੮. ਮਧੁਪਿਣ੍ਡਿਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੯੯. ਜਾਤਿਵਨਨ੍ਤਿ ਸਯਂਜਾਤਂ ਵਨਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਰੋਪਿਮ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਏਕੀਭਾਵਤ੍ਥਾਯ, ਪੁਥੁਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤੋ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਨ੍ਤੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਅਲ੍ਲੀਯਾਪਨਤ੍ਥਂ. ਦਣ੍ਡੋ ਪਾਣਿਮ੍ਹਿ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਦਣ੍ਡਪਾਣਿ. ਯਥਾ ਸੋ ‘‘ਦਣ੍ਡਪਾਣੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਯਞ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦਣ੍ਡਵਿਤ੍ਤਤਾਯਾਤਿ ਦਣ੍ਡੇ ਸੋਣ੍ਡਤਾਯ. ਸੋ ਹਿ ਦਣ੍ਡਪਸੁਤੋ ਦਣ੍ਡਸਿਪ੍ਪੇ ਚ ਸੁਕੁਸਲੋ ਤਤ੍ਥ ਪਾਕਟੋ ਪਞ੍ਞਾਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਦਣ੍ਡਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਵ ਵਿਚਰਤਿ. ਜਙ੍ਘਾਕਿਲਮਥਵਿਨੋਦਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਰਾਜਸਭਾਯ ਚਿਰਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਜਙ੍ਘਾਪਰਿਸ੍ਸਮਸ੍ਸ ਅਪਨਯਨਤ੍ਥਂ. ਅਧਿਚ੍ਚਨਿਕ੍ਖਮਨੋਤਿ ਯਾਦਿਚ੍ਛਕਨਿਕ੍ਖਮਨੋ, ਨ ਅਭਿਣ੍ਹਨਿਕ੍ਖਮਨੋ. ਓਲੁਬ੍ਭਾਤਿ ਸਨ੍ਨਿਰੁਮ੍ਭਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ. ਯਥਾ ਸੋ ‘‘ਓਲੁਬ੍ਭਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਗੋਪਾਲਕਦਾਰਕੋ ਵਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੨੦੦. ਵਦਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਵਾਦੋ, ਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਿਂ ਵਾਦੀਤਿ, ਕਿਂ ਦਿਟ੍ਠਿਕੋ’’ਤਿ? ਕਿਮਕ੍ਖਾਯੀਤਿ ਕਿਮਾਚਿਕ੍ਖਕੋ, ਕੀਦਿਸਧਮ੍ਮਕਥੋ? ਅਚਿਤ੍ਤੀਕਾਰੇਨਾਤਿ ਅਨਾਦਰੇਨ. ਤਥਾਪੁਚ੍ਛਨੇ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਨਸ੍ਸਤੇਤਨ੍ਤਿ ਨਸ੍ਸਤੁ ਏਤਂ ਕੁਲਂ.

ਅਤ੍ਥਂ ਨ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥਂ ਚੇ ਏਕਦੇਸੇਨ ਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਪ੍ਫਰਿਤ੍ਵਾਪਿ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯਾਤਿ ਤਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਜਾਨਨਂ ਭਗਵਤਾ ਇਚ੍ਛਿਤਂ. ਵਿਗ੍ਗਾਹਿਕਕਥਨ੍ਤਿ ਵਿਗ੍ਗਹਕਥਂ, ਸਾਰਮ੍ਭਕਥਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਨੁ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਲੋਕੇ ਪੁਥੂ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਨਾਨਾਵਾਦਾ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਤਥਾਗਤੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਨ ਵਿਵਦਤਿ ਵਿਵਾਦਹੇਤੁਕਾਨਂ ਕਾਮਦਿਟ੍ਠਿਜ੍ਝੋਸਾਨਾਨਂ ਮਗ੍ਗੇਨੇਵ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤਿਤਤ੍ਤਾ, ਤਦਭਾਵਤੋ ਪਨ ਲੋਕੋ ਤਥਾਗਤੇਨ ਵਿਵਦਤਿ. ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਯਥਾਭੂਤਵਾਦੀ ਧਮ੍ਮਵਾਦੀਹਿ ਨ ਵਿਵਦਤਿ ਤੇਸਂ ਵਿਵਦਿਤੁਕਾਮਤਾਯ ਏਵ ਅਭਾਵਤੋ, ਅਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਪਨ ਤਿਣਾਯਪਿ ਨਮਞ੍ਞਮਾਨੋ ਤੇਹਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਿਵਦਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਕੇਨਚਿ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਵਿਵਦਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੯੪). ਅਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਪਨ ਅਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਵਿਵਾਦਹੇਤੁਕਤ੍ਤਾ ਵਿਵਦਤੇਵ. ਤਥਾ ਚਾਹ ‘‘ਅਧਮ੍ਮਵਾਦੀਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਵਦਤੀ’’ਤਿ.

ਯਥਾ ਚ ਪਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਥਾ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਯਥਾ ਚ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਹੋਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੩.੧੨੨) ਵਿਯ ਕਾਰਣਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨਾ’’ਤਿ. ਕਾਰਣਾਕਾਰੋ ਵਾ ਇਧ ਯਥਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਪਨ ਅਤ੍ਥਤੋ ਕਾਰਣਮੇਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨਾ’’ਤਿ. ‘‘ਇਦਂ ਕਥਂ ਇਦਂ ਕਥਂ’’ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਕਥਂਕਥਾ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ. ਸਾ ਯਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥਿ, ਸੋ ਅਕਥਂਕਥੀ, ਤਂ ਅਕਥਂਕਥਿਂ. ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਭਗਵਤਾ ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗੇਨੇਵ ਛਿਨ੍ਨਂ, ਹਤ੍ਥਪਾਦਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗੇਨ ਆਵੇਣਿਕਧਮ੍ਮਾਧਿਗਮਤੋ. ਅਪਰਾਪਰਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਭਵੋ ‘‘ਭਵਾਭਵੋ’’ਤਿ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਬ੍ਭਵੇ’’ਤਿ. ਸਂਵਰਾਸਂਵਰੋ ਫਲਾਫਲਂ ਵਿਯ ਖੁਦ੍ਦਕਮਹਨ੍ਤੋ ਭਵੋ ‘‘ਭਵਾਭਵੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਹੀਨਪਣੀਤੇ ਵਾ ਭਵੇ’’ਤਿ. ਭਵੋ ਵੁਡ੍ਢਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ‘‘ਅਭਵੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਅਸੇਕ੍ਖਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੧.ਤਿਕਮਾਤਿਕਾ). ਕਿਲੇਸਸਞ੍ਞਾਤਿ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾਦਿਕੇ ਵਦਤਿ. ਕਿਲੇਸਾ ਏਵ ਵਾ ਸਞ੍ਞਾਨਾਮੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਞ੍ਞਾ ਪਹਾਯ ਅਮਤਂ ਏਵ ਪਾਪੁਣਾਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਖੀਣਾਸਵਭਾਵਂ ਦੀਪੇਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾਵ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੀਤਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵਿਭਾਵਿਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਕੀਲ਼ਾਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਚੇਵ ਕੀਲ਼ਾਪੇਤ੍ਵਾ ਚ, ਨੀਹਰਣਵਸੇਨ ਵਾ ਕੀਲ਼ਾਪੇਤ੍ਵਾ. ਤਿਵਿਸਾਖਨ੍ਤਿ ਤਿਭਙ੍ਗਭਾਕੁਟਿ ਵਿਯ ਨਲਾਟੇ ਜਾਤਤ੍ਤਾ ਨਲਾਟਿਕਂ.

੨੦੧. ਕਿਨ੍ਤਿ ਨੁ ਖੋਤਿ ਕਿਂ ਕਾਰਣੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਉਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਯਤੋਨਿਦਾਨਨ੍ਤਿ ਯਂਨਿਦਾਨਂ, ਯਂਕਾਰਣਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਪੁਰਿਮਪਦੇ ਹਿ ਵਿਭਤ੍ਤਿ ਅਲੋਪਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਛਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰਾਯਤਨਾਦਿਨਿਦਾਨਨ੍ਤਿ ਅਯਮੇਵ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਙ੍ਖਾਯਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਾਭਾਵੇਨ ਞਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਸਙ੍ਖਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਤਿ ਕੋਟ੍ਠਾਸਾ’’ਤਿ. ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਮਾਨੋਪਿ ਪਪਞ੍ਚੋ, ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਸਭਾਵੇ ਏਵ ਪਨ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠਿਪਪਞ੍ਚਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਉਦ੍ਧਂ ਉਦ੍ਧਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਮਰਿਯਾਦਤ੍ਥੋ ਹਿ ਅਯਮਾਕਾਰੋ, ਤੇਨ ਚ ਯੋਗੇਨ ਪੁਰਿਸਨ੍ਤਿ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ ਯਥਾ ‘‘ਤਥਾਗਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਦ੍ਵੇ ਵਿਤਕ੍ਕਾ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਇਤਿਵੁ. ੩੮). ਤਣ੍ਹਾਦਯੋ ਚ ਯਥਾਸਕਂ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਂ ਅਵਿਲਙ੍ਘਨ੍ਤਿਯੋ ਆਸੇਵਨਵਸੇਨ ਉਪਰੂਪਰਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਤਾ ‘‘ਪਪਞ੍ਚਸਙ੍ਖਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ.

ਕਾਰਣੇਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯੇ. ਏਕਾਯਤਨਮ੍ਪਿ …ਪੇ… ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦਿ ਏਕਮ੍ਪਿ ਆਯਤਨਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਂ ਅਭਿਵਦਿਤਬ੍ਬਂ ਅਜ੍ਝੋਸਿਤਬ੍ਬਞ੍ਚ ਨਤ੍ਥਿ ਚੇ, ਨਨੁ ਨਤ੍ਥਿ ਏਵ, ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਚੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਪ੍ਪਹੀਨਾਭਿਨਨ੍ਦਨਾਭਿਵਦਨਅਜ੍ਝੋਸਾਨਾਨਂ ਪਨ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰਾਨਿ ਆਯਤਨਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇਸਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵਤ੍ਤੁ, ਪਹੀਨਾਭਿਨਨ੍ਦਨਾਦੀਨਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਥਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਚੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਹਂ ਮਮਨ੍ਤਿ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਾਭਿਨਨ੍ਦਨਾਯ ‘‘ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਭਿਨਨ੍ਦਨਾਯ ‘‘ਮਮ’’ਨ੍ਤਿ ਰੋਚੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਭਿਵਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਭਿਨਿਵਿਸਨਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਵਸੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਹਂ ਮਮਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਜ੍ਝੋਸਿਤ੍ਵਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿ ਤਣ੍ਹਾ ਵਤ੍ਥੁਂ ਅਨੁਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਗਾਹਦ੍ਵਯਂ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਂ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਗਿਲਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਏਤੇਨਾਤਿ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਚੇ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨੇਨ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਆਯਤਨੇਸੁ. ਤਣ੍ਹਾਦੀਨਂ ਅਵਤ੍ਥੁਭਾਵਦਸ੍ਸਨਮੁਖੇਨ ਤਣ੍ਹਾਦੀਨਂਯੇਵ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਕਿਲੇਸਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਕਥਿਤਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਏਸੇਵਨ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿ, ਅਯਮੇਵ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਾਦੀਨਂ ਨਤ੍ਥਿਭਾਵਕਰੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਤਪ੍ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਭੂਤਂ ਫਲਂ, ਤਂਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਰਾਗਾਨੁਸਯਾਦੀਨਂ ਅਨ੍ਤੋ ਅਵਸਾਨਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਯਂ …ਪੇ… ਅਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਏਸੇਵਨ੍ਤੋ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯਾਨਂ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਸਬ੍ਬਪਦੇਸੁ.

ਆਦਿਯਤੀਤਿ ਪਹਾਰਦਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਗਯ੍ਹਤਿ. ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਕਲਹਨ੍ਤਿ ਭਣ੍ਡਨਾਦਿਮਤ੍ਤੇ ਅਟ੍ਠਤ੍ਵਾ ਮੁਖਸਤ੍ਤੀਹਿ ਵਿਤੁਦਨਾਦਿਵਸੇਨ ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਕਲਹਂ. ਯਾਯ ਕਰੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਵਿਰੁਦ੍ਧਗ੍ਗਾਹਵਸੇਨ ਨਾਨਾਗਾਹਮਤ੍ਤਂ, ਤਥਾ ਵਿਰੁਦ੍ਧਵਾਦਵਸੇਨ ਨਾਨਾਵਾਦਮਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਗਰੁਕਾਤਬ੍ਬੇਸੁਪਿ ਗਾਰਵਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੁਵਂ ਤੁਵ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਂ ਸਾਰਮ੍ਭਕਥਂ, ਯਾਯ ਚੇਤਨਾਯ ਯਂ ਕਰੋਤਿ, ਸਾ ਤੁਵਂ ਤੁਵਂ. ਨਿਸ੍ਸਾਯਾਤਿ ਪਟਿਚ੍ਚ, ਨਿਸ੍ਸਯਾਦਿਪਚ੍ਚਯੇ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਤਾ ਤਾਵ ਆਯਤਨਾਨਂ ਹੋਤੁ ਤਬ੍ਭਾਵੇ ਭਾਵਤੋ, ਨਿਰੋਧਨਿਮਿਤ੍ਤਤਾ ਪਨ ਕਥਂ. ਨ ਹੇਤ੍ਥ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਲੋਕਿਯਾਨਂਯੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਨਿਰੁਜ੍ਝਮਾਨਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਨਾਮਮਤ੍ਤੇਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਤ੍ਥੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰੇਨ ਸਾਧੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸ੍ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਤਤ੍ਥ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਪਞ੍ਹੇਨਾਤਿ ਮਹਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ. ਸੋ ਹਿ ‘‘ਕਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਹੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਨਨੁ ਤਤ੍ਥ ਤਣ੍ਹਾਯ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਨਿਰੋਧਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਾਨਨ੍ਤਿ ਈਦਿਸੀ ਚੋਦਨਾ ਅਨਵਕਾਸਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਥੇਵ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਲਦ੍ਧਵੋਹਾਰੇਤਿ ਇਮਿਨਾ ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਤਾਯ ਅਨ੍ਤੋਤਿ ਸਮਞ੍ਞਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਤੇਨੇਵ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਾਦੀਨਂ ਅਭਾਵੋਤਿ ਚ ਇਦਂ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਕਥਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਵਿਨਿਸ੍ਸਟੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨਿਰੋਧਸਮ੍ਭਵੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਞ੍ਹਿ ਯਤ੍ਥ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਤਤ੍ਥ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਯ੍ਵਾਯਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਨਿਰੋਧਵੋਹਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸ੍ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ ਨਿਰੋਧਪਞ੍ਹੇਨ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬੋ. ਨ ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਅਥ ਖੋ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਏਵਾਤਿ.

੨੦੩. ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਨ੍ਤਿ ਏਵਂਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨਕਂ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ ਇਦਂ ਮਮ ਅਜ੍ਝੇਸਨਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਈਦਿਸਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਜਾਨਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੩.੧੦.੧੧੩-੧੧੬) ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣੇਨ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਂ ਜਾਨਾਤਿ. ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਹਿ ਅਵਿਸੇਸਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚ ‘‘ਜਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਿਰਵਸੇਸਂ ਞੇਯ੍ਯਜਾਤਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਤਬ੍ਬਿਸਯਾਯ ਜਾਨਨਕਿਰਿਯਾਯ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਮੇਵ ਕਰਣਂ ਭਵਿਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਪਕਰਣਵਸੇਨ ‘‘ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਸਦ੍ਦਨ੍ਤਰਸਨ੍ਨਿਧਾਨੇਨ ਚਾਯਮਤ੍ਥੋ ਵਿਭਾਵੇਤਬ੍ਬੋ. ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਮੇਵ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁ-ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁ-ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁ-ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁ-ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੁ-ਸਙ੍ਖਾਤੇਹਿ ਞਾਣਚਕ੍ਖੂਹਿ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਏਵ. ਅਥ ਵਾ ਜਾਨਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਯਥਾ ਅਞ੍ਞੇ ਸਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾ ਕਾਮਰੂਪਪਰਿਞ੍ਞਾਵਾਦਿਨੋ ਜਾਨਨ੍ਤਾਪਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਸੇਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਨ ਏਵਂ ਭਗਵਾ. ਭਗਵਾ ਪਨ ਪਹੀਨਵਿਪਲ੍ਲਾਸਤ੍ਤਾ ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਜਾਨਾਤਿ ਏਵ, ਦਿਟ੍ਠਿਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਚ ਅਭਾਵਾ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਪਸ੍ਸਤਿਯੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦਸ੍ਸਨਪਰਿਣਾਯਕਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਯਥਾ ਚਕ੍ਖੁ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਪਰਿਣੇਤਿ, ਏਵਂ ਲੋਕਸ੍ਸ ਯਾਥਾਵਦਸ੍ਸਨਸਾਧਨਤੋ ਦਸ੍ਸਨਕਿਚ੍ਚਪਰਿਣਾਯਕਟ੍ਠੇਨ ਚਕ੍ਖੁਭੂਤੋ, ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਮਯਤ੍ਤਾ ਵਾ ਸਯਮ੍ਭੁਞਾਣੇਨ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਂ ਭੂਤੋ ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਵਾ ਚਕ੍ਖੁਭੂਤੋ. ਞਾਣਭੂਤੋਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਚ ਏਵਮੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਧਮ੍ਮਾ ਵਾ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਾ ਤੇਹਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਲੋਕਸ੍ਸ ਚ ਤਦੁਪ੍ਪਾਦਨਤੋ, ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਂ ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਧਮ੍ਮਭੂਤੋ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਮਗ੍ਗੋ ਤੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਲੋਕਸ੍ਸ ਚ ਤਦੁਪ੍ਪਾਦਨਤ੍ਤਾ, ਤਞ੍ਚ ਸਯਮ੍ਭੁਞਾਣੇਨ ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤੋ. ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਂ ਵਦਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਾ. ਚਿਰਂ ਸਚ੍ਚਪਟਿਵੇਧਂ ਪਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਵਦਤੀਤਿ ਪਵਤ੍ਤਾ. ਅਤ੍ਥਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾਦਿਅਤ੍ਥਂ ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਪੀਲ਼ਨਾਦਿਅਤ੍ਥਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ. ਪਰਮਤ੍ਥਂ ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਾਪਯਿਤਾ, ਅਮਤਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਂ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੋ ਅਮਤਂ ਦਦਾਤੀਤਿ ਅਮਤਸ੍ਸ ਦਾਤਾ. ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਦਾਯਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਮੀ.

੨੦੪. ਸੋ ਵਾ ਉਦ੍ਦੇਸੋ ਅਤ੍ਤਨੋਪਿ ਹੋਤੀਤਿ ਥੇਰੋ ‘‘ਯਂ ਖੋ ਨੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਬ੍ਬਲੋਕਸਾਧਾਰਣਾ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਦੇਸਨਾਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਯੇਹਿ ਦ੍ਵਾਰਾਰਮ੍ਮਣੇਹਿ ਪੁਰਿਸਂ ਪਪਞ੍ਚਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ, ਤਾਨਿ ਤਾਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਪਪਞ੍ਚਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਯੇਨ ਸਲ਼ਾਯਤਨਵਿਭਙ੍ਗੇਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵੇਨਾਤਿ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ. ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੋ ਚ ਪਸਾਦਚਕ੍ਖੁਯੇਵ ਹੋਤਿ, ਨ ਚੁਦ੍ਦਸਸਮ੍ਭਾਰਂ, ਚਤੁਚਤ੍ਤਾਲੀਸਸਮ੍ਭਾਰਂ ਵਾ ਸਸਮ੍ਭਾਰਚਕ੍ਖੁਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਪਸਾਦਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਨਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ. ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋ ਚ ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕਰੂਪੇਸੁ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕਰੂਪੇ ਚ ਪਟਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿ.

ਏਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁ ਏਕਮ੍ਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਪਨ ਅਨੇਕਮੇਵ ਸਂਹਤਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵੇਨ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਪਸਾਦਞ੍ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਨ ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕਰੂਪੇ ਚਾ’’ਤਿ ਵਚਨਭੇਦੋ ਕਤੋ. ਕਿਂ ਪਨ ਕਾਰਣਂ ਚਕ੍ਖੁ ਏਕਮ੍ਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਰੂਪਂ ਪਨ ਅਨੇਕਮੇਵਾਤਿ? ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਵਿਸੇਸਤੋ. ਚਕ੍ਖੁ ਹਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਪੁਰੇਜਾਤਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵੇਨੇਵ ਹੋਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਤਸ੍ਸ ਭਾਵਤੋ, ਅਸਤਿ ਅਭਾਵਤੋ, ਯਤੋ ਤਂ ਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੇਹਿਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਤਾ ਚਸ੍ਸ ਨ ਏਕਦੇਸੇਨ ਅਲ੍ਲੀਯਨਵਸੇਨ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ ਅਰੂਪਭਾਵਤੋ. ਅਥ ਖੋ ਗਰੁਰਾਜਾਦੀਸੁ ਸਿਸ੍ਸਰਾਜਪੁਰਿਸਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ, ਇਤਰੇ ਪਨ ਪਚ੍ਚਯਾ ਤੇਨ ਤੇਨ ਵਿਸੇਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਸਚਾਯਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਨ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਏਕਮ੍ਪਿ ਚਕ੍ਖੁ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚਾਵੁਸੋ, ਪਟਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿ ਏਕਵਚਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਰੂਪਂ ਪਨ ਯਦਿਪਿ ਚਕ੍ਖੁ ਵਿਯ ਪੁਰੇਜਾਤਅਤ੍ਥਿ-ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ ਪੁਰੇਤਰਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਕ੍ਖਣੇ ਏਵ ਉਪਕਾਰਕਤ੍ਤਾ ਤਥਾਪਿ ਅਨੇਕਮੇਵ ਸਂਹਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵਤੋ. ਯਞ੍ਹਿ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਂ ਸਭਾਵਭੂਤਂ, ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਾਕਾਰਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਦਞ੍ਞੇਸਞ੍ਚ ਸਤਿਪਿ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇ ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਸਾਰਮ੍ਮਣਸਭਾਵਤਾਯ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਨਾਲਮ੍ਭਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਸ੍ਸ ਓਲੁਬ੍ਭਪਵਤ੍ਤਿਕਾਰਣਭਾਵੇਨ ਆਲਮ੍ਬਨੀਯਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਸ ਯਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ਤਥਾ ਸਭਾਵੂਪਲਦ੍ਧਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਲਾਭੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਰੂਪਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਤਸ੍ਸ ਸਭਾਵਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤਮੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਸਾ ਚਸ੍ਸ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਧੀਨਵੁਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਸਭਾਵੂਪਲਦ੍ਧਿ ਨ ਏਕਦ੍ਵਿਕਲਾਪਗਤਵਣ੍ਣਵਸੇਨ ਹੋਤਿ, ਨਾਪਿ ਕਤਿਪਯਕਲਾਪਗਤਵਣ੍ਣਵਸੇਨ, ਅਥ ਖੋ ਆਭੋਗਾਨੁਰੂਪਂ ਆਪਾਥਗਤਵਣ੍ਣਵਸੇਨਾਤਿ ਅਨੇਕਮੇਵ ਰੂਪਂ ਸਂਹਚ੍ਚਕਾਰਿਤਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਰੂਪੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਬਹੁਵਚਨਵਸੇਨਾਹ.

ਯਂ ਪਨ ਪਟ੍ਠਾਨੇ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੨ ਪਚ੍ਚਯਨਿਦ੍ਦੇਸ) ‘‘ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਯਾਦਿਸਂ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਾਦਿਸਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੀਦਿਸਂ ਪਨ ਤਨ੍ਤਿ? ਸਮੁਦਿਤਨ੍ਤਿ ਪਾਕਟੋਯਮਤ੍ਥੋ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਯਦੇਕੇ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਆਯਤਨਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਯੋ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਵਿਸਯਾ, ਨ ਦ੍ਰਬ੍ਯਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨਾ’’ਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਸੁਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਨ ਚੇਤ੍ਥ ਸਮੁਦਾਯਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਆਸਙ੍ਕਿਤਬ੍ਬਾ ਸਮੁਦਾਯਾਭੋਗਸ੍ਸੇਵ ਅਭਾਵਤੋ, ਸਮੁਦਿਤਾ ਪਨ ਵਣ੍ਣਧਮ੍ਮਾ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕਥਂ ਪਨ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਅਸਮਤ੍ਥਾ ਸਮੁਦਿਤਾ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਨ ਹਿ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਦਟ੍ਠੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਾ ਅਨ੍ਧਾ ਸਮੁਦਿਤਾ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ? ਨਯਿਦਮੇਕਨ੍ਤਿਕਂ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਾਨਮ੍ਪਿ ਸਿਵਿਕਾਵਹਨਾਦੀਸੁ ਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਕੇਸਾਦੀਨਞ੍ਚ ਯਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਠਿਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਵਣ੍ਣਂ ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਠਾਨੇ ਸਮੁਦਿਤਾਨਂ ਤਂ ਗਹੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਭਿਯ੍ਯੋਪਿ ਤੇਸਂ ਸਂਹਚ੍ਚਕਾਰਿਤਾ ਪਰਿਬ੍ਯਤ੍ਤਾ. ਏਤੇਨ ਕਿਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਰਮਾਣੁਰੂਪਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ, ਉਦਾਹੁ ਤਂਸਮੁਦਾਯੋਤਿਆਦਿਕਾ ਚੋਦਨਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ‘‘ਸੋਤਞ੍ਚ, ਆਵੁਸੋ, ਪਟਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨਾਮਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਨਿਸ੍ਸਿਤਰੂਪਵਿਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨਾਮ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.

ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਙ੍ਗਤਿਯਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁ, ਰੂਪਂ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਇਮੇਸਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਙ੍ਗਤਿਯਾ ਸਮੋਧਾਨੇਨ. ਫਸ੍ਸੋ ਨਾਮਾਤਿ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮੋਪਿ ਸਮਾਨੋ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਫੁਸਨਾਕਾਰੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਫੁਸਨਲਕ੍ਖਣੋ ਫਸ੍ਸੋ ਨਾਮ ਧਮ੍ਮੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਸਹਜਾਤਾਦਿਵਸੇਨਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਯ ਸਹਜਾਤਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਦਿਵਸੇਨ, ਅਨਨ੍ਤਰਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਾਦਿਵਸੇਨ, ਇਤਰਾਯ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋ ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸਕਾਰਣਾ ਵੇਦਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਨੁਭਵਨਸਮਕਾਲਮੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਸਞ੍ਜਾਨਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਤਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਯਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਵੇਦੇਤਿ, ਤਦੇਵ ਸਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ ਤਦਨੁਸਾਰੇਨ ਪਨ ਅਪਰਾਪਰੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਵੇਦਨਾਦੀਨਂ ਗਹਣੇ ਸਤਿ, ਯਨ੍ਤਿ ਵਾ ਕਾਰਣਵਚਨਂ, ਯਸ੍ਮਾ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਵੇਦੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨ ਹਿ ਅਸਤਿ ਵੇਦਯਿਤੇ ਕਦਾਚਿ ਸਞ੍ਞੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਿ. ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸਞ੍ਞਾਯ ਹਿ ਯਥਾਸਞ੍ਞਾਤਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ, ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਵਿਤਕ੍ਕਵਸੇਨ ਪਰਿਕਪ੍ਪੇਤਿ, ਯਥਾਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਞ੍ਚ ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਤਣ੍ਹਾਮਾਨਮਞ੍ਞਨਾਹਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨੋ ਪਪਞ੍ਚੇਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਪਥਵਿਂ ਪਥਵਿਤੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾ’’ਤਿ, ‘‘ਪਥਵਿਂ ਪਥਵਿਤੋ ਸਞ੍ਞਤ੍ਵਾ ਪਥਵਿਂ ਮਞ੍ਞਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨), ‘‘ਤਕ੍ਕਞ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਪਕਪ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾ, ਸਚ੍ਚਂ ਮੁਸਾਤਿ ਦ੍ਵਯਧਮ੍ਮਮਾਹੂ’’ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੮੯੨; ਮਹਾਨਿ. ੧੨੧) ਚ. ਬਲਪ੍ਪਤ੍ਤਪਪਞ੍ਚਵਸੇਨੇਵਾਯਮਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ ਕਤਾ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਪਰਿਦੁਬ੍ਬਲਵਸੇਨ.

ਚਕ੍ਖੁਰੂਪਾਦੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹੀਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਫਸ੍ਸਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਵਿਤਕ੍ਕੇਹਿ ਕਾਰਣਭੂਤੇਹਿ. ਅਕਾਰਣਭੂਤਾਨਮ੍ਪਿ ਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ ਕਾਰਣਗ੍ਗਹਣਂ. ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਾ ਹਿ ਤੇ ਅਕਾਰਣਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਕਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਤੀਹਿਪਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਹਿ ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਵਤ੍ਥੁਕਂ. ਅਭਿਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਨ੍ਤਿ. ਸਹਜਾਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਅਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੋ’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ ਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾ ਅਸਹਜਾਤਾਪਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ. ਯਦਿ ਏਵਨ੍ਤਿ ‘‘ਪਪਞ੍ਚੇਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਦਿ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਜਵਨਸਹਜਾਤਾ ਪਪਞ੍ਚਸਙ੍ਖਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਤਾਸਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਿਸਯਤ੍ਤਾ, ਕਸ੍ਮਾ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਚੋਦੇਤਿ. ਇਤਰੋ ‘‘ਤਥਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਰਿਹਰਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਥਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋਤਿ ਯਥਾ ਵਤ੍ਤਮਾਨਕਾਲੇ, ਏਵਂ ਅਤੀਤਕਾਲੇ ਅਨਾਗਤਕਾਲੇ ਚ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ ਪਪਞ੍ਚਸਙ੍ਖਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਂ, ਨ ਅਤੀਤੇਸੁ, ਅਨਾਗਤੇਸੁ ਵਾ ਚਕ੍ਖੁਰੂਪੇਸੁ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰਿਕਾਨਂ ਤਾਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ.

ਮਨਞ੍ਜਾਵੁਸੋ, ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦੁਵਿਧਂ ਮਨਂ ਕੇਵਲਂ ਭਵਙ੍ਗਂ, ਸਾਵਜ੍ਜਨਂ ਵਾ. ਦੁਵਿਧਾ ਹਿ ਕਥਾ. ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦ੍ਵਾਰਕਥਾਯਂ ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਚਲਿਤਂ ਭਵਙ੍ਗਂ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਂ ਨਾਮ, ਚਕ੍ਖਾਦਿ ਵਿਯ ਰੂਪਾਦਿਨਾ ਯੇਨ ਤਂ ਘਟ੍ਟਿਤਂ ਤਤ੍ਥ ਉਪਰਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦ੍ਵਾਰਭਾਵਤੋ. ਪਚ੍ਚਯਕਥਾਯਂ ਸਾਵਜ੍ਜਨਭਵਙ੍ਗਂ, ‘‘ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਅਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਹਿ ਸਾਵਜ੍ਜਨਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਇਚ੍ਛਿਤੋ, ਨ ਭਵਙ੍ਗਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਨਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਮਨਨ੍ਤਿ ਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੇਸੁ ਏਵ ਕਿਲੇਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਕੇਚਿ, ਤਦਯੁਤ੍ਤਂ ਤਦੁਪਾਦਾਨਾਯਪਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਤਾਯ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਇਧ ਪਨ ਤੇਭੂਮਕਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ. ਏਵਞ੍ਚੇਤਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਾ ਨਾਮ ਸਿਯੁਂ. ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦ੍ਵਾਰਕਥਾਯਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿ ਵਿਯ ਆਵਜ੍ਜਨਮ੍ਪਿ ਦ੍ਵਾਰਪਕ੍ਖਿਕਮੇਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਆਵਜ੍ਜਨਂ ਵਾ’’ਤਿ. ਪਚ੍ਚਯਕਥਾਯਂ ਪਨ ਆਵਜ੍ਜਨਂ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਜਵਨਂ ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਯਦ੍ਵਯੇ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਹਜਾਤਵਿਭਾਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਆਵਜ੍ਜਨੇ ਗਹਿਤੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੁਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਯੁਤ੍ਤਮੇਵ.

ਸੋ ਯਾਵ ਨ ਪਚ੍ਚਯਪਟਿਵੇਧੋ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਤਾਵ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮੁਖੇਨੇਵ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾ ਪਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਅਪਞ੍ਞਾਪਨੇਤਿ ਆਹ ‘‘ਫਸ੍ਸੋ ਨਾਮ ਏਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਪੇਸ੍ਸਤੀਤਿ ਪਞ੍ਞਪੇਤ੍ਵਾ ਤਬ੍ਬਿਸਯਦਸ੍ਸਨਂ ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸ੍ਸਤਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਇਦਂ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਚਕ੍ਖੁਆਦਿਕੇ ਪਚ੍ਚਯੇ ਸਤਿ ਇਦਂ ਫਸ੍ਸਾਦਿਕਂ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ. ਦ੍ਵਾਦਸਾਯਤਨਵਸੇਨਾਤਿ ਦ੍ਵਾਦਸਨ੍ਨਂ ਆਯਤਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਆਗਤੇਨ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਨਯਵਸੇਨ. ਦ੍ਵਾਦਸਾਯਤਨਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਸੇਨਾਤਿ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਸਤਿ ਇਦਂ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾਭਾਵਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਭਾਵਦਸ੍ਸਨਕ੍ਕਮੇ ਦ੍ਵਾਦਸਨ੍ਨਂ ਆਯਤਨਾਨਂ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਸੇਨ.

ਸਾਵਕੇਨ ਪਞ੍ਹੋ ਕਥਿਤੋਤਿ ਅਯਂ ਪਞ੍ਹੋ ਸਾਵਕੇਨ ਕਥਿਤੋ, ਇਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨ ਮਾ ਨਿਕ੍ਕਙ੍ਖਾ ਅਹੁਵਤ੍ਥ. ਅਥ ਵਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਵਿਭਜਨ੍ਤੇਨ ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪਿਤੇਨ ਮਹਾਸਾਵਕੇਨ ਪਞ੍ਹੋ ਕਥਿਤੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਹੇ ਮਾ ਨਿਕ੍ਕਙ੍ਖਾ ਅਹੁਵਤ੍ਥ, ਹੇਰਞ੍ਞਿਕੇ ਸਤਿ ਕਹਾਪਣਂ ਸਯਂ ਨਿਚ੍ਛਿਨਨ੍ਤਾ ਵਿਯ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਏਵ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨਿਕ੍ਕਙ੍ਖਾ ਹੋਥ.

੨੦੫. ਆਕਰੋਨ੍ਤਿ ਫਲਂ ਤਾਯ ਤਾਯ ਮਰਿਯਾਦਾਯ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤੀਤਿ ਆਕਾਰਾ, ਕਾਰਣਾਨਿ. ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਕਾਰਣੇਹੀਤਿ ਛਨ੍ਨਂ ਦ੍ਵਾਰਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਪਪਞ੍ਚਕਾਰਣਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਯਦਿਪਿ ਯਤ੍ਤਕੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਯਂ ਫਲਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਤੇਸਂ ਸਮੁਦਿਤਾਨਂਯੇਵ ਕਾਰਣਭਾਵੋ ਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾਵ ਫਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ, ਤਥਾਪਿ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਤਸ੍ਸ ਕਾਰਣਮੇਵਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਕਾਰਣੇਹੀ’’ਤਿ. ਪਦੇਹੀਤਿ ਨਾਮਾਦਿਪਦੇਹਿ ਚੇਵ ਤਂਸਮੁਦਾਯਭੂਤੇਹਿ ਵਾਕ੍ਯੇਹਿ ਚ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਕ੍ਖਰਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨੇਹੀ’’ਤਿ. ਅਕ੍ਖਰਾਨਿਯੇਵ ਹਿ ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਯਥਾਵਚ੍ਚਂ ਪਦਵਾਕ੍ਯਭਾਵੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਹੀਤਿ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਭਿਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਞ੍ਞਿਤੇਹਿ ਵਣ੍ਣੇਹਿ. ਤਾਨਿ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਪਰਿਯਾਯਸ੍ਸ ਅਕ੍ਖਰਣਤੋ ‘‘ਅਕ੍ਖਰਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਹ ‘‘ਅਕ੍ਖਰੇਹੀ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਇਮੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਇਮੇਹਿ ਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਹਿ ਪਪਞ੍ਚਸਮੁਦਾਚਾਰਸ੍ਸ ਵਟ੍ਟਸ੍ਸ ਚ ਵਿਵਟ੍ਟਸ੍ਸ ਚ ਦਸ੍ਸਨਅਤ੍ਥੋ ਵਿਭਤ੍ਤੋਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਪਣ੍ਡਿਚ੍ਚੇਨਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯ. ‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਹੋਤਿ? ਯਤੋ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਧਾਤੁਕੁਸਲੋ ਚ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੨੪) ਆਦਿਸੁਤ੍ਤਪਦਵਸੇਨ ਪਣ੍ਡਿਤਲਕ੍ਖਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਚਤੂਹਿ ਵਾ ਕਾਰਣੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਸਚ੍ਚਪਟਿਵੇਧਵਸੇਨ ਪਣ੍ਡਿਚ੍ਚਂ ਦਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਵਸੇਨ ਮਹਾਪਞ੍ਞਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਮਹਨ੍ਤੇ ਅਤ੍ਥੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਗੁਲ਼ਪੂਵਨ੍ਤਿ ਗੁਲ਼ੇ ਮਿਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਕਤਪੂਵਂ. ਬਦ੍ਧਸਤ੍ਤੁਗੁਲ਼ਕਨ੍ਤਿ ਮਧੁਸਕ੍ਖਰਾਹਿ ਪਿਣ੍ਡੀਕਤਂ ਸਤ੍ਤੁਪਿਣ੍ਡਂ. ਅਸੇਚਿਤਬ੍ਬਕਂ ਮਧੁਆਦਿਨਾ ਪਗੇਵ ਤੇਹਿ ਸਮਯੋਜਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਚਿਨ੍ਤਕਜਾਤਿਕੋਤਿ ਧਮ੍ਮਚਿਨ੍ਤਾਯ ਚਿਨ੍ਤਕਸਭਾਵੋ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣੇਨੇਵਸ੍ਸਾਤਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣੇਨੇਵ ਅਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗੁਣਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਨਾਮਂ ਗਣ੍ਹਾਪੇਸ੍ਸਾਮਿ.

ਮਧੁਪਿਣ੍ਡਿਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.