ਪਾਰਾਜਿਕਕਣ੍ਡੋ
ਇਦਾਨਿ ਯਦੇਤਂ ਨਿਦਾਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਤਤ੍ਰਿਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋਤਿਆਦਿ ਪਾਰਾਜਿਕਕਣ੍ਡਂ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇ. ਇਮੇਤਿ ਇਦਾਨਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਂ ਅਭਿਮੁਖੀਕਰਣਂ. ਚਤ੍ਤਾਰੋਤਿ ਗਣਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ. ਪਾਰਾਜਿਕਾਤਿ ਏਵਂਨਾਮਕਾ. ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ. ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਸਰੂਪੇਨ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਤਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਨ ਨਿਦਾਨੇ ਵਿਯ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਸਿਯਾ ਆਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਸਾਧਾਰਣਵਚਨਮਤ੍ਤੇਨ.
੧. ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਵਣ੍ਣਨਾ
ਯੋ ਪਨਾਤਿ ਰਸ੍ਸਦੀਘਾਦਿਨਾ ਲਿਙ੍ਗਾਦਿਭੇਦੇਨ ਯੋ ਕੋਚਿ. ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਏਹਿਭਿਕ੍ਖੁਉਪਸਮ੍ਪਦਾ, ਸਰਣਗਮਨੂਪਸਮ੍ਪਦਾ, ਓਵਾਦਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਣੂਪਸਮ੍ਪਦਾ, ਪਞ੍ਹਾਬ੍ਯਾਕਰਣੂਪਸਮ੍ਪਦਾ, ਅਟ੍ਠਗਰੁਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਣੂਪਸਮ੍ਪਦਾ, ਦੂਤੇਨੂਪਸਮ੍ਪਦਾ, ਅਟ੍ਠਵਾਚਿਕੂਪਸਮ੍ਪਦਾ, ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥਕਮ੍ਮੂਪਸਮ੍ਪਦਾਤਿ ਇਮਾਸੁ ਅਟ੍ਠਸੁ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਸੁ ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥੇਨ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਕਮ੍ਮੇਨ ਅਕੁਪ੍ਪੇਨ ਠਾਨਾਰਹੇਨ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਞਤ੍ਤਿਅਨੁਸ੍ਸਾਵਨ ਸੀਮਾ ਪਰਿਸਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਅਕੁਪ੍ਪਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਤਤ੍ਥ ਵਤ੍ਥੂਤਿ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਪੇਕ੍ਖੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਸੋ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਊਨਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਂ ਅਨ੍ਤਿਮਵਤ੍ਥੁਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਂ, ਪਣ੍ਡਕਾਦਯੋ ਚ ਏਕਾਦਸ ਅਭਬ੍ਬਪੁਗ੍ਗਲੇ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਊਨਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸੋ ਨਾਮ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗ੍ਗਹਣਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸੋ. ਅਨ੍ਤਿਮਵਤ੍ਥੁਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬੋ ਨਾਮ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪਾਰਾਜਿਕਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬੋ. ਪਣ੍ਡਕਾਦਯੋ ਵਜ੍ਜਨੀਯਪੁਗ੍ਗਲਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤੇਸੁ ਆਸਿਤ੍ਤਪਣ੍ਡਕਞ੍ਚ ਉਸੂਯਪਣ੍ਡਕਞ੍ਚ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕਪਣ੍ਡਕੋ ਨਪੁਂਸਕਪਣ੍ਡਕੋ ਪਣ੍ਡਕਭਾਵਪਕ੍ਖੇ ਠਿਤੋ ਪਕ੍ਖਪਣ੍ਡਕੋ ਚ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ.
ਥੇਯ੍ਯਸਂਵਾਸਕੋ ਪਨ ਤਿਵਿਧੋ ਲਿਙ੍ਗਤ੍ਥੇਨਕੋ ਸਂਵਾਸਤ੍ਥੇਨਕੋ ਉਭਯਤ੍ਥੇਨਕੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਸਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਨ ਭਿਕ੍ਖੁਵਸ੍ਸਾਨਿ ਗਣੇਤਿ, ਨ ਯਥਾਵੁਡ੍ਢਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਵਾ ਸਾਮਣੇਰਾਨਂ ਵਾ ਵਨ੍ਦਨਂ ਸਾਦਿਯਤਿ, ਨ ਆਸਨੇਨ ਪਟਿਬਾਹਤਿ, ਨ ਉਪੋਸਥਾਦੀਸੁ ਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਯਂ ਅਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਤਾਯ ਲਿਙ੍ਗਮਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਥੇਨਿਤਤ੍ਤਾ ਲਿਙ੍ਗਤ੍ਥੇਨਕੋ ਨਾਮ. ਯੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਸਾਮਣੇਰੋ ਸਮਾਨੋ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸੁ ਸਉਸ੍ਸਾਹੋਵ ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਸਾਮਣੇਰਭਾਵਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਅਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਦਿਨ੍ਨਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸ ਅਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨ ਲਿਙ੍ਗਤ੍ਥੇਨਕੋ, ਨ ਲਿਙ੍ਗਾਨੁਰੂਪਸ੍ਸ ਸਂਵਾਸਸ੍ਸ ਸਾਦਿਤਤ੍ਤਾ ਨਾਪਿ ਸਂਵਾਸਤ੍ਥੇਨਕੋ. ਅਨ੍ਤਿਮਵਤ੍ਥੁਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨਕੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਯੋ ਚ ਖੋ ਸਾਮਣੇਰੋ ਸਮਾਨੋ ਵਿਦੇਸਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਵਸ੍ਸਾਨਿ ਗਣੇਤਿ, ਯਥਾਵੁਡ੍ਢਂ ਵਨ੍ਦਨਂ ਸਾਦਿਯਤਿ, ਆਸਨੇਨ ਪਟਿਬਾਹਤਿ, ਉਪੋਸਥਾਦੀਸੁ ਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਯਂ ਸਂਵਾਸਮਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਥੇਨਿਤਤ੍ਤਾ ਸਂਵਾਸਤ੍ਥੇਨਕੋ ਨਾਮ. ਭਿਕ੍ਖੁਵਸ੍ਸਗਣਨਾਦਿਕੋ ਹਿ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਕਿਰਿਯਭੇਦੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ‘‘ਸਂਵਾਸੋ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ‘‘ਨ ਮਂ ਕੋਚਿ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਪੁਨ ਏਵਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਯੋ ਪਨ ਸਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵੁਡ੍ਢਂ ਵਨ੍ਦਨਂ ਸਾਦਿਯਤਿ, ਆਸਨੇਨ ਪਟਿਬਾਹਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਵਸ੍ਸਾਨਿ ਗਣੇਤਿ, ਉਪੋਸਥਾਦੀਸੁ ਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਯਂ ਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸ ਚੇਵ ਸਂਵਾਸਸ੍ਸ ਚ ਥੇਨਿਤਤ੍ਤਾ ਉਭਯਤ੍ਥੇਨਕੋ ਨਾਮ. ਧੁਰਨਿਕ੍ਖੇਪਵਸੇਨ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਿਮਵਤ੍ਥੁਂ ਅਜ੍ਝਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ, ਅਯਂ ਤਿਵਿਧੋਪਿ ਥੇਯ੍ਯਸਂਵਾਸਕੋ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਨ ਇਮਂ ਤਿਵਿਧਂ.
‘‘ਰਾਜ ਦੁਬ੍ਭਿਕ੍ਖ ਕਨ੍ਤਾਰ-ਰੋਗ ਵੇਰੀ ਭਯੇਨ ਵਾ;
ਚੀਵਰਾਹਰਣਤ੍ਥਂ ਵਾ, ਲਿਙ੍ਗਂ ਆਦਿਯਤੀਧ ਯੋ.
‘‘ਸਂਵਾਸਂ ਨਾਧਿਵਾਸੇਤਿ, ਯਾਵ ਸੋ ਸੁਦ੍ਧਮਾਨਸੋ;
ਥੇਯ੍ਯਸਂਵਾਸਕੋ ਨਾਮ, ਤਾਵ ਏਸ ਨ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. (ਮਹਾਵ. ਅਟ੍ਠ. ੧੧੦);
ਯੋ ਪਨ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਤਿਤ੍ਥਿਯਭਾਵਂ ਪਤ੍ਥਯਮਾਨੋ ਸਯਂ ਵਾ ਕੁਸਚੀਰਾਦਿਕਂ ਤਿਤ੍ਥਿਯਲਿਙ੍ਗਂ ਆਦਿਯਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਾ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਤਿ, ਨਗ੍ਗੋ ਵਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਆਜੀਵਕਾਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਵਤਾਨਿ ਆਦਿਯਤਿ, ਅਯਂ ਤਿਤ੍ਥਿਯਪਕ੍ਕਨ੍ਤਕੋ ਨਾਮ. ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਨ ਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਕਂ ਅਵਸੇਸੋ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤੋ ਨਾਮ. ਯੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਕਾ ਜਨੇਤ੍ਤਿ ਸਯਮ੍ਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤੇਨੇਵ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪਿਤਾ, ਅਯਂ ਮਾਤੁਘਾਤਕੋ ਨਾਮ. ਪਿਤੁਘਾਤਕੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਯੇਨ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਗਿਹਿਲਿਙ੍ਗੇ ਠਿਤੋਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਕੋ ਖੀਣਾਸਵੋ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪਿਤੋ, ਅਯਂ ਅਰਹਨ੍ਤਘਾਤਕੋ ਨਾਮ. ਯੋ ਪਨ ਪਕਤਤ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਮਗ੍ਗਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਮਗ੍ਗੇ ਦੂਸੇਤਿ, ਅਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਦੂਸਕੋ ਨਾਮ. ਯੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਵਿਯ ਸਾਸਨਂ ਉਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਉਬ੍ਬਿਨਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਵਸੇਨ ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ, ਅਯਂ ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋ ਨਾਮ. ਯੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਵਿਯ ਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੇਨ ਵਧਕਚਿਤ੍ਤੇਨ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਜੀਵਮਾਨਕਸਰੀਰੇ ਖੁਦ੍ਦਕਮਕ੍ਖਿਕਾਯ ਪਿਵਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਲੋਹਿਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਅਯਂ ਲੋਹਿਤੁਪ੍ਪਾਦਕੋ ਨਾਮ. ਯਸ੍ਸ ਇਤ੍ਥਿਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਨਕਮ੍ਮਤੋ ਚ ਪੁਰਿਸਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਨਕਮ੍ਮਤੋ ਚ ਉਭਤੋ ਦੁਵਿਧਮ੍ਪਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਯਂ ਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕੋ ਨਾਮ. ਇਤਿ ਇਮੇ ਤੇਰਸ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ਅਵਤ੍ਥੂ, ਇਮੇ ਪਨ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਪੇਕ੍ਖੇ ਸਤਿ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਕਮ੍ਮਂ ਵਤ੍ਥੁਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਅਕੁਪ੍ਪਂ ਹੋਤਿ.
ਕਥਂ ਞਤ੍ਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਅਕੁਪ੍ਪਂ ਹੋਤਿ? ਵਤ੍ਥੁਸਙ੍ਘਪੁਗ੍ਗਲਞਤ੍ਤੀਨਂ ਅਪਰਾਮਸਨਾਨਿ, ਪਚ੍ਛਾ ਞਤ੍ਤਿਟ੍ਠਪਨਞ੍ਚਾਤਿ ਇਮੇ ਤਾਵ ਪਞ੍ਚ ਞਤ੍ਤਿਦੋਸਾ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਅਯਂ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ’’ਤਿ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਪੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਕਿਤ੍ਤਨਂ ਵਤ੍ਥੁਅਪਰਾਮਸਨਂ ਨਾਮ. ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ’’ਤਿਏਤ੍ਥ ‘‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਙ੍ਘੋ’’ਤਿ ਅਭਣਨਂ ਸਙ੍ਘਅਪਰਾਮਸਨਂ ਨਾਮ. ‘‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਸ੍ਸ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਪੇਕ੍ਖੋ’’ਤਿ ਉਪਜ੍ਝਾਯਸ੍ਸ ਅਕਿਤ੍ਤਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਅਪਰਾਮਸਨਂ ਨਾਮ. ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਚ੍ਚਾਰਣਂ ਞਤ੍ਤਿਅਪਰਾਮਸਨਂ ਨਾਮ. ਪਠਮਂ ਕਮ੍ਮਵਾਚਂ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਸਾ ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਖਮਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਞਤ੍ਤਿਕਿਤ੍ਤਨਂ ਪਚ੍ਛਾ ਞਤ੍ਤਿਟ੍ਠਪਨਂ ਨਾਮ. ਇਤਿ ਇਮੇਹਿ ਦੋਸੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਾਯ ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਞਤ੍ਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਅਕੁਪ੍ਪਂ ਹੋਤਿ.
ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਨਵਸੇਨ ਅਕੁਪ੍ਪਤਾਯਪਿ ਵਤ੍ਥੁਸਙ੍ਘਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਅਪਰਾਮਸਨਾਨਿ, ਸਾਵਨਾਯ ਹਾਪਨਂ, ਅਕਾਲੇ ਸਾਵਨਨ੍ਤਿ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਨਦੋਸਾ. ਤਤ੍ਥ ਵਤ੍ਥਾਦੀਨਂ ਅਪਰਾਮਸਨਾਨਿ ਞਤ੍ਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਸਦਿਸਾਨੇਵ. ਤੀਸੁ ਪਨ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਨਾਸੁ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਏਤੇਸਂ ਅਪਰਾਮਸਨਂ ਅਪਰਾਮਸਨਮੇਵ. ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਪਨ ਕਮ੍ਮਵਾਚਂ ਅਵਤ੍ਵਾ ਚਤੁਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਞਤ੍ਤਿਕਿਤ੍ਤਨਮੇਵ, ਅਥ ਵਾ ਪਨ ਕਮ੍ਮਵਾਚਾਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਅਕ੍ਖਰਸ੍ਸ ਵਾ ਪਦਸ੍ਸ ਵਾ ਅਨੁਚ੍ਚਾਰਣਂ ਵਾ ਦੁਰੁਚ੍ਚਾਰਣਂ ਵਾ ਸਾਵਨਾਯ ਹਾਪਨਂ ਨਾਮ. ਸਾਵਨਾਯ ਅਨੋਕਾਸੇ ਪਠਮਂ ਞਤ੍ਤਿਂ ਅਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਨਕਰਣਂ ਅਕਾਲੇ ਸਾਵਨਂ ਨਾਮ. ਇਤਿ ਇਮੇਹਿ ਦੋਸੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਾਯ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਨਾਯ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਅਕੁਪ੍ਪਂ ਹੋਤਿ.
ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਿਪਤ੍ਤਿਸੀਮਾਲਕ੍ਖਣਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਯ ਪਨ ਸੀਮਾਯ ਕਤਂ ਸੀਮਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਅਕੁਪ੍ਪਂ ਹੋਤਿ. ਯਾਵਤਿਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕਮ੍ਮਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਤੇਸਂ ਅਨਾਗਮਨਂ, ਛਨ੍ਦਾਰਹਾਨਂ ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਅਨਾਹਰਣਂ, ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤਾਨਂ ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਨਨ੍ਤਿ ਇਮੇ ਪਨ ਤਯੋ ਪਰਿਸਾਦੋਸਾ, ਤੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਾਯ ਪਰਿਸਾਯ ਕਤਂ ਪਰਿਸਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਅਕੁਪ੍ਪਂ ਹੋਤਿ. ਕਾਰਣਾਰਹਤ੍ਤਾ ਪਨ ਸਤ੍ਥੁ ਸਾਸਨਾਰਹਤ੍ਤਾ ਠਾਨਾਰਹਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਇਤਿ ਯੋ ਇਮਿਨਾ ਏਵਂ ਅਕੁਪ੍ਪੇਨ ਠਾਨਾਰਹੇਨ ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥੇਨ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਕਮ੍ਮੇਨ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਅਯਂ ਇਧ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਜ੍ਜੇਸੁ ਪਨ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ.
ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋਤਿ ਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਧਿਸੀਲਸਙ੍ਖਾਤਾ ਸਿਕ੍ਖਾ, ਤਞ੍ਚ, ਯਤ੍ਥ ਚੇਤੇ ਸਹ ਜੀਵਨ੍ਤਿ, ਏਕਜੀਵਿਕਾ ਸਭਾਗਵੁਤ੍ਤਿਨੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਭਗਵਤਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਾਜੀਵਞ੍ਚ, ਤਤ੍ਥ ਸਿਕ੍ਖਨਭਾਵੇਨ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਆਪਨ੍ਨੋ. ਸਮਾਪਨ੍ਨੋਤਿ ਸਿਕ੍ਖਞ੍ਚ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤੋ ਸਾਜੀਵਞ੍ਚ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਦੁਭਯਂ ਉਪਗਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਿਕ੍ਖਂ ਅਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯਂ ਅਨਾਵਿਕਤ੍ਵਾਤਿ ਯਂ ਸਿਕ੍ਖਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ, ਤਂ ਅਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ, ਯਞ੍ਚ ਸਾਜੀਵਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਦੁਬ੍ਬਲਭਾਵਂ ਅਪ੍ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾ. ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਖੇਤ੍ਤਕਾਲਪਯੋਗਪੁਗ੍ਗਲਵਿਜਾਨਨਵਸੇਨ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਞਤ੍ਵਾ ਤਦਭਾਵੇਨ ਅਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਕਥਂ? ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵਤੋ ਚਵਿਤੁਕਾਮਤਾਚਿਤ੍ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਦਵਾ ਵਾ ਰਵਾ ਵਾ ਭਣਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਤਦਭਾਵੇਨ. ਤਥਾ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਮਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਮਿ, ਸਙ੍ਘਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਮਿ, ਸਿਕ੍ਖਂ, ਵਿਨਯਂ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ, ਉਦ੍ਦੇਸਂ, ਉਪਜ੍ਝਾਯਂ, ਆਚਰਿਯਂ, ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕਂ, ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਂ, ਸਮਾਨੁਪਜ੍ਝਾਯਕਂ, ਸਮਾਨਾਚਰਿਯਕਂ, ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਚੁਦ੍ਦਸਨ੍ਨਂ, ‘‘ਗਿਹੀਤਿ ਮਂ ਧਾਰੇਹਿ, ਉਪਾਸਕੋ, ਆਰਾਮਿਕੋ, ਸਾਮਣੇਰੋ, ਤਿਤ੍ਥਿਯੋ, ਤਿਤ੍ਥਿਯਸਾਵਕੋ, ਅਸਮਣੋ, ‘ਅਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਯੋ’ਤਿ ਮਂ ਧਾਰੇਹੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਗਿਹਿਆਦੀਨਂ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਞ੍ਚਾਤਿ ਇਮੇਸਂ ਦ੍ਵਾਵੀਸਤਿਯਾ ਖੇਤ੍ਤਪਦਾਨਂ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਸਵੇਵਚਨਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਤੇਸੁ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਵਤ੍ਤੁਕਾਮਸ੍ਸ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਵਦਤੋ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਰੁਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਾਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਏਵਂ ਖੇਤ੍ਤਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਤਦਭਾਵੇਨ.
ਤਤ੍ਥ ਯਦੇਤਂ ‘‘ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਮੀ’’ਤਿ ਚ, ‘‘ਮਂ ਧਾਰੇਹੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੫੧) ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨਕਾਲਵਚਨਂ, ਯਾਨਿ ਚ ‘‘ਅਲਂ ਮੇ ਬੁਦ੍ਧੇਨ, ਕਿਂ ਨੁ ਮੇ ਬੁਦ੍ਧੇਨ, ਨ ਮਮਤ੍ਥੋ ਬੁਦ੍ਧੇਨ, ਸੁਮੁਤ੍ਤਾਹਂ ਬੁਦ੍ਧੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਾਰਾ. ੫੨) ਨਯੇਨ ਆਖ੍ਯਾਤਵਸੇਨ ਕਾਲਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਪੁਰਿਮੇਹਿ ਚੁਦ੍ਦਸਹਿ ਪਦੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ‘‘ਅਲਂ ਮੇ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਦਾਨਿ, ਤੇਸਂਯੇਵ ਚ ਸਵੇਵਚਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ‘‘ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਸਿ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘‘ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਿਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘‘ਮਂ ਧਾਰੇਸੀ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਮਂ ਧਾਰੇਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੪੫) ਵਾਤਿਆਦੀਨਿ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਰਿਕਪ੍ਪਵਚਨਾਨਿ ਭਣਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਏਵਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨ ਕਾਲਵਸੇਨ ਚੇਵ ਅਨਾਮਟ੍ਠਕਾਲਵਸੇਨ ਚ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਤਦਭਾਵੇਨ.
ਪਯੋਗੋ ਪਨ ਦੁਵਿਧੋ ਕਾਯਿਕੋ ਚ ਵਾਚਸਿਕੋ ਚ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਾਰਾ. ੫੧) ਨਯੇਨ ਯਾਯ ਕਾਯਚਿ ਭਾਸਾਯ ਵਚੀਭੇਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਾਚਸਿਕਪ੍ਪਯੋਗੇਨੇਵ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਅਕ੍ਖਰਲਿਖਨਂ ਵਾ ਹਤ੍ਥਮੁਦ੍ਦਾਦਿਦਸ੍ਸਨਂ ਵਾ ਕਾਯਪ੍ਪਯੋਗਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਏਵਂ ਵਾਚਸਿਕਪ੍ਪਯੋਗੇਨੇਵ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਤਦਭਾਵੇਨ.
ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਨ ਦੁਵਿਧੋ – ਯੋ ਚ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਿ, ਯਸ੍ਸ ਚ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਿ, ਸੋ ਸਚੇ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਵੇਦਨਾਟ੍ਟਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਨ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਿ, ਸੋ ਸਚੇ ਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਾਦੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋ, ਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤੋ ਚ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਹੋਤਿ. ਨ ਹਿ ਅਸਮ੍ਮੁਖੀਭੂਤਸ੍ਸ ਦੂਤੇਨ ਵਾ ਪਣ੍ਣੇਨ ਵਾ ਆਰੋਚਨਂ ਰੁਹਤਿ. ਏਵਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪੁਗ੍ਗਲਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਤਦਭਾਵੇਨ.
ਵਿਜਾਨਨਮ੍ਪਿ ਨਿਯਮਿਤਾਨਿਯਮਿਤਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਸ ਯੇਸਂ ਵਾ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ, ਇਮੇਸਂ ਵਾ ਆਰੋਚੇਮੀ’’ਤਿ ਵਦਤਿ, ਸਚੇ ਤੇ ਯਥਾ ਪਕਤਿਯਾ ਲੋਕੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਆਵਜ੍ਜਨਸਮਯੇ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਤਸ੍ਸ ਵਚਨਾਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਤਸ੍ਸ ‘‘ਅਯਂ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤੋ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਗਿਹਿਭਾਵਂ ਪਤ੍ਥਯਤੀ’’ਤਿ ਵਾ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਆਕਾਰੇਨ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਭਾਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਾਵ ਹੋਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾ. ਅਥ ਅਪਰਭਾਗੇ ‘‘ਕਿਂ ਇਮਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞੇ ਵਾ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਅਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਾਵ ਹੋਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾ. ਅਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਸਚੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਯੋ ਕੋਚਿ ਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਕੋ ਵਚਨਤ੍ਥਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਾਵ ਹੋਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾ. ਏਵਂ ਵਿਜਾਨਨਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਤਦਭਾਵੇਨ. ਯੋ ਪਨ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਦਵਾਯਪਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਿ, ਤੇਨ ਅਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਾਵ ਹੋਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾ. ਇਤਿ ਇਮੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਵਾ ਵਸੇਨ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਾ ਪਨ ਅਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨੇਨ ਸਿਕ੍ਖਂ ਅਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਸ੍ਸੇਵ ਚ ਅਤ੍ਥਭੂਤਂ ਏਕਚ੍ਚਂ ਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯਂ ਅਨਾਵਿਕਤ੍ਵਾ.
ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਰਾਗਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨੇਨ ਸਦਿਸਾਨਂ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਧਮ੍ਮਂ. ਪਟਿਸੇਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਪਟਿਸੇਵੇਯ੍ਯ ਅਜ੍ਝਾਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਅਨ੍ਤਮਸੋਤਿ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿਮੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ. ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਾਯਪੀਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨੇਸੁ ਗਤਾਯਪਿ, ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਹੋਤੀਤਿ ਪਰਾਜਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਪਰਾਜਯਂ ਆਪਨ੍ਨੋ. ਅਸਂਵਾਸੋਤਿ ਪਕਤਤ੍ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਹ ਵਸਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਕਕਮ੍ਮਾਦਿਕੋਵ ਤਿਵਿਧੋਪਿ ਵਿਧਿ ਸਂਵਾਸੋ ਨਾਮ, ਸੋ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਸਂਵਾਸੋ. ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮੇਸੁ ਹਿ ਏਸ ਗਣਪੂਰਕੋਪਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਯਂ ਤਾਵ ਪਦਵਣ੍ਣਨਾ.
ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ – ਮਨੁਸ੍ਸਾਮਨੁਸ੍ਸਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਵਸੇਨ ਹਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਇਤ੍ਥਿਯੋ, ਤਾਸਂ ਵਚ੍ਚਮਗ੍ਗਪਸ੍ਸਾਵਮਗ੍ਗਮੁਖਮਗ੍ਗਵਸੇਨ ਤਯੋ ਤਯੋ ਕਤ੍ਵਾ ਨਵ ਮਗ੍ਗਾ, ਤਥਾ ਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਾਨਂ. ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਪਨ ਵਚ੍ਚਮਗ੍ਗਮੁਖਮਗ੍ਗਵਸੇਨ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਕਤ੍ਵਾ ਛ ਮਗ੍ਗਾ, ਤਥਾ ਪਣ੍ਡਕਾਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਤਿਂਸ ਮਗ੍ਗਾ. ਤੇਸੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾ ਪਰੇਸਂ ਵਾ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਸਨ੍ਥਤਸ੍ਸ ਵਾ ਅਸਨ੍ਥਤਸ੍ਸ ਵਾ, ਪਰੇਸਂ ਪਨ ਮਤਾਨਮ੍ਪਿ ਅਕ੍ਖਾਯਿਤਸ੍ਸ ਵਾ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਅਕ੍ਖਾਯਿਤਸ੍ਸ ਵਾ ਪਕਤਿਵਾਤੇਨ ਅਸਂਫੁਟ੍ਠੇ ਅਲ੍ਲੋਕਾਸੇ ਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਕਤਿਲਬੀਜਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਙ੍ਗਜਾਤਂ ਸਨ੍ਥਤਂ ਵਾ ਅਸਨ੍ਥਤਂ ਵਾ ਸੇਵਨਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪਵੇਸੇਤਿ, ਪਰੇਨ ਵਾ ਪਵੇਸਿਯਮਾਨੇ ਪਵੇਸਨਪਵਿਟ੍ਠਟ੍ਠਿਤਉਦ੍ਧਰਣੇਸੁ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਸਾਦਿਯਤਿ, ਅਯਂ ਪਾਰਾਜਿਕਾਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਅਯਂ ਤਾਵੇਤ੍ਥ ਅਸਾਧਾਰਣਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ. ਸਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਂ ਪਨ ਸਾਧਾਰਣਵਿਨਿਚ੍ਛਯਤ੍ਥਂ ਅਯਂ ਮਾਤਿਕਾ –
ਨਿਦਾਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਵਤ੍ਥੁਂ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਧਿਮੇਵ ਚ;
ਆਣਤ੍ਤਾਪਤ੍ਤਿਨਾਪਤ੍ਤਿ-ਵਿਪਤ੍ਤਿਂ ਅਙ੍ਗਮੇਵ ਚ.
ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਵਿਧਿਂ ਕਿਰਿਯਾ-ਸਞ੍ਞਾਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਨਾਨਤ੍ਤਂ;
ਵਜ੍ਜਕਮ੍ਮਪ੍ਪਭੇਦਞ੍ਚ, ਤਿਕਦ੍ਵਯਵਿਧਿਂ ਤਥਾ.
ਲਕ੍ਖਣਂ ਸਤ੍ਤਰਸਧਾ, ਠਿਤਂ ਸਾਧਾਰਣਂ ਇਦਂ;
ਞਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਯ੍ਯ ਮੇਧਾਵੀ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਯਥਾਰਹਨ੍ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਨਿਦਾਨਂ ਨਾਮ ਵੇਸਾਲਿ-ਰਾਜਗਹ-ਸਾਵਤ੍ਥਿ-ਆਲ਼ਵਿ-ਕੋਸਮ੍ਬਿ-ਸਗ੍ਗ-ਭਗ੍ਗਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਵਿਧਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਇਦਞ੍ਹਿ ਸਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਂ ਨਿਦਾਨਂ. ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨਾਮ ਯਂ ਯਂ ਆਰਬ੍ਭ ਤਂ ਤਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ. ਵਤ੍ਥੁ ਨਾਮ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਾਚਾਰੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਧਿਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਬ੍ਬਤ੍ਥਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਦੇਸਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਾਧਾਰਣਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਅਸਾਧਾਰਣਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਏਕਤੋਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਉਭਤੋਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਨਵਵਿਧਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਦੋਸੇ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾ, ਸਾ ਅਟ੍ਠਗਰੁਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ (ਚੂਲ਼ਵ. ੪੦੩) ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂਯੇਵ ਆਗਤਾ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਨਤ੍ਥਿ. ਵਿਨਯਧਰਪਞ੍ਚਮੇਨ (ਮਹਾਵ. ੨੫੯) ਗਣੇਨ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ, ਗਣਙ੍ਗਣੂਪਾਹਨਾ (ਮਹਾਵ. ੨੫੯) ਧੁਵਨ੍ਹਾਨਂ ਚਮ੍ਮਤ੍ਥਰਣਨ੍ਤਿ ਏਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਪਦੇਸਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ. ਮਜ੍ਝਿਮਦੇਸੇਯੇਵ ਹਿ ਏਤੇਹਿ ਆਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਤੇਸੁਪਿ ਧੁਵਨ੍ਹਾਨਂ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਮਤ੍ਤਮੇਵ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇ ਆਗਤਂ, ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਾ ਪਦੇਸਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਾਧਾਰਣਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਦੁਕਞ੍ਚ ਏਕਤੋਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਦੁਕਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਦੁਕਞ੍ਚ ਏਕਤੋਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਦੁਕਞ੍ਚ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸੇਸਾਨਂ ਚਤਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਨਂ ਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਆਣਤ੍ਤਾਪਤ੍ਤਿਨਾਪਤ੍ਤਿਵਿਪਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿਏਤ੍ਥ ਆਣਤ੍ਤੀਤਿਆਣਾਪਨਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਆਪਤ੍ਤੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬਪ੍ਪਯੋਗਾਦਿਵਸੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿਭੇਦੋ. ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਅਜਾਨਨਾਦਿਵਸੇਨ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਵਿਪਤ੍ਤੀਤਿ ਸੀਲਆਚਾਰਦਿਟ੍ਠਿਆਜੀਵਵਿਪਤ੍ਤੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਾ. ਇਤਿ ਇਮਾਸਂ ਆਣਤ੍ਤਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ਆਪਤ੍ਤੀਨਂ ਅਙ੍ਗਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਵਿਧਿਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਾਪਤ੍ਤੀਨਂ ਕਾਯੋ ਵਾਚਾ ਕਾਯਵਾਚਾ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਂ ਵਾਚਾਚਿਤ੍ਤਂ ਕਾਯਵਾਚਾਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਮਾਨਿ ਏਕਙ੍ਗਿਕਦ੍ਵਙ੍ਗਿਕਤਿਵਙ੍ਗਿਕਾਨਿ. ਛ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਨਾਮ ਯਾਨਿ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸਮਉਟ੍ਠਾਨਾਨੀ’’ਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਅਚਿਤ੍ਤਕਾਨਿ, ਪਚ੍ਛਿਮਾਨਿ ਸਚਿਤ੍ਤਕਾਨਿ. ਤੇਸੁ ਏਕੇਨ ਵਾ ਦ੍ਵੀਹਿ ਵਾ ਤੀਹਿ ਵਾ ਚਤੂਹਿ ਵਾ ਛਹਿ ਵਾ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ ਸਮੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਪਞ੍ਚਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਤਤ੍ਥ ਏਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ ਚਤੁਤ੍ਥੇਨ ਚ ਪਞ੍ਚਮੇਨ ਚ ਛਟ੍ਠੇਨ ਚ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਨ. ਦ੍ਵਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ ਪਠਮਚਤੁਤ੍ਥੇਹਿ ਚ ਦੁਤਿਯਪਞ੍ਚਮੇਹਿ ਚ ਤਤਿਯਛਟ੍ਠੇਹਿ ਚ ਚਤੁਤ੍ਥਛਟ੍ਠੇਹਿ ਚ ਪਞ੍ਚਮਛਟ੍ਠੇਹਿ ਚ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਹਿ, ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਹਿ. ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ ਪਠਮੇਹਿ ਚ ਤੀਹਿ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਹਿ ਚ ਤੀਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਹਿ. ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ ਪਠਮਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਛਟ੍ਠੇਹਿ ਚ ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਪਞ੍ਚਮਛਟ੍ਠੇਹਿ ਚ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਹਿ. ਛ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ ਛਹਿਪਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ.
ਏਵਂ –
ਤਿਧਾ ਏਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ, ਪਞ੍ਚਧਾ ਦ੍ਵਿਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾ;
ਦ੍ਵਿਧਾ ਤਿਚਤੁਰੋ ਠਾਨਾ, ਏਕਧਾ ਛਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾਤਿ.
ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਾਵ ਤੇਰਸ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੧੬੫ ਆਦਯੋ), ਤਾ ਪਠਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਸੇਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤੋ ਤੇਰਸ ਨਾਮਾਨਿ ਲਭਨ੍ਤਿ ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨ-ਸਞ੍ਚਰਿਤ੍ਤ-ਸਮਨੁਭਾਸਨ-ਕਥਿਨ-ਏਲ਼ਕਲੋਮ-ਪਦਸੋਧਮ੍ਮ-ਅਦ੍ਧਾਨ-ਥੇਯ੍ਯਸਤ੍ਥ-ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਭੂਤਾਰੋਚਨ-ਚੋਰਿਵੁਟ੍ਠਾਪਨ-ਅਨਨੁਞ੍ਞਾਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਾ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਯਂ ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ. ਯਾ ਸਚਿਤ੍ਤਕੇਹਿ ਤੀਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਯਂ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ. ਯਾ ਛਹਿਪਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਯਂ ਸਞ੍ਚਰਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ. ਯਾ ਛਟ੍ਠੇਨੇਵ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਯਂ ਸਮਨੁਭਾਸਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ. ਯਾ ਤਤਿਯਛਟ੍ਠੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਯਂ ਕਥਿਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ. ਯਾ ਪਠਮਚਤੁਤ੍ਥੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਯਂ ਏਲ਼ਕਲੋਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ. ਯਾ ਦੁਤਿਯਪਞ੍ਚਮੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਯਂ ਪਦਸੋਧਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ. ਯਾ ਪਠਮਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਛਟ੍ਠੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਯਂ ਅਦ੍ਧਾਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ. ਯਾ ਚਤੁਤ੍ਥਛਟ੍ਠੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਯਂ ਥੇਯ੍ਯਸਤ੍ਥਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ. ਯਾ ਪਞ੍ਚਮੇਨੇਵ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਯਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ. ਯਾ ਅਚਿਤ੍ਤਕੇਹਿ ਤੀਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਯਂ ਭੂਤਾਰੋਚਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ. ਯਾ ਪਞ੍ਚਮਛਟ੍ਠੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਯਂ ਚੋਰਿਵੁਟ੍ਠਾਪਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮ. ਯਾ ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਪਞ੍ਚਮਛਟ੍ਠੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਯਂ ਅਨਨੁਞ੍ਞਾਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਨਾਮਾਤਿ. ਇਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਵਿਧਿਨੋਪਿ ਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਕਿਰਿਯਾਸਞ੍ਞਾਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਨਾਨਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਤੇਹਿ ਕਿਰਿਯਾਦੀਹਿ ਸਬ੍ਬਾਪਤ੍ਤੀਨਂ ਨਾਨਾਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਬ੍ਬਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਹਿ ਕਿਰਿਯਾਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਅਤ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿ ਕਿਰਿਯਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਅਕਿਰਿਯਤੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਕਿਰਿਯਾਕਿਰਿਯਤੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਿਯਾ ਕਿਰਿਯਤੋ ਸਿਯਾ ਅਕਿਰਿਯਤੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਿਯਾ ਕਿਰਿਯਤੋ ਸਿਯਾ ਕਿਰਿਯਾਕਿਰਿਯਤੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਾ ਕਾਯੇਨ ਵਾ ਵਾਚਾਯ ਵਾ ਪਥਵਿਖਣਨਾਦੀਸੁ (ਪਚਿ. ੮੪) ਵਿਯ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ, ਅਯਂ ਕਿਰਿਯਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ ਨਾਮ. ਯਾ ਕਾਯਵਾਚਾਹਿ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਪਠਮਕਥਿਨਾਪਤ੍ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੪੫੯ ਆਦਯੋ) ਵਿਯ, ਅਯਂ ਅਕਿਰਿਯਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ ਨਾਮ. ਯਾ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਹੋਤਿ ਅਞ੍ਞਾਤਿਕਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਹਤ੍ਥਤੋ ਚੀਵਰਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾਪਤ੍ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੫੦੮-੫੧੧) ਵਿਯ, ਅਯਂ ਕਿਰਿਯਾਕਿਰਿਯਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ ਨਾਮ. ਯਾ ਸਿਯਾ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ, ਸਿਯਾ ਅਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਹੋਤਿ ਰੂਪਿਯਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾਪਤ੍ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੫੮੨) ਵਿਯ, ਅਯਂ ਸਿਯਾ ਕਿਰਿਯਤੋ ਸਿਯਾ ਅਕਿਰਿਯਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ ਨਾਮ. ਯਾ ਸਿਯਾ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਸਿਯਾ ਕਰੋਨ੍ਤਾਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਹੋਤਿ ਕੁਟਿਕਾਰਾਪਤ੍ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੩੪੨ ਆਦਯੋ) ਵਿਯ, ਅਯਂ ਸਿਯਾ ਕਿਰਿਯਤੋ ਸਿਯਾ ਕਿਰਿਯਾਕਿਰਿਯਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ ਨਾਮ.
ਸਬ੍ਬਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਚ ਸਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਵਿਮੋਕ੍ਖਾ ਨੋਸਞ੍ਞਾਵਿਮੋਕ੍ਖਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਤੋ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਸਞ੍ਞਾਯ ਅਭਾਵੇਨ ਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਯਂ ਸਞ੍ਞਾਵਿਮੋਕ੍ਖਾ, ਇਤਰਾ ਨੋਸਞ੍ਞਾਵਿਮੋਕ੍ਖਾ. ਪੁਨ ਚ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਚਿਤ੍ਤਕਾ ਅਚਿਤ੍ਤਕਾ ਚਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਾ ਸਚਿਤ੍ਤਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨੇਵ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ ਅਯਂ ਸਚਿਤ੍ਤਕਾ. ਯਾ ਅਚਿਤ੍ਤਕੇਨ ਵਾ ਸਚਿਤ੍ਤਕਮਿਸ੍ਸਕੇਨ ਵਾ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ ਅਯਂ ਅਚਿਤ੍ਤਕਾ.
ਵਜ੍ਜਕਮ੍ਮਪ੍ਪਭੇਦਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਵਜ੍ਜਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਲੋਕਵਜ੍ਜਾ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਜ੍ਜਾ ਚਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਸਾ ਸਚਿਤ੍ਤਕਪਕ੍ਖੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਕੁਸਲਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਅਯਂ ਲੋਕਵਜ੍ਜਾ, ਸੇਸਾ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਜ੍ਜਾ. ਸਬ੍ਬਾ ਚ ਕਾਯਕਮ੍ਮਵਚੀਕਮ੍ਮਤਦੁਭਯਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਵਚੀਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾ ਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਉਭਯਤ੍ਥ ਆਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਞ੍ਚਾਤਿ, ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਇਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਜ੍ਜਕਮ੍ਮਪ੍ਪਭੇਦੇਨਾਪਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਤਿਕਦ੍ਵਯਵਿਧਿਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕਵਿਧਿਂ. ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਹਿ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੋ ਵਾ ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਚਿਤ੍ਤੋ ਵਾ, ਤਥਾ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਸਮਙ੍ਗੀ ਵਾ ਇਤਰਵੇਦਨਾਦ੍ਵਯਸਮਙ੍ਗੀ ਵਾ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਸਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਏਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਦ੍ਵੇ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ, ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਵਸੇਨ ਤੀਣਿ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ. ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਵਸੇਨ ਏਕਾ ਵੇਦਨਾ, ਸੁਖਉਪੇਕ੍ਖਾਵਸੇਨ ਦ੍ਵੇ, ਸਬ੍ਬਾਸਂ ਵਸੇਨ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾਤਿ. ਅਯਮੇਵ ਪਭੇਦੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞੋ.
ਲਕ੍ਖਣਂ ਸਤ੍ਤਰਸਧਾ, ਠਿਤਂ ਸਾਧਾਰਣਂ ਇਦਂ, ਞਤ੍ਵਾਤਿ ਇਦਂ ਨਿਦਾਨਾਦਿਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਸਤ੍ਤਰਸਪ੍ਪਕਾਰਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਯ੍ਯ ਮੇਧਾਵੀ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਯਥਾਰਹਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਇਦਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਯਥਾਨੁਰੂਪਂ ਯੋਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਂ ਪਨ ਅਯੋਜਿਤਂ ਦੁਬ੍ਬਿਜਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਂ ਸਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਂ ਅਸਾਧਾਰਣਵਿਨਿਚ੍ਛਯਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਇਮਂ ਮਾਤਿਕਂ ਅਨੁਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾਵ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਯਿਸ੍ਸਾਮ.
ਇਧ ਪਨਸ੍ਸ ਅਯਂ ਯੋਜਨਾ – ਇਦਂ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਸੁਦਿਨ੍ਨਤ੍ਥੇਰਂ ਆਰਬ੍ਭ ਮੇਥੁਨਵੀਤਿਕ੍ਕਮਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ. ‘‘ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ‘‘ਸਿਕ੍ਖਂ ਅਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯਾ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਾਯਪੀ’’ਤਿ ਚ ਦ੍ਵੇ ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ. ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚ ਨਾਮੇਸਾ ਆਪਤ੍ਤਿਕਰਾ ਚ ਹੋਤਿ ਅਞ੍ਞਵਾਦਕਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਦੀਸੁ (ਪਾਚਿ. ੯੫ ਆਦਯੋ) ਵਿਯ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਕਰਾ ਚ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸੁਪਿਨਨ੍ਤਾਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੨੩੬-੨੩੭) ਵਿਯ, ਆਪਤ੍ਤਿਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਰਾ ਚ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੯੧) ਵਿਯ, ਇਧ ਪਨ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਰਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਇਤੋ ਪਰਂ ਪਨ ਯਤ੍ਥ ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਤ੍ਥ ‘‘ਅਯਂ ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਦਸ੍ਸਯਿਸ੍ਸਾਮ. ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਨ ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਅਵਸੇਸਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੇਵਾਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਰਬ੍ਭ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ‘‘ਯਾ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਛਨ੍ਦਸੋ ਮੇਥੁਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸੇਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਮ੍ਪਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਤੋ ਸਾਧਾਰਣਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਆਣਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਾਪਜ੍ਜਨਤੋ ਅਨਾਣਤ੍ਤਿਕਂ. ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਨ ਆਣਾਪੇਨ੍ਤੋ ਅਕਪ੍ਪਿਯਸਮਾਦਾਨਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਨ ਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਮੇਥੁਨਰਾਗੇਨ ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗੇ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਜੀਵਮਾਨਕਸਰੀਰਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇ ਮਗ੍ਗੇ ਸਚੇਪਿ ਤਚਾਦੀਨਿ ਅਨਵਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਛਿਨ੍ਨੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਸਣ੍ਠਾਨਮਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਅਙ੍ਗਜਾਤੇ ਉਟ੍ਠਿਤਂ ਅਨਟ੍ਠਕਾਯਪ੍ਪਸਾਦਂ ਪੀਲ਼ਕਂ ਵਾ ਚਮ੍ਮਖਿਲਂ ਵਾ ਪਵੇਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਸੇਵਨਚਿਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਂ, ਨਟ੍ਠਕਾਯਪ੍ਪਸਾਦਂ ਸੁਕ੍ਖਪੀਲ਼ਕਂ ਵਾ ਮਤਚਮ੍ਮਂ ਵਾ ਲੋਮਂ ਵਾ ਪਵੇਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਸਚੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਸਣ੍ਠਾਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਨਵਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਮਗ੍ਗੋ ਉਪ੍ਪਾਟਿਤੋ, ਤਤ੍ਥ ਉਪਕ੍ਕਮਤੋ ਵਣਸਙ੍ਖੇਪਵਸੇਨ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ, ਤਥਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਅਕ੍ਖਿਨਾਸਾਕਣ੍ਣਚ੍ਛਿਦ੍ਦਵਤ੍ਥਿਕੋਸੇਸੁ ਸਤ੍ਥਕੇਨ ਕਤਵਣੇ ਵਾ, ਹਤ੍ਥਿਅਸ੍ਸਾਦੀਨਞ੍ਚ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਾਨਂ ਵਤ੍ਥਿਕੋਸਨਾਸਾਪੁਟੇਸੁ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ. ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਾਨਂ ਪਨ ਅਕ੍ਖਿਕਣ੍ਣਨਾਸਾਵਣੇਸੁ ਅਹਿਮਚ੍ਛਾਦੀਨਂ ਪਵੇਸਨਪ੍ਪਮਾਣਵਿਰਹਿਤੇ ਅਣੁਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਸਬ੍ਬੇਸਞ੍ਚ ਉਪਕਚ੍ਛਕਾਦੀਸੁ ਸੇਸਸਰੀਰੇਸੁ ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ਮਤਸਰੀਰੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਉਪਡ੍ਢਕ੍ਖਾਯਿਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਨ ਕੁਥਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਾਵ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ. ਕੁਥਿਤੇ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਤਥਾ ਵਟ੍ਟਕਤੇ ਮੁਖੇ ਅਚ੍ਛੁਪਨ੍ਤਂ ਅਙ੍ਗਜਾਤਂ ਪਵੇਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ਓਟ੍ਠਤੋ ਬਹਿ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਜਿਵ੍ਹਾਯ ਵਾ ਦਨ੍ਤੇਸੁ ਵਾ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਤੋ ਬਹਿ ਪਤਿਤਮਂਸਪੇਸਿਯਂ ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਆਪਤ੍ਤਿਭੇਦੋ.
ਅਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਸਾਦਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਟ੍ਟਸ੍ਸ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਾਨਞ੍ਚ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਯੋ ਨਿਦ੍ਦਂ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਰੇਨ ਕਤਮ੍ਪਿ ਉਪਕ੍ਕਮਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਸੋ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ. ਯੋ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾਪਿ ਨ ਸਾਦਿਯਤਿ, ਸੋ ਅਸਾਦਿਯਨ੍ਤੋ. ਯੋ ਪਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛਂ ਉਮ੍ਮਾਦਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ. ਯਕ੍ਖੇਹਿ ਕਤਚਿਤ੍ਤਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਚ ਏਤੇਸਂ ਅਗ੍ਗਿਸੁਵਣ੍ਣਗੂਥਚਨ੍ਦਨਾਦੀਸੁ ਸਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਅਜਾਨਨਭਾਵੋਵ ਪਮਾਣਂ. ਯੋ ਅਧਿਮਤ੍ਤਵੇਦਨਾਯ ਆਤੁਰਤ੍ਤਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਸੋ ਵੇਦਨਾਟ੍ਟੋ. ਯੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਆਦਿਭੂਤੋ, ਸੋ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕੋ. ਅਯਂ ਪਨ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਚਤੂਸੁ ਵਿਪਤ੍ਤੀਸੁ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਦ੍ਵੇ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਸੇਵਨਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਮਗ੍ਗੇਨ ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਾਦਨਞ੍ਚਾਤਿ. ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਦਿਤੋ ਇਦਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਕਿਰਿਯਂ, ਸਞ੍ਞਾਵਿਮੋਕ੍ਖਂ, ਸਚਿਤ੍ਤਕਂ, ਲੋਕਵਜ੍ਜਂ, ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ, ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਂ, ਦ੍ਵਿਵੇਦਨਨ੍ਤਿ, ਇਮਾਨਿ ਚ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਦੀਨਿ ਨਾਮ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸ੍ਸ. ਵੋਹਾਰਸੁਖਤ੍ਥਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸੀਸੇਨ ਦੇਸਨਾ ਆਗਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞੇਸੁਪਿ ਏਵਰੂਪੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਆਦਰਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਮੇਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.
ਅਤ੍ਥਞ੍ਹਿ ਨਾਥੋ ਸਰਣਂ ਅਵੋਚ;
ਨ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਲੋਕਹਿਤੋ ਮਹੇਸੀ.
ਤਸ੍ਮਾ ਅਕਤ੍ਵਾ ਰਤਿਮਕ੍ਖਰੇਸੁ;
ਅਤ੍ਥੇ ਨਿਵੇਸੇਯ੍ਯ ਮਤਿਂ ਮੁਤੀਮਾਤਿ.
ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਦੁਤਿਯਪਾਰਾਜਿਕਵਣ੍ਣਨਾ
ਦੁਤਿਯੇ ਗਾਮਾ ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਾਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਏਕਕੁਟਿਕਾਦਿਭੇਦੋ ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਵਾ ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਵਾ ਸਮਨੁਸ੍ਸੋ ਵਾ ਅਮਨੁਸ੍ਸੋ ਵਾ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਅਤਿਰੇਕਚਾਤੁਮਾਸਨਿਵਿਟ੍ਠੋ ਯੋ ਕੋਚਿ ਸਤ੍ਥੋਪਿ ‘‘ਗਾਮੋ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਾਮਞ੍ਚ ਗਾਮੂਪਚਾਰਞ੍ਚ ਅਵਸੇਸਂ ਅਰਞ੍ਞਂ ਨਾਮ. ਤਤ੍ਥ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤ੍ਥਂ ਘਰਂ ਘਰੂਪਚਾਰੋ ਗਾਮੋ ਗਾਮੂਪਚਾਰੋਤਿ ਅਯਂ ਵਿਭਾਗੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਨਿਬ੍ਬਕੋਸਸ੍ਸ ਹਿ ਉਦਕਪਤਨਟ੍ਠਾਨਬ੍ਭਨ੍ਤਰਂ ਘਰਂ ਨਾਮ. ਯਂ ਪਨ ਦ੍ਵਾਰੇ ਠਿਤੋ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਭਾਜਨਧੋਵਨਉਦਕਂ ਛਡ੍ਡੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਤਨਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਮਾਤੁਗਾਮੇਨੇਵ ਅਨ੍ਤੋਗੇਹੇ ਠਿਤੇਨ ਪਕਤਿਯਾ ਬਹਿ ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਪ੍ਪਸ੍ਸ ਵਾ ਸਂਮੁਞ੍ਜਨਿਯਾ ਵਾ ਪਤਨਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਘਰਸ੍ਸ ਪੁਰਤੋ ਦ੍ਵੀਸੁ ਕੋਣੇਸੁ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਮਜ੍ਝੇ ਰੁਕ੍ਖਸੂਚਿਦ੍ਵਾਰਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗੋਰੂਪਾਨਂ ਪਵੇਸਨਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਂ ਕਤਪਰਿਕ੍ਖੇਪੋ ਚ ਅਯਂ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਘਰੂਪਚਾਰੋ ਨਾਮ. ਯਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿਮਂ ਘਰਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਘਰਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸੇ ਘਰੂਪਚਾਰੇ ਠਿਤਸ੍ਸ ਥਾਮਮਜ੍ਝਿਮਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਯਥਾ ਤਰੁਣਮਨੁਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਬਲਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਬਾਹੁਂ ਪਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਲੇਡ੍ਡੁਂ ਖਿਪਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲੇਡ੍ਡੁਸ੍ਸ ਪਤਨਟ੍ਠਾਨਬ੍ਭਨ੍ਤਰਂ ਗਾਮੋ ਨਾਮ. ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਲੇਡ੍ਡੁਪਾਤਸ੍ਸ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਂ ਗਾਮੂਪਚਾਰੋ ਨਾਮ. ਪਤਿਤਸ੍ਸ ਪਨ ਲੇਡ੍ਡੁਨੋ ਪਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਗਤਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਗਾਮਸ੍ਸ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪੋਯੇਵ ਗਾਮਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ, ਤਸ੍ਸ ਸਚੇ ਦ੍ਵੇ ਇਨ੍ਦਖਿਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਿਮੇ ਇਨ੍ਦਖਿਲੇ ਠਿਤਸ੍ਸ ਲੇਡ੍ਡੁਪਾਤਬ੍ਭਨ੍ਤਰਂ ਗਾਮੂਪਚਾਰੋ ਨਾਮ. ਪਦਭਾਜਨੇਪਿ (ਪਾਰਾ. ੯੨) ਹਿ ਇਮਿਨਾਵ ਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਯ੍ਵਾਯਂ ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਾਮਸ੍ਸ ਉਪਚਾਰੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਵਿਕਾਲੇ ਗਾਮਪ੍ਪਵੇਸਨਾਦੀਸੁ ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਇਤਿ ਇਮਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਾਮਞ੍ਚ ਗਾਮੂਪਚਾਰਞ੍ਚ ਅਵਸੇਸਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਅਰਞ੍ਞਂ ਨਾਮ. ਦੇਸਨਾਮਤ੍ਤਮੇਵ ਚੇਤਂ ‘‘ਗਾਮਾ ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਾਵਾ’’ਤਿ. ਯੇ ਪਨ ਇਮੇਸਂ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਘਰਘਰੂਪਚਾਰਗਾਮੂਪਚਾਰਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਤੋਪਿ ਪਾਰਾਜਿਕਵਤ੍ਥੁਂ ਅਵਹਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਹੋਤਿਯੇਵ.
ਅਦਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਕਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਕਂ. ਥੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਥੇਨੋਤਿ ਚੋਰੋ, ਥੇਨਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਥੇਯ੍ਯਂ, ਅਵਹਰਣਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਸਙ੍ਖਾ ਸਙ੍ਖਾਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਂ, ਕੋਟ੍ਠਾਸਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮਂ ‘‘ਸਞ੍ਞਾਨਿਦਾਨਾ ਹਿ ਪਪਞ੍ਚਸਙ੍ਖਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸੁ. ਨਿ. ੮੮੦; ਮਹਾਨਿ. ੧੦੯) ਵਿਯ. ਥੇਯ੍ਯਞ੍ਚ ਤਂ ਸਙ੍ਖਾਤਞ੍ਚਾਤਿ ਥੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤਂ, ਥੇਯ੍ਯਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤੋ ਏਕੋ ਚਿਤ੍ਤਕੋਟ੍ਠਾਸੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਰਣਤ੍ਥੇ ਚੇਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਥੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯੋ ਚ ਥੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਆਦਿਯਤਿ, ਸੋ ਯਸ੍ਮਾ ਥੇਯ੍ਯਚਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਅਨਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਥੇਯ੍ਯਚਿਤ੍ਤੋ ਅਵਹਰਣਚਿਤ੍ਤੋ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੯੨) ਏਵਮਸ੍ਸ ਪਦਭਾਜਨਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਆਦਿਯੇਯ੍ਯਾਤਿ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿਯਾ ਅਵਹਾਰਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਵਸੇਨ ਹਰੇਯ੍ਯ. ਤੇ ਪਨ ਅਵਹਾਰਾ ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚਕਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ਸਾਧੁਕਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤਬ੍ਬਾ. ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚਕਾਨਿ ਨਾਮ ਨਾਨਾਭਣ੍ਡਪਞ੍ਚਕਂ ਏਕਭਣ੍ਡਪਞ੍ਚਕਂ ਸਾਹਤ੍ਥਿਕਪਞ੍ਚਕਂ ਪੁਬ੍ਬਪਯੋਗਪਞ੍ਚਕਂ ਥੇਯ੍ਯਾਵਹਾਰਪਞ੍ਚਕਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਚਕਾਨਿ ਏਤਸ੍ਸੇਵ ਪਦਸ੍ਸ ਪਦਭਾਜਨੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ‘‘ਆਦਿਯੇਯ੍ਯ ਹਰੇਯ੍ਯ ਅਵਹਰੇਯ੍ਯ ਇਰਿਯਾਪਥਂ ਵਿਕੋਪੇਯ੍ਯ ਠਾਨਾ ਚਾਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਇਮੇਸਂ ਪਦਾਨਂ ਵਸੇਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਨਾਨਾਭਣ੍ਡਪਞ੍ਚਕਂ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਵਿਞ੍ਞਾਣਕਵਸੇਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਇਤਰਂ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਵਸੇਨੇਵ. ਕਥਂ? ਆਦਿਯੇਯ੍ਯਾਤਿ ਆਰਾਮਂ ਅਭਿਯੁਞ੍ਜਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ. ਸਾਮਿਕਸ੍ਸ ਵਿਮਤਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਸ੍ਸ. ਸਾਮਿਕੋ ‘‘ਨ ਮਯ੍ਹਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਧੁਰਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਸ੍ਸ. ਹਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਭਣ੍ਡਂ ਹਰਨ੍ਤੋ ਸੀਸੇ ਭਾਰਂ ਥੇਯ੍ਯਚਿਤ੍ਤੋ ਆਮਸਤਿ, ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ਫਨ੍ਦਾਪੇਤਿ, ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ. ਖਨ੍ਧਂ ਓਰੋਪੇਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਂ. ਅਵਹਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਉਪਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਭਣ੍ਡਂ ‘‘ਦੇਹਿ ਮੇ ਭਣ੍ਡ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ‘‘ਨਾਹਂ ਗਣ੍ਹਾਮੀ’’ਤਿ ਭਣਤਿ, ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ਸਾਮਿਕਸ੍ਸ ਵਿਮਤਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ. ਸਾਮਿਕੋ ‘‘ਨ ਮਯ੍ਹਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਧੁਰਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਂ. ਇਰਿਯਾਪਥਂ ਵਿਕੋਪੇਯ੍ਯਾਤਿ ‘‘ਸਹ ਭਣ੍ਡਹਾਰਕਂ ਨੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਠਮਂ ਪਾਦਂ ਅਤਿਕ੍ਕਾਮੇਤਿ, ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ. ਦੁਤਿਯਂ ਪਾਦਂ ਅਤਿਕ੍ਕਾਮੇਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਂ. ਠਾਨਾ ਚਾਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਥਲਟ੍ਠਂ ਭਣ੍ਡਂ ਥੇਯ੍ਯਚਿਤ੍ਤੋ ਆਮਸਤਿ, ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ਫਨ੍ਦਾਪੇਤਿ, ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ. ਠਾਨਾ ਚਾਵੇਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਂ. ਏਵਂ ਤਾਵ ਨਾਨਾਭਣ੍ਡਪਞ੍ਚਕਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਸਾਮਿਕਸ੍ਸ ਪਨ ਦਾਸਸ੍ਸ ਵਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਸ੍ਸ ਵਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਅਭਿਯੋਗਾਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਆਦਿਯਨਹਰਣਅਵਹਰਣਇਰਿਯਾਪਥਵਿਕੋਪਨਠਾਨਾਚਾਵਨਵਸੇਨ ਏਕਭਣ੍ਡਪਞ੍ਚਕਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਕਤਮਂ ਸਾਹਤ੍ਥਿਕਪਞ੍ਚਕਂ? ਸਾਹਤ੍ਥਿਕੋ ਆਣਤ੍ਤਿਕੋ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯੋ ਅਤ੍ਥਸਾਧਕੋ ਧੁਰਨਿਕ੍ਖੇਪੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਾਹਤ੍ਥਿਕੋ ਨਾਮ ਪਰਸ੍ਸ ਭਣ੍ਡਂ ਸਹਤ੍ਥਾ ਅਵਹਰਤਿ. ਆਣਤ੍ਤਿਕੋ ਨਾਮ ‘‘ਅਸੁਕਸ੍ਸ ਭਣ੍ਡਂ ਅਵਹਰਾ’’ਤਿ ਅਞ੍ਞਂ ਆਣਾਪੇਤਿ. ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯੋ ਨਾਮ ਸੁਙ੍ਕਘਾਤਕਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤੋਕਾਸਾਨਂ ਅਨ੍ਤੋ ਠਤ੍ਵਾ ਬਹਿ ਪਾਤਨਂ. ਅਤ੍ਥਸਾਧਕੋ ਨਾਮ ‘‘ਅਸੁਕਸ੍ਸ ਭਣ੍ਡਂ ਯਦਾ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਤਦਾ ਤਂ ਅਵਹਰਾ’’ਤਿ ਅਞ੍ਞਂ ਆਣਾਪੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਚੇ ਪਰੋ ਅਨਨ੍ਤਰਾਯਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਅਵਹਰਤਿ, ਆਣਾਪਕਸ੍ਸ ਆਣਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਪਾਰਾਜਿਕਂ. ਪਰਸ੍ਸ ਵਾ ਪਨ ਤੇਲਕੁਮ੍ਭਿਯਾ ਪਾਦਗ੍ਘਨਕਤੇਲਂ ਅਵਸ੍ਸਂ ਪਿਵਨਕਾਨਿ ਉਪਾਹਨਾਦੀਨਿ ਪਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਹਤ੍ਥਤੋ ਮੁਤ੍ਤਮਤ੍ਤੇਯੇਵ ਪਾਰਾਜਿਕਂ. ਧੁਰਨਿਕ੍ਖੇਪੋ ਪਨ ਆਰਾਮਾਭਿਯੋਗਉਪਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਭਣ੍ਡਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਾਵਕਾਲਿਕਭਣ੍ਡਦੇਯ੍ਯਾਨਿ ਅਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਏਸੇਵਨਯੋਤਿ ਇਦਂ ਸਾਹਤ੍ਥਿਕਪਞ੍ਚਕਂ.
ਕਤਮਂ ਪੁਬ੍ਬਪਯੋਗਪਞ੍ਚਕਂ? ਪੁਬ੍ਬਪਯੋਗੋ ਸਹਪਯੋਗੋ ਸਂਵਿਧਾਵਹਾਰੋ ਸਙ੍ਕੇਤਕਮ੍ਮਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਆਣਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਪੁਬ੍ਬਪਯੋਗੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਠਾਨਾ ਚਾਵਨਵਸੇਨ, ਖਿਲਾਦੀਨਿ ਸਙ੍ਕਾਮੇਤ੍ਵਾ ਖੇਤ੍ਤਾਦਿਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਚ ਸਹਪਯੋਗੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਂਵਿਧਾਵਹਾਰੋ ਨਾਮ ‘‘ਅਸੁਕਂ ਨਾਮ ਭਣ੍ਡਂ ਅਵਹਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਸਂਵਿਦਹਿਤ੍ਵਾ ਸਂਮਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾ ਅਵਹਰਣਂ. ਏਵਂ ਸਂਵਿਦਹਿਤ੍ਵਾ ਗਤੇਸੁ ਹਿ ਏਕੇਨਾਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਣ੍ਡੇ ਠਾਨਾ ਚਾਵਿਤੇ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਅਵਹਾਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸਙ੍ਕੇਤਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ ਸਞ੍ਜਾਨਨਕਮ੍ਮਂ. ਸਚੇ ਹਿ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਕਾਲਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਸੁਕਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਂ ਭਣ੍ਡਂ ਅਵਹਰਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਸਙ੍ਕੇਤਤੋ ਅਪਚ੍ਛਾ ਅਪੁਰੇ ਤਂ ਅਵਹਰਤਿ, ਸਙ੍ਕੇਤਕਾਰਕਸ੍ਸ ਸਙ੍ਕੇਤਕਰਣਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਅਵਹਾਰੋ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ ਸਞ੍ਞੁਪ੍ਪਾਦਨਤ੍ਥਂ ਅਕ੍ਖਿਨਿਕ੍ਖਣਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਕਰਣਂ. ਸਚੇ ਹਿ ਏਵਂ ਕਤਨਿਮਿਤ੍ਤਤੋ ਅਪਚ੍ਛਾ ਅਪੁਰੇ ‘‘ਯਂ ਅਵਹਰਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਂ ਅਵਹਰਤਿ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਾਰਕਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਰਣਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਅਵਹਾਰੋਤਿ ਇਦਂ ਪੁਬ੍ਬਪਯੋਗਪਞ੍ਚਕਂ.
ਕਤਮਂ ਥੇਯ੍ਯਾਵਹਾਰਪਞ੍ਚਕਂ? ਥੇਯ੍ਯਾਵਹਾਰੋ ਪਸਯ੍ਹਾਵਹਾਰੋ ਪਰਿਕਪ੍ਪਾਵਹਾਰੋ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਾਵਹਾਰੋ ਕੁਸਾਵਹਾਰੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਸਨ੍ਧਿਚ੍ਛੇਦਾਦੀਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਅਦਿਸ੍ਸਮਾਨੋ ਅਵਹਰਤਿ, ਕੂਟਮਾਨਕੂਟਕਹਾਪਣਾਦੀਹਿ ਵਾ ਵਞ੍ਚੇਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਗਣ੍ਹਤੋ ਅਵਹਾਰੋ ਥੇਯ੍ਯਾਵਹਾਰੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯੋ ਪਨ ਪਸਯ੍ਹ ਬਲਕ੍ਕਾਰੇਨ ਪਰੇਸਂ ਸਨ੍ਤਕਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਗਾਮਘਾਤਕਾਦਯੋ ਵਿਯ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਤ੍ਤਬਲਿਤੋ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਧਿਕਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਰਾਜਭਟਾਦਯੋ ਵਿਯ, ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਗਣ੍ਹਤੋ ਅਵਹਾਰੋ ਪਸਯ੍ਹਾਵਹਾਰੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪਰਿਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਗਹਣਂ ਪਨ ਪਰਿਕਪ੍ਪਾਵਹਾਰੋ ਨਾਮ. ਸੋ ਭਣ੍ਡੋਕਾਸਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧੋ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਭਣ੍ਡਪਰਿਕਪ੍ਪੋ – ਸਾਟਕਤ੍ਥਿਕੋ ਅਨ੍ਤੋਗਬ੍ਭਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਚੇ ਸਾਟਕੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸਚੇ ਸੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਰਿਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਪਸਿਬ੍ਬਕਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਤਤ੍ਰ ਚੇ ਸਾਟਕੋ ਹੋਤਿ, ਉਦ੍ਧਾਰੇਯੇਵ ਪਾਰਾਜਿਕਂ. ਸੁਤ੍ਤਂ ਚੇ ਹੋਤਿ, ਰਕ੍ਖਤਿ. ਬਹਿ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਠਪੇਤਿ, ਰਕ੍ਖਤਿਯੇਵ. ‘‘ਸੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਞਤ੍ਵਾਪਿ ‘‘ਯਂ ਲਦ੍ਧਂ, ਤਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਪਦਵਾਰੇਨ ਕਾਰੇਤਬ੍ਬੋ. ਭੂਮਿਯਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਉਦ੍ਧਾਰੇ ਪਾਰਾਜਿਕਂ. ‘‘ਚੋਰੋ ਚੋਰੋ’’ਤਿ ਅਨੁਬਨ੍ਧੋ ਛਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਪਲਾਯਤਿ, ਰਕ੍ਖਤਿ. ਸਾਮਿਕਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਰਕ੍ਖਤਿ ਯੇਵ. ਅਞ੍ਞੋ ਚੇ ਕੋਚਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਭਣ੍ਡਦੇਯ੍ਯਂ. ਸਾਮਿਕੇਸੁ ਨਿਵਤ੍ਤੇਸੁ ਸਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਂਸੁਕੂਲਸਞ੍ਞਾਯ ‘‘ਪਗੇਵੇਤਂ ਮਯਾ ਗਹਿਤਂ, ਮਮ ਦਾਨਿ ਸਨ੍ਤਕ’’ਨ੍ਤਿ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਭਣ੍ਡਦੇਯ੍ਯਮੇਵ. ਤਤ੍ਥ ਯ੍ਵਾਯਂ ‘‘ਸਚੇ ਸਾਟਕੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਪਰਿਕਪ੍ਪੋ, ਅਯਂ ਭਣ੍ਡਪਰਿਕਪ੍ਪੋ ਨਾਮ.
ਓਕਾਸਪਰਿਕਪ੍ਪੋ ਪਨ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ਏਕਚ੍ਚੋ ਪਨ ਪਰਪਰਿਵੇਣਾਦੀਨਿ ਪਵਿਟ੍ਠੋ ਕਿਞ੍ਚਿ ਲੋਭਨੇਯ੍ਯਂ ਭਣ੍ਡਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਗਬ੍ਭਦ੍ਵਾਰਪਮੁਖਹੇਟ੍ਠਾਪਾਸਾਦਦ੍ਵਾਰਕੋਟ੍ਠਕਰੁਕ੍ਖਮੂਲਾਦਿਵਸੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਚੇ ਮਂ ਏਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇ ਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਦਟ੍ਠੁਕਾਮਤਾਯ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਦਸ੍ਸਾਮਿ, ਨੋ ਚੇ ਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਰਿਕਪ੍ਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਆਦਾਯ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਤ੍ਤੇ ਅਵਹਾਰੋ ਹੋਤਿ. ਇਤਿ ਯ੍ਵਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤੋ ਪਰਿਕਪ੍ਪੋ, ਅਯਂ ਓਕਾਸਪਰਿਕਪ੍ਪੋ ਨਾਮ. ਏਵਮਿਮੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਪਰਿਕਪ੍ਪਾਨਂ ਵਸੇਨ ਪਰਿਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਤੋ ਅਵਹਾਰੋ ‘‘ਪਰਿਕਪ੍ਪਾਵਹਾਰੋ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਨ ਅਵਹਰਣਂ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਾਵਹਾਰੋ ਨਾਮ. ਸੋ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਯ੍ਯਾਨਾਦੀਸੁ ਪਰੇਸਂ ਓਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਅਙ੍ਗੁਲਿਮੁਦ੍ਦਿਕਾਦੀਨਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਪਚ੍ਛਾ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਂਸੁਨਾ ਵਾ ਪਣ੍ਣੇਨ ਵਾ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਉਦ੍ਧਾਰੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਨ ਤਾਵ ਅਵਹਾਰੋ ਹੋਤਿ. ਯਦਾ ਪਨ ਸਾਮਿਕਾ ਵਿਚਿਨਨ੍ਤਾ ਅਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸ੍ਵੇ ਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਸਾਲਯਾਵ ਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਥਸ੍ਸ ਤਂ ਉਦ੍ਧਰਤੋ ਉਦ੍ਧਾਰੇ ਅਵਹਾਰੋ. ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਕਾਲੇਯੇਵ ‘‘ਏਤਂ ਮਮ ਸਨ੍ਤਕ’’ਨ੍ਤਿ ਸਕਸਞ੍ਞਾਯ ਵਾ ‘‘ਗਤਾ ਦਾਨਿ ਤੇ, ਛਟ੍ਟਿਤਭਣ੍ਡਂ ਇਦ’’ਨ੍ਤਿ ਪਂਸੁਕੂਲਸਞ੍ਞਾਯ ਵਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਭਣ੍ਡਦੇਯ੍ਯਂ. ਤੇਸੁ ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਦਿਵਸੇ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਅਦਿਸ੍ਵਾ ਧੁਰਨਿਕ੍ਖੇਪਂ ਕਤ੍ਵਾ ਗਤੇਸੁਪਿ ਗਹਿਤਂ ਭਣ੍ਡਦੇਯ੍ਯਮੇਵ. ਪਚ੍ਛਾ ਞਤ੍ਵਾ ਚੋਦਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਅਦਦਤੋ ਸਾਮਿਕਾਨਂ ਧੁਰਨਿਕ੍ਖੇਪੇ ਅਵਹਾਰੋ ਹੋਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਯਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਪਯੋਗੇਨ ਤੇਹਿ ਨ ਦਿਟ੍ਠਂ. ਯੋ ਪਨ ਤਥਾਰੂਪਂ ਭਣ੍ਡਂ ਯਥਾਠਾਨੇ ਠਿਤਂਯੇਵ ਅਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਥੇਯ੍ਯਚਿਤ੍ਤੋ ਪਾਦੇਨ ਅਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਕਦ੍ਦਮੇ ਵਾ ਵਾਲੁਕਾਯ ਵਾ ਪਵੇਸੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਵੇਸਿਤਮਤ੍ਤੇਯੇਵ ਅਵਹਾਰੋ.
ਕੁਸਂ ਸਙ੍ਕਾਮੇਤ੍ਵਾ ਪਨ ਅਵਹਰਣਂ ਕੁਸਾਵਹਾਰੋ ਨਾਮ. ਸੋਪਿ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਲੀਵਮਯਂ ਵਾ ਤਾਲਪਣ੍ਣਮਯਂ ਵਾ ਕਤਸਞ੍ਞਾਣਂ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਕੁਸਂ ਪਾਤੇਤ੍ਵਾ ਚੀਵਰੇ ਭਾਜੀਯਮਾਨੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸਸ੍ਸ ਸਮੀਪੇ ਠਿਤਂ ਅਪ੍ਪਗ੍ਘਤਰਂ ਵਾ ਮਹਗ੍ਘਤਰਂ ਵਾ ਸਮਸਮਂ ਵਾ ਅਗ੍ਘੇਨ ਪਰਸ੍ਸ ਕੋਟ੍ਠਾਸਂ ਹਰਿਤੁਕਾਮੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਪਤਿਤਂ ਕੁਸਂ ਪਰਸ੍ਸ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਪਾਤੇਤੁਕਾਮਤਾਯ ਉਦ੍ਧਰਤਿ, ਰਕ੍ਖਤਿ ਤਾਵ. ਪਰਸ੍ਸ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਪਾਤਿਤੇ ਰਕ੍ਖਤੇਵ. ਯਦਾ ਪਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਤਿਤੇ ਪਰਸ੍ਸ ਕੋਟ੍ਠਾਸਤੋ ਪਰਸ੍ਸ ਕੁਸਂ ਉਦ੍ਧਰਤਿ, ਉਦ੍ਧਤਮਤ੍ਤੇ ਅਵਹਾਰੋ. ਸਚੇ ਪਠਮਤਰਂ ਪਰਕੋਟ੍ਠਾਸਤੋ ਪਰਸ੍ਸ ਕੁਸਂ ਉਦ੍ਧਰਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਪਾਤੇਤੁਕਾਮਤਾਯ ਉਦ੍ਧਾਰੇ ਰਕ੍ਖਤਿ, ਪਾਤਨੇਪਿ ਰਕ੍ਖਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸਤੋ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕੁਸਂ ਉਦ੍ਧਰਤੋ ਉਦ੍ਧਾਰੇਯੇਵ ਰਕ੍ਖਤਿ, ਤਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਪਰਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਪਾਤੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਤੋ ਮੁਤ੍ਤਮਤ੍ਤੇ ਅਵਹਾਰੋ. ਅਯਂ ਕੁਸਾਵਹਾਰੋ. ਇਤਿ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਆਦਿਯੇਯ੍ਯਾਤਿ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿਯਾ ਅਵਹਾਰਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਵਸੇਨ ਹਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਪਕਾਸਿਤੋ ਹੋਤਿ.
ਯਥਾਰੂਪੇਤਿ ਯਾਦਿਸੇ. ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨੇਤਿ ਅਦਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪਰਸਨ੍ਤਕਸ੍ਸ ਗਹਣੇ. ਰਾਜਾਨੋਤਿਇਦਂ ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰਂਯੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਞ੍ਞੇ ਪਨ ਤਥਾ ਕਰੇਯ੍ਯੁਂ ਵਾ ਨ ਕਰੇਯ੍ਯੁਂ ਵਾਤਿ ਤੇ ਨਪ੍ਪਮਾਣਂ. ਹਨੇਯ੍ਯੁਂ ਵਾਤਿ ਹਤ੍ਥਾਦੀਹਿ ਵਾ ਪੋਥੇਯ੍ਯੁਂ, ਸਤ੍ਥੇਨ ਵਾ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯੁਂ. ਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯੁਂ ਵਾਤਿ ਰਜ੍ਜੁਬਨ੍ਧਨਾਦੀਹਿ ਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯੁਂ ਵਾ. ਪਬ੍ਬਾਜੇਯ੍ਯੁਂ ਵਾਤਿ ਨੀਹਰੇਯ੍ਯੁਂ ਵਾ. ਚੋਰੋਸਿ ਬਾਲੋਸਿ ਮੂਲ਼੍ਹੋਸਿ ਥੇਨੋਸੀਤਿ ਇਮੇਹਿ ਵਚਨੇਹਿ ਪਰਿਭਾਸੇਯ੍ਯੁਂ. ਕੀਦਿਸਸ੍ਸ ਪਨ ਅਦਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਆਦਾਨੇ ਰਾਜਾਨੋ ਏਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ? ਪਾਦਸ੍ਸ ਵਾ ਪਾਦਾਰਹਸ੍ਸ ਵਾ. ਤਥਾਰੂਪਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਆਦਿਯਮਾਨੋਤਿ ਤਾਦਿਸਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪੋਰਾਣਕਸ੍ਸ ਕਹਾਪਣਸ੍ਸ ਪਾਦਂ ਵਾ ਪਾਦਾਰਹਂ ਵਾ ਭਣ੍ਡਂ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਭੂਮਿਆਦੀਸੁ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਠਿਤਂ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਸਜੀਵਨਿਜ੍ਜੀਵਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਨਂ ਅਵਹਾਰਾਨਂ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਅਵਹਾਰੇਨ ਅਵਹਰਨ੍ਤੋ ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਤਤੋ ਅਤਿਰੇਕਤਰਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ.
ਰਾਜਗਹੇ ਧਨਿਯਤ੍ਥੇਰਂ ਆਰਬ੍ਭ ਰਞ੍ਞੋ ਦਾਰੂਨਿ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਆਦਿਯਨਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ‘‘ਗਾਮਾ ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਾ ਵਾ’’ਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਸਾਧਾਰਣਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਸਾਣਤ੍ਤਿਕਂ, ਹਰਣਤ੍ਥਾਯ ਗਮਨਾਦਿਕੇ ਪੁਬ੍ਬਪ੍ਪਯੋਗੇ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਆਮਸਨੇ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਪਾਰਾਜਿਕਵਤ੍ਥੁਨੋ ਫਨ੍ਦਾਪਨੇ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ. ਆਦਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮਾਸਕੇ ਵਾ ਊਨਮਾਸਕੇ ਵਾ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਅਤਿਰੇਕਮਾਸਕੇ ਵਾ ਊਨਪਞ੍ਚਮਾਸਕੇ ਵਾ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ, ਪਞ੍ਚਮਾਸਕੇ ਵਾ ਅਤਿਰੇਕਪਞ੍ਚਮਾਸਕੇ ਵਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਗਹਣਕਾਲਵਸੇਨ ਚ ਗਹਣਦੇਸਵਸੇਨ ਚ ਪਰਿਭੋਗਭਾਜਨਪਰਿਵਤ੍ਤਨਾਦੀਹਿ ਚ ਪਰਿਹੀਨਾਪਰਿਹੀਨਵਸੇਨ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਕਸਞ੍ਞਿਸ੍ਸ, ਵਿਸ੍ਸਾਸਗ੍ਗਾਹੇ, ਤਾਵਕਾਲਿਕੇ, ਪੇਤਪਰਿਗ੍ਗਹੇ, ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਪਰਿਗ੍ਗਹੇ, ਪਂਸੁਕੂਲਸਞ੍ਞਿਸ੍ਸ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਾਦੀਨਞ੍ਚ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਕਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਪਰਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ, ਪਰਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਸਞ੍ਞਿਤਾ, ਗਰੁਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ, ਥੇਯ੍ਯਚਿਤ੍ਤਂ, ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਨਂ ਅਵਹਾਰਾਨਂ ਵਸੇਨ ਅਵਹਰਣਞ੍ਚਾਤਿ ਇਮਾਨੇਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚ ਅਙ੍ਗਾਨਿ. ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਕਿਰਿਯਂ, ਸਞ੍ਞਾਵਿਮੋਕ੍ਖਂ, ਸਚਿਤ੍ਤਕਂ, ਲੋਕਵਜ੍ਜਂ, ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ, ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ, ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਿਵੇਦਨਨ੍ਤਿ.
ਦੁਤਿਯਪਾਰਾਜਿਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਤਤਿਯਪਾਰਾਜਿਕਵਣ੍ਣਨਾ
ਤਤਿਯੇ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚਾਤਿ ਸਂਚੇਤੇਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਚੇਤੇਤ੍ਵਾ. ‘‘ਪਾਣੋ’’ਤਿਸਞ੍ਞਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂਯੇਵ ‘‘ਵਧਾਮਿ ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਧਕਚੇਤਨਾਯ ਚੇਤੇਤ੍ਵਾ ਪਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ. ਮਨੁਸ੍ਸਵਿਗ੍ਗਹਨ੍ਤਿ ਕਲਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਜੀਵਮਾਨਕਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਕਸਰੀਰਂ. ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਯ੍ਯਾਤਿ ਕਲਲਕਾਲੇਪਿ ਤਾਪਨਮਦ੍ਦਨੇਹਿ ਵਾ ਭੇਸਜ੍ਜਸਮ੍ਪਦਾਨੇਨ ਵਾ ਤਤੋ ਵਾ ਉਦ੍ਧਮ੍ਪਿ ਤਦਨੁਰੂਪੇਨ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਜੀਵਿਤਾ ਵਿਯੋਜੇਯ੍ਯ. ਇਮਸ੍ਸ ਪਨਤ੍ਥਸ੍ਸ ਆਵਿਭਾਵਤ੍ਥਂ ਪਾਣੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਸ੍ਸ ਪਯੋਗੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਪਾਣੋਤਿ ਵੋਹਾਰਤੋ ਸਤ੍ਤੋ, ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੋਤਿ ਯਾਯ ਚੇਤਨਾਯ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੁਪਚ੍ਛੇਦਕਪਯੋਗਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਸਾ ਚੇਤਨਾ. ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਚੇਤਨਾਯ ਸਮਙ੍ਗਿਪੁਗ੍ਗਲੋ. ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਸ੍ਸ ਪਯੋਗੋਤਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਸ੍ਸ ਛ ਪਯੋਗਾ ਸਾਹਤ੍ਥਿਕੋ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯੋ ਆਣਤ੍ਤਿਕੋ ਥਾਵਰੋ ਵਿਜ੍ਜਾਮਯੋ ਇਦ੍ਧਿਮਯੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਾਹਤ੍ਥਿਕੋਤਿ ਸਯਂ ਮਾਰੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਾਯੇਨ ਵਾ ਕਾਯਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧੇਨ ਵਾ ਪਹਰਣਂ. ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯੋਤਿ ਦੂਰੇ ਠਿਤਂ ਮਾਰੇਤੁਕਾਮਸ੍ਸ ਕਾਯੇਨ ਵਾ ਕਾਯਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧੇਨ ਵਾ ਉਸੁਸਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਪਾਸਾਣਾਦੀਨਂ ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਏਕੇਕੋ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸਾਨੁਦ੍ਦਿਸ੍ਸਭੇਦਤੋ ਦੁਵਿਧੋ. ਤਤ੍ਥ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸਕੇ ਯਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਪਹਰਤਿ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਮਰਣੇਨ ਕਮ੍ਮਬਦ੍ਧੋ. ‘‘ਯੋ ਕੋਚਿ ਮਰਤੂ’’ਤਿ ਏਵਂ ਅਨੁਦ੍ਦਿਸ੍ਸਕੇ ਪਹਾਰਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਮਰਣੇਨ ਕਮ੍ਮਬਦ੍ਧੋ. ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ਚ ਪਹਰਿਤਮਤ੍ਤੇ ਵਾ ਮਰਤੁ, ਪਚ੍ਛਾ ਵਾ ਤੇਨੇਵ ਰੋਗੇਨ, ਪਹਰਿਤਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਕਮ੍ਮਬਦ੍ਧੋ. ਆਣਤ੍ਤਿਕੋਤਿ ‘‘ਅਸੁਕਂ ਨਾਮ ਮਾਰੇਹੀ’’ਤਿ ਅਞ੍ਞਂ ਆਣਾਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਣਾਪਨਂ.
ਤਤ੍ਥ –
ਵਤ੍ਥੁ ਕਾਲੋ ਚ ਓਕਾਸੋ, ਆਵੁਧਂ ਇਰਿਯਾਪਥੋ;
ਕ੍ਰਿਯਾਵਿਸੇਸੋਤਿ ਇਮੇ, ਛ ਆਣਤ੍ਤਿ ਨਿਯਾਮਕਾ.
ਤਤ੍ਥ ਵਤ੍ਥੂਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ. ਯਞ੍ਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ‘‘ਮਾਰੇਹੀ’’ਤਿ ਆਣਤ੍ਤੋ ਸਚੇ ਤਮੇਵ ਮਾਰੇਤਿ, ਆਣਾਪਕਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿ. ਅਥ ਅਞ੍ਞਂ ਮਾਰੇਤਿ, ਤਂਮਞ੍ਞਮਾਨੋ ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਮਾਰੇਤਿ, ਆਣਾਪਕੋ ਮੁਚ੍ਚਤਿ. ‘‘ਇਮਂ ਮਾਰੇਹੀ’’ਤਿ ਆਣਤ੍ਤੇ ਪਨ ਆਣਾਪਕਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ਕਾਲੋਤਿ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਾਦਿਕਾਲੋ. ਸਚੇ ਹਿ ‘‘ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਮਾਰੇਹੀ’’ਤਿ ਆਣਤ੍ਤੋ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਮੇਵ ਮਾਰੇਤਿ, ਆਣਾਪਕਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿ. ਅਥ ਯਂ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਨਿਯਾਮਿਤਂ, ਤਤੋ ਪਚ੍ਛਾ ਵਾ ਪੁਰੇ ਵਾ ਮਾਰੇਤਿ, ਆਣਾਪਕੋ ਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਥਾਵਰੋਤਿ ਅਸਂਹਾਰਿਮੇਨ ਉਪਕਰਣੇਨ ਮਾਰੇਤੁਕਾਮਸ੍ਸ ਓਪਾਤਕ੍ਖਣਨਂ ਅਪਸ੍ਸੇਨਸਂਵਿਧਾਨਂ ਅਸਿਆਦੀਨਂ ਉਪਨਿਕ੍ਖਿਪਨਂ ਤਲ਼ਾਕਾਦੀਸੁ ਵਿਸਸਮ੍ਪਯੋਜਨਂ ਰੂਪੂਪਹਾਰੋਤਿਏਵਮਾਦਿ. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਚੇਤ੍ਥਾਪਿ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸਾਨੁਦ੍ਦਿਸ੍ਸਭੇਦੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਵਿਜ੍ਜਾਮਯੋਤਿ ਮਾਰਣਤ੍ਥਂ ਵਿਜ੍ਜਾਪਰਿਜਪ੍ਪਨਂ. ਇਦ੍ਧਿਮਯੋਤਿ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਜਾਯ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਪਯੋਜਨਂ.
ਸਤ੍ਥਹਾਰਕਂ ਵਾਸ੍ਸ ਪਰਿਯੇਸੇਯ੍ਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਹਰਤੀਤਿ ਹਾਰਕਂ, ਕਿਂ ਹਰਤਿ? ਜੀਵਿਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਹਰਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਹਾਰਕਂ, ਉਪਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਤ੍ਥਞ੍ਚ ਤਂ ਹਾਰਕਞ੍ਚਾਤਿ ਸਤ੍ਥਹਾਰਕਂ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਵਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸ. ਪਰਿਯੇਸੇਯ੍ਯਾਤਿ ਯਥਾ ਲਭਤਿ, ਤਥਾ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਉਪਨਿਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤੇਨ ਥਾਵਰਪਯੋਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਇਤਰਥਾ ਹਿ ਪਰਿਯਿਟ੍ਠਿਮਤ੍ਤੇਯੇਵ ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਨ ਚੇਤਂ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਪਦਭਾਜਨੇ ਪਨਸ੍ਸ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਅਨਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਯਂ ਏਤ੍ਥ ਥਾਵਰਪਯੋਗਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਸਤ੍ਥਂ, ਤਦੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਸਿਂ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਰਣਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਸਂਵਣ੍ਣੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵਾਚਾਯ ਵਾ ਤਾਲਪਣ੍ਣਾਦੀਸੁ ਲਿਖਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ‘‘ਯੋ ਏਵਂ ਮਰਤਿ, ਸੋ ਧਨਂ ਵਾ ਲਭਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਮਰਣੇ ਗੁਣਂ ਪਕਾਸੇਯ੍ਯ. ਏਤੇਨ ਯਥਾ ‘‘ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨੇ ਆਦਿਯੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਰਿਯਾਯਕਥਾਯ ਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਨਯਿਧ, ਏਵਂ ‘‘ਸਂਵਣ੍ਣੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਪਨ ਇਧ ਪਰਿਯਾਯਕਥਾਯਪਿ ਨ ਮੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਮਰਣਾਯ ਵਾ ਸਮਾਦਪੇਯ੍ਯਾਤਿ ‘‘ਸਤ੍ਥਂ ਵਾ ਆਹਰਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਾਰਾ. ੧੭੨) ਨਯੇਨ ਮਰਣਤ੍ਥਾਯ ਉਪਾਯਂ ਗਾਹਾਪੇਯ੍ਯ. ਏਤੇਨ ਆਣਤ੍ਤਿਕਪ੍ਪਯੋਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸਾਤਿ ਆਲਪਨਮੇਤਂ. ਕਿਂ ਤੁਯ੍ਹਿਮਿਨਾਤਿਆਦਿ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਕਾਰਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਇਤਿ ਚਿਤ੍ਤਮਨੋਤਿ ਇਤਿ ਚਿਤ੍ਤੋ ਇਤਿ ਮਨੋ. ‘‘ਮਤਂ ਤੇ ਜੀਵਿਤਾ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਮਰਣਚਿਤ੍ਤੋ ਮਰਣਮਨੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਮਨੋ’’ਤਿਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵਸ੍ਸ ਪਦਭਾਜਨੇ ‘‘ਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਤਂ ਮਨੋ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੧੭੨) ਆਹ. ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋਤਿ ਵਿਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ. ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਆਹਰਿਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ’’ਤਿ ਚ ਸਂਵਿਦਹਨਮਤ੍ਤਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮਂ, ਨ ਵਿਤਕ੍ਕਸ੍ਸੇਵ. ਤਞ੍ਚ ਸਂਵਿਦਹਨਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਸਞ੍ਞਾਚੇਤਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਇਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ’’ਤਿ ‘‘ਮਤਂ ਤੇ ਜੀਵਿਤਾ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਮਰਣਸਞ੍ਞੀ ਮਰਣਚੇਤਨੋ ਮਰਣਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਪਦਭਾਜਨੇਪਿ ਹਿ ਅਯਮੇਵ ਨਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਏਤੇਨ ਮਰਣਚਿਤ੍ਤਾਦੀਹਿ ਵਿਨਾ ‘‘ਏਕਾਹਂ ਜੀਵਿਤਂ ਸੇਯ੍ਯੋ, ਵੀਰਿਯਮਾਰਭਤੋ ਦਲ਼੍ਹ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਪ. ੧੧੨) ਨਯੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਭਾਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨਾਤਿ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਉਚ੍ਚਾਵਚੇਨ ਕਾਰਣੇਨ. ਪੁਨ ਮਰਣਵਣ੍ਣਨ੍ਤਿਆਦਿ ਨਿਗਮਨਵਚਨਂ. ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਹੋਤੀਤਿ ਤਙ੍ਖਣੂਪਪਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਵਿਗ੍ਗਹਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਨ੍ਤੋ ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਹੋਤੀਤਿ.
ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਰਬ੍ਭ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪਨਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ‘‘ਮਰਣਵਣ੍ਣਂ ਵਾ’’ਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਸਾਧਾਰਣਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਸਾਣਤ੍ਤਿਕਂ, ਮਾਰਣਤ੍ਥਾਯ ਓਪਾਤਕ੍ਖਣਨਾਦੀਸੁ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਅਨੋਦਿਸ੍ਸ ਖਤੇ ਓਪਾਤੇ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਪਤਨੇਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਯਕ੍ਖਪੇਤਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਮਨੁਸ੍ਸਵਿਗ੍ਗਹਾਨਂ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਸ੍ਸ ਚ ਦੁਕ੍ਖੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵ, ਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਕਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ, ਤਥਾ ਯਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਮਰਣੇ, ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਮਰਣੇ ਪਨ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ, ਮਨੁਸ੍ਸਮਰਣੇ ਪਾਰਾਜਿਕਨ੍ਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪਯੋਗਭੇਦਵਸੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿਭੇਦੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਮਾਰੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨਮਰਣਾਧਿਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਾਦੀਨਞ੍ਚ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚਾਤਿ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਇਮਂ ਮਾਰੇਮੀ’’ਤਿ ਅਚੇਤੇਤ੍ਵਾ ਕਤੇਨ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਮੁਸਲੁਸ੍ਸਾਪਨਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ (ਪਾਰਾ. ੧੮੦ ਆਦਯੋ) ਵਿਯ ਪਰੇ ਮਤੇਪਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਅਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਅਯਂ ਮਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਿਸਗਤਪਿਣ੍ਡਪਾਤਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ (ਪਾਰਾ. ੧੮੧) ਵਿਯ ਪਰੇ ਮਤੇਪਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਨਮਰਣਾਧਿਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸਾਤਿ ਮਰਣਂ ਅਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਭੇਸਜ੍ਜਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ (ਪਾਰਾ. ੧੮੭) ਵਿਯ ਪਰੇ ਮਤੇਪਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਅਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚਾਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿ, ਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਕਪਾਣੋ, ਪਾਣਸਞ੍ਞਿਤਾ, ਵਧਕਚਿਤ੍ਤਂ, ਉਪਕ੍ਕਮੋ, ਤੇਨ ਮਰਣਨ੍ਤਿ ਇਮਾਨੇਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚ ਅਙ੍ਗਾਨਿ. ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਸਮਉਟ੍ਠਾਨਂ, ਕਿਰਿਯਂ, ਸਞ੍ਞਾਵਿਮੋਕ੍ਖਂ, ਸਚਿਤ੍ਤਕਂ, ਲੋਕਵਜ੍ਜਂ, ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ, ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ, ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਂ, ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਨ੍ਤਿ.
ਤਤਿਯਪਾਰਾਜਿਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੪. ਚਤੁਤ੍ਥਪਾਰਾਜਿਕਵਣ੍ਣਨਾ
ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਅਨਭਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ਸਕਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ. ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਝਾਯੀਨਞ੍ਚੇਵ ਅਰਿਯਾਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਂ. ਅਤ੍ਤੁਪਨਾਯਿਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨਿ ਤਂ ਉਪਨੇਤਿ ‘‘ਮਯਿ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤੋ, ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਉਪਨੇਤਿ ‘‘ਅਹਂ ਏਤ੍ਥ ਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਤੁਪਨਾਯਿਕੋ, ਤਂ ਅਤ੍ਤੁਪਨਾਯਿਕਂ. ਏਵਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮੁਦਾਚਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿਏਤ੍ਥ ਮਹਗ੍ਗਤਲੋਕੁਤ੍ਤਰਪਞ੍ਞਾ ਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ ਞਾਣਂ, ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਚ ਦਿਟ੍ਠਮਿਵ ਧਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਰਣਤੋ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੇਨ ਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ, ਅਰਿਯਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਉਤ੍ਤਮਂ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਅਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ, ਅਲਂ ਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਕਿਲੇਸਵਿਦ੍ਧਂਸਨਸਮਤ੍ਥਂ ਅਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਮੇਤ੍ਥ ਝਾਨਾਦਿਭੇਦੇ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੇ, ਅਲਂ ਵਾ ਅਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਮਸ੍ਸਾਤਿ ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨੋ, ਤਂ ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ. ਸਮੁਦਾਚਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਮੇਤਂ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਤੁਪਨਾਯਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਾਯੇਨ ਵਾ ਵਾਚਾਯ ਵਾ ਤਦੁਭਯੇਨ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਸ੍ਸ ਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਕਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਯ੍ਯ. ਇਤਿ ਜਾਨਾਮਿ ਇਤਿ ਪਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਮੁਦਾਚਰਣਾਕਾਰਦਸ੍ਸਨਮੇਤਂ, ਅਤ੍ਤੁਪਨਾਯਿਕਞ੍ਹਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਨਾ ਅਞ੍ਞਾਪਦੇਸੇਨ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਸਮੁਦਾਚਰਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯ੍ਵਾਯਂ ਪਦਭਾਜਨੇ (ਪਾਰਾ. ੨੦੯) ‘‘ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਂ, ਸਮਾਪਜ੍ਜਾਮਿ, ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿਆਦਿਭੇਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਸਬ੍ਬੋ ਇਧੇਵ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਇਤਿ ਜਾਨਾਮਿ ਇਤਿ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਹਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਨ ਯਿਦਂ ਵਚਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਵਦਤਿ, ਅਥ ਖੋ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਚ ਇਮਿਨਾ ਚ ਕਾਰਣੇਨ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਮਯਿ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਦੀਪੇਤਿ, ‘‘ਸਮਾਪਜ੍ਜਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਚ ਵਦਨ੍ਤੇਨ ਹਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਾਦੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਅਤ੍ਥਿਤਾ ਦੀਪਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯ੍ਵਾਯਂ ਪਦਭਾਜਨੇ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਂ, ਸਮਾਪਜ੍ਜਾਮਿ, ਸਮਾਪਨ੍ਨੋਤਿਆਦਿਭੇਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਸਬ੍ਬੋ ਇਧੇਵ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ. ਤਤੋ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨਾਤਿ ਤਤੋ ਆਰੋਚਿਤਕਾਲਤੋ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ. ਇਤਿ ਆਪਤ੍ਤਿਪਟਿਜਾਨਨਕਾਲਦਸ੍ਸਨਮੇਤਂ, ਅਯਂ ਪਨ ਆਰੋਚਿਤਕ੍ਖਣੇਵ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਪਨ ਆਪਨ੍ਨੋ ਯਸ੍ਮਾ ਪਰੇਨ ਚੋਦਿਤੋ ਵਾ ਅਚੋਦਿਤੋ ਵਾ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਮਨੁਗ੍ਗਾਹੀਯਮਾਨੋ ਵਾ ਅਸਮਨੁਗ੍ਗਾਹੀਯਮਾਨੋ ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਪਨ੍ਨੋਤਿ ਆਰੋਚਿਤਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਆਪਨ੍ਨੋ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਾਪੇਕ੍ਖੋਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗਿਹਿਭਾਵਾਦਿਕਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਅਪੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਇਚ੍ਛਮਾਨੋ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਯਸ੍ਮਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਆਪਨ੍ਨੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵੇ ਠਤ੍ਵਾ ਅਭਬ੍ਬੋ ਝਾਨਾਦੀਨਿ ਅਧਿਗਨ੍ਤੁਂ, ਇਚ੍ਚਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਗਿਹਿ ਵਾ ਉਪਾਸਕਾਰਾਮਿਕਸਾਮਣੇਰਾਨਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦਾਨਾਦੀਹਿ ਸਗ੍ਗਮਗ੍ਗਂ ਵਾ ਝਾਨਾਦੀਹਿ ਮੋਕ੍ਖਮਗ੍ਗਂ ਵਾ ਆਰਾਧੇਤੁਂ ਭਬ੍ਬੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾਸ੍ਸ ਗਿਹਿਆਦਿਭਾਵੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਗਿਹਿਭਾਵਾਦਿਕਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਅਪੇਕ੍ਖਮਾਨੋ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯਾਤਿ ਏਵਂ ਭਣੇਯ੍ਯ, ਕਥਂ? ‘‘ਅਜਾਨਮੇਵਂ, ਆਵੁਸੋ’’ਤਿਆਦਿਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਜਾਨਨ੍ਤਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ. ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ. ਤੁਚ੍ਛਂ ਮੁਸਾ ਵਿਲਪਿਨ੍ਤਿ ਅਹਂ ਵਚਨਤ੍ਥਵਿਰਹਤੋ ਤੁਚ੍ਛਂ, ਵਞ੍ਚਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਤੋ ਮੁਸਾ ਵਿਲਪਿਂ ਅਭਣਿਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਅਧਿਮਾਨਾਤਿ ਯ੍ਵਾਯਂ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਸ੍ਸ ਅਪਤ੍ਤੇ ਪਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਤਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਧਿਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਅਧਿਮਾਨਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਕੇਵਲਂ ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਾਯ ਯੋ ਸਮੁਦਾਚਰੇਯ੍ਯ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਵਗ੍ਗੁਮੁਦਾਤੀਰਿਯੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਰਬ੍ਭ ਤੇਸਂ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾਰੋਚਨਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਅਧਿਮਾਨਾ’’ਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਸਾਧਾਰਣਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਅਨਾਣਤ੍ਤਿਕਂ, ‘‘ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਅਸਨ੍ਤਂ ਝਾਨਾਦਿਧਮ੍ਮਂ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਚੇ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਆਰੋਚੇਤਿ, ਸੋ ਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਅਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ‘‘ਅਯਂ ਝਾਨਲਾਭੀ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਅਰਿਯੋ’’ਤਿ ਵਾ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਆਕਾਰੇਨ ਤਮਤ੍ਥਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਂ. ਸਚੇ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ. ਸਚੇ ਪਨ ‘‘ਯੋ ਤੇ ਵਿਹਾਰੇ ਵਸਿ, ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਾਰਾ. ੨੨੦) ਨਯੇਨ ਅਞ੍ਞਾਪਦੇਸੇਨ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਜਾਨਾਤਿ, ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ. ਸਚੇ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ਅਧਿਮਾਨੇਨ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਨੁਲ੍ਲਪਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਾਦੀਨਞ੍ਚ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿ, ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਸਨ੍ਤਤਾ, ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਾਯ ਤਸ੍ਸ ਆਰੋਚਨਂ, ਅਨਞ੍ਞਾਪਦੇਸੋ, ਯਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਕਤਾ, ਤਙ੍ਖਣਵਿਜਾਨਨਨ੍ਤਿ ਇਮਾਨੇਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚ ਅਙ੍ਗਾਨਿ. ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਦੀਨਿ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨੇ ਵੁਤ੍ਤਸਦਿਸਾਨੇਵਾਤਿ.
ਚਤੁਤ੍ਥਪਾਰਾਜਿਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਾਰਾਜਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿਇਦਂ ਇਧ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਪਾਰਾਜਿਕਪਰਿਦੀਪਨਮੇਵ. ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬਾਨੇਵ ਚਤੁਵੀਸਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਨਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤੁਵੀਸਤਿ? ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਾਨਿ ਤਾਵ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਅਸਾਧਾਰਣਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰੀਤਿ ਅਟ੍ਠ, ਤਾਨਿ ਏਕਾਦਸਨ੍ਨਂ ਪਣ੍ਡਕਾਦੀਨਂ ਅਭਬ੍ਬਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤੇਹਿ ਏਕਾਦਸਹਿ ਪਾਰਾਜਿਕੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿ, ਗਿਹਿਭਾਵਂ ਪਤ੍ਥਯਮਾਨਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤਭਾਵਪਾਰਾਜਿਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵੀਸਤਿ, ਅਪਰਾਨਿਪਿ ਲਮ੍ਬੀ, ਮੁਦੁਪਿਟ੍ਠਿਕੋ, ਪਰਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਜਾਤਂ ਮੁਖੇਨ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਪਰਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਜਾਤੇ ਅਭਿਨਿਸੀਦਤੀਤਿ ਇਮੇਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਵਸੇਨ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਨੁਲੋਮਪਾਰਾਜਿਕਾਨੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਇਤਿ ਇਮਾਨਿ ਚ ਚਤ੍ਤਾਰਿ, ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਚ ਵੀਸਤੀਤਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਾਨੇਵ ਚਤੁਵੀਸਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਨਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਨ ਲਭਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਵਾਸਨ੍ਤਿ ਉਪੋਸਥਾਦਿਭੇਦਂ ਸਂਵਾਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨ ਲਭਤਿ. ਯਥਾ ਪੁਰੇ, ਤਥਾ ਪਚ੍ਛਾਤਿ ਯਥਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਗਿਹਿਕਾਲੇ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਕਾਲੇ ਚ, ਪਚ੍ਛਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਆਪਨ੍ਨੋਪਿ ਤਥੇਵ ਅਸਂਵਾਸੋ ਹੋਤਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪੋਸਥਾਦਿਭੇਦੋ ਸਂਵਾਸੋਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੇ ਪੁਚ੍ਛਾਮੀਤਿ ਤੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਪਾਰਾਜਿਕੇਸੁ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੇ ‘‘ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਥ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ. ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਥਾਤਿ ਕਚ੍ਚਿ ਏਤ੍ਥ, ਏਤੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਪਾਰਾਜਿਕੇਸੁ ਕਚ੍ਚਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਥ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਤਿ ਕਚ੍ਚਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ ਅਤ੍ਥ, ਭਵਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵਾਤਿ.
ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਿਯਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਵਣ੍ਣਨਾਯ
ਪਾਰਾਜਿਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.