੬. ਚੇਤੋਖਿਲਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੮੫. ਚੇਤੋ ਤੇਹਿ ਖਿਲਯਤਿ ਥਦ੍ਧਭਾਵਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਚੇਤੋਖਿਲਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਥਦ੍ਧਭਾਵਾ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਤੇਹਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਕ੍ਲਾਪੀਜਾਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਯ ਅਮਨੁਞ੍ਞਂ ਖੇਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਚ ਖਾਣੁਕਨਿਚਿਤਂ ਅਮਹਪ੍ਫਲਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਚਵਰਭਾਵਾ ਖਾਣੁਕਭਾਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਪਵਤ੍ਤਿਭਾਵਤੋ ਕੁਸਲਚਾਰਸ੍ਸ ਅਵਸਰਚਜਨਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਬਦ੍ਧਂ ਵਿਯ ਸਮੋਰੋਧੇਤ੍ਵਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਮੁਟ੍ਠਿਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਯ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਸਦ੍ਦਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਚੇਤੋ ਵਿਰੂਪਂ ਨਿਬਨ੍ਧੀਯਤਿ ਸਂਯਮੀਯਤਿ ਏਤੇਹੀਤਿ ਚੇਤਸੋ ਵਿਨਿਬਨ੍ਧਾ ਯਸ੍ਸ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਸੀਲਂ ਅਖਣ੍ਡਾਦਿਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਵਿਸੇਸਭਾਗਿਯਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਕਸਿਰੇਨੇਵ ਮਗ੍ਗਫਲਾਵਹਂ ਮਹਾਸਙ੍ਘਰਕ੍ਖਿਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਿਯ, ਸੋ ਤਾਦਿਸੇਨ ਸੀਲੇਨ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੀਲੇਨ ਵੁਦ੍ਧਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਮੂਲੋ ਵਿਯ ਪਾਦਪੋ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ, ਸੋ ਸਾਸਨੇ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਆਪਨ੍ਨੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਗ੍ਗੇਨ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਯੋ ਸਬ੍ਬਸੋ ਕਿਲੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਅਰਹਾ ਸੀਲਾਦਿਧਮ੍ਮਕ੍ਖਨ੍ਧਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਸਤਿਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ ਵੇਪੁਲ੍ਲ’’ਨ੍ਤਿ. ਦੁਤਿਯਵਿਕਪ੍ਪੇ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਧਮ੍ਮਕਾਯੋ ਵਿਯ ਰੂਪਕਾਯੋਪਿ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਤਾਯ ਅਨੁਤ੍ਤਰਗੁਣਾਧਿਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ਚ ਅਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਾਰੀਨਂ ਸਂਸਯਵਤ੍ਥੁ ਹੋਤਿਯੇਵਾਤਿ ‘‘ਸਰੀਰੇ ਵਾ ਗੁਣੇ ਵਾ ਕਙ੍ਖਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣੇਨ ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਦਯੋ ਰੂਪਕਾਯਗੁਣਾ ਗਹਿਤਾ ਏਵ ਹੋਨ੍ਤਿ ਅਵਿਨਾਭਾਵਤੋਤਿ ‘‘ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਵਰਲਕ੍ਖਣਪ੍ਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤ’’ਮਿਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਅਨਾਵਰਣਞਾਣੇਨ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਅਨਨ੍ਤਾਪਰਿਮੇਯ੍ਯਭੇਦਾ ਧਮ੍ਮਕਾਯਗੁਣਾ ਗਹਿਤਾ ਏਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਗ੍ਗਹਣਮੇਵ ਕਤਂ ਨਾਨਨ੍ਤਰਿਯਭਾਵਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਕਙ੍ਖਹੀਤਿ ‘‘ਅਹੋ ਵਤ ਤੇ ਗੁਣਾ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ ਵਾ’’ਤਿ ਪਤ੍ਥਨੁਪ੍ਪਾਦਨਵਸੇਨ ਕਙ੍ਖਤਿ. ਪੁਰਿਮੋ ਹਿ ਵਿਪਰੀਤਜ੍ਝਾਸਯੋ, ਇਤਰੋ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਜ੍ਝਾਸਯੋ. ਵਿਚਿਨਨ੍ਤੋਤਿ ਵਿਚਯਭੂਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਤੇ ਵਿਵੇਚੇਤੁਕਾਮੋ ਤਦਭਾਵਤੋ ਕਿਚ੍ਛਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਕਿਚ੍ਛਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਚ ਤਤ੍ਥ ਨਿਚ੍ਛੇਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਤਾਯੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਨਿਚ੍ਛੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤੀ’’ਤਿ. ਵਿਗਤਾ ਚਿਕਿਚ੍ਛਾਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ. ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਂ ਨ ਪਟਿਲਭਤੀਤਿ ‘‘ਏਵਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਓਕਪ੍ਪਨਵਸੇਨ ਗੁਣੇਸੁ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਤਿ. ਓਤਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਞਾਣੇਨ ਅਨੁਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ. ਪਸੀਦਿਤੁਨ੍ਤਿ ‘‘ਪਸਨ੍ਨਰੂਪਧਮ੍ਮਕਾਯਗੁਣੇਹਿ ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਪਸੀਦਿਤੁਂ. ਅਨਾਵਿਲੋ ਅਕਾਲੁਸ੍ਸੋ ਹੋਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ‘‘ਕਙ੍ਖਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਦੁਬ੍ਬਲਾ ਵਿਮਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ‘‘ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਮਜ੍ਝਿਮਾ, ‘‘ਨਾਧਿਮੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਬਲਵਤੀ, ‘‘ਨ ਸਮ੍ਪਸੀਦਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤਿਵਿਧਾਯਪਿ ਵਿਮਤਿਯਾ ਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਕਾਲੁਸ੍ਸਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਆਤਪ੍ਪਾਯਾਤਿਆਦਿਤੋ ਤਪਤਿ ਸਨ੍ਤਪਤਿ ਕਿਲੇਸੇਤਿ ਆਤਪ੍ਪਂ, ਆਰਮ੍ਭਧਾਤੁ, ਤਦਤ੍ਥਾਯ. ਅਨੁਯੋਗਾਯਾਤਿ ਯਥਾ ਸਂਕਿਲੇਸਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਵਸਰੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਅਨੁ ਅਨੁ ਯੁਞ੍ਜਨਂ ਅਨੁਯੋਗੋ, ਨਿਕ੍ਕਮਧਾਤੁ, ਤਦਤ੍ਥਾਯ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਯੋਗਾਯਾ’’ਤਿ. ਸਾਤਚ੍ਚਾਯਾਤਿ ਯਥਾ ਉਪਰੂਪਰਿ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮੋ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਸਤਤਸ੍ਸ ਨਿਰਨ੍ਤਰਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਯੋਗਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਸਾਤਚ੍ਚਂ, ਪਰਕ੍ਕਮਧਾਤੁ, ਤਦਤ੍ਥਾਯ. ਪਧਾਨਾਯਾਤਿ ਸਨ੍ਤਮੇਵਂ ਤਿਵਿਧਧਾਤੁਸਂਵਡ੍ਢਿਤਾਨੁਭਾਵਂ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਵਿਦ੍ਧਂਸਨਸਮਤ੍ਥਂ ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਵੀਰਿਯਂ, ਤਦਤ੍ਥਾਯ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਆਤਪ੍ਪਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਨਮਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਕਙ੍ਖਾਵਸੇਨ, ਪਗੇਵ ਅਨੁਯੋਗਾਦਿਅਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿਪਿ ਪਦਾਨਿ ਗਹਿਤਾਨਿ, ਅਨਵਸੇਸਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵਾ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਆਤਪ੍ਪਵੇਵਚਨਾਨੇਵ ਅਨੁਯੋਗਾਦਿਪਦਾਨੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਭਗਵਾ ਸਤ੍ਥਰਿ ਕਙ੍ਖਾਯ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਥਦ੍ਧਕਚਵਰਖਾਣੁਕਭਾਵੇਨ ਅਕੁਸਲਭਾਵਾਦਿਆਪਾਦਨਤੋ ਚੇਤੋਖਿਲਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਸਿਕ੍ਖਾਗ੍ਗਹਣੇਨ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੇ ਚ ਪਟਿਵੇਧਧਮ੍ਮੇ ਚਾ’’ਤਿ. ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੇ ਯਤ੍ਥ ਕਙ੍ਖਾਯ ਸਮ੍ਭਵੋ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਚਤੁਰਾਸੀਤਿ ਧਮ੍ਮਕ੍ਖਨ੍ਧਸਹਸ੍ਸਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਯਿਦਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਪਟਿਵੇਧਾਵਹਭਾਵਾਦਿਵਸੇਨਪਿ ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਸਂਸਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ. ਯਥਾ ਚ ਪਟਿਵੇਧੇ ਕਙ੍ਖਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਏਵਂ ਅਧਿਗਮਧਮ੍ਮੇਪਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਏਕਚ੍ਚੇ ‘‘ਕਸਿਣਾਦਿਭਾਵਨਾਯ ਝਾਨਾਨਿ ਇਜ੍ਝਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਸਿਣਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੋ ਆਰੁਪ੍ਪਾਤਿ, ਮੇਤ੍ਤਾਦਿਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੋ ਚਤੁਤ੍ਥਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਕਙ੍ਖਤਿਯੇਵਾਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਨਵਲੋਕੁਤ੍ਤਰੇਸੁ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਂਯੇਵ ਕਙ੍ਖਾਪਵਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ ਅਸਂਕਿਲੇਸਿਕਤ੍ਤਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾਨਂ.

ਏਵਰੂਪਨ੍ਤਿ ਏਦਿਸਂ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ-ਉਜੁਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ-ਞਾਯਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ-ਸਾਮੀਚਿਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ-ਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਦਂ. ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾਦਯੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨੁਧਮ੍ਮਭੂਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਮਗ੍ਗਫਲਸਿਕ੍ਖਾਹਿ ਇਮਾਸਂ ਵਿਸੇਸੋ ਸਿਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਾਗ੍ਗਹਣੇਨ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਥਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਵਤ੍ਥੁਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਚ ਗੁਣੇਸੁ ਅਨਧਿਮੁਚ੍ਚਨਅਸਮ੍ਪਸੀਦਨਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਭਾਵਤੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਥਦ੍ਧਭਾਵੋ ਆਸਪ੍ਪਨਪਰਿਸਪ੍ਪਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਕਚਵਰਖਾਣੁਕਭਾਵੋ ਚ, ਏਵਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਸੁ ਆਘਾਤਚਣ੍ਡਿਕ੍ਕਾਦਿਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਥਦ੍ਧਭਾਵੋ ਚ ਉਪਹਨਨਵਿਰੁਜ੍ਝਨਾਦਿਵਸੇਨ ਕਚਵਰਖਾਣੁਕਭਾਵੋ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਰਿਯਸਙ੍ਘਵਿਸਯਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ, ਪੁਗ੍ਗਲਵਿਸਯਾ ਕਾਚਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਸਙ੍ਘਵਿਸਯਾਵ ਗਹਿਤਾ, ਸਾਸਨਿਕਵਸੇਨ ਚਾਯਂ ਚੇਤੋਖਿਲਦੇਸਨਾਤਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਵਿਸਯੋਵ ਕੋਪੋ ਗਹਿਤੋ.

੧੮੬. ਯਥਾ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੋ, ਏਵਂ ਕਿਲੇਸਕਾਮੋਪਿ ਅਸ੍ਸਾਦਨੀਯੋ ਏਵਾਤਿ ‘‘ਕਿਲੇਸਕਾਮੇਪੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਰੂਪਤਣ੍ਹਾ ਲੋਕੇ ਪਿਯਰੂਪਂ ਸਾਤਰੂਪਂ, ਏਤ੍ਥੇਸਾ ਤਣ੍ਹਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਤ੍ਥ ਨਿਵਿਸਮਾਨਾ ਨਿਵਿਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੪੦੦; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੩੩; ਵਿਭ. ੨੦੩). ਕਾਮਨਿਦ੍ਦੇਸੇ (ਮਹਾਨਿ. ੧) ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤੇਭੂਮਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਕਾਮਨੀਯਟ੍ਠੇਨ ‘‘ਕਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਬਲਵਕਾਮਰਾਗਵਤ੍ਥੁਭੂਤਾਯੇਵੇਤ੍ਥ ਕਾਮਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਹਿਤਾਤਿ. ਵਿਨਿਬਦ੍ਧਵਤ੍ਥੁਭਾਵੇਨ ਯਥਾ ਵਿਸੁਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਯੋ ਗਹਿਤੋ, ਤਥਾ ਪਰੇਸਂ ਤਥਾਰੂਪਾ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਸਮੂਹਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਰੂਪੇਤਿ ਬਹਿਦ੍ਧਾਰੂਪੇ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਿਕੋ ਰਾਗੋ ਝਾਨਾਦਿਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਵਿਨਿਬਦ੍ਧਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਯੇ ਅਪੇਕ੍ਖਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚ ਸਕਪਰਿਕ੍ਖਾਰਞਾਤਿਮਿਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਅਪੇਕ੍ਖਾਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘‘ਰੂਪੇਤਿ ਰੂਪਜ੍ਝਾਨੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਪਞ੍ਚੇਨ੍ਤਿ. ਤਦਯੁਤ੍ਤਂ ਝਾਨਾਧਿਗਮਵਿਨਿਬਦ੍ਧਾਨਂ ਸੀਲਸ੍ਸ ਚ ਸਂਕਿਲੇਸਭੂਤਾਨਂ ਚੇਤੋਵਿਨਿਬਦ੍ਧਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ.

ਯਾਵਦਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਯਾਵ ਅਤ੍ਥੇਤਿ ਅਭਿਕਙ੍ਖਤਿ, ਤਾਵ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਤ੍ਤਕਂ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਤ੍ਤਕ’’ਨ੍ਤਿ. ਨ੍ਤਿ ਯਾਵਦਤ੍ਥਂ ਉਦਰਪੂਰਂ ਭੁਤ੍ਤਂ. ਅਵਦੇਹਨਤੋ ਪੂਰਣਤੋ. ਸੇਯ੍ਯਸੁਖਨ੍ਤਿ ਸੇਯ੍ਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਸੁਖਂ. ਪਸ੍ਸਸੁਖਨ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸਾਨਂ ਸਮ੍ਪਰਿਵਤ੍ਤਨੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਸੁਖਂ. ਨਿਦ੍ਦਾਸੁਖਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਦਾਯਨੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਸੁਖਂ.

ਸੀਲੇਨਾਤਿਆਦਿ ਪਤ੍ਥਨਾਕਾਰਦਸ੍ਸਨਂ. ਵਤਸਮਾਦਾਨਨ੍ਤਿ ਧੁਤਙ੍ਗਾਦਿਵਤਾਨੁਟ੍ਠਾਨਂ. ਤਪੋਤਿ ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭੋ. ਸੋ ਹਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਤਪਨਟ੍ਠੇਨ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਟ੍ਠੇਨ ਤਪਚਰਣਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੧੮੯. ਛਨ੍ਦਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯਾਤਿ ਛਨ੍ਦਂ ਧੁਰਂ, ਛਨ੍ਦਂ ਜੇਟ੍ਠਕਂ, ਛਨ੍ਦਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਛਨ੍ਦਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ. ਜੇਟ੍ਠਕਟ੍ਠੇਨ ਪਧਾਨਭੂਤਾ, ਪਧਾਨਭਾਵਂ ਵਾ ਪਤ੍ਤਾਤਿ ਪਧਾਨਭੂਤਾ. ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹੀਤਿ ਛਨ੍ਦਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਪਵਤ੍ਤਸਮਾਧਿਨਾ ਚੇਵ ‘‘ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਵੀਰਿਯੇਨ ਚ. ਉਪੇਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ. ਇਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਇਦ੍ਧਿ, ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥੇਨ ਪਟਿਲਾਭਟ੍ਠੇਨ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਸ੍ਸਾ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਪਾਦਂ ਪਾਦਕਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਭੂਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਇਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਤਾਯ ਇਦ੍ਧਾ ਵੁਦ੍ਧਾ ਉਕ੍ਕਂਸਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਇਦ੍ਧਿ, ਸਾਵ ਉਪਰਿਵਿਸੇਸਾਨਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ ਪਾਦੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਦ੍ਧਿਭੂਤਂ ਵਾ ਪਾਦਨ੍ਤਿ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੇਸੇਸੁਪੀਤਿ ਵੀਰਿਯਿਦ੍ਧਿਪਾਦਾਦੀਸੁਪਿ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਸ੍ਸ. ਅਤ੍ਥੋ ਦੀਪਿਤੋਤਿ ਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ਕਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਮਹਾਟੀ. ੨.੩੬੯) ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਿਚਾਰੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾਨਂ ਸਮਾਧਿਪਧਾਨਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਪ੍ਪਹਾਨਂ ਕਥਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਨਕਿਰਿਯਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਪਰਿਬ੍ਰੂਹਨਕਿਰਿਯਾਯ ਉਸ੍ਸਹਨਤੋ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹੀ, ਥਾਮਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਪਰਕ੍ਕਮਧਾਤੁ. ਸਾ ਪਨ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾਨਂ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾ ਤੇ ਉਪਾਦਾਯ ‘‘ਪਞ੍ਚਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸਾ ਚ ਯਸ੍ਮਾ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਾਵਨਾਸੁ ਤਤ੍ਥ ਚਆਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨੇਸੁ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਂ ਵੀਰਿਯਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਹ ‘‘ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹੀਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਵੀਰਿਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ. ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਿਯਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਾਧਨਂ ਪਹਾਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਵਿਭਾਗੇਨ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਪਞ੍ਚ ਚੇਤੋਖਿਲਪ੍ਪਹਾਨਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਵਿਨਿਬਨ੍ਧਪ੍ਪਹਾਨਾਨੀ’’ਤਿ. ਭਬ੍ਬੋਤਿ ਯੁਤ੍ਤੋ ਅਰਹਤਿ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਯਾ. ਞਾਣੇਨਾਤਿ ਮਗ੍ਗਞਾਣੇਨ. ਕਿਲੇਸਭੇਦਾਯਾਤਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਾਯ. ਖੇਮਸ੍ਸਾਤਿ ਅਨੁਪਦ੍ਦਵਸ੍ਸ.

ਸਮ੍ਭਾਵਨਤ੍ਥੇਤਿ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ੧.੧੧; ਅ. ਨਿ. ਟੀ. ੩.੭.੭੧) ‘‘ਅਪਿ ਨਾਮੇਵਂ ਸਿਯਾ’’ਤਿ ਵਿਕਪ੍ਪਨਤ੍ਥੋ ਸਮ੍ਭਾਵਨਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਹੀਤਿ ਏਵਂ ਏਕਮੇਵ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਅਵਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾਯ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਚਨਂ ਲੋਕੇ ਸਿਲਿਟ੍ਠਵਚਨਂ ਹੋਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਤੀਣਿ ਵਾ ਉਦਕਫੁਸਿਤਾਨੀ’’ਤਿ. ਸਮ੍ਮਾ ਅਧਿਸਯਿਤਾਨੀਤਿ ਪਾਦਾਦੀਹਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਨੇਸਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਉਪਘਾਤਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤਿਯਾ ਬਹਿਵਾਤਾਦਿਪਰਿਸ੍ਸਯਪਰਿਹਰਣਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਉਪਰਿ ਸਯਿਤਾਨਿ. ਉਤੁਂ ਗਾਹਾਪੇਨ੍ਤਿਯਾਤਿ ਤੇਸਂ ਅਲ੍ਲਸਿਨੇਹਪਰਿਯਾਦਾਨਤ੍ਥਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਯੁਸ੍ਮਾਵਸੇਨ ਉਤੁਂ ਗਣ੍ਹਾਪੇਨ੍ਤਿਯਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਉਸ੍ਮੀਕਤਾਨੀ’’ਤਿ. ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਭਾਵਿਤਾਨੀਤਿ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਸਬ੍ਬਸੋ ਕੁਕ੍ਕੁਟਵਾਸਨਾਯ ਵਾਸਿਤਾਨਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕੁਕ੍ਕੁਟਗਨ੍ਧਂ ਗਾਹਾਪਿਤਾਨੀ’’ਤਿ. ਅਯਞ੍ਚ ਕੁਕ੍ਕੁਟਗਨ੍ਧਪਰਿਭਾਵਨਾ ਸਮ੍ਮਾਅਧਿਸਯਨਸਮ੍ਮਾਪਰਿਸੇਦਨਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਯਾ ‘‘ਅਨੁਨਿਪ੍ਫਾਦੀ’’ਤਿ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ੧.੧੧) ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਤੇਹਿ ਪਨ ਸਦ੍ਧਿਂਯੇਵ ਇਜ੍ਝਨਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਿਵਿਧਕਿਰਿਯਾਕਰਣੇਨਾ’’ਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਨ ਏਵਂ ‘‘ਅਹੋ ਵਤਿਮੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਇਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਕਾਰਣਸ੍ਸ ਪਨ ਸਮ੍ਪਾਦਿਤਤ੍ਤਾ ਅਥ ਖੋ ਭਬ੍ਬਾਵ ਅਭਿਨਿਬ੍ਭਿਜ੍ਜਿਤੁਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਕਸ੍ਮਾ ਭਬ੍ਬਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਤੇ ਹਿ ਯਸ੍ਮਾ ਤਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਤ੍ਥ ਯਥਾ ਕਪਾਲਸ੍ਸ ਤਨੁਤਾ ਆਲੋਕਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਾਯਮਾਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ, ਤਥਾ ਕਪਾਲਸ੍ਸ ਤਨੁਤਾਯ ਨਖਸਿਖਾਮੁਖਤੁਣ੍ਡਕਾਨਂ ਖਰਤਾਯ ਚ ਅਲ੍ਲਸਿਨੇਹਸ੍ਸ ਪਰਿਯਾਦਾਨਂ ਕਾਰਣਵਚਨਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਆਲੋਕਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਾਯਮਾਨਤੋ, ਸਯਞ੍ਚ ਪਰਿਪਾਕਗਤਤ੍ਤਾ.

ਓਪਮ੍ਮਸਮ੍ਪਟਿਪਾਦਨਨ੍ਤਿ ਓਪਮ੍ਮਤ੍ਥਸ੍ਸ ਉਪਮੇਯ੍ਯੇਨ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਪਟਿਪਾਦਨਂ. ਅਤ੍ਥੇਨਾਤਿ ਉਪਮੇਯ੍ਯਤ੍ਥੇਨ. ਯਥਾ ਕੁਕ੍ਕੁਟਿਯਾ ਅਣ੍ਡੇਸੁ ਤਿਵਿਧਕਿਰਿਯਾਯ ਕਰਣਂ ਕੁਕ੍ਕੁਟਚ੍ਛਾਪਕਾਨਂ ਅਣ੍ਡਕੋਸਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨਸ੍ਸ ਮੂਲਕਾਰਣਂ, ਏਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹੀਪਨ੍ਨਰਸਾਨਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਅਵਿਜ੍ਜਣ੍ਡਕੋਸਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨਸ੍ਸ ਮੂਲਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਸ੍ਸਾ ਕੁਕ੍ਕੁਟਿਯਾ…ਪੇ… ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਭਾਵੋ’’ਤਿ. ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਅਣ੍ਡਕੋਸਸਦਿਸਤਾਯ ਬਲਵਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਣ੍ਡਕੋਸਸ੍ਸ ਤਨੁਭਾਵੋ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਸ੍ਸ ਪਰਿਣਾਮਕਾਲੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿ, ਤਦਾ ਚ ਸਾ ਮਗ੍ਗਞਾਣਗਬ੍ਭਂ ਧਾਰੇਨ੍ਤੀ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਗਬ੍ਭਗ੍ਗਹਣਕਾਲੋ’’ਤਿ. ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਕ੍ਖੇਤਿ ਲੋਕਿਯਾਭਿਞ੍ਞਾਪਕ੍ਖੇ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਭਿਞ੍ਞਾ ਹਿ ਅਵਿਜ੍ਜਣ੍ਡਕੋਸਂ ਪਦਾਲਿਕਾਤਿ. ਗਾਥਾਯ ਅਵਿਜ੍ਜਣ੍ਡਕੋਸਂ ਪਹਰਤੀਤਿ ਦੇਸਨਾਵਿਲਾਸੇਨ ਵਿਨੇਯ੍ਯਸਨ੍ਤਾਨਗਤਂ ਅਵਿਜ੍ਜਣ੍ਡਕੋਸਂ ਘਟ੍ਟੇਤਿ, ਯਥਾਠਾਨੇ ਠਾਤੁਂ ਨ ਦੇਤਿ.

ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਪ੍ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ ਤਦਙ੍ਗਪ੍ਪਹਾਨਪੁਬ੍ਬਕਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਪ੍ਪਹਾਨਂ. ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਿਯਾ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਗਹਿਤਾਤਿ ‘‘ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੇਹਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਪ੍ਪਹਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹਿਪਨ੍ਨਰਸਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਬ੍ਬੋ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੮੯) ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਿਦ੍ਧਿਪਾਦਾ ਪਨ ਸਮ੍ਬੋਧਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਗਹਿਤਾ. ਮਗ੍ਗੇ ਆਗਤੇਤਿ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹੀਪਨ੍ਨਰਸਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪਯਤੋ ਮਗ੍ਗੇ ਆਗਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ, ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵਾ ਅਭਿਨਿਬ੍ਭਿਦਾਸਮ੍ਬੋਧਗ੍ਗਹਣੇਹਿ ਮਗ੍ਗੇ ਆਗਤੇ. ਫਲੇ ਆਗਤੇਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਪਨ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਅਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਨਿਸ੍ਸਰਣਪ੍ਪਹਾਨਂ ਨ ਗਹਿਤਂ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਚੇਤੋਖਿਲਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.