੪. ਚਤੁਤ੍ਥਪਾਰਾਜਿਕਵਣ੍ਣਨਾ

ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਅਨਭਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ਸਕਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ. ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਝਾਯੀਨਞ੍ਚੇਵ ਅਰਿਯਾਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਂ. ਅਤ੍ਤੁਪਨਾਯਿਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨਿ ਤਂ ਉਪਨੇਤਿ ‘‘ਮਯਿ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤੋ, ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਉਪਨੇਤਿ ‘‘ਅਹਂ ਏਤ੍ਥ ਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਤੁਪਨਾਯਿਕੋ, ਤਂ ਅਤ੍ਤੁਪਨਾਯਿਕਂ. ਏਵਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮੁਦਾਚਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿਏਤ੍ਥ ਮਹਗ੍ਗਤਲੋਕੁਤ੍ਤਰਪਞ੍ਞਾ ਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ ਞਾਣਂ, ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਚ ਦਿਟ੍ਠਮਿਵ ਧਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਰਣਤੋ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੇਨ ਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ, ਅਰਿਯਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਉਤ੍ਤਮਂ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਅਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ, ਅਲਂ ਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਕਿਲੇਸਵਿਦ੍ਧਂਸਨਸਮਤ੍ਥਂ ਅਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਮੇਤ੍ਥ ਝਾਨਾਦਿਭੇਦੇ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੇ, ਅਲਂ ਵਾ ਅਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਮਸ੍ਸਾਤਿ ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨੋ, ਤਂ ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ. ਸਮੁਦਾਚਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਮੇਤਂ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਤੁਪਨਾਯਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਾਯੇਨ ਵਾ ਵਾਚਾਯ ਵਾ ਤਦੁਭਯੇਨ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਸ੍ਸ ਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਕਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਯ੍ਯ. ਇਤਿ ਜਾਨਾਮਿ ਇਤਿ ਪਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਮੁਦਾਚਰਣਾਕਾਰਦਸ੍ਸਨਮੇਤਂ, ਅਤ੍ਤੁਪਨਾਯਿਕਞ੍ਹਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਨਾ ਅਞ੍ਞਾਪਦੇਸੇਨ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਸਮੁਦਾਚਰਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯ੍ਵਾਯਂ ਪਦਭਾਜਨੇ (ਪਾਰਾ. ੨੦੯) ‘‘ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਂ, ਸਮਾਪਜ੍ਜਾਮਿ, ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿਆਦਿਭੇਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਸਬ੍ਬੋ ਇਧੇਵ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਇਤਿ ਜਾਨਾਮਿ ਇਤਿ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਹਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਨ ਯਿਦਂ ਵਚਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਵਦਤਿ, ਅਥ ਖੋ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਚ ਇਮਿਨਾ ਚ ਕਾਰਣੇਨ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਮਯਿ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ‘‘ਸਮਾਪਜ੍ਜਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਚ ਵਦਨ੍ਤੇਨ ਹਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਾਦੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਅਤ੍ਥਿਤਾ ਦੀਪਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯ੍ਵਾਯਂ ਪਦਭਾਜਨੇ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਂ, ਸਮਾਪਜ੍ਜਾਮਿ, ਸਮਾਪਨ੍ਨੋਤਿਆਦਿਭੇਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਸਬ੍ਬੋ ਇਧੇਵ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ. ਤਤੋ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨਾਤਿ ਤਤੋ ਆਰੋਚਿਤਕਾਲਤੋ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ. ਇਤਿ ਆਪਤ੍ਤਿਪਟਿਜਾਨਨਕਾਲਦਸ੍ਸਨਮੇਤਂ, ਅਯਂ ਪਨ ਆਰੋਚਿਤਕ੍ਖਣੇਵ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਪਨ ਆਪਨ੍ਨੋ ਯਸ੍ਮਾ ਪਰੇਨ ਚੋਦਿਤੋ ਵਾ ਅਚੋਦਿਤੋ ਵਾ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਮਨੁਗ੍ਗਾਹੀਯਮਾਨੋ ਵਾ ਅਸਮਨੁਗ੍ਗਾਹੀਯਮਾਨੋ ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਪਨ੍ਨੋਤਿ ਆਰੋਚਿਤਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਆਪਨ੍ਨੋ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਾਪੇਕ੍ਖੋਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗਿਹਿਭਾਵਾਦਿਕਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਅਪੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਇਚ੍ਛਮਾਨੋ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਯਸ੍ਮਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਆਪਨ੍ਨੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵੇ ਠਤ੍ਵਾ ਅਭਬ੍ਬੋ ਝਾਨਾਦੀਨਿ ਅਧਿਗਨ੍ਤੁਂ, ਇਚ੍ਚਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਗਿਹਿ ਵਾ ਉਪਾਸਕਾਰਾਮਿਕਸਾਮਣੇਰਾਨਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦਾਨਾਦੀਹਿ ਸਗ੍ਗਮਗ੍ਗਂ ਵਾ ਝਾਨਾਦੀਹਿ ਮੋਕ੍ਖਮਗ੍ਗਂ ਵਾ ਆਰਾਧੇਤੁਂ ਭਬ੍ਬੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾਸ੍ਸ ਗਿਹਿਆਦਿਭਾਵੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਗਿਹਿਭਾਵਾਦਿਕਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਅਪੇਕ੍ਖਮਾਨੋ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯਾਤਿ ਏਵਂ ਭਣੇਯ੍ਯ, ਕਥਂ? ‘‘ਅਜਾਨਮੇਵਂ, ਆਵੁਸੋ’’ਤਿਆਦਿਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਜਾਨਨ੍ਤਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ. ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ. ਤੁਚ੍ਛਂ ਮੁਸਾ ਵਿਲਪਿਨ੍ਤਿ ਅਹਂ ਵਚਨਤ੍ਥਵਿਰਹਤੋ ਤੁਚ੍ਛਂ, ਵਞ੍ਚਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਤੋ ਮੁਸਾ ਵਿਲਪਿਂ ਅਭਣਿਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਅਧਿਮਾਨਾਤਿ ਯ੍ਵਾਯਂ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਸ੍ਸ ਅਪਤ੍ਤੇ ਪਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਤਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਧਿਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਅਧਿਮਾਨਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਕੇਵਲਂ ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਾਯ ਯੋ ਸਮੁਦਾਚਰੇਯ੍ਯ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਵਗ੍ਗੁਮੁਦਾਤੀਰਿਯੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਰਬ੍ਭ ਤੇਸਂ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾਰੋਚਨਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਅਧਿਮਾਨਾ’’ਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਸਾਧਾਰਣਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਅਨਾਣਤ੍ਤਿਕਂ, ‘‘ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਅਸਨ੍ਤਂ ਝਾਨਾਦਿਧਮ੍ਮਂ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਚੇ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਆਰੋਚੇਤਿ, ਸੋ ਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਅਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ‘‘ਅਯਂ ਝਾਨਲਾਭੀ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਅਰਿਯੋ’’ਤਿ ਵਾ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਆਕਾਰੇਨ ਤਮਤ੍ਥਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਂ. ਸਚੇ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ. ਸਚੇ ਪਨ ‘‘ਯੋ ਤੇ ਵਿਹਾਰੇ ਵਸਿ, ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਾਰਾ. ੨੨੦) ਨਯੇਨ ਅਞ੍ਞਾਪਦੇਸੇਨ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਜਾਨਾਤਿ, ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ. ਸਚੇ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ਅਧਿਮਾਨੇਨ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਨੁਲ੍ਲਪਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਾਦੀਨਞ੍ਚ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿ, ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਸਨ੍ਤਤਾ, ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਾਯ ਤਸ੍ਸ ਆਰੋਚਨਂ, ਅਨਞ੍ਞਾਪਦੇਸੋ, ਯਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਕਤਾ, ਤਙ੍ਖਣਵਿਜਾਨਨਨ੍ਤਿ ਇਮਾਨੇਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚ ਅਙ੍ਗਾਨਿ. ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਦੀਨਿ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨੇ ਵੁਤ੍ਤਸਦਿਸਾਨੇਵਾਤਿ.

ਚਤੁਤ੍ਥਪਾਰਾਜਿਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਾਰਾਜਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿਇਦਂ ਇਧ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਪਾਰਾਜਿਕਪਰਿਦੀਪਨਮੇਵ. ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬਾਨੇਵ ਚਤੁਵੀਸਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਨਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤੁਵੀਸਤਿ? ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਾਨਿ ਤਾਵ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਅਸਾਧਾਰਣਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰੀਤਿ ਅਟ੍ਠ, ਤਾਨਿ ਏਕਾਦਸਨ੍ਨਂ ਪਣ੍ਡਕਾਦੀਨਂ ਅਭਬ੍ਬਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤੇਹਿ ਏਕਾਦਸਹਿ ਪਾਰਾਜਿਕੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿ, ਗਿਹਿਭਾਵਂ ਪਤ੍ਥਯਮਾਨਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤਭਾਵਪਾਰਾਜਿਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵੀਸਤਿ, ਅਪਰਾਨਿਪਿ ਲਮ੍ਬੀ, ਮੁਦੁਪਿਟ੍ਠਿਕੋ, ਪਰਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਜਾਤਂ ਮੁਖੇਨ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਪਰਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਜਾਤੇ ਅਭਿਨਿਸੀਦਤੀਤਿ ਇਮੇਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਵਸੇਨ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਨੁਲੋਮਪਾਰਾਜਿਕਾਨੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਇਤਿ ਇਮਾਨਿ ਚ ਚਤ੍ਤਾਰਿ, ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਚ ਵੀਸਤੀਤਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਾਨੇਵ ਚਤੁਵੀਸਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਨਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਨ ਲਭਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਵਾਸਨ੍ਤਿ ਉਪੋਸਥਾਦਿਭੇਦਂ ਸਂਵਾਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨ ਲਭਤਿ. ਯਥਾ ਪੁਰੇ, ਤਥਾ ਪਚ੍ਛਾਤਿ ਯਥਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਗਿਹਿਕਾਲੇ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਕਾਲੇ ਚ, ਪਚ੍ਛਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਆਪਨ੍ਨੋਪਿ ਤਥੇਵ ਅਸਂਵਾਸੋ ਹੋਤਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪੋਸਥਾਦਿਭੇਦੋ ਸਂਵਾਸੋਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੇ ਪੁਚ੍ਛਾਮੀਤਿ ਤੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਪਾਰਾਜਿਕੇਸੁ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੇ ‘‘ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਥ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ. ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਥਾਤਿ ਕਚ੍ਚਿ ਏਤ੍ਥ, ਏਤੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਪਾਰਾਜਿਕੇਸੁ ਕਚ੍ਚਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਥ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਤਿ ਕਚ੍ਚਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ ਅਤ੍ਥ, ਭਵਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵਾਤਿ.

ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਵਣ੍ਣਨਾਯ

ਪਾਰਾਜਿਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.