੫੦. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੪੭੧-੨. ਨਾਮਰੂਪਂ ਪਰਿਗ੍ਗਯ੍ਹਾਤਿ ਏਤ੍ਥ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੬੬੨ ਆਦਯੋ) ਨਾਮਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹਂ ਕਾਤੁਕਾਮੇਨ ਤਾਵ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਅਵਸੇਸੇਸੁ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਵਿਤਕ੍ਕਾਦੀਨਿ ਝਾਨਙ੍ਗਾਨਿ ਚ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਚ ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਧਮ੍ਮੇ ਲਕ੍ਖਣਰਸਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਪਦਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਭਿਮੁਖਂ ਨਮਨਤੋ ਨਮਨਟ੍ਠੇਨ ਨਾਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਤੋ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਂ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤੋ ‘‘ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਪੁਨ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾਨਿ ਚ ਉਪਾਦਾਰੂਪਾਨਿ ਚ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਦਂ ਸਬ੍ਬਂ ਰੁਪ੍ਪਨਤੋ ਵਿਕਾਰਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਪੁਨ ਤਦੁਭਯਂ ‘‘ਨਮਨਲਕ੍ਖਣਂ ਨਾਮਂ, ਰੁਪ੍ਪਨਲਕ੍ਖਣਂ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਨਾਮਰੂਪਂ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਿ. ਇਦਂ ਸਬ੍ਬਂ ਸਮਥਯਾਨਿਕਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯਾਨਿਕੋ ਪਨ ਚਤੁਧਾਤੁਵਵਤ੍ਥਾਨਮੁਖੇਨ ਭੂਤੁਪਾਦਾਯਰੂਪਾਨਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਰੁਪ੍ਪਨਤੋ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਤੋ ਏਵਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਰੂਪਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਪਿ ਆਪਾਥਮਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤੇ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮੇ ਨਮਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਤਂ ਨਾਮ’’ਨ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਸੋ ‘‘ਇਦਂ ਨਾਮਂ, ਇਦਂ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵੇਧਾ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਿ. ਏਵਂ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਾਮਰੂਪਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਅਞ੍ਞੋ ਸਤ੍ਤੋ ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਾ ਪੋਸੋ ਵਾ ਦੇਵੋ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਾ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ.

ਯਥਾਹਿ ਅਙ੍ਗਸਮ੍ਭਾਰਾ, ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਦੋ ਰਥੋ ਇਤਿ;

ਏਵਂ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਸਨ੍ਤੇਸੁ, ਹੋਤਿ ਸਤ੍ਤੋਤਿ ਸਮ੍ਮੁਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੭੧);

ਏਵਮੇਵ ਪਞ੍ਚਸੁ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਸਤਿ ਸਤ੍ਤੋ, ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਵਾ ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਨਾਮਰੂਪਾਨਂ ਯਾਥਾਵਦਸ੍ਸਨਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿਭੂਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਨਾਮਰੂਪਂ ਪਰਿਗ੍ਗਯ੍ਹਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਤਤੋ ਤਸ੍ਸ ਚ ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਪੁਨ ਤਸ੍ਸ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਂ ਪਰਿਗ੍ਗਯ੍ਹਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਨਾਮਰੂਪਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ ਇਮਸ੍ਸ ਹੇਤੂ’’ਤਿ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤੋ ਅਹੇਤੁਵਾਦਵਿਸਮਹੇਤੁਵਾਦੇਸੁ ਦੋਸਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਰੋਗਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਨਿਦਾਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤੋ ਵੇਜ੍ਜੋ ਵਿਯ ਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਤਣ੍ਹਾ ਉਪਾਦਾਨਂ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮੇ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ‘‘ਹੇਤੂ’’ਤਿ ਚ ਆਹਾਰਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ‘‘ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਚ ਪਸ੍ਸਤਿ. ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਯੋ ਤਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਮਾਤਾ ਵਿਯ ਦਾਰਕਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਕਮ੍ਮਂ ਪਿਤਾ ਵਿਯ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਜਨਕਂ, ਆਹਾਰੋ ਧਾਤਿ ਵਿਯ ਦਾਰਕਸ੍ਸ ਸਨ੍ਧਾਰਕੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰੂਪੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੪੩) ਨਯੇਨ ਨਾਮਕਾਯਸ੍ਸਪਿ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ.

ਏਵਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਏਵਮੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਕਰੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਯਾ ਸਾ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ‘‘ਅਹੋਸਿਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹਂ ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨਂ, ਨ ਨੁ ਖੋ ਅਹੋਸਿਂ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ, ਕਿਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਅਹੋਸਿਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹਂ ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਯਾਪਿ ਅਪਰਨ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ‘‘ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਨੁ ਖੋ ਅਹਂ ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ, ਨ ਨੁ ਖੋ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ, ਕਿਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਨੁ ਖੋ ਅਹਂ ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਯਾਪਿ ਏਤਰਹਿ ਵਾ ਪਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਕਥਂਕਥੀ ਹੋਤਿ, ਅਹਂ ਨੁ ਖੋਸ੍ਮਿ, ਨੋ ਨੁ ਖੋਸ੍ਮਿ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋਸ੍ਮਿ, ਕਥਂ ਨੁ ਖੋਸ੍ਮਿ, ਅਯਂ ਨੁ ਖੋ ਸਤ੍ਤੋ ਕੁਤੋ ਆਗਤੋ, ਸੋ ਕੁਹਿਂ ਗਾਮੀ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਛਬ੍ਬਿਧਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਾ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਤੀਸੁ ਅਦ੍ਧਾਸੁ ਕਙ੍ਖਂ ਵਿਤਰਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ ਞਾਣਂ ‘‘ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਵਿਸੁਦ੍ਧੀ’’ਤਿਪਿ ‘‘ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਸ੍ਸਨ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਤਿਸ੍ਸੋ ਲੋਕਿਯਪਰਿਞ੍ਞਾ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਰੁਪ੍ਪਨਲਕ੍ਖਣਂ ਰੂਪਂ, ਵੇਦਯਿਤਲਕ੍ਖਣਾ ਵੇਦਨਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾਨਾਮ. ‘‘ਰੂਪਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਵੇਦਨਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤੇਸਂਯੇਵ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਖਣਾਰਮ੍ਮਣਿਕਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾ ਨਾਮ. ਤੇਸੁ ਏਵਂ ਪਨ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਦਿਪਜਹਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਲਕ੍ਖਣਾਰਮ੍ਮਣਿਕਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾ ਨਾਮ. ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਗ੍ਗਹਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਾ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਭੂਮਿ. ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਭੂਮਿ. ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਭੂਮਿ. ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਹਿ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਂ ਪਜਹਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਸੁਖਸਞ੍ਞਂ, ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਸਞ੍ਞਂ, ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਨਨ੍ਦਿਂ, ਵਿਰਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਰਾਗਂ, ਨਿਰੋਧੇਨ੍ਤੋ ਸਮੁਦਯਂ, ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਆਦਾਨਂ ਪਜਹਤੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੫੨) ਏਵਂ ਪਜਹਨ੍ਤੋ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਦਿਪਹਾਨਸਾਧਿਕਾਨਂ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨਂ ਆਧਿਪਚ੍ਚਂ ਹੋਤਿ. ਇਤਿ ਇਮਾਸੁ ਪਰਿਞ੍ਞਾਸੁ ਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਚ੍ਛੇਦਸ੍ਸ ਚੇਵ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸ ਚ ਸਾਧਿਤਤ੍ਤਾ ਇਮਿਨਾ ਯੋਗਿਨਾ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾ ਅਧਿਗਤਾ ਹੋਤਿ.

ਪੁਨ ‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਰੂਪਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਵਾ ਸੁਖੁਮਂ ਵਾ ਹੀਨਂ ਵਾ ਪਣੀਤਂ ਵਾ ਯਂ ਦੂਰੇ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਰੂਪਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਤੋ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਉਦਯਬ੍ਬਯਪ੍ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਅਵਸਵਤ੍ਤਿਤ੍ਤਾ ਅਨਤ੍ਤਾ. ਯਾ ਕਾਚਿ ਵੇਦਨਾ, ਯਾ ਕਾਚਿ ਸਞ੍ਞਾ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਵਾ ਸੁਖੁਮਂ ਵਾ ਹੀਨਂ ਵਾ ਪਣੀਤਂ ਵਾ ਯਂ ਦੂਰੇ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਤੋ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਉਦਯਬ੍ਬਯਪ੍ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਅਵਸਵਤ੍ਤਿਤ੍ਤਾ ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨਂ ਕਰੋਤਿ. ਇਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾਨ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਅਨਿਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਅਨਤ੍ਤਵਸੇਨ ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਮੇਵ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਕਥਂ? ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੁਦਯਾ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੫੦) ਰੂਪਸਮੁਦਯੋ, ਤਣ੍ਹਾਕਮ੍ਮਆਹਾਰਸਮੁਦਯਾ ਰੂਪਸਮੁਦਯੋ’ਤਿ ਏਵਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਰੋਧਾ ਰੂਪਨਿਰੋਧੋ, ਤਣ੍ਹਾਕਮ੍ਮਆਹਾਰਨਿਰੋਧਾ ਰੂਪਨਿਰੋਧੋ’ਤਿ ਏਵਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਨਿਰੋਧਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਵਿਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਖਣਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਥਾ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੁਦਯਾ ਵੇਦਨਾਸਮੁਦਯੋ, ਤਣ੍ਹਾਕਮ੍ਮਫਸ੍ਸਸਮੁਦਯਾ ਵੇਦਨਾਸਮੁਦਯੋ’’ਤਿ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ, ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਰੋਧਾ ਵੇਦਨਾਨਿਰੋਧੋ, ਤਣ੍ਹਾਕਮ੍ਮਫਸ੍ਸਨਿਰੋਧਾ ਵੇਦਨਾਨਿਰੋਧੋ’’ਤਿ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ, ਵਿਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਖਣਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਏਵਂ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁਪਿ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਟ੍ਠਾਨੇ ਨਾਮਰੂਪਸਮੁਦਯਾ, ਨਾਮਰੂਪਨਿਰੋਧਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਖਨ੍ਧੇ ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯਵਸੇਨ ਚ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਚ ਪਚ੍ਚਯਨਿਰੋਧਵਸੇਨ ਚ ਵਿਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਚ ਉਦਯਬ੍ਬਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਦਸ ਦਸ ਕਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਾਸ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਏਵਂ ਰੂਪਸ੍ਸ ਉਦਯੋ ਰੂਪਸ੍ਸ ਵਯੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਚੇਵ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਚ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਮਨਸਿਕਾਰਂ ਕਰੋਤਿ.

ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਕਰੋਤੋ ‘‘ਇਤਿ ਕਿਰ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭੋਨ੍ਤਿ, ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਵੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਞਾਣਂ ਵਿਸਦਂ ਹੋਤਿ. ‘‘ਏਵਂ ਕਿਰ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਨਿਚ੍ਚਂ ਨਵਾਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਨਿਚ੍ਚਂ ਨਵਾ, ਸੂਰਿਯੁਗ੍ਗਮਨੇ ਉਸ੍ਸਾਵਬਿਨ੍ਦੁ ਵਿਯ, ਉਦਕਬੁਬ੍ਬੁਲ਼ੋ ਵਿਯ, ਉਦਕੇ ਦਣ੍ਡਰਾਜਿ ਵਿਯ, ਆਰਗ੍ਗੇ ਸਾਸਪੋ ਵਿਯ, ਵਿਜ੍ਜੁਪ੍ਪਾਦੋ ਵਿਯ ਚ ਪਰਿਤ੍ਤਟ੍ਠਾਯਿਨੋ. ਮਾਯਾਮਰੀਚਿਸੁਪਿਨਅਲਾਤਚਕ੍ਕਗਨ੍ਧਬ੍ਬਨਗਰਫੇਣਪਿਣ੍ਡਕਦਲਿਆਦਯੋ ਵਿਯ ਨਿਸ੍ਸਾਰਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚਾਨੇਨ ਵਯਧਮ੍ਮਮੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ਵਯਂ ਉਪੇਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਆਕਾਰੇਨ ਸਮਪਞ੍ਞਾਸ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਨਾਮ ਪਠਮਂ ਤਰੁਣਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਅਧਿਗਤਂ ਹੋਤਿ, ਯਸ੍ਸਾਧਿਗਮਾ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕੋਤਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.

ਅਥਸ੍ਸ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਓਭਾਸੋ ਞਾਣਂ ਪੀਤਿ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਸੁਖਂ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੋ ਪਗ੍ਗਹੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਨਿਕਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਓਭਾਸੋ ਨਾਮ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਞਾਣਸ੍ਸ ਬਲਵਤ੍ਤਾ ਲੋਹਿਤਂ ਪਸੀਦਤਿ, ਤੇਨ ਛਵਿਤੋ ਓਭਾਸੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਯਂ ਯੋਗੀ ‘‘ਮਗ੍ਗੋ ਮਯਾ ਪਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਤਮੇਵ ਓਭਾਸਂ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਿ. ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਮੇਵੇਤਂ, ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸੂਰਂ ਪਸਨ੍ਨਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਯ ‘‘ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਿ. ਪੀਤੀਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪੀਤਿ ਏਵ. ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾ ਪੀਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਪਸ੍ਸਦ੍ਧੀਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਨੇਵ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਦਰਥੋ ਗਾਰਵਤਾ ਕਕ੍ਖਲ਼ਤਾ ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ ਗੇਲਞ੍ਞਤਾ ਵਙ੍ਕਤਾ ਹੋਤਿ. ਸੁਖਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸੁਖਮੇਵ. ਤਸ੍ਸ ਕਿਰ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਸਕਲਸਰੀਰਂ ਠਪਿਤਵਟ੍ਟਿ ਵਿਯ ਅਭਿਸਨ੍ਦਯਮਾਨਂ ਅਤਿਪਣੀਤਂ ਸੁਖਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.

ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੋ ਨਾਮ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਦ੍ਧਾ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਅਤਿਵਿਯ ਪਸਾਦਭੂਤਾ ਬਲਵਤੀ ਸਦ੍ਧਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਪਗ੍ਗਹੋ ਨਾਮ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਵੀਰਿਯਂ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਖਣੇ ਅਸਿਥਿਲਮਨਚ੍ਚਾਰਦ੍ਧਂ ਸੁਪਗ੍ਗਹਿਤਂ ਵੀਰਿਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਉਪਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਸਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਖਣੇ ਸੁਪਟ੍ਠਿਤਾ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਉਪੇਕ੍ਖਾਤਿ ਦੁਵਿਧਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਜ੍ਜਨਵਸੇਨ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਗ੍ਗਹਣੇ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਭੂਤਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪੇਕ੍ਖਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਞਾਣਂ ਬਲਵਨ੍ਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਆਵਜ੍ਜਨੁਪੇਕ੍ਖਾ ਚ, ਸਾਵ ਤਂ ਤਂ ਠਾਨਂ ਆਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸੂਰਾ ਤਿਖਿਣਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਹਤਿ. ਨਿਕਨ੍ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਿਕਨ੍ਤਿ. ਓਭਾਸਾਦੀਸੁ ਆਲਯਂ ਕੁਰੁਮਾਨਾ ਸੁਖੁਮਾ ਸਨ੍ਤਾਕਾਰਾ ਨਿਕਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਓਭਾਸਾਦਯੋ ਕਿਲੇਸਵਤ੍ਥੁਭੂਤਤਾਯ ‘‘ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਅਕੁਸਲਤ੍ਤਾ. ਨਿਕਨ੍ਤਿ ਪਨ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੋ ਚੇਵ ਕਿਲੇਸਵਤ੍ਥੁ ਚ. ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਓਭਾਸਾਦੀਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਅਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ‘‘ਓਭਾਸਾਦਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਨ ਮਗ੍ਗੋ, ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਪਨ ਵੀਥਿਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਮਗ੍ਗਞ੍ਚ ਅਮਗ੍ਗਞ੍ਚ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਿ. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ‘‘ਅਯਂ ਮਗ੍ਗੋ, ਅਯਂ ਨ ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ ਞਾਣਂ ‘‘ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਟ੍ਠਵਿਧਸ੍ਸ ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਸਿਖਾਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਪਟਿਪਦਾਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਭਯਤੁਪਟ੍ਠਾਨਞਾਣਂ ਆਦੀਨਵਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਕਮ੍ਯਤਾਞਾਣਂ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਞਾਣਨ੍ਤਿ ਇਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਞਾਣਾਨਿ ਨਾਮ. ਏਤਾਨਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੁਕਾਮੇਨ ਯਸ੍ਮਾ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਅਭਿਭੂਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਖਣਪ੍ਪਟਿਵੇਧਂ ਕਾਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਂ ਹੋਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਨਪਿ ਉਦਯਬ੍ਬਯਮੇਵ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ. ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਉਦਯਬ੍ਬਯਪ੍ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਞ੍ਚ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਚ ਸਮ੍ਭੋਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਵੇਤਿ ਚਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੭੧) ਪਸ੍ਸਤੋ ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਞ੍ਚ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਂ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਂ, ਅਨਤ੍ਤਾ ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਵਿਭਾਗੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਤ੍ਥ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਞ੍ਞਥਤ੍ਤਭਾਵਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਤੋ ਵਾ. ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਜਰਾ, ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਂ, ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤੋ ਵਾ ਏਕੋ ਆਕਾਰਵਿਕਾਰੋ. ‘‘ਯਦਨਿਚ੍ਚਂ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੧੫) ਵਚਨਤੋ ਤਦੇਵ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਅਭਿਣ੍ਹਂ ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤਤ੍ਤਾ. ਅਭਿਣ੍ਹਪ੍ਪਟਿਪੀਲ਼ਨਾਕਾਰੋ ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਂ. ‘‘ਯਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਤਦਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਤਦੇਵ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ ਅਨਤ੍ਤਾ. ਕਸ੍ਮਾ? ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਾਕਾਰੋ ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਂ. ਇਮਾਨਿਪਿ ਤੀਣਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਪੁਨਪਿ ਸੋ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮੇਸੁ ਏਵ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਲਹੁਂ ਲਹੁਂ ਆਪਾਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਉਪ੍ਪਾਦਂ ਵਾ ਠਿਤਿਂ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਖਯਵਯਨਿਰੋਧੇ ਏਵ ਪਸ੍ਸਤੋ ਸਤਿ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਇਦਂ ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਨਾਮ. ਇਮਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਸ੍ਸ ਯੋਗਿਨੋ ‘‘ਯਥਾ ਇਮੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਅਤੀਤੇਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਭਿਜ੍ਜਿਂਸੁ, ਅਨਾਗਤੇਪਿ ਭਿਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਨਿਰੋਧਮੇਵ ਪਸ੍ਸਤੋ ਸਤਿ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਆਸੇਵਨ੍ਤਸ੍ਸ ਬਹੁਲੀਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਭਵਯੋਨਿਗਤਿਟ੍ਠਿਤਿਸਤ੍ਤਾਵਾਸੇਸੁ ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਜਲਿਤਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੁਆਦਯੋ ਵਿਯ ਮਹਾਭਯਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ. ਏਤਂ ਭਯਤੁਪਟ੍ਠਾਨਞਾਣਂ ਨਾਮ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਭਯਤੁਪਟ੍ਠਾਨਞਾਣਂ ਆਸੇਵਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬੇ ਭਵਾਦਯੋ ਆਦਿਤ੍ਤਅਙ੍ਗਾਰਾ ਵਿਯ, ਸਮੁਸ੍ਸਿਤਖਗ੍ਗਾ ਵਿਯ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾ ਅਪ੍ਪਟਿਸਰਣਾ ਸਾਦੀਨਵਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ. ਇਦਂ ਆਦੀਨਵਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਨਾਮ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਆਦੀਨਵਤੋ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭਵਾਦੀਸੁ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਆਦੀਨਵਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਨਾ ਅਨਭਿਰਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਦਂ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਨਾਮ. ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਾਰਗਤਾ ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਕਾਮਤਾ ਨਿਸ੍ਸਰਿਤੁਕਾਮਤਾਵ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਕਮ੍ਯਤਾਞਾਣਂ ਨਾਮ. ਪੁਨ ਤਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਾਰਗਤਾ ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਂ ਪੁਨ ਤੇ ਏਵ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣੇਨ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਤੀਰਣਂ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਨਾਮ, ਯੋ ਏਵਂ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਤੇਸੁ ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਸੁਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਅਤ੍ਤਨਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਭਯਞ੍ਚ ਨਨ੍ਦਿਞ੍ਚ ਪਹਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਉਦਾਸਿਨੋ ਹੋਤਿ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤੋ, ‘‘ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘‘ਮਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਨ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਉਦਾਸਿਨੋ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤੋ ਤੀਸੁ ਭਵੇਸੁ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ, ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਞਾਣਂ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਞਾਣਂ ਨਾਮ. ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨਿਨ੍ਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਕ੍ਖਨ੍ਦਂ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਚੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਨ੍ਤਤੋ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘‘ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘‘ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਾ ਤਿਵਿਧਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ.

ਏਵਂ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨਞ੍ਚ ਏਤਂ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤੋ ਸੁਞ੍ਞਤੋਤਿ ਤਿਣ੍ਣਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖਭਾਵਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਤਿਸ੍ਸੋ ਹਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਤੀਣਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖਾਨੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੨੨੩-੨੨੪) ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਬਹੁਲੋ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਂ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਬਹੁਲੋ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਂ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵੇਦਬਹੁਲੋ ਸੁਞ੍ਞਤਵਿਮੋਕ੍ਖਂ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋਤਿ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਕਾਰੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ. ਸੋ ਹਿ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੋ, ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਏਤੇਨੇਵ ਨਯੇਨ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਾਕਾਰੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤੋ, ਸੁਞ੍ਞਤਾਕਾਰੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤੋ ਸੁਞ੍ਞਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਧਿਗਤਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਸਿਖਾਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਵਿਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਏਤਦੇਵ. ਏਤਂ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਞਾਣਂ ਆਸੇਵਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਿਕ੍ਖਤਰਾ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.

ਤਸ੍ਸ ਇਦਾਨਿ ਮਗ੍ਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਾ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਾ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾ ਭਵਙ੍ਗਂ ਓਤਰਤਿ. ਭਵਙ੍ਗਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਯ ਆਗਤਨਯੇਨੇਵ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਆਕਾਰੇਨ ਮਨਸਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਂ, ਤਦੇਵ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤੋ ਪਠਮਂ ਜਵਨਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਯਂ ‘‘ਪਰਿਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਤਥੇਵ ਦੁਤਿਯਂ ਜਵਨਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਯਂ ‘‘ਉਪਚਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਦਨਨ੍ਤਰਮ੍ਪਿ ਤਥੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਜਵਨਚਿਤ੍ਤਂ, ਯਂ ‘‘ਅਨੁਲੋਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਇਦਂ ਤੇਸਂ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਨਾਮਂ. ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਪਨ ਤਿਵਿਧਮੇਤਂ ਆਸੇਵਨਨ੍ਤਿਪਿ ਪਰਿਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿਪਿ ਉਪਚਾਰਨ੍ਤਿਪਿ ਅਨੁਲੋਮਨ੍ਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਇਦਂ ਪਨ ਅਨੁਲੋਮਞਾਣਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਰਮ੍ਮਣਾਯ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਯਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਹੋਤਿ. ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਪਨ ਗੋਤ੍ਰਭੁਞਾਣਮੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਤੋ ਪਰਂ ਨਿਰੋਧਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕੁਰੁਮਾਨਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਗੋਤ੍ਤਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਮਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਪਠਮਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰਭੂਤਂ ਅਪੁਨਰਾਵਟ੍ਟਕਂ ਗੋਤ੍ਰਭੁਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਦਂ ਪਨ ਞਾਣਂ ਪਟਿਪਦਾਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿਞ੍ਚ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿਞ੍ਚ ਨ ਭਜਤਿ, ਅਨ੍ਤਰਾ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸੋਤੇ ਪਤਿਤਤ੍ਤਾ ਪਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਵਾ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਗੋਤ੍ਰਭੁਞਾਣੇ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇ ਤੇਨ ਦਿਨ੍ਨਸਞ੍ਞਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਸਂਯੋਜਨਂ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸਸਂਯੋਜਨਂ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸਂਯੋਜਨਨ੍ਤਿ ਤੀਣਿ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਨ੍ਤੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵਿਪਾਕਭੂਤਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਤੀਣਿ ਵਾ ਫਲਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਵਿਪਾਕਤ੍ਤਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਨਂ. ਫਲਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਪਨਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਵਙ੍ਗਂ ਓਤਰਤਿ.

ਤਤੋ ਭਵਙ੍ਗਂ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਤ੍ਥਾਯ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋ ਹਿ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਵਤਾਹਂ ਮਗ੍ਗੇਨ ਆਗਤੋ’’ਤਿ ਮਗ੍ਗਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤਿ, ਤਤੋ ‘‘ਅਯਂ ਮੇ ਆਨਿਸਂਸੋ ਲਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਫਲਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤਿ, ਤਤੋ ‘‘ਇਮੇ ਨਾਮ ਮੇ ਕਿਲੇਸਾ ਪਹੀਨਾ’’ਤਿ ਪਹੀਨਕਿਲੇਸੇ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤਿ, ਤਤੋ ‘‘ਇਮੇ ਨਾਮ ਮੇ ਕਿਲੇਸਾ ਅਵਸਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿ ਉਪਰਿਮਗ੍ਗਤ੍ਤਯਵਜ੍ਝੇ ਕਿਲੇਸੇ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤਿ, ਅਵਸਾਨੇ ‘‘ਅਯਂ ਮੇ ਧਮ੍ਮੋ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਅਮਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤਿ. ਇਤਿ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਸਕਦਾਗਾਮਿਅਨਾਗਾਮੀਨਂ. ਅਰਹਤੋ ਪਨ ਅਵਸਿਟ੍ਠਕਿਲੇਸਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਾਨਿਪਿ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋਵ ਚੇਸੋ. ਪਹੀਨਾਵਸਿਟ੍ਠਕਿਲੇਸਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞ੍ਹਿ ਸੇਕ੍ਖਾਨਂ ਹੋਤਿ ਵਾ, ਨ ਵਾ. ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਸੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਵਾ ਆਸਨੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਅਪਰੇਨ ਵਾ ਸਮਯੇਨ ਕਾਮਰਾਗਬ੍ਯਾਪਾਦਾਨਂ ਤਨੁਭਾਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਦੁਤਿਯਮਗ੍ਗਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਫਲਞ੍ਚ. ਤਤੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਕਾਮਰਾਗਬ੍ਯਾਪਾਦਾਨਂ ਅਨਵਸੇਸਪ੍ਪਹਾਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਤਤਿਯਮਗ੍ਗਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਫਲਞ੍ਚ. ਤਤੋ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਵਾ ਆਸਨੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਅਪਰੇਨ ਵਾ ਸਮਯੇਨ ਰੂਪਰਾਗਅਰੂਪਰਾਗਮਾਨਉਦ੍ਧਚ੍ਚਅਵਿਜ੍ਜਾਨਂ ਅਨਵਸੇਸਪ੍ਪਹਾਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਚਤੁਤ੍ਥਮਗ੍ਗਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਫਲਞ੍ਚ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚੇਸ ਅਰਹਾ ਨਾਮ ਅਟ੍ਠਮੋ ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲੋ ਹੋਤਿ ਮਹਾਖੀਣਾਸਵੋ. ਇਤਿ ਇਮੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਮਗ੍ਗੇਸੁ ਞਾਣਂ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਨਾਮ.

ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸੀਲਾਦੀਨਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਚ ਮੇਤ੍ਤਾਸੁਭਾਦੀਨਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਚ ਨਾਮਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹਾਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਪਟਿਪਦਾਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯੋ ਚਾਤਿ ਸਤ੍ਤ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯੋ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਪਟਿਪਦਾਕ੍ਕਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਾਪੁਣੇਯ੍ਯਾਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ, ਸਬ੍ਬਸਂਯੋਜਨਕ੍ਖਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸੋ ਕਾਮਰਾਗੋ ਪਟਿਘੋ ਰੂਪਰਾਗੋ ਅਰੁਪਰਾਗੋ ਮਾਨੋ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਿ ਇਮੇ ਦਸ ਧਮ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਸਂਯੋਜਨਾ ਨਾਮ. ਏਤੇਸੁ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਾ, ਕਾਮਰਾਗਪਟਿਘਾ ਦੁਤਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਤਨੁਭੂਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਤਿਯੇਨ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਸੇਸਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਚਤੁਤ੍ਥੇਨਾਤਿ. ਏਵਂ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਸਂਯੋਜਨਕ੍ਖਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਾਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਨਿਗਮਨਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੪੭੩-੫. ਅਧਿਸੀਲਅਧਿਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਯ ਚ ਸਿਕ੍ਖਨਾ ਉਤ੍ਤਰਿ ਭਿਕ੍ਖੁਕਿਚ੍ਚਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ ਯਸ੍ਮਾ, ਅਤੋ ਅਯਂ ਖੁਦ੍ਦਸਿਕ੍ਖਾ ਸਮੁਦਾਹਟਾ.

ਕੇਨਾਤਿ ਚੇ? ਯਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ਲੋਕਵਿਚਾਰਿਨੋ ਲੋਕੇ ਵਿਚਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮਹਤੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਰਿਸ੍ਸਮੋ ਨ ਸਮ੍ਭੋਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਕਿਂ ਵਿਯ? ਮਾਲੁਤਸ੍ਸੇਵ ਨਿਚ੍ਚਸੋ, ਯਥਾ ਨਿਚ੍ਚਂ ਵਿਚਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮਾਲੁਤਸ੍ਸ ਪਰਿਸ੍ਸਮੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਏਵਂ ਵਿਚਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਰਿਸ੍ਸਮੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤੇਨ ਧਮ੍ਮਸਿਰਿਕੇਨ ਸਮੁਦਾਹਟਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ –

ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ ਖੁਦ੍ਦਸਿਕ੍ਖਾਯ, ਸਮਾਸੇਨ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ;

ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਏਤਿਸ੍ਸਾ, ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਪਿਟਕਤ੍ਤਯਂ.

ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰਕਾਮੇਨ, ਸਕਲੇ ਪਿਟਕਤ੍ਤਯੇ;

ਕਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਸਾਦਰੋ ਏਤ੍ਥ, ਇਤਰੇਨ ਵਿਸੇਸਤੋਤਿ.

ਖੁਦ੍ਦਸਿਕ੍ਖਾਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ.

ਖੁਦ੍ਦਸਿਕ੍ਖਾ-ਪੁਰਾਣਟੀਕਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਨਮੋ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ