕੇਸਾ ਲੋਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾ. ਨਾਨਾਸਭਾਵਤੋਤਿ ਸਤਿਪਿ ਕਕ੍ਖਲ਼ਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇ ਸਸਮ੍ਭਾਰਵਿਭਤ੍ਤਿਤੋ ਪਨ ਕੇਸਾਦਿਸਙ੍ਘਾਤਗਤਨਾਨਾਸਭਾਵਤੋ. ਆਲਯੋਤਿ ਅਪੇਕ੍ਖਾ. ਨਿਕਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਕਾਮਨਾ. ਪਤ੍ਥਨਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਪਤ੍ਥਨਾ. ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਂ. ਗਹਣਨ੍ਤਿ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਂ. ਪਰਾਮਾਸੋਤਿ ਪਰਤੋ ਆਮਸਨਾ ਮਿਚ੍ਛਾਭਿਨਿਵੇਸੋ. ਨ ਬਲਵਾ ਆਲਯਾਦਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਸ੍ਮਾ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਬਾਹਿਰਾਪਿ ਪਥਵੀਧਾਤੁ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨੇਵ ਵਿਭਤ੍ਤਾਤਿ? ਯਥਾਧਮ੍ਮਦੇਸਨਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਥ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨੇਵ ਦੇਸਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾ, ਯਥਾਨੁਲੋਮਦੇਸਨਤ੍ਤਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਦੇਸਨਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤਾ.

ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਾਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਪਥਵੀਧਾਤੁ. ਸੁਖਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਹੋਤਿ ‘‘ਨ ਮੇ ਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਸਿਦ੍ਧੇ ਹਿ ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣੇ ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਞ੍ਚ ਸਿਦ੍ਧਮੇਵ ਹੋਤਿ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਤਦਵਿਨਾਭਾਵਤੋਤਿ. ਵਿਸੂਕਾਯਤੀਤਿ ਵਿਸੂਕਂ ਵਿਰੂਪਕਿਰਿਯਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਸਾ ਪਨ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਯ ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ. ਅਚੇਤਨਾਭਾਵੋ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ ਧਾਤੁਮਤ੍ਤਤਾਯ ਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਤਂ ਉਭਯਮ੍ਪੀਤਿ ਤਂ ਪਥਵੀਧਾਤੁਦ੍ਵਯਮ੍ਪਿ.

ਤਤੋ ਵਿਸੇਸਤਰੇਨਾਤਿ ਤਤੋ ਬਾਹਿਰਮਹਾਪਥਵਿਤੋ ਵਿਸੇਸਵਨ੍ਤਤਰੇਨ, ਲਹੁਤਰੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੁਪ੍ਪਤੀਤਿ ਲੁਪ੍ਪਤਿ. ਵਿਲੀਯਮਾਨਾਤਿ ਪਕਤਿਉਦਕੇ ਲੋਣਂ ਵਿਯ ਵਿਲਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ. ਉਦਕਾਨੁਗਤਾਤਿ ਉਦਕਂ ਅਨੁਗਤਾ ਉਦਕਗਤਿਕਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਉਦਕਮੇਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਅਭਾਵੋ ਏਵ ਅਭਾਵਤਾ, ਨ ਭਵਤੀਤਿ ਵਾ ਅਭਾਵੋ, ਤਥਾਸਭਾਵੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਅਭਾਵਤਾ. ਵਯੋ ਵਿਨਾਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਭਾਵੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਯਧਮ੍ਮੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਵਯਧਮ੍ਮਤਾ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਖਯੋ ਏਵ. ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਹਿਪਿ ਇਮੇਹਿ ਪਦੇਹਿ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਵਿਦ੍ਧਂਸਨਭਾਵਸ੍ਸ ਪਨ ਪਵੇਦਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਕਾਮਂ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਰੂਪਤੋ, ਇਤਰਾਨਿਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵੁਤ੍ਤਾਨੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਯਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਮਤ੍ਤਂ ਖਣਮਤ੍ਤਂ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਮਤ੍ਤਟ੍ਠੋ, ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਟ੍ਠੋ ਮਤ੍ਤਟ੍ਠਕੋ, ਅਤਿਇਤ੍ਤਰਖਣਿਕੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਰਿਤ੍ਤਟ੍ਠਿਤਿਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਠਿਤਿਪਰਿਤ੍ਤਤਾਯਾਤਿ ਏਕਚਿਤ੍ਤਪਵਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਤਾਠਾਨਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਇਤਰਭਾਵੇਨ. ਏਕਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣਮਤ੍ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਜੀਵਨਕ੍ਖਣੋ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਯਂ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ.

ਜੀਵਿਤਨ੍ਤਿ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਤਿ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਉਪੇਕ੍ਖਾਪਿ ਹਿ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਸ੍ਵੇਵ ਅਨ੍ਤੋਗਧਾ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਭਾਵਤੋ. ਅਤ੍ਤਭਾਵੋਤਿ ਜੀਵਿਤਵੇਦਨਾਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਕੇਵਲਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨਿਚ੍ਚਭਾਵੇਨ ਅਵੋਮਿਸ੍ਸਾ. ਏਕਚਿਤ੍ਤਸਮਾਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਏਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹਿਤਾ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਾ. ਲਹੁਸੋ ਵਤ੍ਤਤੇ ਖਣੋਤਿ ਤਾਯ ਏਵ ਏਕਕ੍ਖਣਿਕਤਾਯ ਲਹੁਕੋ ਅਤਿਇਤ੍ਤਰੋ ਜੀਵਿਤਾਦੀਨਂ ਖਣੋ ਵਤ੍ਤਤਿ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਨ੍ਤਿ ਗਾਥਾਵਚਨਂ.

ਯਸ੍ਮਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਜੀਵਿਤਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਅਪਰਾਪਰਸਞ੍ਚਰਣਂ ਲਭਮਾਨਮੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਅਲਭਮਾਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੂਪਨਿਬਦ੍ਧਂ. ਤਥਾ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਸਮਵੁਤ੍ਤਿਤਂ ਲਭਮਾਨਮੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਹਿ ਆਪੋਧਾਤੁਆਦੀਨਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਪਕੋਪੇਨ ਬਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਪਿ ਪੁਰਿਸੋ ਪਤ੍ਥਦ੍ਧਕਾਯੋ ਵਾ, ਅਤਿਸਾਰਾਦਿਵਸੇਨ ਕਿਲਿਨ੍ਨਪੂਤਿਕਾਯੋ ਵਾ, ਮਹਾਡਾਹਪਰੇਤੋ ਵਾ, ਸਞ੍ਛਿਜ੍ਜਮਾਨਸਨ੍ਧਿਬਨ੍ਧਨੋ ਵਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਜੀਵਿਤਕ੍ਖਯਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਾਨਂ ਯੁਤ੍ਤਕਾਲੇ ਲਭਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਜੀਵਿਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਅਲਭਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਕ੍ਖਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇਯੇਵ ਚ ਜੀਵਿਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇ. ਜੀਵਿਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਇਰਿਯਾਪਥੂਪਨਿਬਦ੍ਧਤਾਸੀਤੁਣ੍ਹੂਪਨਿਬਦ੍ਧਤਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ. ਚਤੁਨ੍ਨਞ੍ਹਿ ਇਰਿਯਾਪਥਾਨਂ ਸਮਵੁਤ੍ਤਿਤਂ ਲਭਮਾਨਮੇਵ ਜੀਵਿਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਪਨ ਅਧਿਮਤ੍ਤਤਾਯ ਆਯੁਸਙ੍ਖਾਰਾ ਉਪਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸੀਤੁਣ੍ਹਾਨਮ੍ਪਿ ਸਮਵੁਤ੍ਤਿਤਂ ਲਭਮਾਨਮੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਅਤਿਸੀਤੇਨ ਪਨ ਅਤਿਉਣ੍ਹੇਨ ਵਾ ਅਭਿਭੂਤਸ੍ਸ ਵਿਪਜ੍ਜਤੀਤਿ.

ਤਣ੍ਹੁਪਾਦਿਨ੍ਨਸ੍ਸਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਹਿ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤਾਕਿਤ੍ਤਨੇਨ ਸਰਸਪਭਙ੍ਗੁਤਂਯੇਵ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਤਣ੍ਹਾਗ੍ਗਾਹਸ੍ਸ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਮਾਨਗ੍ਗਾਹਸ੍ਸ ਅਨਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਗ੍ਗਾਹਸ੍ਸ ਉਜੁਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਭਾਵਤੋ ਏਕਂਸੇਨੇਵ ਤੀਹਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਹਿ ਗਾਹਾਪਿ ਵਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਨੋਤੇਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਏਕਂਯੇਵ ਆਗਤਂ ਬਾਹਿਰਾਯ ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨਦਸ੍ਸਨਪਵਤ੍ਤਜੋਤਨਾਯ.

ਪਰਿਗ੍ਗਹਨ੍ਤਿ ਧਾਤੁਪਰਿਗ੍ਗਹਣਂ. ਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤੋਤਿ ਆਰਭਨ੍ਤੋ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ. ਸੋਤਦ੍ਵਾਰੇ ਬਲਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਿਕਸ੍ਸ ਬਲਦਸ੍ਸਨਾਪਦੇਸੇਨ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਆਨੁਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵਾਚਾਯ ਘਟ੍ਟਨਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰੇ ਬਲਦਸ੍ਸਨਭਾਵਤੋ. ਬਲਨ੍ਤਿ ਚ ਬਾਹਿਰਾਯ ਵਿਯ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਯਪਿ ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਅਚੇਤਨਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨੇਨ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਵਿਯ ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤੇਪਿ ਪਹਰਨ੍ਤੇਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਕਾਰਤਾ. ਸਮ੍ਪਤਿਵਤ੍ਤਮਾਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੇਨਾਤਿ ਤਦਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੇਨ. ਸਮੁਦਾਚਾਰੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੇਨਾਤਿ ਆਪਾਥਗਤੇ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨਿਟ੍ਠੇ ਸਦ੍ਦਾਰਮ੍ਮਣੇ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਸਙ੍ਖਾਤਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰੇ ਜਵਨਵੇਦਨਾ ਦੁਕ੍ਖਾਤਿ ਵਚਨਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵੇਦਨਾਦਯੋਪੀਤਿ ‘‘ਵੇਦਨਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਵੇਦਨਾ ਚੇਵ ਸਞ੍ਞਾਦਯੋ ਚ. ਤੇ ਹਿ ਫਸ੍ਸੇਨ ਸਮਾਨਭੂਮਿਕਾ ਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਵੇਦਨਾ. ਧਾਤੁਸਙ੍ਖਾਤਮੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਯਥਾਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਪਥਵੀਧਾਤੁਸਙ੍ਖਾਤਮੇਵ ਵਿਸਯਂ. ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤੀਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿਪਿ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿਪਿ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿਪਿ ਸਮ੍ਮਸਨਵਸੇਨ ਅਨੁਪਵਿਸਤਿ. ਏਤੇਨ ਬਹਿਦ੍ਧਾਵਿਕ੍ਖੇਪਾਭਾਵਮਾਹ, ਪਸੀਦਤੀਤਿ ਪਨ ਇਮਿਨਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਵੀਥਿਪਟਿਪਨ੍ਨਤਂ. ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਉਪਰੂਪਰਿ ਵਿਸੇਸਾਵਹਭਾਵੇਨ ਅਵਤ੍ਥਾਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਾਭਿਭਵੇਨ ਨਿਚ੍ਚਲਭਾਵਤੋ. ਵਿਮੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠਿਗ੍ਗਾਹਤੋ ਵਿਸੇਸੇਨ ਮੁਚ੍ਚਨਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ‘‘ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਂ ਲਭਤੀ’’ਤਿ. ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਮ੍ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਆਪਾਥਗਤੇਤਿ ਇਦਂ ਮੂਲਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਮੂਲਦਸ੍ਸਨਂ. ਸੋਤਦ੍ਵਾਰੇਹਿ ਆਵਜ੍ਜਨਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਾਨਂ ਅਯੋਨਿਸੋ ਆਵਜ੍ਜਯਤੋ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਵਸੇਨ ਇਟ੍ਠੇ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਲੋਭੋ, ਅਨਿਟ੍ਠੇ ਚ ਪਟਿਘੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਪਨ ‘‘ਇਤ੍ਥੀ, ਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿ ਰਜ੍ਜਨਾਦਿ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਜਵਨਂ ਮੂਲਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਵਾ ਭਵਙ੍ਗਾਦਿ. ਏਵਂ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਜਵਨਸ੍ਸ ਮੂਲਵਸੇਨ ਪਰਿਞ੍ਞਾ. ਆਗਨ੍ਤੁਕਤਾਵਕਾਲਿਕਪਰਿਞ੍ਞਾ ਪਨ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਜਵਨਸ੍ਸੇਵ ਅਪੁਬ੍ਬਭਾਵਵਸੇਨ ਇਤਰਭਾਵਵਸੇਨ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੋ ਏਵ.

ਯਾਥਾਵਤੋ ਧਾਤੂਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਵਸੇਨ ਕਤਪਰਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸਪਿ ਅਨਾਦਿਕਾਲਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਅਯੋਨਿਸੋ ਆਵਜ੍ਜਨਂ ਸਚੇਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਂ ਪਤ੍ਵਾਤਿ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਕਿਚ੍ਚਤਂ ਪਤ੍ਵਾ. ਏਕਂ ਦ੍ਵੇ ਵਾਰੇ ਆਸੇਵਨਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ, ਨ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਂ. ਨ ਹਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾਹੇਤੁਕਚਿਤ੍ਤਂ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ ਅਤ੍ਥਿ. ਯਦਿ ਸਿਯਾ, ਪਟ੍ਠਾਨੇ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕੇ ਪਟਿਚ੍ਚਵਾਰਾਦੀਸੁ ‘‘ਨ ਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਾ ਆਸੇਵਨੇ ਦ੍ਵੇ, ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਾ ਨ ਮਗ੍ਗੇ ਦ੍ਵੇ’’ਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ‘‘ਨ ਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਾ ਆਸੇਵਨੇ ਏਕਂ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੨੨੧), ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਾ ਨ ਮਗ੍ਗੇ ਏਕ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੧੫੨) ਚ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਕਂ ਦ੍ਵੇ ਵਾਰੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ ਏਕਗ੍ਗਹਣਂ ਵਚਨਸਿਲਿਟ੍ਠਤਾਯ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਦੁਤਿਯੇ ਮੋਘਵਾਰੇ ਏਕਵਾਰਮੇਵ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਏਕਵਾਰਗ੍ਗਹਣਂ, ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਦ੍ਵੇਵਾਰਗ੍ਗਹਣਂ. ਤਤ੍ਥ ਦੁਤਿਯਂ ਤਤਿਯਞ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨਂ ਵਿਯ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ‘‘ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਂ ਪਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਦ੍ਵੇ ਵਾਰੇਆਸੇਵਨਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਵਙ੍ਗਮੇਵ ਓਤਰਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਦੁਤਿਯਮੋਘਵਾਰਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਦੁਬ੍ਬਲਤਾਯ ਏਵ ਹੋਤੀਤਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਨਿਯਮਿਤੋ. ਇਧ ਪਨ ਤਿਕ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨੁਭਾਵੇਨ ਅਕੁਸਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਸਮ੍ਭਵਵਸੇਨ ਅਯੋਨਿਸੋਵ ਆਵਜ੍ਜਤੋ ਅਯੋਨਿਸੋ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਸਿਯਾ, ਨ ਯੋਨਿਸੋ, ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤੇ ਮਹਤਿ ਅਤਿਮਹਤਿ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਜਵਨਂ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

ਏਤਸ੍ਸੇਵ ਵਾ ਸਤਿਪਿ ਦੁਵਿਧਤਾਪਰਿਕਪ੍ਪਨੇ ਸੋ ਚ ਯਦਿ ਅਨੁਲੋਮੇ ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕੇ ਪਟਿਚ੍ਚਵਾਰਾਦੀਸੁ ‘‘ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਾ ਨ ਮਗ੍ਗੇ ਦ੍ਵੇ, ਨ ਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਾ ਆਸੇਵਨੇ ਦ੍ਵੇ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ, (ਲਬ੍ਭੇਯ੍ਯ), ਨ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਦਿ ਪਨ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਮ੍ਪਿ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੋ ਸਿਯਾ, ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਮ੍ਪਿ ਸਿਯਾ. ਨ ਹਿ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਂ ਲਦ੍ਧੁਂ ਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਤਾਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਵੁਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਸ੍ਸ ਪਨ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਂ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਅਵੁਤ੍ਤੋ – ‘‘ਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਕੁਸਲੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਾ. ਅਕੁਸਲਂ…ਪੇ… ਨਾਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੯੩-੯੪) ਵਚਨਤੋ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਚ. ਅਥਾਪਿ ਸਿਯਾ ਅਸਮਾਨਵੇਦਨਾਨਂ ਵਸੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚ, ਏਵਮਪਿ ਯਥਾ – ‘‘ਆਵਜ੍ਜਨਾ ਕੁਸਲਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੧੭) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ‘‘ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ਤਂ ਜਾਤਿਭੇਦਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਭੂਮਿਭਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਕਾਮਾਵਚਰਸ੍ਸ ਰੂਪਾਵਚਰਾਦੀਨਂ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਵਿਯ ਜਾਤਿਭਿਨ੍ਨਸ੍ਸਪਿ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਏਵ ਸਿਯਾ, ਅਭਿਨ੍ਨਜਾਤਿਕਸ੍ਸ ਚ ਵਸੇਨ ਯਥਾ – ‘‘ਆਵਜ੍ਜਨਾ ਸਹੇਤੁਕਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ‘‘ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਨ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕੇਪਿ ‘‘ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਾ ਨ ਮਗ੍ਗੇ ਏਕਂ, ਨ ਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਾ ਆਸੇਵਨੇ ਏਕ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਗਣਨਾਯ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਯਮਾਨਾਯ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਸ੍ਸ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ ਅਯਂ ਮੋਘਵਾਰੋ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਂ ਪਨ ਵੀਥਿਵਿਪਾਕਸਨ੍ਤਤਿਯਾ ਆਵਟ੍ਟਨਤੋ ਆਵਜ੍ਜਨਾ, ਤਤੋ ਵਿਸਦਿਸਸ੍ਸ ਜਵਨਸ੍ਸ ਕਰਣਤੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਲਭੇਯ੍ਯ, ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਪਟ੍ਠਾਨੇ ‘‘ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਆਵਜ੍ਜਨਾ’’ਇਚ੍ਚੇਵ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੧੭) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਤੋ ਪਰਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਵਾ ਜਵਨਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਪੁਰੇਜਾਤਂ ਭਵਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਂ ਰੂਪਾਦਿਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਂ ਜਵਨਟ੍ਠਾਨੇ ਠਤ੍ਵਾ ਭਵਙ੍ਗਂ ਓਤਰਤਿ. ਜਵਨਟ੍ਠਾਨੇ ਠਤ੍ਵਾਤਿ ਚ ਜਵਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਟ੍ਠਾਨੇ ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਨ ਜਵਨਭਾਵੇਨਾਤਿ. ਆਸੇਵਨਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਆਸੇਵਨਂ ਵਿਯ ਆਸੇਵਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਵਾਯਮਤ੍ਥੋ. ਵਿਪ੍ਫਾਰਿਕਤ੍ਤਾ ਚਸ੍ਸ ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਵਾ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਯੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਆਸੇਵਨਸਦਿਸਤਾ. ਵਿਪ੍ਫਾਰਿਕਤਾਯ ਹਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਤਾ ਚਸ੍ਸ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਵਿਪ੍ਫਾਰਿਕਮ੍ਪਿ ਜਵਨਂ ਵਿਯ ਅਨੇਕਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਤਾਯ ਚ ਨ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਆਸੇਵਨਭਾਵੇਨ ਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਨ ਇਮਸ੍ਸ ਆਸੇਵਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਫਲਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਮਗ੍ਗਪਰਿਯਾਯੋ ਵਿਯ ਪਰਿਯਾਯਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਅਯਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਚੇਪੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੋ ਏਕਵਾਰਮ੍ਪਿ ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਵਸੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਯੋਗਾਵਚਰੋ. ਕੋਟਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਤ੍ਤੋ. ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਹਿ ਅਨਭਿਭੂਤਤ੍ਤਾ ਵਿਸਦਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਤਾਯ ਤਿਕ੍ਖਵਿਪਸ੍ਸਕੋ. ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਮੇਵ ਹੋਤਿ ‘‘ਏਵਂ ਮੇ ਜਵਨਂ ਜਵਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਸਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਜਵਨਸ੍ਸ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਵਵਤ੍ਥਾਪਨਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ, ਤਥਾ ਆਵਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਵਾ ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਤਾਵਦੇਵ ਮੂਲਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਭੂਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਪਨ ਵਸੇਨਾਤਿ ‘‘ਅਪਰਸ੍ਸ ਰਾਗਾਦਿਵਸੇਨ ਏਕਵਾਰਂ ਜਵਨਂ ਜਵਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਾਤਿਤਿਕ੍ਖਵਿਪਸ੍ਸਕਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਧਾਤਾਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤਤ੍ਤਾ. ‘‘ਤਮੇਨਂ ਉਪਧਿਪਹਾਨਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨਂ ਉਪਧਿਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਯ ਕਦਾਚਿ ਕਰਹਚਿ ਸਤਿਸਮ੍ਮੋਸਾ ਉਪਧਿਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾ ਸਰਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ. ਦਨ੍ਧੋ ਉਦਾਯਿ ਸਤੁਪ੍ਪਾਦੋ, ਅਥ ਖੋ ਨਂ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਪਜਹਤਿ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤੀ’’ਤਿ ਲਟੁਕਿਕੋਪਮੇ. ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦਯੋ ਤਾਵ ਪਜਹਨ੍ਤੁ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਕਥਂ ਪਜਹਤੀ’’ਤਿ ਚੋਦਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕੋ ਹਿ ਸਤਿਸਮ੍ਮੋਸੇਨ ਸਹਸਾ ਕਿਲੇਸੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ‘ਮਾਦਿਸਸ੍ਸ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਕਿਲੇਸੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ ਸਂਵੇਗਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੀਰਿਯਂ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਕਿਲੇਸੇ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤੇਤਿ, ਇਤਿ ਸੋ ਪਜਹਤਿ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਤਸ੍ਸ ਧਾਤਾਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤੀਤਿਆਦਿਨਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਭਾਵਨੇ ਚ ਮਜ੍ਝਿਮਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਪਰਿਗ੍ਗਹਵਸੇਨਾਤਿ ਧਾਤੁਪਰਿਗ੍ਗਹਵਸੇਨ. ਮਮ੍ਮਚ੍ਛੇਦਨਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਅਕ੍ਕੋਸਨਾਦਿਂ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਪਤ੍ਵਾ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰੇ ਕਿਲਮਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਤਥਾ ਪੋਥਨਪਹਰਣਾਦਿਕਂ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਪਤ੍ਵਾ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ ਕਿਲਮਤਿ.

ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਉਦ੍ਧਂ ਆਚਰਨ੍ਤਿ. ਤਯਿਦਂ ਅਮਨਾਪੇਹਿ ਸਮੁਦਾਚਰਣਂ ਨਾਮ ਪੋਥਨਪਹਰਣਾਦਿਵਸੇਨ ਉਪਕ੍ਕਮਨਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਪਕ੍ਕਮਨ੍ਤੀ’’ਤਿ, ਬਾਧਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾਸਭਾਵੋਤਿ ਯਥਾ ਪਾਣਿਪ੍ਪਹਾਰਾਦੀਹਿ ਘਟ੍ਟਿਤਮਤ੍ਤੋ ਵਿਕਾਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਥਾਸਭਾਵੋ. ‘‘ਉਭਤੋਦਣ੍ਡਕੇਨ ਚੇਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਕਚੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੩੨) ਓਵਾਦਦਾਨਂ ਨਾਮ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂਯੇਵ ਆਵੇਣਿਕਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਭਗਵਤਾਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੋਪਿ…ਪੇ… ਕਕਚੂਪਮੋਵਾਦਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੋਪੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਪਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਭਾਵਤੋਤਿ ਕੇਚਿ. ਯਂ ਪਨ ਕਕਚੋਕਨ੍ਤਕੇਸੁਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਅਪ੍ਪਦੁਸ੍ਸਨਂ ਨਿਬ੍ਬਿਕਾਰਂ, ਤਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੋਪਿ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿਯੇਵਾਤਿ ਏਵਂ ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਗੁਣਨ੍ਤਿ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਾਧਿਗਮਨਸਿਦ੍ਧਂ ਗੁਣਮਾਹ. ਸੋ ਚ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਅਰਿਯਾਨਂ ਗੁਣੋਤਿ ਤਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੋਪਿ ਸਙ੍ਘਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ ਏਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪੇਕ੍ਖਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਕੁਸਲਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਨ ਸਣ੍ਠਾਤੀਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰਗਤੇ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨਂ ਨ ਲਭਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਛਲ਼ਙ੍ਗੁਪੇਕ੍ਖਾਤਿ ਛਲ਼ਙ੍ਗੁਪੇਕ੍ਖਾ ਵਿਯ ਛਲ਼ਙ੍ਗੁਪੇਕ੍ਖਾ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਿਕਾਰਤਾਸਾਮਞ੍ਞੇਨ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਾ ਪਨੇਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਛਲ਼ਙ੍ਗੁਪੇਕ੍ਖਾਠਾਨੇ ਠਪੇਤਿ ‘‘ਲਾਭਾ ਵਤ ਮੇ, ਸੁਲਦ੍ਧਂ ਵਤ ਮੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤ੍ਤਮਨਤਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ.

੩੦੩. ਆਪੋਗਤਨ੍ਤਿ ਆਬਨ੍ਧਨਵਸੇਨ ਆਪੋ, ਤਦੇਵ ਆਪੋਸਭਾਵਂ ਗਤਤ੍ਤਾ ਆਪੋਗਤਂ, ਸਭਾਵੇਨੇਵ ਆਪੋਭਾਵਂ ਵਾ ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸੋ ਆਪੋਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਲ੍ਲਯੂਸਭਾਵੋ ਸਸਮ੍ਭਾਰਪਥਵੀਸਸਮ੍ਭਾਰਉਦਕਾਦਿਗਤੇ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਆਪਸ੍ਮਿਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਆਪੇਸੁ ਗਤਂ ਅਲ੍ਲਯੂਸਭਾਵਲਕ੍ਖਣ’’ਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਰਵਭਾਵਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਪਕੁਪ੍ਪਤੀ’’ਤਿ ਪਾਕਤਿਕਪਕੋਪਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਓਘਵਸੇਨ ਵਡ੍ਢਤੀ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਯਮਸ੍ਸ ਪਾਕਤਿਕੋ ਪਕੋਪੋ’’ਤਿ. ਇਤਰਂ ਪਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਆਪੋਸਂਵਟ੍ਟਕਾਲੇ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਓਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਓਗਮਨਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯਾਦਾਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਨ ਅਧੋਗਮਨਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਦ੍ਧਨੇ…ਪੇ… ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

੩੦੪. ਸਬ੍ਬਤੇਜੇਸੁ ਗਤਨ੍ਤਿ ਇਨ੍ਧਨਾਦਿਵਸੇਨ ਅਨੇਕਭੇਦੇਸੁ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਤੇਜੋਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ ਗਤਂ ਪਵਤ੍ਤਂ. ਯਥਾ ਪੀਤਿ ਏਵ ਪੀਤਿਗਤਂ, ਏਵਂ ਤੇਜੋ ਏਵ ਤੇਜੋਗਤਂ, ਤੇਜਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਆਪੋਗਤਂ, ਵਾਯੋਗਤਞ੍ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਰਿਮੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਕਾਹਿਕਜਰਾਦਿਭਾਵੇਨਾਤਿ ਏਕਾਹਿਕਾਦਿਜਰਾਭੇਦੇਨ. ਉਸੁਮਜਾਤੋਤਿ ਉਸ੍ਮਾਭਿਭੂਤੋ. ਜੀਰਤੀਤਿ ਜਿਣ੍ਣੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਜੋਧਾਤੁਵਸੇਨ ਲਬ੍ਭਮਾਨਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਾਯੇ ਜਰਾਪਵਤ੍ਤਿ ਪਾਕਟਜਰਾਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵੇਕਲ੍ਲਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਲਿਪਲਿਤਾਦਿਭਾਵਨ੍ਤਿ ਵਲਿਤਪਲਿਤਭਾਵਂ, ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਾਨਂ ਸਿਥਿਲਭਾਵਞ੍ਚ. ਕੁਪ੍ਪਿਤੇਨਾਤਿ ਖੁਭਿਤੇਨ. ਸਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸੀਤੂਦਕੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਧਟਸਪ੍ਪਿ ਸਤਧੋਤਸਪ੍ਪੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਸਰੀਰੇ ਪਕਤਿਉਸੁਮਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਉਣ੍ਹਭਾਵੋ ਸਨ੍ਤਾਪੋ, ਸਰੀਰਸ੍ਸ ਦਹਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਮਹਾਦਾਹੋ ਪਰਿਦਾਹੋਤਿ ਅਯਮੇਵ ਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਅਸਿਤਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ. ਖਾਯਿਤਨ੍ਤਿ ਖਾਦਿਤਂ. ਸਾਯਿਤਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦਿਤਂ. ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਪਾਕਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਸਮਵੇਪਾਕਿਨਿਯਾ ਗਹਣਿਯਾ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਸਮ੍ਮਾਪਰਿਪਾਕੋਪਿ ਵਿਸਮਪਾਕਿਨਿਯਾ ਗਹਣਿਯਾ ਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਰਸਾਦਿਭਾਵੇਨਾਤਿ ਰਸਰੁਧਿਰਮਂਸਮੇਦਨ੍ਹਾਰੁਅਟ੍ਠਿਅਟ੍ਠਿਮਿਞ੍ਜਸੁਕ੍ਕਭਾਵੇਨ. ਵਿਵੇਕਨ੍ਤਿ ਪੁਥੁਭਾਵਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਵਿਸਦਿਸਭਾਵਂ. ਅਸਿਤਾਦਿਭੇਦਸ੍ਸ ਆਹਾਰਸ੍ਸ ਪਰਿਣਾਮੇ ਰਸੋ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰਸਧਾਤੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਰਸਸ੍ਸ ਪਰਿਣਾਮੇ ‘‘ਰੁਧਿਰ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਬ੍ਬਂ ਨੇਤਬ੍ਬਂ.

ਹਰਿਤਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਹਰਿਤਮੇਵ, ਅਨ੍ਤ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਦਵਡ੍ਢਨਂ ਕਤਂ ਯਥਾ ‘‘ਵਨਨ੍ਤਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਚਮ੍ਮਨਿਲ੍ਲੇਖਨਂ ਚਮ੍ਮਂ ਲਿਖਿਤ੍ਵਾ ਛਡ੍ਡਿਤਕਸਟਂ.

੩੦੫. ਉਗ੍ਗਾਰਹਿਕ੍ਕਾਰਾਦੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਉਦ੍ਦੇਕਖੀਪਨਾਦਿਪਵਤ੍ਤਕਵਾਤਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਉਚ੍ਚਾਰਪਸ੍ਸਾਵਾਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਿਤ੍ਤਸੇਮ੍ਹਲਸਿਕਾਦਿਨੀਹਰਣਵਾਤਸ੍ਸ ਚੇਵ ਉਸੁਮਵਾਤਸ੍ਸ ਚ ਸਙ੍ਗਹੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਦਿਪਿ ਕੁਚ੍ਛਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਉਦਰਪਰਿਯਾਯੋ, ਕੋਟ੍ਠ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਨ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਤ੍ਤਾ ਤਦਵਸਿਟ੍ਠੋ ਉਦਰਪਦੇਸੋ ਇਧ ਕੁਚ੍ਛਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਕੁਚ੍ਛਿਸਯਾ ਵਾਤਾਤਿ ਅਨ੍ਤਾਨਂ ਬਹਿਵਾਤਾ’’ਤਿ. ਸਮਿਞ੍ਜਨਪਸਾਰਣਾਦੀਨੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਆਲੋਕਨਵਿਲੋਕਨਉਦ੍ਧਰਣਾਦਿਕਾ ਸਬ੍ਬਾ ਕਾਯਿਕਕਿਰਿਯਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਅਵਸਵਤਿ ਉਦਕਂ ਏਤਸ੍ਮਾਤਿ ਓਸ੍ਸਵਨਂ, ਛਦਨਨ੍ਤੋ. ਇਧਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ.

੩੦੬. ਨਿਸ੍ਸਤ੍ਤਭਾਵਨ੍ਤਿ ਅਨਤ੍ਤਕਤਂ. ਯਥਾਦਸ੍ਸਿਤਾ ਹਿ ਚਤਸ੍ਸੋ ਧਾਤੁਯੋ ਅਨਤ੍ਤਨਿਯਂ ਕੇਵਲਂ ਧਾਤੁਮਤ੍ਤਾ ਨਿਸ੍ਸਤ੍ਤਨਿਜ੍ਜੀਵਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਰਿਵਾਰਿਤੋਤਿ ਪਰਿਵਾਰਿਤਭਾਵੇਨ ਠਿਤੋ ਪਰਿਵੁਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਤਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ, ਕਟ੍ਠਾਦੀਨਿ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸਵਿਸੇਸਵਸੇਨ ਠਪਿਤਾਨੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਗਾਰਸਮਞ੍ਞਾਯ ਭਾਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕਟ੍ਠਾਦੀਸੁ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਦਤ੍ਥਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ, ਤਮਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਕਟ੍ਠਾਦੀਨੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਕਾਮਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ‘‘ਮਤ੍ਤਟ੍ਠਕਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੦੨) ਅਵਿਭਾਗੇਨ ਏਕਦੇਸੇਨ ਚ ਉਪਾਦਾਰੂਪਮ੍ਪਿ ਕਥਿਤਂ, ਤਥਾ ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਖਨ੍ਧਭਾਵੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨ ਕਥਿਤਾ, ਤਥਾ ਤਣ੍ਹਾਪਿ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਭਾਵੇਨ. ਇਤਰਾਨਿ ਪਨ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਨ ਕਥਿਤਾਨਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਹੇਟ੍ਠਾ…ਪੇ… ਨ ਕਥਿਤਾਨੀ’’ਤਿ. ਚਕ੍ਖੁਪਸਾਦੇ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇਤਿ ਚਕ੍ਖੁਪਸਾਦੇ ਵਿਨਟ੍ਠੇ. ਉਪਹਤੇਤਿ ਪੁਬ੍ਬਕਿਮਿਆਦੀਹਿ ਉਪਦ੍ਦੁਤੇ. ਪਲਿਬੁਦ੍ਧੇਤਿ ਪੁਬ੍ਬਾਦਿਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਨਾ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਤੇ. ਤਜ੍ਜੋਤਿ ਤਸ੍ਸਾਨੁਰੂਪੋ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਰੂਪੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣੇ ਆਪਾਥਗਤੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਮਨਸਿਕਾਰੋ ਹਦਯਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੋਪਿ ਚਕ੍ਖੁਮ੍ਹਿ ਸਤਿ ਹੋਤਿ, ਅਸਤਿ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਮਨਸਿਕਾਰੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਭਵਙ੍ਗਾਵਟ੍ਟਨਂ ਤਸ੍ਸ ਯਥਾ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇ, ਏਵਂ ਪਸਾਦਪਚ੍ਚਯੇਪਿ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਰੂਪੇ ਚ ਪਟਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿ. ਨ੍ਤਿ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ ਕਿਰਿਯਮਨੋਧਾਤੁਚਿਤ੍ਤਂ. ਅਞ੍ਞਵਿਹਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਞ੍ਞਾਰਮ੍ਮਣਪਸੁਤਸ੍ਸ. ਤਦਨੁਰੂਪਸ੍ਸਾਤਿ ਤੇਸਂ ਚਕ੍ਖੁਰੂਪਤਦਾਭੋਗਾਨਂ ਅਨੁਰੂਪਸ੍ਸ.

ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਸਰੂਪਤੋ ਅਤ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਚਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਪ੍ਪਕਾਰੋ ਭੂਤੋ, ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਵਾ ਪਤ੍ਤੋ ਤਥਾਭੂਤੋ, ਤਸ੍ਸ, ਯਥਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਸਮਵੇਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਨ੍ਤਿ ਉਤੁਕਮ੍ਮਾਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਂ. ਇਦਞ੍ਚ ਸਤਿਪਿ ਤਦਾ ਭਵਙ੍ਗਾਵਟ੍ਟਨਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪੇ ਕੇਵਲਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮੁਟ੍ਠਿਤਰੂਪਸ੍ਸ ਅਭਾਵਮਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਨਗਰਂ ਵਿਯ ਰਜ੍ਜੇ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਸਙ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਤਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ‘‘ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਵ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਮੇਵ. ਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਚੇਤਨਾਵ ਵੁਤ੍ਤਾ ਚੇਤਨਾਪਧਾਨਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਪਨ ਫਸ੍ਸਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਨਸਿਕਾਰਚਿਤ੍ਤਟ੍ਠਿਤਿਯੋਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਧਮ੍ਮਾਵ. ਏਕਤੋ ਸਙ੍ਗਹੋ ‘‘ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿ ਏਕਤੋ ਗਣਨਾ. ਸਮਾਗਮੋਤਿ ਯਥਾਸਕਂ ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਸਮੋਧਾਨਂ. ਸਮਵਾਯੋਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਸਮਵੇਤਤਾਯ ਸਮੁਦਿਤਭਾਵੋ.

ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮੋ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸਮੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾਤਿ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ, ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੋ. ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮੇ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮੇ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤੇ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮੇ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਛਨ੍ਦਕਰਣਵਸੇਨਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਯਨਵਸੇਨ. ਆਲਯਕਰਣਵਸੇਨਾਤਿ ਅਪੇਕ੍ਖਾਕਰਣਵਸੇਨ. ਅਨੁਨਯਕਰਣਵਸੇਨਾਤਿ ਅਨੁਰਜ੍ਜਨਵਸੇਨ. ਅਜ੍ਝੋਗਾਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਨੁਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਯ ਗਿਲਿਤ੍ਵਾ ਵਿਯ ਨਿਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਯ ਦਲ਼੍ਹਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ. ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਵਿਨਯਤਿ ਪਹੀਯਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਛਨ੍ਦਰਾਗਵਿਨਯੋ ਛਨ੍ਦਰਾਗਪਹਾਨਞ੍ਚਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਆਹਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਸਰੂਪਤੋ ਅਨਾਗਤਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਵਸੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਆਹਰਣਵਿਧਿਂ ਪਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਾ ਇਮੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਇਮੇਸੁ ਤੀਸੁ ਠਾਨੇਸੂਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਤੀਸੁ ਅਭਿਸਮਯਟ੍ਠਾਨੇਸੁ. ਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਯਾਥਾਵਦਸ੍ਸਨਂ. ਏਵਂ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦਯੋਪਿ ਯਥਾਰਹਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਭਾਵਨਾਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਪਟਿਵੇਧੋ, ਨ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਮਤ੍ਤੇਨ. ਅਯਂ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਅਯਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਪੀਤਿ ਏਵਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ ਵਤ੍ਥੁ ਪਰਿਗ੍ਗਹਮੁਖੇਨਪਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪਨੇਨ ਬਹੁਂ ਵਿਪੁਲਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਮੇਵ ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨਂ ਕਤਂ ਅਨੁਟ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ.

ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਮੇਵ ਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਂ ਆਵਜ੍ਜਨਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਭਵਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਂ ਨਿਰੁਦ੍ਧਮ੍ਪੀ’’ਤਿ. ਮਨ੍ਦਥਾਮਗਤਮੇਵਾਤਿ ਮਹਤਿਯਾ ਨਿਦ੍ਦਾਯ ਅਭਿਭੂਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਪਿਮਿਦ੍ਧਪਰੇਤਸ੍ਸ ਪਨ ਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਂ ਕਦਾਚਿ ਆਵਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਭਵਙ੍ਗਸਮਯੇਨੇਵਾਤਿ ਭਵਙ੍ਗਸ੍ਸੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨਸਮਯੇਨ ਪਗੁਣਜ੍ਝਾਨਪਗੁਣਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਪਗੁਣਗਨ੍ਥੇਸੁ ਤੇਸਂ ਪਗੁਣਭਾਵੇਨੇਵ ਆਭੋਗੇਨ ਵਿਨਾਪਿ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਪਗੁਣਂ ਗਨ੍ਥਂ ਪਗੁਣਭਾਵੇਨੇਵ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਵਿਯ ਅਜ੍ਝਯਮਾਨੇ ਅਞ੍ਞਵਿਹਿਤਤਾਯ ‘‘ਏਤ੍ਤਕੋ ਗਨ੍ਥੋ ਗਤੋ, ਏਤ੍ਤਕੋ ਅਵਸਿਟ੍ਠੋ’’ਤਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਾ ਨ ਹੋਤਿ. ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪੀਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਂ, ਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਯ ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਮੇਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤ੍ਤਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਤ੍ਤਾ ਚ ਫਸ੍ਸਚੇਤਨਾਵ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਗਹਿਤਾ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਅਭਾਵਾ. ਏਕਦੇਸਮੇਵ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋਤਿ ਯਥਾਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਅਤ੍ਥਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਅਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਏਕਦੇਸਮੇਵ ਨਿਦ੍ਦਿਸਨਵਸੇਨ ਦੇਸਨਾਯ ਆਮਸਨ੍ਤੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇਤਿ ਯਥਾਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਞ੍ਚੇਵ, ਆਵੁਸੋ, ਚਕ੍ਖੁ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੦੬) ਛਦ੍ਵਾਰਵਸੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸਨਟ੍ਠਾਨੇ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਪਰਿਹੀਨਦੇਸਨਨ੍ਤਿ – ‘‘ਯਂ ਉਪਾਦਾਰੂਪਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਰੂਪਿਨੋ ਖਨ੍ਧਾ ਉਪਰਿ ਤੀਣਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨੀ’’ਤਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਪਰਿਹੀਨਂ ਅਤ੍ਥਜਾਤਂ ਸਬ੍ਬਂ. ਤਂਤਂਦ੍ਵਾਰਵਸੇਨਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰਾਦਿਕਂ ਤਂਤਂਦ੍ਵਾਰਵਸੇਨ. ਚਤੁਸਚ੍ਚਵਸੇਨ ਆਰਦ੍ਧਾ ਦੇਸਨਾ ਚਤੁਸਚ੍ਚੇਨੇਵ ਪਰਿਯੋਸਾਪਿਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਥਾਨੁਸਨ੍ਧਿਨਾਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਪੇਸੀ’’ਤਿ.

ਮਹਾਹਤ੍ਥਿਪਦੋਪਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.