ਨਮੋ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ
ਦੀਘਨਿਕਾਯੇ
ਪਾਥਿਕਵਗ੍ਗਟੀਕਾ
੧. ਪਾਥਿਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤਵਤ੍ਥੁਵਣ੍ਣਨਾ
੧. ਅਪੁਬ੍ਬਪਦਵਣ੍ਣਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਸੇਨ ਹੇਟ੍ਠਾ ਅਗ੍ਗਹਿਤਤਾਯ ਅਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਿਨਵਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਨਾ ਅਤ੍ਥਵਿਭਾਵਨਾ. ‘‘ਹਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਾਗਤਮਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭਕਥਾ) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਲ੍ਲੇਸੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਛਾਯੂਦਕਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਵਨਸਣ੍ਡੇ ਵਿਹਰਤੀਤਿ ਅਨੁਪਿਯਸਾਮਨ੍ਤਾ ਕਤਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਯਦਿ ਨ ਤਾਵ ਪਵਿਟ੍ਠੋ, ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਾਵਿਸੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਵਿਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿ, ਤੇਨ ਅਵਸ੍ਸਂ ਭਾਵਿਨਿ ਭੂਤੇ ਵਿਯ ਉਪਚਾਰਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਉਪਮਾਯ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਥਾ ਕਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਤਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ‘‘ਅਤਿਪ੍ਪਗੋ ਖੋ’’ਤਿਆਦਿਕਂ ਚਿਨ੍ਤਨਂ ਅਹੋਸਿ. ਅਤਿਵਿਯ ਪਗੋ ਖੋਤਿ ਅਤਿਵਿਯ ਪਾਤੋਵ. ਛਨ੍ਨਕੋਪੀਨਤਾਯ, ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਪਬ੍ਬਜ੍ਜੁਪਗਮੇਨ ਚ ਛਨ੍ਨਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਂ, ਨ ਨਗ੍ਗਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਂ.
੨. ਯਸ੍ਮਾ ਭਗਵਤੋ ਉਚ੍ਚਾਕੁਲਪ੍ਪਸੁਤਤਂ, ਮਹਾਭਿਨਿਕ੍ਖਮਨਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਤਂ, ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਦੁਕ੍ਕਰਚਰਣਂ, ਵਿਵੇਕਵਾਸਂ, ਲੋਕਸਮ੍ਭਾਵਿਤਤਂ, ਓਵਾਦਾਨੁਸਾਸਨੀਹਿ ਲੋਕਸ੍ਸ ਬਹੁਪਕਾਰਤਂ, ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਮਦ੍ਦਨਂ, ਮਹਿਦ੍ਧਿਕਤਂ, ਮਹਾਨੁਭਾਵਤਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਕਂ ਤਂਤਂਅਤ੍ਤਪਚ੍ਚਕ੍ਖਗੁਣਵਿਸੇਸਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਪਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਆਦਰਗਾਰਵਬਹੁਮਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿਯੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਾਨਥਦ੍ਧਤਂ ਅਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਲੋਕਸਮੁਦਾਚਾਰਵਸੇਨਾਤਿ ਲੋਕੋਪਚਾਰਵਸੇਨ. ਚਿਰਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਚਿਰਕਾਲੇਨ. ਆਦੀਨਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਉਪਚਾਰਵਸੇਨ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਭਗ੍ਗਵਗੋਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਸ੍ਸ. ਗਿਹਿਸਹਾਯੋਤਿ ਗਿਹਿਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਹਾਯੋ. ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤੋਤਿ ਯੇਨਾਕਾਰੇਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਾ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੩. ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸਾਤਿ ਸਤ੍ਥੁਕਾਰਭਾਵੇਨ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸਾਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋਤਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਭਗਵਾ ਮੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਯਦਾ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤਸ੍ਸ ‘‘ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਵਾਚਾ ਭਿਨ੍ਨਾ, ਤਦਾ ਏਵਸ੍ਸ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕੋਚਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਨਤ੍ਥਿ ਅਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਯਭਾਵਤੋ ਸਾਸਨਤੋ ਪਰਿਬਾਹਿਰਤ੍ਤਾ. ਅਯਂ ਤਾਵੇਤ੍ਥ ਸਾਸਨਯੁਤ੍ਤਿ, ਸਾ ਪਨਾਯਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਾਸਨਯੁਤ੍ਤਿਕੋਵਿਦੇ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਨ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਵਿਸਯੋਤਿ ਭਗਵਾ ਸਬ੍ਬਸਾਧਾਰਣਵਸੇਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਿ ਨੂ’’ਤਿ ਆਦਿਂ ਵਤ੍ਵਾ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤਂ ‘‘ਕੋ ਸਨ੍ਤੋ ਕਂ ਪਚ੍ਚਾਚਿਕ੍ਖਸੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਯਸ੍ਮਾ ਮੁਖਾਗਤੋਯਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਨ ਪੂਜਾਗਤਾਦਿਕੋ, ਯੋ ਚ ਯਾਚਕਯਾਚਿਤਬ੍ਬਤਾਵਸੇਨ ਹੋਤਿ, ਤਦੁਭਯਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਭਗਵਾ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤਂ ‘‘ਕੋ ਸਨ੍ਤੋ ਕਂ ਪਚ੍ਚਾਚਿਕ੍ਖਸੀ’’ਤਿ ਅਵੋਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਾਚਕੋ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਾਚਿਤਕੋ ਵਾ ਯਾਚਕਂ ਪਚ੍ਚਾਚਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤ੍ਵਂ ਪਨ ਨੇਵ ਯਾਚਕੋ ‘‘ਅਹਂ ਭਨ੍ਤੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਮਮ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਅਨੁਪਗਤਤ੍ਤਾ. ਨ ਯਾਚਿਤਕੋ ‘‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ ਮਮਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਵਿਹਰਾਹੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਮਯਾ ਅਪਤ੍ਥਿਤਤ੍ਤਾ.
ਕੋ ਸਮਾਨੋਤਿ ਯਾਚਕਯਾਚਿਤਕੇਸੁ ਕੋ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤੋ. ਕਨ੍ਤਿ ਯਾਚਕਯਾਚਿਤਕੇਸੁ ਏਵ ਕਂ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਂ ਮਂ ਪਚ੍ਚਾਚਿਕ੍ਖਸਿ. ਤੁਚ੍ਛਪੁਰਿਸਾਤਿ ਝਾਨਮਗ੍ਗਾਦਿਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੇਸੁ ਕਸ੍ਸਚਿਪਿ ਅਭਾਵਾ ਰਿਤ੍ਤਪੁਰਿਸਾ. ਨਨੁ ਚਾਯਂ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋ ਲੋਕਿਯਜ੍ਝਾਨਾਨਿ, ਏਕਚ੍ਚਾਭਿਞ੍ਞਞ੍ਚ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸੀਤਿ? ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸਿ, ਤਤੋ ਪਨ ਭਗਵਤਿ ਆਘਾਤੁਪ੍ਪਾਦਨੇਨ ਸਹੇਵ ਪਰਿਹੀਨੋ ਅਹੋਸਿ. ਅਪਰਾਧੋ ਨਾਮ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਰਜ੍ਝਨਹੇਤੁਭੂਤੋ ਕਿਲੇਸੁਪ੍ਪਾਦੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਤ੍ਤਕੋ ਤੇ ਅਪਰਾਧੋ, ਤਤ੍ਤਕੋ ਦੋਸੋ’’ਤਿ. ਯਾਵਞ੍ਚਾਤਿ ਅਵਧਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦਭਾਵਦਸ੍ਸਨਂ ‘‘ਯਾਵਞ੍ਚ ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੩) ਵਿਯ. ਤੇਤਿ ਤਯਾ. ਇਦਨ੍ਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ਅਪਰਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਅਪਰਜ੍ਝਿਤਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ‘‘ਪਚ੍ਚਾਚਿਕ੍ਖਾਮਿਦਾਨਾਹਂ ਭਨ੍ਤੇ ਭਗਵਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਦਨ੍ਤੇਨ ਤੁਚ੍ਛਪੁਰਿਸ ਤਯਾ ਯਾਵਞ੍ਚਿਦਂ ਅਪਰਦ੍ਧਂ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਅਪਰਾਧਸ੍ਸ ਪਮਾਣਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ.
੪. ਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾਤਿ ਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗੇਨ ਵਿਨਾ ਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਅਨੁਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾ. ਸੋ ਹਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨਮਤ੍ਤੇਨ ਇਜ੍ਝਨਤੋ ਤੇਸਂ ਸਮ੍ਭਾਵਿਤਧਮ੍ਮੋ ਵਿਯ ਠਿਤੋ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਤੇਸੁ ਬਹੁਲਂ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਇਦ੍ਧਿਭੂਤਂ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ, ਨ ਆਦੇਸਨਾਨੁਸਾਸਨੀਪਾਟਿਹਾਰਿਯਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਕਤੇਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਤੇ. ਨਿਯ੍ਯਾਤੀਤਿ ਨਿਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ, ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਤੋ ਨਿਗ੍ਗਮਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਧਮ੍ਮੇ ਹਿ ਨਿਗ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਪੁਗ੍ਗਲੋ ‘‘ਨਿਗ੍ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਨਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਉਪਸਗ੍ਗਮਤ੍ਤਂ, ਯਾਤਿ ਇਚ੍ਚੇਵ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਪਧਾਨਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਭੁਮ੍ਮਵਸੇਨ ਪਟਿਨਿਦ੍ਦੇਸੋਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮੇ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯ ਨਿਯ੍ਯਨ੍ਤੇਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ…ਪੇ… ਸਂਵਤ੍ਤਮਾਨੇ’’ਤਿ.
੫. ਅਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਞਾਯਤੀਤਿ ਅਗ੍ਗਞ੍ਞਂ. ਲੋਕਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਲੋਕਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਪਨਂ. ਲੋਕਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਲੋਕੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਸਮਯੇ ‘‘ਇਦਂ ਨਾਮ ਲੋਕਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ਬੁਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਗ੍ਗਮਰਿਯਾਦਨ੍ਤਿ ਆਦਿਮਰਿਯਾਦਂ.
੬. ਏਤ੍ਤਕਂ ਵਿਪ੍ਪਲਪਿਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਨ ਦਾਨਾਹਂ ਭਨ੍ਤੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ, ‘‘ਨ ਹਿ ਪਨ ਮੇ ਭਨ੍ਤੇ ਭਗਵਾ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾ ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ, ‘‘ਨ ਹਿ ਪਨ ਮੇ ਭਨ੍ਤੇ ਭਗਵਾ ਅਗ੍ਗਞ੍ਞਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤੀ’’ਤਿ ਚ ਏਤ੍ਤਕਂ ਵਿਪ੍ਪਲਪਿਤ੍ਵਾ. ਇਦਂ ਕਿਰ ਸੋ ਭਗਵਾ ਸਤ੍ਥੁਕਿਚ੍ਚਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ, ਅਗ੍ਗਞ੍ਞਪਞ੍ਞਾਪਨਞ੍ਚ ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤੀਤਿ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ਕਥੇਸਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋ ਕਿਰਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਉਤ੍ਤਰਵਚਨਵਸੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਭਾਵਤੋ ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠੋ. ਤਤੋ ਏਵ ਨਿਰਵੋ ਨਿਸ੍ਸਦ੍ਦੋ.
ਆਦੀਨਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸ ਆਦੀਨਵਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਯਮੇਵ ਗਰਹਂ ਪਾਪੁਣਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ. ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾ ਪਨ ਆਦੀਨਵਾ ਅਨੇਕਵਿਧਾ, ਤੇ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋ ਨ ਸਦ੍ਦਹੇਯ੍ਯਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸੇਵ ਗਹਣਂ. ਅਨੇਕਕਾਰਣੇਨਾਤਿ ‘‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੫੭, ੨੫੫) ਅਨੇਕਵਿਧੇਨ ਵਣ੍ਣਕਾਰਣੇਨ. ਏਵਂ ਮੇ ਅਵਣ੍ਣੋ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਜ੍ਝਾਸਯੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਬਾਲਤਾਯ ਵਣ੍ਣਾਰਹਾਨਂ ਅਵਣ੍ਣਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ. ਏਵਂ ਭਗਵਾ ਮਕ੍ਖਿਭਾਵੇ ਆਦੀਨਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਸ੍ਸ ਕਥਨੇ ਕਾਰਣਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਇਤਿ ਖੋ ਤੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹਾਤਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਕੋਪਿ ਵਚਨੋਕਾਸੋ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ. ਅਪਕ੍ਕਮੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਯਥਾਠਿਤਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਅਪਸਕ੍ਕਿ. ਅਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਸਾਸਨਤੋ ਭਟ੍ਠੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚੁਤੋ’’ਤਿ. ਏਵਮੇਵਾਤਿ ਅਪਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਚ ਨ ਯਥਾ ਤਥਾ ਅਪਕ੍ਕਮਿ, ਯਥਾ ਪਨ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਅਪਾਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵ ਅਪਕ੍ਕਮਿ.
ਕੋਰਖਤ੍ਤਿਯਵਤ੍ਥੁਵਣ੍ਣਨਾ
੭. ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਦੇਹੀਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਵਾਕ੍ਯੇਹਿ ਆਰਦ੍ਧਂ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਵਸੇਨ ਤਦੁਭਯਤ੍ਥਨਿਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਉਪਰਿਦੇਸਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨਾਤਿ ਯਥਾਨੁਸਨ੍ਧਿਸਙ੍ਖਾਤਅਨੁਸਨ੍ਧਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ.
ਏਕਂ ਸਮਯਨ੍ਤਿ ਚ ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਉਪਯੋਗਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ’’ਤਿ ਚ. ਥੂਲੂ ਨਾਮ ਜਨਪਦੋਤਿ ਜਨਪਦੀਨਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਨਂ ਵਸੇਨ ਤਥਾਲਦ੍ਧਨਾਮੋ. ਕੁਕ੍ਕੁਰਵਤਂ ਸਮਾਦਾਨਵਸੇਨ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਕੁਕ੍ਕੁਰਵਤਿਕੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਕੁਕ੍ਕੁਰਵਤੋ’’ਤਿ. ਅਞ੍ਞਮ੍ਪੀਤਿ ‘‘ਚਤੁਕ੍ਕੋਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸੇਵ ਵਿਚਰਣਂ, ਤਥਾ ਕਤ੍ਵਾਵ ਖਾਦਨਂ, ਭੁਞ੍ਜਨਂ, ਵਾਮਪਾਦਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਕਂ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਸੁਨਖੇਹਿ ਕਾਤਬ੍ਬਕਿਰਿਯਂ. ਚਤੂਹਿ ਸਰੀਰਾਵਯਵੇਹਿ ਕੁਣ੍ਡਨਂ ਗਮਨਂ ਚਤੁਕ੍ਕੋਣ੍ਡੋ, ਸੋ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਚਤੁਕ੍ਕੋਣ੍ਡਿਕੋ. ਸੋ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਚਤੂਹਿ ਸਰੀਰਾਵਯਵੇਹਿ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਿਤਗਮਨੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚਤੁਸਙ੍ਘਟ੍ਟਿਤੋ’’ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਜਣ੍ਣੂਨੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਭਕ੍ਖਸਨ੍ਤਿ ਵਾ ਭਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਸਿਤਬ੍ਬਞ੍ਚ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਖਾਦਨੀਯਂ ਭੋਜਨੀਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਾਮਂ ਖਾਦਨਞ੍ਚ ਨਾਮ ਮੁਖੇਨ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਹਤ੍ਥੇਨ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਉਪਨਾਮਨਂ ਨਿਵਾਰੇਤੁਂ ਅਵਧਾਰਣਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਹਤ੍ਥੇਨ ਅਪਰਾਮਸਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ, ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਨ੍ਦਰਰੂਪੋਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰਭਾਵੋ. ਵਤਾਤਿ ਪਤ੍ਥਨਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ ‘‘ਅਹੋ ਵਤਾਹਂ ਲਾਭੀ ਅਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ‘‘ਸਮਣੇਨ ਨਾਮ ਏਵਰੂਪੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ ਅਹੋ ਵਤਾਹਂ ਏਦਿਸੋ ਭਵੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਥਨਾ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਵਂ ਕਿਰਾ’’ਤਿਆਦਿ.
ਗਰਹਤ੍ਥੇ ਅਪਿ-ਕਾਰੋ ‘‘ਅਪਿ ਸਿਞ੍ਚੇ ਪਲਣ੍ਡਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ਅਰਹਨ੍ਤੇ ਚ ਬੁਦ੍ਧੇ, ਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕੇ ‘‘ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਖੀਣਾਸਵਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਯਥਾਹ ਮਹਾਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾ ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੪੬). ਸਤ੍ਤਮਂ ਦਿਵਸਨ੍ਤਿ ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ. ਅਲਸਕੇਨਾਤਿ ਅਜੀਰਣੇਨ ਆਮਰੋਗੇਨ.
ਅਟ੍ਠਿਤਚਮਤ੍ਤਤਾਯ ਪੁਰਾਣਪਣ੍ਣਸਦਿਸੋ.ਬੀਰਣਤ੍ਥਮ੍ਬਕਨ੍ਤਿ ਬੀਰਣਗਚ੍ਛਾ.
ਮਤ੍ਤਾ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਮਤ੍ਤਂ, ਭੋਜਨਮਤ੍ਤਵਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਮਾਣਯੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਮਨ੍ਤਾ ਮਨ੍ਤਾਤਿ ਮਨ੍ਤਾਯ ਮਨ੍ਤਾਯ.
੮. ਏਕਦ੍ਵੀਹਿਕਾਯ ਗਣਨਾਯ. ਨਿਰਾਹਾਰੋਵ ਅਹੋਸਿ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨਂ ਅਞ੍ਞਥਾ ਕਾਤੁਕਾਮੋ, ਤਥਾਭੂਤੋਪਿ ਸਤ੍ਤਮੇ ਦਿਵਸੇ ਉਪਟ੍ਠਾਕੇਨ ਉਪਨੀਤਂ ਭਕ੍ਖਸਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਧੀ’’ਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਭੋਜਨਤਣ੍ਹਾਯ ਆਕਡ੍ਢਿਯਮਾਨਹਦਯੋ ਤਂ ਕੁਚ੍ਛਿਪੂਰਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਨਿਯਾਮੇਨੇਵ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਥਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਚੇਪਿ…ਪੇ… ਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯਾਤਿ ਯਦਿ ਏਸੋ ਅਚੇਲੋ ‘‘ਧੀ’’ਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਜ੍ਜਪਿ ਅਹਂ ਨ ਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਤਥਾਚਿਨ੍ਤਨੇ ਸਤਿਪਿ ਦੇਵਤਾਵਿਗ੍ਗਹੇਨ ਤਂ ਦਿਵਸਂ…ਪੇ… ਕਰੇਯ੍ਯ. ਕਸ੍ਮਾ? ਅਦ੍ਵੇਜ੍ਝਵਚਨਾ ਹਿ ਤਥਾਗਤਾ, ਨ ਤੇਸਂ ਵਚਨਂ ਵਿਤਥਂ ਹੋਤਿ.
ਗਤਗਤਟ੍ਠਾਨਂ ਅਙ੍ਗਣਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਤੇਹਿ ਤਂ ਕਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇਹਿ ਗਤਗਤਪ੍ਪਦੇਸੋ ਉਤ੍ਤਰਕਸਾਮਨ੍ਤਾ ਵਿਵਟਙ੍ਗਣਮੇਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਤੇਤਿ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ. ਸੁਸਾਨਂਯੇਵ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਬੀਰਣਤ੍ਥਮ੍ਬਕਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਪਿ ਅਨੇਕਵਾਰਂ ਤਂ ਅਨੁਸਂਯਾਯਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਪਿ ਤਂਯੇਵ ਸੁਸਾਨਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ.
੯. ਇਦਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਮਤਸਰੀਰਂ. ‘‘ਤਮੇਵ ਵਾ ਸਰੀਰਂ ਕਥਾਪੇਸੀਤਿ ਤਂ ਸਰੀਰਂ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਪੇਤੇਨ ਕਥਾਪੇਸੀ’’ਤਿ ਕੇਚਿ. ਕੋਰਖਤ੍ਤਿਯਂ ਵਾ ਅਸੁਰਯੋਨਿਤੋ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਕਥਾਪੇਤੁ ਅਞ੍ਞਂ ਵਾ ਪੇਤਂ, ਕੋ ਏਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸੋ. ‘‘ਅਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯੋ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਵਿਸਯੋ’’ਤਿ ਪਨ ਵਚਨਤੋ ਤਦੇਵ ਸਰੀਰਂ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੇਨ ਪਹਤਮਤ੍ਤਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵੇਨ ਉਟ੍ਠਾਯ ਤਮਤ੍ਥਂ ਞਾਪੇਸੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪੁਰਿਮੋਯੇਵ ਪਨ ਅਤ੍ਥੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨਤੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩.੧੦).
੧੦. ਵਿਪਾਕਨ੍ਤਿ ਫਲਂ, ਅਤ੍ਥਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਸਮਾਨੇਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਆਨੇਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਸਰੂਪਤੋ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਾਨਂ ਪਠਮਾਦਿਤਾ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਨੁਪੁਬ੍ਬਿਯਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਕੇਚਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘‘ਪਰਚਿਤ੍ਤਵਿਭਾਵਨਂ, ਆਯੁਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਿਭਾਵਨਂ, ਬ੍ਯਾਧਿਵਿਭਾਵਨਂ, ਗਤਿਵਿਭਾਵਨਂ, ਸਰੀਰਨਿਕ੍ਖੇਪਵਿਭਾਵਨਂ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਥਾਵਿਭਾਵਨਞ੍ਚਾਤਿ ਛ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਾਨੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਯਦਿ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਵਿਭਾਵਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਸਤਿ ‘‘ਸਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਤਸ੍ਸ ਭਾਵਿਅਵਣ੍ਣਵਿਭਾਵਨਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ. ਅਥ ਅਚੇਲਸ੍ਸ ਮਰਣਚਿਤ੍ਤਵਿਭਾਵਨਂ, ਤਂ ‘‘ਸਤ੍ਤਮਂ ਦਿਵਸਂ ਕਾਲਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਵਿਸੁਂ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.
ਅਚੇਲਕਲ਼ਾਰਮਟ੍ਟਕਵਤ੍ਥੁਵਣ੍ਣਨਾ
੧੧. ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਦਨ੍ਤਮਟ੍ਟਕੋਤਿ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਦਨ੍ਤੋ ਮਟ੍ਟਕੋ. ਸੋ ਕਿਰ ਅਚੇਲਕਭਾਵਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਮਟ੍ਟਕਿਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਿ ਵਿਵਰਦਨ੍ਤੋ ਚ, ਤੇਨ ਨਂ ‘‘ਕੋਰਮਟ੍ਟਕੋ’’ਤਿ ਸਞ੍ਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਤਸ੍ਸ ਦੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਾਧੁਰੂਪੋ ਅਯਂ ਸਮਣੋ’’ਤਿ ਸਮ੍ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਅਗ੍ਗਂ ਸੇਟ੍ਠਂਯੇਵ ਦੇਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਲਾਭਗ੍ਗਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਅਗ੍ਗਲਾਭਂ ਪਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਬਹੂ ਅਚੇਲਕਾ ਤਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ, ਗਹਟ੍ਠਾ ਚ ਤਂ ਬਹੂ ਅਡ੍ਢਾ ਵਿਭਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਯਿਰੁਪਾਸਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਸਗ੍ਗਂ ਅਗ੍ਗਪਰਿਵਾਰਂ ਪਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਵਤਾਨਿਯੇਵ ਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤੋ ਪਦਾਨਿ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਵਤਕੋਟ੍ਠਾਸਾ ਵਾ.ਸਮਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਸਮਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਗਹਿਤਾਨਿ. ਪੁਰਤ੍ਥਿਮੇਨਾਤਿ ਏਨ-ਸਦ੍ਦਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨ ‘‘ਵੇਸਾਲਿ’’ਨ੍ਤਿ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ, ਅਵਿਦੂਰਤ੍ਥੇ ਚ ਏਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਨ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਵੇਸਾਲਿਤੋ ਅਵਿਦੂਰੇ’’ਤਿ.
੧੨. ਸਾਸਨੇ ਪਰਿਚਯਵਸੇਨ ਤਿਲਕ੍ਖਣਾਹਤਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿ.ਨ ਸਮ੍ਪਾਯਾਸੀਤਿ ਨਾਵਬੁਜ੍ਝਿ ਨ ਸਮ੍ਪਾਦੇਸਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਮ੍ਮਾ ਞਾਣਗਤਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਮ੍ਪਾਯਨਂ ਵਾ ਸਮ੍ਪਾਦਨਂ. ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਚ ਸਮ੍ਪਾਦਨਂ ਨਾਮ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਕਥਨਨ੍ਤਿ ਤਦਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਥ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕੋਪਵਸੇਨ ਤਸ੍ਸ ਅਕ੍ਖੀਨਿ ਕਮ੍ਪਨਭਾਵਂ ਆਪਜ੍ਜਿਂਸੂਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਮ੍ਪਨਕ੍ਖੀਨਿਪਿ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਕੋਪਨ੍ਤਿ ਕੋਧਂ, ਸੋ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਕੁਪ੍ਪਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਕੁਪ੍ਪਨਾਕਾਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਦੋਸਨ੍ਤਿ ਆਘਾਤਂ, ਸੋ ਪਨ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਦੁਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਦੁਸ੍ਸਨਾਕਾਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਤੁਟ੍ਠਾਕਾਰਨ੍ਤਿ ਤੁਟ੍ਠਿਯਾ ਪੀਤਿਯਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਂ. ਕਾਯਵਚੀਵਿਕਾਰੇਹਿ ਪਾਕਟਮਕਾਸਿ. ਮਾ ਵਤ ਨੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਾਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ, ਨੋਤਿ ਮਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਹੋ ਵਤ ਮੇ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਮਂ ਵਤ ਨੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਨੋਤਿ ਸਂਸਯੇਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਹੋਸਿ ਵਤ ਨੁ ਮਮਾ’’ਤਿ.
੧੪. ਪਰਿਪੁਬ੍ਬੋ ਦਹਿਤ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਤ੍ਥਨਿਵਾਸਨਂ ਵਦਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਰਿਦਹਿਤੋ ਨਿਵਤ੍ਥਵਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਯਸਨਿਮਿਤ੍ਤਕਤਾਯ ਲਾਭਸ੍ਸ ਯਸਪਰਿਹਾਨਿਯਾਵ ਲਾਭਪਰਿਹਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤੀਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਯਸਾ ਨਿਹੀਨੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਅਚੇਲਪਾਥਿਕਪੁਤ੍ਤਵਤ੍ਥੁਵਣ੍ਣਨਾ
੧੫. ‘‘ਅਹਂ ਸਬ੍ਬਂ ਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਵਦਤਿ ਪਟਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਞਾਣਵਾਦੋ, ਤੇਨ ਮਯਾ ਞਾਣਵਾਦੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ.ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਗਚ੍ਛਤੋਤਿ ਉਪਡ੍ਢਭਾਗੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਪਦੇਸਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਕਾਤੁਂ ਗਚ੍ਛਤੋ. ਕਿਂ ਪਨਾਯਂ ਅਚੇਲੋ ਪਾਥਿਕਪੁਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਮਾਣਂ ਨ ਜਾਨਾਤੀਤਿ? ਨੋ ਨ ਜਾਨਾਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ, ਕਸ੍ਮਾ ਸੁਕ੍ਖਗਜ੍ਜਿਤਂ ਗਜ੍ਜੀਤਿ? ‘‘ਏਵਾਹਂ ਲੋਕੇ ਪਾਸਂਸੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਕੋਹਞ੍ਞੇ ਕਤ੍ਵਾ ਸੁਕ੍ਖਗਜ੍ਜਿਤਂ ਗਜ੍ਜਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਗਰਵਾਸਿਨੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਯੁਗਗ੍ਗਾਹਂ ਆਰਭਿਤ੍ਵਾ.
੧੬. ਹੀਨਜ੍ਝਾਸਯਤ੍ਤਾ…ਪੇ… ਉਦਪਾਦਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਹੀਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਾ ਸਤ੍ਤਾ ਹੀਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕੇ ਏਵ ਸਤ੍ਤੇ ਸੇਵਨ੍ਤਿ ਭਜਨ੍ਤਿ ਪਯਿਰੁਪਾਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੯੮).
ਯਸ੍ਮਾ ਤਥਾਵੁਤ੍ਤਾ ਵਾਚਾ ਤਥਾਰੂਪਚਿਤ੍ਤਹੇਤੁਕਾ, ਤਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਤਥਾਰੂਪਦਿਟ੍ਠਿਚਿਤ੍ਤਹੇਤੁਕਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਤਂ ਵਾਚਂ ਅਪ੍ਪਹਾਯਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਤਸ੍ਸਾ ਅਪ੍ਪਹਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਹਾਯਾ’’ਤਿ ਆਹ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਯਥਾ ਅਪ੍ਪਹਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਅਪ੍ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਅਵੋਚ. ਯਸ੍ਮਾ ਵਾ ਤਥਾਰੂਪਾ ਵਾਚਾ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਾ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਤਤੋ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਤਰਂ ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਭਾਵਤੋ, ਦਿਟ੍ਠਿ ਪਨ ਤਤੋ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਤਮਾ ਤਦੁਭਯਸ੍ਸ ਮੂਲਭਾਵਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਤਾਯ ਇਮਂ ਵਿਭਾਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਅਯਂ ਅਨੁਕ੍ਕਮੋ ਠਪਿਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਸਂ ਪਨ ਯਥਾ ਪਹਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਹ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਨਾਹਂ ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੋਤਿ ਸਾਠੇਯ੍ਯੇਨ ਵਿਨਾ ਉਜੁਕਮੇਵ ‘‘ਅਹਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਨ ਹੋਮੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੋ. ਚਿਤ੍ਤਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਹਾਨੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਵਿਪਤੇਯ੍ਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਠਮੇ ਵਿਕਪ੍ਪੇ ਉਪਸਗ੍ਗਮਤ੍ਤਂ, ਦੁਤਿਯੇ ਪਨ ਵਿਸਰਣਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਤ੍ਤਧਾ ਵਾ ਪਨ ਫਲੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ.
੧੭. ਏਕਂਸੇਨਾਤਿ ਏਕਨ੍ਤੇਨ, ਏਕਨ੍ਤਿਕਂ ਪਨ ਵਚਨਪਰਿਯਾਯਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨਾ’’ਤਿ. ਓਧਾਰਿਤਾਤਿ ਅਵਧਾਰਿਤਾ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਭਾਸਿਤਾ. ਵਿਗਤਰੂਪੇਨਾਤਿ ਅਪਗਤਸਭਾਵੇਨ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਿਗਚ੍ਛਿਤਸਭਾਵੇਨਾ’’ਤਿ, ਇਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵੇਨ ਅਪਨੀਤਸਕਭਾਵੇਨ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ’’ਤਿਆਦਿ.
੧੮. ਦ੍ਵਯਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਦ੍ਵਯਗਾਮਿਨੀ. ਕੀਦਿਸਂ ਦ੍ਵਯਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਰੂਪੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਸੋ ਗਣ੍ਡਸ੍ਸੁਪਰਿਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਦੋਸਂ.
੧੯. ਅਜਿਤਸ੍ਸ ਲਿਚ੍ਛਵਿਸੇਨਾਪਤਿਸ੍ਸ ਮਹਾਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਚੇਲਸ੍ਸ ਪਾਥਿਕਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਰੋਦਨਂ. ਅਭਾਵਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਕਰਣਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ. ਭਗਵਾ ਪਨ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਪਰਿਸਾਯਂ ਪਸਾਦਜਨਨਤ੍ਥਂ ਤਦਨੁਰੂਪਂ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਮਕਾਸਿਯੇਵ. ਯਥਾਹ ‘‘ਤੇਜੋਧਾਤੁਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ.
ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੨੦. ਨਿਚਯਨਂ ਧਨਧਞ੍ਞਾਨਂ ਸਞ੍ਚਯਨਂ ਨਿਚਯੋ, ਤਤ੍ਥ ਨਿਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਨੇਚਯਿਕਾ, ਗਹਪਤਿ ਏਵ ਨੇਚਯਿਕਾ ਗਹਪਤਿਨੇਚਯਿਕਾ. ਏਤ੍ਤਕਾਨਿ ਜਙ੍ਘਸਹਸ੍ਸਾਨੀਤਿ ਪਰਿਮਾਣਾਭਾਵਤੋ ਸਹਸ੍ਸੇਹਿਪਿ ਅਪਰਿਮਾਣਗਣਨਾ. ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਯ ਏਵਂ ਮਹਤਿਯਾ ਪਰਿਸਾਯ ਬਨ੍ਧਨਮੋਕ੍ਖਂ ਕਾਤੁਂ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਏਤੇਨੇਵ ਕਾਰਣੇਨ.
੨੧. ਚਿਤ੍ਤੁਤ੍ਰਾਸਭਯਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਤ੍ਰਾਸਨਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਭਯਂ, ਨ ਞਾਣਭਯਂ, ਨਾਪਿ ‘‘ਭਾਯਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਭਯਂ. ਛਮ੍ਭਿਤਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤੇਨੇਵ ਚਿਤ੍ਤੁਤ੍ਰਾਸਭਯੇਨ ਸਕਲਸਰੀਰਸ੍ਸ ਛਮ੍ਭਿਤਭਾਵੋ. ਲੋਮਹਂਸੋਤਿ ਤੇਨੇਵ ਭਯੇਨ, ਤੇਨ ਚ ਛਮ੍ਭਿਤਤ੍ਤੇਨ ਸਕਲਸਰੀਰੇ ਲੋਮਾਨਂ ਹਟ੍ਠਭਾਵੋ, ਸੋ ਪਨ ਤੇਸਂ ਭਿਤ੍ਤਿਯਂ ਨਾਗਦਨ੍ਤਾਨਂ ਵਿਯ ਉਦ੍ਧਂਮੁਖਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਲੋਮਾਨਂ ਉਦ੍ਧਗ੍ਗਭਾਵੋ’’ਤਿ. ਅਨ੍ਤਨ੍ਤੇਨ ਆਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਸੀਦਨਤ੍ਥਂ ਨਿਗੂਲ਼੍ਹਟ੍ਠਾਨਂ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਰਾਮਂ ਪਰਿਯਨ੍ਤੇਨ ਅਨੁਸਂਯਾਯਿਤ੍ਵਾ, ਕਸ੍ਸਚਿਦੇਵ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤਸਦਿਸਸ੍ਸ ਵਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਪਟਿਞ੍ਞਂ ਅਪ੍ਪਹਾਯ ਸਤ੍ਥੁ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭਾਵੇ ਸਤ੍ਤਧਾ ਤਸ੍ਸ ਮੁਦ੍ਧਾਫਲਨਂ ਧਮ੍ਮਤਾ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਾ ਨਸ੍ਸਤੁ ਬਾਲੋ’’ਤਿਆਦਿ.
੨੨. ਸਂਸਪ੍ਪਤੀਤਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਪਾਸਾਣਫਲਕੇ ਬਾਲਦਾਰਕੋ ਵਿਯ ਉਟ੍ਠਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਅਵਸੀਦਨਵਸੇਨ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਸਂਸਪ੍ਪਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਓਸੀਦਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥੇਵ ਸਞ੍ਚਰਤੀਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਪਾਸਾਣੇ ਆਨਿਸਦੁਪਟ੍ਠਿਨੋ ਸਞ੍ਚਲਨਂ ਨਿਸਜ੍ਜਵਸੇਨੇਵ ਸਞ੍ਚਰਤਿ, ਨ ਉਟ੍ਠਾਯ ਪਦਸਾ.
੨੩. ਵਿਨਟ੍ਠਰੂਪੋਤਿ ਸਮ੍ਭਾਵਨਾਯ ਵਿਨਾਸੇਨ, ਲਾਭਸ੍ਸ ਵਿਨਾਸੇਨ ਚ ਵਿਨਟ੍ਠਸਭਾਵੋ.
ਪਠਮਭਾਣਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨੫. ਗੋਯੁਤ੍ਤੇਹੀਤਿ ਬਲਵਨ੍ਤਬਲੀਬਦ੍ਦਯੋਜਿਤੇਹਿ.
੨੬. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਜਾਲਿਯਸ੍ਸ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਮਣ੍ਡਿਸੇਨ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਿ, ਤਤੋ ਪੁਰੇਤਰਂ ਭਗਵਤੋ ਗੁਣਾਨਂ ਅਜਾਨਨਕਾਲੇ ਅਯਂ ਪਵਤ੍ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਤਿਟ੍ਠਤੁ ਤਾਵ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ…ਪੇ… ਪਰਾਜਯੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.
੨੭. ਤਿਣਸੀਹੋਤਿ ਤਿਣਸਦਿਸਹਰਿਤਵਣ੍ਣੋ ਸੀਹੋ. ਕਾਲ਼ਸੀਹੋਤਿ ਕਾਲ਼ਵਣ੍ਣੋ ਸੀਹੋ. ਪਣ੍ਡੁਸੀਹੋਤਿ ਪਣ੍ਡੁਵਣ੍ਣੋ ਸੀਹੋ. ਕੇਸਰਸੀਹੋਤਿ ਕੇਸਰਵਨ੍ਤੋ ਸੇਤਵਣ੍ਣੋ, ਲੋਹਿਤਵਣ੍ਣੋ ਵਾ ਸੀਹੋ. ਮਿਗਰਞ੍ਞੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਿਗ-ਸਦ੍ਦੋ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਪਸਦਕੁਰੁਙ੍ਗਾਦੀਸੁ ਕੇਸੁਚਿਦੇਵ ਚਤੁਪ੍ਪਦੇਸੁ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋ, ਇਧ ਪਨ ਸਬ੍ਬਸਾਧਾਰਣਵਸੇਨਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਮਿਗਰਞ੍ਞੋਤਿ ਸਬ੍ਬਚਤੁਪ੍ਪਦਾਨਂ ਰਞ੍ਞੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸੇਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਆਸਯੋ, ਨਿਵਾਸਨਟ੍ਠਾਨਂ. ਸੀਹਨਾਦਨ੍ਤਿ ਪਰਿਸ੍ਸਯਾਨਂ ਸਹਨਤੋ, ਪਟਿਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਹਨਨਤੋ ‘‘ਸੀਹੋ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਸ੍ਸ ਮਿਗਾਧਿਪਸ੍ਸ ਘੋਸਂ, ਸੋ ਪਨ ਤੇਨ ਯਸ੍ਮਾ ਕੁਤੋਚਿਪਿ ਅਭੀਤਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤੀਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਭੀਤਨਾਦ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਤਾਸੁ ਤਾਸੁ ਦਿਸਾਸੁ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਚਰਿਤਬ੍ਬਤਾਯ ਭਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਤਾਯ ਗੋਚਰੋ ਘਾਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਗੋਚਰਾਯਾਤਿ ਆਹਾਰਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ. ਵਰਂ ਵਰਨ੍ਤਿ ਮਿਗਸਙ੍ਘੇ ਮਿਗਸਮੂਹੇ ਮੁਦੁਮਂਸਤਾਯ ਵਰਂ ਵਰਂ ਮਹਿਂਸਵਨਵਰਾਹਾਦਿਂ ਵਧਿਤ੍ਵਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਥੂਲਂ ਥੂਲ’’ਨ੍ਤਿ. ਵਰਵਰਭਾਵੇਨ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਵਰਭਾਵੋ ਇਚ੍ਛਿਤੋ. ਸੂਰਭਾਵਂ ਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਸੂਰਭਾਵਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ, ਤੇਨ. ਸੂਰਭਾਵੇਨਾਪਿ ਹਿ ‘‘ਕਿਂ ਇਮੇ ਪਾਣਕੇ ਦੁਬ੍ਬਲੇ ਹਨ੍ਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਅਪ੍ਪਥਾਮੇਸੁ ਪਾਣੇਸੁ ਕਾਰੁਞ੍ਞਂ ਉਪਤਿਟ੍ਠਤਿ.
੨੮. ਵਿਘਾਸੋਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਭਕ੍ਖਿਤਸੇਸਤਾਯ ਵਿਰੂਪੋ ਘਾਸੋ ਵਿਘਾਸੋ, ਉਚ੍ਛਿਟ੍ਠਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਭਕ੍ਖਿਤਾਤਿਰਿਤ੍ਤਮਂਸ’’ਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਘਾਸੇ, ਵਿਘਾਸਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਸ੍ਮਿਮਾਨਦੋਸੇਨਾਤਿ ਅਸ੍ਮਿਮਾਨਦੋਸਹੇਤੁ, ਅਹਂਕਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋ ਪਨਸ੍ਸ ਅਸ੍ਮਿਮਾਨੋ ਯਥਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਰਾਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
‘‘ਸੇਗਾਲਕਂਯੇਵਾ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋਵ ਅਤ੍ਥੋ. ਭੇਰਣ੍ਡਕਂਯੇਵਾਤਿ ਭੇਰਣ੍ਡਸਕੁਣਰਵਸਦਿਸਂਯੇਵ, ਭੇਰਣ੍ਡੋ ਨਾਮ ਏਕੋ ਪਕ੍ਖੀ ਦ੍ਵਿਮੁਖੋ, ਤਸ੍ਸ ਕਿਰ ਸਦ੍ਦੋ ਅਤਿਵਿਯ ਵਿਰੂਪੋ ਅਮਨਾਪੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਪ੍ਪਿਯਅਮਨਾਪਸਦ੍ਦਮੇਵਾ’’ਤਿ. ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਸੁਟ੍ਠੁ ਗਤਾਤਿ ਸੁਗਤਾ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ. ਤੇ ਅਪਦਾਯਨ੍ਤਿ ਸੋਧੇਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਂ ਏਤੇਹੀਤਿ ਸੁਗਤਾਪਦਾਨਾਨਿ, ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਤਾਹਿ ਤੇ ‘‘ਸੁਗਤਾ’’ਤਿ ਲਕ੍ਖੀਯਨ੍ਤਿ, ਤਾ ਚ ਤੇਸਂ ਓਵਾਦਭੂਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸੁਗਤਲਕ੍ਖਣੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਦਿ ਤਾ ਸੁਗਤਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣਭੂਤਾ, ਸਾਸਨਭੂਤਾ ਚ, ਕਥਂ ਪਨੇਸ ਪਾਥਿਕਪੁਤ੍ਤੋ ਤਤ੍ਥ ਤਾਸੁ ਸਿਕ੍ਖਾਸੁ ਜੀਵਤਿ, ਕੋ ਤਸ੍ਸ ਤਾਹਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਤਸ੍ਸ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਦੇਮਾਤਿ ਦੇਨ੍ਤੀਤਿ ਬੁਦ੍ਧਸਞ੍ਞਾਯ ਦੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨ ਏਸ…ਪੇ… ਜੀਵਤਿ ਨਾਮ ਨ ਸੁਗਤਨ੍ਵਯਅਜ੍ਝੁਪਗਮਨਤੋ. ‘‘ਤਥਾਗਤੇ’’ਤਿਆਦਿ ਏਕਤ੍ਤੇ ਪੁਥੁਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਥਾਗਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਬਹੁਵਚਨਂ ਏਵ ਗਰੁਸ੍ਮਿਂ ਏਕਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਬਹੁਵਚਨਪ੍ਪਯੋਗਤੋ ਏਕਵਚਨਂ ਵਿਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਚਨਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ.
੨੯. ਸਮੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ, ਤਂ ਪਨ ਅਪੇਕ੍ਖਨਂ ਤਥਾ ਮਞ੍ਞਨਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਞ੍ਞਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਮੇਕ੍ਖਨਮ੍ਪਿ ਮਞ੍ਞਨਂ ਏਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਮਞ੍ਞੀਤਿ ਪੁਨ ਅਮਞ੍ਞਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ, ਤੇਨ ਅਪਰਾਪਰਂ ਤਸ੍ਸ ਮਞ੍ਞਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਭੇਰਣ੍ਡਕਰਵਂ ਕੋਸਤਿ ਵਿਕ੍ਕੋਸਤੀਤਿ ਕੋਤ੍ਥੁ.
੩੦. ਤੇ ਤੇ ਪਾਣੇ ਬ੍ਯਾਪਾਦੇਨ੍ਤੋ ਘਸਤੀਤਿ ਬ੍ਯਗ੍ਘੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਿਬ੍ਬਚਨੇਨ ‘‘ਬ੍ਯਗ੍ਘੋ’’ਤਿ ਮਿਗਰਾਜਸ੍ਸਪਿ ਸਿਯਾ ਨਾਮਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਬ੍ਯਗ੍ਘੋਤਿ ਮਞ੍ਞਤੀਤਿ ਸੀਹੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਮਞ੍ਞਤੀ’’ਤਿ. ਯਦਿਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਿਬ੍ਬਚਨਵਸੇਨ ਸੀਹੋਪਿ ‘‘ਬ੍ਯਗ੍ਘੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਰਹਤਿ, ਬ੍ਯਗ੍ਘ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਨ ਮਿਗਰਾਜੇ ਏਵ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੀਹੇਨ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
੩੧. ਸੀਹੇਨ ਵਿਚਰਿਤਵਨੇ ਸਂਵਡ੍ਢਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਹਾਵਨੇ ਸੁਞ੍ਞਵਨੇ ਵਿਵਡ੍ਢੋ’’ਤਿ.
੩੪. ਕਿਲੇਸਬਨ੍ਧਨਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਬਨ੍ਧਨਤੋ. ਤਣ੍ਹਾਬਨ੍ਧਨਞ੍ਹਿ ਥਿਰਂ ਦਲ਼੍ਹਬਨ੍ਧਨਂ ਦੁਮ੍ਮੋਚਨੀਯਂ. ਯਥਾਹ –
‘‘ਸਾਰਤ੍ਤਰਤ੍ਤਾ ਮਣਿਕੁਣ੍ਡਲੇਸੁ,
ਪੁਤ੍ਤੇਸੁ ਦਾਰੇਸੁ ਚ ਯਾ ਅਪੇਕ੍ਖਾ;
ਏਤਂ ਦਲ਼੍ਹਂ ਬਨ੍ਧਨਮਾਹੁ ਧੀਰਾ,
ਓਹਾਰਿਨਂ ਸਿਥਿਲਂ ਦੁਪ੍ਪਮੁਞ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੩੪੬; ਜਾ. ੧.੨.੧੦੨);
ਕਿਲੇਸਬਨ੍ਧਨਾਤਿ ਵਾ ਦਸਵਿਧਸਂਯੋਜਨਤੋ. ਮਹਾਵਿਦੁਗ੍ਗਂ ਨਾਮ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਓਘਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਜਲਵਿਦੁਗ੍ਗਂ ਵਿਯ ਅਨੁਪਚਿਤਕੁਸਲਸਮ੍ਭਾਰੇਹਿ ਦੁਗ੍ਗਮਟ੍ਠੇਨ.
ਅਗ੍ਗਞ੍ਞਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੩੬. ਇਮਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸ. ਇਦਂ ਨਾਮ ਲੋਕਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਅਗ੍ਗਞ੍ਞਂ, ਸੋ ਪਨ ਲੋਕਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕ੍ਕਮੋ ਪਵਤ੍ਤਿ ਪਵੇਣੀ ਚਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਲੋਕੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਚਰਿਯਵਂਸ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਂ ਨਾਮ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਜਾਨਿਤਬ੍ਬੇਸੁ, ਤਂ ਪਨ ਕੋਟਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਾਵ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾ ਪਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਮਮ ਪਜਾਨਨਾ’’ਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦੇਨ੍ਤੋ ਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ, ‘‘ਅਹਂ ਪਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ ਅਭਿਨਿਵਿਸਨ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ, ‘‘ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਜਾਨਾਮਿ ਸਮ੍ਮਾ ਪਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਮਾਨਵਸੇਨ ਨ ਪਰਾਮਸਾਮੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ‘‘ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਞ੍ਞੇਵਾ’’ਤਿ ਪਦਂ ‘‘ਨਿਬ੍ਬੁਤਿ ਵਿਦਿਤਾ’’ਤਿ ਪਦਦ੍ਵਯੇਨਾਪਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂਯੇਵ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਾ ਨਿਬ੍ਬੁਤਿ ਚ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂਯੇਵ ਵਿਦਿਤਾ’’ਤਿ, ਸਯਮ੍ਭੁਞਾਣੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਾ ਨਿਬ੍ਬੁਤਿ ਸਯਮੇਵ ਵਿਦਿਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਪਚ੍ਚਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਂ ਵਿਵਿਧਵਿਭਤ੍ਤਿਕਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਆਵੁਤ੍ਤਿਨਯੇਨ ਆਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਤ੍ਤਨਾਯੇਵ ਅਤ੍ਤਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਵਿਦਿਤਨਿਬ੍ਬਾਨਾਤਿ ਅਪ੍ਪਟਿਲਦ੍ਧਨਿਬ੍ਬਾਨਾ ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਪਜਾਨਨਮ੍ਪਿ ਹਿ ਤਦਧਿਗਮਵਸੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਤਿ ਇਟ੍ਠਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਯੋ, ਸੁਖਂ. ਤਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਅਨਯੋ, ਦੁਕ੍ਖਂ. ਤਦੇਵ ਹਿਤਸੁਖਸ੍ਸ ਬ੍ਯਸਨਤੋ ਬ੍ਯਸਨਂ.
੩੭. ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋਤਿ ਭਗਵਾਪਿ ‘‘ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯੋ ਤਤ੍ਥ ਸਾਰਸਞ੍ਞੀ’’ਤਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ. ਆਧਿਪਚ੍ਚਭਾਵੇਨਾਤਿ ਆਧਿਪਚ੍ਚਸਭਾਵੇਨ. ਯਸ੍ਸ ਆਚਰਿਯਵਾਦਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਪੁਰਿਸੋ ‘‘ਆਚਰਿਯੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਸੋ ਆਚਰਿਯਵਾਦੋ ਆਚਰਿਯਭਾਵੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਚਰਿਯਭਾਵਂ ਆਚਰਿਯਵਾਦ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਆਚਰਿਯਵਾਦੇ. ਇਤਿ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨ. ਸੋਤਿ ਆਚਰਿਯਵਾਦੋ. ‘‘ਅਗ੍ਗਞ੍ਞਂ’’ ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਤ੍ਤੋ ਅਗ੍ਗਞ੍ਞਵਿਸਯਤ੍ਤਾ. ਕੇਨ ਵਿਹਿਤਨ੍ਤਿ ਕੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਵਿਹਿਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕੇਨ ਵਿਹਿਤਂ ਕਿਨ੍ਤਿ ਵਿਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾਲੇਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾਲਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੨੮). ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਿਂ ਇਧ ਅਤਿਦਿਸਤਿ, ਪਾਲ਼ਿ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਚੇਵ ਇਧ ਚ ਏਕਸਦਿਸਾ ਵਾਤਿ.
੪੧. ਖਿਡ੍ਡਾ ਪਦੋਸਿਕਾ ਮੂਲਭੂਤਾ ਏਤ੍ਥ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਖਿਡ੍ਡਾਪਦੋਸਿਕਂ, ਆਚਰਿਯਕਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਖਿਡ੍ਡਾਪਦੋਸਿਕਮੂਲਕ’’ਨ੍ਤਿ. ਮਨੋਪਦੋਸਿਕਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
੪੭. ਯੇਨ ਵਚਨੇਨ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਾ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਵਸੇਨੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ. ਤੁਚ੍ਛਾ, ਮੁਸਾਤਿ ਚ ਕਰਣਤ੍ਥੇ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤੁਚ੍ਛੇਨ, ਮੁਸਾਵਾਦੇਨਾ’’ਤਿ. ਵਚਨਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋਸਾਰਂ ਨਾਮ ਅਵਿਪਰੀਤੋ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਤਦਭਾਵੇਨਾਹ ‘‘ਅਨ੍ਤੋਸਾਰਵਿਰਹਿਤੇਨਾ’’ਤਿ. ਅਭਿਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤੀਤਿ ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਘਟ੍ਟੇਨ੍ਤਾ ਕਥੇਨ੍ਤਿ, ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਪਰੀਤਸਞ੍ਞੋਤਿ ਅਯਾਥਾਵਸਞ੍ਞੋ. ਸੁਭਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ‘‘ਸੁਭ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਵਿਮੋਕ੍ਖਂ. ਵਣ੍ਣਕਸਿਣਨ੍ਤਿ ਸੁਨੀਲਕਸੁਪੀਤਕਾਦਿਵਣ੍ਣਕਸਿਣਂ. ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯਂ ਸੁਭਂ, ਅਸੁਭਞ੍ਚ ਵਣ੍ਣਕਸਿਣਂ, ਤਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਂ. ਨ ਅਸੁਭਨ੍ਤਿ ਅਸੁਭਮ੍ਪਿ ‘‘ਅਸੁਭ’’ਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਨ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ, ਅਥ ਖੋ ‘‘ਸੁਭਂ’’ ਤ੍ਵੇਵ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਪਰੀਤਾ ਅਯਾਥਾਵਗਾਹਿਤਾਯ, ਅਯਾਥਾਵਵਾਦਿਤਾਯ ਚ.
੪੮. ਯਸ੍ਮਾ ਸੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਅਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਮਿਚ੍ਛਾਗਾਹਿਤਾਯ ਸਮ੍ਮਾ ਅਪ੍ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤੁਕਾਮੋ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨਂ ਵਿਯ ਮਂ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੋ ਚ ਸਞ੍ਜਾਨਨ੍ਤੂਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਤਥਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਯਾ ਏਤਸ੍ਸ…ਪੇ… ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ. ਮਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਮਮ੍ਮਪ੍ਪਦੇਸਂ ਪੀਲ਼ਾਜਨਨਟ੍ਠਾਨਂ. ਸੁਟ੍ਠੂਤਿ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ. ਯਥਾ ਨ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਅਨੁਰਕ੍ਖ.
ਵਾਸਨਾਯਾਤਿ ਕਿਲੇਸਕ੍ਖਯਾਵਹਾਯ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾਸਨਾਯ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵਾਤਿ.
ਪਾਥਿਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ.
੨. ਉਦੁਮ੍ਬਰਿਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
ਨਿਗ੍ਰੋਧਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਵਤ੍ਥੁਵਣ੍ਣਨਾ
੪੯. ਉਦੁਮ੍ਬਰਿਕਾਯਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਸਾਮਿਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਦੁਮ੍ਬਰਿਕਾਯ ਦੇਵਿਯਾ ਸਨ੍ਤਕੇ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਰਾਮੇ’’ਤਿ. ‘‘ਉਦੁਮ੍ਬਰਿਕਾਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ, ਤਥਾ ਸਤਿ ਅਧਿਕਰਣੇ ਏਤਂ ਭੁਮ੍ਮਂ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਉਦੁਮ੍ਬਰਿਕਾਯ ਰਞ੍ਞੋ ਦੇਵਿਯਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤੋ ਆਰਾਮੋ ਉਦੁਮ੍ਬਰਿਕਾ, ਤਸ੍ਸਂ ਉਦੁਮ੍ਬਰਿਕਾਯਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਉਦੁਮ੍ਬਰਿਕਾਯ ਦੇਵਿਯਾ ਸਨ੍ਤਕੇ’’ਤਿ. ਤਾਯ ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤੋ ਤਸ੍ਸਾ ਸਨ੍ਤਕੋ. ਵਰਣਾਦਿਪਾਠਵਸੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤ੍ਥਬੋਧਕਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਦਸ੍ਸਨਂ. ਸਨ੍ਧਾਨੋਤਿ ਭਿਨ੍ਨਾਨਮ੍ਪਿ ਤੇਸਂ ਸਨ੍ਧਾਪਨੇਨ ‘‘ਸਨ੍ਧਾਨੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ. ਸਂਵਣ੍ਣਿਤੋਤਿ ਪਸਂਸਿਤੋ. ਇਰਿਯਤੀਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਅਰਿਯੇਨ ਞਾਣੇਨਾਤਿ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਆਰਕਤ੍ਤਾ ਅਰਿਯੇਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੇਨ ਞਾਣੇਨ. ਅਰਿਯਾਯ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਾਯ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਫਲਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ.
ਦਿਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਦਿਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਦਿਵਸਪਰਿਯਾਯੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਨਭਾਵੇਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਦਿਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਵਿਸੇਸਂ ਦਿਵਸਭਾਗਂ ਦੀਪੇਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਦਿਵਸਸ੍ਸ ਦਿਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣਤੋ ਪਟਿਸਂਹਤਂ ਹੋਤਿ, ਝਾਨਸਮਙ੍ਗੀ ਚ ਪਵਿਵੇਕੂਪਗਮਨੇਨ ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਭਾਵਤੋ ਏਕਾਕਿਯਾਯ ਨਿਲੀਨੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਤੋ ਤਤੋ…ਪੇ… ਗਤੋ’’ਤਿ. ਮਨੋ ਭਵਨ੍ਤਿ ਮਨਸੋ ਵਿਵਟ੍ਟਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਡ੍ਢਿਂ ਆਵਹਨ੍ਤੀਤਿ ਮਨੋਭਾਵਨਿਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਨਵਡ੍ਢਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਉਨ੍ਨਮਤਿ ਨ ਸਙ੍ਕੁਚਤਿ, ਅਲੀਨਞ੍ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੫੧. ਯਾਵਤਾਤਿ ਯਾਵਨ੍ਤੋਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਤ੍ਤਕਾ’’ਤਿ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਞ੍ਚ ਕੇਨਚਿ ਵਿਸੇਸੇਨ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ. ਯੇਹਿ ਚ ਗੁਣਵਿਸੇਸੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਾ ਉਪਾਸਕਾ ਰਾਜਗਹੇ ਪਟਿਵਸਨ੍ਤਿ, ਅਯਞ੍ਚ ਤੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋਤਿ ਇਮਂ ਵਿਸੇਸਂ ਦੀਪੇਤੁਂ ‘‘ਤੇਸਂ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਭਗਵਤੋ ਕਿਰਾ’’ਤਿਆਦਿ.
੫੨. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਨਂ. ਕਥਾਯਾਤਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਕਥਾਯ. ਦਸ੍ਸਨੇਨਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਦਸ੍ਸਨੇਨ. ਆਕਪ੍ਪੇਨਾਤਿ ਵੇਸੇਨ. ਕੁਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਕਿਰਿਯਾਯ. ਆਚਾਰੇਨਾਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਆਚਰਿਤਬ੍ਬਆਚਾਰੇਨ. ਵਿਹਾਰੇਨਾਤਿ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਂ ਵਿਹਰਿਤਬ੍ਬਵਿਹਰਣੇਨ. ਇਰਿਯਾਪਥੇਨਾਤਿ ਠਾਨਾਦਿਇਰਿਯਾਪਥੇਨ. ਅਞ੍ਞਾਕਾਰਤਾਯ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥੇ ਨਿਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ. ਸਙ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਮਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਸੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਰੇਹਿ ਨਿਸਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨੇ. ਅਰਞ੍ਞਾਨਿ ਚ ਤਾਨਿ ਵਨਪਤ੍ਥਾਨਿ ਚਾਤਿ ਅਰਞ੍ਞਵਨਪਤ੍ਥਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਅਰਞ੍ਞਕਙ੍ਗਨਿਪ੍ਫਾਦਕਂ ਆਰਞ੍ਞਕਾਨਂ, ਤਂ ‘‘ਅਰਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਵਨਪਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਗਾਮਨ੍ਤਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਅਨੁਪਚਾਰਟ੍ਠਾਨਂ, ਯਤ੍ਥ ਨ ਕਸੀਯਤਿ ਨ ਵਪ੍ਪੀਯਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਵਨਪਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਦੂਰਾਨਮੇਤਂ ਸੇਨਾਸਨਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ‘‘ਵਨਪਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਵਨਸਣ੍ਡਾਨਮੇਤਂ ਸੇਨਾਸਨਾਨਂ, ਵਨਪਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਭੀਸਨਕਾਨਮੇਤਂ, ਵਨਪਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਸਲੋਮਹਂਸਾਨਮੇਤਂ, ਵਨਪਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯਨ੍ਤਾਨਮੇਤਂ ਵਨਪਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਨ ਮਨੁਸ੍ਸੂਪਚਾਰਾਨਮੇਤਂ ਸੇਨਾਸਨਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਭ. ੫੩੧). ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਗਾਮੂਪਚਾਰਤੋ ਮੁਤ੍ਤਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਨ੍ਤਾਨੀਤਿ ਪਰਿਯਨ੍ਤਾਨਿ ਅਤਿਦੂਰਾਨਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਦੂਰਤਰਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਵਿਹਾਰੂਪਚਾਰੇਨਾਤਿ ਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਉਪਚਾਰਪ੍ਪਦੇਸੇਨ. ਅਦ੍ਧਿਕਜਨਸ੍ਸਾਤਿ ਮਗ੍ਗਗਾਮਿਨੋ ਜਨਸ੍ਸ. ਮਨ੍ਦਸਦ੍ਦਾਨੀਤਿ ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦਮਹਾਸਦ੍ਦਾਭਾਵਤੋ ਤਨੁਸਦ੍ਦਾਨਿ. ਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਸਮਾਗਮ੍ਮ ਏਕਜ੍ਝਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤਸਦ੍ਦੋ ਨਿਗ੍ਘੋਸੋ, ਤਸ੍ਸ ਯਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਥੋ ਦੁਬ੍ਬਿਭਾਵਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਵਿਭਾਵਿਤਤ੍ਥੇਨ ਨਿਗ੍ਘੋਸੇਨਾ’’ਤਿ. ਵਿਗਤਵਾਤਾਨੀਤਿ ਵਿਗਤਸਦ੍ਦਾਨਿ. ‘‘ਰਹਸ੍ਸ ਕਰਣਸ੍ਸ ਯੁਤ੍ਤਾਨੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾਪਿ ਤੇਸਂ ਠਾਨਾਨਂ ਅਰਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਯੁਤ੍ਤਤਂ, ਜਨਵਿਵਿਤ੍ਤਤਂ, ਵਨਵਿਵਿਤ੍ਤਮੇਵ ਚ ਵਿਭਾਵੇਤਿ, ਤਥਾ ‘‘ਏਕੀਭਾਵਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪਾਨੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ.
੫੩. ਕੇਨਾਤਿ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ, ਸਹਯੋਗੇ ਚ ਕਰਣਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਕੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਸਦ੍ਧਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਕੋਪਿ ਹਿ ਵਿਭਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਅਨੇਕਤ੍ਥਵਿਭਾਵਨੋ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਤਦ੍ਧਿਤਤ੍ਥਪਦਸਮਾਹਾਰੇਤਿ.
ਸਂਸਨ੍ਦਨਨ੍ਤਿ ਆਲਾਪਸਲ੍ਲਾਪਵਸੇਨ ਕਥਾਸਂਸਨ੍ਦਨਂ. ਞਾਣਬ੍ਯਤ੍ਤਭਾਵਨ੍ਤਿ ਬ੍ਯਤ੍ਤਞਾਣਭਾਵਂ, ਸੋ ਪਨ ਪਰਸ੍ਸ ਵਚਨੇ ਉਤ੍ਤਰਦਾਨਵਸੇਨ, ਪਰੇਨ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਉਤ੍ਤਰੇ ਪਚ੍ਚੁਤ੍ਤਰਦਾਨਵਸੇਨ ਸਿਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਤ੍ਤਰਪਚ੍ਚੁਤ੍ਤਰਨਯੇਨਾ’’ਤਿ. ਯੋ ਹਿ ਪਰਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਤਿਪੁਕ੍ਖਲੇਨ ਨਯੇਨ ਰੂਪੇਤਿ, ਤਥਾ ਪਰਸ੍ਸ ਰੂਪਨਵਚਨਂ ਜਾਤਿਭਾਵਂ ਆਪਾਦੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਂ ਵਚਨਸਭਾਵਂ ਞਾਣਵੇਯ੍ਯਤ੍ਤਿਯਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ ਪਾਕਟਂ ਕਰੋਤੀਤਿ. ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰੇਸੁ ਨਟ੍ਠਾਤਿ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰੇਸੁ ਨਿਵਾਸੇਸੁ ਨਟ੍ਠਾ ਵਿਨਟ੍ਠਾ ਅਭਾਵਂ ਗਤਾ. ਨਾਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾ ਨਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਤੇਹਿ ਤੇਹਿ ਕਤਪੁਚ੍ਛਨਪਟਿਪੁਚ੍ਛਨਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਨਾਨਾਪਟਿਭਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਸਾਰਮਾਪਨ੍ਨਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਂ ਪਞ੍ਹਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਤਾਯ. ਓਰੋਧੇਯ੍ਯਾਮਾਤਿ ਨਿਰੁਸ੍ਸਾਹਂ ਵਿਯ ਕਰੋਨ੍ਤਾ ਅਵਰੋਧੇਯ੍ਯਾਮ, ਤਂ ਪਰਸ੍ਸ ਓਰੋਧਨਂ ਵਾਦਜਾਲੇਨ ਵਿਨਨ੍ਧਨਂ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਨਨ੍ਧੇਯ੍ਯਾਮਾ’’ਤਿ. ਤਦਤ੍ਥਂ ਤੇਨ ਤੁਚ੍ਛਕੁਮ੍ਭਿਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਕਤਂ, ਤਂ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਮੁਖੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪੂਰਿਤਘਟੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਬਲਂ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋਤਿ ਅਭੂਤਮੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਞਾਣਬਲਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ. ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਜਾਤਿਸਮ੍ਭੇਦਾਭਾਵੇਨ ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਂ. ਅਞ੍ਞਜਾਤਿਸਮ੍ਭੇਦੇ ਸਤਿ ਅਸ੍ਸਤਰਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਸ੍ਸ ਜਾਤਭਾਵੋ ਵਿਯ ਸੀਹਸ੍ਸਪਿ ਸੀਹਥਾਮਾਭਾਵੋ ਸਿਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਕੇਸਰਸੀਹ’’ਨ੍ਤਿ. ਠਾਨਸੋ ਵਾਤਿ ਤਙ੍ਖਣੇ ਏਵ.
੫੪. ‘‘ਸੁਮਾਗਧਾ ਨਾਮ ਨਦੀ’’ਤਿ ਕੇਚਿ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੁਮਾਗਧਾ ਨਾਮ ਪੋਕ੍ਖਰਣੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਪੋਕ੍ਖਰਣਿਭਾਵਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰੇ ਆਗਤਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਸ੍ਸਾ ਤੀਰੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮੋਰਾਨਂ ਨਿਵਾਪੋ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਮੋਰਨਿਵਾਪੋ. ਬ੍ਯਧਿਕਰਣਾਨਮ੍ਪਿ ਹਿ ਪਦਾਨਂ ਬਾਹਿਰਤ੍ਥਸਮਾਸੋ ਹੋਤਿਯੇਵ ਯਥਾ ‘‘ਉਰਸਿਲੋਮੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਨਿਵੁਤ੍ਥਂ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਨਿਵਾਪੋ, ਮੋਰਾਨਂ ਨਿਵਾਪੋ ਮੋਰਨਿਵਾਪੋ, ਮੋਰਾਨਂ ਨਿਵਾਪਦਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਮੋਰਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਨਿਗ੍ਰੋਧੋ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਵਾਦੋ, ਸਾਸਨੇ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਤ੍ਤਕਿਲਮਥਾਨੁਯੋਗਂ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗੇਨ ਪਰਮਸ੍ਸਾਸਪ੍ਪਤ੍ਤੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੇ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਕਾਯਕਿਲਮਥੇਨ ਵਿਨਾਵ ਸਾਵਕੇ ਵਿਨੇਤੀ’’ਤਿ ਸਞ੍ਜਾਤਸਨ੍ਦੇਹੋ ‘‘ਕੋ ਨਾਮ ਸੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਅਸ੍ਸਸਤਿ ਅਨੁਸਙ੍ਕਿਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤੋ ਹੋਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸੋ, ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਸ੍ਸਾਸਪ੍ਪਤ੍ਤਾਤਿ ਤੁਟ੍ਠਿਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਪ੍ਪਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਅਧਿਕੋ ਸੇਟ੍ਠੋ ਆਸਯੋ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਅਜ੍ਝਾਸਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਤ੍ਤਮਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਆਦਿਭੂਤਂ ਪੁਰਾਤਨਂ ਸੇਟ੍ਠਚਰਿਯਂ ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਹੇਸ ਸਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕੇਹਿ ਤੇਨੇਵ ਆਕਾਰੇਨ ਅਧਿਗਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪੁਰਾਣ…ਪੇ… ਅਰਿਯਮਗ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਤਂ ਭਗਵਾ ‘‘ਅਦ੍ਦਸ ਪੁਰਾਣਂ ਮਗ੍ਗਂ ਪੁਰਾਣਮਞ੍ਜਸ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵੋਚ. ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਵਸੇਨ. ‘‘ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵਾ ਇਦਂ ‘‘ਅਜ੍ਝਾਸਯਂ ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਾਠਸੇਸੋਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਜ੍ਝਾਸਯਂ ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪ੍ਪਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਯੋਜਨਾ.
ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਾਵਾਦਵਣ੍ਣਨਾ
੫੫. ਪਕਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ ਵਿਪ੍ਪਕਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨਿਟ੍ਠਿਤਾਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਠਿਤਾ’’ਤਿ.
੫੬. ਵੀਰਿਯੇਨ ਪਾਪਜਿਗੁਚ੍ਛਨਵਾਦੋਤਿ ਲੂਖਪਟਿਪਤ੍ਤਿਸਾਧਨੇਨ ਵੀਰਿਯੇਨ ਅਤ੍ਤਤਣ੍ਹਾਵਿਨੋਦਨਵਸੇਨ ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨਵਾਦੋ. ਜਿਗੁਚ੍ਛਤੀਤਿ ਜਿਗੁਚ੍ਛੋ, ਤਬ੍ਭਾਵੋ ਜੇਗੁਚ੍ਛਂ, ਅਧਿਕਂ ਜੇਗੁਚ੍ਛਂ ਅਧਿਜੇਗੁਚ੍ਛਂ, ਅਤਿਵਿਯ ਪਾਪਜਿਗੁਚ੍ਛਨਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਧਿਜੇਗੁਚ੍ਛੇ. ਕਾਯਦਲ਼੍ਹੀਬਹੁਲਂ ਤਪਤੀਤਿ ਤਪੋ, ਅਤ੍ਤਕਿਲਮਥਾਨੁਯੋਗਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਵੀਰਿਯਂ, ਤੇਨ ਕਾਯਦਲ਼੍ਹੀਬਹੁਲਤਾਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਪਸ੍ਸ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨਂ, ਵਿਰਜ੍ਜਨਮ੍ਪਿ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਵੀਰਿਯੇਨ ਪਾਪਜਿਗੁਚ੍ਛਾ’’ਤਿ. ਘਾਸਚ੍ਛਾਦਨਸੇਨਾਸਨਤਣ੍ਹਾਵਿਨੋਦਨਮੁਖੇਨ ਅਤ੍ਤਸ੍ਨੇਹਵਿਰਜ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪਰਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇਸੁ ਨਾਨਾਕਾਰੇਸੁ ਅਚੇਲਕਾਦਿਵਤੇਸੁ ਏਕਜ੍ਝਂ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾਨਂ ਪਰਿਸੋਧਨਮੇਵੇਤ੍ਥ ਪਾਰਿਪੂਰਣਂ, ਨ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਸਮਾਦਾਨਂ ਤਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਤਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ’’ਤਿ. ਪਰਿਸੋਧਨਞ੍ਚ ਨੇਸਂ ਸਕਸਮਯਸਿਦ੍ਧੇਨ ਨਯੇਨ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨਮੇਵ. ਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
੫੭. ‘‘ਏਕਂ ਪਞ੍ਹਮ੍ਪਿ ਨ ਕਥੇਤੀ’’ਤਿ ਪਠਮਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਅਕਥਿਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਤਪਨਿਸ੍ਸਿਤਕੋਤਿ ਅਤ੍ਤਕਿਲਮਥਾਨੁਯੋਗਸਙ੍ਖਾਤਂ ਤਪਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤਨਕੋ. ਸੀਹਨਾਦੇਤਿ ਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ.
ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੫੮. ‘‘ਸਮ੍ਮਾ ਆਦਿਯਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਾ ਆਦਿਯਨਞ੍ਚਸ੍ਸ ਦਲ਼੍ਹਗ੍ਗਾਹੋ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਦਲ਼੍ਹਂ ਗਣ੍ਹਾਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਸਨਾਵਚਰੇਨਾਪਿ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਕਚ੍ਚੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤੇਨ ਧੁਤਙ੍ਗਧਰਤਾਮਤ੍ਤੇਨ ਅਤ੍ਤਮਨਤਾ, ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸਙ੍ਕਪ੍ਪਤਾ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੋਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਤਪਸਮਾਦਾਨਧੁਤਙ੍ਗਧਰਤਾਨਂ ਸਤਿਪਿ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਤ੍ਤੇ ਸਦਿਸਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
‘‘ਦੁਵਿਧਸ੍ਸਾਪੀਤਿ ‘ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ’ਤਿ ਚ ਏਵਂ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਭੇਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਵਿਧਸ੍ਸਾਪਿ ਤਪਸ੍ਸਿਨੋ’’ਤਿ ਕੇਚਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਸਾਸਨਿਕਵਸੇਨਾਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਦੀਪਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਬਾਹਿਰਕਸ੍ਸ, ਸਾਸਨਿਕਸ੍ਸ ਚਾਤਿ ਏਵਂ ਦੁਵਿਧਸ੍ਸਾਪਿ ਤਪਸ੍ਸਿਨੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਥਾ ਚੇਵ ਹਿ ਉਪਰਿਪਿ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਂ ਵਕ੍ਖਤੀਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਤਿ ਯਦਿਦਂ ‘‘ਕੋ ਅਞ੍ਞੋ ਮਯਾ ਸਦਿਸੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਅਤਿਮਾਨਸ੍ਸ, ਅਨਿਟ੍ਠਿਤਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸੇਵ ਚ ‘‘ਅਲਮੇਤ੍ਤਾਵਤਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਅਤਿਮਾਨਸ੍ਸ ਚ ਉਪ੍ਪਾਦਨਂ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ.
ਉਕ੍ਕਂਸਤੀਤਿ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਂ ਕਰੋਤਿ. ਉਕ੍ਖਿਪਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਉਪਰਿ ਖਿਪਤਿ, ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਰਂ ਸਂਹਾਰੇਤੀਤਿ ਪਰਂ ਸਂਹਰਂ ਨਿਹੀਨਂ ਕਰੋਤਿ. ਅਵਕ੍ਖਿਪਤੀਤਿ ਅਧੋ ਖਿਪਤਿ, ਅਵਮਞ੍ਞਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਮਾਨਮਦਕਰਣੇਨਾਤਿ ਮਾਨਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਮਦਸ੍ਸ ਕਰਣੇਨ ਉਪ੍ਪਾਦਨੇਨ. ਮੁਚ੍ਛਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਮੁਚ੍ਛਾਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਸਾ ਪਨ ਮੁਚ੍ਛਾਪਤ੍ਤਿ ਅਭਿਜ੍ਝਾਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸਕਾਯਗਨ੍ਥੇਹਿ ਗਧਿਤਚਿਤ੍ਤਤਾ, ਤਤ੍ਥ ਚ ਅਤਿਲਗ੍ਗਭਾਵੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਗਧਿਤੋ ਅਜ੍ਝੋਸਨ੍ਨੋ’’ਤਿ. ਪਮਜ੍ਜਨਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਪਮਜ੍ਜਨਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਮਾਦਮਾਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਕੇਵਲਂ ਧੁਤਙ੍ਗਸੁਦ੍ਧਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਤਾਯ ਏਵ ਧੁਤਙ੍ਗਸੁਦ੍ਧਿਕਤਾਯ ਅਤ੍ਤੁਕ੍ਕਂਸਨਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਾਸਨੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਧੁਤਙ੍ਗਮੇਵ…ਪੇ… ਪਚ੍ਚੇਤੀ’’ਤਿ.
੫੯. ਤੇਯੇਵ ਪਚ੍ਚਯਾ. ਸੁਟ੍ਠੁ ਕਤ੍ਵਾ ਪਟਿਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਵਾ ਲਦ੍ਧਾਤਿ ਆਦਰਗਾਰਵਯੋਗੇਨ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਵਾ ਦਾਨਵਸੇਨ ਉਪਨਯਵਸੇਨ ਲਦ੍ਧਾ. ਵਣ੍ਣਭਣਨਨ੍ਤਿ ਗੁਣਕਿਤ੍ਤਨਂ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਤਪਸ੍ਸਿਨੋ.
੬੦. ਵੋਦਾਸਨ੍ਤਿ ਬ੍ਯਾਸਨਂ, ਵਿਭਜ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਿਭਜ੍ਜਨਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਇਚ੍ਛਿਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਦ੍ਵੇਭਾਗਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਦ੍ਵੇ ਭਾਗੇ ਕਰੋਤਿ ਰੁਚ੍ਚਨਾਰੁਚ੍ਚਨਵਸੇਨ. ਗੇਧਜਾਤੋਤਿ ਸਞ੍ਜਾਤਗੇਧੋ. ਮੁਚ੍ਛਨਂ ਨਾਮ ਸਤਿਵਿਪ੍ਪਵਾਸੇਨੇਵ ਹੋਤਿ, ਨ ਸਤਿਯਾ ਸਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਆਦੀਨਵਮਤ੍ਤਮ੍ਪੀਤਿ ਗਧਿਤਾਦਿਭਾਵੇਨ ਪਰਿਭੋਗੇ ਆਦੀਨਵਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਾਤਿ ਪਰਿਭੋਗੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਾ. ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਪਰਿਭੋਗਮਤ੍ਤਮ੍ਪੀਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਮਤ੍ਤੇਨ ਪਰਿਭੋਗਮ੍ਪਿ ਏਕਵਾਰਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾਪਿ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨਮ੍ਪਿ ਨ ਕਰੋਤਿ.
੬੧. ਵਿਚਕ੍ਕਸਣ੍ਠਾਨਾਤਿ ਵਿਪੁਲਤਮਚਕ੍ਕਸਣ੍ਠਾਨਾ. ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਭੁਞ੍ਜਨਤੋ ਅਯੋਕੂਟਸਦਿਸਾ ਦਨ੍ਤਾ ਏਵ ਦਨ੍ਤਕੂਟਂ.ਅਪਸਾਦੇਤੀਤਿ ਪਸਾਦੇਤਿ. ਅਚੇਲਕਾਦਿਵਸੇਨਾਤਿ ਅਚੇਲਕਵਤਾਦਿਵਸੇਨ. ਲੂਖਾਜੀਵਿਨ੍ਤਿ ਸਲ੍ਲੇਖਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਲੂਖਜੀਵਿਕਂ.
੬੨. ਤਪਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਭਾਵਨਾਮਨਸਿਕਾਰਲਕ੍ਖਣਂ ਤਪਂ ਚਰਤਿ ਚਰਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ. ਚਙ੍ਕਮਂ ਓਤਰਤਿ ਭਾਵਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਵਿਯ. ਵਿਹਾਰਙ੍ਗਣਂ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਤਿ ਵਤ੍ਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪੂਰੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ.
‘‘ਆਦਸ੍ਸਯਮਾਨੋ’’ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ.
ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਾਯਿਕਂ ਵਾ ਵਾਚਸਿਕਂ ਵਾ ਦੋਸਂ. ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਨ੍ਤਿ ਵਿਪਰੀਤਦਸ੍ਸਨਂ. ਅਰੁਚ੍ਚਮਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਿਦ੍ਧਨ੍ਤੇ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਅਰੁਚ੍ਚਮਾਨਂ. ਰੁਚ੍ਚਤਿ ਮੇਤਿ ‘‘ਕਪ੍ਪਤਿ ਮੇ’’ਤਿ ਵਦਤਿ. ਅਨੁਜਾਨਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਤਚ੍ਛਾਵਿਪਰੀਤਭੂਤਭਾਵੇਨ ‘‘ਏਵਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨੁਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਵਨਮਨੋਹਾਰਿਤਾਯ ‘‘ਸਾਧੁ ਸੁਟ੍ਠੂ’’ਤਿ ਅਨੁਮੋਦਿਤਬ੍ਬਂ.
੬੩. ਕੁਜ੍ਝਨਸੀਲਤਾਯ ਕੋਧਨੋ. ਵੁਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣੋ ਉਪਨਾਹੋ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਉਪਨਾਹੀ. ਏਵਂਭੂਤੋ ਚ ਤਂਸਮਙ੍ਗੀ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਇਤੋ ਪਰੇਸੁਪਿ.
ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਇਸ੍ਸਤਿ ਉਸੂਯਤੀਤਿ ਉਸ੍ਸੁਕੀ. ਸਠਨਂ ਅਸਨ੍ਤਗੁਣਸਮ੍ਭਾਵਨਂ ਸਠੋ, ਸੋ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਸਠੋ. ਸਨ੍ਤਦੋਸਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਸਭਾਵਾ ਮਾਯਾ, ਮਾਯਾ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਮਾਯਾਵੀ. ਗਰੁਟ੍ਠਾਨਿਯਾਨਮ੍ਪਿ ਪਣਿਪਾਤਾਕਰਣਲਕ੍ਖਣਂ ਥਮ੍ਭਨਂ ਥਦ੍ਧਂ, ਤਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਥਦ੍ਧੋ. ਗੁਣੇਹਿ ਸਮਾਨਂ, ਅਧਿਕਞ੍ਚ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਨਿਹੀਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਞ੍ਞਨਸੀਲਤਾਯ ਅਤਿਮਾਨੀ. ਅਸਨ੍ਤਗੁਣਸਮ੍ਭਾਵਨਤ੍ਥਿਕਤਾਸਙ੍ਖਾਤਾ ਪਾਪਾ ਲਾਮਕਾ ਇਚ੍ਛਾ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਾਪਿਚ੍ਛੋ. ਮਿਚ੍ਛਾ ਵਿਪਰੀਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ. ‘‘ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ, ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧੮੭, ੨੦੨, ੪੨੭; ੩.੨੭, ੨੯; ਉਦਾ. ੫੫; ਮਹਾਨਿ. ੨੦; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੫੮) ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਤ੍ਤਾਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠਤਾਯ ਸਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿ, ਤਮੇਵ ਪਰਾਮਸਤੀਤਿ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਾਮਾਸੀ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਸਯਂ ਦਿਟ੍ਠਿ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਆ ਬਾਲ਼੍ਹਂ ਵਿਯ ਧੀਯਤੀਤਿ ਆਧਾਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਦਲ਼੍ਹਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਠਪਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਥਾਗਹਿਤਂ ਗਾਹਂ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਸੀਲੋ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੀ, ਤਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਦੁਪ੍ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੀ. ਪਟਿਸੇਧਤ੍ਥੋ ਹਿ ਅਯਂ ਦੁ-ਸਦ੍ਦੋ ਯਥਾ ‘‘ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ, (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੪੯) ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੫.੨੧੩; ੧੦.੭੫; ਪਾਰਾ. ੧੯੫; ਧ. ਪ. ੩੦੮) ਚ.
ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਪਪਟਿਕਪ੍ਪਤ੍ਤਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੬੪. ਇਧ ਨਿਗ੍ਰੋਧ ਤਪਸ੍ਸੀਤਿ ਯਥਾਨੁਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਪੁਰਿਮਪਾਲ਼ਿਂ ਨਿਗਮਨਵਸੇਨ ਏਕਦੇਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਵਂ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਗਹਿਤਲਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਚੇਲਕਾਦਿਭਾਵੋ ਸੇਯ੍ਯੋ, ਤੇਨ ਚ ਸਂਸਾਰਸੁਦ੍ਧਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਗਹਿਤਲਦ੍ਧਿਂ. ਰਕ੍ਖਿਤਂ ਤਪਨ੍ਤਿ ਤਾਯ ਲਦ੍ਧਿਯਾ ਸਮਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਰਕ੍ਖਿਤਂ ਅਚੇਲਕਵਤਾਦਿਤਪਂ. ‘‘ਸਬ੍ਬਮੇਵ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਯਂ ਵਕ੍ਖਤਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਪਾਲ਼ਿਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ‘‘ਲੂਖਤਪਸ੍ਸਿਨੋ ਚੇਵ ਧੁਤਙ੍ਗਧਰਸ੍ਸ ਚ ਵਸੇਨ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩.੬੪), ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਰੂਪਸ੍ਸ ਲੂਖਸ੍ਸ ਤਪਸ੍ਸਿਨੋਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਪਾਲ਼ਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਇਮਿਨਾ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਵਸੇਨ ਪਾਲ਼ਿ ਯੇਵੇਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਨ ਪਨ ਤਦਤ੍ਥੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਕ੍ਖਵਸੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਸੇਨ, ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇਤਿ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੇ ਭੁਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੇਨ ਕਰਣਵਚਨੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਵਂ ਸੋ ਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਉਤ੍ਤਰਿ ਵਾਯਮਮਾਨੋਤਿ ਯਥਾਸਮਾਦਿਨ੍ਨੇਹਿ ਧੁਤਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਪਰਿਤੁਟ੍ਠੋ, ਅਪਰਿਯੋਸਿਤਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਚ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿ ਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗਵਸੇਨ ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ.
੬੯. ਇਤੋ ਪਰਨ੍ਤਿ ਇਤੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਯਤੋ ਪਰਂ. ਅਗ੍ਗਭਾਵਂ ਵਾ ਸਾਰਭਾਵਂ ਵਾਤਿ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਾਯ ਅਗ੍ਗਭਾਵਂ ਵਾ ਸਾਰਭਾਵਂ ਵਾ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ. ‘‘ਅਯਮੇਵਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਭਾਵੋ ਸਾਰਭਾਵੋ’’ਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨੋ ‘‘ਅਗ੍ਗਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਸਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਚਾ’’ਤਿ ਆਹ.
ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਤਚਪ੍ਪਤ੍ਤਾਦਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੭੦. ਯਮਨਂ ਸਂਯਮਨਂ ਯਾਮੋ, ਹਿਂਸਾਦੀਨਂ ਅਕਰਣਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋ ਯਾਮੋਵ ਚਾਤੁਯਾਮੋ, ਸੋ ਏਵ ਸਂਵਰੋ, ਤੇਨ ਸਂਵੁਤੋ ਗੁਤ੍ਤਸਬ੍ਬਦ੍ਵਾਰੋ ਚਾਤੁਯਾਮਸਂਵਰਸਂਵੁਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੇਨ ਸਂਵਰੇਨ ਪਿਹਿਤੋ’’ਤਿ. ਅਤਿਪਾਤਨਂ ਹਿਂਸਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਾਣਂ ਨ ਹਨਤੀ’’ਤਿ. ਲੋਭਚਿਤ੍ਤੇਨ ਭਾਵਿਤਂ ਸਮ੍ਭਾਵਿਤਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਭਾਵਿਤਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾ. ਅਯਞ੍ਚ ਤੇਸੁ ਤੇਸਂਯੇਵ ਸਮੁਦਾਚਾਰੋ ਮਗ੍ਗੋਟ੍ਠਾਪਕਂ ਵਿਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਤੇਸਂ ਸਞ੍ਞਾਯਾ’’ਤਿ.
ਏਤਨ੍ਤਿ ਅਭਿਹਰਣਂ, ਹੀਨਾਯ ਅਨਾਵਤ੍ਤਨਞ੍ਚ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸੋ ਅਭਿਹਰਤੀਤਿ ਆਦਿਲਕ੍ਖਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਭਿਹਰਤੀਤਿ ਅਭਿਬੁਦ੍ਧਿਂ ਨੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਉਪਰੂਪਰਿ ਵਡ੍ਢੇਤੀ’’ਤਿ. ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਨਾਪਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ ਅਭਿਵਾਦਨਾਦਿ ਕਰੀਯਤੇਵਾਤਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਸੇਟ੍ਠਾ ਗੁਣਵਿਸੇਸਯੋਗਤੋ, ਦੋਸਵਿਰਹਿਤਤੋ ਚ, ਯਤੋ ਸਾ ਪਣ੍ਡਿਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਗਿਹਿਭਾਵੋ ਪਨ ਨਿਹੀਨੋ ਤਦੁਭਯਾਭਾਵਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਹੀਨਾਯ ਗਿਹਿਭਾਵਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ.
੭੧. ਤਚਪ੍ਪਤ੍ਤਾਤਿ ਤਚਂ ਪਤ੍ਤਾ, ਤਚਸਦਿਸਾ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੭੪. ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਵਸੇਨਾਤਿ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਸਮਯਵਸੇਨ. ਨੇਸਨ੍ਤਿ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ. ਤਨ੍ਤਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਂ. ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾਤਿ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਂ. ਤਚਸਾਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋਤਿ ਤਚਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਾਯਾਸਾਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ. ਵਿਸੇਸਭਾਵਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸਸਭਾਵਂ.
ਅਚੇਲਕਪਾਲ਼ਿਮਤ੍ਤਮ੍ਪੀਤਿ ਅਚੇਲਕਪਾਲ਼ਿਆਗਤਤ੍ਥਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਯਂ ਅਨਸ੍ਸਾਮ ਵਿਨਟ੍ਠਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅ-ਕਾਰੋ ਵਾ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ, ਨਸ੍ਸਾਮਾਤਿ ਵਿਨਸ੍ਸਾਮ. ਕੁਤੋ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਪਾਲ਼ੀਤਿ ਕੁਤੋ ਏਵ ਅਮ੍ਹੇਸੁ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਪਾਲ਼ਿਆਗਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਸੁਤਿਵਸੇਨਾਪੀਤਿ ਸੋਤਪਥਾਗਮਨਮਤ੍ਤੇਨਾਪਿ ਨ ਜਾਨਾਮ.
ਨਿਗ੍ਰੋਧਸ੍ਸਪਜ੍ਝਾਯਨਵਣ੍ਣਨਾ
੭੫. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਸਨ੍ਧਾਨਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਸ੍ਸ. ਕਕ੍ਖਲ਼ਨ੍ਤਿ ਫਰੁਸਂ. ਦੁਰਾਸਦਵਚਨਨ੍ਤਿ ਅਵਤ੍ਤਬ੍ਬਵਚਨਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਫਰੁਸਵਚਨਂ ਯਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਪਯੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਮਾਪਿਤੇ ਖਮਾਪਕਸ੍ਸ ਪਟਿਪਾਕਤਿਕਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਯਂ ਮਯੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੭੬. ਬੋਧਤ੍ਥਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਬੁਦ੍ਧਭਾਵਘੋਸਨਤ੍ਥਾਯ. ਵਾਦਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਪਰਵਾਦਭਞ੍ਜਨਵਾਦਤ੍ਥਾਯ. ਰਾਗਾਦਿਸਮਨਤ੍ਥਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਨ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਮ੍ਯਤਾਯ. ਓਘਨਿਤ੍ਥਰਣਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਚਤੁਰੋਘਨਿਤ੍ਥਰਣਤ੍ਥਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਓਰਪਾਰਾਤਿਣ੍ਣਮਾਵਹਤ੍ਤਾ ਦੇਸਨਾਯ. ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਤ੍ਥਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਲੇਸੇਨਪਿ ਦੇਸਨਾਯ ਅਪਰਾਮਟ੍ਠਭਾਵਤੋ.
ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਪਰਿਯੋਸਾਨਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੭੭. ਇਦਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪੀਤਿ ਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ‘‘ਸਤ੍ਤਾਹ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਂ, ਇਦਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ. ਅਸਠੋ ਪਨ ਅਮਾਯਾਵੀ ਉਜੁਜਾਤਿਕੋ ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞੋ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸੋ ਹਿ ਤਂਮੁਹੁਤ੍ਤੇਨੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੁਂ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਤੀਤਿ. ਵਙ੍ਕਵਙ੍ਕੋਤਿ ਕਾਯਵਙ੍ਕਾਦੀਹਿਪਿ ਵਙ੍ਕੇਹਿ ਵਙ੍ਕੋ ਜਿਮ੍ਹੋ ਕੁਟਿਲੋ. ‘‘ਸਠਂ ਪਨਾਹਂ ਅਨੁਸਾਸਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਮੀ’’ਤਿ ਨ ਇਦਂ ਭਗਵਾ ਕਿਲਾਸੁਭਾਵੇਨੇਵ ਵਦਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਤਸ੍ਸ ਅਭਾਜਨਭਾਵੇਨੇਵ.
੭੮. ਪਕਤਿਯਾ ਆਚਰਿਯੋਤਿ ਯੋ ਏਵ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਕਤਿਯਾ ਆਚਰਿਯੋ ਅਹੋਸਿ, ਸੋ ਏਵ ਇਦਾਨਿਪਿ ਪੁਬ੍ਬਾਚਿਣ੍ਣਵਸੇਨ ਆਚਰਿਯੋ ਹੋਤੁ, ਨ ਮਯਂ ਤੁਮ੍ਹੇ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕੇ ਕਾਤੁਕਾਮਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨ ਮਯਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਉਦ੍ਦੇਸੇਨ ਅਤ੍ਥਿਕਾ, ਧਮ੍ਮਤਨ੍ਤਿ ਮੇਵ ਪਨ ਤੁਮ੍ਹੇ ਞਾਪੇਤੁਕਾਮਮ੍ਹਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਆਜੀਵਤੋਤਿ ਜੀਵਿਕਾਯ ਵੁਤ੍ਤਿਤੋ. ਅਕੁਸਲਾਤਿ ਕੋਟ੍ਠਾਸਂ ਪਤ੍ਤਾਤਿ ਅਕੁਸਲਾਤਿ ਤਂ ਤਂ ਕੋਟ੍ਠਾਸਤਂਯੇਵ ਉਪਗਤਾ. ਕਿਲੇਸਦਰਥਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਕਿਲੇਸਦਰਥਸਹਿਤਾ ਤਂਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨਤੋ. ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਾਨਂ ਹਿਤਾਤਿ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਿਯਾ. ਸਂਕਿਲੇਸੋ ਏਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਂਕਿਲੇਸੇ ਵਾ ਨਿਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਸਂਕਿਲੇਸਿਕਾ. ਵੋਦਾਨਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਤ੍ਤਾ ਵੋਦਾਨਿਯਾ. ਤਥਾਭੂਤਾ ਚੇਤੇ ਵੋਦਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਤ੍ਤੇ ਵੋਦਾਪੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਸਿਖਾਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਾਰਿਪੂਰਿਵੇਪੁਲ੍ਲਤਾ ਮਗ੍ਗਫਲਵਸੇਨੇਵ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾ…ਪੇ… ਵੇਪੁਲ੍ਲਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਉਭੋਪਿ ਵਾ ਏਤਾਨਿ ਪਾਰਿਪੂਰਿਵੇਪੁਲ੍ਲਾਨਿ. ਯਾ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਪਾਰਿਪੂਰੀ, ਸਾ ਏਵ ਵੇਪੁਲ੍ਲਤਾਤਿ. ਤਤੋਤਿ ਸਂਕਿਲੇਸਧਮ੍ਮਪ੍ਪਹਾਨਵੋਦਾਨਧਮ੍ਮਾਭਿਬੁਦ੍ਧਿਹੇਤੁ.
੭੯. ‘‘ਯਥਾ ਮਾਰੇਨਾ’’ਤਿ ਨਯਿਦਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਥ ਖੋ ਤਥਾਭਾਵਕਥਨਮੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਮਾਰੋ ਕਿਰਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥਾਤਿ ਮਾਰੇਨ ਤੇਸਂ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪਚ੍ਛਾ ਅਞ੍ਞਾਸੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਭਗਵਾ ਪਗੇਵ ਨ ਅਞ੍ਞਾਸੀਤਿ? ਅਨਾਵਜ੍ਜਿਤਤ੍ਤਾ. ਮਾਰਂ ਪਟਿਬਾਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਮਾਰੇਨ ਤੇਸੁ ਕਤਂ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਧਮੇਤ੍ਵਾ, ਨ ਤੇਸਂ ਸਤਿ ਪਯੋਜਨੇ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਦੁਕ੍ਕਰਂ. ਸੋਤਿ ਮਗ੍ਗਫਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁ. ਤੇਸਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਨਂ.
ਫੁਟ੍ਠਾਤਿ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਫੁਟ੍ਠਾ. ਯਤ੍ਰਾਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਭੁਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਯੇਸੂ’’ਤਿ. ਅਞ੍ਞਾਣਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਆਜਾਨਨਤ੍ਥਂ, ਉਪਸਗ੍ਗਮਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਆ-ਕਾਰੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਜਾਨਨਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ, ਵੀਮਂਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਜਾਨਾਮ ਤਾਵਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਆਜਾਨਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਦਿਵਸੇ ਏਕਵਾਰਮ੍ਪਿ ਤੇਸਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਸਤ੍ਤਾਹੋ ਪਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਏਤੇਸਂ ਕਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਪੂਰੇਤੁਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਪੂਰੇਤੁਂ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਸੇਨ ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਪੂਰੇਤੁਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਰਵਾਦਭਿਨ੍ਦਨਨ੍ਤਿ ਪਰਵਾਦਮਦ੍ਦਨਂ. ਸਕਵਾਦਸਮੁਸ੍ਸਾਪਨਨ੍ਤਿ ਸਕਵਾਦਪਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ. ਵਾਸਨਾਯਾਤਿ ਸਚ੍ਚਸਮ੍ਪਟਿਵੇਧਵਾਸਨਾਯ. ਨੇਸਨ੍ਤਿ ਚ ਪਕਰਣਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਦਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਹਿ ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮੁਖਾ, ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਚ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਸੁਣਨ੍ਤਾਨਂ ਵਾਸਨਾਯ ਪਚ੍ਚਯੋ ਏਵਾਤਿ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਤੋ ਨ ਵਿਭਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵਾਤਿ.
ਉਦੁਮ੍ਬਰਿਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ.
੩. ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
ਅਤ੍ਤਦੀਪਸਰਣਤਾਵਣ੍ਣਨਾ
੮੦. ਉਤ੍ਤਾਨਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਾਕਟਂ, ਤਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਅਨੁਤ੍ਤਾਨਂ ਅਪਾਕਟਂ, ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ, ਅਪਚੁਰਂ, ਦੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਞ੍ਚ. ਅਨੁਤ੍ਤਾਨਾਨਂ ਪਦਾਨਂ ਵਣ੍ਣਨਾ ਅਨੁਤ੍ਤਾਨਪਦਵਣ੍ਣਨਾ. ਉਤ੍ਤਾਨਪਦਵਣ੍ਣਨਾਯ ਪਯੋਜਨਾਭਾਵਤੋ ਅਨੁਤ੍ਤਾਨਗ੍ਗਹਣਂ. ‘‘ਮਾਤੁਲਾ’’ਤਿ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਵਸੇਨ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਏਕੋ ਰੁਕ੍ਖੋ, ਤਸ੍ਸਾ ਆਸਨ੍ਨਪ੍ਪਦੇਸੇ ਮਾਪਿਤਤ੍ਤਾ ਨਗਰਮ੍ਪਿ ‘‘ਮਾਤੁਲਾ’’ ਤ੍ਵੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯਿਤ੍ਥ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਾਤੁਲਾਯਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਨਾਮਕੇ ਨਗਰੇ’’ਤਿ. ਅਵਿਦੂਰੇਤਿ ਤਸ੍ਸ ਨਗਰਸ੍ਸ ਅਵਿਦੂਰੇ.
ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਾਜਾ ਦਲ਼੍ਹਨੇਮਿ ਨਾਮ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤੀਤਵਂਸਦੀਪਿਕਾ ਕਥਾ ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਆਗਤਾ, ‘‘ਅਡ੍ਢਤੇਯ੍ਯਵਸ੍ਸਸਤਾਯੁਕਾਨਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਸ੍ਸਸਤਾਯੁਕਾ ਪੁਤ੍ਤਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਨ ਸਵਿਸੇਸਂ ਅਨਾਗਤਤ੍ਥਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾ ਕਥਾ ਆਗਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨਾਗਤਵਂਸਦੀਪਿਕਾਯ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਕਥਾਯਾ’’ਤਿ. ਅਨਾਗਤਤ੍ਥਦੀਪਨਞ੍ਹਿ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਅਨਾਗਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਕਿਤ੍ਤਨਂ ਅਚ੍ਛਰਿਯਤਮਂ. ਸਮਾਗਮੇਨਾਤਿ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਨ.
‘‘ਭਤ੍ਤਗ੍ਗਂ ਅਮਨਾਪ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਕੇਵਲਂ ਤੇਸਂ ਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਮਤ੍ਤਂ. ਅਮਨਾਪਨ੍ਤਿ ਅਮਨੁਞ੍ਞਂ. ਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤੋ ਅਪ੍ਪਕੋਪਿ ਅਪਰਾਧੋ ਅਪ੍ਪਕੋ ਕਾਰੋ ਵਿਯ ਗਰੁਤਰਵਿਪਾਕੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਬੁਦ੍ਧੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ…ਪੇ… ਸਦਿਸਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਮਾਤੁਲਨਗਰਸ੍ਸ ਸਮੀਪੇ, ਤਸ੍ਸਂ ਵਾ ਪਰਿਸਾਯਂ.
ਅਤ੍ਤਦੀਪਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਾਮਂ ਯੋ ਪਰੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਸਸਨ੍ਤਾਨੋ ‘‘ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਹਿਤਸੁਖੇਸਿਭਾਵੇਨ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨਿਬ੍ਬਿਸੇਸਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮੋ ਇਧ ‘‘ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ ਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ. ਦ੍ਵਿਧਾ ਆਪੋ ਗਤੋ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਦੀਪੋ, ਓਘੇਨ ਅਨਜ੍ਝੋਤ੍ਥਤੋ ਭੂਮਿਭਾਗੋ. ਇਧ ਪਨ ਕਾਮੋਘਾਦੀਹਿ ਅਨਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਣੀਯਤ੍ਤਾ ਦੀਪੋ ਵਿਯਾਤਿ ਦੀਪੋ, ਅਤ੍ਤਾ ਦੀਪੋ ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਦੀਪਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦੀਪ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਦੀਪਭਾਵੋ ਚੇਤ੍ਥ ਪਟਿਸਰਣਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਦਂ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਞ੍ਞਸਰਣਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਚਨਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਸਰਣਭਾਵਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਚਨਂ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਨ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਣਸ੍ਸੇਵ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਚਨਂ, ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸਰਣਸਭਾਵਸ੍ਸੇਵ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਚਨਂ ਤਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇ ਚ ਤੇਨ ਇਤਰਸ੍ਸਾਪਿ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਸਿਦ੍ਧਿਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰੇਨ ਸਾਧੇਤੁਂ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਯਦਿ ਏਤ੍ਥ ਪਾਕਤਿਕੋ ਅਤ੍ਤਾ ਇਚ੍ਛਿਤੋ, ਕਥਂ ਤਸ੍ਸ ਦੀਪਸਰਣਭਾਵੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਿਕੋ ਏਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਾ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ ‘‘ਕੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿ. ਇਤਰੋ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ ਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਵਾਰੋਪਿ ਪਠਮਵਾਰਸ੍ਸੇਵ ਪਰਿਯਾਯਭਾਵੇਨ ਦੇਸਿਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤੇਨਾਹਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਗੋਚਰੇਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਗੋਚਰਟ੍ਠਾਨਭੂਤੇ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚਰਿਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ’’ਤਿ. ਸਕੇਤਿ ਕਥਂ ਪਨਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਕੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੇਤ੍ਤਿਕੇ ਵਿਸਯੇ’’ਤਿ. ਪਿਤਿਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਤੋ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਯਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਗੋਚਰੋ’’ਤਿ ਤੇਨ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਪੇਤ੍ਤਿਕੇ ਵਿਸਯੇਤਿ. ਚਰਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਾਮਿਅਤ੍ਥੇ ਉਪਯੋਗਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਯਮੇਵਤ੍ਥੋ’’ਤਿ, ਚਰਨ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਚ ਅਤ੍ਥੋ, ਤੇਨਾਯਂ ਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨਪਿ ਵਚਨਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਿਲੇਸਮਾਰਸ੍ਸ ਓਤਾਰਾਲਾਭੇਨੇਵ ਇਤਰਮਾਰਾਨਮ੍ਪਿ ਓਤਾਰਾਲਾਭੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਯਂ ਪਨਤ੍ਥੋਤਿ ਗੋਚਰੇ ਚਰਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ, ਵਤ੍ਥੁ ਪਨ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਮੁਖੇਨ ਆਗਤਂ.
ਸਕੁਣੇ ਹਨ੍ਤੀਤਿ ਸਕੁਣਗ੍ਘਿ, ਮਹਾਸੇਨਸਕੁਣੋ. ਅਜ੍ਝਪ੍ਪਤ੍ਤਾਤਿ ਅਭਿਭਵਨਵਸੇਨ ਪਤ੍ਤਾ ਉਪਗਤਾ. ਨ ਮ੍ਯਾਯਨ੍ਤਿ ਮੇ ਅਯਂ ਸਕੁਣਗ੍ਘਿ ਨਾਲਂ ਅਭਵਿਸ੍ਸ. ਨਙ੍ਗਲਕਟ੍ਠਕਰਣਨ੍ਤਿ ਨਙ੍ਗਲੇਨ ਕਸਿਤਪ੍ਪਦੇਸੋ. ਲੇਡ੍ਡੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਲੇਡ੍ਡੂਨਂ ਉਟ੍ਠਪਿਤਟ੍ਠਾਨਂ. ਸਕੇ ਬਲੇਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਬਲਹੇਤੁ. ਅਪਤ੍ਥਦ੍ਧਾਤਿ ਅਵਗਾਲ਼੍ਹਤ੍ਥਮ੍ਭਾ ਸਞ੍ਜਾਤਤ੍ਥਮ੍ਭਾ. ਅਸ੍ਸਰਮਾਨਾਤਿ ਅਵ੍ਹਾਯਨ੍ਤੀ.
ਮਹਨ੍ਤਂ ਲੇਡ੍ਡੁਨ੍ਤਿ ਨਙ੍ਗਲੇਨ ਭਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨੇ ਸੁਕ੍ਖਤਾਯ ਤਿਖਿਣਸਿਙ੍ਗਅਯੋਘਨਸਦਿਸਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਲੇਡ੍ਡੁਂ. ਅਭਿਰੁਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਧੋਭਾਗੇਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਨਿਲੀਨਯੋਗ੍ਗਪ੍ਪਦੇਸਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸੁਪਰਿ ਚਙ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸਰਮਾਨੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ‘‘ਏਹਿ ਖੋ’’ਤਿਆਦਿ ਤਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਰਮਾਨਾਕਾਰਦਸ੍ਸਨਂ. ਸਨ੍ਨਯ੍ਹਾਤਿ ਵਾਤਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਉਭੋ ਪਕ੍ਖੇ ਸਮਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਪਚ੍ਚੁਪਾਦੀਤਿ ਪਾਵਿਸਿ. ਤਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਯਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬੇ ਲਾਪੋ ਠਿਤੋ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਲੇਡ੍ਡੁਮ੍ਹਿ. ਉਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਰਪ੍ਪਦੇਸਂ. ਪਚ੍ਚਤਾਲ਼ੇਸੀਤਿ ਪਤਿ ਅਤਾਲ਼ੇਸਿ ਸਾਰਮ੍ਭਵਸੇਨ ਵੇਗੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਹਰਣਤੋ ਵਿਧਾਰੇਨ੍ਤੀ ਪਤਾਲ਼ੇਸਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਯਂ. ‘‘ਅਵਸਰ’’ਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿ.
‘‘ਕੁਸਲਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਕੋ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿ? ਯਥਾਅਨੁਸਨ੍ਧਿ ਏਵ. ਆਦਿਤੋ ਹਿ ‘‘ਅਤ੍ਤਦੀਪਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਹਰਥਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੮੦) ਯੇਵ ਅਤ੍ਤਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੇਨ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾ ਗਹਿਤਾ, ਤੇ ਯੇਵੇਤ੍ਥ ਕੁਸਲਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਹਿਤਾਤਿ. ਅਨਵਜ੍ਜਲਕ੍ਖਣਾਨਨ੍ਤਿ ਅਵਜ੍ਜਪਟਿਪਕ੍ਖਸਭਾਵਾਨਂ. ‘‘ਅਵਜ੍ਜਰਹਿਤਸਭਾਵਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮੇ ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪੇ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮਾ ਏਵ ਗਹਿਤਾ, ਦੁਤਿਯੇ ਪਨ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਾਪਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ, ਕਥਂ ਤੇਸਂ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤਨਨ੍ਤਿ? ਨ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਏਵਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ‘‘ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਾ ਸੀਲਾਦਿ ਵਿਯ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਸਮਾਦਾਨਨ੍ਤਿ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਸਮ੍ਮਾ ਆਦਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿ ਯੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਾ ਹਿ ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸੇਹਿ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨੇ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਆਹਿਤਾ ਆਯੁਆਦਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸਭੂਤਾ ਉਪਰੂਪਰਿਕੁਸਲਵਿਸੇਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪੁਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨਾਯਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਞ੍ਞਫਲਂ ਵਡ੍ਢਤੀ’’ਤਿ. ਪੁਞ੍ਞਫਲਨ੍ਤਿ ਚ ਏਕਦੇਸਸਰੂਪੇਕਸੇਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪੁਞ੍ਞਞ੍ਚ ਪੁਞ੍ਞਫਲਞ੍ਚ ਪੁਞ੍ਞਫਲ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਪਰੂਪਰਿ ਪੁਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਪੁਞ੍ਞਵਿਪਾਕੋਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.
‘‘ਮਾਤਾਪਿਤੂਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਏਵਰੂਪਂ ਹੇਤੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕੁਸਲਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸਿਨੇਹਵਸੇਨਾਤਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਸ੍ਸ ਸਿਨੇਹਸ੍ਸ ਵਸੇਨ, ਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਨ ਹਿ ਸਿਨੇਹਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਕੁਸਲਂ ਅਤ੍ਥਿ. ਮੁਦੁਮਦ੍ਦਵਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾਵਸੇਨ ਅਤਿਵਿਯ ਮਦ੍ਦਵਨ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ. ਯਥਾ ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਵਟ੍ਟਗਾਮਿਕੁਸਲਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ …ਪੇ… ਮੁਦੁਮਦ੍ਦਵਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਮੇਵ ਵਿਵਟ੍ਟਗਾਮਿਕੁਸਲਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿ…ਪੇ… ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਦਞ੍ਞੇਪਿ ਪਨ ਦਾਨਸੀਲਾਦਿਧਮ੍ਮਾ ਵਟ੍ਟਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਾ ਵਟ੍ਟਗਾਮਿਕੁਸਲਂ ਵਿਵਟ੍ਟਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਾ ਵਿਵਟ੍ਟਗਾਮਿਕੁਸਲਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਪਰਿਯੋਸਾਨਨ੍ਤਿ ਫਲਵਿਸੇਸਾਵਹਤਾਯ ਫਲਦਾਯ ਕੋਟਿ ਸਿਖਾਪ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਦੇਵਲੋਕੇ ਚ ਪਵਤ੍ਤਿਸਿਰਿਵਿਭਵੋਤਿ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ’’ਤਿ ਵਿਸੇਸਿਤਂ, ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕਵਸੇਨੇਵ ਚਾਯਂ ਦੇਸਨਾ ਆਗਤਾਤਿ. ਮਗ੍ਗਫਲਨਿਬ੍ਬਾਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਪਰਿਯੋਸਾਨਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਵਿਵਟ੍ਟਗਾਮਿਕੁਸਲਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਂ ਸੁਤ੍ਤਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਦਸ੍ਸਿਸ੍ਸਤਿ ‘‘ਅਥ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਖੋ ਨਾਮ ਰਾਜਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੧੦੮).
ਦਲ਼੍ਹਨੇਮਿਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਰਾਜਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੮੧. ਇਧਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਕੁਸਲਾਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੧੧੦) ਸੁਤ੍ਤਦੇਸਨਾਯ ਆਰਦ੍ਧਟ੍ਠਾਨੇ ਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟਗਾਮਿਭਾਵੇਨ ਸਾਧਾਰਣੇ ਕੁਸਲਗ੍ਗਹਣੇ. ਤਤ੍ਥ ਵਟ੍ਟਗਾਮਿਕੁਸਲਾਨੁਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ‘‘ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿ ਦੇਸਨਂ ਆਰਭਿ, ਆਰਭਨ੍ਤੋ ਚ ਦੇਸਿਯਮਾਨਮਤ੍ਤਂ. ਧਮ੍ਮਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਏਵਂ ਦੀਪੇਤ੍ਵਾ ਆਰਭੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪਠਮਂ ਤਥਾ ਅਦੀਪੇਨ੍ਤੋਪਿ ਭਗਵਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਦੀਪੇਤਿ ਵਿਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
੮੨. ਈਸਕਮ੍ਪੀਤਿ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਮ੍ਪਿ. ਅਵਸਕ੍ਕਿਤਨ੍ਤਿ ਓਗਤਭਟ੍ਠਂ. ਨੇਮਿਅਭਿਮੁਖਨ੍ਤਿ ਨੇਮਿਪ੍ਪਦੇਸਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੁਖਾ. ਬਨ੍ਧਿਂਸੁ ਚਕ੍ਕਰਤਨਸ੍ਸ ਓਸਕ੍ਕਿਤਾਨੋਸਕ੍ਕਿਤਭਾਵਂ ਜਾਨਿਤੁਂ. ਤਦੇਤਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨਾ ਚਵਨਂ. ਅਤਿਬਲਵਦੋਸੇਤਿ ਰਞ੍ਞੋ ਬਲਵਤਿ ਅਨਤ੍ਥੇ ਉਪਟ੍ਠਿਤੇ ਸਤਿ.
ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋਤਿ ਰਞ੍ਞੋ ਆਣਾਯ ਪਮਾਦਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤੋ.
ਏਕਸਮੁਦ੍ਦਪਰਿਯਨ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਜਮ੍ਬੁਦੀਪਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਸੋ ਉਤ੍ਤਰਤੋ ਅਸ੍ਸਕਣ੍ਣਪਬ੍ਬਤੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਏਕਸਮੁਦ੍ਦਪਰਿਯਨ੍ਤੋ. ਪੁਞ੍ਞਿਦ੍ਧਿਵਸੇਨਾਤਿ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਭਾਵਾਵਹਾਯ ਪੁਞ੍ਞਿਦ੍ਧਿਯਾ ਵਸੇਨ.
੮੩. ਏਵਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ. ਸੁਕਤਂ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਦਸਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਮੇਵ ਵਦਤਿ.
‘‘ਦਸਵਿਧਂ, ਦ੍ਵਾਦਸਵਿਧ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਵਿਭਾਗੋ ਪਰਤੋ ਆਗਮਿਸ੍ਸਤਿ. ਪੂਰੇਨ੍ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤੇਨੇਵ. ਨਿਦ੍ਦੋਸੇਤਿ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਾਨਂ ਦੋਸਾਨਂ ਅਪਗਮਨੇ ਨਿਦ੍ਦੋਸੇ. ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀਨਂ ਵਤ੍ਤੇਤਿ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਰਾਜੂਹਿ ਵਤ੍ਤਿਤਬ੍ਬਵਤ੍ਤੇ. ਭਾਵਿਨਿ ਭੂਤੇ ਵਿਯ ਹਿ ਉਪਚਾਰੋ ਯਥਾ ‘‘ਅਗਮਾ ਰਾਜਗਹਂ ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੪੧੦). ਅਧਿਗਤਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਭਾਵਾਪਿ ਹਿ ਤੇ ਤਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤੇਵਾਤਿ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਅਰਿਯਵਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੮੪. ਅਞ੍ਞਥਾ ਵਤ੍ਤਿਤੁਂ ਅਦੇਨ੍ਤੋ ਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤਦਧਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਤੇਨ ਤਦਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਚੇਤਸਾ. ਸਕ੍ਕਰੋਨ੍ਤੋਤਿ ਆਦਰਕਿਰਿਯਾਵਸੇਨ ਕਰੋਨ੍ਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਥਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਗਰੁਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋਤਿ ਪਾਸਾਣਚ੍ਛਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਗਰੁਕਰਣਵਸੇਨ ਗਰੁਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਗਾਰਵੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ. ਮਾਨੇਨ੍ਤੋਤਿ ਸਮ੍ਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਮਨੇਨ ਪਿਯਾਯਨ੍ਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਮੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਵਂ ਪੂਜਯਤੋ ਅਪਚਾਯਤੋ ਏਵਞ੍ਚ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਕ੍ਕਾਰਾਦਿਸਮ੍ਭਵੋਤਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਂ ਅਪਦਿਸਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਧਮ੍ਮਾਧਿਪਤਿਭੂਤੋ ਆਗਤਭਾਵੇਨਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਜੇਟ੍ਠਕਭਾਵੇਨ ਪੁਰਿਮਪੁਰਿਮਤਰਅਤ੍ਤਭਾਵੇਸੁ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚ ਸਮੁਪਚਿਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਧਮ੍ਮਵਸੇਨੇਵ ਸਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾਨਂ ਕਰਣੇਨਾ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਠਾਨਨਿਸਜ੍ਜਾਦੀਸੁ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਨਿਨ੍ਨਪੋਣਪਬ੍ਭਾਰਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਰਕ੍ਖਾਵਰਣਗੁਤ੍ਤਿਯਾ. ਪਰਂ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾਦਿਅਨਤ੍ਥਤੋ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਤੇਨੇਵ ਪਰਤ੍ਥਸਾਧਨੇਨ ਖਨ੍ਤਿਆਦਿਗੁਣੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਤਤੋ ਏਵ ਰਕ੍ਖਤਿ. ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਤਾਤਿ ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਤਾਯ. ਨਿਵਾਸਨਪਾਰੁਪਨਗੇਹਾਦੀਨਂ ਸੀਤੁਣ੍ਹਾਦਿਪਟਿਬਾਹਨੇਨ ਆਵਰਣਂ. ਅਨ੍ਤੋ ਜਨਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਭੂਤੇ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਾਦਿਜਨੇ.
‘‘ਸੀਲਸਂਵਰੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਹੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਰਕ੍ਖਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ‘‘ਵਤ੍ਥਗਨ੍ਧਮਾਲਾਦੀਨਿ ਦੇਹੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਆਵਰਣਂ, ਇਤਰੇਨ ਗੁਤ੍ਤਿਂ. ਭਤ੍ਤਵੇਤਨਸਮ੍ਪਦਾਨੇਨਪੀਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸੀਲਸਂਵਰੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਨਾਦੀਨਿ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤਿ. ਏਸੇਵ ਨਯੋ ਇਤੋ ਪਰੇਸੁਪਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦਗ੍ਗਹਣੇਸੁ. ਨਿਗਮੋ ਨਿਵਾਸੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਨੇਗਮਾ, ਏਵਂ ਜਾਨਪਦਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਗਮਵਾਸਿਨੋ’’ਤਿਆਦਿ.
ਨਵਵਿਧਾ ਮਾਨਮਦਾਤਿ ‘‘ਸੇਯ੍ਯੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੧੦੮; ਧ. ਸ. ੧੧੨੧; ਵਿਭ. ੮੬੬; ਮਹਾਨਿ. ੨੧, ੧੭੮) ਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਨਵਵਿਧਾ ਮਾਨਸਙ੍ਖਾਤਾ ਮਦਾ. ਮਾਨੋ ਏਵ ਹੇਤ੍ਥ ਪਮਜ੍ਜਨਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਮਾਨਮਦੋ. ਸੋਭਨੇ ਕਾਯਿਕਵਾਚਸਿਕਕਮ੍ਮੇ ਰਤੋਤਿ ਸੂਰਤੋ ਉ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਦੀਘਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਸੋਰਚ੍ਚਂ, ਕਾਯਿਕਵਾਚਸਿਕੋ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ, ਸਬ੍ਬਂ ਵਾ ਕਾਯਵਚੀਸੁਚਰਿਤਂ. ਸੁਟ੍ਠੁ ਓਰਤੋਤਿ ਸੋਰਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਸੋਰਚ੍ਚਂ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਸੁਚਰਿਤਂ. ਰਾਗਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਮਾਨਾਦੀਨਂ. ਦਮਨਾਦੀਹੀਤਿ ਦਮਨਸਮਨਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਪਨੇਹਿ. ਏਕਮਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਏਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਰਾਗਾਦੀਨਞ੍ਹਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਿਯਂ ਦਮਨਾਦਿਪਚ੍ਚੇਕਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਵਿਯ ਏਕਜ੍ਝਂ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਮੁਖੇਨ ਪਜਹਨਤੋ. ਏਕਮਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਵਾ ਵਿਵੇਕਵਸੇਨ ਏਕਂ ਏਕਾਕਿਨਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ. ਕਾਲੇ ਕਾਲੇਤਿ ਤੇਸਂ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬੇ ਕਾਲੇ ਕਾਲੇ.
ਇਧ ਠਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਇਦਂ ਖੋ, ਤਾਤ, ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਨਿਗਮਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਠਤ੍ਵਾ. ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਰਿਯਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਵਤ੍ਤਂ. ਸਮਾਨੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ‘‘ਦਸਵਿਧਂ, ਦ੍ਵਾਦਸਵਿਧ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਗਣਨਾਯ ਚ ਸਮਾਨਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਅਨੂਨਂ ਅਨਧਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਧਮ੍ਮਰਾਗਸ੍ਸਾਤਿ ਅਯੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਰਾਗਸ੍ਸ. ਵਿਸਮਲੋਭਸ੍ਸਾਤਿ ਯੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇਪਿ ਅਤਿਵਿਯ ਬਲਵਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਲੋਭਸ੍ਸ.
ਚਕ੍ਕਰਤਨਪਾਤੁਭਾਵਵਣ੍ਣਨਾ
੮੫. ਵਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੇ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਵਤ੍ਤੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸ, ਨੋ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣੇਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਪਨਸ੍ਸ ਪਾਰਿਪੂਰੀ ਹੋਤੀਤਿ? ਤਤ੍ਥ ‘‘ਕਤਾਧਿਕਾਰਸ੍ਸ ਤਾਵ ਹੇਟ੍ਠਿਮਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਦ੍ਵਾਦਸਹਿਪਿ ਸਂਵਚ੍ਛਰੇਹਿ ਪੂਰਤਿ, ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿਯਾ, ਪਞ੍ਞਾਸਾਯ ਵਾ ਸਂਵਚ੍ਛਰੇਹਿ. ਅਯਞ੍ਚ ਭੇਦੋ ਧਮ੍ਮਚ੍ਛਨ੍ਦਸ੍ਸਪਿ ਤਿਕ੍ਖਮਜ੍ਝਮੁਦੁਤਾਵਸੇਨ, ਇਤਰਸ੍ਸ ਤਤੋ ਭਿਯ੍ਯੋਪੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.
ਦੁਤਿਯਾਦਿਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੯੦. ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਤਿਯਾਤਿ ਪਰਮ੍ਪਰਾਗਤਂ ਪੁਰਾਣਂ ਤਨ੍ਤਿਂ ਪਵੇਣਿਂ ਲਙ੍ਘਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਇਚ੍ਛਿਤਾਕਾਰੇਨ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪੋਰਾਣਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ.
ਨ ਪਬ੍ਬਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮਿਦ੍ਧਿਯਾ ਨ ਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਫੀਤਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਤਥਾ ਚਾਹ ‘‘ਕਤ੍ਥਚਿ ਸੁਞ੍ਞਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਰਾਜਕਿਚ੍ਚੇ ਰਞ੍ਞਾ ਅਮਾ ਸਹ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਅਮਚ੍ਚਾ, ਯੇਹਿ ਵਿਨਾ ਰਾਜਕਿਚ੍ਚਂ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਪਰਮ੍ਪਰਾਗਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਪਰਿਸਾਯ ਭਵਾਤਿ ਪਾਰਿਸਜ੍ਜਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਰਿਸਾਵਚਰਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨਨ੍ਤਰੇ ਠਪਿਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਆਯਂ, ਵਯਞ੍ਚ ਯਾਥਾਵਤੋ ਗਣੇਨ੍ਤੀਤਿ ਗਣਕਾ. ਜਾਤਿਕੁਲਸੁਤਾਚਾਰਾਦਿਵਸੇਨ ਪੁਥੁਤ੍ਤਂ ਗਤਤ੍ਤਾ ਮਹਤੀ ਮਤ੍ਤਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਮਹਾਮਤ੍ਤਾ, ਤੇ ਪਨ ਮਹਾਨੁਭਾਵਾ ਅਮਚ੍ਚਾ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਹਾਅਮਚ੍ਚਾ’’ਤਿ. ਯੇ ਰਞ੍ਞੋ ਹਤ੍ਥਾਨੀਕਾਦੀਸੁ ਅਵਟ੍ਠਿਤਾ, ਤੇ ਅਨੀਕਟ੍ਠਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਹਤ੍ਥਿਆਚਰਿਯਾਦਯੋ’’ਤਿ. ਮਨ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਂ ਅਸਿਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਜੀਵਨ੍ਤੀਤਿ ਮਨ੍ਤਸ੍ਸਾਜੀਵਿਨੋ, ਮਤਿਸਜੀਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਯੇ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਰਾਜਕਿਚ੍ਚੇ ਉਪਦੇਸਦਾਯਿਨੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਮਨ੍ਤਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿਆਦਿ.
ਆਯੁਵਣ੍ਣਾਦਿਪਰਿਹਾਨਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੯੧. ਬਲਵਲੋਭਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ ਇਦਾਨਿ ਦਲਿਦ੍ਦਮਨੁਸ੍ਸਾ ਨਾਮ ਬਹੂ, ਤੇਸਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਧਨੇ ਅਨੁਪ੍ਪਦਿਯਮਾਨੇ ਮਯ੍ਹਂ ਕੋਸਸ੍ਸ ਪਰਿਕ੍ਖਯੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਬਲਵਲੋਭਤ੍ਤਾ. ਉਪਰੂਪਰਿਭੂਮੀਸੂਤਿ ਛਕਾਮਸਗ੍ਗਸਙ੍ਖਾਤਾਸੁ ਉਪਰੂਪਰਿਕਾਮਭੂਮੀਸੁ. ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਫਲਂ ਅਗ੍ਗਂ ਨਾਮ, ਤਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਉਦ੍ਧਗਾਮੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਦ੍ਧਂ ਅਗ੍ਗਂ ਅਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਸਗ੍ਗੇ ਨਿਯੁਤ੍ਤਾ, ਸਗ੍ਗਪ੍ਪਯੋਜਨਾਤਿ ਵਾ ਸੋਵਗ੍ਗਿਕਾ. ਦਸਨ੍ਨਂ ਵਿਸੇਸਾਨਨ੍ਤਿ ਦਿਬ੍ਬਆਯੁਵਣ੍ਣਯਸਸੁਖਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਾਨਞ੍ਚੇਵ ਦਿਬ੍ਬਰੂਪਾਦੀਨਞ੍ਚ ਫਲਵਿਸੇਸਾਨਂ. ਵਣ੍ਣਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਸਕੋ ਅਤ੍ਤਭਾਵਵਣ੍ਣੋ ਗਹਿਤੋ, ਰੂਪਗ੍ਗਹਣੇਨ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ.
੯੨. ਸੁਟ੍ਠੁ ਨਿਸਿਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਯਥਾਯਂ ਇਮਿਨਾ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਆਦਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਏਵਂ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਤਤੋ ਨਿਸੇਧਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਮੂਲਹਤਨ੍ਤਿ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪਨੇਨ ਮੂਲੇ ਏਵ ਹਤਂ.
੯੬. ਰਾਗਵਸੇਨ ਚਰਣਂ ਚਰਿਤ੍ਤਂ, ਚਰਿਤ੍ਤਮੇਵ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ, ਮੇਥੁਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਤਂ ਪਨ ‘‘ਪਰੇਸਂ ਦਾਰੇਸੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ.
੧੦੦. ਪਚ੍ਚਨੀਕਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਾਯ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੪੧; ੨.੯੪; ਵਿਭ. ੭੯੩) ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿ.
੧੦੧. ਮਾਤੁਚ੍ਛਾਦਿਕਾ ਉਪਰਿ ਸਯਮੇਵ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਅਤਿਬਲਵਲੋਭੋਤਿ ਅਤਿਵਿਯ ਬਲਵਾ ਬਹਲਕਿਲੇਸੋ, ਯੇਨ ਅਕਾਲੇ, ਅਦੇਸੇ ਚ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਮਿਚ੍ਛਾਧਮ੍ਮੋਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾ ਵਿਪਰੀਤੋ ਅਵਿਸਭਾਗਵਤ੍ਥੁਕੋ ਲੋਭਧਮ੍ਮੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪੁਰਿਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ.
ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋਤਿ ਯੇਨ ਮੇਤ੍ਤਾਕਰੁਣਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ‘‘ਮਤ੍ਤੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ, ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਚ ਕਿਰਿਯਾ ਮਤ੍ਤੇਯ੍ਯਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਮਾਤਰਿ ਸਮ੍ਮਾ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਏਤਂ ਨਾਮ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਾ ਸਮ੍ਮਾ ਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬੇ ਸਮ੍ਮਾ ਅਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ, ਸੋਪਿ ਦੋਸੋ ਅਗਾਰਵਕਿਰਿਯਾਦਿਭਾਵਤੋ. ਵਿਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਂ ਪਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਸ੍ਸਾ ਅਭਾਵੋ ਚੇਵ ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਤਾ ਚ ਅਮਤ੍ਤੇਯ੍ਯਤਾ’’ਤਿ. ਕੁਲੇ ਜੇਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕੁਲੇ ਵੁਦ੍ਧਾਨਂ ਮਹਾਪਿਤੁਚੂਲ਼ਪਿਤੁਜੇਟ੍ਠਕਭਾਤਿਕਾਦੀਨਂ.
ਦਸਵਸ੍ਸਾਯੁਕਸਮਯਵਣ੍ਣਨਾ
੧੦੩. ‘‘ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮਯੋ ਆਮਟ੍ਠੋ, ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਚੇਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ’’ਤਿ. ਅਲਂ ਪਤਿਨੋਤਿ ਅਲਂਪਤੇਯ੍ਯਾ. ਤਸ੍ਸਾ ਪਰਿਯਤ੍ਤਤਾ ਭਰਿਯਾਭਾਵੇਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਦਾਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਅਗ੍ਗਰਸਾਨੀਤਿ ਮਧੁਰਭਾਵੇਨ, ਭੇਸਜ੍ਜਭਾਵੇਨ ਚ ਅਗ੍ਗਭੂਤਰਸਾਨਿ.
ਦਿਪ੍ਪਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵੇਨ ਸਮੁਜ੍ਜਲਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕੁਸਲਨ੍ਤਿਪਿ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਅਹੋ ਪੁਰਿਸੋਤਿ ਮਾਤਾਦੀਸੁਪਿ ਈਦਿਸੋ, ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਕੇਸਂ ਕਿਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸ੍ਸਤਿ, ਅਹੋ ਤੇਜਵਪੁਰਿਸੋਤਿ.
ਗੇਹੇ ਮਾਤੁਗਾਮਂ ਵਿਯਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੇਹੇ ਦਾਸਿਭਰਿਯਾਭੂਤਮਾਤੁਗਾਮਂ ਵਿਯ. ਮਿਸ੍ਸੀਭਾਵਨ੍ਤਿ ਮਾਤਾਦੀਸੁ ਭਰਿਯਾਯ ਵਿਯ ਚਾਰਿਤ੍ਤਸਙ੍ਕਰਂ.
ਬਲਵਕੋਪੋਤਿ ਹਨ੍ਤੁਕਾਮਤਾਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਬਲਵਕੋਪੋ. ਆਘਾਤੇਤੀਤਿ ਆਹਨਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਕ੍ਖਲ਼ਫਰੁਸਭਾਵੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਬਾਧਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਸ੍ਸਯਦਹਨਰਸੋ ਹਿ ਦੋਸੋ. ਬ੍ਯਾਪਾਦੇਤੀਤਿ ਵਿਨਾਸੇਤਿ, ਮਨੋਪਦੂਸਨਤੋ ਮਨਸ੍ਸ ਪਕੋਪਨਤੋ. ਤਿਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਤਿਕ੍ਖਂ, ਸਾ ਪਨਸ੍ਸ ਤਿਕ੍ਖਤਾ ਸਰੀਰੇ ਅਵਹਨ੍ਤੇਪਿ ਸਿਨੇਹਵਤ੍ਥੁਂ ਲਙ੍ਘਿਤ੍ਵਾਪਿ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਿਯਮਾਨਸ੍ਸਪੀ’’ਤਿਆਦਿ.
੧੦੪. ਕਪ੍ਪਵਿਨਾਸੋ ਕਪ੍ਪੋ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨ, ਅਨ੍ਤਰਾਵ ਕਪ੍ਪੋ ਅਨ੍ਤਰਕਪ੍ਪੋ. ਤਣ੍ਹਾਦਿਭੇਦੋ ਕਪ੍ਪੋ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਕਪ੍ਪੋ, ਸਤ੍ਤਲੋਕੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨ੍ਤਰਾਵ ਲੋਕਵਿਨਾਸੋ’’ਤਿ. ਸ੍ਵਾਯਂ ਅਨ੍ਤਰਕਪ੍ਪੋ ਕਤਿਵਿਧੋ, ਕਥਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵੋ, ਕਿਂ ਗਤਿਕੋਤਿ ਅਨ੍ਤੋਗਧਂ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਅਨ੍ਤਰਕਪ੍ਪੋ ਚ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਲੋਭੁਸ੍ਸਦਾਯਾਤਿ ਲੋਭਾਧਿਕਾਯ ਪਜਾਯ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯ.