੧. ਪਾਥਿਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤਵਤ੍ਥੁਵਣ੍ਣਨਾ

੧. ਅਪੁਬ੍ਬਪਦਵਣ੍ਣਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਸੇਨ ਹੇਟ੍ਠਾ ਅਗ੍ਗਹਿਤਤਾਯ ਅਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਿਨਵਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਨਾ ਅਤ੍ਥਵਿਭਾਵਨਾ. ‘‘ਹਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਾਗਤਮਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭਕਥਾ) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਲ੍ਲੇਸੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਛਾਯੂਦਕਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਵਨਸਣ੍ਡੇ ਵਿਹਰਤੀਤਿ ਅਨੁਪਿਯਸਾਮਨ੍ਤਾ ਕਤਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਯਦਿ ਨ ਤਾਵ ਪਵਿਟ੍ਠੋ, ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਾਵਿਸੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਵਿਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿ, ਤੇਨ ਅਵਸ੍ਸਂ ਭਾਵਿਨਿ ਭੂਤੇ ਵਿਯ ਉਪਚਾਰਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਉਪਮਾਯ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਥਾ ਕਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਤਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ‘‘ਅਤਿਪ੍ਪਗੋ ਖੋ’’ਤਿਆਦਿਕਂ ਚਿਨ੍ਤਨਂ ਅਹੋਸਿ. ਅਤਿਵਿਯ ਪਗੋ ਖੋਤਿ ਅਤਿਵਿਯ ਪਾਤੋਵ. ਛਨ੍ਨਕੋਪੀਨਤਾਯ, ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਪਬ੍ਬਜ੍ਜੁਪਗਮੇਨ ਚ ਛਨ੍ਨਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਂ, ਨ ਨਗ੍ਗਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਂ.

੨. ਯਸ੍ਮਾ ਭਗਵਤੋ ਉਚ੍ਚਾਕੁਲਪ੍ਪਸੁਤਤਂ, ਮਹਾਭਿਨਿਕ੍ਖਮਨਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਤਂ, ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਦੁਕ੍ਕਰਚਰਣਂ, ਵਿਵੇਕਵਾਸਂ, ਲੋਕਸਮ੍ਭਾਵਿਤਤਂ, ਓਵਾਦਾਨੁਸਾਸਨੀਹਿ ਲੋਕਸ੍ਸ ਬਹੁਪਕਾਰਤਂ, ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਮਦ੍ਦਨਂ, ਮਹਿਦ੍ਧਿਕਤਂ, ਮਹਾਨੁਭਾਵਤਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਕਂ ਤਂਤਂਅਤ੍ਤਪਚ੍ਚਕ੍ਖਗੁਣਵਿਸੇਸਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਪਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਆਦਰਗਾਰਵਬਹੁਮਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿਯੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਾਨਥਦ੍ਧਤਂ ਅਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਲੋਕਸਮੁਦਾਚਾਰਵਸੇਨਾਤਿ ਲੋਕੋਪਚਾਰਵਸੇਨ. ਚਿਰਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਚਿਰਕਾਲੇਨ. ਆਦੀਨਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਉਪਚਾਰਵਸੇਨ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਭਗ੍ਗਵਗੋਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਸ੍ਸ. ਗਿਹਿਸਹਾਯੋਤਿ ਗਿਹਿਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਹਾਯੋ. ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤੋਤਿ ਯੇਨਾਕਾਰੇਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਾ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੩. ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸਾਤਿ ਸਤ੍ਥੁਕਾਰਭਾਵੇਨ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸਾਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋਤਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਭਗਵਾ ਮੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਯਦਾ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤਸ੍ਸ ‘‘ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਵਾਚਾ ਭਿਨ੍ਨਾ, ਤਦਾ ਏਵਸ੍ਸ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕੋਚਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਨਤ੍ਥਿ ਅਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਯਭਾਵਤੋ ਸਾਸਨਤੋ ਪਰਿਬਾਹਿਰਤ੍ਤਾ. ਅਯਂ ਤਾਵੇਤ੍ਥ ਸਾਸਨਯੁਤ੍ਤਿ, ਸਾ ਪਨਾਯਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਾਸਨਯੁਤ੍ਤਿਕੋਵਿਦੇ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਨ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਵਿਸਯੋਤਿ ਭਗਵਾ ਸਬ੍ਬਸਾਧਾਰਣਵਸੇਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਿ ਨੂ’’ਤਿ ਆਦਿਂ ਵਤ੍ਵਾ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤਂ ‘‘ਕੋ ਸਨ੍ਤੋ ਕਂ ਪਚ੍ਚਾਚਿਕ੍ਖਸੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਯਸ੍ਮਾ ਮੁਖਾਗਤੋਯਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਨ ਪੂਜਾਗਤਾਦਿਕੋ, ਯੋ ਚ ਯਾਚਕਯਾਚਿਤਬ੍ਬਤਾਵਸੇਨ ਹੋਤਿ, ਤਦੁਭਯਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਭਗਵਾ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤਂ ‘‘ਕੋ ਸਨ੍ਤੋ ਕਂ ਪਚ੍ਚਾਚਿਕ੍ਖਸੀ’’ਤਿ ਅਵੋਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਾਚਕੋ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਾਚਿਤਕੋ ਵਾ ਯਾਚਕਂ ਪਚ੍ਚਾਚਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤ੍ਵਂ ਪਨ ਨੇਵ ਯਾਚਕੋ ‘‘ਅਹਂ ਭਨ੍ਤੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਮਮ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਅਨੁਪਗਤਤ੍ਤਾ. ਨ ਯਾਚਿਤਕੋ ‘‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ ਮਮਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਵਿਹਰਾਹੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਮਯਾ ਅਪਤ੍ਥਿਤਤ੍ਤਾ.

ਕੋ ਸਮਾਨੋਤਿ ਯਾਚਕਯਾਚਿਤਕੇਸੁ ਕੋ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤੋ. ਕਨ੍ਤਿ ਯਾਚਕਯਾਚਿਤਕੇਸੁ ਏਵ ਕਂ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਂ ਮਂ ਪਚ੍ਚਾਚਿਕ੍ਖਸਿ. ਤੁਚ੍ਛਪੁਰਿਸਾਤਿ ਝਾਨਮਗ੍ਗਾਦਿਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੇਸੁ ਕਸ੍ਸਚਿਪਿ ਅਭਾਵਾ ਰਿਤ੍ਤਪੁਰਿਸਾ. ਨਨੁ ਚਾਯਂ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋ ਲੋਕਿਯਜ੍ਝਾਨਾਨਿ, ਏਕਚ੍ਚਾਭਿਞ੍ਞਞ੍ਚ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸੀਤਿ? ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸਿ, ਤਤੋ ਪਨ ਭਗਵਤਿ ਆਘਾਤੁਪ੍ਪਾਦਨੇਨ ਸਹੇਵ ਪਰਿਹੀਨੋ ਅਹੋਸਿ. ਅਪਰਾਧੋ ਨਾਮ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਰਜ੍ਝਨਹੇਤੁਭੂਤੋ ਕਿਲੇਸੁਪ੍ਪਾਦੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਤ੍ਤਕੋ ਤੇ ਅਪਰਾਧੋ, ਤਤ੍ਤਕੋ ਦੋਸੋ’’ਤਿ. ਯਾਵਞ੍ਚਾਤਿ ਅਵਧਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦਭਾਵਦਸ੍ਸਨਂ ‘‘ਯਾਵਞ੍ਚ ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੩) ਵਿਯ. ਤੇਤਿ ਤਯਾ. ਇਦਨ੍ਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ਅਪਰਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਅਪਰਜ੍ਝਿਤਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ‘‘ਪਚ੍ਚਾਚਿਕ੍ਖਾਮਿਦਾਨਾਹਂ ਭਨ੍ਤੇ ਭਗਵਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਦਨ੍ਤੇਨ ਤੁਚ੍ਛਪੁਰਿਸ ਤਯਾ ਯਾਵਞ੍ਚਿਦਂ ਅਪਰਦ੍ਧਂ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਅਪਰਾਧਸ੍ਸ ਪਮਾਣਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ.

੪. ਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾਤਿ ਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗੇਨ ਵਿਨਾ ਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਅਨੁਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾ. ਸੋ ਹਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨਮਤ੍ਤੇਨ ਇਜ੍ਝਨਤੋ ਤੇਸਂ ਸਮ੍ਭਾਵਿਤਧਮ੍ਮੋ ਵਿਯ ਠਿਤੋ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਤੇਸੁ ਬਹੁਲਂ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਇਦ੍ਧਿਭੂਤਂ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ, ਨ ਆਦੇਸਨਾਨੁਸਾਸਨੀਪਾਟਿਹਾਰਿਯਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਕਤੇਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਤੇ. ਨਿਯ੍ਯਾਤੀਤਿ ਨਿਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ, ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਤੋ ਨਿਗ੍ਗਮਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਧਮ੍ਮੇ ਹਿ ਨਿਗ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਪੁਗ੍ਗਲੋ ‘‘ਨਿਗ੍ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਨਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਉਪਸਗ੍ਗਮਤ੍ਤਂ, ਯਾਤਿ ਇਚ੍ਚੇਵ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਪਧਾਨਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਭੁਮ੍ਮਵਸੇਨ ਪਟਿਨਿਦ੍ਦੇਸੋਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮੇ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯ ਨਿਯ੍ਯਨ੍ਤੇਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ…ਪੇ… ਸਂਵਤ੍ਤਮਾਨੇ’’ਤਿ.

੫. ਅਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਞਾਯਤੀਤਿ ਅਗ੍ਗਞ੍ਞਂ. ਲੋਕਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਲੋਕਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਪਨਂ. ਲੋਕਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਲੋਕੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਸਮਯੇ ‘‘ਇਦਂ ਨਾਮ ਲੋਕਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ਬੁਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਗ੍ਗਮਰਿਯਾਦਨ੍ਤਿ ਆਦਿਮਰਿਯਾਦਂ.

੬. ਏਤ੍ਤਕਂ ਵਿਪ੍ਪਲਪਿਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਨ ਦਾਨਾਹਂ ਭਨ੍ਤੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ, ‘‘ਨ ਹਿ ਪਨ ਮੇ ਭਨ੍ਤੇ ਭਗਵਾ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾ ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ, ‘‘ਨ ਹਿ ਪਨ ਮੇ ਭਨ੍ਤੇ ਭਗਵਾ ਅਗ੍ਗਞ੍ਞਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤੀ’’ਤਿ ਚ ਏਤ੍ਤਕਂ ਵਿਪ੍ਪਲਪਿਤ੍ਵਾ. ਇਦਂ ਕਿਰ ਸੋ ਭਗਵਾ ਸਤ੍ਥੁਕਿਚ੍ਚਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ, ਅਗ੍ਗਞ੍ਞਪਞ੍ਞਾਪਨਞ੍ਚ ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤੀਤਿ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ਕਥੇਸਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋ ਕਿਰਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਉਤ੍ਤਰਵਚਨਵਸੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਭਾਵਤੋ ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠੋ. ਤਤੋ ਏਵ ਨਿਰਵੋ ਨਿਸ੍ਸਦ੍ਦੋ.

ਆਦੀਨਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸ ਆਦੀਨਵਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਯਮੇਵ ਗਰਹਂ ਪਾਪੁਣਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ. ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾ ਪਨ ਆਦੀਨਵਾ ਅਨੇਕਵਿਧਾ, ਤੇ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋ ਨ ਸਦ੍ਦਹੇਯ੍ਯਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸੇਵ ਗਹਣਂ. ਅਨੇਕਕਾਰਣੇਨਾਤਿ ‘‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੫੭, ੨੫੫) ਅਨੇਕਵਿਧੇਨ ਵਣ੍ਣਕਾਰਣੇਨ. ਏਵਂ ਮੇ ਅਵਣ੍ਣੋ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਜ੍ਝਾਸਯੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਬਾਲਤਾਯ ਵਣ੍ਣਾਰਹਾਨਂ ਅਵਣ੍ਣਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ. ਏਵਂ ਭਗਵਾ ਮਕ੍ਖਿਭਾਵੇ ਆਦੀਨਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਸ੍ਸ ਕਥਨੇ ਕਾਰਣਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਇਤਿ ਖੋ ਤੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹਾਤਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਕੋਪਿ ਵਚਨੋਕਾਸੋ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ. ਅਪਕ੍ਕਮੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਯਥਾਠਿਤਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਅਪਸਕ੍ਕਿ. ਅਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਸਾਸਨਤੋ ਭਟ੍ਠੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚੁਤੋ’’ਤਿ. ਏਵਮੇਵਾਤਿ ਅਪਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਚ ਨ ਯਥਾ ਤਥਾ ਅਪਕ੍ਕਮਿ, ਯਥਾ ਪਨ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਅਪਾਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵ ਅਪਕ੍ਕਮਿ.

ਕੋਰਖਤ੍ਤਿਯਵਤ੍ਥੁਵਣ੍ਣਨਾ

੭. ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਦੇਹੀਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਵਾਕ੍ਯੇਹਿ ਆਰਦ੍ਧਂ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਵਸੇਨ ਤਦੁਭਯਤ੍ਥਨਿਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਉਪਰਿਦੇਸਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨਾਤਿ ਯਥਾਨੁਸਨ੍ਧਿਸਙ੍ਖਾਤਅਨੁਸਨ੍ਧਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ.

ਏਕਂ ਸਮਯਨ੍ਤਿ ਚ ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਉਪਯੋਗਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ’’ਤਿ ਚ. ਥੂਲੂ ਨਾਮ ਜਨਪਦੋਤਿ ਜਨਪਦੀਨਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਨਂ ਵਸੇਨ ਤਥਾਲਦ੍ਧਨਾਮੋ. ਕੁਕ੍ਕੁਰਵਤਂ ਸਮਾਦਾਨਵਸੇਨ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਕੁਕ੍ਕੁਰਵਤਿਕੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਕੁਕ੍ਕੁਰਵਤੋ’’ਤਿ. ਅਞ੍ਞਮ੍ਪੀਤਿ ‘‘ਚਤੁਕ੍ਕੋਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸੇਵ ਵਿਚਰਣਂ, ਤਥਾ ਕਤ੍ਵਾਵ ਖਾਦਨਂ, ਭੁਞ੍ਜਨਂ, ਵਾਮਪਾਦਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਕਂ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਸੁਨਖੇਹਿ ਕਾਤਬ੍ਬਕਿਰਿਯਂ. ਚਤੂਹਿ ਸਰੀਰਾਵਯਵੇਹਿ ਕੁਣ੍ਡਨਂ ਗਮਨਂ ਚਤੁਕ੍ਕੋਣ੍ਡੋ, ਸੋ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਚਤੁਕ੍ਕੋਣ੍ਡਿਕੋ. ਸੋ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਚਤੂਹਿ ਸਰੀਰਾਵਯਵੇਹਿ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਿਤਗਮਨੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚਤੁਸਙ੍ਘਟ੍ਟਿਤੋ’’ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਜਣ੍ਣੂਨੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਭਕ੍ਖਸਨ੍ਤਿ ਵਾ ਭਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਸਿਤਬ੍ਬਞ੍ਚ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਖਾਦਨੀਯਂ ਭੋਜਨੀਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਾਮਂ ਖਾਦਨਞ੍ਚ ਨਾਮ ਮੁਖੇਨ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਹਤ੍ਥੇਨ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਉਪਨਾਮਨਂ ਨਿਵਾਰੇਤੁਂ ਅਵਧਾਰਣਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਹਤ੍ਥੇਨ ਅਪਰਾਮਸਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ, ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਨ੍ਦਰਰੂਪੋਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰਭਾਵੋ. ਵਤਾਤਿ ਪਤ੍ਥਨਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ ‘‘ਅਹੋ ਵਤਾਹਂ ਲਾਭੀ ਅਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ‘‘ਸਮਣੇਨ ਨਾਮ ਏਵਰੂਪੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ ਅਹੋ ਵਤਾਹਂ ਏਦਿਸੋ ਭਵੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਥਨਾ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਵਂ ਕਿਰਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਗਰਹਤ੍ਥੇ ਅਪਿ-ਕਾਰੋ ‘‘ਅਪਿ ਸਿਞ੍ਚੇ ਪਲਣ੍ਡਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ਅਰਹਨ੍ਤੇ ਚ ਬੁਦ੍ਧੇ, ਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕੇ ‘‘ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਖੀਣਾਸਵਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਯਥਾਹ ਮਹਾਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾ ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੪੬). ਸਤ੍ਤਮਂ ਦਿਵਸਨ੍ਤਿ ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ. ਅਲਸਕੇਨਾਤਿ ਅਜੀਰਣੇਨ ਆਮਰੋਗੇਨ.

ਅਟ੍ਠਿਤਚਮਤ੍ਤਤਾਯ ਪੁਰਾਣਪਣ੍ਣਸਦਿਸੋ.ਬੀਰਣਤ੍ਥਮ੍ਬਕਨ੍ਤਿ ਬੀਰਣਗਚ੍ਛਾ.

ਮਤ੍ਤਾ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਮਤ੍ਤਂ, ਭੋਜਨਮਤ੍ਤਵਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਮਾਣਯੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਮਨ੍ਤਾ ਮਨ੍ਤਾਤਿ ਮਨ੍ਤਾਯ ਮਨ੍ਤਾਯ.

੮. ਏਕਦ੍ਵੀਹਿਕਾਯ ਗਣਨਾਯ. ਨਿਰਾਹਾਰੋਵ ਅਹੋਸਿ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨਂ ਅਞ੍ਞਥਾ ਕਾਤੁਕਾਮੋ, ਤਥਾਭੂਤੋਪਿ ਸਤ੍ਤਮੇ ਦਿਵਸੇ ਉਪਟ੍ਠਾਕੇਨ ਉਪਨੀਤਂ ਭਕ੍ਖਸਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਧੀ’’ਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਭੋਜਨਤਣ੍ਹਾਯ ਆਕਡ੍ਢਿਯਮਾਨਹਦਯੋ ਤਂ ਕੁਚ੍ਛਿਪੂਰਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਨਿਯਾਮੇਨੇਵ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਥਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਚੇਪਿ…ਪੇ… ਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯਾਤਿ ਯਦਿ ਏਸੋ ਅਚੇਲੋ ‘‘ਧੀ’’ਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਜ੍ਜਪਿ ਅਹਂ ਨ ਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਤਥਾਚਿਨ੍ਤਨੇ ਸਤਿਪਿ ਦੇਵਤਾਵਿਗ੍ਗਹੇਨ ਤਂ ਦਿਵਸਂ…ਪੇ… ਕਰੇਯ੍ਯ. ਕਸ੍ਮਾ? ਅਦ੍ਵੇਜ੍ਝਵਚਨਾ ਹਿ ਤਥਾਗਤਾ, ਨ ਤੇਸਂ ਵਚਨਂ ਵਿਤਥਂ ਹੋਤਿ.

ਗਤਗਤਟ੍ਠਾਨਂ ਅਙ੍ਗਣਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਤੇਹਿ ਤਂ ਕਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇਹਿ ਗਤਗਤਪ੍ਪਦੇਸੋ ਉਤ੍ਤਰਕਸਾਮਨ੍ਤਾ ਵਿਵਟਙ੍ਗਣਮੇਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਤੇਤਿ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ. ਸੁਸਾਨਂਯੇਵ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਬੀਰਣਤ੍ਥਮ੍ਬਕਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਪਿ ਅਨੇਕਵਾਰਂ ਤਂ ਅਨੁਸਂਯਾਯਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਪਿ ਤਂਯੇਵ ਸੁਸਾਨਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ.

੯. ਇਦਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਮਤਸਰੀਰਂ. ‘‘ਤਮੇਵ ਵਾ ਸਰੀਰਂ ਕਥਾਪੇਸੀਤਿ ਤਂ ਸਰੀਰਂ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਪੇਤੇਨ ਕਥਾਪੇਸੀ’’ਤਿ ਕੇਚਿ. ਕੋਰਖਤ੍ਤਿਯਂ ਵਾ ਅਸੁਰਯੋਨਿਤੋ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਕਥਾਪੇਤੁ ਅਞ੍ਞਂ ਵਾ ਪੇਤਂ, ਕੋ ਏਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸੋ. ‘‘ਅਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯੋ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਵਿਸਯੋ’’ਤਿ ਪਨ ਵਚਨਤੋ ਤਦੇਵ ਸਰੀਰਂ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੇਨ ਪਹਤਮਤ੍ਤਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵੇਨ ਉਟ੍ਠਾਯ ਤਮਤ੍ਥਂ ਞਾਪੇਸੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪੁਰਿਮੋਯੇਵ ਪਨ ਅਤ੍ਥੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨਤੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩.੧੦).

੧੦. ਵਿਪਾਕਨ੍ਤਿ ਫਲਂ, ਅਤ੍ਥਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਸਮਾਨੇਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਆਨੇਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਸਰੂਪਤੋ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਾਨਂ ਪਠਮਾਦਿਤਾ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਨੁਪੁਬ੍ਬਿਯਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਕੇਚਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘‘ਪਰਚਿਤ੍ਤਵਿਭਾਵਨਂ, ਆਯੁਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਿਭਾਵਨਂ, ਬ੍ਯਾਧਿਵਿਭਾਵਨਂ, ਗਤਿਵਿਭਾਵਨਂ, ਸਰੀਰਨਿਕ੍ਖੇਪਵਿਭਾਵਨਂ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਥਾਵਿਭਾਵਨਞ੍ਚਾਤਿ ਛ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਾਨੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਯਦਿ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਵਿਭਾਵਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਸਤਿ ‘‘ਸਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਤਸ੍ਸ ਭਾਵਿਅਵਣ੍ਣਵਿਭਾਵਨਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ. ਅਥ ਅਚੇਲਸ੍ਸ ਮਰਣਚਿਤ੍ਤਵਿਭਾਵਨਂ, ਤਂ ‘‘ਸਤ੍ਤਮਂ ਦਿਵਸਂ ਕਾਲਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਵਿਸੁਂ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

ਅਚੇਲਕਲ਼ਾਰਮਟ੍ਟਕਵਤ੍ਥੁਵਣ੍ਣਨਾ

੧੧. ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਦਨ੍ਤਮਟ੍ਟਕੋਤਿ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਦਨ੍ਤੋ ਮਟ੍ਟਕੋ. ਸੋ ਕਿਰ ਅਚੇਲਕਭਾਵਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਮਟ੍ਟਕਿਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਿ ਵਿਵਰਦਨ੍ਤੋ ਚ, ਤੇਨ ਨਂ ‘‘ਕੋਰਮਟ੍ਟਕੋ’’ਤਿ ਸਞ੍ਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਤਸ੍ਸ ਦੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਾਧੁਰੂਪੋ ਅਯਂ ਸਮਣੋ’’ਤਿ ਸਮ੍ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਅਗ੍ਗਂ ਸੇਟ੍ਠਂਯੇਵ ਦੇਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਲਾਭਗ੍ਗਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਅਗ੍ਗਲਾਭਂ ਪਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਬਹੂ ਅਚੇਲਕਾ ਤਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ, ਗਹਟ੍ਠਾ ਚ ਤਂ ਬਹੂ ਅਡ੍ਢਾ ਵਿਭਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਯਿਰੁਪਾਸਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਸਗ੍ਗਂ ਅਗ੍ਗਪਰਿਵਾਰਂ ਪਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਵਤਾਨਿਯੇਵ ਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤੋ ਪਦਾਨਿ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਵਤਕੋਟ੍ਠਾਸਾ ਵਾ.ਸਮਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਸਮਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਗਹਿਤਾਨਿ. ਪੁਰਤ੍ਥਿਮੇਨਾਤਿ ਏਨ-ਸਦ੍ਦਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨ ‘‘ਵੇਸਾਲਿ’’ਨ੍ਤਿ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ, ਅਵਿਦੂਰਤ੍ਥੇ ਚ ਏਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਨ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਵੇਸਾਲਿਤੋ ਅਵਿਦੂਰੇ’’ਤਿ.

੧੨. ਸਾਸਨੇ ਪਰਿਚਯਵਸੇਨ ਤਿਲਕ੍ਖਣਾਹਤਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿ.ਨ ਸਮ੍ਪਾਯਾਸੀਤਿ ਨਾਵਬੁਜ੍ਝਿ ਨ ਸਮ੍ਪਾਦੇਸਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਮ੍ਮਾ ਞਾਣਗਤਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਮ੍ਪਾਯਨਂ ਵਾ ਸਮ੍ਪਾਦਨਂ. ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਚ ਸਮ੍ਪਾਦਨਂ ਨਾਮ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਕਥਨਨ੍ਤਿ ਤਦਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਥ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕੋਪਵਸੇਨ ਤਸ੍ਸ ਅਕ੍ਖੀਨਿ ਕਮ੍ਪਨਭਾਵਂ ਆਪਜ੍ਜਿਂਸੂਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਮ੍ਪਨਕ੍ਖੀਨਿਪਿ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਕੋਪਨ੍ਤਿ ਕੋਧਂ, ਸੋ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਕੁਪ੍ਪਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਕੁਪ੍ਪਨਾਕਾਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਦੋਸਨ੍ਤਿ ਆਘਾਤਂ, ਸੋ ਪਨ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਦੁਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਦੁਸ੍ਸਨਾਕਾਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਤੁਟ੍ਠਾਕਾਰਨ੍ਤਿ ਤੁਟ੍ਠਿਯਾ ਪੀਤਿਯਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਂ. ਕਾਯਵਚੀਵਿਕਾਰੇਹਿ ਪਾਕਟਮਕਾਸਿ. ਮਾ ਵਤ ਨੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਾਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ, ਨੋਤਿ ਮਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਹੋ ਵਤ ਮੇ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਮਂ ਵਤ ਨੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਨੋਤਿ ਸਂਸਯੇਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਹੋਸਿ ਵਤ ਨੁ ਮਮਾ’’ਤਿ.

੧੪. ਪਰਿਪੁਬ੍ਬੋ ਦਹਿਤ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਤ੍ਥਨਿਵਾਸਨਂ ਵਦਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਰਿਦਹਿਤੋ ਨਿਵਤ੍ਥਵਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਯਸਨਿਮਿਤ੍ਤਕਤਾਯ ਲਾਭਸ੍ਸ ਯਸਪਰਿਹਾਨਿਯਾਵ ਲਾਭਪਰਿਹਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤੀਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਯਸਾ ਨਿਹੀਨੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਅਚੇਲਪਾਥਿਕਪੁਤ੍ਤਵਤ੍ਥੁਵਣ੍ਣਨਾ

੧੫. ‘‘ਅਹਂ ਸਬ੍ਬਂ ਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਵਦਤਿ ਪਟਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਞਾਣਵਾਦੋ, ਤੇਨ ਮਯਾ ਞਾਣਵਾਦੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ.ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਗਚ੍ਛਤੋਤਿ ਉਪਡ੍ਢਭਾਗੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਪਦੇਸਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਕਾਤੁਂ ਗਚ੍ਛਤੋ. ਕਿਂ ਪਨਾਯਂ ਅਚੇਲੋ ਪਾਥਿਕਪੁਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਮਾਣਂ ਨ ਜਾਨਾਤੀਤਿ? ਨੋ ਨ ਜਾਨਾਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ, ਕਸ੍ਮਾ ਸੁਕ੍ਖਗਜ੍ਜਿਤਂ ਗਜ੍ਜੀਤਿ? ‘‘ਏਵਾਹਂ ਲੋਕੇ ਪਾਸਂਸੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਕੋਹਞ੍ਞੇ ਕਤ੍ਵਾ ਸੁਕ੍ਖਗਜ੍ਜਿਤਂ ਗਜ੍ਜਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਗਰਵਾਸਿਨੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਯੁਗਗ੍ਗਾਹਂ ਆਰਭਿਤ੍ਵਾ.

੧੬. ਹੀਨਜ੍ਝਾਸਯਤ੍ਤਾ…ਪੇ… ਉਦਪਾਦਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਹੀਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਾ ਸਤ੍ਤਾ ਹੀਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕੇ ਏਵ ਸਤ੍ਤੇ ਸੇਵਨ੍ਤਿ ਭਜਨ੍ਤਿ ਪਯਿਰੁਪਾਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੯੮).

ਯਸ੍ਮਾ ਤਥਾਵੁਤ੍ਤਾ ਵਾਚਾ ਤਥਾਰੂਪਚਿਤ੍ਤਹੇਤੁਕਾ, ਤਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਤਥਾਰੂਪਦਿਟ੍ਠਿਚਿਤ੍ਤਹੇਤੁਕਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਤਂ ਵਾਚਂ ਅਪ੍ਪਹਾਯਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਤਸ੍ਸਾ ਅਪ੍ਪਹਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਹਾਯਾ’’ਤਿ ਆਹ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਯਥਾ ਅਪ੍ਪਹਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਅਪ੍ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਅਵੋਚ. ਯਸ੍ਮਾ ਵਾ ਤਥਾਰੂਪਾ ਵਾਚਾ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਾ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਤਤੋ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਤਰਂ ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਭਾਵਤੋ, ਦਿਟ੍ਠਿ ਪਨ ਤਤੋ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਤਮਾ ਤਦੁਭਯਸ੍ਸ ਮੂਲਭਾਵਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਤਾਯ ਇਮਂ ਵਿਭਾਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਅਯਂ ਅਨੁਕ੍ਕਮੋ ਠਪਿਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਸਂ ਪਨ ਯਥਾ ਪਹਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਹ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਨਾਹਂ ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੋਤਿ ਸਾਠੇਯ੍ਯੇਨ ਵਿਨਾ ਉਜੁਕਮੇਵ ‘‘ਅਹਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਨ ਹੋਮੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੋ. ਚਿਤ੍ਤਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਹਾਨੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਵਿਪਤੇਯ੍ਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਠਮੇ ਵਿਕਪ੍ਪੇ ਉਪਸਗ੍ਗਮਤ੍ਤਂ, ਦੁਤਿਯੇ ਪਨ ਵਿਸਰਣਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਤ੍ਤਧਾ ਵਾ ਪਨ ਫਲੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ.

੧੭. ਏਕਂਸੇਨਾਤਿ ਏਕਨ੍ਤੇਨ, ਏਕਨ੍ਤਿਕਂ ਪਨ ਵਚਨਪਰਿਯਾਯਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨਾ’’ਤਿ. ਓਧਾਰਿਤਾਤਿ ਅਵਧਾਰਿਤਾ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਭਾਸਿਤਾ. ਵਿਗਤਰੂਪੇਨਾਤਿ ਅਪਗਤਸਭਾਵੇਨ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਿਗਚ੍ਛਿਤਸਭਾਵੇਨਾ’’ਤਿ, ਇਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵੇਨ ਅਪਨੀਤਸਕਭਾਵੇਨ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ’’ਤਿਆਦਿ.

੧੮. ਦ੍ਵਯਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਦ੍ਵਯਗਾਮਿਨੀ. ਕੀਦਿਸਂ ਦ੍ਵਯਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਰੂਪੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਸੋ ਗਣ੍ਡਸ੍ਸੁਪਰਿਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਦੋਸਂ.

੧੯. ਅਜਿਤਸ੍ਸ ਲਿਚ੍ਛਵਿਸੇਨਾਪਤਿਸ੍ਸ ਮਹਾਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਚੇਲਸ੍ਸ ਪਾਥਿਕਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਰੋਦਨਂ. ਅਭਾਵਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਕਰਣਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ. ਭਗਵਾ ਪਨ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਪਰਿਸਾਯਂ ਪਸਾਦਜਨਨਤ੍ਥਂ ਤਦਨੁਰੂਪਂ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਮਕਾਸਿਯੇਵ. ਯਥਾਹ ‘‘ਤੇਜੋਧਾਤੁਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੨੦. ਨਿਚਯਨਂ ਧਨਧਞ੍ਞਾਨਂ ਸਞ੍ਚਯਨਂ ਨਿਚਯੋ, ਤਤ੍ਥ ਨਿਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਨੇਚਯਿਕਾ, ਗਹਪਤਿ ਏਵ ਨੇਚਯਿਕਾ ਗਹਪਤਿਨੇਚਯਿਕਾ. ਏਤ੍ਤਕਾਨਿ ਜਙ੍ਘਸਹਸ੍ਸਾਨੀਤਿ ਪਰਿਮਾਣਾਭਾਵਤੋ ਸਹਸ੍ਸੇਹਿਪਿ ਅਪਰਿਮਾਣਗਣਨਾ. ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਯ ਏਵਂ ਮਹਤਿਯਾ ਪਰਿਸਾਯ ਬਨ੍ਧਨਮੋਕ੍ਖਂ ਕਾਤੁਂ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਏਤੇਨੇਵ ਕਾਰਣੇਨ.

੨੧. ਚਿਤ੍ਤੁਤ੍ਰਾਸਭਯਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਤ੍ਰਾਸਨਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਭਯਂ, ਨ ਞਾਣਭਯਂ, ਨਾਪਿ ‘‘ਭਾਯਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਭਯਂ. ਛਮ੍ਭਿਤਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤੇਨੇਵ ਚਿਤ੍ਤੁਤ੍ਰਾਸਭਯੇਨ ਸਕਲਸਰੀਰਸ੍ਸ ਛਮ੍ਭਿਤਭਾਵੋ. ਲੋਮਹਂਸੋਤਿ ਤੇਨੇਵ ਭਯੇਨ, ਤੇਨ ਚ ਛਮ੍ਭਿਤਤ੍ਤੇਨ ਸਕਲਸਰੀਰੇ ਲੋਮਾਨਂ ਹਟ੍ਠਭਾਵੋ, ਸੋ ਪਨ ਤੇਸਂ ਭਿਤ੍ਤਿਯਂ ਨਾਗਦਨ੍ਤਾਨਂ ਵਿਯ ਉਦ੍ਧਂਮੁਖਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਲੋਮਾਨਂ ਉਦ੍ਧਗ੍ਗਭਾਵੋ’’ਤਿ. ਅਨ੍ਤਨ੍ਤੇਨ ਆਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਸੀਦਨਤ੍ਥਂ ਨਿਗੂਲ਼੍ਹਟ੍ਠਾਨਂ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਰਾਮਂ ਪਰਿਯਨ੍ਤੇਨ ਅਨੁਸਂਯਾਯਿਤ੍ਵਾ, ਕਸ੍ਸਚਿਦੇਵ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤਸਦਿਸਸ੍ਸ ਵਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਪਟਿਞ੍ਞਂ ਅਪ੍ਪਹਾਯ ਸਤ੍ਥੁ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭਾਵੇ ਸਤ੍ਤਧਾ ਤਸ੍ਸ ਮੁਦ੍ਧਾਫਲਨਂ ਧਮ੍ਮਤਾ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਾ ਨਸ੍ਸਤੁ ਬਾਲੋ’’ਤਿਆਦਿ.

੨੨. ਸਂਸਪ੍ਪਤੀਤਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਪਾਸਾਣਫਲਕੇ ਬਾਲਦਾਰਕੋ ਵਿਯ ਉਟ੍ਠਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਅਵਸੀਦਨਵਸੇਨ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਸਂਸਪ੍ਪਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਓਸੀਦਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥੇਵ ਸਞ੍ਚਰਤੀਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਪਾਸਾਣੇ ਆਨਿਸਦੁਪਟ੍ਠਿਨੋ ਸਞ੍ਚਲਨਂ ਨਿਸਜ੍ਜਵਸੇਨੇਵ ਸਞ੍ਚਰਤਿ, ਨ ਉਟ੍ਠਾਯ ਪਦਸਾ.

੨੩. ਵਿਨਟ੍ਠਰੂਪੋਤਿ ਸਮ੍ਭਾਵਨਾਯ ਵਿਨਾਸੇਨ, ਲਾਭਸ੍ਸ ਵਿਨਾਸੇਨ ਚ ਵਿਨਟ੍ਠਸਭਾਵੋ.

ਪਠਮਭਾਣਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨੫. ਗੋਯੁਤ੍ਤੇਹੀਤਿ ਬਲਵਨ੍ਤਬਲੀਬਦ੍ਦਯੋਜਿਤੇਹਿ.

੨੬. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਜਾਲਿਯਸ੍ਸ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਮਣ੍ਡਿਸੇਨ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਿ, ਤਤੋ ਪੁਰੇਤਰਂ ਭਗਵਤੋ ਗੁਣਾਨਂ ਅਜਾਨਨਕਾਲੇ ਅਯਂ ਪਵਤ੍ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਤਿਟ੍ਠਤੁ ਤਾਵ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ…ਪੇ… ਪਰਾਜਯੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.

੨੭. ਤਿਣਸੀਹੋਤਿ ਤਿਣਸਦਿਸਹਰਿਤਵਣ੍ਣੋ ਸੀਹੋ. ਕਾਲ਼ਸੀਹੋਤਿ ਕਾਲ਼ਵਣ੍ਣੋ ਸੀਹੋ. ਪਣ੍ਡੁਸੀਹੋਤਿ ਪਣ੍ਡੁਵਣ੍ਣੋ ਸੀਹੋ. ਕੇਸਰਸੀਹੋਤਿ ਕੇਸਰਵਨ੍ਤੋ ਸੇਤਵਣ੍ਣੋ, ਲੋਹਿਤਵਣ੍ਣੋ ਵਾ ਸੀਹੋ. ਮਿਗਰਞ੍ਞੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਿਗ-ਸਦ੍ਦੋ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਪਸਦਕੁਰੁਙ੍ਗਾਦੀਸੁ ਕੇਸੁਚਿਦੇਵ ਚਤੁਪ੍ਪਦੇਸੁ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋ, ਇਧ ਪਨ ਸਬ੍ਬਸਾਧਾਰਣਵਸੇਨਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਮਿਗਰਞ੍ਞੋਤਿ ਸਬ੍ਬਚਤੁਪ੍ਪਦਾਨਂ ਰਞ੍ਞੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸੇਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਆਸਯੋ, ਨਿਵਾਸਨਟ੍ਠਾਨਂ. ਸੀਹਨਾਦਨ੍ਤਿ ਪਰਿਸ੍ਸਯਾਨਂ ਸਹਨਤੋ, ਪਟਿਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਹਨਨਤੋ ‘‘ਸੀਹੋ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਸ੍ਸ ਮਿਗਾਧਿਪਸ੍ਸ ਘੋਸਂ, ਸੋ ਪਨ ਤੇਨ ਯਸ੍ਮਾ ਕੁਤੋਚਿਪਿ ਅਭੀਤਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤੀਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਭੀਤਨਾਦ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਤਾਸੁ ਤਾਸੁ ਦਿਸਾਸੁ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਚਰਿਤਬ੍ਬਤਾਯ ਭਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਤਾਯ ਗੋਚਰੋ ਘਾਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਗੋਚਰਾਯਾਤਿ ਆਹਾਰਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ. ਵਰਂ ਵਰਨ੍ਤਿ ਮਿਗਸਙ੍ਘੇ ਮਿਗਸਮੂਹੇ ਮੁਦੁਮਂਸਤਾਯ ਵਰਂ ਵਰਂ ਮਹਿਂਸਵਨਵਰਾਹਾਦਿਂ ਵਧਿਤ੍ਵਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਥੂਲਂ ਥੂਲ’’ਨ੍ਤਿ. ਵਰਵਰਭਾਵੇਨ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਵਰਭਾਵੋ ਇਚ੍ਛਿਤੋ. ਸੂਰਭਾਵਂ ਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਸੂਰਭਾਵਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ, ਤੇਨ. ਸੂਰਭਾਵੇਨਾਪਿ ਹਿ ‘‘ਕਿਂ ਇਮੇ ਪਾਣਕੇ ਦੁਬ੍ਬਲੇ ਹਨ੍ਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਅਪ੍ਪਥਾਮੇਸੁ ਪਾਣੇਸੁ ਕਾਰੁਞ੍ਞਂ ਉਪਤਿਟ੍ਠਤਿ.

੨੮. ਵਿਘਾਸੋਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਭਕ੍ਖਿਤਸੇਸਤਾਯ ਵਿਰੂਪੋ ਘਾਸੋ ਵਿਘਾਸੋ, ਉਚ੍ਛਿਟ੍ਠਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਭਕ੍ਖਿਤਾਤਿਰਿਤ੍ਤਮਂਸ’’ਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਘਾਸੇ, ਵਿਘਾਸਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਸ੍ਮਿਮਾਨਦੋਸੇਨਾਤਿ ਅਸ੍ਮਿਮਾਨਦੋਸਹੇਤੁ, ਅਹਂਕਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋ ਪਨਸ੍ਸ ਅਸ੍ਮਿਮਾਨੋ ਯਥਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਰਾਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘ਸੇਗਾਲਕਂਯੇਵਾ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋਵ ਅਤ੍ਥੋ. ਭੇਰਣ੍ਡਕਂਯੇਵਾਤਿ ਭੇਰਣ੍ਡਸਕੁਣਰਵਸਦਿਸਂਯੇਵ, ਭੇਰਣ੍ਡੋ ਨਾਮ ਏਕੋ ਪਕ੍ਖੀ ਦ੍ਵਿਮੁਖੋ, ਤਸ੍ਸ ਕਿਰ ਸਦ੍ਦੋ ਅਤਿਵਿਯ ਵਿਰੂਪੋ ਅਮਨਾਪੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਪ੍ਪਿਯਅਮਨਾਪਸਦ੍ਦਮੇਵਾ’’ਤਿ. ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਸੁਟ੍ਠੁ ਗਤਾਤਿ ਸੁਗਤਾ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ. ਤੇ ਅਪਦਾਯਨ੍ਤਿ ਸੋਧੇਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਂ ਏਤੇਹੀਤਿ ਸੁਗਤਾਪਦਾਨਾਨਿ, ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਤਾਹਿ ਤੇ ‘‘ਸੁਗਤਾ’’ਤਿ ਲਕ੍ਖੀਯਨ੍ਤਿ, ਤਾ ਚ ਤੇਸਂ ਓਵਾਦਭੂਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸੁਗਤਲਕ੍ਖਣੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਦਿ ਤਾ ਸੁਗਤਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣਭੂਤਾ, ਸਾਸਨਭੂਤਾ ਚ, ਕਥਂ ਪਨੇਸ ਪਾਥਿਕਪੁਤ੍ਤੋ ਤਤ੍ਥ ਤਾਸੁ ਸਿਕ੍ਖਾਸੁ ਜੀਵਤਿ, ਕੋ ਤਸ੍ਸ ਤਾਹਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਤਸ੍ਸ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਦੇਮਾਤਿ ਦੇਨ੍ਤੀਤਿ ਬੁਦ੍ਧਸਞ੍ਞਾਯ ਦੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨ ਏਸ…ਪੇ… ਜੀਵਤਿ ਨਾਮ ਨ ਸੁਗਤਨ੍ਵਯਅਜ੍ਝੁਪਗਮਨਤੋ. ‘‘ਤਥਾਗਤੇ’’ਤਿਆਦਿ ਏਕਤ੍ਤੇ ਪੁਥੁਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਥਾਗਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਬਹੁਵਚਨਂ ਏਵ ਗਰੁਸ੍ਮਿਂ ਏਕਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਬਹੁਵਚਨਪ੍ਪਯੋਗਤੋ ਏਕਵਚਨਂ ਵਿਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਚਨਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ.

੨੯. ਸਮੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ, ਤਂ ਪਨ ਅਪੇਕ੍ਖਨਂ ਤਥਾ ਮਞ੍ਞਨਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਞ੍ਞਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਮੇਕ੍ਖਨਮ੍ਪਿ ਮਞ੍ਞਨਂ ਏਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਮਞ੍ਞੀਤਿ ਪੁਨ ਅਮਞ੍ਞਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ, ਤੇਨ ਅਪਰਾਪਰਂ ਤਸ੍ਸ ਮਞ੍ਞਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਭੇਰਣ੍ਡਕਰਵਂ ਕੋਸਤਿ ਵਿਕ੍ਕੋਸਤੀਤਿ ਕੋਤ੍ਥੁ.

੩੦. ਤੇ ਤੇ ਪਾਣੇ ਬ੍ਯਾਪਾਦੇਨ੍ਤੋ ਘਸਤੀਤਿ ਬ੍ਯਗ੍ਘੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਿਬ੍ਬਚਨੇਨ ‘‘ਬ੍ਯਗ੍ਘੋ’’ਤਿ ਮਿਗਰਾਜਸ੍ਸਪਿ ਸਿਯਾ ਨਾਮਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਬ੍ਯਗ੍ਘੋਤਿ ਮਞ੍ਞਤੀਤਿ ਸੀਹੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਮਞ੍ਞਤੀ’’ਤਿ. ਯਦਿਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਿਬ੍ਬਚਨਵਸੇਨ ਸੀਹੋਪਿ ‘‘ਬ੍ਯਗ੍ਘੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਰਹਤਿ, ਬ੍ਯਗ੍ਘ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਨ ਮਿਗਰਾਜੇ ਏਵ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੀਹੇਨ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

੩੧. ਸੀਹੇਨ ਵਿਚਰਿਤਵਨੇ ਸਂਵਡ੍ਢਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਹਾਵਨੇ ਸੁਞ੍ਞਵਨੇ ਵਿਵਡ੍ਢੋ’’ਤਿ.

੩੪. ਕਿਲੇਸਬਨ੍ਧਨਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਬਨ੍ਧਨਤੋ. ਤਣ੍ਹਾਬਨ੍ਧਨਞ੍ਹਿ ਥਿਰਂ ਦਲ਼੍ਹਬਨ੍ਧਨਂ ਦੁਮ੍ਮੋਚਨੀਯਂ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਸਾਰਤ੍ਤਰਤ੍ਤਾ ਮਣਿਕੁਣ੍ਡਲੇਸੁ,

ਪੁਤ੍ਤੇਸੁ ਦਾਰੇਸੁ ਚ ਯਾ ਅਪੇਕ੍ਖਾ;

ਏਤਂ ਦਲ਼੍ਹਂ ਬਨ੍ਧਨਮਾਹੁ ਧੀਰਾ,

ਓਹਾਰਿਨਂ ਸਿਥਿਲਂ ਦੁਪ੍ਪਮੁਞ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੩੪੬; ਜਾ. ੧.੨.੧੦੨);

ਕਿਲੇਸਬਨ੍ਧਨਾਤਿ ਵਾ ਦਸਵਿਧਸਂਯੋਜਨਤੋ. ਮਹਾਵਿਦੁਗ੍ਗਂ ਨਾਮ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਓਘਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਜਲਵਿਦੁਗ੍ਗਂ ਵਿਯ ਅਨੁਪਚਿਤਕੁਸਲਸਮ੍ਭਾਰੇਹਿ ਦੁਗ੍ਗਮਟ੍ਠੇਨ.

ਅਗ੍ਗਞ੍ਞਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੩੬. ਇਮਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸ. ਇਦਂ ਨਾਮ ਲੋਕਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਅਗ੍ਗਞ੍ਞਂ, ਸੋ ਪਨ ਲੋਕਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕ੍ਕਮੋ ਪਵਤ੍ਤਿ ਪਵੇਣੀ ਚਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਲੋਕੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਚਰਿਯਵਂਸ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਂ ਨਾਮ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਜਾਨਿਤਬ੍ਬੇਸੁ, ਤਂ ਪਨ ਕੋਟਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਾਵ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾ ਪਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਮਮ ਪਜਾਨਨਾ’’ਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦੇਨ੍ਤੋ ਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ, ‘‘ਅਹਂ ਪਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ ਅਭਿਨਿਵਿਸਨ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ, ‘‘ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਜਾਨਾਮਿ ਸਮ੍ਮਾ ਪਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਮਾਨਵਸੇਨ ਨ ਪਰਾਮਸਾਮੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ‘‘ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਞ੍ਞੇਵਾ’’ਤਿ ਪਦਂ ‘‘ਨਿਬ੍ਬੁਤਿ ਵਿਦਿਤਾ’’ਤਿ ਪਦਦ੍ਵਯੇਨਾਪਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂਯੇਵ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਾ ਨਿਬ੍ਬੁਤਿ ਚ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂਯੇਵ ਵਿਦਿਤਾ’’ਤਿ, ਸਯਮ੍ਭੁਞਾਣੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਾ ਨਿਬ੍ਬੁਤਿ ਸਯਮੇਵ ਵਿਦਿਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਪਚ੍ਚਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਂ ਵਿਵਿਧਵਿਭਤ੍ਤਿਕਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਆਵੁਤ੍ਤਿਨਯੇਨ ਆਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਤ੍ਤਨਾਯੇਵ ਅਤ੍ਤਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਵਿਦਿਤਨਿਬ੍ਬਾਨਾਤਿ ਅਪ੍ਪਟਿਲਦ੍ਧਨਿਬ੍ਬਾਨਾ ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਪਜਾਨਨਮ੍ਪਿ ਹਿ ਤਦਧਿਗਮਵਸੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਤਿ ਇਟ੍ਠਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਯੋ, ਸੁਖਂ. ਤਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਅਨਯੋ, ਦੁਕ੍ਖਂ. ਤਦੇਵ ਹਿਤਸੁਖਸ੍ਸ ਬ੍ਯਸਨਤੋ ਬ੍ਯਸਨਂ.

੩੭. ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋਤਿ ਭਗਵਾਪਿ ‘‘ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯੋ ਤਤ੍ਥ ਸਾਰਸਞ੍ਞੀ’’ਤਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ. ਆਧਿਪਚ੍ਚਭਾਵੇਨਾਤਿ ਆਧਿਪਚ੍ਚਸਭਾਵੇਨ. ਯਸ੍ਸ ਆਚਰਿਯਵਾਦਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਪੁਰਿਸੋ ‘‘ਆਚਰਿਯੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਸੋ ਆਚਰਿਯਵਾਦੋ ਆਚਰਿਯਭਾਵੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਚਰਿਯਭਾਵਂ ਆਚਰਿਯਵਾਦ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਆਚਰਿਯਵਾਦੇ. ਇਤਿ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨ. ਸੋਤਿ ਆਚਰਿਯਵਾਦੋ. ‘‘ਅਗ੍ਗਞ੍ਞਂ’’ ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਤ੍ਤੋ ਅਗ੍ਗਞ੍ਞਵਿਸਯਤ੍ਤਾ. ਕੇਨ ਵਿਹਿਤਨ੍ਤਿ ਕੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਵਿਹਿਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕੇਨ ਵਿਹਿਤਂ ਕਿਨ੍ਤਿ ਵਿਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾਲੇਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾਲਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੨੮). ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਿਂ ਇਧ ਅਤਿਦਿਸਤਿ, ਪਾਲ਼ਿ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਚੇਵ ਇਧ ਚ ਏਕਸਦਿਸਾ ਵਾਤਿ.

੪੧. ਖਿਡ੍ਡਾ ਪਦੋਸਿਕਾ ਮੂਲਭੂਤਾ ਏਤ੍ਥ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਖਿਡ੍ਡਾਪਦੋਸਿਕਂ, ਆਚਰਿਯਕਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਖਿਡ੍ਡਾਪਦੋਸਿਕਮੂਲਕ’’ਨ੍ਤਿ. ਮਨੋਪਦੋਸਿਕਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

੪੭. ਯੇਨ ਵਚਨੇਨ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਾ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਵਸੇਨੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ. ਤੁਚ੍ਛਾ, ਮੁਸਾਤਿ ਚ ਕਰਣਤ੍ਥੇ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤੁਚ੍ਛੇਨ, ਮੁਸਾਵਾਦੇਨਾ’’ਤਿ. ਵਚਨਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋਸਾਰਂ ਨਾਮ ਅਵਿਪਰੀਤੋ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਤਦਭਾਵੇਨਾਹ ‘‘ਅਨ੍ਤੋਸਾਰਵਿਰਹਿਤੇਨਾ’’ਤਿ. ਅਭਿਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤੀਤਿ ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਘਟ੍ਟੇਨ੍ਤਾ ਕਥੇਨ੍ਤਿ, ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਪਰੀਤਸਞ੍ਞੋਤਿ ਅਯਾਥਾਵਸਞ੍ਞੋ. ਸੁਭਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ‘‘ਸੁਭ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਵਿਮੋਕ੍ਖਂ. ਵਣ੍ਣਕਸਿਣਨ੍ਤਿ ਸੁਨੀਲਕਸੁਪੀਤਕਾਦਿਵਣ੍ਣਕਸਿਣਂ. ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯਂ ਸੁਭਂ, ਅਸੁਭਞ੍ਚ ਵਣ੍ਣਕਸਿਣਂ, ਤਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਂ. ਨ ਅਸੁਭਨ੍ਤਿ ਅਸੁਭਮ੍ਪਿ ‘‘ਅਸੁਭ’’ਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਨ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ, ਅਥ ਖੋ ‘‘ਸੁਭਂ’’ ਤ੍ਵੇਵ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਪਰੀਤਾ ਅਯਾਥਾਵਗਾਹਿਤਾਯ, ਅਯਾਥਾਵਵਾਦਿਤਾਯ ਚ.

੪੮. ਯਸ੍ਮਾ ਸੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਅਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਮਿਚ੍ਛਾਗਾਹਿਤਾਯ ਸਮ੍ਮਾ ਅਪ੍ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤੁਕਾਮੋ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨਂ ਵਿਯ ਮਂ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੋ ਚ ਸਞ੍ਜਾਨਨ੍ਤੂਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਤਥਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਯਾ ਏਤਸ੍ਸ…ਪੇ… ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ. ਮਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਮਮ੍ਮਪ੍ਪਦੇਸਂ ਪੀਲ਼ਾਜਨਨਟ੍ਠਾਨਂ. ਸੁਟ੍ਠੂਤਿ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ. ਯਥਾ ਨ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਅਨੁਰਕ੍ਖ.

ਵਾਸਨਾਯਾਤਿ ਕਿਲੇਸਕ੍ਖਯਾਵਹਾਯ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾਸਨਾਯ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵਾਤਿ.

ਪਾਥਿਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ.