੨. ਸੀਹਨਾਦਵਗ੍ਗੋ
੧. ਚੂਲ਼ਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੩੯. ਸੁਤ੍ਤਦੇਸਨਾਵਤ੍ਥੁਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਸਾ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਵਾਯਮਤ੍ਥੋ. ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਂ, ਭਗਵਤੋ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਹੇਤੁ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰੁਪ੍ਪਾਦਨਹੇਤੁ. ਤਿਤ੍ਥਿਯਪਰਿਦੇਵਿਤੇਤਿ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ‘‘ਕਿਂ ਭੋ ਸਮਣੋਯੇਵ ਗੋਤਮੋ ਸਮਣੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਪ੍ਪਲਪਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ‘‘ਮਹਾਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਤ੍ਥਂ ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਚਤੁਪ੍ਪਮਾਣਿਕੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਮਾਣਾਨਿ ਚਤੁਪ੍ਪਮਾਣਾਨਿ, ਚਤੁਪ੍ਪਮਾਣਾਨਿ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਚਤੁਪ੍ਪਮਾਣਿਕੋ. ਲੋਕੋਯੇਵ ਸਙ੍ਗਮ੍ਮ ਸਮਾਗਮ੍ਮ ਵਸਨਟ੍ਠੇਨ ਲੋਕਸਨ੍ਨਿਵਾਸੋ, ਸਤ੍ਤਕਾਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਮਿਨਾਤਿ ਉਲ਼ਾਰਤਾਦਿਵਿਸੇਸਂ ਏਤੇਨਾਤਿ ਪਮਾਣਂ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੪.੬੫) ਰੂਪਂ ਰੂਪਕਾਯੋ ਪਮਾਣਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਰੂਪਪ੍ਪਮਾਣੋ. ਤਤੋ ਏਵ ਰੂਪੇ ਪਸਨ੍ਨੋਤਿ ਰੂਪਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋ. ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਘੋਸੋਤਿ ਪਵਤ੍ਤਥੁਤਿਘੋਸੋ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੪.੬੫). ਲੂਖਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਯਲੂਖਤਾ. ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਸੀਲਾਦਯੋ ਗੁਣਧਮ੍ਮਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ.
ਤੇਸਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ. ਆਰੋਹਨ੍ਤਿ ਉਚ੍ਚਤਂ. ਸਾ ਚ ਖੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਪਮਾਣਯੁਤ੍ਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਪਰਿਣਾਹਨ੍ਤਿ ਨਾਤਿਕਿਸਨਾਤਿਥੂਲਤਾਵਸੇਨ ਮਿਤਪਰਿਣਾਹਂ. ਸਣ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਾਨਂ ਸੁਸਣ੍ਠਿਤਤਂ. ਪਾਰਿਪੂਰਿਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਰੀਰਾਵਯਵਾਨਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਤਂ ਅਵੇਕਲ੍ਲਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਮਾਣਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਰੂਪੇ ਰੂਪਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਪਮਾਣਭਾਵਂ ਉਪਾਦਾਯ. ਪਸਾਦਂ ਜਨੇਤੀਤਿ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ.
ਪਰਵਣ੍ਣਨਾਯਾਤਿ ‘‘ਅਮੁਕੋ ਏਦਿਸੋ ਚ ਏਦਿਸੋ ਚਾ’’ਤਿ ਯਸਗੁਣਵਚਨੇਨ. ਪਰਥੋਮਨਾਯਾਤਿ ਸਮ੍ਮੁਖਾਵ ਪਰਸ੍ਸ ਸਿਲਾਘੁਪ੍ਪਾਦਨੇਨ ਅਭਿਤ੍ਥਵਨੇਨ. ਪਰਪਸਂਸਨਾਯਾਤਿ ਪਰਮ੍ਮੁਖਾ ਪਰਸ੍ਸ ਗੁਣਸਂਕਿਤ੍ਤਨੇਨ. ਪਰਵਣ੍ਣਹਾਰਿਕਾਯਾਤਿ ਪਰਮ੍ਪਰਵਣ੍ਣਹਾਰਿਕਾਯ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਪਰਸ੍ਸ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੂਪਸਂਹਾਰੇਨ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਥੁਤਿਘੋਸੇ.
ਚੀਵਰਲੂਖਨ੍ਤਿ ਥੂਲਜਿਣ੍ਣਬਹੁਤੁਨ੍ਨਕਤਾਦਿਂ ਚੀਵਰਸ੍ਸ ਲੂਖਭਾਵਂ. ਪਤ੍ਤਲੂਖਨ੍ਤਿ ਅਨੇਕਗਨ੍ਥਿਕਾਹਤਾਦਿਂ ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲੂਖਭਾਵਂ. ਵਿਵਿਧਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਨ੍ਤਿ ਧੁਤਙ੍ਗਸੇਵਨਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਨਾਨਾਵਿਧਂ ਦੁਕ੍ਕਰਚਰਿਯਂ.
ਸੀਲਂ ਵਾ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸੀਲਪਾਰਿਪੂਰਿਵਸੇਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਕਾਯਵਚੀਸੁਚਰਿਤਂ ਞਾਣਚਕ੍ਖੁਨਾ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ. ਝਾਨਾਦਿਅਧਿਗਮਸਿਦ੍ਧਂ ਸਮਾਧਿਂ ਵਾ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਿਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਪਞ੍ਞਂ ਵਾ.
ਭਗਵਤੋ ਸਰੀਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਰੂਪਪ੍ਪਮਾਣੋਪਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਯੇਵ ਪਸੀਦਤਿ ਅਪਰਿਮਿਤਕਾਲਸਮੁਪਚਿਤਪੁਞ੍ਞਾਨੁਭਾਵਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾਯ ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਨਵਜ੍ਜਾਯ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਵਯਵਾਯ ਰੂਪਕਾਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਤ੍ਤਾ, ਯਸ੍ਸਾ ਰੁਚਿਰਭਾਵੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇ ਵਿਗਤਵਲਾਹਕੇ ਦੇਵੇ ਪੁਣ੍ਣਮਾਸਿਯਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਕਲਾਭਾਗਮਣ੍ਡਲਂ ਚਨ੍ਦਮਣ੍ਡਲਂ ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਅਤਿਰੋਚਤਿ, ਪਭਸ੍ਸਰਭਾਵੋ ਸਰਦਸਮਯਂ ਸਂਵਦ੍ਧਿਤਦਿਗੁਣਤੇਜਕਿਰਣਜਾਲਸਮੁਜ੍ਜਲਂ ਸੂਰਿਯਮਣ੍ਡਲਂ ਅਭਿਭਵਤਿ, ਸੋਮ੍ਮਕਿਰਣਰਸਸਮੁਜ੍ਜਲਭਾਵੇਹਿ ਤਦੁਭਯੇਹਿ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਲੋਕਧਾਤੁਂ ਵਿਜ੍ਜੋਤਨਸਮਤ੍ਥਂ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਪਭਾਸਮੁਦਯਂ ਅਭਿਵਿਹਚ੍ਚ ਭਾਸਤੇ ਤਪਤੇ ਵਿਰੋਚਤਿ ਚ.
ਸਤਿਪਿ ਅਙ੍ਗਪਰਿਚ੍ਚਾਗਾਦੀਨਂ ਦਾਨਪਾਰਮਿਭਾਵੇ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਵਿਸੇਸਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚੇਵ ਸੁਦੁਕ੍ਕਰਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਅਙ੍ਗਪਰਿਚ੍ਚਾਗਾਦਿਗ੍ਗਹਣਂ, ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਚ ਅਙ੍ਗਪਰਿਚ੍ਚਾਗਤੋ ਵਿਸੁਂ ਨਯਨਪਰਿਚ੍ਚਾਗਗ੍ਗਹਣਂ, ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਪਿ ਰਜ੍ਜਪਰਿਚ੍ਚਾਗਤੋ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਪਰਿਚ੍ਚਾਗਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚ ਕਤਂ. ਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨਾਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪੁਬ੍ਬਯੋਗਪੁਬ੍ਬਚਰਿਯਾਦਿਹੇਤੁਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ, ‘‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੫੭, ੨੫੫) ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਫਲਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ, ‘‘ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੫੫) ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਸਤ੍ਤੁਪਕਾਰਕਿਰਿਯਾਯ ਚ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਯੇਵ ਪਸੀਦਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਗੁਣਾਨਂ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਭਾਵਤੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯਬ੍ਭੁਤਭਾਵਤੋ ਚ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
‘‘ਚੀਵਰਲੂਖਂ ਦਿਸ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਚੇ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਾਣਪਂਸੁਕੂਲਚੀਵਰੇਨਾਤਿ ਮਤਕਲ਼ੇਵਰਂ ਪਲਿਵੇਠੇਤ੍ਵਾ ਛਡ੍ਡਿਤੇਨ ਤੁਮ੍ਬਮਤ੍ਤੇ ਕਿਮੀ ਪਪ੍ਫੋਟੇਤ੍ਵਾ ਗਹਿਤੇਨ ਸਾਣਪਂਸੁਕੂਲਚੀਵਰੇਨ. ਭਾਰਿਯਨ੍ਤਿ ਗਰੁਕਂ, ਦੁਕ੍ਕਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਧੁਯੁਵਤੀਮਜ੍ਝਿਮਿਤ੍ਥਿਵਸੇਨ, ਬਾਲਯੋਬ੍ਬਨਪੁਰਾਣਵਸੇਨ ਵਾ ਤਿਵਿਧਨਾਟਕਤਾ. ਹਰੇਣੁਯੂਸਂ ਮਣ੍ਡਲਕਲਾਯਰਸੋ. ‘‘ਯਾਪੇਸ੍ਸਤਿ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਨਾਮ-ਸਦ੍ਦਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਨਾਮ-ਸਦ੍ਦਯੋਗੇਨ ਹਿ ਅਨਾਗਤਕਾਲਸ੍ਸ ਵਿਯ ਪਯੋਗੋ, ਯਾਪੇਤਿ ਇਚ੍ਚੇਵ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਪ੍ਪਾਣਕਨ੍ਤਿ ਨਿਰਸ੍ਸਾਸਂ ਨਿਰੋਧਿਤਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਂ.
ਸਮਾਧਿਗੁਣਨ੍ਤਿ ਸਾਧਾਰਣਤੋ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਤਿ ਝਾਨਾਦਿਗ੍ਗਹਣੇਨ. ਮਾਨਦਬ੍ਬਨਿਮ੍ਮਦਨੇਨ ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਵਨਭਾਵਾਪਾਦਨਮ੍ਪਿ ਦਮਨਮੇਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਾਥਿਕਪੁਤ੍ਤਦਮਨਾਦੀਨੀ’’ਤਿ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਚ੍ਚਕਾਲ਼ਵਕਬਕਦਮਨਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ. ਬਾਵੇਰੁਨ੍ਤਿ ਏਵਂਨਾਮਕਂ ਵਿਸਯਂ. ਸਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਸਰੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਤੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਸਰਤਾਕਰਵੀਕਭਾਣਿਤਾਦਸ੍ਸਨੇਨ ਲਕ੍ਖਣਹਾਰਨਯੇਨ ਅਵਸੇਸਲਕ੍ਖਣਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਵਿਯ ਤਦਵਿਨਾਭਾਵਤੋ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਦੇਸਨਾਵਿਲਾਸਞ੍ਚ ਵਿਭਾਵੇਤਿ.
ਹਤਪ੍ਪਭਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵੇਨ ਵਿਗਤਤੇਜਾ. ਕਾਲ਼ਪਕ੍ਖੂਪਮੇਤਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਬ੍ਯਾਮੋਹਨ੍ਧਕਾਰਾਭਿਭਵੇਨ ਕਾਲ਼ਪਕ੍ਖਰਤ੍ਤੂਪਮੇ. ਸੂਰਿਯੇਤਿ ਸੂਰਿਯੇ ਉਦਯਿਤ੍ਵਾ ਓਭਾਸੇਨ੍ਤੇਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਸਿਙ੍ਘਾਟਕੇਤਿ ਤਿਕੋਣਰਚ੍ਛਾਯਂ. ਚਤੁਕ੍ਕੇਤਿ ਸਨ੍ਧਿਯਂ. ਪਰਿਦੇਵਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨੁਤ੍ਥੁਨਨਵਸੇਨ ਵਿਪ੍ਪਲਪਨ੍ਤਿ. ਸੋਕਾਧਿਕਕਤੋ ਹਿ ਵਚੀਪਲਾਪੋ ਪਰਿਦੇਵੋ. ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇਯੇਵ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦਿਟ੍ਠਿਵਾਦਸ੍ਸ ਪੁਰਾਤਨਭਾਵਂ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ.
ਸੇਸਪਦੇਸੁਪੀਤਿ ‘‘ਇਧ ਦੁਤਿਯੋ ਸਮਣੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਸੇਸਵਾਰੇਸੁਪਿ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੪.੨੪੧-੨੪੨) ਯਥਾ ਹਿ ‘‘ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੧੧; ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੨੬; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੫੨; ਅ. ਨਿ. ੪.੧੨੩) ਏਤ੍ਥ ਕਤੋ ਨਿਯਮੋ ‘‘ਵਿਵਿਚ੍ਚ ਅਕੁਸਲੇਹੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੧੧; ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੨੬; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੫੨; ਅ. ਨਿ. ੪.੧੨੩) ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਕਤੋਯੇਵ ਹੋਤਿ ਸਾਵਧਾਰਣਸ੍ਸੇਵ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਏਵਮਿਧਾਪੀਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਦੁਤਿਯਾਦਯੋਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਾਧਿਗਮਵਸੇਨ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਸਮਣਭਾਵੋਤਿ ਤੇਸਂ ਵਸੇਨੇਤ੍ਥ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਮਣਾ ਦੇਸਿਤਾਤਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰੇਨ ਸਮਤ੍ਥੇਤੁਂ ‘‘ਤੇਨੇਵਾਹਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਕ੍ਕਮੇਨ ਦੇਸਨਾਕ੍ਕਮੇਨ ਚ ਸਕਦਾਗਾਮਿਆਦੀਨਂ ਦੁਤਿਯਾਦਿਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪਠਮਤਾ ਅਵੁਤ੍ਤਸਿਦ੍ਧਾਤਿ ਨ ਚੋਦਿਤਾ. ਫਲਟ੍ਠਕਸਮਣਾਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਸਮਿਤਪਾਪਸਮਣਗ੍ਗਹਣਤੋ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਮਹਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਵਿਯ ਮਗ੍ਗਟ੍ਠਾ ਤਦਤ੍ਥਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਚ ਨ ਗਹਿਤਾਤਿ? ਵੇਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮਤ੍ਥਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਿ ਇਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਕੁਤੋ ਮਗ੍ਗਫਲਾਨੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਞਾਯਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਦੇਸਵਤ੍ਤੀ, ਇਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਸਮਣੋਪਿ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਧ ਪਨ ਨਿਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਮੇਵ ਤਂਤਂਸਮਣਭਾਵਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੇਨ ਫਲਟ੍ਠਕਸਮਣਾਵ ਗਹਿਤਾ ‘‘ਮਗ੍ਗਟ੍ਠਤੋ ਫਲਟ੍ਠੋ ਸਵਿਸੇਸਂ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ. ਸ੍ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ ਦ੍ਵੀਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਦੇਸਨਾਭੇਦੇਨੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ.
ਰਿਤ੍ਤਾਤਿ ਵਿਵਿਤ੍ਤਾ. ਤੁਚ੍ਛਾਤਿ ਨਿਸ੍ਸਾਰਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨਕਸਾਰਾਭਾਵਤੋ. ਪਵਦਨ੍ਤਿ ਏਤੇਹੀਤਿ ਪਵਾਦਾ, ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਾਨਂ ਨਾਨਾਦਿਟ੍ਠਿਦੀਪਕਾ ਸਮਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਸ੍ਸਤਵਾਦਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਪਰਤੋ ਆਗਮਿਸ੍ਸਤਿ. ਤੇਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਮਣਾ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਬਾਹਿਰਕਸਮਯੇ.
ਯਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ. ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਹਿ ਇਦਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਂ. ਞਾਯੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਹ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ. ਤੇਨ ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਞਾਯਤਿ ਗਮ੍ਮਤਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ. ਸੋ ਏਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਮ੍ਪਾਪਕਹੇਤੁਤਾਯ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਞਾਯਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾ’’ਤਿ.
ਤੇਸਂ ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਸਾਸਨਾਨਂ ਅਖੇਤ੍ਤਤਾ ਖੇਤ੍ਤਤਾ ਚ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਭਾਵਭਾਵਾ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸੀਲਸ੍ਸ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਯ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਅਭਾਵਤੋ ਸਾਵਤੋ ਚ. ਤਦੁਭਯਞ੍ਚ ਦੁਰਕ੍ਖਾਤਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤਭਾਵਹੇਤੁਕਂ, ਸੋ ਚ ਅਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਪਵੇਦਿਤਤਾਯਾਤਿ ਪਰਾਜਿਕਾਯ ਸਤ੍ਥੁ ਵਿਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਤਾਯ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਭਾਵੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਇਦਾਨਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਚ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਚ ਸਮਤ੍ਥੇਤੁਂ ‘‘ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਾਲ਼ਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਉਪਮਾਪਦੇਸੇਨ ਤਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਵਿਸੇਸਤੋ ਸੀਹਾਨਂ ਪੁਰਿਮਂ ਪਾਦਦ੍ਵਯਂ ਹਤ੍ਥਕਿਚ੍ਚਮ੍ਪਿ ਕਰੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਹ ‘‘ਸੁਰਤ੍ਤਹਤ੍ਥਪਾਦੋ’’ਤਿ. ਸੀਹਸ੍ਸ ਕੇਸਾ ਨਾਮ ਕੇਸਰਾਯਤਨਾ ਖਨ੍ਧਲੋਮਾ. ਗੋਚਰਿਯਹਤ੍ਥਿਕੁਲਂ ਨਾਮ ਪਕਤਿਹਤ੍ਥਿਕੁਲਂ, ਯਂ ‘‘ਕਾਲਾਵਕ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਘੋਟਕੋ ਨਾਮ ਅਸ੍ਸਖਲ਼ੁਙ੍ਕੋ. ਸਿਨੇਰੁਪਰਿਭਣ੍ਡੇ ਸਿਮ੍ਬਲਿਰੁਕ੍ਖੇਹਿ ਸਞ੍ਛਾਦਿਤੋ ਪਞ੍ਞਾਸਯੋਜਨੋ ਦਹੋ ਸਿਮ੍ਬਲਿਦਹੋ, ਤਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਸਿਮ੍ਬਲਿਵਨਂ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਸਿਮ੍ਬਲਿਦਹਵਨੇ’’ਤਿ. ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਾਵਾਸਭੂਮਿਯਂ ਇਮੇਸੁ ਸਮਣੇਸੁ ਏਕਚ੍ਚੋ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਈਦਿਸੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਿਕਪ੍ਪੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਕਸਮਣੋਪੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਪਰਿਕ੍ਖਤੇਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਿਸਙ੍ਖਤੇ, ਯਦਾ ਸਾਸਨਿਕਾਨਂ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਦਿਬ੍ਬਤਿ, ਤਦਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਸਮ੍ਮਾਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ. ਸੁਟ੍ਠੁ ਨਦਨਂ ਨਾਮ ਹੇਤੁਯੁਤ੍ਤਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਕਤ੍ਵਾ ਕਥਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਹੇਤੁਨਾ’’ਤਿ. ਸੋ ਚ ਹੇਤੁ ਅਵਿਪਰੀਤੋ ਏਵ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਯੇਨਾ’’ਤਿ, ਞਾਯੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂਭੂਤੋ ਚ ਸੋ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਂ ਕਰੋਤਿ ਸਾਧੇਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਕਾਰਣੇਨਾ’’ਤਿ. ਯਦਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਸੀਹਸ੍ਸ ਨਾਦੋ ਸਬ੍ਬਤਿਰਚ੍ਛਾਨਏਕਚ੍ਚਮਨੁਸ੍ਸਾਮਨੁਸ੍ਸਨਾਦਤੋ ਸੇਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਸੇਟ੍ਠਨਾਦੋ, ਕਿਮਙ੍ਗਂ ਪਨ ਤਥਾਗਤਸੀਹਨਾਦੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੀਹਨਾਦਨ੍ਤਿ ਸੇਟ੍ਠਨਾਦ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਸੀਹਨਾਦਸ੍ਸ ਸੇਟ੍ਠਨਾਦਤਾ ਨਿਬ੍ਭਯਤਾਯ ਅਪ੍ਪਟਿਸਤ੍ਤੁਤਾਯ ਇਚ੍ਛਿਤਾ, ਤਥਾਗਤਸੀਹਨਾਦਸ੍ਸੇਵ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਸਾਤਿਸਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਭੀਤਨਾਦਂ ਅਪ੍ਪਟਿਨਾਦ’’ਨ੍ਤਿ. ਇਦਾਨਿਸ੍ਸ ਸੇਟ੍ਠਨਾਦਭਾਵਂ ਕਾਰਣੇਨ ਪਟਿਪਾਦੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਮੇਸਞ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤੇਨ ‘‘ਸਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਸਮਤ੍ਥੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸੀਹਨਾਦਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਮਤ੍ਥਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਭੂਤਟ੍ਠੋ ਹਿ ਉਤ੍ਤਮਟ੍ਠੋ. ਤਾਯ ਏਵ ਭੂਤਟ੍ਠਤਾਯ ਅਭੀਤਨਾਦਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਮੇ ਸਮਣਾ…ਪੇ… ਨਾਮ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਭੂਤਞ੍ਹਿ ਵਦਤੋ ਕੁਤੋਚਿ ਭਯਂ ਵਾ ਆਸਙ੍ਕਾ ਵਾ ਸਿਯਾਤਿ ‘‘ਇਧੇਵਾ’’ਤਿ ਨਿਯਮਸ੍ਸ ਅਵਿਪਰੀਤਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪਿ…ਪੇ… ਅਪ੍ਪਟਿਨਾਦੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਯਞ੍ਹਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਪਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਇਧੇਵਾਤਿ ਅਵਧਾਰੇਤੁਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.
੧੪੦. ਖੋਤਿ ਅਵਧਾਰਣੇ. ਤੇਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਏਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਨ੍ਤਿ ਕਰਣਤ੍ਥੇ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨਾ’’ਤਿ. ਤਿਤ੍ਥਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਤਬ੍ਬਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਿਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਪਾਰਗਮਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਤਰਣਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਾਨਂ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੩.੬੨) ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਅਪਰਾਪਰਂ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨਨਿਮੁਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਪਿਲਵਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਰਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਲਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਾਤਿ ਪੂਰਣਾਦਿਕੋ. ਤਿਤ੍ਥੇ ਜਾਤਾਤਿ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਸਙ੍ਖਾਤਂ ਤਿਤ੍ਥਂ ਏਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਤਿਤ੍ਥਿਕਾ, ਤਿਤ੍ਥਿਕਾ ਏਵ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ. ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ, ਏਤੇਨਾਤਿ ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਸੋ, ਅਵਸ੍ਸਯੋ.
ਪਕਤਤ੍ਥਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਯਂ-ਤਂ-ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ‘‘ਭਗਵਤਾ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਪਦੇਹਿ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਯੇਨ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਭਾਵੇਨ ਭਗਵਾ ਪਕਤੋ ਸਤ੍ਥੁਭਾਵੇਨ ਅਧਿਗਤੋ ਸੁਪਾਕਟੋ ਚ, ਤਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਭਾਵਂ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਗਮਨਪਟਿਪਦਾਯ ਅਤ੍ਥਭਾਵੇਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯੋ ਸੋ…ਪੇ… ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਤਿਪਿ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸਦ੍ਦਾਨਂ ਇਧ ਪਞ੍ਞਾਵੇਵਚਨਭਾਵੇ ਤੇਨ ਤੇਨ ਵਿਸੇਸੇਨ ਨੇਸਂ ਸਵਿਸਯੇ ਵਿਸੇਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ਪਰਿਵਾਰ ੩.੧) ਅਸਾਧਾਰਣਵਿਸੇਸਵਸੇਨ ਵਿਜ੍ਜਾਤ੍ਤਯਵਸੇਨ ਵਿਜ੍ਜਾਭਿਞ੍ਞਾਨਾਵਰਣਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਮਂਸਚਕ੍ਖੁਵਸੇਨ ਪਟਿਵੇਧਦੇਸਨਾਞਾਣਵਸੇਨ ਚ ਤੇ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤੇਸਂ ਤੇਸ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਆਸਯਾਨੁਸਯਂ ਜਾਨਤਾ ਆਸਯਾਨੁਸਯਞਾਣੇਨ, ਸਬ੍ਬਂ ਞੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਂ ਪਸ੍ਸਤਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਾਨਾਵਰਣਞਾਣੇਹਿ. ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਦੀਹੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਆਸਵਕ੍ਖਯਞਾਣੇਹਿ. ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਪੁਞ੍ਞਾਨੁਭਾਵਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਞਾਣਾਧਿਗਮਲਦ੍ਧਪੁਰਾਵਤ੍ਤਕੋ ਚ ਭਗਵਤੋ ਰੂਪਕਾਯੋ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮੇਵ ਦੇਵਾਨਂ ਦੇਵਾਨੁਭਾਵਂ ਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ…ਪੇ… ਪਸ੍ਸਤਾ’’ਤਿ. ਪਟਿਵੇਧਪਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ. ਤਾਯ ਹਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਞੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਮ੍ਮੋਹਸ੍ਸ ਵਿਧਮਿਤਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਛਾ ਪਵਤ੍ਤਜਾਨਨਂ ਤਸ੍ਸ ਜਾਨਨਂ ਵਿਯ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਅਰੀਨਨ੍ਤਿ ਕਿਲੇਸਾਰੀਨਂ, ਪਞ੍ਚਵਿਧਮਾਰਾਨਂ ਵਾ ਸਾਸਨਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾਨਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ, ਤੇਸਂ ਹਨਨਂ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯੇਹਿ ਅਭਿਭਵਨਂ ਅਪ੍ਪਟਿਭਾਨਤਾਕਰਣਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨਂ ਵਾ. ਕੇਸਿਵਿਨਯਸੁਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤ੍ਥ (ਅ. ਨਿ. ੪.੧੧੧) ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਥਾ ਚ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਾਦੀਨਿ ਵਾ ਜਾਨਤਾ, ਯਥਾਕਮ੍ਮੁਪਗੇ ਸਤ੍ਤੇ ਪਸ੍ਸਤਾ, ਸਵਾਸਨਾਨਮਾਸਵਾਨਂ ਖੀਣਤ੍ਤਾ ਅਰਹਤਾ, ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਦਿਭੇਦੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਦਿਤੋ ਅਵਿਪਰੀਤਾਵਬੋਧੇਨ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ. ਅਥ ਵਾ ਤੀਸੁ ਕਾਲੇਸੁ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਞਾਣਤਾਯ ਜਾਨਤਾ, ਕਾਯਕਮ੍ਮਾਦੀਨਂ ਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਨੇਨ ਨਿਸਮ੍ਮਕਾਰਿਤਾਯ ਪਸ੍ਸਤਾ, ਰਵਾਦੀਨਮ੍ਪਿ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ਪਰਿਵਾਰ ੩.੧) ਅਭਾਵਸਾਧਿਕਾਯ ਪਹਾਨਸਮ੍ਪਦਾਯ ਅਰਹਤਾ, ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਂ ਅਹਾਨਿਹੇਤੁਭੂਤਾਯ ਅਕ੍ਖਯਪਟਿਭਾਨਸਾਧਿਕਾਯ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਾਯ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ. ਏਵਂ ਦਸਬਲਅਟ੍ਠਾਰਸਾਵੇਣਿਕਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਵਸੇਨਪਿ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯੇਤਿ ਚਤੁਰੋ ਧਮ੍ਮੇ. ਅਤ੍ਤਨੀਤਿ ਅਮ੍ਹੇਸੁ. ਨ ਰਾਜਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਂ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨਾ, ਨ ਕਾਯਬਲਂ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨਾਤਿ ਯੋਜਨਾ.
ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪਸਾਦੋਤਿ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦਂ ਵਦਤਿ. ਵਕ੍ਖਤਿ ਹਿ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਕਥਿਤਾਨੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧੪੦). ਕਾਮਂ ਅਸੇਕ੍ਖਾਪਿ ਅਸੇਕ੍ਖਾਯ ਸਮਸਿਕ੍ਖਤਾਯ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਾ ਏਵ, ਚਿਣ੍ਣਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਤਾਯ ਪਨ ਸਹਧਮ੍ਮਂ ਚਰਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਸੇਕ੍ਖਵਾਰੋ ਨ ਗਹਿਤੋ. ਸਬ੍ਬੇਪੇਤੇਤਿ ਏਤੇ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਆਦਯੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦਯੋ ਚ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ ਅਰਿਯਾ ਚਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਏਤੇ ਤਂਤਂਸਿਕ੍ਖਾਹਿ ਸਮਾਨਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾ ਸਹਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਅਰਿਯਧਮ੍ਮਵਸੇਨੇਵ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੇ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਮਗ੍ਗਦਸ੍ਸਨਮ੍ਹੀਤਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯਾਦਿਵਸੇਨ ਸਚ੍ਚਪਟਿਵੇਧੇਨ ‘‘ਨਵ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਿ, ਅਟ੍ਠ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਵਾਦੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਏਕਧਮ੍ਮਚਾਰਿਤਾਯਾਤਿ ਸਮਾਨਧਮ੍ਮਚਾਰਿਤਾਯ. ਨ ਹਿ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਸਚ੍ਚਾਨਂ ‘‘ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਸੁਦਿਟ੍ਠੋ, ਤਯਾ ਦੁਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਵਾਦੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਦਿਟ੍ਠਿਸੀਲਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਸਙ੍ਘਾਤਾ ਹਿ ਤੇ ਉਤ੍ਤਮਪੁਰਿਸਾ. ਇਮਿਨਾਤਿ ‘‘ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਾ ਖੋ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਪਿਯਮਨਾਪਗ੍ਗਹਣੇਨ ਸੀਲੇਸੁ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰਿਤਾਪਦੇਸੇਨ ਏਕਦੇਸੇਨ ਗਹਿਤਂ ਸਙ੍ਘਸੁਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯੇ ਹਿ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸੀਲਾ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਦਸ੍ਸਨਾ, ਤੇ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਪਿਯਾ ਮਨਾਪਾਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ ਨੋ ਆਵੁਸੋ’’ਤਿਆਦਿਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਨ ਰਤਨਤ੍ਤਯਪਸਾਦਜੋਤਨੇਨ ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤਪਦੇਸੇਸੁ.
੧੪੧. ਸਤ੍ਥਰਿ ਪਸਾਦੋਤਿ ਪਸਾਦਗ੍ਗਹਣੇਨ ‘‘ਭਗਵਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਾ ਪਸਾਦਨੀਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਗਹਿਤਾ. ਤੇਨ ਬੁਦ੍ਧਸੁਬੁਦ੍ਧਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤਥਾ ‘‘ਧਮ੍ਮੇ ਪਸਾਦੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਧਮ੍ਮਸੁਧਮ੍ਮਤਂ, ਇਤਰੇਨ ਸਙ੍ਘਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਤਂ. ਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਮਾਨੇਨ ਸਾਸਨੇਯੇਵ ਸਮਣੋ ਇਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ, ਸਮ੍ਮਦੇਵ, ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਿਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਯੋਜਨਾ – ਯਸ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਤ੍ਥਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ ਨੋ, ਆਵੁਸੋ, ਸਤ੍ਥਰਿ ਪਸਾਦੋ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਚਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਖਾਤੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਅਤ੍ਥਿ ਧਮ੍ਮੇ ਪਸਾਦੋ, ਤਤੋ ਏਵ ਚ ਅਤ੍ਥਿ ਸੀਲੇਸੁ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰਿਤਾਤਿ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਾ…ਪੇ… ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਚਾਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਸਤ੍ਥਰਿ ਪਸਾਦੇਨ ਧਮ੍ਮੇ ਪਸਾਦੋ, ਤੇਨ ਸਙ੍ਘਸੁਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤੀਤਿ ਅਯਞ੍ਚ ਨਯੋ ਲੇਸੇਨਪਿ ਪਰਪ੍ਪਵਾਦੇਸੁ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਇਧੇਵ ਸਮਣੋ…ਪੇ… ਸਮਣੇਹਿ ਅਞ੍ਞੇਹੀਤਿ.
ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਸਚ੍ਚਾਨਂ ਪਹੀਨਾਨੁਰੋਧਾਨਂ ਗੇਹਸ੍ਸਿਤਪੇਮਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵੋ ਏਵਾਤਿ ‘‘ਇਦਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਦਿ ਏਵਂ ‘‘ਉਪਜ੍ਝਾਯੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕਮ੍ਹਿ ਪੁਤ੍ਤਪੇਮਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਂ (ਮਹਾਵ. ੬੫) ਕਥਨ੍ਤਿ? ਨਯਿਦਂ ਗੇਹਸ੍ਸਿਤਪੇਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ਪਨ ਪੇਮਮੁਖੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ ਮੇਤ੍ਤਾਸ੍ਨੇਹੋ. ਨ ਹਿ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਂਕਿਲੇਸੇ ਨਿਯੋਜੇਤਿ. ਏਵਰੂਪਂ ਪੇਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਤਿ ਪਸਾਦਾਵਹਗੁਣਾਵਹਤੋ ਪੂਰਣਾਦੀਸੁ ਭਤ੍ਤਿ ਪਸਾਦੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਪਸਾਦਪਤਿਰੂਪਕਾ ਪਨ ਲੋਭਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਥੇਰੋਤਿ ਮਹਾਸਙ੍ਘਰਕ੍ਖਿਤਤ੍ਥੇਰੋ. ਯੇਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾ ਪੋਤ੍ਥਕਂ ਆਰੋਪਿਤਾ. ਏਕੋਵ ਸਤ੍ਥਾ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਗੁਣਤ੍ਤਾ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਨਚ੍ਛਰਿਯਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਥੁਲਕ੍ਖਣਮੇਵ ਨ ਪਰਿਪੂਰੇਯ੍ਯ. ਵਿਸੁਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਵਿਵੇਚੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਵੇਣਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ. ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਬ੍ਯਾਵਦਨ੍ਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਸਤ੍ਥਾ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਆਪਨ੍ਨਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਚ ਪਦੇਸਵਤ੍ਤਿਨਿਂ ਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਤਂ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਲਕ੍ਖਣਸਤ੍ਥੁਤਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਤਤੋ ਵਿਰੁਦ੍ਧਾ ਸਤ੍ਥੁਭਾਵਪਰਿਯੇਸਨੇਨ ਪਰਾਜਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੇਤਿ ਅਧਿਕਬ੍ਰਹ੍ਮਗੁਣਸੁਤ੍ਤਗੇਯ੍ਯਾਦਿਪ੍ਪਭੇਦਸਮਯੇ. ਤਤ੍ਥ ਅਜਸੀਲ…ਪੇ… ਕੁਕ੍ਕੁਰਸੀਲਾਦੀਸੂਤਿ ਇਦਂ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਤਾਦਿਸਂ ਵਤਸਮਾਦਾਨਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਯਮਨਿਯਮਚਾਤੁਯਾਮਸਂਵਰਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋਤਿ. ਅਧਿਪ੍ਪਯਾਸੋਤਿ ਅਧਿਕਂ ਪਯਸਤਿ ਪਯੁਜ੍ਜਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਯਾਸੋ, ਸਵਿਸੇਸਂ ਅਧਿਕਤ੍ਤਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੩.੧੧੭). ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਧਿਕਪ੍ਪਯੋਗੋ’’ਤਿ.
ਤਸ੍ਸ ਪਸਾਦਸ੍ਸ ਪਰਿਯੋਸਾਨਭੂਤਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥਰਿ ਧਮ੍ਮੇ ਚ ਪਸਾਦਸ੍ਸ ਨਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤਾ. ਨਿਟ੍ਠਾਤਿ ਮੋਕ੍ਖੋ. ਸਮਯਵਾਦੀਨਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਤਦੁਪਦੇਸਕੇ ਚ ਪਸਾਦੋ ਯਾਵਦੇਵ ਮੋਕ੍ਖਾਧਿਗਮਨਟ੍ਠੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਾ ਤਥਾ ਤਥਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਲਦ੍ਧਿਵਸੇਨ ਨਿਟ੍ਠਂ ਪਰਿਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤਿ ਯੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਟ੍ਠਂ ਅਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਾਦੀਨਂ. ਤੇਸਂ ਏਕਚ੍ਚੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਸਲੋਕਤਾ ਨਿਟ੍ਠਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਤਸ੍ਸ ਸਮੀਪਤਾ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਤੇਨ ਸਂਯੋਗੋ ਨਿਟ੍ਠਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਸਲੋਕਤਾਵਾਦਿਨੋ ਸਮੀਪਤਾਵਾਦਿਨੋ ਚ, ਤੇ ਦ੍ਵੇਧਾਵਾਦਿਨੋ, ਇਤਰੇ ਅਦ੍ਵੇਧਾਵਾਦਿਨੋ. ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤੇ ਅਤ੍ਥਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੁਪਪਤ੍ਤਿਯਂਯੇਵ ਨਿਟ੍ਠਾਸਞ੍ਞਿਨੋ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਨੇਸਂ ਨਿਚ੍ਚਾਭਿਨਿਵੇਸੋ ਯਥਾ ਤਂ ਬਕਸ੍ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੋ ਨਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੋਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਭੂਮਿ. ਮਹਾਤਾਪਸਾਨਨ੍ਤਿ ਵੇਖਨਸਾਦਿਤਾਪਸਾਨਂ. ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿਯ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਭੂਮਿਯਂ ਆਭਸ੍ਸਰੇਸੁ ਏਕੋ ਸਬ੍ਬਸੇਟ੍ਠੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ‘‘ਆਭਸ੍ਸਰਾ’’ਤਿ ਪੁਥੁਵਚਨਂ. ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਨਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਚਯਾਦਿਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਨਂ. ਅਨ੍ਤੋ ਚ ਮਨੋ ਚ ਏਤਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਨਨ੍ਤਮਾਨਸੋ. ਆਜੀਵਕਾਨਞ੍ਹਿ ਸਬ੍ਬਦਾਭਾਵਤੋ ਅਨਨ੍ਤੋ, ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਦਿਸਮਤਿਕ੍ਕਮਨਤੋ ਅਮਾਨਸੋ. ਇਮਿਨਾ ਅਟ੍ਠਹਿ ਲੋਕਧਮ੍ਮੇਹਿ ਉਪਕ੍ਕਿਲਿਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਪਪਞ੍ਚੇ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਯੋਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਮਮਙ੍ਕਾਰਅਹਙ੍ਕਾਰਵਿਗਮਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਯਥਾ ਪਞ੍ਚਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਏਕੋਵ ਕਿਲੇਸੋ ਲੋਭੋ ਆਗਤੋ, ਏਵਂ ਦ੍ਵੀਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਤਯੋ ਕਿਲੇਸਾ ਆਗਤਾ ‘‘ਦੋਸੋ ਮੋਹੋ ਦਿਟ੍ਠੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਦੋਸਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਪਟਿਘਂ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ ਗਹਿਤਂ, ‘‘ਪਟਿਵਿਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਿਰੋਧੋ, ‘‘ਸਮੋਹਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਮੋਹੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ, ‘‘ਅਵਿਦ੍ਦਸੁਨੋ’’ਤਿ ਮਲ੍ਯਂ, ਅਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਵਾ, ‘‘ਸਉਪਾਦਾਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਗਹਣਂ, ‘‘ਪਪਞ੍ਚਾਰਾਮਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਪਪਞ੍ਚੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ.
ਆਕਾਰਤੋਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਤੋ. ਪਦਨ੍ਤਰੇਨ ਰਾਗਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਤ੍ਤਾਆਦਿਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਰਾਗਵਚਨਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਰਾਗਵਿਸਯਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਿਕਰਾਗਵਸੇਨਾ’’ਤਿ. ਗਹਣਵਸੇਨਾਤਿ ਦਲ਼੍ਹਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ. ‘‘ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਪਟਿਵਿਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਕਪਦਵਸੇਨ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਏਕਜ੍ਝਂ ਪਦੁਦ੍ਧਾਰੋ ਕਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਪਨ ‘‘ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਸੁਭਵਸੇਨਾਤਿ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਨ ਹਿ ਪਟਿਵਿਰੁਜ੍ਝਨਂ ਸੁਭਵਸੇਨ ਹੋਤਿ. ਪਪਞ੍ਚੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨਾਤਿ ਕਿਲੇਸਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਾਨਂ ਅਪਰਾਪਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਤਾਯ ਸਂਸਾਰਸ੍ਸ ਪਪਞ੍ਚਨਂ ਪਪਞ੍ਚੋ, ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ. ਤਣ੍ਹਾ ਹਿ ਭਵੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ. ਤਣ੍ਹਾਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਾਦਾਨਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਉਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ, ਯਦਵਤ੍ਥਾ ਤਣ੍ਹਾ ਉਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਦਵਤ੍ਥਾਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ. ਫਲੇਨ ਹਿ ਹੇਤੁਵਿਸੇਸਕਿਤ੍ਤਨਮੇਤਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਥਾਤਿ ਕਾਮਰਾਗਭਵਤਣ੍ਹਾਦਿਵਸੇਨ ਲੋਭਂ ਕਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਵਿਪ੍ਪਕਿਰੇਥ. ਤਣ੍ਹਾਕਰਣਵਸੇਨਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਯਨਕਰਣਵਸੇਨ ਸੁਭਾਕਾਰਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ. ਸੁਭਨ੍ਤਿ ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤੋ ਰਾਗੋ ‘‘ਸੁਭ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ.
੧੪੨. ਵਦਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਵਾਦੋ, ਦਿਟ੍ਠਿਵਾਦੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਹਿ ‘‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ, ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚਾ’’ਤਿ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਾ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਦ੍ਵੇਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੪੨). ਤਣ੍ਹਾਰਹਿਤਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ ਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨੇਵ ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਸ੍ਸਤਭਾਵਾਭਿਨਿਵੇਸੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨਾ’’ਤਿ. ਅਲ੍ਲੀਨਾਤਿ ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ. ਉਪਗਤਾਤਿ ਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਏਕਿਭਾਵਮਿਵ ਗਤਾ. ਅਜ੍ਝੋਸਿਤਾਤਿ ਤਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਗਿਲਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਾਪਿਤਾ ਵਿਯ ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਨੁਪਵਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਗਹਟ੍ਠਾਨਂ ਕਾਮਜ੍ਝੋਸਾਨਂ ਵਿਵਾਦਮੂਲਂ, ਏਵਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਜ੍ਝੋਸਾਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਭਵਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਤੇ ਪਟਿਵਿਰੁਦ੍ਧਾ’’ਤਿ. ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਰੋਧੇਨ ਹਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਵਿਰੋਧੋ.
ਖਣਿਕਸਮੁਦਯੋ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਯਥਾ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤਾ ਵਿਭਾਵਿਤਾ, ਏਵਂ ਦਿਟ੍ਠਿਵਤ੍ਥੁਨੋਪੀਤਿ ਉਭਯੇਸਮ੍ਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾ ਦੁਕ੍ਖਤਾ ਅਨਤ੍ਤਤਾ ਚ ਵਿਭਾਵਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯਾਨਿ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਨਯੇਨ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੨੨) ‘‘ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯੋ ਅਟ੍ਠ ਠਾਨਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਖਨ੍ਧਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਖਨ੍ਧਾਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਟ੍ਠੇਨ ‘‘ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੮੧; ੪.੩੪੫). ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਾਦਿਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਅਰਿਯਾਨਂ ਅਦਸ੍ਸਾਵੀ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਕੋਵਿਦੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨, ੪੬੧; ਸਂ. ਨਿ. ੩.੧, ੭). ਫਸ੍ਸੋਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਯਥਾ ਚਾਹ ‘‘ਤਦਪਿ ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੧੮-੧੩੦), ਫੁਸ੍ਸ ਫੁਸ੍ਸ ਪਟਿਸਂਵੇਦਿਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੪੪) ਚ. ਸਞ੍ਞਾਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਸਞ੍ਞਾਨਿਦਾਨਾ ਹਿ ਪਪਞ੍ਚਸਙ੍ਖਾਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੮੮੦), ਪਥਵਿਂ ਪਥਵਿਤੋ ਸਞ੍ਞਤ੍ਵਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨) ਚ ਆਦਿ. ਵਿਤਕ੍ਕੋਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ‘‘ਤਕ੍ਕਞ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਪਕਪ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾ, ਸਚ੍ਚਂ ਮੁਸਾਤਿ ਦ੍ਵਯਧਮ੍ਮਮਾਹੂ’’ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੮੯੨; ਮਹਾਨਿ. ੧੨੧) ‘‘ਤਕ੍ਕੀ ਹੋਤਿ ਵੀਮਂਸੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੩੪) ਚ ਆਦਿ. ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਯਥਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਛਨ੍ਨਂ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਅਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਤੋ ਥੇਤਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੯). ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੋ, ਤੇਨ. ਖਣਿਕਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ ਖਣਿਕਨਿਰੋਧੋ. ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦੀਨਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਨਿਰੋਧੋ. ਸੋ ਪਨ ਯੇਨ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਹਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾ ਯਥਾਰਹਂ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਗਤਸ੍ਸ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਨਿਰੋਧਹੇਤੁ, ਖਣਿਕਨਿਰੋਧੋ ਪਨ ਅਹੇਤੁਕੋ.
ਆਨਿਸਂਸਨ੍ਤਿ ਉਦਯਂ. ਸੋ ਪਨ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧੋ. ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕੋ ਦੁਗ੍ਗਤਿਪਰਿਕਿਲੇਸਤਾਯਆਦੀਨਵਪਕ੍ਖਿਕੋ ਏਵਾਤਿ ਇਤਰਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਆਦੀਨਵਮ੍ਪਿ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਗ੍ਗਹਣਮੂਲਕਂ ਉਪਦ੍ਦਵ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਸੋਤਿਆਦੀਨਵੋ. ਆਦੀਨਨ੍ਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਨਗ੍ਗਿਯਾਨਸਨਸਙ੍ਕਟਿਵਤਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ. ਨਿਸ੍ਸਰਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਨਿਸ੍ਸਰਣਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਦਸ੍ਸਨਮਗ੍ਗੋ ਏਵ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਪਰਿਯਾਯੇਨ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਨਿਸ੍ਸਟਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠੀਹਿਪਿ ਨਿਸ੍ਸਟਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਨਾਮ ਨਿਬ੍ਬਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਇਮਿਨਾਤਿਆਦੀਸੁ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਅਨੁਯੋਗਵਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.
੧੪੩. ਦਿਟ੍ਠਿਚ੍ਛੇਦਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋਤਿ ਸਬ੍ਬੁਪਾਦਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ. ਵੁਤ੍ਤਾਯੇਵਾਤਿ –
‘‘ਉਪਾਦਾਨਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ, ਤਾਨਿ ਅਤ੍ਥਵਿਭਾਗਤੋ;
ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਖੇਪਵਿਤ੍ਥਾਰਾ, ਕਮਤੋ ਚ ਵਿਭਾਵਯੇ’’ਤਿ. (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੬੪੫) –
ਗਾਥਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਵਿਭਾਗਾਦਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਯੇਵ. ਕਾਮਂ ਇਤੋ ਬਾਹਿਰਕਾਨਂ ‘‘ਇਮਾਨਿ ਉਪਾਦਾਨਾਨਿ ਏਤ੍ਤਕਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ, ਨ ਇਤੋ ਭਿਯ੍ਯੋ’’ਤਿ ਈਦਿਸਂ ਞਾਣਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਕੇਵਲਂ ਪਨ ਕੇਚਿ ‘‘ਕਾਮਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋਤਿ ਚ, ਮਿਚ੍ਛਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਅਪਰੇ ‘‘ਸੀਲਬ੍ਬਤੇਨ ਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਚ, ਮਿਚ੍ਛਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਤਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਨ ਮਿਚ੍ਛਾਭਾਵਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਏਵ. ਯਤ੍ਤਕਂ ਪਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸਪਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਪ੍ਪਹਾਨਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਪਞ੍ਞਪੇਮਇਚ੍ਚੇਵ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ. ਏਵਂਭੂਤਾਨਂ ਪਨ ਨੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਯਾਦਿਸੀ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਤੇਸਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਾਯ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਕੇਤਿ ਏਕਚ੍ਚੇ. ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਤਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜੁਪਗਮਨੇਨ ਸਮਣਾ, ਜਾਤਿਮਤ੍ਤੇਨ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ. ਸਬ੍ਬੇਸਨ੍ਤਿ ਅਨਵਸੇਸਾਨਂ ਉਪਾਦਾਨਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਂ ਪਹਾਨਂ. ਸਮ੍ਮਾ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਯੇਸਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕੇਚੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਹੋਤਿਕ-ਕੁਟੀਚਕ-ਬਹੂਦਕ-ਹਂਸ-ਪਰਮਹਂਸ-ਕਾਜਕ-ਤਿਦਣ੍ਡ-ਮੋਨਵਤ-ਸੇਵ-ਪਾਰੁਪਕ-ਪਞ੍ਚਮਰਤ੍ਤਿਕ- ਸੋਮਕਾਰਕ-ਮੁਗਬ੍ਬਤ-ਚਰਬਾਕ-ਤਾਪਸ-ਨਿਗਨ੍ਥਾ-ਜੀਵਕ-ਇਸਿ-ਪਾਰਾਯਨਿਕ-ਪਞ੍ਚਾਤਪਿਕ-ਕਾਪਿਲ- ਕਾਣਾਦ-ਸਂਸਾਰਮੋਚਕ-ਅਗ੍ਗਿਭਤ੍ਤਿਕ-ਮਗਵਤਿਕ-ਗੋਵਤਿਕ-ਕੁਕ੍ਕੁਰਵਤਿਕ-ਕਾਮਣ੍ਡਲੁਕ- ਵਗ੍ਗੁਲਿਵਤਿਕ-ਏਕਸਾਟਕ-ਓਦਕਸੁਦ੍ਧਿਕ-ਸਰੀਰਸਨ੍ਤਾਪਕ-ਸੀਲਸੁਦ੍ਧਿਕ-ਝਾਨਸੁਦ੍ਧਿਕ-ਚਤੁਬ੍ਬਿਧ- ਸਸ੍ਸਤਵਾਦਾਦਯੋ ਛਨ੍ਨਵੁਤਿ ਤਣ੍ਹਾਪਾਸੇਨ ਡਂਸਨਤੋ, ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਾ ਵਿਬਾਧਨਤੋ ਪਾਸਣ੍ਡਾ. ਵਤ੍ਥੁਪਟਿਸੇਵਨਂ ਕਾਮਨ੍ਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਰਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਨੋ ਪਟਿਸੇਵਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਕਾਮਂ. ਥੇਯ੍ਯੇਨ ਸੇਵਨ੍ਤੀਤਿ ਪਟਿਹਤ੍ਥਆਦਿਸਮਞ੍ਞਾਯ ਲੋਕਸ੍ਸ ਵਚਨਵਸੇਨ ਸੇਵਨ੍ਤਿ. ਤੀਣਿ ਕਾਰਣਾਨੀਤਿ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਨਿ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੇਸਭੂਤਾਨਿ ਵਟ੍ਟਕਾਰਣਾਨਿ.
ਅਤ੍ਥਸਲ੍ਲਾਪਿਕਾਤਿ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਲ੍ਲਾਪਿਕਾ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਸਲ੍ਲਾਪਵਿਭਾਵਿਨੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਞ੍ਹਿ ਵਚਨਂ ਸਲ੍ਲਾਪੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਥਵੀ ਕਿਰਾ’’ਤਿਆਦਿ.
ਯੋ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਤ੍ਥਰਿ ਧਮ੍ਮੇ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੇਸੁ ਚ ਪਸਾਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਯਤਨਗਤਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਸਾਦਕਭਾਵਦਸ੍ਸਨਂ ਪਸਾਦਪਚ੍ਛੇਦੋ. ਤਥਾਪਵਤ੍ਤੋ ਵਾਦੋ ਪਸਾਦਪਚ੍ਛੇਦਵਾਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਏਵਰੂਪੇਤਿ ਈਦਿਸੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਨੁਪਸਮਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇ. ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਧਮ੍ਮਪਤਿਰੂਪਕੇ. ਵਿਨਯੇਤਿ ਵਿਨਯਪਤਿਰੂਪਕੇ. ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਹਿ ਕੋਹਞ੍ਞੇ ਠਤ੍ਵਾ ਲੋਕਂ ਵਞ੍ਚੇਨ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਮਾਤਿ ‘‘ਸਤ੍ਤਿਮੇ ਕਾਯਾ ਅਕਟਾ ਅਕਟਵਿਧਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੭੪) ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ‘‘ਵਿਨਯਂ ਪਞ੍ਞਪੇਮਾ’’ਤਿ ਗੋਸੀਲਵਗ੍ਗੁਲਿਵਤਾਦੀਨਿ ਪਞ੍ਞਪੇਤ੍ਵਾ ਤਾਦਿਸਂ ਸਾਵਕੇ ਸਿਕ੍ਖਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ’’ਤਿ ਕਥੇਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਉਭਯੇਨਪਿ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਂ ਸਾਸਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ. ਪਰਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨਾਮ ਪੁਞ੍ਞਂ ਕਾਤੁਕਾਮਂ ਮਚ੍ਛੇਰਮਲਾਭਿਭੂਤਤਾਯ ਨਿਵਾਰੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਤਸ੍ਸ ਕਰੋਤੋ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ ਗਰਹਿਤਬ੍ਬਤਾ ਸਮ੍ਪਰਾਯੇ ਚ ਦੁਗ੍ਗਤਿ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ, ਕਿਮਙ੍ਗਂ ਪਨ ਸਕਲਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਨਿਸ੍ਸਰਣਾਵਹੇ ਜਿਨਚਕ੍ਕੇ ਪਹਾਰਦਾਯਿਨੋ ਤਿਤ੍ਥਕਰਸ੍ਸ ਤਦੋਵਾਦਕਰਸ੍ਸ ਚਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਸਾਸਨਮ੍ਹਿ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਯਥਾ ਸੋ ਪਸਾਦੋ ਸਮ੍ਪਰਾਯੇ ਨ ਸਮ੍ਮਗ੍ਗਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਞ੍ਚਿ ਕਾਲਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾਪਿ ਪਚ੍ਛਾ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ ਯੇਵਾ’’ਤਿ ਆਹ, ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੋ ਵਿਯ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਿਕੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਯਥਾਵਿਧਿਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਂ ਆਵਹਤਿ. ਕਮ੍ਮਸਰਿਕ੍ਖਕੇਨ ਹਿ ਵਿਪਾਕੇਨੇਵ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਕਾਰਣਭੇਦਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਤਿਤ੍ਥਕਰਾਨਂ ਸਾਵਕਾਨਂ ਅਪਾਯਦੁਕ੍ਖਾਵਹਂ ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਕਾਰਣਵਿਸੇਸਂ. ਸੋ ਪਨੇਸ ਪਸਾਦੋ ਨ ਨਿਯ੍ਯਾਤਿ ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਪਕ੍ਖਿਕਤ੍ਤਾ ਸੁਰਾਪੀਤਸਿਙ੍ਗਾਲੇ ਪਸਾਦੋ ਵਿਯ. ਸੁਰਂ ਪਰਿਸ੍ਸਾਵੇਤ੍ਵਾ ਛਡ੍ਡਿਤਕਸਟਂ ਸੁਰਾਜਲ੍ਲਿਕਂ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਨਾਮ ਧਨਲੁਦ੍ਧਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਾਹ ‘‘ਇਮਂ ਵਞ੍ਚੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਕਂਸਸਤਾਤਿ ਕਹਾਪਣਸਤਾ.
੧੪੪. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਸਾਦਸ੍ਸ. ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਲੋਭੋ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਨ੍ਤੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਰੂਪੇਤਿ ਈਦਿਸੇ ਸਬ੍ਬਸੋ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਉਪਸਮਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇ. ਯਥਾਨੁਸਿਟ੍ਠਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਅਪਾਯੇਸੁ ਅਪਤਨਵਸੇਨ ਧਾਰਣਟ੍ਠੇਨ ਧਮ੍ਮੇ. ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਿਨਯਨਟ੍ਠੇਨ ਵਿਨਯੇ. ਤਤ੍ਥ ਭਵਦੁਕ੍ਖਨਿਸ੍ਸਰਣਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨੇ.
ਨਮਸ੍ਸਮਾਨੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿ ਦ੍ਵੇ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਾਨਿ ਪਚ੍ਚੇਕਬੋਧਿਪਾਰਮੀਨਂ ਪੂਰਣੇਨ ਤਤ੍ਥ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ ਪਰਿਚਯੇਨ ਚ ਭਗਵਤਿ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਤਾਯ ਚ. ‘‘ਉਲੂਕਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿਗਾਥਾ ਰੁਕ੍ਖਦੇਵਤਾਯ ਭਾਸਿਤਾ. ਕਾਲੁਟ੍ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਸਾਯਨ੍ਹਕਾਲੇ ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਤੋ ਉਟ੍ਠਿਤਂ. ਦੁਗ੍ਗਤੇਸੋ ਨ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਏਸੋ ਨ ਗਮਿਸ੍ਸਤਿ. ਮੋਰਜਿਕੋ ਮੁਰਜਵਾਦਕੋ. ਮਹਾਭੇਰਿਵਾਦਕਵਤ੍ਥੁਆਦੀਨਿਪਿ ਸਿਤਪਾਤੁਕਰਣਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਾਨਿ.
ਪਰਮਤ੍ਥੇਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੇ. ਕਿਂ ਪਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮੇਪਿ ਪਰਮਤ੍ਥੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸੁਣਨ੍ਤਾਨਂ. ਸਾਮਣੇਰਵਤ੍ਥੂਤਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਦਿਵਸੇਯੇਵ ਸਪ੍ਪੇਨ ਦਟ੍ਠੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਾਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਵਲੋਕਂ ਉਪਪਨ੍ਨਸਾਮਣੇਰਵਤ੍ਥੁ.
ਖੀਰੋਦਨਨ੍ਤਿ ਖੀਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਂ ਓਦਨਂ. ਤਿਮ੍ਬਰੁਸਕਨ੍ਤਿ ਤਿਨ੍ਦੁਕਫਲਂ. ਤਿਪੁਸਸਦਿਸਾ ਏਕਾ ਵਲ੍ਲਿਜਾਤਿ ਤਿਮ੍ਬਰੁਸਂ, ਤਸ੍ਸ ਫਲਂ ਤਿਮ੍ਬਰੁਸਕਨ੍ਤਿ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਕਕ੍ਕਾਰਿਕਨ੍ਤਿ ਖੁਦ੍ਦਕਏਲਾਲ਼ੁਕਂ. ਮਹਾਤਿਪੁਸਨ੍ਤਿ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਵਲ੍ਲਿਪਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਖੁਦ੍ਦਕਤਿਪੁਸਵਲ੍ਲਿਯਾ ਫਲਂ. ਹਤ੍ਥਪਤਾਪਕਨ੍ਤਿ ਮਨ੍ਦਾਮੁਖਿ. ਅਮ੍ਬਕਞ੍ਜਿਕਨ੍ਤਿ ਅਮ੍ਬਿਲਕਞ੍ਜਿਕਂ. ਖਲ਼ਯਾਗੁਨ੍ਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਦੋਣਿਨਿਮ੍ਮਜ੍ਜਨਿਨ੍ਤਿ ਸਤੇਲਂ ਤਿਲਪਿਞ੍ਞਾਕਂ. ਵਿਧੁਪਨਨ੍ਤਿ ਚਤੁਰਸ੍ਸਬੀਜਨਿਂ. ਤਾਲਵਣ੍ਟਨ੍ਤਿ ਤਾਲਪਤ੍ਤੇਹਿ ਕਤਮਣ੍ਡਲਬੀਜਨਿਂ. ਮੋਰਹਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਮੋਰਪਿਞ੍ਛੇਹਿ ਕਤਂ ਮਕਸਬੀਜਨਿਂ.
ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨੇਵਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਇਧਾਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਕਾਰਣਭੇਦਂ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੂ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਸਾਸਨੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਸ੍ਸ ਅਨੁਸ੍ਸਰਣਵਸੇਨ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
੧੪੫. ਪਰਿਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਂ. ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਨ੍ਤਿ ਉਪਾਦਾਨਾਨਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾ ਨਾਮ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾ. ਤੇਸਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਨਿਰੋਧੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਸੋ ਚ ਪਚ੍ਚਯਨਿਰੋਧੇਨ ਹੋਤੀਤਿ ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯਂ ਮੂਲਕਾਰਣਤੋ ਪਭੁਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ. ਅਯਨ੍ਤਿ ਇਦਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਇਮੇ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਪਾਠੇ ‘‘ਕਿਂ ਨਿਦਾਨਾ’’ਤਿਆਦਿਸਮਾਸਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਬ੍ਬਪਦੇਸੂਤਿ ‘‘ਤਣ੍ਹਾਸਮੁਦਯਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਪਦੇਸੁ. ਇਮਿਨਾ ਏਵ ਚ ਸਬ੍ਬਗ੍ਗਹਣੇਨ ‘‘ਫਸ੍ਸਨਿਦਾਨਾ’’ਤਿਆਦੀਨਮ੍ਪਿ ਪਦਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਇਮੇ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਉਪਾਦਾਨਾਨਮ੍ਪਿ ਸਮੁਦਯਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਕੁਤੋ ਨਿਰੋਧਂ, ਤਥਾਗਤੋ ਪਨ ਤੇਸਂ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਯਾਨਮ੍ਪਿ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਯਾਥਾਵਤੋ ਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ – ‘‘ਇਧੇਵ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਣੋ…ਪੇ… ਸੁਞ੍ਞਾ ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਾ ਸਮਣੇਭਿ ਅਞ੍ਞੇਹੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੩੯) ਯਥਾਰਦ੍ਧਸੀਹਨਾਦਂ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਮੇ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਉਪਾਦਾਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੪੫) ਨਯੇਨ ਦੇਸਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਮੁਖੇਨ ਓਤਾਰੇਨ੍ਤੋ ਵਟ੍ਟਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਤੋ ਚ ਖੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਵਟ੍ਟਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਅਰਹਤ੍ਤੇਨ ਦੇਸਨਾਯ ਕੂਟਂ ਗਣ੍ਹਿ, ਤਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
ਚੂਲ਼ਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.
੨. ਮਹਾਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
ਵੇਸਾਲੀਨਗਰਵਣ੍ਣਨਾ
੧੪੬. ਅਪਰਾਪਰਨ੍ਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ. ਵਿਸਾਲੀਭੂਤਤਾਯਾਤਿ ਗਾਵੁਤਨ੍ਤਰਂ ਗਾਵੁਤਨ੍ਤਰਂ ਪੁਥੁਭੂਤਤਾਯ. ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਤਸ੍ਸਂ ਵਿਸਾਲੀਭੂਤਤਾਯਂ. ਛਡ੍ਡਿਤਮਤ੍ਤੇਤਿ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਮਤ੍ਤੇ. ਊਮਿਭਯਾਦੀਹੀਤਿ ਊਮਿਕੁਮ੍ਭੀਲਆਵਟ੍ਟਸਂਸੁਕਾਭਯੇਹਿ. ਉਦਕਪ੍ਪਵਾਹੇਨਾਗਤਸ੍ਸਪਿ ਚ ਉਸ੍ਮਾ ਨ ਵਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਉਸ੍ਮਾ ਚ ਨਾਮ ਈਦਿਸਸ੍ਸ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਤਾਯ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ‘‘ਸਿਯਾ ਗਬ੍ਭੋ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ. ਤਥਾ ਹੀਤਿਆਦਿ ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਚਿਨ੍ਤਾ. ਪੁਞ੍ਞਵਨ੍ਤਤਾਯ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਂ ਨਾਹੋਸਿ, ਸਉਸੁਮਤਾਯ ਪੂਤਿਕਭਾਵੋ. ਦਾਰਕਾਨਂ ਪੁਞ੍ਞੂਪਨਿਸ੍ਸਯਤੋ ਅਙ੍ਗੁਟ੍ਠਕਤੋ ਚਸ੍ਸ ਖੀਰਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਖੀਰਭਤ੍ਤਞ੍ਚ ਲਭਿ. ਚਰਿਮਕਭਵੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇ ਕੁਚ੍ਛਿਗਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਮਾਤੁ ਵਿਯ ਉਦਰਚ੍ਛਵਿਯਾ ਅਚ੍ਛਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਤਾਯ ਨਿਚ੍ਛਵਿ ਵਿਯਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਨਿਚ੍ਛਵੀ ਅਹੇਸੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਦਾਰਕਾਨਂ. ਮਾਤਾਪਿਤਰੋਤਿ ਪੋਸਕਮਾਤਾਪਿਤਰੋ. ਅਭਿਸਿਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਨਂ ਅਕਂਸੁ ਰਜ੍ਜਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਾਯਕਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ, ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨੇ ਏਵ ਰਾਜਕੁਲੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਚ. ਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਾਨੁਭਾਵਸਞ੍ਚੋਦਿਤਾ ਦੇਵਤਾਧਿਗ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਕੇਚਿ.
ਪੁਰਸ੍ਸ ਅਪਰੇਤਿ ਪੁਰਸ੍ਸ ਅਪਰਦਿਸਾਯ ਗਾਵੁਤਮਤ੍ਤੇ ਠਾਨੇ ਜੀਵਕਮ੍ਬਵਨਂ ਵਿਯ ਸਪਾਕਾਰਮਨ੍ਦਿਰਕੇ. ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨ ਦੇਸਨ੍ਤਰਪਕ੍ਕਮਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਅਥ ਖੋ ਸਾਸਨਤੋ ਅਪਕ੍ਕਮਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਿਬ੍ਭਮਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਾ’’ਤਿ. ਪਰਿਸਤੀਤਿ ਪਰਿਸਾਯਂ, ਜਨਸਮੂਹੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਜਨਸਮੂਹਗਤੋ ਪਨ ‘‘ਪਰਿਸਮਜ੍ਝੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਭਾਵਨਾਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਵਿਨਾ ਪਕਤਿਯਾਵ ਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੋ, ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਭਾਵਾਵਹੋ ਵਾ ਧਮ੍ਮੋ ਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੋ, ਅਨੁਲ਼ਾਰਂ ਪਰਿਤ੍ਤਕੁਸਲਂ. ਯਂ ਅਸਤਿਪਿ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਯਞ੍ਚ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਹੀਨੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇਨ, ਖਤ੍ਤਿਯੇ ਉਪਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਬੁਦ੍ਧੇ ਮਮਤ੍ਤਕਾਰਿਨੋ ਬੁਦ੍ਧਮਾਮਕਾ. ਸੇਸਪਦਦ੍ਵਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
ਅਲਂ ਅਰਿਯਾਯ ਅਰਿਯਭਾਵਾਯਾਤਿ ਅਲਮਰਿਯੋ, ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਜਾਨਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਯ ਪਸ੍ਸਤਿ ਚਾਤਿ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ, ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁ. ਸਮ੍ਮਸਨੁਪਗੇ ਚ ਪਨ ਧਮ੍ਮੇ ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯਞ੍ਚ ਤਥਾ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਚਾਤਿ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਵਾ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਸਮ੍ਮੋਹਪਟਿਵੇਧਤੋ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਚਾਤਿ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ, ਮਗ੍ਗੋ. ਫਲਂ ਪਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਵਸੇਨੇਵ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਮਗ੍ਗਾਧਿਗਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਾ ਅਨਾਵਰਣਤਾਯ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੁਤਾਯ ਚ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਪਟਿਸਿਦ੍ਧੇ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣਾਨਂ ਅਸਮ੍ਭਵੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਞ੍ਹਿ ਸੋ ਭਗਵਤੋ ਪਟਿਸੇਧੇਤੀ’’ਤਿ.
ਸੁਖੁਮਂ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰਂ ਨਾਮ ਝਾਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾਦਿਕਂ ਆਚਰਿਯਾਨੁਗ੍ਗਹੇਨ ਗਹਿਤਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਤਕ੍ਕਪਰਿਯਾਹਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਇਤਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਤਂਤਂਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਮਤ੍ਥਤਕ੍ਕਨੇਨ ਵਿਤਕ੍ਕਨਮਤ੍ਤੇਨ ਪਰਿਤੋ ਆਹਤਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਕ੍ਕੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਲੋਕਿਯਪਞ੍ਞਂ ਅਨੁਜਾਨਾਤਿ ਉਪਨਿਸਿਨ੍ਨਪਰਿਸਾਯ ਅਨੁਕੂਲਧਮ੍ਮਕਥਨਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਟਿਭਾਤੀਤਿ ਪਟਿਭਾਨਂ, ‘‘ਇਤਿ ਵਕ੍ਖਾਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂਪਵਤ੍ਤਂ ਕਥਨਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਤੋ ਪਟਿਭਾਨਤੋ ਜਾਨਨਂ ਪਟਿਭਾਨਂ, ਆਗਮਾਭਾਵਤੋ ਸਯਮੇਵ ਉਪਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਸਯਂਪਟਿਭਾਨਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਮਿਨਾਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਭਾਵਂ ਪਟਿਬਾਹਤੀ’’ਤਿ. ਸੁਫੁਸਿਤਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਵਰਂ. ਅਫੁਸਿਤਤ੍ਤੇ ਹਿ ਸੁਖੇਨ ਵਚੀਘੋਸੋ ਨ ਨਿਚ੍ਛਰਤਿ. ਦਨ੍ਤਾਵਰਣਨ੍ਤਿ ਓਟ੍ਠਦ੍ਵਯਂ. ਜਿਵ੍ਹਾਪਿ ਥਦ੍ਧਤਾਯ ਸੁਖੇਨ ਵਚੀਘੋਸੋ ਨ ਨਿਚ੍ਛਰਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਮੁਦੁਕਾ ਜਿਵ੍ਹਾ’’ਤਿ. ਕਰਵੀਕਰੁਤਮਞ੍ਜੁਤਾਯ ਮਧੁਰੋ ਸਰੋ. ਏਲਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਦੋਸੋ, ਏਲਂ ਗਲ਼ਤੀਤਿ ਏਲਗਲ਼ਾ, ਨ ਏਲਗਲ਼ਾ ਅਨੇਲਗਲ਼ਾ, ਨਿਦ੍ਦੋਸਾ, ਨ ਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਰਞ੍ਜਨਸ੍ਸੇਵ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਵਦਤਿ.
ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਗਮ੍ਭੀਰਞਾਣਚਰਿਯਭੂਤਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਉਗ੍ਗਹਣ-ਸਵਨ-ਧਾਰਣ-ਪਰਿਚਯ-ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੇ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਤਕ੍ਕਰਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਸਮ੍ਮਾ ਤਕ੍ਕਰਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯਾ’’ਤਿ. ਯੋ ਹਿ ਸਮ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯੋ ਹੋਤਿ. ਯੋ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਤਕ੍ਕਰੋ, ਤਸ੍ਸ ਨਿਯ੍ਯਾਨਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸੇਵ ਨਿਯ੍ਯਾਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੋ ਧਮ੍ਮੋ…ਪੇ… ਨਿਯ੍ਯਾਤਿ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.
੧੪੭. ਕੋਧਨੋਤਿ ਕੁਜ੍ਝਨਸੀਲੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋ ਕੋਧਵਸੇਨ ਕੁਰੂਰੋ ਫਰੁਸਵਚਨੋ ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਹ ‘‘ਕੋਧਨੋਤਿ ਚਣ੍ਡੋ ਫਰੁਸੋ ਚਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਾਨਂ ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਤਂ ਬੁਦ੍ਧਾ ‘‘ਮੋਘਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਤਂ ਸੁਦਿਨ੍ਨਲਾਲ਼ੁਦਾਯਿਆਦਿਕੇ. ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੇ ਸਤਿਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਮਗ੍ਗੇ ਵਾ ਫਲੇ ਵਾ ਅਸਤਿ ‘‘ਮੋਘਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਤਂ ਧਨਿਯੂਪਸੇਨਤ੍ਥੇਰਾਦਿਕੇ. ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋਪਨਿਸ੍ਸਯੇ ਪਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਯਥਾ ‘‘ਮਕ੍ਖਲਿ ਮੋਘਪੁਰਿਸੋ ਮਨੁਸ੍ਸਖਿਪ੍ਪਂ ਮਞ੍ਞੇ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੩੧੧) ਤਥਾ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋਪੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤੇਨ. ਕਤ੍ਤਰਿ ਹਿਦਂ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਕੋਧੇਨਾਤਿ ਕੋਧਹੇਤੁਨਾ.
ਭਗਵਤੋਤਿ ਸਮ੍ਪਦਾਨਵਚਨਂ ਕੁਦ੍ਧਪਦਾਪੇਕ੍ਖਾਯ. ਪੁਬ੍ਬੇਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਕਾਲੇ. ਸਦ੍ਦਂ ਸੋਤੁਕਾਮੋਤਿ ਸੋ ਕਿਰ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾ ਤਾਵਤਿਂਸਭਵਨੇ ਦੇਵਤਾਨਂ ਰੂਪਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਓਟ੍ਠਚਲਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਪਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਣਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਸਂ ਸਦ੍ਦਂ ਸੋਤੁਕਾਮੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਦ੍ਦਂ ਸੋਤੁਕਾਮੋ…ਪੇ… ਪੁਚ੍ਛੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਚ ਅਤੀਤੇ ਏਕਂ ਸੀਲਵਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਕਣ੍ਣਸਕ੍ਖਲਿਯਂ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ ਬਧਿਰਮਕਾਸਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋਪਿ ਅਭਬ੍ਬੋਵ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਾਧਿਗਮਾਯ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਨ ਕਥੇਸੀ’’ਤਿ. ਚਿਨ੍ਤੇਸੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਿਚ੍ਛਾਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਿਤੇਨ ਅਯੋਨਿਸੋ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ.
ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਤ੍ਤਾਵਬੋਧਨਤੋ ਅਭੇਦੋਪਚਾਰੇਨ ‘‘ਦੇਸਨਾਧਮ੍ਮੋ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਨਿਯ੍ਯਾਨੋ ਵਾ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਬੋਧੇਤਬ੍ਬੋ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕੋ ਦੇਸਨਾਧਮ੍ਮੋ. ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਤ੍ਥਿਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਕਿਚ੍ਚਸਿਦ੍ਧਿਦਸ੍ਸਨੇਨ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਾਕਟੀਕਤਤ੍ਤਾ, ਨ ਪਟਿਞ੍ਞਾਮਤ੍ਤੇਨ. ਤਥਾ ਹਿ ਯਥਾਪਰਾਧਂ ਤਂਤਂਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਯਥਾਧਮ੍ਮਂ ਵੇਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਾਨੁਰੂਪਞ੍ਚ ਅਵਿਪਰੀਤਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਯਥਾਭਿਸਙ੍ਖਤਪਞ੍ਹਾਨਂ ਤਦਜ੍ਝਾਸਯਾਨੁਕੂਲਂ ਠਾਨਸੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨ ਚ ਭਗਵਤੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਞਾਣਚਾਰਭਾਵੇਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਪਾਕਟਂ, ਤਥਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਯਮਕਪਾਟਿਹਾਰਿਯਕਰਣਾਦੀਸੁ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਞਾਣਾਦੀਨੀਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਮਯ੍ਹਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਨ੍ਵੇਤਿ ਯਥਾਗਹਿਤਸਙ੍ਕੇਤਸ੍ਸ ਅਨੁਗਮਨਵਸੇਨ ਏਤਿ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਅਨ੍ਵਯੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਨੁਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਸਙ੍ਕੇਤਾਨੁਗਮਨਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ‘‘ਯਥਾਪਰਾਧਂ ਤਂਤਂਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਏਵਂ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਯਥਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣੇਨ ਯੋਜਨਾ ਕਤਾ, ਏਵਂ ‘‘ਏਵਰੂਪਮ੍ਪਿ ਨਾਮ ਮਯ੍ਹਂ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਞਾਣਸਙ੍ਖਾਤਂ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਦਸਬਲਞਾਣਵਣ੍ਣਨਾ
੧੪੮. ਯਦਿਪਿ ਆਦਿਤੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਤ੍ਤਯਵਸੇਨ ਦੇਸਨਾਯ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਉਪਰਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯੁਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਵਿਜ੍ਜਾਤ੍ਤਯਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਅਭਿਞ੍ਞਾਤ੍ਤਯਮੇਵਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘‘ਤਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤਾਸੁ ਉਪਰਿ ਦਸਬਲਞਾਣਂ ਨ ਪਰਿਪੂਰਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਇਮਾਨਿ ਞਾਣਾਨਿ ਸੇਸਾਭਿਞ੍ਞਾ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਸਯਸ੍ਸ ਅਭਿਜਾਨਨਟ੍ਠਂ ਉਪਾਦਾਯ ਅਭਿਞ੍ਞਾਸੁ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਅਕਮ੍ਪਿਯਟ੍ਠਂ ਪਨ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਟ੍ਠਞ੍ਚ ਉਪਾਦਾਯ ਬਲਞਾਣੇਸੁ ਯਥਾ ਸਮ੍ਮਾਸਤਿਆਦਯੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਲਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਮਗ੍ਗਙ੍ਗੇਸੂਤਿ? ਨਯਿਦਮੇਵਂ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਧਮ੍ਮਕਿਚ੍ਚਵਿਸੇਸਵਿਭਾਵਨਪਰਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਧ ਪਨ ਸਤ੍ਥੁ ਗੁਣਵਿਸੇਸਵਿਭਾਵਨਪਰਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਤਥਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤਾ, ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਂ ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ‘‘ਕਿਮਿਦਂ ਭਗਵਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਗੁਣੇ ਪੁਨਪਿ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਗੁਣਾਧਿਕਦਸ੍ਸਨਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸੁਵੁਤ੍ਤਮੇਤਂ ‘‘ਉਪਰਿ ਦਸਬਲਞਾਣਂ ਨ ਪਰਿਪੂਰਤੀ’’ਤਿ.
ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਅਸਾਧਾਰਣਾਨੀਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੩.੧੦.੨੧), ਨਨੁ ਚੇਤਾਨਿ ਸਾਵਕਾਨਮ੍ਪਿ ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ? ਕਾਮਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਯਾਦਿਸਾਨਿ ਪਨ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਞਾਣਾਦੀਨਿ, ਨ ਤਾਦਿਸਾਨਿ ਤਦਞ੍ਞੇਸਂ ਕਦਾਚਿਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਅਸਾਧਾਰਣਾਨੀਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਥਾਗਤਸ੍ਸੇਵ ਬਲਾਨੀ’’ਤਿ. ਇਮਮੇਵ ਹਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਲੇਸਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਤਦਭਾਵਤੋ ਆਸਯਾਨੁਸਯਞਾਣਾਦੀਸੁ ਏਵ ਅਸਾਧਾਰਣਗੁਣਸਮਞ੍ਞਾ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹਾ. ਕਾਮਂ ਞਾਣਬਲਾਨਂ ਞਾਣਸਮ੍ਭਾਰੋ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ, ਪੁਞ੍ਞਸਮ੍ਭਾਰੋਪਿ ਪਨ ਨੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਏਵ, ਞਾਣਸਮ੍ਭਾਰਸ੍ਸਪਿ ਵਾ ਪੁਞ੍ਞਸਮ੍ਭਾਰਭਾਵਤੋ ‘‘ਪੁਞ੍ਞੁਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਆਗਤਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਪਕਤਿਹਤ੍ਥਿਕੁਲਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੨੨) ਗਿਰਿਚਰਨਦੀਚਰਵਨਚਰਾਦਿਪ੍ਪਭੇਦਾ ਗੋਚਰਿਯਕਾਲਾਵਕਨਾਮਾ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਬਲੇਨ ਪਾਕਤਿਕਾ ਹਤ੍ਥਿਜਾਤਿ. ਦਸਨ੍ਨਂ ਪੁਰਿਸਾਨਨ੍ਤਿ ਥਾਮਮਜ੍ਝਿਮਾਨਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਪੁਰਿਸਾਨਂ. ਏਕਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਕਾਯਬਲਨ੍ਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਏਕਸ੍ਸਾਤਿ ਚ ਤਥਾ ਹੇਟ੍ਠਾਕਥਾਯਂ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਦੇਸਨਾਸੋਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਾਰਾਯਨਸਙ੍ਘਾਤਬਲਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਾਰਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਰਸ੍ਮਿਯੋ, ਤਾ ਬਹੂ ਨਾਨਾਵਿਧਾ ਇਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਨਾਰਾਯਨਂ, ਵਜਿਰਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਾਰਾਯਨਸਙ੍ਘਾਤਬਲਨ੍ਤਿ ਵਜਿਰਸਙ੍ਘਾਤਬਲਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਞਾਣਬਲਂ ਪਨ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਮੇਵ, ਨ ਕਾਯਬਲਂ ਵਿਯ ਅਟ੍ਠਕਥਾਰੁਲ਼੍ਹਮੇਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘‘ਸਂਯੁਤ੍ਤਕੇ ਆਗਤਾਨਿ ਤੇਸਤ੍ਤਤਿ ਞਾਣਾਨਿ ਸਤ੍ਤਸਤ੍ਤਤਿ ਞਾਣਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ (ਵਿਭ. ਮੂਲਟੀ. ੭੬੦), ਤਤ੍ਥ ਪਨ ਨਿਦਾਨਵਗ੍ਗੇ ਸਤ੍ਤਸਤ੍ਤਤਿ ਆਗਤਾਨਿ ਚਤੁਚਤ੍ਤਾਰੀਸਞ੍ਚ, ਤੇਸਤ੍ਤਤਿ ਪਨ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਮਗ੍ਗੇ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੭੩ ਮਾਤਿਕਾ) ਸੁਤਮਯਾਦੀਨਿ ਆਗਤਾਨਿ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਸਂਯੁਤ੍ਤਕੇ. ਅਞ੍ਞਾਨਿਪੀਤਿ ਏਤੇਨ ਞਾਣਵਤ੍ਥੁਵਿਭਙ੍ਗੇ ਏਕਕਾਦਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤੇ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੧੦੭੬) ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾਲਾਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੩੬) ਚ ‘‘ਤਯਿਦਂ ਤਥਾਗਤੋ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਇਮਾਨਿ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਏਵਂ ਗਹਿਤਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਅਨੇਕਾਨਿ ਞਾਣਪ੍ਪਭੇਦਾਨਿ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਯਾਥਾਵਪਟਿਵੇਧਤੋ ਸਯਞ੍ਚ ਅਕਮ੍ਪਿਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲਞ੍ਚ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਂ ਨੇਯ੍ਯੇਸੁ ਅਧਿਬਲਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਕਮ੍ਪਿਯਟ੍ਠੇਨ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਟ੍ਠੇਨ ਚਾ’’ਤਿ.
ਉਸਭਸ੍ਸ ਇਦਨ੍ਤਿ ਆਸਭਂ, (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੪.੮) ਸੇਟ੍ਠਂ ਠਾਨਂ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਪਟਿਜਾਨਨਵਸੇਨ ਅਭਿਮੁਖਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਟ੍ਠ ਵਾ ਪਰਿਸਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤੀਤਿ ਆਸਭਾ, ਪੁਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧਾ. ਇਦਂ ਪਨਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਠਾਨਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਮੇਵ ਵਦਤਿ. ਤਿਟ੍ਠਮਾਨੋਵਾਤਿ ਅਵਦਨ੍ਤੋਪਿ (ਸਂ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੨.੨੨) ਤਿਟ੍ਠਮਾਨੋਵ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਨੁਜਾਨਾਤਿ.
ਅਟ੍ਠਸੁ ਪਰਿਸਾਸੂਤਿ ‘‘ਅਭਿਜਾਨਾਮਿ ਖੋ ਪਨਾਹਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਅਨੇਕਸਤਂ ਖਤ੍ਤਿਯਪਰਿਸਂ…ਪੇ… ਤਤ੍ਰ ਵਤ ਮਂ ਭਯਂ ਵਾ ਸਾਰਜ੍ਜਂ ਵਾ ਓਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਮੇਤਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੫੧) ਵੁਤ੍ਤਾਸੁ ਅਟ੍ਠਸੁ ਪਰਿਸਾਸੁ. ਅਭੀਤਨਾਦਂ ਨਦਤੀਤਿ ਪਰਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤਞਾਣਯੋਗੇਨ ਦਸਬਲੋਹਨ੍ਤਿ ਅਭੀਤਨਾਦਂ ਨਦਤਿ. ਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤੇਨ ਖਨ੍ਧਵਗ੍ਗੇ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੭੮) ਆਗਤੇਨ.
‘‘ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਚਤੁਚਕ੍ਕਂ ਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੩੧) ਸੁਤ੍ਤਸੇਸੇਨ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਸ੍ਸਯਾਦੀਨਂ ਫਲਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਪਵਤ੍ਤਿ, ਪੁਰਿਮਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਸ੍ਸਯਾਦਿਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਚ੍ਛਿਮਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਸ੍ਸਯਾਦੀਨਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਪਵਤ੍ਤਿ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਤਤ੍ਥ ਚ ਚਕ੍ਕ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਗਹਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਵਿਚਕ੍ਕਸਣ੍ਠਾਨਾ ਅਸਨਿ ਏਵ ਅਸਨਿਵਿਚਕ੍ਕਂ. ਉਰਚਕ੍ਕਾਦੀਸੂਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਆਣਾਸਮੂਹਾਦੀਸੁਪਿ ਚਕ੍ਕ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ‘‘ਸਙ੍ਘਭੇਦਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮ ਚਕ੍ਕਭੇਦ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੪੦੯; ਚੂਲ਼ਵ. ੩੪੩) ਹਿ ਆਣਾ ‘‘ਚਕ੍ਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ‘‘ਦੇਵਚਕ੍ਕਂ ਅਸੁਰਚਕ੍ਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੪.੮) ਸਮੂਹੋਤਿ. ਪਟਿਵੇਧਨਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ‘‘ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸ੍ਸਪਿ ਦੇਸਨਾਞਾਣਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਬੁਜ੍ਝਨਮਤ੍ਤੇਨ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਅਞ੍ਞਾਤਕੋਣ੍ਡਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿ…ਪੇ… ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤੋ ਪਰਂ ਪਨ ਯਾਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਾ ਦੇਸਨਾਞਾਣਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਵਤ੍ਤਿਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਸ੍ਸ ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤਚਕ੍ਕਸ੍ਸ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਨੋ ਚਕ੍ਕਰਤਨਸ੍ਸ ਠਾਨਂ ਵਿਯ.
‘‘ਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਿਂ ਭੂਮਿਯਂ ਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ? ਨੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਦਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯਾ’’ਤਿ. ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਲਾਭੋ ਧਰਮਾਨਤਾ ਚ, ਨ ਗਤਿਨਿਵਤ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਚਾ’’ਤਿ. ਯਤ੍ਥ ਪਨੇਤਂ ਦਸਬਲਞਾਣਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਂ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਸਮਾਦਿਯਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮਾਦਾਨਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਪਨ ਸਮਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਕਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਕਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਮ੍ਮਮੇਵ ਵਾ ਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਸਮਾਦਾਨਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਪੁਬ੍ਬਤ੍ਥਾਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਮੁਤ੍ਤਗਤਸਦ੍ਦੇ ਗਤਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਿਯ. ਗਤੀਤਿ ਨਿਰਯਾਦਿਗਤਿਯੋ. ਉਪਧੀਤਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ. ਕਾਲੋਤਿ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਚ੍ਚਨਾਰਹਕਾਲੋ. ਪਯੋਗੋਤਿ ਵਿਪਾਕੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾ ਕਿਰਿਯਾ.
ਅਗਤਿਗਾਮਿਨਿਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮਿਨਿਂ. ਵਕ੍ਖਤਿ ਹਿ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚਾਹਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਪਜਾਨਾਮਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮਿਞ੍ਚ ਮਗ੍ਗਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮਿਨਿਞ੍ਚ ਪਟਿਪਦ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੫੩). ਬਹੂਸੁਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਏਕਮੇਵ ਪਾਣਂ ਘਾਤੇਨ੍ਤੇਸੁ ਕਾਮਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਚੇਤਨਾ ਤਸ੍ਸੇਵੇਕਸ੍ਸ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰਮ੍ਮਣਾ, ਤਂ ਪਨ ਕਮ੍ਮਂ ਤੇਸਂ ਨਾਨਾਕਾਰਂ. ਤੇਸੁ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੮੧੧) ਹਿ ਏਕੋ ਆਦਰੇਨ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਕਰੋਤਿ, ਏਕੋ ‘‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ ਪਰੇਹਿ ਨਿਪ੍ਪੀਲ਼ਿਤੋ ਕਰੋਤਿ, ਏਕੋ ਸਮਾਨਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਵਿਯ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਟਿਬਾਹਮਾਨੋ ਵਿਚਰਤਿ. ਤੇਸੁ ਏਕੋ ਤੇਨੇਵ ਕਮ੍ਮੇਨ ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਏਕੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਯਂ, ਏਕੋ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯੇ. ਤਂ ਤਥਾਗਤੋ ਆਯੂਹਨਕ੍ਖਣੇ ਏਵ – ‘‘ਇਮਿਨਾ ਨੀਹਾਰੇਨ ਆਯੂਹਿਤਤ੍ਤਾ ਏਸ ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਯਂ, ਏਸ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯੇ’’ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮਾਨਮ੍ਪਿ – ‘‘ਏਸ ਮਹਾਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਉਸ੍ਸਦਨਿਰਯੇ’’ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮਾਨਮ੍ਪਿ – ‘‘ਏਸ ਅਪਾਦਕੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਦ੍ਵਿਪਾਦਕੋ, ਏਸ ਚਤੁਪ੍ਪਦੋ, ਏਸ ਬਹੁਪ੍ਪਦੋ’’ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮਾਨਮ੍ਪਿ – ‘‘ਏਸ ਨਿਜ੍ਝਾਮਤਣ੍ਹਿਕੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਖੁਪ੍ਪਿਪਾਸਿਕੋ, ਏਸ ਪਰਦਤ੍ਤੂਪਜੀਵੀ’’ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਤੇਸੁ ਚ ਕਮ੍ਮੇਸੁ – ‘‘ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਮਾਕਡ੍ਢਿਸ੍ਸਤਿ, ਇਦਂ ਅਞ੍ਞੇਨ ਦਿਨ੍ਨਾਯ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਉਪਧਿਵੇਪਕ੍ਕਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ.
ਤਥਾ ਸਕਲਗਾਮਵਾਸਿਕੇਸੁ ਏਕਤੋ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਦਦਮਾਨੇਸੁ ਕਾਮਂ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਚੇਤਨਾ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਾਰਮ੍ਮਣਾਵ, ਤਂ ਪਨ ਕਮ੍ਮਂ ਤੇਸਂ ਨਾਨਾਕਾਰਂ. ਤੇਸੁ ਹਿ ਏਕੋ ਆਦਰੇਨ ਕਰੋਤੀਤਿ ਸੇਸਂ ਪੁਰਿਮਸਦਿਸਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸੁ ਕੇਚਿ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ, ਤਂ ਤਥਾਗਤੋ ਆਯੂਹਨਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਜਾਨਾਤਿ – ‘‘ਇਮਿਨਾ ਨੀਹਾਰੇਨ ਆਯੂਹਿਤਤ੍ਤਾ ਏਸ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਦੇਵਲੋਕੇ, ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸ ਖਤ੍ਤਿਯਕੁਲੇ, ਏਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ, ਏਸ ਵੇਸ੍ਸਕੁਲੇ, ਏਸ ਸੁਦ੍ਦਕੁਲੇ, ਏਸ ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤੀਸੁ, ਏਸ ਨਿਮ੍ਮਾਨਰਤੀਸੁ, ਏਸ ਤੁਸਿਤੇਸੁ, ਏਸ ਯਾਮੇਸੁ, ਏਸ ਤਾਵਤਿਂਸੇਸੁ, ਏਸ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕੇਸੁ, ਏਸ ਭੁਮ੍ਮਦੇਵੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਹੀਨਪਣੀਤਸੁਵਣ੍ਣਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਅਪ੍ਪਪਰਿਵਾਰਮਹਾਪਰਿਵਾਰਤਾਦਿਭੇਦਂ ਤਂ ਤਂ ਵਿਸੇਸਂ ਆਯੂਹਨਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਜਾਨਾਤਿ.
ਤਥਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤੇਸੁਯੇਵ – ‘‘ਇਮਿਨਾ ਨੀਹਾਰੇਨ ਏਸ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਮਹਾਭੂਤਮਤ੍ਤਮੇਵ ਵਵਤ੍ਥਪੇਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹੇਯੇਵ ਠਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਅਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹੇਯੇਵ, ਏਸ ਨਾਮਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹੇਯੇਵ, ਏਸ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਏਵ, ਏਸ ਲਕ੍ਖਣਾਰਮ੍ਮਣਿਕਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਏਵ, ਏਸ ਪਠਮਫਲੇਯੇਵ, ਏਸ ਦੁਤਿਯਫਲੇ ਏਵ, ਏਸ ਤਤਿਯਫਲੇ ਏਵ, ਏਸ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਕਸਿਣਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਸੁਪਿ – ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਪਰਿਕਮ੍ਮਮਤ੍ਤਮੇਵ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਅਪ੍ਪਨਂ ਏਵ ਪਾਪੁਣਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਝਾਨਂ ਪਾਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਚੇਤਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.
ਕਾਮਨਤੋ, ਕਾਮੇਤਬ੍ਬਤੋ, ਕਾਮਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਤੋ ਚ ਕਾਮੋ ਧਾਤੁ ਕਾਮਧਾਤੁ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਬ੍ਯਾਪਾਦਧਾਤੁ-ਰੂਪਧਾਤੁ-ਆਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ. ਵਿਲਕ੍ਖਣਤਾਯਾਤਿ ਵਿਸਦਿਸਸਭਾਵਤਾਯ. ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੁਲੋਕਨ੍ਤਿ ਅਨੇਕਧਾਤੁਂ ਨਾਨਾਧਾਤੁਂ ਖਨ੍ਧਲੋਕਂ ਆਯਤਨਲੋਕਂ ਧਾਤੁਲੋਕਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ‘‘ਅਯਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨਾਮ…ਪੇ… ਅਯਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨਾਮ. ਤੇਸੁਪਿ ਏਕਵਿਧੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਏਕਾਦਸਵਿਧੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ (ਵਿਭ. ੩੩). ਏਕਵਿਧੇਨ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਬਹੁਵਿਧੇਨ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ (ਵਿਭ. ੩੪-੬੧). ਏਕਵਿਧੇਨ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਬਹੁਵਿਧੇਨ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ (ਵਿਭ. ੬੨-੯੧). ਏਕਵਿਧੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਬਹੁਵਿਧੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋ (ਵਿਭ. ੯੨-੧੨੦). ਏਕਵਿਧੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਬਹੁਵਿਧੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੧੨੧-੧੪੯) ਏਵਂ ਤਾਵ ਖਨ੍ਧਲੋਕਸ੍ਸ, ‘‘ਇਦਂ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਨਾਮ…ਪੇ… ਇਦਂ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਂ ਨਾਮ. ਤਤ੍ਥ ਦਸਾਯਤਨਾ ਕਾਮਾਵਚਰਾ, ਦ੍ਵੇ ਚਾਤੁਭੂਮਕਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ੧੫੬-੧੭੧) ਆਯਤਨਲੋਕਸ੍ਸ, ‘‘ਅਯਂ ਚਕ੍ਖੁਧਾਤੁ ਨਾਮ…ਪੇ… ਅਯਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ ਨਾਮ, ਤਤ੍ਥ ਸੋਲ਼ਸ ਧਾਤੁਯੋ ਕਾਮਾਵਚਰਾ, ਦ੍ਵੇ ਚਾਤੁਭੂਮਕਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ੧੭੨-੧੮੮) ਧਾਤੁਲੋਕਸ੍ਸ ਅਨੇਕਸਭਾਵਂ ਨਾਨਾਸਭਾਵਞ੍ਚ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕਸਙ੍ਖਾਰਲੋਕਸ੍ਸੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਕਸਙ੍ਖਾਰਲੋਕਸ੍ਸਪਿ – ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮ ਧਾਤੁਯਾ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਇਮਸ੍ਸ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧੋ ਸੇਤੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਕਾਲ਼ੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਮਟ੍ਠੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਸਕਣ੍ਟਕੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਬਹਲਤ੍ਤਚੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਤਨੁਤ੍ਤਚੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਂ ਵਣ੍ਣਸਣ੍ਠਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਏਵਰੂਪਂ, ਇਮਸ੍ਸ ਪੁਪ੍ਫਂ ਨੀਲਂ ਪੀਤਂ ਲੋਹਿਤਂ ਓਦਾਤਂ ਸੁਗਨ੍ਧਂ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਂ, ਇਮਸ੍ਸ ਫਲਂ ਖੁਦ੍ਦਕਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਦੀਘਂ ਰਸ੍ਸਂ ਵਟ੍ਟਂ ਸੁਸਣ੍ਠਾਨਂ ਦੁਸ੍ਸਣ੍ਠਾਨਂ ਮੁਦੁਕਂ ਫਰੁਸਂ ਸੁਗਨ੍ਧਂ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਂ ਮਧੁਰਂ ਤਿਤ੍ਤਕਂ ਕਟੁਕਂ ਅਮ੍ਬਿਲਂ ਕਸਾਵਂ, ਇਮਸ੍ਸ ਕਣ੍ਟਕੋ ਤਿਖਿਣੋ ਕੁਣ੍ਠੋ ਉਜੁਕੋ ਕੁਟਿਲੋ ਤਮ੍ਬੋ ਕਾਲ਼ੋ ਓਦਾਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਏਵ ਹਿ ਏਤਂ ਬਲਂ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਸਂ.
ਨਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਤਨ੍ਤਿ ਨਾਨਾਅਜ੍ਝਾਸਯਤਂ. ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਅਜ੍ਝਾਸਯਧਾਤੁ ਅਜ੍ਝਾਸਯਸਭਾਵੋ. ਸੋ ਪਨ ਹੀਨਪਣੀਤਤਾਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਦ੍ਵਿਧਾਵ ਵੁਤ੍ਤੋਪਿ ਹੀਨਪਣੀਤਾਦਿਭੇਦੇਨ ਅਨੇਕਵਿਧੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਹੀਨਾਦੀਹਿ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤੀਹਿ ਨਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਭਾਵ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਯੇ ਸਤ੍ਤਾ ਯਂਯਂਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਾ, ਤੇ ਤੇ ਤਂਤਦਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕੇ ਏਵ ਸੇਵਨ੍ਤਿ ਭਜਨ੍ਤਿ ਪਯਿਰੁਪਾਸਨ੍ਤਿ ਧਾਤੁਸਭਾਗਤੋ. ਯਥਾ ਗੂਥਾਦੀਨਂ ਧਾਤੁਸਭਾਵੋ ਏਸੋ, ਯਂ ਗੂਥਾਦੀਹਿ ਏਵ ਸਂਸਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਸਮੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ (ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਅਜ੍ਝਾਸਯਸ੍ਸੇਵੇਸ ਸਭਾਵੋ, ਯਂ) (ਵਿਭ. ਮੂਲਟੀ. ੮੧੩) ਹੀਨਜ੍ਝਾਸਯਾ ਦੁਸ੍ਸੀਲਾਦੀਹਿ ਏਵ ਸਂਸਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਸਮੇਨ੍ਤਿ, ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸੀਲਾਦਯੋ ਚ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸੀਲਾਦੀਹੇਵ. ਤਂ ਨੇਸਂ ਨਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਤਂ ਭਗਵਾ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ.
ਵੁਦ੍ਧਿਞ੍ਚ ਹਾਨਿਞ੍ਚਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸੇਨ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤੋ ਅਧਿਕਤਂ ਅਨਧਿਕਤਞ੍ਚ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸੇ (ਵਿਭ. ੮੧੪; ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੧੩) ‘‘ਆਸਯਂ ਜਾਨਾਤਿ ਅਨੁਸਯਂ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਆਸਯਾਦਿਜਾਨਨਂ ਕਸ੍ਮਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ? ਆਸਯਜਾਨਨਾਦਿਨਾ ਯੇਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਪਰੋਪਰੇਹਿ ਸਤ੍ਤਾ ਕਲ੍ਯਾਣਪਾਪਾਸਯਾਦਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਜਾਨਨਸ੍ਸ ਵਿਭਾਵਨਤੋ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਆਸਯਾਨੁਸਯਞਾਣਾਨਂ ਵਿਸੁਂ ਅਸਾਧਾਰਣਤਾ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਨਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਤਾਞਾਣਾਨਂ ਵਿਸੁਂ ਬਲਤਾ ਚ ਸਿਦ੍ਧਾ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਆਸਯਨ੍ਤਿ ਯਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤਾ ਨਿਵਸਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਤੇਸਂ ਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਵਾ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਂ ਵਾ ਆਸਯੋ.ਅਨੁਸਯੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨਭਾਵੇਨ ਥਾਮਗਤੋ ਕਿਲੇਸੋ. ਤਂ ਪਨ ਭਗਵਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਸਯਂ ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਂ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਞਾਣਾਨਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇਪਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੇਤਂ –
‘‘ਕਾਮਂ ਸੇਵਨ੍ਤਂਯੇਵ ਭਗਵਾ ਜਾਨਾਤਿ ‘ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕਾਮਗਰੁਕੋ ਕਾਮਾਸਯੋ ਕਾਮਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ’ਤਿ. ਕਾਮਂ ਸੇਵਨ੍ਤਞ੍ਞੇਵ ਜਾਨਾਤਿ ‘ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਗਰੁਕੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਸਯੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ’ਤਿ. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਂ ਸੇਵਨ੍ਤਞ੍ਞੇਵ ਜਾਨਾਤਿ. ਬ੍ਯਾਪਾਦਂ, ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਂ, ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ, ਆਲੋਕਸਞ੍ਞਂ ਸੇਵਨ੍ਤਂਯੇਵ ਜਾਨਾਤਿ ‘ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਗਰੁਕੋ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾਸਯੋ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ’ਤਿ’’ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੧੩).
ਪਠਮਾਦੀਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਵਚਰਾਨਂ ਪਠਮਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਨੀਕਝਾਪਨਟ੍ਠੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਨਿਜ੍ਝਾਨਟ੍ਠੇਨ ਚ ਝਾਨਾਨਂ. ਚਤੁਕ੍ਕਨਯੇਨ ਹੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਸਤ੍ਤ ਅਪ੍ਪਿਤਪ੍ਪਿਤਕ੍ਖਣੇ ਪਚ੍ਚਨੀਕਧਮ੍ਮੇਹਿ ਵਿਮੁਚ੍ਚਨਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਤੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾ ਨਾਮ, ਅਟ੍ਠਮੋ ਪਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਪਗਮਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਨਾਮ. ਚਤੁਕ੍ਕਨਯਪਞ੍ਚਕਨਯੇਸੁ ਪਠਮਝਾਨਸਮਾਧਿ ਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰੋ ਨਾਮ, ਪਞ੍ਚਕਨਯੇ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿ ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤੋ, ਨਯਦ੍ਵਯੇਪਿ ਉਪਰਿ ਤੀਸੁ ਝਾਨੇਸੁ ਸਮਾਧਿ ਅਵਿਤਕ੍ਕਅਵਿਚਾਰੋ, ਸਮਾਪਤ੍ਤੀਸੁ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਸਮਾਧੀਤਿਪਿ ਨਾਮਂ, ਸਮਾਪਤ੍ਤੀਤਿਪਿ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾਸਬ੍ਭਾਵਤੋ, ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤਦਭਾਵਤੋ ਨ ਸਮਾਧੀਤਿ ਨਾਮਂ. ਹਾਨਭਾਗਿਯਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਗੁਣੇਹਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦੀਹਿ ਵੁਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਸਞ੍ਞਾਮਨਸਿਕਾਰਾਨਂ ਕਾਮਾਦਿਅਨੁਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਂ. ਵਿਸੇਸਭਾਗਿਯਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਪਗੁਣੇਹਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦੀਹਿ ਵੁਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਸਞ੍ਞਾਮਨਸਿਕਾਰਾਨਂ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਾਦਿਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਂ. ਇਤਿ ਸਞ੍ਞਾਮਨਸਿਕਾਰਾਨਂ ਕਾਮਾਦਿਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਾਦਿਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਾਨਿ ਹਾਨਭਾਗਿਯਵਿਸੇਸਭਾਗਿਯਧਮ੍ਮਾਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਿ, ਤੇਹਿ ਪਨ ਝਾਨਾਨਂ ਤਂਸਭਾਵਤਾ ਧਮ੍ਮ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਚਾਮਸਤਿ. ਵੋਦਾਨਨ੍ਤਿ ਪਗੁਣਤਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਵੋਦਾਨਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦੀਹਿ ਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਾਦਿਅਧਿਗਮਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ‘‘ਵੁਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੇ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੩.੧੦.੨੧) ਪਨ ‘‘ਨਿਰੋਧਤੋ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਪਾਲ਼ਿ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇ ‘‘ਨਿਰੋਧਾ ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਇਮਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੧੭) ਪਟਿਸੇਧੇਤਬ੍ਬਾ. ਯੋ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਲਾਭੀ ਸਮਾਨੋ ਏਵ ‘‘ਨ ਲਭਾਮਹ’’ਨ੍ਤਿ, ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਸਮਾਨਂ ਏਵ ‘‘ਨ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞੀ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂਯੇਵ ਸਮਾਨਂ ‘‘ਵਿਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਚ੍ਚੇਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
੧੪੯. ਅਪ੍ਪਨਨ੍ਤਿ ਨਿਗਮਨਂ. ਨ ਤਥਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਪਰਵਾਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾ ਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸਕਸਕਕਿਚ੍ਚਮੇਵ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਜਾਨਨਾਦਿਂ ਸਕਂ ਸਕਂਯੇਵ ਕਿਚ੍ਚਂ ਕਾਤੁਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਯਥਾਸਕਮੇਵ ਵਿਸਯਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਮ੍ਪੀਤਿ ਤੇਹਿ ਦਸਬਲਞਾਣੇਹਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ. ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰਵਿਪਾਕਨ੍ਤਰਮੇਵਾਤਿ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰਸ੍ਸਵਿਪਾਕਨ੍ਤਰਮੇਵ ਜਾਨਾਤਿ, ਚੇਤਨਾਚੇਤਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਨਿਰਯਾਦਿਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮਿਨਿਪਟਿਪਦਾਭੂਤੇ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਪਰਿਚ੍ਛੇਦਮੇਵਾ’’ਤਿ. ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤਞ੍ਚ ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤਕਾਰਣਞ੍ਚ ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਏਕਦੇਸਸਰੂਪੇਕਸੇਸੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਞ੍ਹਿ ਞਾਣਂ ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਜਾਨਾਤਿ, ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮ ਧਾਤੁਯਾ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੮੧੨) ਤਥਾ ਚੇਵ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤਂ. ਸਚ੍ਚਪਰਿਚ੍ਛੇਦਮੇਵਾਤਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯਾਦਿਵਸੇਨ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਮੇਵ. ਅਪ੍ਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਅਟ੍ਠਮਨਵਮਬਲਾਨਿ ਵਿਯ ਤਂਸਦਿਸਂ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਞਾਣਂ ਵਿਯ ਵਿਕੁਬ੍ਬਿਤੁਂ. ਏਤੇਨਸ੍ਸ ਬਲਸਦਿਸਤਞ੍ਚ ਨਿਵਾਰੇਤਿ. ਝਾਨਾਦਿਞਾਣਂ ਵਿਯ ਵਾ ਅਪ੍ਪੇਤੁਂ ਵਿਕੁਬ੍ਬਿਤੁਞ੍ਚ. ਯਦਿਪਿ ਹਿ ‘‘ਝਾਨਾਦਿਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਞਾਣਂ ਸਤ੍ਤਮਬਲ’’ਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਥਾਪਿ ‘‘ਝਾਨਾਦੀਹਿ ਵਿਨਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਝਾਨਾਦਿਸਹਗਤਂ ਞਾਣਂ ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਂ ਕਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਥ ਵਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਝਾਨਾਦਿਕਿਚ੍ਚਂ ਵਿਯ ਨ ਸਬ੍ਬਂ ਬਲਕਿਚ੍ਚਂ ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਝਾਨਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਇਦ੍ਧਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਕੁਬ੍ਬਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਨ ਕਸ੍ਸਚਿ ਬਲਸ੍ਸ ਝਾਨਇਦ੍ਧਿਭਾਵਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਕਿਚ੍ਚਵਿਸੇਸਵਸੇਨਪਿ ਦਸਬਲਞਾਣਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਵਿਤਕ੍ਕਤ੍ਤਿਕਭੂਮਨ੍ਤਰਵਸੇਨਪਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਟਿਪਾਟਿਯਾਤਿਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ.
ਅਨੁਪਦਵਣ੍ਣਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਕਿਲੇਸਾਵਰਣਂ ਨਿਯਤਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਕਿਲੇਸਾਵਰਣਸ੍ਸ ਅਭਾਵੋ ਆਸਵਕ੍ਖਯਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਠਾਨਂ, ਤਬ੍ਭਾਵੋ ਅਟ੍ਠਾਨਂ, ਅਨਧਿਗਮਸ੍ਸ ਪਨ ਤਦੁਭਯਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਅਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਠਾਨਞ੍ਚਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਲੋਕਿਯ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸਨਤੋ ਚਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਲੋਕਿਯਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਠਿਤਿ ਆਸਵਕ੍ਖਯਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਠਾਨਂ ਕਿਲੇਸਾਵਰਣਾਭਾਵਸ੍ਸ ਕਾਰਣਤ੍ਤਾ. ਸਾ ਹਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਸਤਿ ਚ ਹੋਤਿ. ਏਤੇਨ ਤਸ੍ਸਾ ਅਟ੍ਠਿਤਿਯਾ ਤਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਾਨਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਏਵ. ਨੇਸਂ ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਤ੍ਤਾਨਂ. ਧਾਤੁਵੇਮਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਤੋਤਿ ਕਾਮਧਾਤੁਆਦੀਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਭੇਦਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਧਾਤੁਵੇਮਤ੍ਤਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਚਰਿਯਾਵਿਸੇਸਮ੍ਪਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਧਾਤੁਵੇਮਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਤੋਤਿ ਵਾ ਧਮ੍ਮਧਾਤੁਵੇਮਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਹਿ ਚਰਿਯਾ ਧਮ੍ਮਧਾਤੁਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਏਵਾਤਿ. ਪਯੋਗਂ ਅਨਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾਪਿ ਸਨ੍ਤਤਿਮਹਾਮਤ੍ਤਾਦੀਨਂ (ਧ. ਪ. ੧੪੨) ਵਿਯ. ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਾਨੁਭਾਵਤੋ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾ ਪਰਸ੍ਸ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਲੋਹਿਤਵਣ੍ਣਦਸ੍ਸਨਮੁਖੇਨ ਤਦਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਚਿਤ੍ਤਜਾਨਨਤ੍ਥਂ ਪਰਿਕਮ੍ਮਕਰਣਂ ਨਾਮ ਸਾਵਕਾਨਂ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਾਨਂ, ਯਤੋ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਆਨੁਭਾਵਤੋ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ ਸਿਯਾ, ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਪਨ ਯਦਿਪਿ ਆਸਵਕ੍ਖਯਞਾਣਾਧਿਗਮਤੋ ਪਗੇਵ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਾਧਿਗਮੋ, ਤਥਾਪਿ ਤਥਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਕਰਣਂ ਨਤ੍ਥਿ ਵਿਜ੍ਜਾਤ੍ਤਯਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਸਿਜ੍ਝਨਤੋ. ਸੇਸਾਭਿਞ੍ਞਾਤ੍ਤਯੇ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਂ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਾਧਿਗਮੇਨ ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਲਭਤੀਤਿ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਪੁਨ ਏਵਰੂਪਿਂ ਵਾਚਂ ਨ ਵਕ੍ਖਾਮੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੋ ਤਂ ਵਾਚਂ ਪਜਹਤਿ ਨਾਮ. ਵਾਚਾਯ ਪਨ ਸੋ ਅਤ੍ਥੋ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਵਦਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਨ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗ੍ਗਾਹਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਂ ਪਜਹਨਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਜਹਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਸੋ ਅਰਿਯੂਪਵਾਦੀ ਨਿਰਯੇ ਠਪਿਤੋਯੇਵ, ਨਾਸ੍ਸ ਨਿਰਯੂਪਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕੋਚਿ ਵਿਬਨ੍ਧੋ ਏਕਂਸਿਕੋ ਅਯਮਤ੍ਥੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਏਕਂਸਿਕਭਾਵਸ੍ਸ. ਸਿਕ੍ਖਾਹਿ ਸੀਲਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਹਿ, ਤਦਤ੍ਥਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਚ ਵਿਨਾ ਅਞ੍ਞਾਰਾਧਨਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ ‘‘ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਸੀਲਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਆਸਨ੍ਨਤਰੇ ਸੀਲਾਦਿਕੇ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵਸੇਨੇਵ ਵਿਨਿਵਤ੍ਤੇਤੁਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਆਹ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਸੀਲਾਦਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਟ੍ਠਸ੍ਸ ਹਿ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਏਕਂਸਿਕਾ ਅਞ੍ਞਾਰਾਧਨਾ, ਇਤਰੇਸਂ ਅਨੇਕਂਸਿਕਾਤਿ. ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨਂ ਸਮ੍ਪਦਾ, ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਨ੍ਤਿ ਏਵਂਅਵਿਰਜ੍ਝਨਕਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਕਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਮਮ੍ਪਿ ਕਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਯੁਤ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਯੁਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਧਾਰਣਾ ‘‘ਨਿਰਯੂਪਗੋ ਅਰਿਯੂਪਵਾਦੀ ਤਦਾਦਾਯਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤੋ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠੀ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਤਂ ਵਾਚਂ ਅਪ੍ਪਹਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨੇਨ ਤਦਾਦਾਯਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਚ ਅਰਿਯੂਪਵਾਦੋ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕੋ ਅਨਤ੍ਥਾਵਹੋ ਚ, ਪਹਾਨੇਨ ਪਨ ਅਚ੍ਚਯਂ ਦੇਸੇਤ੍ਵਾ ਖਮਾਪਨੇਨ ਅਨਨ੍ਤਰਾਯਿਕੋ ਅਤ੍ਥਾਵਹੋ ਚ ਯਥਾ ਤਂ ਵੁਟ੍ਠਿਤਾ ਦੇਸਿਤਾ ਚ ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਦਸਬਲਞਾਣਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਚਤੁਵੇਸਾਰਜ੍ਜਞਾਣਵਣ੍ਣਨਾ
੧੫੦. ਬ੍ਯਾਮੋਹਭਯਵਸੇਨ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੪.੮) ਸਰਣਪਰਿਯੇਸਨਂ ਸਾਰਜ੍ਜਨਂ ਸਾਰਦੋ, ਬ੍ਯਾਮੋਹਭਯਂ, ਵਿਗਤੋ ਸਾਰਦੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਸਾਰਦੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਂ. ਤਂ ਪਨ ਞਾਣਸਮ੍ਪਦਂ ਪਹਾਨਸਮ੍ਪਦਂ ਦੇਸਨਾਵਿਸੇਸਸਮ੍ਪਦਂ ਖੇਮਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚਤੂਸੁ ਠਾਨੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿ. ਦਸ੍ਸਿਤਧਮ੍ਮੇਸੂਤਿ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਵਚਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਹਿ ਤੇਸਂ, ਨ ਪਨ ਦਸ੍ਸਨਂ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸੇਵ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਭਗਵਤਾ ਏਵ ਵਾ ‘‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਵਚਨਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤਧਮ੍ਮੇਸੁ. ‘‘ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਵਿਭ. ੭੧੮) ਵਿਯ ਧਮ੍ਮ-ਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤੁਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਹਧਮ੍ਮੇਨਾਤਿ ਸਹੇਤੁਨਾ’’ਤਿ. ਹੇਤੂਤਿ ਚ ਉਪਪਤ੍ਤਿਸਾਧਨਹੇਤੁ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਕਾਰਕੋ ਸਮ੍ਪਾਪਕੋ ਚ. ਅਪ੍ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ ਅਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਨਿਦਸ੍ਸਨਞ੍ਹਿ ਅਨ੍ਵਯਤੋ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਤੋ ਪਮਾਣਙ੍ਗਤਾਯ ‘‘ਪਮਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੋਦਨਾਯ ਕਾਰਣਂ. ਤਤ੍ਥ ਚੋਦਕੋ ਚੋਦਨਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਕਾਰਣਂ, ਧਮ੍ਮੋ ਚੋਦਨਂ ਕਰੋਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਕਾਰਣਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲੋਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਖੇਮਨ੍ਤਿ ਕੇਨਚਿ ਅਪ੍ਪਟਿਬਨ੍ਧਿਯਭਾਵੇਨ ਅਨੁਪਦ੍ਦੁਤਤਂ.
ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ ਏਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਨ੍ਤਰਾਯੇਵਾ ਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ. ਏਵਂਭੂਤਾ ਪਨ ਤੇ ਯਸ੍ਮਾ ਅਨ੍ਤਰਾਯਕਰਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਹ ‘‘ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ’’ਤਿ. ਅਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ ਨ ਤਥਾ ਸਾਵਜ੍ਜੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਵੀਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਾਤਿਆਦਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ ਇਤਰੇਸਮ੍ਪਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ‘‘ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਬ੍ਭਾਵੇ ਬ੍ਯਭਿਚਾਰਾਭਾਵਤੋ. ਇਧ ਪਨ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਇਦਂ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਰਿਟ੍ਠਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ (ਪਾਚਿ. ੪੧੭-੪੨੨) ਵਿਯ. ਯਸ੍ਮਾ ਤਙ੍ਖਣਮ੍ਪਿ ਕਾਮੇਸੁ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੪.੮) ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਿਰਤ੍ਤੋ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੪.੮) ਹੋਤਿ ਚੇ, ਵਿਸੇਸਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਕਾਮੇਸੁ ਆਸਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮੇਥੁਨਂ…ਪੇ… ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚੀਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮੇਥੁਨਮਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਮੁਸ੍ਸਤੇਵਾਪਿ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਧਮ੍ਮੇਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਰੇਨ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਧਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਥੇ ਹਿ ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਸਂਯੋਗੇ ਭੁਮ੍ਮਂ.
ਚਤੁਵੇਸਾਰਜ੍ਜਞਾਣਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਅਟ੍ਠਪਰਿਸਵਣ੍ਣਨਾ
੧੫੧. ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਸੂਰਤਰਭਾਵੋ ਨਾਮ ਸਙ੍ਗਾਮੇ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਗੇਹੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਕਾਲੇ, ਏਵਂ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਞਾਣਸ੍ਸ ਆਨੁਭਾਵੋ ਪਣ੍ਡਿਤਪਰਿਸਾਸੁ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਞਾਣਸ੍ਸ ਬਲਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਠਾਨਸੀਸੇਨ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਖਤ੍ਤਿਯਪਰਿਸਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਸੇਵ ਨਯੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਅਤਿਦੇਸੇਨ ਆਵਿਭਾਵਿਤਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਮਾਰਕਾਯਿਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਦਿਸਤ੍ਥਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ਅਤਿਦੇਸਸ੍ਸ. ਯਥਾ ਹਿ ਖਤ੍ਤਿਯਾਨਂ ਸਮੂਹੋ ਖਤ੍ਤਿਯਪਰਿਸਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਨ ਏਵਂ ‘‘ਮਾਰਪਰਿਸਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ, ਮਾਰਸ੍ਸ ਪਰਿਸਾਤਿ ਪਨ ਮਾਰਪਰਿਸਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਮਾਰਕਾਯਿਕਾਨਂ…ਪੇ… ਨ ਮਾਰਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਮਾਰਕਾਯਿਕਾਨਨ੍ਤਿ ਮਾਰਪਕ੍ਖਿਯਾਨਂ. ਉਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨਾਤਿ ਸਾਰਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ, ਏਵਂ ਉਗ੍ਗਾ ਖਤ੍ਤਿਯਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੁਞ੍ਞਤੇਜੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਤੀਸੁ ਵੇਦੇਸੂਤਿ ਇਦਂ ਇਤਰੇਸਂ ਅਵਿਸਯਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵੇਦੇ ਸਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਾਪਿ ਹਿ ਖਤ੍ਤਿਯਾ ਵੇਸ੍ਸਾ ਚ ਤਦਤ੍ਥਵਿਚਾਰਣਾਯ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਅਸਮਤ੍ਥਾ ਏਵਾਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਯਾਮਾਦਿਪਰਿਸਾ ਨ ਗਹਿਤਾਤਿ? ਭੁਸਂ ਕਾਮਾਭਿਗਿਦ੍ਧਤਾਯ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਵਿਰਹਤੋ. ਯਾਮਾਦਯੋ ਹਿ ਉਲ਼ਾਰੁਲ਼ਾਰੇ ਕਾਮੇ ਪਟਿਸੇਵਨ੍ਤਾ ਤਤ੍ਥਾਭਿਗਿਦ੍ਧਤਾਯ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਾਯ ਸਭਾਵੇਨ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਿ, ਮਹਾਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਨ ਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਆਨੁਭਾਵੇਨ ਆਕਡ੍ਢਿਯਮਾਨਾ ਕਦਾਚਿ ਤੇਸਂ ਪਯਿਰੁਪਾਸਨਾਦੀਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਤਾਦਿਸੇ ਮਹਾਸਮਯੇ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਵਿਮਾਨਵਤ੍ਥੁਦੇਸਨਾਪਿ ਤਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਾ ਬਹੁਲਾ ਨਾਹੋਸਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਸੇਨਾਯਂ ਕਤਾ.
ਪਰਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇਸੁ ਚ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਭਗਵਾ ਅਞ੍ਞਾਨਿ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਾਨਿਪਿ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ. ਇਤਰੋ ਯਦਿਪਿ ਤੇਸਂ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਾਧਿਗਮੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਵਾਸਨਾਯ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਆਮਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਕੇਯੂਰਂ ਨਾਨਾਵਿਧਰਤਨਪਰਿਸਿਬ੍ਬਿਤਸੁਵਣ੍ਣਜਾਲਵਿਨਦ੍ਧਂ ਭੁਜਾਭਰਣਂ. ਅਙ੍ਗਦਂ ਨਾਨਾਗਨ੍ਧਗਨ੍ਧਿਤਂ, ਕੇਵਲਂ ਵਾ ਸੁਵਣ੍ਣਮਯਂ ਬਾਹੁਵਲਯਂ. ਛਿਨ੍ਨਸ੍ਸਰਾਤਿ ਦ੍ਵਿਧਾਭੂਤਸ੍ਸਰਾ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੧੭੨) ਗਗ੍ਗਰਸ੍ਸਰਾਤਿ ਗਗ੍ਗਰਿਕਾਯ ਵਿਯ ਗਗ੍ਗਰਾਯਮਾਨਖਰਸ੍ਸਰਾ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੧੭੨; ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੩.੮.੬੯). ਭਾਸਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਭਾਸਂ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੧੭੨; ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੩.੮.੬੯) ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ‘‘ਵੀਮਂਸਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘‘ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਸਙ੍ਗਮ੍ਮਾਤਿ ਸਮਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ. ਆਦਿਤੋ ਲਾਪੋ ਆਲਾਪੋ, ਵਚਨਪਟਿਵਚਨਵਸੇਨ ਸਮਂ ਲਾਪੋ ਸਲ੍ਲਾਪੋ. ਸਮ੍ਮਾ, ਸਮਞ੍ਞਾ ਵਾ ਕਥਾ ਸਂਕਥਾ, ਸਂਕਥਾਵ ਸਾਕਚ੍ਛਾ.
ਅਟ੍ਠਪਰਿਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਚਤੁਯੋਨਿਵਣ੍ਣਨਾ
੧੫੨. ਯਵਨ੍ਤਿ ਤਾਯ ਸਤ੍ਤਾ ਅਮਿਸ੍ਸਿਤਾਪਿ ਸਮਾਨਜਾਤਿਤਾਯ ਮਿਸ੍ਸਿਤਾ ਵਿਯ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਨਿ. ਸਾ ਪਨ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਣ੍ਡਾਦਿਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਭਾਗਸੋ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਖਨ੍ਧਕੋਟ੍ਠਾਸੋ ਯੋਨਿ ਨਾਮਾ’’ਤਿ. ਅਣ੍ਡੇ ਜਾਤਾਤਿ ਪਠਮਾਯ ਜਾਤਿਯਾ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਦੁਤਿਯਾਯ ਪਨ ਅਣ੍ਡਤੋ, ਅਣ੍ਡੇ ਵਾ ਭਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਜਾਤਾਤਿ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਭਿਨਿਬ੍ਭਿਜ੍ਜ ਜਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਵਿਨਾਤਿ ਏਤੇਹਿ ਅਣ੍ਡਾਦੀਹਿ ਬਾਹਿਰਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਵਿਨਾ. ਉਪ੍ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਯਾਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਯ. ਬਾਹਿਰਪਚ੍ਚਯਨਿਰਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤਾਯੇਵ ਵਾ ਉਪਪਤਨੇ ਸਾਧੁਕਾਰਿਨੋ ਉਪਪਾਤਿਕਾ, ਤੇ ਏਵ ਇਧ ਓਪਪਾਤਿਕਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਗਬ੍ਭਮਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮਹਾਪਦੁਮਕੁਮਾਰਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ. ਨਿਜ੍ਝਾਮਤਣ੍ਹਿਕਪੇਤਾਨਂ ਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਾਤੁਰਤਾਯ ਕਾਮਸੇਵਨਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਜਾਲਵਨ੍ਤਤਾਯ ਨ ਤਾਸਂ ਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਗਬ੍ਭੋ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਓਪਪਾਤਿਕਾਯੇਵ ਸਂਸੇਦਜਤ੍ਤਾਯਪਿ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਨੇਰਯਿਕਾ ਵਿਯਾਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਾਪਦੇਸੇਨ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਓਪਪਾਤਿਕਤ੍ਤਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਅਵਸੇਸਾਤਿ ਨਿਜ੍ਝਾਮਤਣ੍ਹਿਕਨੇਰਯਿਕੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਾ ਵਿਨਿਪਾਤਿਕਾ. ਯਕ੍ਖਾਨਂ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਤਾਯ ਓਪਪਾਤਿਕਭਾਵੇ ਏਵ ਆਪਨ੍ਨੇ ਤਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤੁਂ ‘‘ਏਵਂ ਯਕ੍ਖਾਪੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਤੇ ਨ ਭੁਮ੍ਮਦੇਵਾ ਨ ਚ ਵਿਨਿਪਾਤਿਕਾਤਿ.
ਚਤੁਯੋਨਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਪਞ੍ਚਗਤਿਵਣ੍ਣਨਾ
੧੫੩. ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਉਪਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਥਾ ਹਿ ਕਮ੍ਮਭਵੋ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਸਤਿਪਿ ਕਾਰਕੇ ਪਚ੍ਚਯਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਸਿਦ੍ਧੋ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਨਾ ਸਨ੍ਤਾਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਸਤ੍ਤੇਨ ਕਤੋਤਿ ਵੋਹਰੀਯਤਿ, ਤਥਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵਲਕ੍ਖਣਾ ਗਤਿਯੋ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਸਤਿਪਿ ਗਮਕੇ ਤਂਤਂਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਯੇਸਂ ਤਾਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ, ਤੇਹਿ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵੋਹਰੀਯਨ੍ਤੀਤਿ. ਏਵਂ ਸਦ੍ਦਤ੍ਥਤੋ ਗਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰਨਯੇਨਪਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੇਸੁ ਨਿਰਯਾਦਿਭੇਦੇਸੁ ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵੇਸੁ ਗਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਨਿਰੂਲ਼੍ਹੋ, ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਪਿ ਗਤਿਸਦ੍ਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਏਕੇਨ ਗਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਗਤਿਗਤੀ’’ਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਂ, (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੨੭) ਰੂਪਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੪੪੯) ਚ. ਉਪ੍ਪਾਦਾਵਤ੍ਥਾਯ ਗਮਨਂ ਉਪਗਮਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਗਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਗਤਿਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਗਤਿਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਜ੍ਝਾਸਯਗਤਿ ਨਾਮਾ’’ਤਿ, ਅਜ੍ਝਾਸਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਦਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੫੦੩) ਪਨ ‘‘ਗਤਿਨ੍ਤਿ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿ’’ਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਿਮਨ੍ਤਨਸੁਤ੍ਤੇ (ਮ. ਨਿ. ੧.੫੦੩) ਹਿ ਅਯਂ ਪਾਲ਼ੀਤਿ. ਜੁਤਿਨ੍ਤਿ ਆਨੁਭਾਵਂ. ਵਿਭਵੋਤਿ ਵਿਨਾਸੋ. ਸੋ ਹਿ ਵਿਗਮੋਤਿ ਅਤ੍ਥੇਨ ਗਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਰਹਤੋ ਗਤੀਤਿ (ਪਰਿ. ੩੩੯) ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਰਹਤੋ ਗਤਿ ਵਿਗਮੋ ਵਿਭਵੋਤਿ ਅਨੇਕਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਧਾਤੂਨਂ. ਦ੍ਵੇਯੇਵ ਗਤਿਯੋਤਿ ਦ੍ਵੇਵ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਯਂ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਗਤਿ ਨਾਮਾ’’ਤਿ.
ਯਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਬ੍ਰੂਹੇਨ੍ਤੋ ਏਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਯੋ, ਸੁਖਂ. ਨਤ੍ਥਿ ਏਤ੍ਥ ਅਯੋਤਿ ਨਿਰਯੋ. ਤਤੋ ਏਵ ਰਮਿਤਬ੍ਬਂ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਬ੍ਬਂ ਤਤ੍ਥ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਨਿਰਤਿਅਤ੍ਥੇਨ ਨਿਰਸ੍ਸਾਦਟ੍ਠੇਨ ਨਿਰਯੋ’’ਤਿ. ਤਿਰਿਯਂ ਅਞ੍ਚਿਤਾਤਿ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਦਯੋ ਵਿਯ ਉਦ੍ਧਂ ਦੀਘਾ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਤਿਰਿਯਂ ਦੀਘਾਭਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਕਟ੍ਠਤੋ ਸੁਖਤੋ ਅਯਨਂ ਅਪਗਮੋ ਪੇਚ੍ਚਭਾਵੋ, ਤਂ ਪੇਚ੍ਚਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਸਯੋਤਿ ਪੇਤਯੋਨਿਮੇਵ ਵਦਤਿ. ਮਨਸੋ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਤ੍ਤਾਤਿ ਸਤਿਸੂਰਭਾਵਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਯੋਗ੍ਯਤਾਦਿਗੁਣਵਸੇਨ ਉਪਚਿਤਮਾਨਸਤਾਯ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਗੁਣਚਿਤ੍ਤਤਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਤੋ. ਅਯਂ ਪਨਤ੍ਥੋ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਜਮ੍ਬੁਦੀਪਵਾਸੀਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਤੀਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਠਾਨੇਹਿ ਜਮ੍ਬੁਦੀਪਿਕਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਉਤ੍ਤਰਕੁਰੁਕੇ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਅਧਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਦੇਵੇ ਚ ਤਾਵਤਿਂਸੇ. ਕਤਮੇਹਿ ਤੀਹਿ? ਸੂਰਾ ਸਤਿਮਨ੍ਤੋ ਇਧ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੯.੨੧). ਤੇਹਿ ਪਨ ਸਮਾਨਰੂਪਾਦਿਤਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਰਿਤ੍ਤਦੀਪਵਾਸੀਹਿ ਇਤਰਮਹਾਦੀਪਵਾਸਿਨੋਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਤੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯਿਂਸੁ. ਲੋਕਿਯਾ ਪਨ ‘‘ਮਨੁਨੋ ਅਪਚ੍ਚਭਾਵੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਪਰਮਤ੍ਥਦੀਪਨਿਯਂ ਵਿਮਾਨਵਤ੍ਥੁਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਵਿ. ਵ. ਅਟ੍ਠ. ੩) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਆਨੁਭਾਵੇਹੀਤਿ ਦੇਵਾਨੁਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤੇਹਿ ਇਦ੍ਧਿਵਿਸੇਸੇਹਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਾ ਦੇਵਾ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਚੇਵ ਇਦ੍ਧਿਵਿਸੇਸੇਹਿ ਚ ਇਤਰੇ ਇਦ੍ਧਿਵਿਸੇਸੇਹੇਵ ਦਿਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤਿ ਜੋਤਨ੍ਤਿ, ਸਰਣਨ੍ਤਿ ਵਾ ਗਮ੍ਮਨ੍ਤਿ, ਅਭਿਤ੍ਥਵਿਯਨ੍ਤੀਤਿ ਵਾ ਦੇਵਾਤਿ.
ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਞ੍ਚਾਤਿਆਦੀਸੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਗ੍ਗਹਣੇਨ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਏਵ ਗਹਣਂ ਤੇਸਂ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਓਕਾਸਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਯਤ੍ਥ ਵਾ ਤੇ ਅਰਞ੍ਞਸਮੁਦ੍ਦਪਬ੍ਬਤਾਦਿਕੇ ਨਿਬਦ੍ਧਵਾਸਂ ਵਸਨ੍ਤਿ, ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਠਾਨਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਓਕਾਸੋਪਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਨਿਰਯੂਪਗਾਦੀਹਿ ਸਤ੍ਤੇਹਿ ਮਗ੍ਗਿਤਬ੍ਬਤੋ ਮਗ੍ਗੋ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾ ਪਟਿਪਦਾ ਚਾਤਿ ਤਂ ਤਂ ਕਮ੍ਮਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਭਯੇਨਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਥਾ ਚ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਤੂਪਚਿਤਾਕਾਰਮਾਹ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਨਿਰਯਗਾਮਿਞ੍ਚ ਮਗ੍ਗਂ ਨਿਰਯਗਾਮਿਨਿਞ੍ਚ ਪਟਿਪਦਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਾਧਾਰਣਤੋ ਨਿਰਯਸਂਵਤ੍ਤਨਿਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਂ ਤਂ ਸਨ੍ਤਾਨਪਤਿਤਤਾਯ ਅਸਾਧਾਰਣਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾਪਟਿਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਵਿਨਿਪਤਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਵਸਾ, ਵਿਰੂਪਂ ਵਾ ਨਿਪਤਨ੍ਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਗਤਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਞਾਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਭਗਵਾ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚਾਹ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹਾਤਿ ਅਨੁਯੋਗਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਇਦਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਨ ਹਿ ਭਗਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਬੁਦ੍ਧਸੁਬੁਦ੍ਧਤਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਸਾਵਸੇਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਸਨਂ ਦੇਸੇਤਿ.
ਪਞ੍ਚਗਤਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਞਾਣਪਵਤ੍ਤਾਕਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੧੫੪. ਞਾਣਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਕਾਰਨ੍ਤਿ ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਂ, ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਪਕਾਰਂ. ਏਕਨ੍ਤਦੁਕ੍ਖਾਤਿ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਦੁਕ੍ਖਾ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਦੁਕ੍ਖਾ. ਤਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਦੁਕ੍ਖਾ ਸੁਖਾਲਯੇਨਪਿ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਨਿਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਾ ਨਿਰਨ੍ਤਰਦੁਕ੍ਖਾ’’ਤਿ. ਬਹਲਾਤਿ ਅਤਨੁਕਾ, ਮਹਨ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਿਬ੍ਬਾਤਿ ਵਾ ਤਿਖਿਣਾ. ਖਰਾਤਿ ਕਕ੍ਖਲ਼ਾ. ਕਟੁਕਾਤਿ ਵਾ ਅਨਿਟ੍ਠਾ. ਕਸ੍ਸਤਿ ਖਣੀਯਤੀਤਿ ਕਾਸੁ, ਆਵਾਟੋ. ਕਸੀਯਤਿ ਚੀਯਤੀਤਿ ਕਾਸੁ, ਰਾਸਿ. ਫੁਨਨ੍ਤੀਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਅਙ੍ਗਾਰਾਨਿ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਵਾਤਂ ਓਫੁਨਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਤੇਸਂ ਸਕਲਸਰੀਰਂ ਡਯ੍ਹਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਰਿਦਡ੍ਢਗਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਪੁਰਿਸਪ੍ਪਮਾਣਂ ਪੋਰਿਸਂ. ਏਕਪਥੇਨੇਵਾਤਿ ਏਕਮਗ੍ਗਭੂਤੇਨੇਵ. ਅਨੁਕ੍ਕਮਨੀਯੇਨਾਤਿ ਉਕ੍ਕਮਿਤੁਂ ਅਪਕ੍ਕਮਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯੇਨ.
ਨਨੁ ਚ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਣ੍ਣਾਰਮ੍ਮਣਂ, ਤੇਨ ਕਥਂ ਰੂਪਨ੍ਤਰਸਮਙ੍ਗਿਂ ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਯਂ ਸੋ’’ਤਿ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗਞਾਣੇਨ ‘‘ਅਯਂ ਸੋ’’ਤਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਆਨੁਭਾਵੇਨ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਬਲਂ ਨਾਮ ਏਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵਾਤਿ ‘‘ਗੂਥਕੂਪੋ ਵਿਯ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੁਪਮਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ. ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ ਬਹੁਲਾ ਏਤਾਸੂਤਿ ਦੁਕ੍ਖਬਹੁਲਾ. ਬਹਲਪਤ੍ਤਪਲਾਸੋਤਿ ਅਵਿਰਲ਼ਤਨੁਵਿਪੁਲਪਣ੍ਣੋ. ਸੁਖਪਰਿਭੋਗਂ ਮਹਾਪਾਸਾਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਦੀਘਪਾਸਾਦੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਚਤੁਰਸ੍ਸਪਾਸਾਦਾਦੀਨਂ ਖੁਦ੍ਦਕਤ੍ਤਾ. ਉਣ੍ਣਾਮਯਅਤ੍ਥਰਣੇਨਾਤਿ ਉਣ੍ਣਾਮਯਲੋਹਿਤਅਤ੍ਥਰਣੇਨ. ਉਤ੍ਤਰਂ ਉਪਰਿਭਾਗਂ ਛਾਦੇਤੀਤਿ ਉਤ੍ਤਰਚ੍ਛਦੋ, ਵਿਤਾਨਂ. ਤਂ ਪਨ ਲੋਹਿਤਵਿਤਾਨਂ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਰਤ੍ਤਵਿਤਾਨੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਅਪਰਭਾਗਯੋਜਨਾਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਪਰਭਾਗਸ੍ਸ ਯੋਜਨਾ. ਸਾ ਪਨ ਏਕਦੇਸੇਨ ਪੁਰਿਮਭਾਗੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਏਵ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਯਥਾ ਸੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਮਗ੍ਗਾਰੁਲ਼੍ਹਮੇਵਾਤਿ ਮਗ੍ਗਂ ਉਪਗਤਮਤ੍ਤਮੇਵ.
ਨਿਯਮਾਭਾਵਾਤਿ ‘‘ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾਵ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਨਿਯਮਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ. ‘‘ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾਪਿ ਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਨ ਅਨੁਤ੍ਤਰਸੁਖਾਨੁਭਵਨਸ੍ਸ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਗੋਚਰਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਨਾਗਤਸ੍ਸ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਪਰਿਭਣ੍ਡਭੂਤੇਨ ਅਨਾਗਤਂਸਞਾਣੇਨ ਦਸ੍ਸਨਮੇਵਾਤਿ ਕਾਰਣੂਪਚਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਨ ‘‘ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ’’ਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਨਾਨਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘‘ਦੇਵਲੋਕਸੁਖਂ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਂ ਵਤ੍ਵਾ ਯਥਾਦਸ੍ਸਿਤਉਪਮਾਹਿਪਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਪਾਕਟੋ ਏਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਉਪਮਾਯਮ੍ਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਗੋਤ੍ਰਭੁਞਾਣੁਪ੍ਪਾਦਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਨਿਰੋਧਂ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮਗ੍ਗਫਲਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਚੇਵ ਪਰਤੋ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸਮਾਪਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਚ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਨਿਰੋਧੇ ਸਯਿਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ ਤਦਪਸ੍ਸਯੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਰੋਧਸਯਨਵਰਗਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਾ…ਪੇ… ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.
ਞਾਣਪਵਤ੍ਤਾਕਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਾਦਿਸੁਦ੍ਧਿਵਣ੍ਣਨਾ
੧੫੫. ਪੁਚ੍ਛਾਨੁਸਨ੍ਧਿਆਦਿਅਨੁਸਨ੍ਧਿਤ੍ਤਯਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ‘‘ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਕੇਵਲਂ ‘‘ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਾਯ ਸੁਦ੍ਧਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂਲਦ੍ਧਿਕੋ ਏਵ, ਅਥ ਖੋ ਦੁਕ੍ਕਰਚਾਰੀਸੁ ਅਭਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚਤੁਕੁਣ੍ਡਿਕੋਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਾਦੇਹਿ ਹਤ੍ਥੇਹੀਤਿ ਚਤੂਹਿ ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਕੁਣ੍ਡਨਕੋ ਆਹਿਣ੍ਡਨਕੋ. ਛਮਾਨਿਕਿਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਭੂਮਿਯਂ ਖਿਤ੍ਤਂ. ਭਕ੍ਖਸਨ੍ਤਿ ਆਹਾਰਂ.
ਮਚ੍ਛਰਿਯਮਲਾਦਿਪਾਪਧਮ੍ਮਵਿਗਮਨਤੋ ਮੇਤ੍ਤਾਦਿਗੁਣਾਨੁਬ੍ਰੂਹਨਤੋ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ ਸੇਟ੍ਠਂ ਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਦਾਨਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਤਂ ਭਗਵਤਾ ਪਣ੍ਡਿਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਯਥਾਰਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਪਰਿਯਾਯੋ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਕਿਨ੍ਤਿ ਕੀਦਿਸਂ. ਵਤਨ੍ਤਿ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਵਤਂ. ਸੁਚਿਣ੍ਣਸ੍ਸਾਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਚਿਣ੍ਣਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਸ੍ਸ. ਇਦ੍ਧੀਤਿ ਆਨੁਭਾਵੋ. ਜੁਤੀਤਿ ਵਤ੍ਥਾਭਰਣੋਭਾਸਸਮੁਜ੍ਜਲਾ ਸਰੀਰਪ੍ਪਭਾ. ਬਲਵੀਰਿਯੂਪਪਤ੍ਤੀਤਿ ਕਾਯਬਲੇਨ ਚੇਵ ਉਸ੍ਸਾਹੇਨ ਚ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮੋ.
ਤੇਨ ਪਾਣਿ ਕਾਮਦਦੋਤਿ ਤੇਨ ਅਦ੍ਧਿਕਾਨਂ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਂ ਹਤ੍ਥਂ ਪਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਅਸਯ੍ਹਸੇਟ੍ਠਿਨੋ ਦਾਨਟ੍ਠਾਨਦਸ੍ਸਨਮਯੇਨ ਪੁਞ੍ਞੇਨ ਇਦਾਨਿ ਮਯ੍ਹਂ ਹਤ੍ਥੋ ਕਪ੍ਪਰੁਕ੍ਖੋ ਵਿਯ ਕਾਮਦਦੋ ਇਚ੍ਛਿਤਿਚ੍ਛਿਤਦਾਯੀ, ਕਾਮਦਦੋ ਹੋਨ੍ਤੋ ਚ ਮਧੁਸ੍ਸਵੋ ਇਟ੍ਠਵਤ੍ਥੁਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਕੋ ਜਾਤੋ. ਤੇਨ ਮੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇਨਾਤਿ ਤੇਨ ਮਮ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਕਾਯਵੇਯ੍ਯਾਵਟਿਯਕਮ੍ਮਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਸੇਟ੍ਠਚਰਿਯੇਨ. ਪੁਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਪੁਞ੍ਞਫਲਂ. ਤਮ੍ਪਿ ਹਿ ਪੁਜ੍ਜਸਭਾਵਤੋ, ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨ ਵਾ ‘‘ਏਵਮਿਦਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੮੦) ‘‘ਪੁਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਪਞ੍ਚ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਸਮਾਹਟਾਨਿ ਪਞ੍ਚਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਯਥਾ ‘‘ਤਿਭਵਂ, ਤਿਸਕਟ’’ਨ੍ਤਿ ਚ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ. ਸਾ ਹਿ ਵਿਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭਾਵਾਵਹਨਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ ਸੇਟ੍ਠਂ ਚਰਿਯਂ, ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਵਾਚਸਿਕਂ ਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਸਹਸ੍ਸਂ ਮਚ੍ਚੁਹਾਯਿਨਨ੍ਤਿ ਸਹਸ੍ਸਮਤ੍ਤਾ ਅਰਹਤ੍ਤਸਮਧਿਗਮੇਨ ਮਚ੍ਚੁਵਿਸਯਾਤਿਕ੍ਕਮੇਨ ਮਚ੍ਚੁਪਹਾਯਿਨੋ ਜਾਤਾ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇਨ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਨੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਮੇਥੁਨਵਿਰਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ.
ਨਾਤਿਕ੍ਕਮਾਮਾਤਿ ਨ ਅਤਿਚਰਾਮ ਅਗਮਨੀਯਟ੍ਠਾਨੇਪਿ ਇਤਰਤ੍ਥਾਪਿ ਨ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਾਮ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਤਾਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਾਮਾ’’ਤਿ. ਅਮ੍ਹਨ੍ਤਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ.
ਅਤ੍ਤਦਮਨਵਸੇਨਾਤਿ ਯਥਾਪਟਿਞ੍ਞਂ ਅਰਹਨ੍ਤਾਨਂ ਅਨੁਕਰਣਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਦਮਨਵਸੇਨ, ਮਨਚ੍ਛਟ੍ਠਾਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਦਮਨੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਿਖਾਪ੍ਪਤ੍ਤਸੇਟ੍ਠਚਰਿਯਤਾਯ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ ਸੇਟ੍ਠਂ ਚਰਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ.
ਅਤਰਮਾਨਾਨਨ੍ਤਿ ਨ ਤਰਮਾਨਾਨਂ ਦੇਸਕਾਲਂ ਉਦਿਕ੍ਖਨ੍ਤਾਨਂ. ਫਲਾਸਾਵ ਸਮਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਸੁਦੁਲ੍ਲਭਫਲੇਪਿ ਆਸਾ ਸਮ੍ਮਾਪਯੋਗਮਨ੍ਵਾਯ ਸਮਿਜ੍ਝਤਿ ਏਵ. ਵਿਪਕ੍ਕਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋਸ੍ਮੀਤਿ ਵਿਸੇਸੇਨ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਪਣੀਤਜ੍ਝਾਸਯੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਉਲ਼ਾਰਮਨੋਰਥੋ. ਸੋ ਹਿ ਸੇਟ੍ਠਮਨੋਸਮਾਚਾਰਤਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ.
ਇਦਮੇਵ ਸੁਤ੍ਤਂ ਆਗਤਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਤੇਪਿਟਕੇ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨੇ ਇਦਮੇਵ ਸੁਤ੍ਤਪਦਂ ‘‘ਵੀਰਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਆਗਤਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵੀਰਿਯਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਸਯੇ ਉਤ੍ਤਮਂ ਪਰਮੁਕ੍ਕਂਸਗਤਂ ਤਾਦਿਸਚਰਿਯਾਹੇਤੁ ਚਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚਤੁਰਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਨ੍ਤਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਦੁਕ੍ਕਰਕਿਰਿਯਾਯ ਸਾਧਕਸ੍ਸ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਚਤੁਰਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ.
ਕੋਚਿ ਛਿਨ੍ਨਭਿਨ੍ਨਪਟਪਿਲੋਤਿਕਧਰੋ ਦਸਨ੍ਤਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਨਿਚ੍ਚੇਲੋਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਲਭੇਯ੍ਯਾਤਿ ਤਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਨਗ੍ਗੋ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਅਕਾਸਿਂ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਸਤ੍ਤਪੀਲ਼ਾ ਮਾ ਅਹੋਸੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯਥਾ ‘‘ਅਭਿਹਟਂ ਨ ਸਾਦਿਯਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੫੫) ਭਿਕ੍ਖਾਪਰਿਯੇਸਨੇ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਚਾਰਿਤਾਦਸ੍ਸਨਂ, ਏਵਂ ‘‘ਨਏਹਿ ਭਦ੍ਦਨ੍ਤਿਕਾਦਿਭਾਵੋਪੀ’’ਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਪੁਰਿਸਨ੍ਤਰਗਤਾਯਾਤਿ ਪੁਰਿਸਸਮੀਪਗਤਾਯ. ਸਂਕਿਤ੍ਤੀਯਨ੍ਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਸਂਕਿਤ੍ਤਿ, ਗਾਮਵਾਸਿਆਦੀਹਿ ਸਮੁਦਾਯਵਸੇਨ ਕਰਿਯਮਾਨਕਿਰਿਯਾ. ਇਧ ਪਨ ਭਤ੍ਤਸਂਕਿਤ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਂਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਕਤਭਤ੍ਤੇਸੂ’’ਤਿ. ਦਦਨ੍ਤਿ ਤਾਯਾਤਿ ਦਤ੍ਤਿ. ਏਕਾਹਂ ਅਨ੍ਤਰਭੂਤਂ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਏਕਾਹਿਕਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ. ਏਕਾਹਵਾਰੇਨਾਤਿ ਏਕਾਹਿਕਵਾਰੇਨ. ‘‘ਏਕਾਹਿਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਿਮੇਵ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਪਵਤ੍ਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪੁਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਤਿ ਏਵਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ.
ਏਰਕਤਿਣਾਦੀਨਿ ਵਾਤਿ ਏਰਕਤਿਣਾਦੀਨਿ ਗਨ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਕਤਨਿਵਾਸਨਾਨਿ ਛਵਦੁਸ੍ਸਾਨਿ, ਨਿਹੀਨਦੁਸ੍ਸਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਨ੍ਤਾਵੁਤਾਨਨ੍ਤਿ ਤਨ੍ਤਂ ਪਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਵੀਤਾਨਂ. ਪਕਤਿਕਣ੍ਟਕੇਤਿ ਸਲਾਕਕਣ੍ਟਕੇ.
੧੫੬. ਨੇਕਵਸ੍ਸਗਣਸਞ੍ਜਾਤਨ੍ਤਿ ਅਨੇਕਵਸ੍ਸਸਮੂਹਸਞ੍ਜਾਤਂ. ਨਨੁ ਚ ਇਦਾਨੇਵ ‘‘ਸਾਯਤਤਿਯਕਮ੍ਪਿ ਉਦਕੋਰੋਹਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਨੇਕਵਸ੍ਸਗਣਿਕਂ ਰਜੋਜਲ੍ਲਂ ਕਾਯੇ ਸਨ੍ਨਿਚਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ, ਤਦੁਭਯਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਦਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਰਜੋਜਲ੍ਲਕਵਤਸਮਾਦਾਨਕਾਲਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤੀ’’ਤਿ. ਏਤੇਨੇਵ ‘‘ਅਚੇਲਕੋ ਹੋਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਅਚੇਲਕਪਟਿਞ੍ਞਾ, ‘‘ਸਾਣਾਨਿਪਿ ਧਾਰੇਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਛਨ੍ਨਕਪਟਿਞ੍ਞਾ, ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਸਾਣ-ਮਸਾਣ-ਛਵਦੁਸ੍ਸਾਦਿ-ਨਿਵਤ੍ਥ-ਪਟਿਞ੍ਞਾ ਚ ਅਵਿਰੁਦ੍ਧਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਤਥਾ ਤਥਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਤੇਤਿ ਅਚੇਲਕਾ. ਸਙ੍ਘਾਤਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਘਾਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਧ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੀਲਵਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ ‘‘ਅਨਭਿਸਨ੍ਧਿਕਮ੍ਪਿ ਪਾਪਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਲਦ੍ਧਿਕਤ੍ਤਾ. ਸੀਲਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਯਾਤਿ ਇਦਂ ਪਟਿਕ੍ਕਮਨਕਿਰਿਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਪਾਸਣ੍ਡਪਰਿਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਪਾਸਣ੍ਡੇਸੁ ਅਸਾਰਸਾਰਭਾਵਵੀਮਂਸਨਤ੍ਥਾਯ. ਤਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਆਜੀਵਕਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ. ਵਿਕਟਭੋਜਨੇਤਿ ਵਿਕਤਭੋਜਨੇ ਵਿਰੂਪਭੋਜਨੇ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਪਕਤਿਭੋਜਨੇ’’ਤਿ.
੧੫੭. ਭਿਂਸਨਕਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਭਾਵਸਾਧਨਭਾਵੀ ਇਦਂ ਪਦਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਭਿਂਸਨਕਤਸ੍ਮਿਂ ਭਿਂਸਨਕਕਿਰਿਯਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਭਿਂਸਨਕਤ੍ਤਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਏਕਸ੍ਸ ਤ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਲੋਪੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯੇਭੁਯ੍ਯਗ੍ਗਹਣਂ ਲੋਮਵਨ੍ਤਵਸੇਨਪਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਲੋਮਵਸੇਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਬਹੁਤਰਾਨਂ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ.
ਸੁ-ਸਦ੍ਦੇ ਉ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਓ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਸੋਤਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਦਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੁਤਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੁਟ੍ਠੁ ਅਵਤਤ੍ਤੋਤਿ ਵਾ ਸੋਤਤ੍ਤੋ. ਸੋਸਿਨ੍ਨੋਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸੁਦ੍ਧਿਵਸਨਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਸਂਸਾਰਸੁਦ੍ਧਿਗਵੇਸਨਤ੍ਥਾਯ.
ਵਿਹਾਰਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤੇ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਹਾਰੋ ਏਵ ਹਿ ‘ਵਿਹਾਰਸ੍ਮਿ’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਚਾਤਿ ਤੇਨੇਵ ਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਸੇਨ. ਏਵਂ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਅਯਂ ਏਵਂ ਲਿਙ੍ਗਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖੇ ਲਾਭਾਲਾਭਾਦਿਕੇ ਚ. ਤੁਲਿਤੋਤਿ ਤੁਲਾਸਦਿਸੋ.
ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਾਦਿਸੁਦ੍ਧਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਆਹਾਰਸੁਦ੍ਧਿਵਣ੍ਣਨਾ
੧੫੮. ਸੁਜ੍ਝਿਤੁਨ੍ਤਿ ਸਂਸਾਰਤੋ ਸੁਜ੍ਝਿਤੁਂ.
੧੫੯. ਆਸੀਤਿਕਪਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਆਸੀਤਿਕਪਿਟ੍ਠਿਪਬ੍ਬਾਨਿ, ‘‘ਕਾਲ਼ਪਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਬ੍ਬਾਨਂ ਮਜ੍ਝੇ. ਉਨ੍ਨਤੁਨ੍ਨਤਾਨੀਤਿ ਮਂਸੇ ਮਿਲਾਤੇ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸਨ੍ਧੀਨਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਵਾਤੇਨੁਦ੍ਧੁਮਾਤਧਮਨੀਜਾਲਤਾਯ ਉਨ੍ਨਤਾਨਿ ਉਨ੍ਨਤਾਨੀਤਿ. ਆਨਿਸਦਨ੍ਤਿ ਆਨਿਸਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਨਿਸਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਪਂਸੂਹਿ, ਵਾਲਿਕਾਹਿ ਵਾ ਨਿਚਿਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨਂ. ਸਰਪੋਙ੍ਖੇਨਾਤਿ ਸਰਸ੍ਸ ਪੋਙ੍ਖਪ੍ਪਦੇਸੇਨ, ਸਰਪੋਙ੍ਖਸਞ੍ਞਿਤੇਨ ਵਾ ਮਗ੍ਗੇਨ. ਅਕ੍ਕਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਕ੍ਕਨ੍ਤਟ੍ਠਾਨਂ. ਤਕ੍ਕਗੋਲ਼ਿਕਸਦਿਸਾਨਂ, ਸਰੀਰਘਂਸਨਤ੍ਥਂ ਕਤ ਕੁਰੁਵਿਨ੍ਦਗੋਲ਼ਕਾਨਂ ਵਾ ਆਵਲ਼ਿ ਵਟ੍ਟਨਾਹਾਰੋ. ਵਂਸਤੋਤਿ ਪਿਟ੍ਠਿਵਂਸਤੋ. ਮਣ੍ਡਲੇਤਿ ਭਿਤ੍ਤਿਪਾਦਾਨਂ ਮਤ੍ਥਕੇ ਠਪਿਤਮਣ੍ਡਲਕੇ ਸੀਸਗ੍ਗੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ. ਨ ਏਵਂ ਫਾਸੁਲ਼ਿਯੋਤਿ ਯਥਾ ਯਥਾ ਵੁਤ੍ਤਗੋਪਾਨਸਿਯੋ ਪਪਤਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਨ ਏਵਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਫਾਸੁਕਾਪਿ ਪਪਤਾ ਠਿਤਾ.
ਓਕ੍ਖਾਯਿਕਾਤਿ ਅਵਕ੍ਖਾਯਿਕਾ, ਹੇਟ੍ਠਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਨ੍ਨਭਾਵੇਨ ਪਞ੍ਞਾਯਮਾਨਾ. ਏਵਰੂਪਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਰੂਪਾ, ਨਿਨ੍ਨਤਰਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਾਵ ਪਿਟ੍ਠਿਕਣ੍ਟਕਂਅਲ੍ਲੀਨਾ ਹੋਤੀਤਿ ਮਯ੍ਹਂ ਉਦਰਚ੍ਛਵਿ ਯਾਵ ਪਿਟ੍ਠਿਕਣ੍ਟਕਂ, ਤਾਵ ਤਂ ਆਹਚ੍ਚ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਅਲ੍ਲੀਨਾ ਹੋਤਿ ਉਦਰਿਯਸ੍ਸ ਪਰਿਕ੍ਖਯੇਨ ਅਨ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਸੁਟ੍ਠੁਮਿਲਾਤਤਾਯ. ਭਾਰਿਯਭਾਰਿਯਾਤਿ ਗਰੁਤਰਾ. ਸਹਉਦਰਚ੍ਛਵਿਂ ਪਿਟ੍ਠਿਕਣ੍ਟਕਂ, ਸਹਪਿਟ੍ਠਿਕਣ੍ਟਕਂ ਉਦਰਚ੍ਛਵਿਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਨੇਵ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ ਆਹਾਰਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਆਪੋਧਾਤੁਯਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਿਸੁਕ੍ਖਤ੍ਤਾ. ਪੂਤਿਮੂਲਾਨੀਤਿ ਲੋਮਮੂਲਾਨਂ ਪਰਿਬ੍ਰੂਹਨਕੇ ਮਂਸੇ ਲੋਹਿਤੇ ਚ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣੇ ਤਾਨਿ ਸੁਕ੍ਖਾਨਿ ਠਾਨਤੋ ਭਟ੍ਠਾਨਿ ਅਭਾਵੇਨੇਵ ‘‘ਪੂਤਿਮੂਲਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.
ਅਧਿਗਤਾਤਿ ਇਦਾਨਿ ਅਧਿਗਤਾ. ਯਥਾ ਏਤਰਹਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਯ ਅਧਿਗਤਤ੍ਤਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਮਹਾਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾ ਪਰਿਪਾਕਗਤਞਾਣਾ ਵਸੀਭੂਤਜ੍ਝਾਨਾਭਿਞ੍ਞਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਯਥਾ ਚ ਨੇਸਂ ਚਰਿਮਭਵੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਾਰੋ, ਨ ਤਥਾ ਤਦਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਤਦੇਵਾਤਿ ਯਂ ਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਜਾਤਂ, ਏਤਦੇਵ ਏਤ੍ਥ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਾਠਪਦੇਸੇ ਯੁਤ੍ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਅਵਿਰੁਜ੍ਝਨਤੋ. ਇਤਰਥਾਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਅਨਨੁਰੂਪੋ ਸਿਯਾ ‘‘ਇਮਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਅਞ੍ਞਤ੍ਤੇ.
ਆਹਾਰਸੁਦ੍ਧਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਸਂਸਾਰਸੁਦ੍ਧਿਆਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੧੬੦. ਸਂਸਾਰੇਨਾਤਿ ਅਪਰਾਪਰਂ ਚਵਨੁਪਪਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਭਵੇਸੁ ਸਂਸਰਣੇਨ. ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ –
‘‘ਖਨ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਪਟਿਪਾਟਿ, ਧਾਤੁਆਯਤਨਾਨ ਚ;
ਅਬ੍ਬੋਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾ, ਸਂਸਾਰੋਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੬੧੯; ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੯੫; ਸਂ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੨.੬੦; ਅ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੪.੧੯੯; ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ਨਿਦਾਨਕਥਾ; ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੨੨੬; ਸੁ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੫੨੩; ਉਦਾ. ਅਟ੍ਠ. ੩੯; ਇਤਿਵੁ. ਅਟ੍ਠ. ੧੪, ੫੮; ਥੇਰਗਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੬੭, ੯੯; ਬੁ. ਵਂ. ਅਟ੍ਠ. ੫੮; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੬; ਪਟਿ. ਮ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧.੧੧੭; ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਮਹਾਟੀ. ੧.੧੨੭; ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੪.੯; ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ੧.੧);
ਬਹੁਕਨ੍ਤਿ ਬਹੁਕਾਲਂ ਬਹੁਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ. ਉਪਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ. ਆਵਾਸੇਨਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਤ੍ਤਾਵਾਸੇ ਆਵਸਨੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਜੀਵਨੇਨ. ਖਨ੍ਧਾਯੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾ ਤੇਸਂਯੇਵ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਤੇਨ ਤੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਬਹੁਯਾਗੇਤਿ ਅਜਸੂਕਰਗੋਮਾਯ੍ਵਾਦਿਕੇ ਬਹੁਵਿਧੇ ਮਹਾਯਞ੍ਞੇ. ਬਹੁਅਗ੍ਗੀਤਿ ਵਾਚਾਪੇਯ੍ਯਾਦਿਵਸੇਨ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਪਾਕਯਞ੍ਞਾਦਿਵਸੇਨ ਚ ਬਹੁਕੇਪਿ ਅਗ੍ਗੀ ਪਰਿਚਰਣੇਨ.
੧੬੧. ਬਾਲਦਾਰਕੋਪਿ ‘‘ਦਹਰੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਤਤੋ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਯੁਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਪਠਮਵਯਾ ਸਤ੍ਤਾ ਸਭਾਵੇਨ ਪਲਿਤਸਿਰਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਪਠਮਵਯੇ ਠਿਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੁਸੁਕਾਲ਼ਕੇਸੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਜਰਾਜਿਣ੍ਣੋਤਿ ਜਰਾਯ ਜਿਣ੍ਣੋ, ਨ ਅਕਾਲਿਕੇਨ ਜਰਾਯ ਅਭਿਭੂਤੋ. ਉਕ੍ਕਂਸਗਤਬੁਦ੍ਧਤਾਯ ਵੁਦ੍ਧੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗੋ’’ਤਿ, ਆਰੋਹਪਰਿਣਾਹਵਸੇਨ ਵੁਦ੍ਧਿਰਹਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਜਾਤਿਮਹਲ੍ਲਕੋਤਿ ਜਾਤਿਯਾ ਮਹਲ੍ਲਕੋ, ਨ ਭੋਗਪਰਿਵਾਰਾਦੀਹੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਦ੍ਧਗਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਦ੍ਧ-ਸਦ੍ਦੋ ਦੀਘਕਾਲਵਾਚੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਬਹੁਅਦ੍ਧਾਨਂ ਗਤੋ’’ਤਿ. ਵਯੋਤਿਆਦਿਪਦਲੋਪੇਨਾਯਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਚ੍ਛਿਮਵਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਦਸਤਮ੍ਪਿ…ਪੇ… ਸਮਤ੍ਥਤਾਤਿ ਪਦਸਤਮ੍ਪਿ ਪਦਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਸੋਤਪਥਮਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤਮੇਵ ਉਗ੍ਗਹਣਸਮਤ੍ਥਤਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਤਾ. ਅਯਞ੍ਚ ਗਤਿਯਾ ਬ੍ਯਾਪਾਰੋਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ ਗਹਣਮਤ੍ਤਭਾਵਤੋ. ਤਦੇਵਾਤਿ ਪਦਸਤਮ੍ਪਿ ਪਦਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ. ਆਧਾਰਣਂ ਅਪਿਲਾਪਨਵਸੇਨ ਹਦਯੇ ਧਾਰਣਂ. ਉਪਨਿਬਨ੍ਧਨਂ ਯਥਾ ਨ ਪਮੁਟ੍ਠਂ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਉਪੇਚ੍ਚ ਅਪਰਾਪਰਂ ਨਿਬਨ੍ਧਨਂ. ਅਯਂ ਪਨ ਸਤਿਯਾ ਬ੍ਯਾਪਾਰੋਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ. ਪਾਲ਼ਿਯਞ੍ਚ ‘‘ਪਰਮਾਯ ਗਤਿਯਾ ਚ ਸਤਿਯਾ ਚ ਧਿਤਿਯਾ ਚਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪਰਤੋ ਚ ‘‘ਏਵਂ ਅਧਿਮਤ੍ਤਗਤਿਮਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਮਤ੍ਥਵੀਰਿਯਂ ਧਿਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠਵਿਸਯਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਤਿਸਮਾਯੋਗਂ ਤਸ੍ਸ ਦੀਪੇਤਿ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਗਤਿਸਤਿਧਿਤੀਹਿ ਸੁਭਧਾਤਵਚੀਪਰਿਚਿਤਸ੍ਸ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਗਮਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸਨਸਮਤ੍ਥਤਾ ਯੁਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਕਾਰਣਦਸ੍ਸਨਸਮਤ੍ਥਤਾ.
ਦਲ਼੍ਹਂ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੩.੯.੩੮) ਥਿਰਂ ਧਨੁ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਦਲ਼੍ਹਧਨ੍ਵਾ, ਸੋ ਏਵ ਇਧ ‘‘ਦਲ਼੍ਹਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਪਟਿਸਤ੍ਤੁਵਿਧਮਨਤ੍ਥਂ ਧਨੁਂ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਧਨੁਗ੍ਗਹੋ, ਸੋ ਏਵ ਉਸੁਂ ਸਰਂ ਅਸਤਿ ਖਿਪਤੀਤਿ ਇਸ੍ਸਾਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਧਨੁਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ ਇਸ੍ਸਾਸੋ’’ਤਿ. ਦ੍ਵਿਸਹਸ੍ਸਪਲਂ ਲੋਹਾਦਿਭਾਰਂ ਵਹਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਂ ਦ੍ਵਿਸਹਸ੍ਸਥਾਮਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਦ੍ਵਿਸਹਸ੍ਸਥਾਮਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਦਣ੍ਡੇਤਿ ਧਨੁਦਣ੍ਡੇ. ਯਾਵ ਕਣ੍ਡਪ੍ਪਮਾਣਾਤਿ ਦੀਘਤੋ ਯਤ੍ਤਕਂ ਕਣ੍ਡਸ੍ਸ ਪਮਾਣਂ, ਤਤ੍ਤਕੇ ਧਨੁਦਣ੍ਡੇ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਮਤ੍ਤੇ ਆਰੋਪਿਤੋ ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਜਿਯਾਦਣ੍ਡੋ, ਸੋ ਚ ਭਾਰੋ ਪਥਵਿਤੋ ਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਇਦਂ ‘‘ਦ੍ਵਿਸਹਸ੍ਸਥਾਮਂ ਨਾਮ ਧਨੂਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਉਗ੍ਗਹਿਤਸਿਪ੍ਪੋਤਿ ਉਗ੍ਗਹਿਤਧਨੁਸਿਪ੍ਪੋ. ਕਤਹਤ੍ਥੋਤਿ ਥਿਰਤਰਂ ਲਕ੍ਖੇਸੁ ਅਵਿਰਜ੍ਝਨਸਰਕ੍ਖੇਪੋ. ਈਦਿਸੋ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਵਸੀਭੂਤੋ ਕਤਹਤ੍ਥੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਿਣ੍ਣਵਸੀਭਾਵੋ’’ਤਿ. ਕਤਂ ਰਾਜਕੁਲਾਦੀਸੁ ਉਪੇਚ੍ਚ ਅਸਨਂ ਏਤੇਨ ਸੋ ਕਤੂਪਾਸਨੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਰਾਜਕੁਲਾਦੀਸੁ ਦਸ੍ਸਿਤਸਿਪ੍ਪੋ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਅਨ੍ਤੋਸੁਸਿਰਕਰਣਾਦਿਨਾ ਸਲ੍ਲਹੁਕਂ ਕਤਂ.
ਓਲੋਕੇਤੀਤਿ ਉਦਿਕ੍ਖਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਤੇਸਂ ਵਾਰੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਤੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ‘‘ਅਯਂ ਪਠਮਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਅਯਂ ਦੁਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਚ੍ਛਨਵਾਰੋ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਵਤੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ ਸੁਖੁਮਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਲਬ੍ਭਨਤੋ. ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਪਨ ਵਾਰੋਤਿ ਈਦਿਸੇ ਠਾਨੇ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਦੇਸਨਾਵਾਰੋ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਨਪਞ੍ਞਾਯਨਤੋ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂਯੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯਨਤਂ ਯੁਤ੍ਤਿਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਿਦਤ੍ਥਿਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਛਾਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਚ੍ਛਰਾਸਙ੍ਘਾਟਮਤ੍ਤੇ ਖਣੇ ਅਨੇਕ-ਕੋਟਿਸਹਸ੍ਸ-ਚਿਤ੍ਤਪਵਤ੍ਤਿਸਮ੍ਭਵਤੋ ‘‘ਵਿਦਤ੍ਥਿਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਛਾਯਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨਤੋ ਪੁਰੇਤਰਂਯੇਵ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਕਥੇਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਲਹੁਤਰਾਪਿ ਸਤ੍ਥੁ ਦੇਸਨਾਪਵਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੁ ਵਾ ਤਾਵ ਏਤੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਇਦਾਨਿ ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੋਲ਼ਸ ਪਦਾਨਿ ਕਥੇਤੀਤਿ ਏਤੇਨ ਲੋਕਿਯਜਨਸ੍ਸ ਏਕਪਦੁਚ੍ਚਾਰਣਕ੍ਖਣੇ ਭਗਵਾ ਅਟ੍ਠਵੀਸਸਤਪਦਾਨਿ ਕਥੇਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸਪਿ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਪਾਲ਼ਿ. ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਏਤੇਨਾਤਿ ਪਦਂ, ਤਦਤ੍ਥੋ. ਅਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜੇਤੀਤਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਅਕ੍ਖਰਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਪਦਵਾਕ੍ਯਕ੍ਖਰਭਾਵੇਹਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਤਂ ਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜੇਤਿ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਧਮ੍ਮਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਂ ਅਕ੍ਖਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਤੇਨ ਅਪਰਾਪਰੇਹਿ ਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਹਿ ਸੁਚਿਰਮ੍ਪਿ ਕਾਲਂ ਕਥੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਨ ਕਦਾਚਿ ਤੇਸਂ ਪਰਿਯਾਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਞ੍ਹਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਪਞ੍ਹਬ੍ਯਾਕਰਣਂ, ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਪਟਿਭਾਨਂ. ਅਪਰਿਕ੍ਖਯਪਟਿਭਾਨਾ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾ ਭਗਵਨ੍ਤੋ, ਯਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਹਾਨੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੩.੧੪੧, ੩੦੫; ਵਿਭ. ਮੂਲਟੀ. ੧.ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ). ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਕਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਥਾ ਆਸਨ੍ਨਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸਪਿ ਭਗਵਤੋ ਦੇਸਨਾਯ ਇਤਰਾਯ ਚ ਵਿਸੇਸਾਤਾਵੋਤਿ ਪਠਮਬੁਦ੍ਧਵਚਨਮ੍ਪਿ ਮਜ੍ਝਿਮਬੁਦ੍ਧਵਚਨਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਛਿਮਬੁਦ੍ਧਵਚਨਮ੍ਪਿ ਸਦਿਸਮੇਵ. ਆਸੀਤਿਕਵਸ੍ਸਤੋ ਪਰਂ ਪਞ੍ਚਮੋ ਆਯੁਕੋਟ੍ਠਾਸੋ.
੧੬੨. ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਭਗਵਤਾ ਨਾਗਸਮਾਲਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਚ੍ਛਰਿਯਅਬ੍ਭੁਤਪਵੇਦਨਮੁਖੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਲੋਮਾਨਂ ਹਟ੍ਠਭਾਵਸ੍ਸ ਪਵੇਦਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਲੋਮਹਂਸਨਪਰਿਯਾਯੋ’’ਤਿ ਨਾਮਂ ਗਹਿਤਂ, ਤਥਾਪਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਦਿ-ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਞਾਣਾਨੁਭਾਵ-ਵਿਭਾਵਨਾਦਿਵਸੇਨ ਸੋਲ਼ਸਸਮੂਹਤੋ ਸੀਹਨਾਦਸ੍ਸ ਨਦਨੇਨ ਦੇਸਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਮਹਾਸੀਹਨਾਦੋ’’ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਰਮਹਾਥੇਰੇਹਿ ਨਾਮਂ ਠਪਿਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਮਹਾਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.
੩. ਮਹਾਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੬੩. ਤਤੋ ਪਰਨ੍ਤਿ ਤਿਣ੍ਣਂ ਜਨਾਨਂ ਉਪਰਿ ਸਙ੍ਘੋ ਚਤੁਵਗ੍ਗਕਰਣੀਯਾਦਿਕਮ੍ਮੇਹਿ ਪਟਿਕਮ੍ਮਪ੍ਪਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਗਾਮਂ ਗਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਗਾਮਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਗਤਤ੍ਤਾ, ਏਵਂ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਪਵਿਸਿਤੁਂ ਵਿਹਾਰਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਾ ‘‘ਪਵਿਸਿਂਸੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਪਰਿਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਂ. ਸਾ ਹਿ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ, ਨ ਇਤਰਾ. ਰੂਪਵੇਦਨਾਸੁਪੀਤਿ ‘‘ਰੂਪਾਨਂ ਪਰਿਞ੍ਞਂ, ਵੇਦਨਾਨਂ ਪਰਿਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ. ਕਾਮਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਕਾਮਾਦਿਪਰਿਞ੍ਞਾਪਞ੍ਞਾਪਨਹੇਤੁਭੂਤੋ ਸਮਯੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੇਸਂ ਪਨ ਅਤ੍ਥਿ, ਤੇ ਉਪਾਦਾਯ ‘‘ਸਕਸਮਯਂ ਜਾਨਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਯਤੋ ਯਤੋ ਖੋ ਭੋ ਅਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ…ਪੇ… ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ ਭੋ ਕਾਮਾਨਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਸਰੂਪਤੋ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਾਪਿ ਕੇਵਲਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਪ੍ਪਹਾਨਸਞ੍ਞਾਯ ਕਾਮਾਨਂ ਪਰਿਞ੍ਞਂ ਪਞ੍ਞਪੇਯ੍ਯੁਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਵਦਮਾਨਾ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਆਗਮਾਧਿਗਮਸ੍ਸਾਭਾਵਤੋ. ਰੂਪਵੇਦਨਾਪਰਿਞ੍ਞਾਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਵੁਚ੍ਚੇਥਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ. ਦੁਤਿਯਪਦੇਪੀਤਿ ‘‘ਅਨੁਸਾਸਨਿਯਾ ਵਾ ਅਨੁਸਾਸਨਿ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਵਾਕ੍ਯੇਪਿ. ਤੇ ਕਿਰ ਭਿਕ੍ਖੂ.
੧੬੫. ਨ ਚੇਵ ਸਮ੍ਪਾਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਚੇਵ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਪਕਾਰੇਹਿ ਗਮੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਞਾਪੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਮ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਕਥੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਅਵਿਸਯੇ ਪਞ੍ਹੋ ਪੁਚ੍ਛਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਸਦੇਵਕੇਤਿ ਅਰੂਪਦੇਵਗ੍ਗਹਣਂ. ਤੇ ਹਿ ਲੋਕਿਯਦੇਵੇਹਿ ਦੀਘਾਯੁਕਤਾਦਿਨਾ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਾ. ਸਮਾਰਕੇਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵਗ੍ਗਹਣਂ. ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕੇਤਿ ਰੂਪਾਵਚਰਬ੍ਰਹ੍ਮਗ੍ਗਹਣਂ. ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਮਣਗ੍ਗਹਣੇਨ ਪਬ੍ਬਜਿਤੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣੇਨ ਜਾਤਿਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ, ਪੁਨ ਦੇਵਗ੍ਗਹਣੇਨ ਸਮ੍ਮੁਤਿਦੇਵੇ, ਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਵਸਿਟ੍ਠਮਨੁਸ੍ਸਕਾਯਂ ਪਰਿਯਾਦਿਯਤਿ. ਲੋਕਪਜਾਗ੍ਗਹਣੇਨ ਪਨ ਪਯੋਜਨਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਦਸ੍ਸਿਤਮੇਵ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਆਰਾਧਨਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਾਮਰੂਪਵੇਦਨਾਸੁ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦੀਨਂ ਯਾਥਾਵਤੋ ਅਵਬੋਧੋ ਏਵ ਇਤੋ ਬਾਹਿਰਕਾਨਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਕੁਤੋ ਪਵੇਦਨਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
੧੬੬. ਚਿਤ੍ਤਾਰਾਧਨਨ੍ਤਿ ਯਾਥਾਵਪਵੇਦਨੇਨ ਪਰੇਸਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਤੋਸਨਂ. ਬਨ੍ਧਨਟ੍ਠੇਨ ਗੁਣਾਤਿ ਕਾਮਰਾਗਸਂਯੋਜਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇਸੁਪਿ ਬਨ੍ਧਨਟ੍ਠੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਕੋਟ੍ਠਾਸਟ੍ਠੋ ਵਾ ਗੁਣਟ੍ਠੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਰਯਨ੍ਤੀਤਿ ਤਰਮਾਨਾ ਯਨ੍ਤਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਅਤੀਤਾਦਿਭਿਨ੍ਨਪਠਮਾਦਿਵਯਾ ਏਵ ਚਿਤ੍ਤਤਾ ਰਾਸਿਭਾਵੇਨ ਵਯੋਗੁਣਾਤਿ ਗਹਿਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਰਾਸਟ੍ਠੋ ਗੁਣਟ੍ਠੋ’’ਤਿ. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਤਂਦ੍ਵਾਰਿਕਵਿਞ੍ਞਾਣੇਹਿ ਵਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ. ਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਭੂਤਾਤਿ ਸਭਾਵੇਨੇਵ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਜਾਤਿਕਾ, ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵਂ ਵਾ ਪਤ੍ਤਾ. ਕਮਨੀਯਾਤਿ ਕਾਮੇਤਬ੍ਬਾ. ਮਨਵਡ੍ਢਨਕਾਤਿ ਮਨੋਹਰਾ. ਏਤੇਨ ਪਰਿਕਪ੍ਪਨਤੋਪਿ ਇਟ੍ਠਭਾਵਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਪਿਯਜਾਤਿਕਾਤਿ ਪਿਯਾਯਿਤਬ੍ਬਸਭਾਵਾ. ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾਤਿ ਕਾਮਰਾਗੇਨ ਉਪੇਚ੍ਚ ਸਨ੍ਧਾਨਿਯਾ ਸਮ੍ਬਦ੍ਧਾ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੩.੬.੬੩) ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ.
੧੬੭. ਸਞ੍ਞਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਙ੍ਗੁਲਿਕਾਦਿਪਬ੍ਬੇ ਗਹਿਤੇ ਸਤਂ ਹੋਤਿ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਹਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਞ੍ਞਾਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਗਣਨਾ. ਅਚ੍ਛਿਦ੍ਦਗਣਨਾਤਿ ‘‘ਏਕਂ ਦ੍ਵੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਵਨ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਨਿਰਨ੍ਤਰਗਣਨਾ. ਪਿਣ੍ਡਗਣਨਾਤਿ ਸਙ੍ਕਲਨਪਟੁਪ੍ਪਾਦਨਾਦਿਨਾ ਪਿਣ੍ਡਿਤ੍ਵਾ ਗਣਨਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਖੇਤ੍ਤਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਕਸਨਂ ਕਸੀਤਿ ਕਸਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਸਬ੍ਬੋ ਕਸਿਪਟਿਬਦ੍ਧੋ ਜੀਵਿਕੂਪਾਯੋ ਗਹਿਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਸੀਤਿ ਕਸਿਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ. ਜਙ੍ਘਵਣਿਜ੍ਜਾਤਿ ਜਙ੍ਘਸਤ੍ਥਵਸੇਨ ਵਣਿਜ੍ਜਂ ਆਹ, ਥਲਵਣਿਜ੍ਜਾਤਿ ਸਕਟਸਤ੍ਥਵਸੇਨ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਨਾਵਾਪਣਾਦਿਵਸੇਨ ਵੋਹਾਰਂ. ਵਣਿਪ੍ਪਥੋਤਿ ਵਣਿਜਮਗ੍ਗੋ, ਦਾਨਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਸਂਵੋਹਾਰੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਸੂਨਂ ਅਸਨਕਮ੍ਮਂ ਇਸ੍ਸਤ੍ਤਂ, ਧਨੁਸਿਪ੍ਪੇਨ ਜੀਵਿਕਾ, ਇਧ ਪਨ ਇਸ੍ਸਤ੍ਤਂ ਵਿਯਾਤਿ ਇਸ੍ਸਤ੍ਤਂ, ਸਬ੍ਬਆਵੁਧਜੀਵਿਕਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਵੁਧਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ. ਪੋਰੋਹਿਚ੍ਚਾਮਚ੍ਚਕਮ੍ਮਾਦਿ ਰਾਜਕਮ੍ਮਂ.ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਰਥਸਿਪ੍ਪਖਤ੍ਤਵਿਜ੍ਜਾਸਿਪ੍ਪਾਦਿ-ਵੁਤ੍ਤਾਵਸੇਸਂ ਮਹਾਸਿਪ੍ਪਂ ਖੁਦ੍ਦਕਸਿਪ੍ਪਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਸੀਤਸ੍ਸ ਪੁਰਕ੍ਖਤੋਤਿ ਸੀਤਸ੍ਸ ਪੁਰਤੋ ਕਤੋ. ਯੋ ਹਿ ਸੀਤਕਾਲੇ ਜੀਵਿਕਾਹੇਤੁ ਸੀਤਲਪਦੇਸਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ, ਸੋ ਵਾਲ਼ਮਿਗਾਦੀਹਿ ਵਿਯ ਸੀਤੇਨ ਪਰਿਪਾਤਿਯਮਾਨੋ ਤੇਨ ਪੁਰਤੋ ਕਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸੀਤੇਨ ਬਾਧਿਯਮਾਨੋ’’ਤਿ. ਉਣ੍ਹਸ੍ਸ ਪੁਰਕ੍ਖਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸਂਸਪ੍ਪਿਤ੍ਵਾ. ਘਟ੍ਟਿਯਮਾਨੋਤਿ ਹਿਂਸਿਯਮਾਨੋ ਬਾਧਿਯਮਾਨੋ. ਆਬਾਧਨਂ ਆਬਾਧੋ, ਪੀਲ਼ਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਾਮਹੇਤੁਨ੍ਤਿ ਵਾ ਭਾਵਨਪੁਂਸਕਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਯਥਾ ‘‘ਵਿਸਮਂ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਾ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੭੦). ਤਥਾ ਸੇਸਪਦਦ੍ਵਯੇਪਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਕਾਮਾਨਮੇਵ ਹੇਤੂ’’ਤਿ. ਕਾਮਾਨਂ ਹੇਤੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮਪਦਾਵਧਾਰਣਮਯੁਤ੍ਤਂ ਤਦਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਪਟਿਕ੍ਖੇਪਾਪਤ੍ਤਿਤੋ, ਤਥਾ ਉਤ੍ਤਰਪਦਾਵਧਾਰਣਂ ਕਾਮਾਨਂ ਕਦਾਚਿ ਅਹੇਤੁਭਾਵਸ੍ਸਪਿ ਸਮ੍ਭਵਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਉਟ੍ਠਹਤੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਉਟ੍ਠਾਨਵੀਰਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਜੀਵਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਵੀਰਿਯੇਨਾ’’ਤਿ. ਤਂ ਵੀਰਿਯਨ੍ਤਿ ਆਜੀਵਿਕਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਵੀਰਿਯਂ. ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਘਟੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਆਰਮ੍ਭਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਪਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਚਿਤ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਬਲਵਸੋਕੇਨ ਸੋਚਤੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਪੇਨ ਅਨ੍ਤੋ ਨਿਜ੍ਝਾਯਤਿ. ਕਾਯੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਦੁਕ੍ਖੇਨਾਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਸੋਕਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਕਾਯੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਦੁਕ੍ਖੇਨ. ਸੋਕੁਦ੍ਦੇਸੇਨ ਤਂ ਤਂ ਵਿਪ੍ਪਲਪੇਨ੍ਤੋ ਵਾ ਪਰਿਦੇਵਤਿ. ਉਰਂ ਤਾਲ਼ੇਤ੍ਵਾਤਿ ਵਕ੍ਖਪ੍ਪਦੇਸਂ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ. ‘‘ਮੋਘ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਪਰਿਦੇਵਨਾਕਾਰਦਸ੍ਸਨਞ੍ਚੇਵ ਸਮ੍ਮੋਹਾਪਜ੍ਜਨਾਕਾਰਦਸ੍ਸਨਞ੍ਚ. ਮੇਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਨੋਤਿ ਪੁਥੁਵਚਨਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਭਯਥਾਪਿ ਵੋਹਰਿਤਬ੍ਬਤੋ, ਬ੍ਯਾਮੂਲ਼੍ਹਵਚਨਂ ਵਾ ਸੋਕਵਸੇਨ.
੧੬੮. ਇਧ ਕਾਮਗ੍ਗਹਣੇਨ ਵਿਸੇਸਤੋ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮਾ ਗਹਿਤਾਤਿ ਕਾਮਾਦਿਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਂ, ਨਾਨਨ੍ਤਰਿਯਤਾਯ ਪਨ ਕਿਲੇਸਕਾਮੋਪਿ ਗਹਿਤੋ ਏਵ. ਅਸਿਚਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਮ੍ਮਗ੍ਗਹਣੇਨ ਨ ਕੇਵਲਂ ਚਮ੍ਮਮਯਸ੍ਸ, ਚਮ੍ਮਪਰਿਸਿਬ੍ਬਿਤਸ੍ਸੇਵ ਵਾ ਗਹਣਂ, ਅਥ ਖੋ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਆਵੁਧਬਾਧਕਸ੍ਸ ਗਹਣਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਖੇਟਕਫਲਕਾਦੀਨੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਰਾਦਿਸਙ੍ਗਹੋ. ਧਨੁਕਲਾਪਂ ਸਨ੍ਨਯ੍ਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਧਨੁਞ੍ਚੇਵ ਖੁਰਪ੍ਪਤੂਣਿਞ੍ਚ ਸਨ੍ਨਯ੍ਹਿਤ੍ਵਾ, ਧਨੁਦਣ੍ਡਸ੍ਸ ਜਿਯਾਯ ਤਥਾਭਾਵਕਰਣਾਦਿਪਿ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੩.੫.੭੬) ਧਨੁਨੋ ਸਨ੍ਨਯ੍ਹਨਨ੍ਤਿ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸੇਨਾਨਂ ਬ੍ਯੂਹਸਂਵਿਧਾਨੇਨ ਵਾ ਉਭਤੋਬ੍ਯੂਲ਼੍ਹਂ. ਵਿਜ੍ਜੋਤਲਨ੍ਤੇਸੂਤਿ ਨਿਸਿਤਪੀਤਫਲਤਾਯ ਵਿਜ੍ਜੋਤਨਵਸੇਨ ਪਰਿਵਤ੍ਤਮਾਨੇਸੁ.
ਪਾਕਾਰਸਮੀਪਾਤਿਸਙ੍ਖਾਰਤਾਯ ਪਾਕਾਰਪਾਦਾ ਉਪਕਾਰਿਯੋ, ਯਾ ‘‘ਉਦ੍ਦਾਪਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਸਤਦਨ੍ਤੇਨਾਤਿ ਅਨੇਕਸਤਦਨ੍ਤਕੇਨ, ਯਸ੍ਸ ਤਿਖਿਣਦਨ੍ਤਾਨਿ ਅਨੇਕਸਤਾਨਿ ਮੂਲਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਤਿਭਾਰਤਾਯ ਦਸਵੀਸਮਤ੍ਤਾਪਿ ਜਨਾ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ, ਯਨ੍ਤਵਸੇਨ ਪਨ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਠਪੇਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਟ੍ਠਦਨ੍ਤਾਕਾਰੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਓਮਦ੍ਦਨ੍ਤੀਤਿ ਓਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤਿ.
੧੬੯. ਸਨ੍ਧਿਮ੍ਪਿ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਚੋਰਿਕਾਯ ਜੀਵਿਤੁਕਾਮਾ. ਨਿਲ੍ਲੋਪਨ੍ਤਿ ਨਿਸ੍ਸੇਸਵਿਲੋਪਂ, ਏਕਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਗਾਮਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਿਪਿ ਗਯ੍ਹੂਪਗਂ ਅਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਕਰਮਰਗ੍ਗਹਣਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਮਹਾਵਿਲੋਪ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਨ੍ਥਦੁਹਨਕਮ੍ਮਂ ਅਟਵਿਮਗ੍ਗੇ ਠਤ੍ਵਾ ਅਦ੍ਧਿਕਾਨਂ ਵਿਲੁਮ੍ਪਨਂ. ਪਹਾਰਸਾਧਨਤ੍ਥਂ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੨.੧) ਦਣ੍ਡਪ੍ਪਹਾਰਸ੍ਸ ਸੁਖਸਿਦ੍ਧਿਅਤ੍ਥਂ. ਕਞ੍ਜਿਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਕਞ੍ਜਿਯਂ, ਆਰਨਾਲਂ. ਯਂ ‘‘ਬਿਲਙ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਂ ਯਤ੍ਥ ਸਿਞ੍ਚਤਿ, ਸਾ ਕਞ੍ਜਿਯਉਕ੍ਖਲਿਕਾ. ਬਿਲਙ੍ਗਥਾਲਿਕਸਦਿਸਕਰਣਂ ਬਿਲਙ੍ਗਥਾਲਿਯਂ. ਸੀਸਕਪਾਲਂ ਉਪ੍ਪਾਟੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਯੋਗੁਲ਼ਪਵੇਸਨਪ੍ਪਮਾਣਂ ਛਿਦ੍ਦਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਸਙ੍ਖਮੁਣ੍ਡਕਮ੍ਮਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਵਿਯ ਮੁਣ੍ਡਕਮ੍ਮਕਾਰਣਂ.
ਰਾਹੁਮੁਖਕਮ੍ਮਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਰਾਹੁਮੁਖਗਤ-ਸੂਰਿਯਸਦਿਸ-ਕਮ੍ਮਕਾਰਣਂ. ਜੋਤਿਮਾਲਿਕਨ੍ਤਿ ਜੋਤਿਮਾਲਵਨ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਕਾਰਣਂ. ਹਤ੍ਥਪਜ੍ਜੋਤਿਕਨ੍ਤਿ ਹਤ੍ਥਪਜ੍ਜੋਤਨਕਮ੍ਮਕਾਰਣਂ. ਏਰਕਵਤ੍ਤਕਮ੍ਮਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਏਰਕਵਤ੍ਤਸਦਿਸੇ ਸਰੀਰਤੋ ਬਦ੍ਧੇ ਉਪ੍ਪਾਟਨਕਮ੍ਮਕਾਰਣਂ. ਚੀਰਕਵਾਸਿਕਕਮ੍ਮਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਸਰੀਰਤੋ ਉਪ੍ਪਾਟਿਤਬਦ੍ਧਚੀਰਕਾਹਿ ਨਿਵਾਸਾਪਨਕਮ੍ਮਕਾਰਣਂ. ਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾ ਯਥਾ ਗੀਵਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਬਦ੍ਧੇ ਕਨ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਕਟਿਯਮੇਵ ਠਪੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਗੋਪ੍ਫਕਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਕਨ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਕਟਿਯਮੇਵ ਠਪੇਨ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਕਟਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਕਨ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਗੋਪ੍ਫਕੇਸੁ ਠਪੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਣੇਯ੍ਯਕਕਮ੍ਮਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਏਣੀਮਿਗਸਦਿਸਕਮ੍ਮਕਾਰਣਂ. ਅਯਵਲਯਾਨਿ ਦਤ੍ਵਾਤਿ ਅਯਵਲਯਾਨਿ ਪਟਿਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ. ਅਯਸੂਲਾਨਿ ਕੋਟ੍ਟੇਨ੍ਤੀਤਿ ਕਪ੍ਪਰਜਣ੍ਣੁਕਕੋਟੀਸੁ ਅਯਸੂਲਾਨਿ ਪਵੇਸੇਨ੍ਤਿ. ਨ੍ਤਿ ਤਂ ਤਥਾਕਤਕਮ੍ਮਕਾਰਣਂ ਸਤ੍ਤਂ.
ਬਲ਼ਿਸਮਂਸਿਕਨ੍ਤਿ ਬਲ਼ਿਸੇਹਿ ਮਂਸੁਪ੍ਪਾਟਨਕਮ੍ਮਕਾਰਣਂ. ਕਹਾਪਣਿਕਨ੍ਤਿ ਕਹਾਪਣਮਤ੍ਤਸੋ ਛਿਨ੍ਦਨਕਮ੍ਮਕਾਰਣਂ. ਕੋਟ੍ਟੇਨ੍ਤੀਤਿ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ. ਖਾਰਾਪਤਚ੍ਛਿਕਨ੍ਤਿ ਤਚ੍ਛੇਤ੍ਵਾ ਖਾਰਾਵਸਿਞ੍ਚਨਕਮ੍ਮਕਾਰਣਂ. ਪਲਿਘਪਰਿਵਤ੍ਤਿਕਨ੍ਤਿ ਪਲਿਘਸ੍ਸ ਵਿਯ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਕਮ੍ਮਕਾਰਣਂ. ਏਕਾਬਦ੍ਧਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਅਯਸੂਲਸ੍ਸ ਕੋਟ੍ਟਨੇਨ. ਪਲਾਲਪੀਠਕਨ੍ਤਿ ਪਲਾਲਪੀਠਸ੍ਸ ਵਿਯ ਸਰੀਰਸ੍ਸ ਸਂਵੇਲ੍ਲਨਕਮ੍ਮਕਾਰਣਂ. ਕਾਰਣਿਕਾਤਿ ਘਾਤਨਕਾਰਕਾ. ਪਲਾਲਵਟ੍ਟਿਂ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਯਥਾ ਪਲਾਲਪੀਠਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾ ਪਲਾਲਵਟ੍ਟਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਂਵੇਲ੍ਲਨਵਸੇਨ ਨਂ (ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੨.੧) ਵੇਠੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਛਾਤਕੇਹੀਤਿ ਬੁਭੁਕ੍ਖਿਤੇਹਿ ਕੋਲੇਯ੍ਯਕਸੁਨਖੇਹਿ. ਬਲਵਨ੍ਤੋ ਹਿ ਤੇ ਜਵਯੋਗ੍ਗਾ ਸੂਰਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਸਮ੍ਪਰੇਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਸਮ੍ਪਰਾਯੋ, ਪਰਲੋਕੋ. ਤਤ੍ਥ ਭਵੋਤਿ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕੋ.
੧੭੦. ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਵਿਨੀਯਤਿ ਚੇਵ ਪਹੀਯਤਿ ਚ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਛਨ੍ਦਰਾਗਵਿਨਯੋ ਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨਞ੍ਚਾਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਹੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਆਗਮ੍ਮਾਤਿ ਇਦਂ ਯੋ ਛਨ੍ਦਰਾਗਂ ਵਿਨੇਤਿ ਪਜਹਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੀਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਹੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਞਾਤਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਹਿ ਪਰਿਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ? ਤਥਭਾਵਾਯਾਤਿ ਪਰਿਜਾਨਨਕਭਾਵਾਯ.