੭. ਚੂਲ਼ਹਤ੍ਥਿਪਦੋਪਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੨੮੮. ਸੇਤਪਰਿਵਾਰੋਤਿ ਸੇਤਪਟਿਚ੍ਛਦੋ, ਸੇਤਵਣ੍ਣਾਲਙ੍ਕਾਰੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਨ ‘‘ਸੇਤਾਲਙ੍ਕਾਰਾ’’ਤਿ ਅਸ੍ਸਾਲਙ੍ਕਾਰੋ ਗਹਿਤੋ, ਇਧ ਚਕ੍ਕਪਞ੍ਜਰਕੁਬ੍ਬਰਾਦਿਰਥਾਵਯਵੇਸੁ ਕਾਤਬ੍ਬਾਲਙ੍ਕਾਰੋ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਏਵਂ ‘‘ਸੇਤਾਯ ਸੁਦ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਕਾਰੇਨ ਸਂਯੁਤ੍ਤਮਹਾਵਗ੍ਗੇ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੪) ਵੁਤ੍ਤੇਨ. ਨਾਤਿਮਹਾ ਯੁਦ੍ਧਮਣ੍ਡਲੇ ਸਞ੍ਚਾਰਸੁਖਤ੍ਥਂ. ਯੋਧੋ ਸਾਰਥੀਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ, ਪਹਰਣਦਾਯਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਵਾ.
ਨਗਰਂ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਰੋਤਿ ਨਗਰਸੋਭਨਤ੍ਥਂ. ਇਦਂ ਕਿਰ ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਜਾਣੁਸ੍ਸੋਣਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਰਂ ਜਾਤਿਸਿਦ੍ਧਂ ਪਰਮ੍ਪਰਾਗਤਂ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਤੋ ਏਤ੍ਤਕੇਹਿ ਦਿਵਸੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਚਾਰਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਨਗਰਵਾਸਿਨੋਪਿ ਤਥਾ ਤਥਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਪੁਞ੍ਞਵਾਦਿਮਙ੍ਗਲਕਥਨੇ ਨਿਯੁਤ੍ਤਾ ਮਾਙ੍ਗਲਿਕਾ. ਸੁਵਤ੍ਥਿਪਤ੍ਤਨਾਯ ਸੋਵਤ੍ਥਿਕਾ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਨ੍ਦੀਆਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ. ਯਸਸਿਰਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਯਸਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਿਰਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ, ਪਰਿਵਾਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੇਵ ਵਿਭਵਸੋਭਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਨਗਰਾਭਿਮੁਖੋ ਪਾਯਾਸਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਵੇਲਾਯ. ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਮਞ੍ਞੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਞ੍ਞੇਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਮਞ੍ਞਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮਾਨਤ੍ਥਂ ਨਿਪਾਤਪਦਂ. ਤਸ੍ਸ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਣ੍ਡਿਤੋਤਿ ਮਞ੍ਞਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਨੁਮਤਿਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਚੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਉਦਾਹੁ ਨੋ’’ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਤਿ ਭਵਂ ਵਚ੍ਛਾਯਨੋ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਵੇਯ੍ਯਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਪੁਨ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਮਞ੍ਞੇ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਭਵਂ ਵਚ੍ਛਾਯਨੋ, ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਪਣ੍ਡਿਤੋਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਨੋ’’ਤਿ, ਯਥਾ ਤੇ ਖਮੇਯ੍ਯ, ਤਥਾ ਨਂ ਕਥੇਹੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਅਹਂ ਕੋ ਨਾਮ, ਮਮ ਅਵਿਸਯੋ ਏਸੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕੋ ਚਾਤਿ ਹੇਤੁਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕੇ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਕੁਤੋ ਚਾ’’ਤਿ. ਤਥਾ ਚਾਹ ‘‘ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਵੇਯ੍ਯਤ੍ਤਿਯਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਂ, ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਮਯਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਬੁਦ੍ਧੋਯੇਵ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਅਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਥਾ ਬੁਦ੍ਧਞਾਣਾਨੁਭਾਵਂ ਜਾਨਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ – ‘‘ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਓਰਮਤ੍ਤਕਂ ਸੀਲਮਤ੍ਤਕਂ, ਯੇਨ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਂ ਵਦਮਾਨੋ ਵਦੇਯ੍ਯ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੭), ਅਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਞ੍ਞੇਵ ਧਮ੍ਮਾ ਗਮ੍ਭੀਰਾ ਦੁਦ੍ਦਸਾ ਦੁਰਨੁਬੋਧਾ …ਪੇ… ਯੇਹਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਯਥਾਭੁਚ੍ਚਂ ਵਣ੍ਣਂ ਸਮ੍ਮਾ ਵਦਮਾਨੋ ਵਦੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੮) ਚ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਸੋਪਿ ਨੂਨਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸੋਵਾ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇ. ਪਸਤ੍ਥ ਪਸਤ੍ਥੋਤਿ ਪਸਤ੍ਥੇਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੁਣੇਹੇਵ ਸੋ ਪਸਤ੍ਥੋ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਕਿਤ੍ਤਿਨਾ, ਪਸਂਸਾਸਭਾਵੇਨੇਵ ਪਾਸਂਸੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਬ੍ਬਗੁਣਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਮਣਿਰਤਨਨ੍ਤਿ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਨੋ ਮਣਿਰਤਨਂ. ਸਦੇਵਕੇ ਲੋਕੇ ਪਾਸਂਸਾਨਮ੍ਪਿ ਪਾਸਂਸੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਸਤ੍ਥੇਹਿ ਵਾ’’ਤਿ ਦੁਤਿਯਵਿਕਪ੍ਪੋ ਗਹਿਤੋ.
ਅਰਣੀਯਤੋ ਅਤ੍ਥੋ, ਸੋ ਏਵ ਵਸਤੀਤਿ ਵਸੋਤਿ ਅਤ੍ਥਵਸੋ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਪਯੋਗਸ੍ਸ ਆਨਿਸਂਸਭੂਤਂ ਫਲਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤ੍ਥਵਸਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਾਨਿਸਂਸ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਤ੍ਥੋ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣੋ ਵਸੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥਵਸੋ, ਕਾਰਣਂ. ਨਾਗਵਨਵਾਸਿਕੋਤਿ ਹਤ੍ਥਿਨਾਗਾਨਂ ਵਿਚਰਣਵਨੇ ਤੇਸਂ ਗਹਣਤ੍ਥਂ ਵਸਨਕੋ. ਅਨੁਗ੍ਗਹਿਤਸਿਪ੍ਪੋਤਿ ਅਸਿਕ੍ਖਿਤਹਤ੍ਥਿਸਿਪ੍ਪੋ ਆਯਤਵਿਤ੍ਥਤਸ੍ਸ ਪਦਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ‘‘ਮਹਾ ਵਤ, ਭੋ ਨਾਗੋ’’ਤਿ ਨਿਟ੍ਠਾਗਮਨਤੋ. ਪਰਤੋ ਪਨ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ. ਉਗ੍ਗਹਿਤਸਿਪ੍ਪੋ ਪੁਰਿਸੋ ਨਾਗਵਨਿਕੋਤਿ ਆਗਤੋ ਆਯਤਵਿਤ੍ਥਤਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸ ਉਚ੍ਚਸ੍ਸ ਚ ਨਿਸੇਵਿਤਸ੍ਸ ਬ੍ਯਭਿਚਾਰਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਤਕੇਨ ਨਿਟ੍ਠਂ ਅਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਹਤ੍ਥਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾਵ ਨਿਟ੍ਠਾਗਮਨਤੋ. ਞਾਣਂ ਪਜ੍ਜਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਞਾਣਪਦਾਨਿ, ਖਤ੍ਤਿਯਪਣ੍ਡਿਤਾਦੀਨਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਵਿਨੀਤਤ੍ਤਾ ਵਿਨਯੇਹਿ ਅਧਿਗਤਜ੍ਝਾਨਾਦੀਨਿ. ਤਾਨਿ ਹਿ ਤਥਾਗਤਗਨ੍ਧਹਤ੍ਥਿਨੋ ਦੇਸਨਾਞਾਣੇਨ ਅਕ੍ਕਨ੍ਤਟ੍ਠਾਨਾਨਿ. ਚਤ੍ਤਾਰੀਤਿ ਪਨ ਵਿਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਇਧ ਖਤ੍ਤਿਯਪਣ੍ਡਿਤਾਦਿਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾਨਂਯੇਵ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ.
੨੮੯. ਪੁਗ੍ਗਲੇਸੁ ਪਞ੍ਞਾਯ ਚ ਨਿਪੁਣਤਾ ਪਣ੍ਡਿਤਸਮਞ੍ਞਾ ਨਿਪੁਣਤ੍ਥਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਸਮਤ੍ਥਤਾਵਸੇਨੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੁਖੁਮਅਤ੍ਥਨ੍ਤਰਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਸਮਤ੍ਥੇ’’ਤਿ. ਕਤ-ਸਦ੍ਦੋ ਇਧ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਪਰਿਯਾਯੋ. ਪਰੇ ਪਵਦਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ, ਏਤੇਨਾਤਿ ਪਰਪ੍ਪਵਾਦੋ, ਪਰਸਮਯੋ. ਪਰੇਹਿ ਪਵਦਨਂ ਪਰਪ੍ਪਵਾਦੋ, ਵਿਗ੍ਗਾਹਿਕਕਥਾਯ ਪਰਵਾਦਮਦ੍ਦਨਂ. ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਤਪਰਪ੍ਪਵਾਦੇ ਚੇਵ ਪਰੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਤਵਾਦਪਰਿਚਯੇ ਚਾ’’ਤਿ, ਪਰਸਮਯੇਸੁ ਪਰਵਾਦਮਦ੍ਦਨੇਸੁ ਚ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਾਲਵੇਧਿਰੂਪੇਤਿ ਵਾਲਵੇਧਿਪਤਿਰੂਪੇ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਾਲਵੇਧਿਧਨੁਗ੍ਗਹਸਦਿਸੇ’’ਤਿ. ਵਾਲਨ੍ਤਿ ਅਨੇਕਧਾ ਭਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਾਲਸ੍ਸ ਅਂਸੁਸਙ੍ਖਾਤਂ ਵਾਲਂ. ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤਾ ਵਿਯਾਤਿ ਘਟਾਦਿਂ ਸਵਿਗ੍ਗਹਂ ਮੁਗ੍ਗਰਾਦਿਨਾ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤਾ ਵਿਯ, ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ ਏਕਂਸਤੋ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘‘ਅਤ੍ਥਂ ਗੁਯ੍ਹਂ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖਤਂ ਪਦਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਦੁਪਦਮ੍ਪੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਦਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਵਾਦੋ, ਦੋਸੋ. ਪੁਚ੍ਛੀਯਤੀਤਿ ਪਞ੍ਹੋ, ਅਤ੍ਥੋ. ਪੁਚ੍ਛਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਪਞ੍ਹੋ, ਸਦ੍ਦੋ. ਤਦੁਭਯਂ ਏਕਤੋ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਏਵਰੂਪੇ ਪਞ੍ਹੇ’’ਤਿਆਦਿ. ‘‘ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਏਵਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਚ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਂ ਸਿਖਾਵਗਮਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸੇਯ੍ਯੋਤਿ ਉਤ੍ਤਮੋ, ਪਰਮੋ ਲਾਭੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾਦਵਿਧਮਨਭਯੇਨਪਿ ਪਰੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤੁਂ ਨ ਵਿਸਹਨ੍ਤੀਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਵਾਦਵਿਧਮਨੇਨ ਵਿਨਾਪਿ ਨ ਵਿਸਹਨ੍ਤਿ ਏਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸੀਦਤਿ ਪਰੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਭਾਵਮ੍ਪਿ ਵਿਸ੍ਸਤ੍ਥਂ ਨਿਯ੍ਯਾਦੇਤੁਕਾਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਓਧਿਸਕਮੇਤ੍ਤਾਫਰਣਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਮੇਤ੍ਤਾਯਨਸ੍ਸ. ਦਸ੍ਸਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਤਾਯ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਦਸ੍ਸਨਾਨੁਤ੍ਤਰਿਯਭਾਵਤੋ, ਅਤਿਵਿਯ ਦਸ੍ਸਨੀਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਸਰਣਗਮਨਵਸੇਨ ਸਾਵਕਾਤਿ ਲੋਕਿਯਸਰਣਗਮਨੇਨ ਸਾਵਕਾ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸਰਣਗਮਨੇਨ ਪਨ ਸਾਵਕਤ੍ਤਂ ਪਰਤੋ ਆਗਮਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਪਬ੍ਬਜਿਤਵਸੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਇਧ ਗਹਟ੍ਠਵਸੇਨ, ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ਸਰਣਗਮਨੇਨ ਸਾਵਕਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤੇ ਹਿ ਪਰਲੋਕਵਜ੍ਜਭਯਦਸ੍ਸਾਵਿਨੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ, ਆਚਾਰਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾਪਿ ਤਾਦਿਸਾ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਥੋਕੇਨਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਮਨਂ ਅਨਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸਤ੍ਥਂ ਵਦਤਿ.
੨੯੦. ਉਦਾਹਰੀਯਤਿ ਉਬ੍ਬੇਗਪੀਤਿਵਸੇਨਾਤਿ, ਤਥਾ ਵਾ ਉਦਾਹਰਣਂ ਉਦਾਨਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਉਦਾਹਾਰਂ ਉਦਾਹਰੀ’’ਤਿ. ਅਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ਅਸ੍ਸ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਸਦ੍ਧਮ੍ਮਪੁਬ੍ਬਕਸ੍ਸ ਪਟਿਵੇਧਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ. ਸੋਤਿ ਹਤ੍ਥਿਪਦੋਪਮੋ ਹਤ੍ਥਿਪਦੋਪਮਭਾਵੇਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਤਿ ਏਤ੍ਤਕੇਨ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੇਨ ਵੁਤ੍ਤਕਥਾਮਗ੍ਗਮਤ੍ਤੇਨ. ਕਾਮਂ ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਕਥਾਮਗ੍ਗੇਨਪਿ ਹਤ੍ਥਿਪਦੋਪਮਭਾਵੇਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦਿਤਤ੍ਤਾ, ਸੋ ਚ ਖੋ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ, ਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਪਰਿਪੂਰੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਯਦਿ ਯਥਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਹਤ੍ਥਿਪਦੋਪਮੋ ਪਰਿਪੂਰੋ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਦੇਸਨਾ ਆਰਦ੍ਧਾ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਕੁਸਲੋਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਚੋਦਨਾ.
੨੯੧. ਆਯਾਮਤੋਪੀਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਉਬ੍ਬੇਧੇਨਪਿ ਰਸ੍ਸਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਨੀਚਕਾਯਾ ਹਿ ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਉਚ੍ਚਾਤਿ ਉਚ੍ਚਕਾ. ਨਿਸੇਵਨਂ, ਨਿਸੇਵਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਵਾ ਨਿਸੇਵਿਤਂ. ਨਿਸੇਵਨਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਕਣ੍ਡੁਯਿਤਵਿਨੋਦਨਤ੍ਥਂ ਘਂਸਨਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਖਨ੍ਧਪ੍ਪਦੇਸੇ ਘਂਸਿਤਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਉਚ੍ਚਾਤਿ ਅਨੀਚਾ, ਉਬ੍ਬੇਧਵਨ੍ਤਿਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਾਲ਼ਾਰਿਕਾਤਿ ਵਿਰਲ਼ਦਨ੍ਤਾ, ਵਿਸਙ੍ਗਤਦਨ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਦਨ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਕਲ਼ਾਰਤਾਯਾਤਿ ਵਿਰਲ਼ਤਾਯ. ਆਰਞ੍ਜਿਤਾਨੀਤਿ ਰਞ੍ਜਿਤਾਨਿ, ਵਿਲਿਖਿਤਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਣੇਰੁਤਾਯਾਤਿ ਕੁਟੁਮਲਸਣ੍ਠਾਨਤਾਯ. ਅਯਂ ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਂਸਯਿਤਨਿਚ੍ਛਯਤ੍ਥੋ ਯਥਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਅਯਂ ਵਾ ਇਮੇਸਂ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਸਬ੍ਬਬਾਲੋ ਸਬ੍ਬਮੂਲ਼੍ਹੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੮੧).
ਨਾਗਵਨਂ ਵਿਯਾਤਿ ਮਹਾਹਤ੍ਥਿਨੋ ਵਾਮਨਿਕਾਦੀਨਞ੍ਚ ਪਦਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠਾਨਭੂਤਂ ਨਾਗਵਨਂ ਵਿਯ. ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਨੀਵਰਣਪ੍ਪਹਾਨਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਬਾਹਿਰਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਦੀਨਞ੍ਚ ਪਦਦਸ੍ਸਨਭਾਵਤੋ. ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾਤਿ ਚ ‘‘ਤਂ ਸੁਣਾਹੀ’’ਤਿ ਪਦਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ. ਕੁਸਲੋ ਨਾਗਵਨਿਕੋ ਵਿਯ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਪਰਿਯੇਸਨਵਸੇਨ ਪਮਾਣਗ੍ਗਹਣਤੋ. ਮਤ੍ਥਕੇ ਠਤ੍ਵਾਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਠਤ੍ਵਾ. ਇਮਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਠਾਨੇਤਿ ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਉਪਮੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਉਪਞ੍ਞਾਸਨਟ੍ਠਾਨੇਪਿ.
ਸ੍ਵਾਯਨ੍ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੧੯੦) ਇਧ-ਸਦ੍ਦਮਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਨ ਯਥਾਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਂ ਇਧ-ਸਦ੍ਦਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਦਪੂਰਣਮਤ੍ਤਮੇਵਾ’’ਤਿ. ਲੋਕਂ ਉਪਾਦਾਯ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਲੋਕ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਸੇਸਪਦਦ੍ਵਯੇ ਪਨ ਸਦ੍ਦਨ੍ਤਰਸਨ੍ਨਿਧਾਨਮਤ੍ਤੇਨ ਤਂ ਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ਵੁਤ੍ਤਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਓਕਾਸਨ੍ਤਿ ਕਞ੍ਚਿ ਪਦੇਸਂ ਇਨ੍ਦਸਾਲਗੁਹਾਯ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਪਦਪੂਰਣਮਤ੍ਤਮੇਵ ਓਕਾਸਾਪਦਿਸਨਸ੍ਸਪਿ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ.
ਤਥਾਗਤ-ਸਦ੍ਦਾਦੀਨਂ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸੋ ਮੂਲਪਰਿਯਾਯਟ੍ਠਕਥਾ(ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧੨) ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਸਂਵਣ੍ਣਨਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤੋ ਏਵ. ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯਨ੍ਤੋਗਧਤਾਯ ‘‘ਇਧ ਪਨ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੇ, ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਓਕਾਸੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਤ੍ਤਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋਪਿ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਏਵ ਲੋਕਧਾਤੁਯਾ. ‘‘ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਵਕਾਸੋ, ਯਂ ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਲੋਕਧਾਤੁਯਾ ਦ੍ਵੇ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਅਚਰਿਮਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੧੬੧; ਮ. ਨਿ. ੩.੧੨੯; ਅ. ਨਿ. ੧.੨੭੮; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੫੭; ਮਿ. ਪ. ੫.੧.੧) ਏਤ੍ਥ ਜਾਤਿਖੇਤ੍ਤਭੂਤਾ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਲੋਕਧਾਤੁ ‘‘ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਲੋਕਧਾਤੁਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਇਧ ਪਨ ਇਮਂਯੇਵ ਲੋਕਧਾਤੁਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਿਸ੍ਸੋ ਹਿ ਸਙ੍ਗੀਤਿਯੋ ਆਰੁਲ਼੍ਹੇ ਤੇਪਿਟਕੇ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨੇ ਵਿਸਯਖੇਤ੍ਤਂ ਆਣਾਖੇਤ੍ਤਂ ਜਾਤਿਖੇਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਿਵਿਧੇ ਖੇਤ੍ਤੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇ ਬੁਦ੍ਧਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਪਨ ਅਤ੍ਥਿ. ਕਥਂ? ‘‘ਨ ਮੇ ਆਚਰਿਯੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਦਿਸੋ ਮੇ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੮੫; ੨.੩੪੧; ਮਹਾਵ. ੧੧; ਕਥਾ. ੪੦੫; ਮਿ. ਪ. ੪.੫.੧੧), ਏਕੋਮ੍ਹਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੮੫; ੨.੩੪੧; ਕਥਾ. ੪੦੫; ਮਹਾਵ. ੧੧) ਏਵਮਾਦੀਨਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਲੋਕਧਾਤੁਯਾ ਠਤ੍ਵਾ ਵਦਨ੍ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਕਿਂ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਅਤ੍ਥੇਤਰਹਿ ਅਞ੍ਞੋ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਸਮਸਮੋ ਸਮ੍ਬੋਧਿਯਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨੋਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ – ‘‘ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ ਅਨਵਕਾਸੋ, ਯਂ ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਲੋਕਧਾਤੁਯਾ ਦ੍ਵੇ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਇਮਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਨਾ ਚ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤਂ ਇਮਂ ਲੋਕਧਾਤੁਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤੀਤਿ.
ਸੁਜਾਤਾਯਾਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਵਿਕਪ੍ਪੇਸੁ ਪਠਮੋ ਵਿਕਪ੍ਪੋ ਬੁਦ੍ਧਭਾਵਾਯ ਆਸਨ੍ਨਤਰਪਟਿਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਆਸਨ੍ਨਤਰਾਯ ਹਿ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਂ ਠਿਤੋ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤਿਕਤ੍ਤਾ, ਪਗੇਵ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਮਤ੍ਥਕੇ ਠਿਤੋ. ਦੁਤਿਯੋ ਬੁਦ੍ਧਭਾਵਾਵਹਪਬ੍ਬਜ੍ਜਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਆਸਨ੍ਨਪਟਿਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ, ਤਤਿਯੋ ਬੁਦ੍ਧਕਰਧਮ੍ਮਪਾਰਿਪੂਰਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਬੁਦ੍ਧਭਾਵਾਯ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ. ਨ ਹਿ ਮਹਾਸਤ੍ਤਾਨਂ ਤੁਸਿਤਭਵੂਪਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਬੋਧਿਸਮ੍ਭਾਰਸਮ੍ਭਰਣਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ. ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਬੁਦ੍ਧਕਰਧਮ੍ਮਸਮਾਰਮ੍ਭਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ. ਬੋਧਿਯਾ ਨਿਯਤਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪਭੁਤਿ ਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ ‘‘ਬੁਦ੍ਧੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ ਉਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤਿਕਤ੍ਤਾ, ਯਥਾ ਪਨ ‘‘ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਪਬ੍ਬਤਾ, ਸਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਨਦਿਯੋ’’ਤਿ ਤਿਟ੍ਠਨਸਨ੍ਦਨਕਿਰਿਯਾਨਂ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦਮੁਪਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤਮਾਨਪਯੋਗੋ, ਏਵਂ ਉਪ੍ਪਾਦਤ੍ਥਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨਕਿਰਿਯਾਯ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦਮੁਪਾਦਾਯ ਚਤੂਸੁ ਵਿਕਪ੍ਪੇਸੁ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਬ੍ਬਪਠਮਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਹਿ ਉਪਰਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇਹਿ ਵਿਸੇਸੇਹਿ ਪਠਮਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਅਤ੍ਥਿਤਾਵਿਸੇਸਂ.
ਸੋ ਭਗਵਾਤਿ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੩.੬੪) ਯੋ ‘‘ਤਥਾਗਤੋ ਅਰਹ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਕਿਤ੍ਤਿਤਗੁਣੋ, ਸੋ ਭਗਵਾ. ਇਮਂ ਲੋਕਨ੍ਤਿ ਨਯਿਦਂ ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੁਖਾਮਤ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਥ ਖੋ ਅਨਵਸੇਸਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਦੇਵਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਦਾਨਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ. ਪਜਾਤਤ੍ਤਾਤਿ ਯਥਾਸਕਂ ਕਮ੍ਮਕਿਲੇਸੇਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਪਞ੍ਚਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵਗ੍ਗਹਣਂ ਪਾਰਿਸੇਸਞਾਯੇਨ ਇਤਰੇਸਂ ਪਦਨ੍ਤਰੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਸਦੇਵਕਨ੍ਤਿ ਚ ਅਵਯਵੇਨ ਵਿਗ੍ਗਹੋ ਸਮੁਦਾਯੋ ਸਮਾਸਤ੍ਥੋ. ਛਟ੍ਠਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵਗ੍ਗਹਣਂ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿਞਾਯੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਸੋ ਜਾਤੋ ਤਨ੍ਨਿਵਾਸੀ ਚ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯਿਕਾਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਗ੍ਗਹਣਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਪਚ੍ਚਾਮਿਤ੍ਤਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣਨ੍ਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਮੇਤਂ ਅਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾਨਂ ਅਸਮਿਤਾਬਾਹਿਤਪਾਪਾਨਞ੍ਚ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਵਚਨੇਨ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਕਾਮਂ ‘‘ਸਦੇਵਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਵਿਸੇਸਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਵਿਸਯੋ ਲੋਕ-ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ ਤੁਲ੍ਯਯੋਗਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ਤੇਸਂ, ‘‘ਸਲੋਮਕੋ ਸਪਕ੍ਖਕੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਪਨ ਅਤੁਲ੍ਯਯੋਗੇਪਿ ਅਯਂ ਸਮਾਸੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਬ੍ਯਭਿਚਾਰਦਸ੍ਸਨਤੋ ਪਜਾਗਹਣਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਜਾਵਚਨੇਨ ਸਤ੍ਤਲੋਕਗ੍ਗਹਣ’’ਨ੍ਤਿ.
ਅਰੂਪਿਨੋ ਸਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਨੇਞ੍ਜਵਿਹਾਰੇਨ ਵਿਹਰਨ੍ਤਾ ‘‘ਦਿਬ੍ਬਨ੍ਤੀਤਿ ਦੇਵਾ’’ਤਿ ਇਮਂ ਨਿਬ੍ਬਚਨਂ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਦੇਵਕਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਰੂਪਾਵਚਰਦੇਵਲੋਕੋ ਗਹਿਤੋ’’ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨੂਪਗਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੧੧੭). ਸਮਾਰਕਗ੍ਗਹਣੇਨ ਛਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵਲੋਕੋ ਗਹਿਤੋ ਤਸ੍ਸ ਸਵਿਸੇਸਂ ਮਾਰਸ੍ਸ ਵਸੇ ਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਰੂਪੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੋ ਗਹਿਤੋ ਅਰੂਪੀਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਸ੍ਸ ਵਿਸੁਂ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਚਤੁਪਰਿਸਵਸੇਨਾਤਿ ਖਤ੍ਤਿਯਾਦਿਚਤੁਪਰਿਸਵਸੇਨ. ਇਤਰਾ ਪਨ ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਰਿਸਾ ਸਮਾਰਕਾਦਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਹਿਤਾ ਏਵਾਤਿ. ਅਵਸੇਸਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਨਾਗਗਰੁਲ਼ਾਦਿਭੇਦੋ.
ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਭਾਗਸੋ ਲੋਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤੇਨ ਤੇਨ ਵਿਸੇਸੇਨ ਅਭਾਗਸੋਵ ਲੋਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਿਚੇਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਰਿਚ੍ਛੇਦਤੋਤਿ ਉਕ੍ਕਂਸਗਭਿਵਿਜਾਨਨੇਨ. ਪਞ੍ਚਸੁ ਹਿ ਗਤੀਸੁ ਦੇਵਲੋਕੋਵ ਸੇਟ੍ਠੋ. ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਅਰੂਪਿਨੋ ‘‘ਦੂਰਸਮੁਸ੍ਸਾਰਿਤਕਿਲੇਸਦੁਕ੍ਖਤਾਯ, ਸਨ੍ਤਪਣੀਤਆਨੇਞ੍ਜਵਿਹਾਰਸਮਙ੍ਗਿਤਾਯ, ਅਤਿਵਿਯ ਦੀਘਾਯੁਕਤਾਯਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਹਿ ਵਿਸੇਸੇਹਿ ਅਤਿਵਿਯ ਇਤਰੇਹਿ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਾ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਮਹਾਨੁਭਾਵੋਤਿਆਦਿਂ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਯਂ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਵਸੇਨ ਵਦਤਿ. ‘‘ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਰਿਚ੍ਛੇਦਤੋ’’ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨੁਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਸੇਟ੍ਠਂ ਨਵਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ. ਭਾਵਾਨੁਕ੍ਕਮੋ ਭਾਵਵਸੇਨ ਪਰੇਸਂ ਅਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ ‘‘ਸਦੇਵਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਂ ਪਦਾਨਂ ਅਨੁਕ੍ਕਮੋ. ਤੀਹਾਕਾਰੇਹੀਤਿ ਦੇਵਮਾਰਬ੍ਰਹ੍ਮਸਹਿਤਤਾਸਙ੍ਖਾਤੇਹਿ ਤੀਹਿ ਪਕਾਰੇਹਿ. ਤੀਸੁ ਪਦੇਸੂਤਿ ‘‘ਸਦੇਵਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਤੀਸੁ ਪਦੇਸੁ. ਤੇਨ ਤੇਨਾਕਾਰੇਨਾਤਿ ਸਦੇਵਕਤ੍ਤਾਦਿਨਾ ਤੇਨ ਤੇਨ ਪਕਾਰੇਨ. ਤੇਧਾਤੁਕਮੇਵ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਪੋਰਾਣਾ ਪਨਾਹੂਤਿ ਯੋਜਨਾ.
ਅਭਿਞ੍ਞਾਤਿ ਯ-ਕਾਰਲੋਪੇਨਾਯਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਅਭਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ, ਅਧਿਕੇਨ ਞਾਣੇਨ ਞਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਅਨੁਮਾਨਾਦਿਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋਤਿ ਅਨੁਮਾਨਉਪਮਾਨਅਤ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿਆਦਿਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਏਕਪ੍ਪਮਾਣਤ੍ਤਾ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਞਾਣਾਚਾਰਤਾਯ ਹਿ ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾ ਬੁਦ੍ਧਾ ਭਗਵਨ੍ਤੋ. ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਵਿਵੇਕਸੁਖਨ੍ਤਿ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸੁਖਂ. ਤੇਨ ਵੀਤਿਮਿਸ੍ਸਾਪਿ ਕਦਾਚਿ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਹਿਤ੍ਵਾਪੀ’’ਤਿ. ਭਗਵਾ ਹਿ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਯਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਪਰਿਸਾ ਸਾਧੁਕਾਰਂ ਵਾ ਦੇਤਿ, ਯਥਾਸੁਤਂ ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤਿ, ਤਂ ਖਣਂ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦਞ੍ਚ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਠਿਤਟ੍ਠਾਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ.
ਦੇਸਕਾਯਤ੍ਤੇਨ ਆਣਾਦਿਵਿਧਿਨਾ ਅਤਿਸਜ੍ਜਨਂ ਪਬੋਧਨਂ ਦੇਸਨਾਤਿ ਸਾ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਦੇਸਨਾਯ ਤਾਵ ਚਤੁਪ੍ਪਦਿਕਾਯਪਿ ਗਾਥਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਾਸਿਤਬ੍ਬਪੁਗ੍ਗਲਗਤੇਨ ਯਥਾਪਰਾਧਾਦਿਸਾਸਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਅਨੁਸਾਸਨਂ ਤਦਙ੍ਗਵਿਨਯਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਨਯਨਂ ਸਾਸਨਨ੍ਤਿ ਤਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੀਲਸਮਾਧਿਵਿਪਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਕੁਸਲਾਨਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਕੁਸਲਾਨਂ, ਕੁਸਲਾਨਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾਨਂ. ਤੇਨ ਫਲਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਸਿਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ. ਆਦਿਭਾਵੋ ਸੀਲਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਤਮ੍ਮੂਲਕਤ੍ਤਾ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਕਥਾਵਧਿਸਦ੍ਦਪ੍ਪਬਨ੍ਧੋ ਗਾਥਾਵਸੇਨ ਸੁਤ੍ਤਵਸੇਨ ਚ ਵਵਤ੍ਥਿਤੋ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੋ, ਯੋ ਇਧੇਵ ‘‘ਦੇਸਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵਿਸੇਸੇਨ ਸੀਲਾਦਿ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਭਗਵਾ ਹਿ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ…ਪੇ… ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸੀਲਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਸੀਲਗ੍ਗਹਣੇਨ ਸਸਮ੍ਭਾਰਂ ਸੀਲਂ ਗਹਿਤਂ. ਤਥਾ ਮਗ੍ਗਗ੍ਗਹਣੇਨ ਸਸਮ੍ਭਾਰੋ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਤਦੁਭਯੇਨ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥਂ ਪਰਿਯਾਦਿਯਤਿ. ਤੇਨਾਤਿ ਸੀਲਾਦਿਦਸ੍ਸਨੇਨ. ਅਤ੍ਥਵਸੇਨ ਹਿ ਇਧ ਦੇਸਨਾਯ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਾਦਿਭਾਵੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਕਥਿਕਸਣ੍ਠਿਤੀਤਿ ਕਥਿਕਸ੍ਸ ਸਣ੍ਠਾਨਂ ਕਥਨਵਸੇਨ ਸਮਵਟ੍ਠਾਨਂ.
ਨ ਸੋ ਸਾਤ੍ਥਂ ਦੇਸੇਤਿ ਨਿਯ੍ਯਾਨਤ੍ਥਵਿਰਹਤੋ ਤਸ੍ਸਾ ਦੇਸਨਾਯ. ਏਕਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਦਿਯੁਤ੍ਤਾ ਵਾਤਿ ਸਿਥਿਲਾਦਿਭੇਦੇਸੁ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਸੁ ਏਕਪ੍ਪਕਾਰੇਨੇਵ, ਦ੍ਵਿਪ੍ਪਕਾਰੇਨੇਵ ਵਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਯੁਤ੍ਤਾ ਵਾ ਦਮਿਲ਼ਭਾਸਾ ਵਿਯ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਨਿਰੋਟ੍ਠਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾਯ ਸਬ੍ਬਨਿਰੋਟ੍ਠਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਵਾ ਕਿਰਾਤਭਾਸਾ ਵਿਯ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੀਯਯੁਤ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਵਾ ਯਵਨਭਾਸਾ ਵਿਯ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥੇਵ ਸਾਨੁਸਾਰਤਾਯ ਸਬ੍ਬਨਿਗ੍ਗਹਿਤਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਵਾ ਪਾਰਸਿਕਾਦਿਮਿਲਕ੍ਖਭਾਸਾ ਵਿਯ. ਸਬ੍ਬਾਪੇਸਾ ਏਕਦੇਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਵਸੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਮਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਪਲਿਚ੍ਛੇਤ੍ਵਾ ਅਵਿਨਾਸੇਤ੍ਵਾ, ਅਹਾਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ.
ਭਗਵਾ ਯਮਤ੍ਥਂ ਞਾਪੇਤੁਂ ਏਕਗਾਥਮ੍ਪਿ ਏਕਵਾਕ੍ਯਮ੍ਪਿ ਦੇਸੇਤਿ, ਤਮਤ੍ਥਂ ਤਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਸੇਤਿ, ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਕਦੇਸਨਾਪਿ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਉਲ੍ਲੁਮ੍ਪਨਸਭਾਵਸਣ੍ਠਿਤੇਨਾਤਿ ਸਂਕਿਲੇਸਪਕ੍ਖਤੋ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਤੋ ਚ ਉਦ੍ਧਰਣਸਭਾਵਾਵਟ੍ਠਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸਿਕ੍ਖਾਤ੍ਤਯਸਙ੍ਗਹਂ ਸਕਲਂ ਸਾਸਨਂ ਇਧ ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਾਨਿ ਸਬ੍ਬਪਦਾਨਿ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ…ਪੇ… ਪਕਾਸੇਤੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਆਹ.
ਦੂਰਸਮੁਸ੍ਸਾਰਿਤਮਾਨਸ੍ਸੇਵ ਸਾਸਨੇ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਨ ਮਾਨ ਜਾਤਿਕਸ੍ਸਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਹਤਮਾਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਤ੍ਤਾਤਿ ਬਹੁਲਭਾਵਤੋ. ਭੋਗਾਰੋਗ੍ਯਾਦਿਵਤ੍ਥੁਕਾ ਮਦਾ ਸੁਪ੍ਪਹੇਯ੍ਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਵਟ੍ਠਾਨਤੋ’ ਨ ਤਥਾ ਕੁਲਵਿਜ੍ਜਾਮਦਾਤਿ ਖਤ੍ਤਿਯਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੀਨਾਨਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਵਿਜ੍ਜਾ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਮਾਨਜਪ੍ਪਨਂ ਦੁਪ੍ਪਜਹਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਹਿ…ਪੇ… ਮਾਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਵਿਜਾਤਿਤਾਯਾਤਿ ਨਿਹੀਨਜਾਤਿਤਾਯ. ਪਤਿਟ੍ਠਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੀਤਿ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸੀਲਂ ਰਕ੍ਖਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ. ਸੀਲਵਸੇਨ ਹਿ ਸਾਸਨੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ. ਪਤਿਟ੍ਠਾਤੁਨ੍ਤਿ ਵਾ ਸਚ੍ਚਪਟਿਵੇਧੇਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਯ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤੁਂ. ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਹਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸੁਜਾਤਾ ਏਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਦੁਜ੍ਜਾਤਾ.
ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਮੇਵ ਪਹਾਨਦੀਪਨਤੋ ਨਿਰੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸਤਾਯ ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ. ਸਦ੍ਧਂ ਪਟਿਲਭਤੀਤਿ ਪੋਥੁਜ੍ਜਨਿਕਸਦ੍ਧਾਵਸੇਨ ਸਦ੍ਦਹਤਿ. ਵਿਞ੍ਞੁਜਾਤਿਕਾਨਞ੍ਹਿ ਧਮ੍ਮਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਗਹਣਪੁਬ੍ਬਿਕਾ ਸਦ੍ਧਾਸਿਦ੍ਧਿ ਧਮ੍ਮਪਮਾਣਧਮ੍ਮਪ੍ਪਸਨ੍ਨਭਾਵਤੋ. ਜਾਯਮ੍ਪਤਿਕਾ ਵਸਨ੍ਤੀਤਿ ਕਾਮਂ ‘‘ਜਾਯਮ੍ਪਤਿਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਘਰਸਾਮਿਕਘਰਸਾਮਿਨਿਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂਯੇਵ ਗਹਣਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਨੇਕਾ ਪਜਾਪਤਿਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਕਿਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ? ਏਕਾਯਪਿ ਤਾਯ ਵਾਸੋ ਸਮ੍ਬਾਧੋਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਦ੍ਵੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਰਾਗਾਦਿਨਾ ਸਕਿਞ੍ਚਨਟ੍ਠੇਨ, ਖੇਤ੍ਤਵਤ੍ਥੁਆਦਿਨਾ ਸਪਲਿਬੋਧਟ੍ਠੇਨ. ਰਾਗਰਜਾਦੀਨਂ ਆਗਮਨਪਥਤਾਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਟ੍ਠਾਨਤਾ ਏਵਾਤਿ ਦ੍ਵੇਪਿ ਵਣ੍ਣਨਾ ਏਕਤ੍ਥਾ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮੇਵ ਨਾਨਂ. ਅਲਗ੍ਗਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਸਜ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨ ਅਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਭਾਵੇਨ. ਏਵਂ ਅਕੁਸਲਕੁਸਲਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਨਂ ਠਾਨਭਾਵੇਨ ਘਰਾਵਾਸਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਨਂ ਸਮ੍ਬਾਧਬ੍ਭੋਕਾਸਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਕੁਸਲਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਏਵ ਅਟ੍ਠਾਨਠਾਨਭਾਵੇਨ ਤੇਸਂ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਸਙ੍ਖੇਪਕਥਾਤਿ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਪਦੁਦ੍ਧਾਰਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ. ਏਕਮ੍ਪਿ ਦਿਵਸਨ੍ਤਿ ਏਕਦਿਵਸਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ. ਅਖਣ੍ਡਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਮਤ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਅਨਾਪਜ੍ਜਨੇਨ ਅਖਣ੍ਡਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਕਿਲੇਸਮਲੇਨ ਅਮਲੀਨਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਸਂਕਿਲੇਸਾਦਿਵਸੇਨ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਪਰਿਦਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਚੇਵ ਪਾਰੁਪਿਤ੍ਵਾ ਚ. ਅਗਾਰਵਾਸੋ ਅਗਾਰਂ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨ, ਤਸ੍ਸ ਵਡ੍ਢਿਆਵਹਂ ਅਗਾਰਸ੍ਸ ਹਿਤਂ. ਭੋਗਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਭੋਗਰਾਸਿ ਭੋਗਸਮੁਦਾਯੋ. ਆਬਨ੍ਧਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ‘‘ਪੁਤ੍ਤੋ ਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪੇਮਵਸੇਨ ਸਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨਟ੍ਠੇਨ. ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਮੇਤੇ’’ਤਿ ਞਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਞਾਤੀ. ਪਿਤਾਮਹਪਿਤੁਪੁਤ੍ਤਾਦਿਵਸੇਨ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਪਰਿਵਟ੍ਟੋ.
੨੯੨. ਸਾਮਞ੍ਞਵਾਚੀਪਿ ਸਿਕ੍ਖਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਾਜੀਵ-ਸਦ੍ਦਸਨ੍ਨਿਧਾਨਤੋ ਉਪਰਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਵਿਸੇਸਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਚ ਵਿਸੇਸਨਿਵਿਟ੍ਠੋਵ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਧਿਸੀਲਸਙ੍ਖਾਤਾ ਸਿਕ੍ਖਾ’’ਤਿ. ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਸਿਕ੍ਖਾ. ਸਹ ਆਜੀਵਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਸਾਜੀਵੋ. ਸਿਕ੍ਖਨਭਾਵੇਨਾਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਸਾਜੀਵੇ ਚ ਸਿਕ੍ਖਨਭਾਵੇਨ. ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤੋਤਿ ਸੀਲਸਂਵਰਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤੋ. ਸਾਜੀਵਞ੍ਚ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋਤਿ – ‘‘ਨਾਮਕਾਯੋ ਪਦਕਾਯੋ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਕਾਯੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਾਯੋ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੩੯) ਵੁਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨਂ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਮੇਵ ਚ ਦ੍ਵਯਂ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਾਜੀਵਾਨਤਿਕ੍ਕਮੋ ਸਿਕ੍ਖਾਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਤਤੋ ਹਿ ਯਾਵ ਮਗ੍ਗਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਾਰਿਪੂਰੀ ਹੋਤੀਤਿ.
ਪਜਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸਮਾਦਾਨਵਸੇਨ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤ੍ਵਾ. ਪਹੀਨਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ…ਪੇ… ਵਿਰਤੋਵਾਤਿ ਏਤੇਨ ਪਹਾਨਸ੍ਸ ਵਿਰਤਿਯਾ ਚ ਸਮਾਨਕਾਲਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ‘‘ਪਹਾਯਾ’’ਤਿ ਕਥਂ ਪੁਰਿਮਕਾਲਨਿਦ੍ਦੇਸੋਤਿ? ਤਥਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤਂ ਉਪਾਦਾਯ. ਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਹਿ ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੇ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤੇ ਸਹਜਾਤਾਨਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੇਨ ਗਹਣਂ ਪੁਰਿਮਪਚ੍ਛਿਮਭਾਵੇਨੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਗਹਣਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤੇਸੁ ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਞਾਣਾਦੀਸੁ ਪਹਾਨਕਿਰਿਯਾਯ ਪੁਰਿਮਕਾਲਵੋਹਾਰੋ, ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਸੁ ਚ ਵਿਰਤੀਸੁ ਵਿਰਮਣਕਿਰਿਯਾਯ ਅਪਰਕਾਲਵੋਹਾਰੋ ਚ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਪਹਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਹਾਯਾਤਿ ਵਾ ਸਮਾਦਾਨਕਾਲਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪਚ੍ਛਾ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬਵਤ੍ਥੁਸਮਾਯੋਗਵਸੇਨ ਪਟਿਵਿਰਤੋਤਿ. ਪਹਾਯਾਤਿ ਵਾ –
‘‘ਨਿਹਨ੍ਤ੍ਵਾਨ ਤਮੋਖਨ੍ਧਂ, ਉਦਿਤੋਯਂ ਦਿਵਾਕਰੋ;
ਵਣ੍ਣਪਭਾਯ ਭਾਸੇਤਿ, ਓਭਾਸੇਤ੍ਵਾ ਸਮੁਗ੍ਗਤੋ’’ਤਿ ਚ. (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਮਹਾਟੀ. ੨.੫੭੮) –
ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਵਿਯ ਸਮਾਨਕਾਲਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਥ ਵਾ ਪਾਣੋ ਅਤਿਪਾਤੀਯਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੋ, ਪਾਣਘਾਤਹੇਤੁਭੂਤੋ ਅਹਿਰਿਕਾਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਦੋਸਮੋਹਵਿਹਿਂ ਸਾਦਿਕੋ ਚੇਤਨਾਪਧਾਨੋ ਸਂਕਿਲੇਸਧਮ੍ਮੋ, ਤਂ ਸਮਾਦਾਨਵਸੇਨ ਪਹਾਯ. ਤਤੋ…ਪੇ… ਵਿਰਤੋਵ ਹੋਤੀਤਿ ਅਵਧਾਰਣੇਨ ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਰਤਿਯਾ ਕਾਲਾਦਿਵਸੇਨ ਅਪਰਿਯਨ੍ਤਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਅਞ੍ਞੇ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਵਿਰਤਿਕਾਪਿ ਅਨਵਟ੍ਠਿਤਚਿਤ੍ਤਤਾਯ ਲਾਭਜੀਵਿਕਾਦਿਹੇਤੁ ਸਮਾਦਾਨਂ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤੇਵ, ਨ ਏਵਮਯਂ. ਅਯਂ ਪਨ ਪਹੀਨਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਓਰਤੋ ਵਿਰਤੋਤਿ. ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ ਪਹਾਯਾਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਦਣ੍ਡਨਂ ਦਣ੍ਡਨਿਪਾਤਨਂ ਦਣ੍ਡੋ. ਮੁਗ੍ਗਰਾਦਿਪਹਰਣਵਿਸੇਸੋਪਿ ਇਧ ਪਹਰਣਵਿਸੇਸੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਦਣ੍ਡਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਵਸੇਸਂ ਉਪਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਦਣ੍ਡਨਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਪਰਵਿਹੇਠਨਸ੍ਸ ਪਰਿਵਜ੍ਜਿਤਭਾਵਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ਦਣ੍ਡਸਤ੍ਥਾਨਂ ਨਿਕ੍ਖੇਪਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਰੂਪਘਾਤਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਵਿਹਿਂਸਨਭਾਵਤੋਤਿ ਵਿਬਾਧਨਭਾਵਤੋ. ਲਜ੍ਜੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਲਜ੍ਜਾਯ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਨ ਹਿ ਪਾਪਜਿਗੁਚ੍ਛਨਪਾਪੁਤ੍ਤਾਸਰਹਿਤਂ, ਪਾਪਭਯਂ ਵਾ ਅਲਜ੍ਜਨਂ ਅਤ੍ਥਿ. ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਧਮ੍ਮਗਰੁਤਾਯ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚ ਅਤ੍ਤਾਧੀਨਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਾਧਿਪਤਿਭੂਤਾ ਲਜ੍ਜਾਕਿਚ੍ਚਕਾਰੀ, ਤਸ੍ਸ ਲੋਕਾਧਿਪਤਿਭੂਤਂ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਕਿਚ੍ਚਕਰਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ‘‘ਲਜ੍ਜੀ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦਯਂ ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਤਂ ਆਪਨ੍ਨੋਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਦਯਾ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਅਦਯਾਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਕਰੁਣਾਯ ਵਤ੍ਤਤੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਅਯਂ ਪਨ ਦਯਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਨੁਰਕ੍ਖਣਤ੍ਥਂ ਅਨ੍ਤੋਨੀਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਚ ਕਰੁਣਾਯ ਚ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਇਧ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਮਿਜ੍ਜਤਿ ਸਿਨਿਯ੍ਹਤੀਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾ, ਸਾ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਮੇਤ੍ਤਂ, ਮੇਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਤਾ, ਮੇਤ੍ਤਾਇਚ੍ਚੇਵ ਅਤ੍ਥੋ.
ਸਬ੍ਬਪਾਣਭੂਤਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀਤਿ ਏਤੇਨ ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਰਤਿਯਾ ਸਤ੍ਤਵਸੇਨ ਅਪਰਿਯਨ੍ਤਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਾਣਭੂਤੇਤਿ ਪਾਣਜਾਤੇ. ਅਨੁਕਮ੍ਪਕੋਤਿ ਕਰੁਣਾਯਨਕੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਮੇਤ੍ਤਾ ਕਰੁਣਾਯ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਾਯ ਏਵ ਦਯਾਪਨ੍ਨਤਾਯਾ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਯੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਵਿਰਤਿ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤੇਹਿ ਲਜ੍ਜਾਮੇਤ੍ਤਾਕਰੁਣਾਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਙ੍ਗਿਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਿਟ੍ਠਿਵਟ੍ਟਕਧਮ੍ਮੇਹੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਤ੍ਥਾਹ – ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਂ ਪਹਾਯਾ’’ਤਿ ਏਕਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ, ਨਨੁ ਨਿਰਵਸੇਸਾਨਂ ਪਾਣਾਨਂ ਅਤਿਪਾਤਤੋ ਵਿਰਤਿ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾ? ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਪਾਣਭੂਤਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਪਾਣਭੂਤੇ ਹਿਤੇਨ ਅਨੁਕਮ੍ਪਕੋ’’ਤਿ ਪੁਥੁਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਪਾਣਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞਵਸੇਨ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਦਿਤੋ ਏਕਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ, ਸਬ੍ਬਸਦ੍ਦਸਨ੍ਨਿਧਾਨੇਨ ਪੁਥੁਤ੍ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨਮੇਵਾਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਨਿਦ੍ਦੇਸਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਭੇਦਵਚਨਿਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਬਹੁਵਚਨਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਕਿਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋ – ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਸਂਵਰਸਮਾਦਾਨਂ, ਤਬ੍ਬਿਸੇਸਤੋ ਸਂਵਰਭੇਦੋਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਅਯਂ ਵਚਨਭੇਦੋ ਕਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਵਿਹਰਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਇਰਿਯਾਪਥੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਞ੍ਞੇਨ ਇਰਿਯਾਪਥੇਨ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਹਰਤਿ ਪਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਰਿਯਤਿ ਪਾਲੇਤੀ’’ਤਿ.
ਨ ਕੇਵਲਂ ਕਾਯਵਚੀਪਯੋਗਵਸੇਨ ਆਦਾਨਮੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਆਕਙ੍ਖਪਿਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਵਤ੍ਥੁਵਿਸਯਾਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਚਿਤ੍ਤੇਨਪੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਥੇਨੇਤਿ ਥੇਯ੍ਯਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਥੇਨੋ, ਚੋਰੋ. ਸੁਚਿਭੂਤੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸੁਚਿਭਾਵੋ ਅਧਿਕਾਰਤੋ ਸਦ੍ਦਨ੍ਤਰਸਨ੍ਨਿਧਾਨਤੋ ਚ ਥੇਯ੍ਯਸਂਕਿਲੇਸਵਿਰਮਣਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਥੇਨਤ੍ਤਾਯੇਵ ਸੁਚਿਭੂਤੇਨਾ’’ਤਿ. ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ‘‘ਲਜ੍ਜੀ ਦਯਾਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿਆਦਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਧਿਕਾਰਵਸੇਨ ਪਨ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ ਹਿ ਲਜ੍ਜਾਦਯੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਪਹਾਨਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ, ਏਵਂ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਪਹਾਨਸ੍ਸਪੀਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾਪਿ ਪਾਲ਼ਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਏਸ ਨਯੋ ਇਤੋ ਪਰੇਸੁਪਿ. ਅਥ ਵਾ ਸੁਚਿਭੂਤੇਨਾਤਿ ਏਤੇਨ ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਾਦੀਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮੋ, ਅਹਿਰਿਕਾਦੀਨਞ੍ਚ ਪਹਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ‘‘ਲਜ੍ਜੀ’’ਤਿਆਦਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਅਸੇਟ੍ਠਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਅਸੇਟ੍ਠਾਨਂ ਚਰਿਯਂ, ਅਸੇਟ੍ਠਂ ਵਾ ਚਰਿਯਂ. ਮਿਥੁਨਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਾਕਾਰੇਨ ਸਦਿਸਭੂਤਾਨਂ ਅਯਨ੍ਤਿ ਮਿਥੁਨੋ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਦੁਰਾਚਾਰੋ. ਆਰਾਚਾਰੀ ਮੇਥੁਨਾਤਿ ਏਤੇਨ – ‘‘ਇਧ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਕਚ੍ਚੋ…ਪੇ… ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਮਾਤੁਗਾਮੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦ੍ਵਯਂਦ੍ਵਯਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਉਚ੍ਛਾਦਨਪਰਿਮਦ੍ਦਨਨ੍ਹਾਪਨਸਮ੍ਬਾਹਨਂ ਸਾਦਿਯਤਿ, ਸੋ ਤਦਸ੍ਸਾਦੇਤਿ, ਤਂ ਨਿਕਾਮੇਤਿ, ਤੇਨ ਚ ਵਿਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਅ. ਨਿ. ੭.੫੦) ਵੁਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤਵਿਧਮੇਥੁਨਸਂਯੋਗਾਪਿ ਪਟਿਵਿਰਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਸਚ੍ਚੇਨ ਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਮੇਨ ਵਚੀਸਚ੍ਚੇਨ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਵਚੀਸਚ੍ਚਂ ਸਨ੍ਦਹਤਿ ਅਸਚ੍ਚੇਨ ਅਨਨ੍ਤਰਿਕਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਹਲਿਦ੍ਦਿਰਾਗੋ ਵਿਯ ਨ ਥਿਰਕਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਥਾਯ ਅਨਵਟ੍ਠਿਤਭਾਵੇਨ ਹਲਿਦ੍ਦਿਰਾਗਸਦਿਸਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ. ਪਾਸਾਣਲੇਖਾ ਵਿਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸਦ੍ਧਾ ਅਯਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਸਦ੍ਧਾਯੋ, ਸਦ੍ਧਾਯੋ ਏਵ ਸਦ੍ਧਾਯਿਕੋ ਯਥਾ ‘‘ਵੇਨਯਿਕੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੪੬; ਅ. ਨਿ. ੮.੧੧; ਪਾਰਾ. ੮), ਸਦ੍ਧਾਯ ਵਾ ਅਯਿਤਬ੍ਬੋ ਸਦ੍ਧਾਯਿਕੋ, ਸਦ੍ਧੇਯ੍ਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿਵਿਸਂਵਾਦਨਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਤਾਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੯; ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੪.੧੯੮) ਅਨੁਬਲਪ੍ਪਦਾਤਾ, ਅਨੁਵਤ੍ਤਨਵਸੇਨ ਵਾ ਪਦਾਤਾ. ਕਸ੍ਸ ਪਨ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨਂ ਪਦਾਨਞ੍ਚਾਤਿ? ‘‘ਸਹਿਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਨ੍ਧਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਨ੍ਧਾਨਾਨੁਪ੍ਪਦਾਤਾ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨਵਸੇਨ ਸਨ੍ਧਾਨਸ੍ਸ ਪਦਾਨਂ ਆਧਾਨਂ, ਰਕ੍ਖਣਂ ਵਾ ਦਲ਼੍ਹੀਕਰਣਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਜਨੇ ਸਮਗ੍ਗੇ ਦਿਸ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਆਰਮਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਆਰਾਮੋ, ਰਮਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਆ-ਕਾਰੇਨ ਵਿਨਾਪਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਮਗ੍ਗਰਾਮੋਤਿਪਿ ਪਾਲ਼ਿ, ਅਯਮੇਵੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ.
ਏਤ੍ਥਾਤਿ –
‘‘ਨੇਲਙ੍ਗੋ ਸੇਤਪਚ੍ਛਾਦੋ, ਏਕਾਰੋ ਵਤ੍ਤਤੀ ਰਥੋ;
ਅਨੀਘਂ ਪਸ੍ਸ ਆਯਨ੍ਤਂ, ਛਿਨ੍ਨਸੋਤਂ ਅਬਨ੍ਧਨ’’ਨ੍ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੪੭; ਉਦਾ. ੬੫; ਪੇਟਕੋ. ੨੫;ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੯) –
ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ. ਸੀਲਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ‘‘ਨੇਲਙ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ, ‘‘ਨੇਲਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੀਲਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੪੭; ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੯). ਸੁਕੁਮਾਰਾਤਿ ਅਫਰੁਸਤਾਯ ਮੁਦੁਕਾ. ਪੁਰਸ੍ਸ ਏਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪੁਰ-ਸਦ੍ਦੋ ਤਨ੍ਨਿਵਾਸੀਵਾਚਕੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ ‘‘ਗਾਮੋ ਆਗਤੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੯) ਵਿਯ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਨਗਰਵਾਸੀਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਮਨਂ ਅਪ੍ਪਾਯਤਿ ਵਡ੍ਢੇਤੀਤਿ ਮਨਾਪਾ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਵੁਦ੍ਧਿਕਰਾ’’ਤਿ.
ਕਾਲਵਾਦੀਤਿਆਦਿ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾਪਟਿਵਿਰਤਸ੍ਸ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤਾਪਿ ਹਿ ਵਾਚਾ ਅਯੁਤ੍ਤਕਾਲਪਯੋਗੇਨ ਅਤ੍ਥਾਵਹਾ ਨ ਸਿਯਾਤਿ ਅਨਤ੍ਥਵਿਞ੍ਞਾਪਨਵਾਚਂ ਅਨੁਲੋਮੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਂ ਪਜਹਨ੍ਤੇਨ ਅਕਾਲਵਾਦਿਤਾ ਪਰਿਹਰਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਾਲਵਾਦੀ’’ਤਿ. ਕਾਲੇ ਵਦਨ੍ਤੇਨਪਿ ਉਭਯਾਨਤ੍ਥਸਾਧਨਤੋ ਅਭੂਤਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਭੂਤਵਾਦੀ’’ਤਿ. ਭੂਤਞ੍ਚ ਵਦਨ੍ਤੇਨ ਯਂ ਇਧਲੋਕ-ਪਰਲੋਕ-ਹਿਤਸਮ੍ਪਾਦਕਂ, ਤਦੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਤ੍ਥਵਾਦੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਨ੍ਤੇਨਪਿ ਲੋਕਿਯਧਮ੍ਮਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਮੇਵ ਅਵਤ੍ਵਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾ ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਂਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਵਿਨਯਵਾਦੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਞ੍ਹਿ ਸਂਵਰਵਿਨਯਾਨਂ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਞ੍ਚ ਪਹਾਨਵਿਨਯਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਅਤ੍ਥੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਗਮਹੇਤੁਭਾਵਤੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ. ਏਵਂ ਗੁਣਵਿਸੇਸਯੁਤ੍ਤੋਵ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਦੇਸਨਾਕੋਸਲ੍ਲੇ ਸਤਿ ਸੋਭਤਿ, ਕਿਚ੍ਚਕਰੋ ਚ ਹੋਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨਿਧਾਨਵਤਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਦੇਸਨਾਕੋਸਲ੍ਲਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਕਾਲੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਪੁਚ੍ਛਾਦਿਵਸੇਨ ਹਿ ਓਤਿਣ੍ਣਵਾਚਾਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਏਕਂਸਾਦਿਬ੍ਯਾਕਰਣਵਿਭਾਗਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਠਪਨਾਹੇਤੁਉਦਾਹਰਣਂ ਸਂਸਨ੍ਦਨਾਦਿਂ ਤਂਤਂਕਾਲਾਨੁਰੂਪਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤਿਯਾ ਪਰਿਮਿਤਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਰੂਪਾਯ ਵਿਪੁਲਤਰ-ਗਮ੍ਭੀਰੋਦਾਰ-ਪਰਮਤ੍ਥ-ਵਿਤ੍ਥਾਰਸਙ੍ਗਾਹਿਕਾਯ ਕਥਾਯ ਞਾਣਬਲਾਨੁਰੂਪਂ ਪਰੇ ਯਾਥਾਵਤੋ ਧਮ੍ਮੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਦੇਸਨਾਕੁਸਲੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
੨੯੩. ਏਵਂ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਸਤ੍ਤ ਮੂਲਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਵਿਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਸਤਿਪਿ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਿਪਹਾਨਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਜਾਗਰਿਯਾਨੁਯੋਗਾਦਿਕੇ ਉਤ੍ਤਰਦੇਸਨਾਯਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ਤਂ ਪਰਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ਆਚਾਰਸੀਲਸ੍ਸੇਵ ਵਿਭਜਨਵਸੇਨ ਪਾਲ਼ਿ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਤਦਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘‘ਬੀਜਗਾਮਭੂਤਗਾਮਸਮਾਰਮ੍ਭਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਬੀਜਾਨਂ ਗਾਮੋ ਸਮੂਹੋ ਬੀਜਗਾਮੋ. ਭੂਤਾਨਂ ਜਾਤਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਂ ਰੁਕ੍ਖਗਚ੍ਛਲਤਾਦੀਨਂ ਸਮੂਹੋ ਭੂਤਗਾਮੋ. ਨਨੁ ਚ ਰੁਕ੍ਖਾਦਯੋ ਚਿਤ੍ਤਰਹਿਤਤਾਯ ਨ ਜੀਵਾ, ਚਿਤ੍ਤਰਹਿਤਤਾ ਚ ਪਰਿਪ੍ਫਨ੍ਦਾਭਾਵਤੋ ਛਿਨ੍ਨੇ ਵਿਰੁਹਨਤੋ ਵਿਸਦਿਸਜਾਤਿਕਭਾਵਤੋ ਚਤੁਯੋਨਿਅਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤੋ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਵੁਡ੍ਢਿ ਪਨ ਪਵਾਲ਼ਸਿਲਾਲਵਣਾਨਮ੍ਪਿ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਨ ਤੇਸਂ ਜੀਵਭਾਵੇ ਕਾਰਣਂ, ਵਿਸਯਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚ ਨੇਸਂ ਪਰਿਕਪ੍ਪਨਾਮਤ੍ਤਂ ਸੁਪਨਂ ਵਿਯ ਚਿਞ੍ਚਾਦੇਨਂ, ਤਥਾ ਦੋਹਲ਼ਾਦਯੋ, ਤਤ੍ਥ ਕਸ੍ਮਾ ਬੀਜਗਾਮਭੂਤਗਾਮਸਮਾਰਮ੍ਭਾ ਪਟਿਵਿਰਤਿ ਇਚ੍ਛਿਤਾਤਿ? ਸਮਣਸਾਰੁਪ੍ਪਤੋ ਤਨ੍ਨਿਵਾਸਿਸਤ੍ਤਾਨੁਰਕ੍ਖਣਤੋ ਚ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਜੀਵਸਞ੍ਞਿਨੋ ਹਿ ਮੋਘਪੁਰਿਸ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ (ਪਾਚਿ. ੮੯).
ਮੂਲਮੇਵ ਬੀਜਂ ਮੂਲਬੀਜਂ, ਮੂਲਬੀਜਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿਪਿ ਮੂਲਬੀਜਂ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਫਲ਼ੁਬੀਜਨ੍ਤਿ ਪਬ੍ਬਬੀਜਂ. ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਰਸਮਵਾਯੇ ਸਦਿਸਫਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਸੇਸਕਾਰਣਭਾਵਤੋ ਵਿਰੁਹਣਸਮਤ੍ਥੇ ਸਾਰਫਲੇ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋ ਬੀਜਸਦ੍ਦੋ ਤਦਤ੍ਥਸਂਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਮੂਲਾਦੀਸੁਪਿ ਕੇਸੁਚਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਮੂਲਾਦਿਤੋ ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਏਕੇਨ ਬੀਜ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਬੀਜਬੀਜ’’ਨ੍ਤਿ ‘‘ਰੂਪਰੂਪਂ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੪੪੯), ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੨੭; ੫.੧੬੫; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੧੧) ਚ ਯਥਾ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਬੀਜਗਾਮਭੂਤਗਾਮਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਬੀਜਗਾਮੋ ਏਵ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ? ਨ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਏਵਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਨਨੁ ਅਵੋਚੁਮ੍ਹ – ‘‘ਮੂਲਮੇਵ ਬੀਜਂ ਮੂਲਬੀਜਂ, ਮੂਲਬੀਜਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿਪਿ ਮੂਲਬੀਜ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮੇਨ ਬੀਜਗਾਮੋ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ, ਦੁਤਿਯੇਨ ਭੂਤਗਾਮੋ, ਦੁਵਿਧੋਪੇਸ ਮੂਲਬੀਜਞ੍ਚ ਮੂਲਬੀਜਞ੍ਚ ਮੂਲਬੀਜਨ੍ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ, ਏਕਸੇਸਨਯੇਨ ਵਾ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਪਞ੍ਚਵਿਧਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਨੀਲਤਿਣਰੁਕ੍ਖਾਦਿਕਸ੍ਸਾਤਿ ਅਲ੍ਲਤਿਣਸ੍ਸ ਚੇਵ ਅਲ੍ਲਰੁਕ੍ਖਾਦਿਕਸ੍ਸ ਚ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਓਸਧਿਗਚ੍ਛਲਤਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ.
ਏਕਂ ਭਤ੍ਤਂ ਏਕਭਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਅਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਏਕਭਤ੍ਤਿਕੋ. ਸੋ ਪਨ ਰਤ੍ਤਿਭੋਜਨੇਨਪਿ ਸਿਯਾਤਿ ਤਨ੍ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਆਹ ‘‘ਰਤ੍ਤੂਪਰਤੋ’’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਅਪਰਣ੍ਹਭੋਜੀਪਿ ਸਿਯਾ ਏਕਭਤ੍ਤਿਕੋਤਿ ਤਨ੍ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਵਿਰਤੋ ਵਿਕਾਲਭੋਜਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਰੁਣੁਗ੍ਗਮਨਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕਾ ਅਯਂ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਅਰਿਯਾਨਂ ਆਚਿਣ੍ਣਸਮਾਚਿਣ੍ਣੋ ਭੋਜਨਸ੍ਸ ਕਾਲੋ ਨਾਮ, ਤਦਞ੍ਞੋ ਵਿਕਾਲੋ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਦੁਤਿਯਪਦੇਨ ਰਤ੍ਤਿਭੋਜਨਸ੍ਸ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕੇ ਯਾਵ ਸੂਰਿਯਤ੍ਥਙ੍ਗਮਨਾ ਭੋਜਨਂ ਵਿਕਾਲਭੋਜਨਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
‘‘ਸਬ੍ਬਪਾਪਸ੍ਸ ਅਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੯੦; ਧ. ਪ. ੧੮੩; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੩੦, ੫੦, ੧੧੬, ੧੨੪) ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਰਾਗੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਨਚ੍ਚਾਦਿਦਸ੍ਸਨਂ ਨ ਅਨੁਲੋਮੇਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਅਨਨੁਲੋਮਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਯੋਜਿਯਮਾਨਂ, ਪਰੇਹਿ ਪਯੋਜਾਪਿਯਮਾਨਞ੍ਚ ਨਚ੍ਚਂ ਨਚ੍ਚਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਏਕੇਨੇਵ ਨਚ੍ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਗਹਿਤਂ, ਤਥਾ ਗੀਤਵਾਦਿਤ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਚਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਚ੍ਚਨਨਚ੍ਚਾਪਨਾਦਿਵਸੇਨਾ’’ਤਿ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਗਾਯਨਗਾਯਾਪਨਵਾਦਨਵਾਦਾਪਨਾਨਿ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਸਵਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਵਿਰੂਪੇਕਸੇਸਨਯੇਨ. ਯਥਾਸਕਂ ਵਿਸਯਸ੍ਸ ਆਲੋਚਨਸਭਾਵਤਾਯ ਵਾ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਸਵਨਕਿਰਿਯਾਯਪਿ ਦਸ੍ਸਨਸਙ੍ਖੇਪਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ‘‘ਦਸ੍ਸਨਾ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਹਿ ਨ ਕਞ੍ਚਿ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਵਿਜਾਨਾਤਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਅਭਿਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਅਵਿਸੂਕਭੂਤਸ੍ਸ ਗੀਤਸ੍ਸ ਸਵਨਂ ਕਦਾਚਿ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਸੂਕਭੂਤਾ ਦਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਰਮਤ੍ਥਜੋਤਿਕਾਯਂ ਖੁਦ੍ਦਕਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਖੁ. ਪਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.ਪਚ੍ਛਿਮਪਞ੍ਚਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ) ‘‘ਧਮ੍ਮੂਪਸਂਹਿਤਂ ਗੀਤਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਗੀਤੂਪਸਂਹਿਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ. ਯਂ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਗਨ੍ਥਿਤਂ ਵਾ ਅਗਨ੍ਥਿਤਂ ਵਾ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪੁਪ੍ਫਂ. ਗਨ੍ਧਜਾਤਨ੍ਤਿ ਗਨ੍ਧਜਾਤਿਕਂ. ਤਸ੍ਸਪਿ ‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਪਿਸਿਤਸ੍ਸ ਅਪਿਸਿਤਸ੍ਸਪਿ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਵਿਲੇਪਨਾਦਿ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਉਚ੍ਚਾਤਿ ਉਚ੍ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮਾਨਤ੍ਥਂ ਏਕਂ ਸਦ੍ਦਨ੍ਤਰਂ. ਸੇਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਸਯਨਂ. ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਂ ਮਹਾਸਯਨਞ੍ਚ ਸਮਣਸਾਰੁਪ੍ਪਰਹਿਤਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਮਾਣਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਅਕਪ੍ਪਿਯਤ੍ਥਰਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਆਸਨਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਸਯਨੇਨੇਵ ਸਙ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਆਧਾਰੇ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ ਤਦਾਧਾਰਾ ਕਿਰਿਯਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਵ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਾ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਤਦੁਪਭੋਗਭੂਤਨਿਸਜ੍ਜਾਨਿਪਜ੍ਜਨੇਹਿ ਵਿਰਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਥ ਵਾ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਞ੍ਚ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਞ੍ਚ ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਨ੍ਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਏਕਸੇਸੇਨ ਅਯਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ ਯਥਾ ‘‘ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਸਲ਼ਾਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੨੬; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧; ਉਦਾ. ੧), ਆਸਨਕਿਰਿਯਾਪੁਬ੍ਬਕਤ੍ਤਾ ਵਾ ਸਯਨਕਿਰਿਯਾਯ ਸਯਨਗ੍ਗਹਣੇਨ ਆਸਨਮ੍ਪਿ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਦਾਰੁਮਾਸਕੋਤਿ ਯੇ ਵੋਹਾਰਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਏਵਂਪਕਾਰੇ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਗਾਹਾਪਨੇ ਉਪਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸਾਦਿਯਨੇ ਚ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਨੇਵ ਨਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਨ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਪੇਤਿ, ਨ ਉਪਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਸਾਦਿਯਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਤਿਵਿਧਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਂ ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾਯ ਮਨਸਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਯੇਨ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ, ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਂ ਉਗ੍ਗਹਾਪਨਂ, ਮਨਸਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਂ ਸਾਦਿਯਨਨ੍ਤਿ ਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਨੇਵ ਨਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਆਮਕਧਞ੍ਞਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾਤਿਆਦੀਸੁਪਿ. ਨੀਵਾਰਾਦਿਉਪਧਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸਾਲਿਆਦਿਮੂਲਧਞ੍ਞਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਤ੍ਤਵਿਧਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਵਸਾਨਿ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਅਚ੍ਛਵਸਂ ਮਚ੍ਛਵਸਂ ਸੁਸੁਕਾਵਸਂ ਸੁਕਰਵਸਂ ਗਦ੍ਰਭਵਸ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੨੬੨) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਇਦਂ ਓਦਿਸ੍ਸ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਸ ਪਨ ‘‘ਕਾਲੇ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੨੬੨) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਸਤਿ ਪਚ੍ਚਯੇਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਓਦਿਸ੍ਸ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾ’’ਤਿ.
ਸਰੂਪੇਨ ਵਞ੍ਚਨਂ ਰੂਪਕੂਟਂ, ਪਤਿਰੂਪੇਨ ਵਞ੍ਚਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਙ੍ਗੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਰੀਰਾਵਯਵੇਨ ਵਞ੍ਚਨਂ ਅਙ੍ਗਕੂਟਂ. ਗਹਣਵਸੇਨ ਵਞ੍ਚਨਂ ਗਹਣਕੂਟਂ. ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਞ੍ਚਨਂ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਕੂਟਂ. ਅਕ੍ਕਮਤੀਤਿ ਨਿਪ੍ਪੀਲ਼ੇਤਿ, ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਅਕ੍ਕਮਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.
ਹਦਯਨ੍ਤਿ ਨਾਲ਼ਿਆਦੀਨਂ ਮਾਨਭਾਜਨਾਨਂ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਂ. ਤਿਲਾਦੀਨਂ ਨਾਲ਼ਿਆਦੀਹਿ ਮਿਨਨਕਾਲੇ ਉਸ੍ਸਾਪਿਤਸਿਖਾਯੇਵ ਸਿਖਾ. ਸਿਖਾਭੇਦੋ ਤਸ੍ਸਾਹਾਪਨਂ.
ਕੇਚੀਤਿ ਸਾਰਸਮਾਸਾਚਰਿਯਾ, ਉਤ੍ਤਰਵਿਹਾਰਵਾਸਿਨੋ ਚ. ਵਧੋਤਿ ਮੁਟ੍ਠਿਪਹਾਰਕਸਾਤਾਲ਼ਨਾਦੀਹਿ ਵਿਹੇਸਨਂ, ਵਿਬਾਧਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਹੇਠਨਤ੍ਥੋਪਿ ਹਿ ਵਧ-ਸਦ੍ਦੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਤਾਨਂਵਧਿਤ੍ਵਾ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਰੋਦਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਚਿ. ੮੭੯, ੮੮੧). ਯਥਾ ਹਿ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇ ਸਤਿਪਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤੇਹਿ ਅਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਬ੍ਬਵਤ੍ਥੁਵਿਭਾਗਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਇਤ੍ਥਿਕੁਮਾਰਿਦਾਸਿਦਾਸਾਦਯੋ ਵਿਭਾਗੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਏਵਂ ਪਰਸ੍ਸ ਹਰਣਭਾਵਤੋ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇ ਸਤਿਪਿ ਤੁਲਾਕੂਟਾਦਯੋ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਵਿਸੇਸਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵਿਭਾਗੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਏਵਂ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਪਰਿਯਾਯਸ੍ਸ ਵਧਸ੍ਸ ਪੁਨ ਗਹਣੇ ਪਯੋਜਨਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਤ੍ਥ ਸਯਂਕਾਰੋ, ਇਧ ਪਰਂਕਾਰੋਤਿ ਚ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ‘‘ਕਾਯਵਚੀਪਯੋਗਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਾ ਚੇਤਨਾ ਛਪ੍ਪਯੋਗਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਏਵੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਯੁਤ੍ਤੋ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਵਧੋਤਿ ਮਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਪੋਥਨਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯਾਤਿ ਚ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ ਮਾਰਣ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸਪਿ ਵਿਹਿਂਸਨੇ ਦਿਸ੍ਸਨਤੋ.
੨੯੪. ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਾਨਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਕਾਯਕੁਚ੍ਛਿਪਰਿਹਰਣਮਤ੍ਤਜੋਤਨਾਯਂ ਅਵਿਸੇਸਤੋ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਤਪ੍ਪਯੋਜਨਤਾ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤੇ ਸਬ੍ਬੇਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਤੇਪੀਤਿ ਨਵਪਰਿਕ੍ਖਾਰਿਕਾਦਯੋਪਿ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾਵ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਾਵ. ਨ ਹਿ ਤਤ੍ਥਕੇਨ ਮਹਿਚ੍ਛਤਾ, ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਤਾ ਵਾ ਹੋਤੀਤਿ.
ਚਤੂਸੁ ਦਿਸਾਸੁ ਸੁਖਂ ਵਿਹਰਤਿ, ਤਤੋ ਏਵ ਸੁਖਵਿਹਾਰਟ੍ਠਾਨਭੂਤਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਦਿਸਾ ਅਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਵਾ ਚਾਤੁਦ੍ਦਿਸੋ. ਤਤ੍ਥ ਚਾਯਂ ਸਤ੍ਤੇ ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਵਾ ਭਯੇਨ ਨ ਪਟਿਹਞ੍ਞਤੀਤਿ ਅਪ੍ਪਟਿਘੋ. ਦ੍ਵਾਦਸਵਿਧਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤੋਸਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਸਨ੍ਤੁਸ੍ਸਨਕੋ ਸਨ੍ਤੁਸ੍ਸਮਾਨੋ. ਇਤਰੀਤਰੇਨਾਤਿ ਉਚ੍ਚਾਵਚੇਨ. ਪਰਿਸ੍ਸਯਾਨਂ ਬਾਹਿਰਾਨਂ ਸੀਹਬ੍ਯਗ੍ਘਾਦੀਨਂ, ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਾਨਞ੍ਚ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਂ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤੁਪਦ੍ਦਵਾਨਂ ਅਭਿਭਵਨਤੋ ਪਰਿਸ੍ਸਯਾਨਂ ਸਹਿਤਾ. ਥਦ੍ਧਭਾਵਕਰਭਯਾਭਾਵੇਨ ਅਚ੍ਛਮ੍ਭੀ. ਏਕੋ ਅਸਹਾਯੋ. ਤਤੋ ਏਵ ਖਗ੍ਗਮਿਗਸਿਙ੍ਗਸਦਿਸਤਾਯ ਖਗ੍ਗਵਿਸਾਣਕਪ੍ਪੋ ਚਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਛਿਨ੍ਨਪਕ੍ਖੋ, ਅਸਞ੍ਜਾਤਪਕ੍ਖੋ ਵਾ ਸਕੁਣੋ ਗਨ੍ਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤੀਤਿ ‘‘ਪਕ੍ਖੀ ਸਕੁਣੋ’’ਤਿ ਪਕ੍ਖਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਸਕੁਣੋ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਕ੍ਖਯੁਤ੍ਤੋ ਸਕੁਣੋ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਨਿਧਿਕਾਰਪਰਿਭੋਗੋ ਕਿਞ੍ਚਿ ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ ਸਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਠਪਨਞ੍ਚ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਾਦਿਸੋ ਅਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਰਿਯਨ੍ਤਿ ਅਪੇਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਦੋਸਾ, ਤੇਹਿ ਵਾ ਆਰਕਾਤਿ ਅਰਿਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਰਿਯੇਨਾਤਿ ਨਿਦ੍ਦੋਸੇਨਾ’’ਤਿ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨਿ. ਨਿਦ੍ਦੋਸਸੁਖਨ੍ਤਿ ਨਿਰਾਮਿਸਸੁਖਂ ਕਿਲੇਸਵਜ੍ਜਰਹਿਤਤ੍ਤਾ.
੨੯੫. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਸੀਲਸਂਵਰੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸੇਵ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰੋ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ ਤਦਧਿਟ੍ਠਾਨਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਪਰਿਪਾਲਕਭਾਵਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸੋ ਇਮਿਨਾ ਅਰਿਯੇਨ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ. ਸੇਸਪਦੇਸੂਤਿ ‘‘ਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੀ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਪਦੇਸੁ. ਯਸ੍ਮਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੧੫) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਿਨਿਯਂ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਮਹਾਟੀ. ੧.੧੫) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦਿਗ੍ਗਾਹਪਰਿਵਜ੍ਜਨਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਅਨਵਸਿਤ੍ਤਸੁਖਤਾ ਅਵਿਕਿਣ੍ਣਸੁਖਤਾ ਚਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਾ.
੨੯੬. ਪਚ੍ਚਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਯਪਾਰਿਪੂਰਿਂ. ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋਤਿ ਸੀਲਸਂਵਰੋ ਸਨ੍ਤੋਸੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰੋ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਰਞ੍ਞਵਾਸਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਾਰਾ. ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤੇਹਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਇਸਿਸਿਙ੍ਗਸ੍ਸ ਪਿਤੁਆਦਯੋ ਵਿਯ. ਵਨਚਰਕੇਹੀਤਿ ਵਨਚਰਕਮਾਤੁਗਾਮੇਹਿ. ਭੇਰਵਸਦ੍ਦਂ ਸਾਵੇਨ੍ਤਿ, ਤਾਵਤਾ ਅਪਲਾਯਨ੍ਤਾਨਂ ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਸੀਸਂ…ਪੇ… ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵੀਤਿਕ੍ਕਮਸਙ੍ਖਾਤਂ ਕਾਲ਼ਕਂ ਵਾ. ਮਿਚ੍ਛਾਵਿਤਕ੍ਕਸਙ੍ਖਾਤਂ ਤਿਲਕਂ ਵਾ. ਤਨ੍ਤਿ ਪੀਤਿਂ ਵਿਭੂਤਭਾਵੇਨ ਉਪਟ੍ਠਾਨਤੋ ਖਯਤੋ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋ.
ਵਿਵਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਜਨਵਿਵਿਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸੁਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਾ ਚ ਵਿਵਿਤ੍ਤਤਾ ਨਿਸ੍ਸਦ੍ਦਭਾਵੇਨ ਲਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਪ੍ਪਸਦ੍ਦਂ ਅਪ੍ਪਨਿਗ੍ਘੋਸ’’ਨ੍ਤਿ. ਆਵਸਥਭੂਤਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਵਿਹਰਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਵਿਹਾਰਸੇਨਾਸਨਂ. ਮਸਾਰਕਾਦਿ ਮਞ੍ਚਪੀਠਂ ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬਂ ਭਿਸਿਉਪਧਾਨਞ੍ਚ ਮਞ੍ਚਪੀਠਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤੋ ਮਞ੍ਚਪੀਠਸੇਨਾਸਨਂ. ਚਿਮਿਲਿਕਾਦਿ ਭੂਮਿਯਂ ਸਨ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬਤਾਯ ਸਨ੍ਥਤਸੇਨਾਸਨਂ. ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਾਦਿ ਪਟਿਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਂ ਚਙ੍ਕਮਨਾਦੀਨਂ ਓਕਾਸਭਾਵਤੋ ਓਕਾਸਸੇਨਾਸਨਂ.
‘‘ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਮੇਵ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਭਾਵਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਚ੍ਛਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਇਟ੍ਠਕਛਦਨਾਦਿਨਾ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਰੁਕ੍ਖਸਾਖਾਹਿਪਿ ਨ ਛਨ੍ਨਂ.
ਭਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਤੋਤਿ ਭਤ੍ਤਭੁਞ੍ਜਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਤੋ. ਊਰੁਬਦ੍ਧਾਸਨਨ੍ਤਿ ਊਰੂਨਂ ਅਧੋਬਨ੍ਧਨਵਸੇਨ ਨਿਸਜ੍ਜਂ. ਹੇਟ੍ਠਿਮਕਾਯਸ੍ਸ ਅਨੁਜੁਕਟ੍ਠਪਨਂ ਨਿਸਜ੍ਜਾਵਚਨੇਨੇਵ ਬੋਧਿਤਨ੍ਤਿ. ਉਜੁਂ ਕਾਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਾਯ-ਸਦ੍ਦੋ ਉਪਰਿਮਕਾਯਵਿਸਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਪਰਿਮਂ ਸਰੀਰਂ ਉਜੁਕਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਤਂ ਪਨ ਉਜੁਕਟ੍ਠਪਨਂ ਸਰੂਪਤੋ ਪਯੋਜਨਤੋ ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਟ੍ਠਾਰਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਪਣਮਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਓਣਮਨ੍ਤਿ. ਨ ਪਰਿਪਤਤੀਤਿ ਨ ਵਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਵੀਥਿਂ ਨ ਵਿਲਙ੍ਘੇਤਿ. ਤਤੋ ਏਵ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਵਿਸੇਸਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਫਾਤਿਂ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ. ਮੁਖਸਮੀਪੇਤਿ ਮੁਖਸ੍ਸ ਸਮੀਪੇ ਨਾਸਿਕਗ੍ਗੇ ਵਾ ਉਤ੍ਤਰੋਟ੍ਠੇ ਵਾ. ਇਧ ਪਰਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਭਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮਾਨਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਭਿਮੁਖ’’ਨ੍ਤਿ, ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਪੁਥੁਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤੋ ਨਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂਯੇਵ ਪੁਰਕ੍ਖਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਰੀਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠੋ ‘‘ਪਰਿਣਾਯਿਕਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ੧੬) ਵਿਯ. ਨਿਯ੍ਯਾਨਟ੍ਠੋ ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਨਿਗ੍ਗਮਨਟ੍ਠੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਨਿਯ੍ਯਾਨਸਤਿਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਥਾ ਗਹਿਤਾਸਮ੍ਮੋਸਂ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਸਮ੍ਮੋਸਂ ਸਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਪਰਮਂ ਸਤਿਨੇਪਕ੍ਕਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਂ ਨ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਨ ਸੁਪ੍ਪਹੀਨਤਾ. ਪਹੀਨਤ੍ਤਾਤਿ ਚ ਪਹੀਨਸਦਿਸਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ਝਾਨਸ੍ਸ ਅਨਧਿਗਤਤਾ. ਤਥਾਪਿ ਨਯਿਦਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਯ ਸਭਾਵਤੋ ਵਿਗਤਾਭਿਜ੍ਝਂ, ਅਥ ਖੋ ਭਾਵਨਾਵਸੇਨ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸਦਿਸੇਨਾ’’ਤਿ. ਏਸੇਵ ਨਯੋਤਿ ਯਥਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸਭਾਵੇਨ ਵਿਗਤਾਭਿਜ੍ਝਂ ਅਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਞ੍ਚ, ਨ ਭਾਵਨਾਯ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਤ੍ਤਾ, ਨ ਏਵਮਿਦਂ. ਇਦਂ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵਨਾਯ ਪਰਿਸੋਧਿਤਤ੍ਤਾ ਅਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਂ ਵਿਗਤਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ਅਨੁਦ੍ਧਤਂ ਨਿਬ੍ਬਿਚਿਕਿਚ੍ਛਞ੍ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਂ ਉਭਯਨ੍ਤਿ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਮਾਹ.
੨੯੭. ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਾਤੇਨ੍ਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਂ ਪਾਤਨਞ੍ਚ ਤਾਸਂ ਪਞ੍ਞਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਅਪ੍ਪਦਾਨਮੇਵ. ਇਤਿ ਮਹਗ੍ਗਤਾਨੁਤ੍ਤਰਪਞ੍ਞਾਨਂ ਏਕਚ੍ਚਾਯ ਚ ਪਰਿਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਯ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭੂਤਾ ਨੀਵਰਣਾ ਧਮ੍ਮਾ ਇਤਰਾਯ ਚ ਸਮਤ੍ਥਤਂ ਵਿਹਨਨ੍ਤਿਯੇਵਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਦੁਬ੍ਬਲੀਕਰਣਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਇਦਮ੍ਪਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਨ੍ਤਾਨੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਿਯਮਾਨਂ ਞਾਣਂ ਪਜ੍ਜਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਞਾਣਪਦਂ. ਞਾਣਂ ਵਲ਼ਞ੍ਜੇਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਞਾਣਵਲ਼ਞ੍ਜਂ.
੨੯੯. ਨ ਤਾਵ ਨਿਟ੍ਠਂ ਗਤੋ ਬਾਹਿਰਕਾਨਂ ਞਾਣੇਨ ਅਕ੍ਕਨ੍ਤਟ੍ਠਾਨਾਨਿਪਿ ਸਿਯੁਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣੇ ਮਗ੍ਗਞਾਣਪਦੇ ਕਥਂ ਨ ਨਿਟ੍ਠਙ੍ਗਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤੀਸੁ ਰਤਨੇਸੁ ਨਿਟ੍ਠਂ ਗਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਬੁਦ੍ਧਸੁਬੁਦ੍ਧਤਂ ਧਮ੍ਮਸੁਧਮ੍ਮਤਂ ਸਙ੍ਘਸੁਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਤਞ੍ਚ ਆਰਬ੍ਭ ਞਾਣੇਨ ਨਿਟ੍ਠਂ ਨਿਚ੍ਛਯਂ ਉਪਗਤੋ ਹੋਤਿ. ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਪਠਮਮਗ੍ਗੇਨੇਵ ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਕਙ੍ਖਾ ਵਾ ਵਿਮਤਿ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਤ੍ਥ ਪਨ ਯਥਾ ਪਞ੍ਞਾਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਰਹਤੋ ਸਵਿਸਯੇ ਞਾਣਂ ਸਵਿਸੇਸਂ ਓਗਾਹਤਿ, ਨ ਤਥਾ ਅਨਾਗਾਮਿਆਦੀਨਨ੍ਤਿ ਰਤਨਤ੍ਤਯੇ ਸਾਤਿਸਯਂ ਞਾਣਨਿਚ੍ਛਯਗਮਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਵਸੇਨ ਤਤ੍ਥਨਿਟ੍ਠਾਗਮਨਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਵਿਭਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵਾਤਿ.
ਚੂਲ਼ਹਤ੍ਥਿਪਦੋਪਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.