ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ
ਨੀਵਰਣਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ
੩੮੨. ਪਹਾਤਬ੍ਬਾਦਿਧਮ੍ਮਵਿਭਾਗਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਧਾ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਪਾਲ਼ਿਤੋ ਏਵ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਉਲ੍ਲਿਙ੍ਗੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਞ੍ਚਵਿਧੇਨ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਕਥੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਸ੍ਮਾ ਨੀਵਰਣਾਦਿਵਸੇਨੇਵ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ? ਵਿਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਤੋ. ਯੇਸਞ੍ਹਿ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਪਹਾਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਠਮਂ ਨੀਵਰਣਾਨਿ ਵਿਭਾਗੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਤੇਸਂ ਵਸੇਨੇਤ੍ਥ ਭਗਵਤਾ ਪਠਮਂ ਨੀਵਰਣੇਸੁ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਕਥਿਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਪਿ ਸਮਥਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਦੇਸਿਤਾ, ਤਤੋ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ, ਆਯਤਨੇਸੁ ਚ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬੇਸੁ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇਸੁ, ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਦਿਵਿਭਾਗੇਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਚ ਉਤ੍ਤਰਾ ਦੇਸਨਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਚੇਤ੍ਥ ਸਮਥਭਾਵਨਾਪਿ ਯਾਵਦੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਤ੍ਥਾ ਇਚ੍ਛਿਤਾ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਧਾਨਾ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਬਹੁਲਾ ਚ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਦੇਸਨਾਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਿਨਿਵੇਸਵਿਭਾਗੇਨ ਦੇਸਿਤਭਾਵਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਵਸੇਨ ਮਿਸ੍ਸਕਪਰਿਗ੍ਗਹਕਥਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਪਰਿਗ੍ਗਹਮ੍ਪੀਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਕਲਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਪਰਿਗ੍ਗਹਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤਿ ਇਤਰੇਸਂ ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ.
‘‘ਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕਧਮ੍ਮਾਨਂ ਯੁਗਨਨ੍ਧਤਾ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਪਜਾਨਨਕਾਲੇ ਅਭਾਵਾ ‘‘ਅਭਿਣ੍ਹਸਮੁਦਾਚਾਰਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਉਪਲਬ੍ਭਮਾਨਂ. ਯਥਾਤਿ ਯੇਨਾਕਾਰੇਨ, ਸੋ ਪਨ ‘‘ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਕਾਰਣਾਕਾਰੋਵ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਕਾਰਣਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨਾ’’ਤਿ. ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਕ੍ਖਮਾਨਤ੍ਥਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋ.
ਤਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਯਥਾ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਪਦੇ. ਸੁਭਮ੍ਪੀਤਿ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋਪਿ. ਸੋ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗਹਣਾਕਾਰੇਨ ‘‘ਸੁਭ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤੇਨਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਕਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ. ਇਟ੍ਠਂ, ਇਟ੍ਠਾਕਾਰੇਨ ਵਾ ਗਯ੍ਹਮਾਨਂ ਰੂਪਾਦਿ ਸੁਭਾਰਮ੍ਮਣਂ. ਆਕਙ੍ਖਿਤਸ੍ਸ ਹਿਤਸੁਖਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਪਾਯਭੂਤੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਅਨੁਪਾਯਮਨਸਿਕਾਰੋ. ਤਨ੍ਤਿ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਭਾਗਹੇਤੁਭੂਤੇ, ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤੇ ਚ ਦੁਵਿਧੇ ਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤੇ. ਆਹਾਰੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲਂ ਆਹਰਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ.
ਅਸੁਭਨ੍ਤਿ ਅਸੁਭਜ੍ਝਾਨਂ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨ, ਤਂ ਪਨ ਦਸਸੁ ਅਵਿਞ੍ਞਾਣਕਅਸੁਭੇਸੁ ਚ ਕੇਸਾਦੀਸੁ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਅਸੁਭੇਸੁ ਚ ਪਵਤ੍ਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਕੇਸਾਦੀਸੁ ਹਿ ਸਞ੍ਞਾ ‘‘ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਗਿਰਿਮਾਨਨ੍ਦਸੁਤ੍ਤੇ (ਅ. ਨਿ. ੧੦.੬੦) ਵੁਤ੍ਤਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਸ੍ਸ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਸ੍ਸ, ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਸ੍ਸ ਚ ਗਹਣਂ ਨਿਰਵਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਤੇਸੁ ਪਨ ਅਸੁਭੇਸੁ ‘‘ਸੁਭ’’ਨ੍ਤਿ, ‘‘ਅਸੁਭ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਤਦਨੁਕੂਲਤ੍ਤਾ ਪਨ ਇਤਰੇ ਪੀਤਿ.
ਏਕਾਦਸਸੁ ਅਸੁਭੇਸੁ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਾਕਾਰਸ੍ਸ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ, ਯਥਾ ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਉਗ੍ਗਹਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਥਾ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਅਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਗ੍ਗਹੋ. ਉਪਚਾਰਪ੍ਪਨਾਵਹਾਯ ਅਸੁਭਭਾਵਨਾਯ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨਾ ਅਸੁਭਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗੋ. ‘‘ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਨੋ ਮਿਤਾਹਾਰਸ੍ਸ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾਭਿਭਵਾਭਾਵਾ ਓਤਾਰਂ ਅਲਭਮਾਨੋ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਪਹੀਯਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਅਯਮੇਵ ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯੋ ਪਨ ਭੋਜਨਸ੍ਸ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਤਂ, ਤਬ੍ਬਿਪਰਿਣਾਮਸ੍ਸ ਤਦਾਧਾਰਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਚ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਸ੍ਸ ਅਤਿਵਿਯ ਜੇਗੁਚ੍ਛਤਂ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਚ ਆਹਾਰਟ੍ਠਿਤਿਕਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਜਾਨਾਤਿ, ਸੋ ਸਬ੍ਬਸੋ ਭੋਜਨੇ ਪਮਾਣਸ੍ਸ ਜਾਨਨੇਨ ਭੋਜਨੇਮਤ੍ਤਞ੍ਞੂ ਨਾਮ. ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਹਿ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਪਹੀਯਤੇਵ.
ਅਸੁਭਕਮ੍ਮਿਕਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ਦਨ੍ਤਟ੍ਠਿਦਸ੍ਸਾਵੀ. ਪਹੀਨਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਪਹੀਨਸ੍ਸ. ਇਤੋ ਪਰੇਸੁਪਿ ਏਵਰੂਪੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੇਨ (ਧ. ਸ. ੧੧੫੯, ੧੫੦੩) ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਲੋਭੋ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਨੀਵਰਣਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨਾ’’ਤਿ.
ਪਟਿਘਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਟਿਘਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਰਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਸ੍ਸ ਪਟਿਘਸ੍ਸ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ.
ਮੇਜ੍ਜਤਿ ਸਿਨਿਯ੍ਹਤੀਤਿ ਮਿਤ੍ਤੋ, ਹਿਤੇਸੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਮਿਤ੍ਤੇ ਭਵਾ, ਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਏਸਾਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾ, ਹਿਤੇਸਿਤਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਮੇਤ੍ਤਾਯ. ਅਪ੍ਪਨਾਪਿ ਉਪਚਾਰੋਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ ਸਾਧਾਰਣਵਚਨਭਾਵਤੋ. ‘‘ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਪ੍ਪਨਾਵ ਵਟ੍ਟਤਿ ਅਪ੍ਪਨਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਾਯ ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਸੁਟ੍ਠੁ ਮੁਚ੍ਚਨਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਤਨ੍ਤਿ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾਯ. ਬਹੁਲਂ ਪਵਤ੍ਤਯਤੋਤਿ ਬਹੁਲੀਕਾਰਵਤੋ.
ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਮੇਤ੍ਤਾਯਨਸ੍ਸ ਹਿਤੂਪਸਂਹਾਰਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਨਂ ਪਵਤ੍ਤਨਂ ਮੇਤ੍ਤਾਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਗ੍ਗਹੋ, ਪਠਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਮੇਤ੍ਤਾਮਨਸਿਕਾਰੋ ਪਰਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭਾਵਤੋ ਮੇਤ੍ਤਾਮਨਸਿਕਾਰੋਵ ਮੇਤ੍ਤਾਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਕਮ੍ਮਮੇਵ ਸਕਂ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਾ, ਸਤ੍ਤਾ, ਤਬ੍ਭਾਵੋ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਾ, ਕਮ੍ਮਦਾਯਾਦਤਾ. ਦੋਸਮੇਤ੍ਤਾਸੁ ਯਾਥਾਵਤੋ ਆਦੀਨਵਾਨਿਸਂਸਾਨਂ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਂ ਵੀਮਂਸਾ ਇਧ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਂ. ਮੇਤ੍ਤਾਵਿਹਾਰਿਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਵਨ੍ਤਤਾ ਇਧ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾ. ਓਦਿਸ੍ਸਕਅਨੋਦਿਸ੍ਸਕਦਿਸਾਫਰਣਾਨਨ੍ਤਿ (ਓਧਿਸਕਅਨੋਧਿਸਕਦਿਸਾਫਰਣਾਨਂ ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧੧੫) ਅਤ੍ਤਅਤਿਪਿਯਸਹਾਯਮਜ੍ਝਤ੍ਤਵੇਰਿਵਸੇਨ ਓਦਿਸ੍ਸਕਤਾ, ਸੀਮਾਸਮ੍ਭੇਦੇ ਕਤੇ ਅਨੋਦਿਸ੍ਸਕਤਾ. ਏਕਾਦਿਦਿਸਾਫਰਣਵਸੇਨ ਦਿਸਾਫਰਣਤਾ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਉਗ੍ਗਹਣੇ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵਿਹਾਰਰਚ੍ਛਾਗਾਮਾਦਿਵਸੇਨ ਵਾ ਓਦਿਸ੍ਸਕਦਿਸਾਫਰਣਂ. ਵਿਹਾਰਾਦਿਉਦ੍ਦੇਸਰਹਿਤਂ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਦਿਦਿਸਾਵਸੇਨ ਅਨੋਦਿਸ੍ਸਕਦਿਸਾਫਰਣਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਉਗ੍ਗਹਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਓਦਿਸ੍ਸਕਅਨੋਦਿਸ੍ਸਕਦਿਸਾਫਰਣਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਗ੍ਗਹੋਤਿ ਚ ਯਾਵ ਉਪਚਾਰਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਉਗ੍ਗਹਿਤਾਯ ਆਸੇਵਨਾ ਭਾਵਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ, ਪਾਣਾ, ਭੂਤਾ, ਪੁਗ੍ਗਲਾ, ਅਤ੍ਤਭਾਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਤਿ ਏਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾ, ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਅਵੇਰਾ ਹੋਨ੍ਤੁ, ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝਾ, ਅਨੀਘਾ, ਸੁਖੀ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੂਤਿ ਚਤੁਧਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਵੀਸਤਿਵਿਧਾ ਅਨੋਦਿਸ੍ਸਕਫਰਣਾ ਮੇਤ੍ਤਾ. ਸਬ੍ਬਾ ਇਤ੍ਥਿਯੋ, ਪੁਰਿਸਾ, ਅਰਿਯਾ, ਅਨਰਿਯਾ, ਦੇਵਾ, ਮਨੁਸ੍ਸਾ, ਵਿਨਿਪਾਤਿਕਾਤਿ ਸਤ੍ਤੋਧਿਕਰਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤਵਿਧਾ, ਅਟ੍ਠਵੀਸਤਿ ਵਿਧਾ ਵਾ, ਦਸਹਿ ਦਿਸਾਹਿ ਦਿਸੋਧਿਕਰਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਦਸਵਿਧਾ, ਏਕੇਕਾਯ ਵਾ ਦਿਸਾਯ ਸਤ੍ਤਾਦਿਇਤ੍ਥਾਦਿਅਵੇਰਾਦਿਭੇਦੇਨ ਅਸੀਤਾਧਿਕਚਤੁਸਤਪ੍ਪਭੇਦਾ ਚ ਓਧਿਸੋ ਫਰਣਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਯੇਨ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਅਰਤਿਆਦਿਕਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਅਰਤਿਆਦੀਸੁ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ. ਤੇਨ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਬ੍ਬੇ ਹਿ ਇਦਂ ਭੁਮ੍ਮਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਇਤੋ ਪਰੇਸੁਪਿ. ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤਾ ਪਨ੍ਤਸੇਨਾਸਨੇਸੁ, ਅਧਿਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਭਾਵਰਿਞ੍ਚਨਾ. ਕਾਯਵਿਨਮਨਾਤਿ ਕਰਜਕਾਯਸ੍ਸ ਵਿਰੂਪੇਨਾਕਾਰੇਨ ਨਮਨਾ. ਲੀਨਾਕਾਰੋਤਿ ਸਙ੍ਕੋਚਾਪਤ੍ਤਿ.
ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਟ੍ਠਪਨਸਭਾਵਤਾਯ, ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਾਨਂ ਵਿਸੋਸਨਸਭਾਵਤਾਯ ਚ ਆਰਮ੍ਭਧਾਤੁਆਦਿਤੋ ਪਵਤ੍ਤਵੀਰਿਯਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਠਮਾਰਮ੍ਭਵੀਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਠਮਾਰਮ੍ਭਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕੋਸਜ੍ਜਵਿਧਮਨਂ, ਥਾਮਗਮਨਞ੍ਚ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕੋਸਜ੍ਜਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਤਾਯ ਤਤੋ ਬਲਵਤਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਅਪਰਾਪਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨਂ ਉਪਰੂਪਰਿ ਵਿਸੇਸਂ ਆਵਹਨ੍ਤਂ ਅਤਿਵਿਯ ਥਾਮਗਤਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਰਂ ਪਰਂ ਠਾਨਂ ਅਕ੍ਕਮਨਤੋ ਤਤੋਪਿ ਬਲਵਤਰ’’ਨ੍ਤਿ.
ਅਤਿਭੋਜਨੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੋਤਿ ਅਤਿਭੋਜਨੇ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੋ, ਏਤ੍ਤਕੇ ਭੁਤ੍ਤੇ ਤਂ ਭੋਜਨਂ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਏਤ੍ਤਕੇ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਕਾਰਣਾਕਾਰਣਗਾਹੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਵਸੇਨ ਚੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਏਤ੍ਤਕੇ ਭੁਤ੍ਤੇ ਤਂ ਭੋਜਨਂ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਾ ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚਤੁਪਞ੍ਚ…ਪੇ… ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਦਿਵਾ ਸੂਰਿਯਾਲੋਕਨ੍ਤਿ ਦਿਵਾ ਗਹਿਤਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸੂਰਿਯਾਲੋਕਂ ਰਤ੍ਤਿਯਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਧੁਤਙ੍ਗਾਨਂ ਵੀਰਿਯਨਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਧੁਤਙ੍ਗਨਿਸ੍ਸਿਤਸਪ੍ਪਾਯਕਥਾਯਪੀ’’ਤਿ.
ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਮ੍ਪਿ ਕਤਾਕਤਾਨੁਸੋਚਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਚੇਤਸੋ ਅਵੂਪਸਮਾਵਹਤਾਯ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇਨ ਸਮਾਨਲਕ੍ਖਣਮੇਵਾਤਿ ‘‘ਅਵੂਪਸਮੋ ਨਾਮ ਅਵੂਪਸਨ੍ਤਾਕਾਰੋ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਮੇਵੇਤਂ ਅਤ੍ਥਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਸ੍ਸ ਗਨ੍ਥਤੋ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਚ ਸੁਤ੍ਤਾਦੀਨਿ ਵਿਚਾਰੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਬ੍ਬਹੁਲਵਿਹਾਰਿਨੋ ਅਤ੍ਥਵੇਦਾਦਿਪਟਿਲਾਭਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ, ਯਥਾਵਿਧਿਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ, ਯਥਾਨੁਰੂਪਪਤਿਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਕਤਾਕਤਾਨੁਸੋਚਨਞ੍ਚ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਬਾਹੁਸਚ੍ਚੇਨਪਿ…ਪੇ… ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਪਹੀਯਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਬਾਹੁਸਚ੍ਚੇਨ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਪਹੀਯਤਿ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਕਤਾਵਿਨਯਪਕਤਞ੍ਞੁਤਾਹਿਪਿ ਤਂ ਪਹੀਯਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਵੁਦ੍ਧਸੇਵਿਤਾ ਚ ਵੁਦ੍ਧਸੀਲਿਤਂ ਆਵਹਤੀਤਿ ਚੇਤੋਵੂਪਸਮਕਰਤ੍ਤਾ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਪ੍ਪਹਾਨਕਾਰੀ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਵੁਦ੍ਧਤ੍ਤਂ ਪਨ ਅਨਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਵਿਨੋਦਕਾ ਵਿਨਯਧਰਾ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਚ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਂ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਹੇਤੁਕੋ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਕਪ੍ਪਿਯਾਕਪ੍ਪਿਯਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਬਹੁਲਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਨਯਨਯੇਨੇਵ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਕਤਾਦਯੋ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ. ਪਹੀਨੇ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚੇਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਭੁਮ੍ਮਂ. ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਸ੍ਸ ਦੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਤ੍ਤਾ ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗੇਨ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋ.
ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਠਾਨੀਯਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਠਾਨੀਯਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਠਾਨੀਯਾ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਕਾਰਣਭੂਤਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਵਾ ਠਾਨੀਯਾ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਠਾਨੀਯਾ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਠਾਨੀਯਾ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਏਵ. ਸਾ ਹਿ ਪੁਰਿਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਰਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਸਭਾਗਹੇਤੁਤਾਯ ਅਸਾਧਾਰਣਂ ਕਾਰਣਂ.
ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਤਿ ਕੋਸਲ੍ਲਸਮ੍ਭੂਤਟ੍ਠੇਨ ਕੁਸਲਾ, ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਅਕੁਸਲਾ. ਯੇ ਅਕੁਸਲਾ, ਤੇ ਸਾਵਜ੍ਜਾ, ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਾ, ਹੀਨਾ ਚ. ਯੇ ਕੁਸਲਾ, ਤੇ ਅਨਵਜ੍ਜਾ, ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਾ,ਪਣੀਤਾ ਚ. ਕੁਸਲਾ ਵਾ ਹੀਨੇਹਿ ਛਨ੍ਦਾਦੀਹਿ ਆਰਦ੍ਧਾ ਹੀਨਾ, ਪਣੀਤੇਹਿ ਪਣੀਤਾ. ਕਣ੍ਹਾਤਿ ਕਾਲ਼ਕਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਪਭਸ੍ਸਰਭਾਵਕਰਣਾ. ਸੁਕ੍ਕਾਤਿ ਓਦਾਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਭਸ੍ਸਰਭਾਵਕਰਣਾ. ਕਣ੍ਹਾਭਿਜਾਤਿਹੇਤੁਤੋ ਵਾ ਕਣ੍ਹਾ. ਸੁਕ੍ਕਾਭਿਜਾਤਿਹੇਤੁਤੋ ਸੁਕ੍ਕਾ. ਤੇ ਏਵ ਸਪ੍ਪਟਿਭਾਗਾ. ਕਣ੍ਹਾ ਹਿ ਉਜੁਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਤਾਯ ਸੁਕ੍ਕਸਪ੍ਪਟਿਭਾਗਾ, ਤਥਾ ਸੁਕ੍ਕਾਪਿ ਇਤਰੇਹਿ. ਅਥ ਵਾ ਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕਾ ਚ ਸਪ੍ਪਟਿਭਾਗਾ ਚ ਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕਸਪ੍ਪਟਿਭਾਗਾ. ਸੁਖਾ ਹਿ ਵੇਦਨਾ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਪ੍ਪਟਿਭਾਗਾ, ਦੁਕ੍ਖਾ ਚ ਵੇਦਨਾ ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਪ੍ਪਟਿਭਾਗਾਤਿ.
ਕਾਮਂ ਬਾਹੁਸਚ੍ਚਪਰਿਪੁਚ੍ਛਕਤਾਹਿ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਅਟ੍ਠਵਤ੍ਥੁਕਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਪਹੀਯਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਰਤਨਤ੍ਤਯਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਮੂਲਿਕਾ ਸੇਸਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਤੀਣਿ ਰਤਨਾਨਿ ਆਰਬ੍ਭਾ’’ਤਿ. ਰਤਨਤ੍ਤਯਗੁਣਾਵਬੋਧੇ ‘‘ਸਤ੍ਥਰਿ ਕਙ੍ਖਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਧ. ਸ. ੧੦੦੮, ੧੧੨੩, ੧੧੬੭, ੧੨੪੧, ੧੨੬੩, ੧੨੭੦; ਵਿਭ. ੯੧੫) ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਅਸਮ੍ਭਵੋਤਿ. ਵਿਨਯੇ ਪਕਤਞ੍ਞੁਤਾ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਕਙ੍ਖਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਪਹਾਨਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਨਯੇ ਚਿਣ੍ਣਵਸੀਭਾਵਸ੍ਸਾਪੀ’’ਤਿ. ਓਕਪ੍ਪਨਿਯਸਦ੍ਧਾਸਙ੍ਖਾਤਅਧਿਮੋਕ੍ਖਬਹੁਲਸ੍ਸਾਤਿ ਸਦ੍ਧੇਯ੍ਯਵਤ੍ਥੁਨੋ ਅਨੁਪਵਿਸਨਸਦ੍ਧਾਸਙ੍ਖਾਤਅਧਿਮੋਕ੍ਖੇਨ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਬਹੁਲਸ੍ਸ, ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਞ੍ਚ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੁਪ੍ਪਾਦਨਮੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਸਦ੍ਧਾਯ ਵਾ ਨਿਨ੍ਨਪੋਣਤਾਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੋ.
ਸਮੁਦਯਵਯਾਤਿ ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮਾ. ਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਅਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦੀਸੂਤਿ ‘‘ਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਅਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦੀਸੂ’’ਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮੇਨ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਟਿਘਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ, ਦੁਤਿਯੇਨਮੇਤ੍ਤਾਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਆਦੀਨਂ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.
ਨੀਵਰਣਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਖਨ੍ਧਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ
੩੮੩. ਉਪਾਦਾਨੇਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਾਦਿਵਸੇਨ ਉਪਾਦਾਤਬ੍ਬਾ ਵਾ ਖਨ੍ਧਾ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ.
ਇਤਿ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਇਦਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮਾਨਤ੍ਥੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਾਹ ‘‘ਇਦਂ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਯਿਦਂ ਸਰੂਪਗ੍ਗਹਣਭਾਵਤੋ ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਤ੍ਤਕਂ ਰੂਪਂ, ਨ ਇਤੋ ਪਰਂ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਇਤੀਤਿ ਵਾ ਪਕਾਰਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਇਤਿ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਭੂਤੁਪਾਦਾਦਿਵਸੇਨ ਯਤ੍ਤਕੋ ਰੂਪਸ੍ਸ ਪਭੇਦੋ, ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਰੂਪਂ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਭਾਵਤੋਤਿ ਰੁਪ੍ਪਨਸਭਾਵਤੋ, ਚਕ੍ਖਾਦਿਵਣ੍ਣਾਦਿਸਭਾਵਤੋ ਚ. ਵੇਦਨਾਦੀਸੁਪੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਅਯਂ ਵੇਦਨਾ, ਏਤ੍ਤਕਾ ਵੇਦਨਾ, ਨ ਇਤੋ ਪਰਂ ਵੇਦਨਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਸਭਾਵਤੋ ਵੇਦਨਂ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ, ਸਭਾਵਤੋਤਿ ਚ ‘‘ਅਨੁਭਵਨਸਭਾਵਤੋ, ਸਾਤਾਦਿਸਭਾਵਤੋ ਚਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਤ੍ਤਾ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
ਖਨ੍ਧਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਆਯਤਨਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ
੩੮੪. ਛਸੁ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰੇਸੂਤਿ ‘‘ਛਸੁ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕੇਸੁ ਛਸੁ ਬਾਹਿਰੇਸੂ’’ਤਿ ‘‘ਛਸੂ’’ਤਿ ਪਦਂ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤਾਨਿ ਉਭਯਾਨਿ ਛਲ਼ੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ? ਛਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦ੍ਵਾਰਾਰਮ੍ਮਣਵਵਤ੍ਥਾਨਤੋ. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿਯਾ ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਯਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਮੇਵ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦ੍ਵਾਰਂ, ਰੂਪਾਯਤਨਮੇਵ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਂ, ਤਥਾ ਇਤਰਾਨਿ ਇਤਰੇਸਂ, ਛਟ੍ਠਸ੍ਸ ਪਨ ਭਵਙ੍ਗਮਨਸਙ੍ਖਾਤੋ ਮਨਾਯਤਨੇਕਦੇਸੋ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦ੍ਵਾਰਂ, ਅਸਾਧਾਰਣਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ. ਚਕ੍ਖਤੀਤਿ ਚਕ੍ਖੁ, ਰੂਪਂ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਿ, ਵਿਭਾਵੇਤਿ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਣਾਤੀਤਿ ਸੋਤਂ. ਘਾਯਤੀਤਿ ਘਾਨਂ. ਜੀਵਿਤਨਿਮਿਤ੍ਤਤਾਯ ਰਸੋ ਜੀਵਿਤਂ, ਤਂ ਜੀਵਿਤਂ ਅਵ੍ਹਾਯਤੀਤਿ ਜਿਵ੍ਹਾ. ਕੁਚ੍ਛਿਤਾਨਂ ਸਾਸਵਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਯੋ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦੇਸੋਤਿ ਕਾਯੋ. ਮੁਨਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਵਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਮਨੋ. ਰੂਪਯਤਿ ਵਣ੍ਣਵਿਕਾਰਂ ਆਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਹਦਯਙ੍ਗਤਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਤੀਤਿ ਰੂਪਂ. ਸਪ੍ਪਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਹਰੀਯਤਿ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਭਾਵਂ ਗਮੀਯਤੀਤਿ ਸਦ੍ਦੋ. ਗਨ੍ਧਯਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਤ੍ਥੁਂ ਸੂਚੇਤੀਤਿ ਗਨ੍ਧੋ. ਰਸਨ੍ਤਿ ਤਂ ਸਤ੍ਤਾ ਅਸ੍ਸਾਦੇਨ੍ਤੀਤਿ ਰਸੋ. ਫੁਸੀਯਤੀਤਿ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵਂ ਧਾਰੇਨ੍ਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮਾ. ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਪਨ ਆਯਾਨਂ ਤਨਨਾਦਿਅਤ੍ਥੇਨ ਆਯਤਨਾਨਿ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੫੧੦, ੫੧੧, ੫੧੨; ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਟੀ. ੨.੫੧੦) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੮੪; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੧੭) ਏਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁ ਨਾਮ ਪਸਾਦਚਕ੍ਖੁ, ਨ ਸਸਮ੍ਭਾਰਚਕ੍ਖੁ, ਨਾਪਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਆਦਿਕਨ੍ਤਿ ਆਹ ਚਕ੍ਖੁਪਸਾਦਨ੍ਤਿ. ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਂ ਚਕ੍ਖੁ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਪਸਾਦੋ’’ਤਿ. (ਧ. ਸ. ੫੯੬) ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਕ੍ਖਮਾਨਤ੍ਥਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋ. ਯਾਥਾਵਸਰਸਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨਾਤਿ ਅਵਿਪਰੀਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਰਸਸ੍ਸ ਚੇਵ ਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਚ ਵਸੇਨ, ਰੂਪੇਸੁ ਆਵਿਞ੍ਛਨਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਚੇਵ ਰੂਪਾਭਿਘਾਤਾਰਹਭੂਤਪਸਾਦਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਚ ਦਟ੍ਠੁਕਾਮਤਾਨਿਦਾਨਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਭੂਤਪਸਾਦਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਚ ਵਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਯਾਥਾਵਸਰਸਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨਾਤਿ ਯਾਥਾਵਸਰਸਵਸੇਨ ਚੇਵ ਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਚ, ਯਾਥਾਵਸਰਸੋਤਿ ਚ ਅਵਿਪਰੀਤਸਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸੋ ਹਿ ਰਸੀਯਤਿ ਅਵਿਰਦ੍ਧਪਟਿਵੇਧਵਸੇਨ ਅਸ੍ਸਾਦੀਯਤਿ ਰਮੀਯਤੀਤਿ ‘‘ਰਸੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨਾਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ.
‘‘ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰੂਪੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੦੪, ੪੦੦; ਮ. ਨਿ. ੩.੪੨੧, ੪੨੫, ੪੨੬; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੪੩, ੪੫; ੨.੪.੬੦) ਸਮੁਦਿਤਾਨਿਯੇਵ ਰੂਪਾਯਤਨਾਨਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁ, ਨ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਜੋਤਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਰੂਪੇ ਚਾ’’ਤਿ ਪੁਥੁਵਚਨਗ੍ਗਹਣਂ, ਤਾਯ ਏਵ ਚ ਦੇਸਨਾਗਤਿਯਾ ਕਾਮਂ ਇਧਾਪਿ ‘‘ਰੂਪੇ ਚ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਰੂਪਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਪਨ ਸਬ੍ਬਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕਰੂਪਞ੍ਚਾਤਿ ਏਕਵਚਨਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਰਸਲਕ੍ਖਣ ਵਸੇਨਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭਾਵਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਚੇਵ ਚਕ੍ਖੁਪਟਿਹਨਨਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਚਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.
ਉਭਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ, ਰੂਪੇ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਆਰਮ੍ਮਣੂਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤੇ ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ. ਕਾਮਂ ਅਯਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਸਂਵਣ੍ਣਨਾ, ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਕਥਾ ਨਾਮ ਅਭਿਧਮ੍ਮਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਏਵਾਤਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਨਯੇਨੇਵ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਾਮਰਾਗ…ਪੇ… ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਂਯੋਜਨ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਮੇਸੁ ਰਾਗੋ, ਕਾਮੋ ਚ ਸੋ ਰਾਗੋ ਚਾਤਿ ਵਾ ਕਾਮਰਾਗੋ. ਸੋ ਏਵ ਬਨ੍ਧਨਟ੍ਠੇਨ ਸਂਯੋਜਨਂ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਯਸ੍ਸ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਵਟ੍ਟਸ੍ਮਿਂ ਸਂਯੋਜੇਤਿ ਬਨ੍ਧਤਿ ਇਤਿ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਸਤ੍ਤਂ, ਭਵਾਦਿਕੇ ਵਾ ਭਵਨ੍ਤਰਾਦੀਹਿ, ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਵਾ ਵਿਪਾਕਂ ਸਂਯੋਜੇਤਿ ਬਨ੍ਧਤੀਤਿ ਸਂਯੋਜਨਂ. ਏਵਂ ਪਟਿਘਸਂਯੋਜਂਆਦੀਨਮ੍ਪਿ ਯਥਾਰਹਮਤ੍ਥੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਸਰਸਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਟ੍ਟਤੋ ਅਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਚੇਵ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਬਨ੍ਧਨਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਚ ਵਸੇਨਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.
ਭਵਸ੍ਸਾਦਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਸਾਦਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਕਾਮਸ੍ਸਾਦਗ੍ਗਹਣਂ. ਅਸ੍ਸਾਦਯਤੋਤਿ ਅਭਿਰਮਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਅਭਿਨਨ੍ਦਤੋਤਿ ਸਪ੍ਪੀਤਿਕਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਨਨ੍ਦਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਪਦਦ੍ਵਯੇਨਾਪਿ ਬਲਵਤੋ ਕਾਮਰਾਗਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾ ਕਾਮਰਾਗੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਅਨਿਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਆਪਾਥਗਤੇ’’ਤਿ ਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਪਰਿਣਾਮਨਵਸੇਨ ‘‘ਆਪਾਥਗਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਏਵਂਸੁਖੁਮਂ ਏਵਂਦੁਬ੍ਬਿਭਾਗਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ. ‘‘ਨਿਚ੍ਚਂ ਧੁਵ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ. ‘‘ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ ਵਿਨਸ੍ਸਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਗਣ੍ਹਤੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ. ਪਠਮਾਯ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਨੁਰੋਧਵਸੇਨ ‘‘ਸਤ੍ਤੋ ਨੁ ਖੋ’’ਤਿ, ਇਤਰਾਯ ਅਨੁਰੋਧਵਸੇਨ ‘‘ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨੁ ਖੋ’’ਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਤੋ. ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯਾਦਿਗਾਹਾਨੁਗਤਾ ਹਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਸਤਿ ਅਭਾਵਤੋ. ਭਵਂ ਪਤ੍ਥੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਈਦਿਸੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵੇ ਯਸ੍ਮਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਇਦਂ ਇਟ੍ਠਂ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਸੁਲਭਂ ਜਾਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਯਤਿਮ੍ਪਿ ਏਦਿਸੋ, ਇਤੋ ਵਾ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰੋ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਭਵਂ ਨਿਕਾਮੇਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਏਵਰੂਪਨ੍ਤਿ ਏਵਰੂਪਂ ਰੂਪਂ. ਤਂਸਦਿਸੇ ਹਿ ਤਬ੍ਬੋਹਾਰਵਸੇਨੇਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਭਵਤਿ ਹਿ ਤਂਸਦਿਸੇਸੁ ਤਬ੍ਬੋਹਾਰੋ ਯਥਾ ‘‘ਸਾ ਏਵ ਤਿਤ੍ਤਿਰੀ, ਤਾਨਿ ਏਵ ਓਸਧਾਨੀ’’ਤਿ. ਉਸੂਯਤੋਤਿ ਉਸੂਯਂ ਇਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਾਦਯਤੋ. ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਮਚ੍ਛਰਾਯਤੋਤਿ ਅਞ੍ਞੇਨ ਅਸਾਧਾਰਣਭਾਵਕਰਣੇਨ ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ ਕਰੋਤੋ. ਸਬ੍ਬੇਹੇਵ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਨਵਹਿ ਸਂਯੋਜਨੇਹਿ.
ਤਞ੍ਚ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਪਟਿਘਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦਿਵਿਭਾਗਂ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਾਦਿਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਞ੍ਚੇਵ ਤਜ੍ਜਾਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਞ੍ਚਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ. ਅਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਾਸਮੂਹਤਭੂਮਿਲਦ੍ਧੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਤ੍ਤਮਾਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤਾ ਸਮੁਦਾਚਾਰਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਗਹਿਤਾ. ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨਾਤਿ ਯੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮਥਭਾਵਨਾਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ. ਤਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਤਦਙ੍ਗਵਸੇਨ ਚੇਵ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਚ ਪਹਾਨਕਾਰਣਂ. ਇਸ੍ਸਾਮਚ੍ਛਰਿਯਾਨਂ ਅਪਾਯਗਮਨੀਯਤਾਯ ਪਠਮਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯਦਿ ਏਵਂ ‘‘ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੨੪੧) ਸੁਤ੍ਤਪਦਂ ਕਥਨ੍ਤਿ? ਤਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾਨੁਲੋਮਸਾਸਨਾ ਹਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਦੇਸਨਾ, ਅਯਂ ਪਨ ਅਭਿਧਮ੍ਮਨਯੇਨ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਤਿ ਨਾਯਂ ਦੋਸੋਤਿ. ਓਲ਼ਾਰਿਕਸ੍ਸਾਤਿ ਥੂਲਸ੍ਸ, ਯਤੋ ਅਭਿਣ੍ਹਸਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਤਿਬ੍ਬਤਾਵ ਹੋਤਿ. ਅਣੁਸਹਗਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਭਾਵੇਨ ਅਣੁਭਾਵਂ ਸੁਖੁਮਭਾਵਂ ਗਤਸ੍ਸ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਂਯੋਜਨਸ੍ਸਪੇਤ੍ਥ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਂਯੋਜਨੇਹਿ ਅਵਿਨਾਭਾਵਤੋ. ਏਕਤ੍ਥਤਾਯ ਸੋਤਾਦੀਨਂ ਸਭਾਵਸਰਸਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਪਜਾਨਨਾ, ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਪਜਾਨਨਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਸੇਵ ਨਯੋ’’ਤਿ ਅਤਿਦਿਸਤਿ.
ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾ ਧਮ੍ਮੇਸੂਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਯਤਨਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਭਯਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵਾ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਕ੍ਖੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਯਤਨਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨੇਨਾਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਯਤਨਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਮੁਖੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਞ੍ਚ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਸਪਰਸਨ੍ਤਾਨੇਸੁ ਆਯਤਨਾਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਸਿਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ. ਪਰਸ੍ਸ ਵਾ ਧਮ੍ਮੇਸੂਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਰੂਪਾਯਤਨਸ੍ਸਾਤਿ ਅਡ੍ਢੇਕਾਦਸਪ੍ਪਭੇਦਸ੍ਸ ਰੂਪਸਭਾਵਸ੍ਸ ਆਯਤਨਸ੍ਸ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਨੀਹਰਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ. ਸੇਸਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੂਤਿ ਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਤਿਦੇਸੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ‘‘ਆਹਾਰਸਮੁਦਯਾ’’ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ‘‘ਨਾਮਰੂਪਸਮੁਦਯਾ’’ਤਿ ਸੇਸਖਨ੍ਧੇਸੁ ‘‘ਫਸ੍ਸਸਮੁਦਯਾ’’ਤਿ ਇਮਂ ਵਿਸੇਸਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ, ਇਤਰਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਮਾਨਨ੍ਤਿ ਖਨ੍ਧਪਬ੍ਬੇ ਵਿਯ ਆਯਤਨਪਬ੍ਬੇਪਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਨਿਵਤ੍ਤਨਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਗਹਿਤਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.
ਆਯਤਨਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ
੩੮੫. ਬੁਜ੍ਝਨਕਸਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕਿਲੇਸਨਿਦ੍ਦਾਯ ਪਟਿਬੁਜ੍ਝਨਕਸਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਂ ਵਾ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਕਸਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਅਙ੍ਗੇਸੂਤਿ ਕਾਰਣੇਸੁ, ਅਵਯਵੇਸੁ ਵਾ. ਉਦਯਵਯਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਟਿਪਦਾਯਂ ਠਿਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯੋਗਾਵਚਰੋਤਿ ਸਮ੍ਬੋਧੀ’’ਤਿ. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਦੇਸਨਾ ਨਾਮ ਪਰਿਯਾਯਕਥਾ, ਅਯਞ੍ਚ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਦੇਸਨਾ ਲੋਕਿਯਮਗ੍ਗਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯੋਗਾਵਚਰੋਤਿ ਸਮ੍ਬੋਧੀ’’ਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ‘‘ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ’’ਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯ.
‘‘ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਟ੍ਠਾਨੀਯਾ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ‘‘ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਟ੍ਠਾਨੀਯਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਨ੍ਤਿ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਸਤਿਯਂ, ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਬ੍ਬੇ ਚੇਤਂ ਭੁਮ੍ਮਂ.
ਸਤਿ ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ. ਅਥ ਵਾ ਸਤਿਪ੍ਪਧਾਨਂ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਦਿਸਾਤ੍ਥਕਭਾਵਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਞਾਣਂ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ. ਤਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਤੋਕਾਰੀਭਾਵਾਵਹਤ੍ਤਾ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ਪਚ੍ਚਨੀਕਧਮ੍ਮਪ੍ਪਹਾਨਂ, ਅਨੁਰੂਪਧਮ੍ਮਸੇਵਨਾ ਚ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿਰਹਿਤਪੁਗ੍ਗਲਵਿਵਜ੍ਜਨਾ, ਸਤੋਕਾਰੀਪੁਗ੍ਗਲਸੇਵਨਾ, ਤਤ੍ਥ ਚ ਯੁਤ੍ਤਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਾ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ. ਤਿਸ੍ਸਦਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੋ ਨਾਮ, ਯੋ ਬੋਧਿਮਣ੍ਡੇ ਸੁਵਣ੍ਣਸਲਾਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਟ੍ਠਾਰਸਸੁ ਭਾਸਾਸੁ ਕਤਰਭਾਸਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਮੀ’’ਤਿ ਪਰਿਸਂ ਪਵਾਰੇਸਿ. ਅਭਯਤ੍ਥੇਰੋਤਿ ਦਤ੍ਤਾਭਯਤ੍ਥੇਰਮਾਹ.
ਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵਾ ਵਿਚਯੋ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯੋ, ਸੋ ਏਵ ਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ, ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ. ‘‘ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਤਤ੍ਥ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਬਹੁਲੀਕਾਰੋਤਿ ਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਤਂਤਂਸਭਾਵਸਰਸਲਕ੍ਖਣਆਦਿਕਸ੍ਸ ਯਾਥਾਵਤੋ ਅਵਬੁਜ੍ਝਨਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ. ਸੋ ਹਿ ਅਵਿਪਰੀਤਮਨਸਿਕਾਰਤਾਯ ‘‘ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਦਾਭੋਗਤਾਯ ਆਵਜ੍ਜਨਾਪਿ ਤਗ੍ਗਤਿਕਾ ਏਵ, ਤਸ੍ਸ ਅਭਿਣ੍ਹਂ ਪਵਤ੍ਤਨਂ ਬਹੁਲੀਕਾਰੋ. ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵਾਯਾਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਭਾਵਾਯ. ਵੇਪੁਲ੍ਲਾਯਾਤਿ ਵਿਪੁਲਭਾਵਾਯ. ਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾਤਿ ਪਰਿਬ੍ਰੂਹਨਾਯ.
ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਕਤਾਤਿ ਪਰਿਯੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਕਭਾਵੋ. ਆਚਰਿਯੇ ਪਯਿਰੁਪਾਸਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਪਿ ਨਿਕਾਯੇ ਸਹ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਪਰਿਯੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਯਂ ਯਂ ਤਤ੍ਥ ਗਣ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤਂ, ਤਂ ਤਂ ‘‘ਇਦਂ ਭਨ੍ਤੇ ਕਥਂ, ਇਮਸ੍ਸ ਕੋ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਾਦਿਅਤ੍ਥਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਖਨ੍ਧਧਾਤੁ…ਪੇ… ਬਹੁਲਤਾ’’ਤਿ. ਵਤ੍ਥੂਨਂ ਵਿਸਦਭਾਵਕਰਣਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ ਸਰੀਰਂ, ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਾਨਿ ਚੀਵਰਾਨਿ ਚ ‘‘ਵਤ੍ਥੂਨੀ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਯਥਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਖਾਵਹਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਕਰਣਂ ਤੇਸਂ ਵਿਸਦਭਾਵਕਰਣਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਦੋਸਨ੍ਤਿ ਵਾਤਾਦਿਉਸ੍ਸਨ੍ਨਦੋਸਂ. ਸੇਦਮਲਮਕ੍ਖਿਤਨ੍ਤਿ ਸੇਦੇਨ ਚੇਵ ਜਲ੍ਲਿਕਾਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਸਰੀਰਮਲੇਨ ਚ ਮਕ੍ਖਿਤਂ. ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਸਰੀਰਸ੍ਸ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਪੀਲ਼ਾਵਹਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਸੇਨਾਸਨਂ ਵਾਤਿ ਵਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਵਿਸਦੇ ਸਤਿ, ਵਿਸਯਭੂਤੇ ਵਾ. ਕਥਂ ਭਾਵਨਮਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਾਨਿ ਵਿਸਯੋ? ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਪਵਤ੍ਤਨਕਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨੇਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾਯ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਭਾਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕੇਸੁ ਨਿਸ੍ਸਯਾਦਿਪਚ੍ਚਯਭੂਤੇਸੁ. ਞਾਣਮ੍ਪੀਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨਤ੍ਥੋ, ਤੇਨ ਨ ਕੇਵਲਂ ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਯੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇ ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤੀਤਿ ਨਿਸ੍ਸਯਾਪਰਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਤਂਨਿਸ੍ਸਿਤਾਪਰਿਸੁਦ੍ਧਿ ਵਿਯ ਵਿਸਯਸ੍ਸ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਤਾਯ ਵਿਸਯਿਨੋ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਸਮਭਾਵਕਰਣਨ੍ਤਿ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਅਨੂਨਾਧਿਕਭਾਵਕਰਣਂ. ਸਦ੍ਧੇਯ੍ਯਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਪਟੁਤਰਭਾਵੇਨ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਵਿਸਦਤਾਯ, ਵੀਰਿਯਾਦੀਨਞ੍ਚ ਸਿਥਿਲਤਾਦਿਨਾ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਬਲਵਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਤਰਾਨਿ ਮਨ੍ਦਾਨੀ’’ਤਿ. ਤਤੋਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਬਲਵਭਾਵਤੋ, ਇਤਰੇਸਞ੍ਚ ਮਨ੍ਦਤ੍ਤਾ. ਕੋਸਜ੍ਜਪਕ੍ਖੇ ਪਤਿਤੁਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ ਅਨੁਬਲਪ੍ਪਦਾਨਂ ਪਗ੍ਗਹੋ, ਪਗ੍ਗਹੋਵ ਕਿਚ੍ਚਂ ਪਗ੍ਗਹਕਿਚ੍ਚਂ, ‘‘ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤੀ’’ਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ. ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਠਾਨਂ, ਅਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ. ਵਿਕ੍ਖੇਪਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ, ਯੇਨ ਵਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਅਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ. ਰੂਪਗਤਂ ਵਿਯ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਯੇਨ ਯਾਥਾਵਤੋ ਵਿਸਯਸਭਾਵਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਕਿਚ੍ਚਂ. ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਬਲਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਅਭਿਭੂਤਤ੍ਤਾ. ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਹਿ ਇਨ੍ਦਟ੍ਠਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤਾਨਂ ਸਹਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਕਰਸਤਾਵਸੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਕਾਰਣਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਚਾਮਸਤਿ. ਤਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣੇਨਾਤਿ ਯਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਨੋ ਉਲ਼ਾਰਤਾਦਿਗੁਣੇ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਸ੍ਸ ਸਾਤਿਸਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਬਲਵਂ ਜਾਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤਾਦਿਵਿਭਾਗਤੋ ਯਾਥਾਵਤੋ ਵੀਮਂਸਨੇਨ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਏਵਂਧਮ੍ਮਤਾਨਯੇਨ ਸਭਾਵਸਰਸਤੋ ਪਰਿਗ੍ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ਸਵਿਪ੍ਫਾਰੋ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੋ ਨ ਹੋਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਇਮੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਭਾਵੋ’’ਤਿ ਪਰਿਜਾਨਨਵਸੇਨ ਪਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਪਾਰਸ੍ਸ ਸਾਤਿਸਯਤ੍ਤਾ. ਧੁਰਿਯਧਮ੍ਮੇਸੁ ਹਿ ਯਥਾ ਸਦ੍ਧਾਯ ਬਲਵਭਾਵੇ ਪਞ੍ਞਾਯ ਮਨ੍ਦਭਾਵੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਪਞ੍ਞਾਯ ਬਲਵਭਾਵੇ ਸਦ੍ਧਾਯ ਮਨ੍ਦਭਾਵੋ ਹੋਤੀਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਂ ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣੇਨ ਵਾ, ਯਥਾ ਵਾ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਬਲਵਂ ਜਾਤਂ, ਤਥਾ ਅਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਹਾਪੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਅਮਨਸਿਕਾਰੇਨਾਤਿ ਯੇਨਾਕਾਰੇਨ ਭਾਵਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਬਲਵਂ ਜਾਤਂ, ਤੇਨਾਕਾਰੇਨ ਭਾਵਨਾਯ ਅਨਨੁਯੁਞ੍ਜਨਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਇਧ ਦੁਵਿਧੇਨ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਬਲਵਭਾਵੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾ ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸੇਨ ਕਿਚ੍ਚੁਤ੍ਤਰਿਯਤੋ, ਵੀਰਿਯਾਦੀਨਂ ਵਾ ਮਨ੍ਦਕਿਚ੍ਚਤਾਯ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਵਿਕਪ੍ਪੇ ਹਾਪਨਵਿਧਿ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਦੁਤਿਯਕਪ੍ਪੇ ਪਨ ਯਥਾ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤੋ ਵੀਰਿਯਾਦੀਨਂ ਮਨ੍ਦਕਿਚ੍ਚਤਾਯ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਬਲਵਂ ਜਾਤਂ, ਤਥਾ ਅਮਨਸਿਕਾਰੇਨ, ਵੀਰਿਯਾਦੀਨਂ ਪਟੁਕਿਚ੍ਚਭਾਵਾਵਹੇਨ ਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਤੇਹਿ ਸਮਰਸਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ਹਾਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸੇਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁਪਿ ਹਾਪਨਵਿਧਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਵਕ੍ਕਲਿਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੂਤਿ. ਸੋ ਹਿ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤਤਾਯ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਸਤ੍ਥੁ ਰੂਪਕਾਯਦਸ੍ਸਨਪ੍ਪਸੁਤੋ ਏਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ‘‘ਕਿਂ ਤੇ ਵਕ੍ਕਲਿ ਇਮਿਨਾ ਪੂਤਿਕਾਯੇਨ ਦਿਟ੍ਠੇਨ, ਯੋ ਖੋ ਵਕ੍ਕਲਿ ਧਮ੍ਮਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸੋ ਮਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੮੭; ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.ਪਠਮਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿਕਥਾ; ਅ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.੨੦੮; ਧ. ਪ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੩੮੦; ਪਟਿ. ਮ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੨.੧੩੦; ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੧੦੦੭; ਥੇਰਗਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.ਵਕ੍ਕਲਿਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ) ਓਵਦਿਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ ਨਿਯੋਜਿਤੋਪਿ ਤਂ ਅਨਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਪਣਾਮਿਤੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਨਿਪਾਤੇਤੁਂ ਪਪਾਤਟ੍ਠਾਨਂ ਅਭਿਰੁਹਿ, ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਯਥਾਨਿਸਿਨ੍ਨੋਵ ਓਭਾਸਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ –
‘‘ਪਾਮੋਜ੍ਜਬਹੁਲੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪਸਨ੍ਨੋ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ;
ਅਧਿਗਚ੍ਛੇ ਪਦਂ ਸਨ੍ਤਂ, ਸਙ੍ਖਾਰੂਪਸਮਂ ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੩੮੧) –
ਗਾਥਂ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਹਿ ਵਕ੍ਕਲੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ਤੇਨ ਅਮਤੇਨੇਵ ਅਭਿਸਿਤ੍ਤੋ ਹਟ੍ਠਤੁਟ੍ਠੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਸਿ. ਸਦ੍ਧਾਯ ਬਲਵਭਾਵਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵੀਥਿਂ ਨ ਓਤਰਤਿ, ਤਂ ਞਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਮਤ੍ਤਪਟਿਪਾਦਨਾਯ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਦਿਨ੍ਨਨਯੇ ਠਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਕ੍ਕਲਿਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ ਚੇਤ੍ਥ ਨਿਦਸ੍ਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਅਧਿਮਤ੍ਤਭਾਵੇ ਸੇਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਸਕਿਚ੍ਚਾਕਰਣੇ.
ਇਤਰਕਿਚ੍ਚਭੇਦਨ੍ਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਨਾਦਿਕਿਚ੍ਚਵਿਸੇਸਂ. ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਾਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮਾਧਿਉਪੇਕ੍ਖਾਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਹਾਪੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਬਲਵਭਾਵੋ ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣੇਨ ਹਾਯਤਿ, ਏਵਂ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਅਧਿਮਤ੍ਤਤਾ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਆਦਿਭਾਵਨਾਯ ਹਾਯਤਿ ਸਮਾਧਿਪਕ੍ਖਿਯਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਅਧਿਮਤ੍ਤਤਂ ਕੋਸਜ੍ਜਪਾਤਤੋ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤੀ ਵੀਰਿਯਾਦਿਭਾਵਨਾ ਵਿਯ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਅਧਿਮਤ੍ਤਤਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਪਾਤਤੋ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤੀ ਏਕਂਸਤੋ ਹਾਪੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਆਦਿਭਾਵਨਾਯ ਹਾਪੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੋਣਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੂਤਿ ਸੁਕੁਮਾਰਸੋਣਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ. (ਮਹਾਵ. ੨੪੨; ਅ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.੨੦੫) ਸੋ ਹਿ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸੀਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਮਮ ਸਰੀਰਂ ਸੁਖੁਮਾਲਂ, ਨ ਚ ਸਕ੍ਕਾ ਸੁਖੇਨੇਵ ਸੁਖਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤੁਂ, ਕਿਲਮੇਤ੍ਵਾਪਿ ਸਮਣਧਮ੍ਮੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਤਂ ਠਾਨਚਙ੍ਕਮਮੇਵ ਅਧਿਟ੍ਠਾਯ ਪਧਾਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਪਾਦਤਲੇਸੁ ਫੋਟੇਸੁ ਉਟ੍ਠਿਤੇਸੁਪਿ ਵੇਦਨਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਦਲ਼੍ਹਂ ਵੀਰਿਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਚ੍ਚਾਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਤਾਯ ਵਿਸੇਸਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵੀਣੂਪਮੋਵਾਦੇਨ ਓਵਦਿਤ੍ਵਾ ਵੀਰਿਯਸਮਤਾਯੋਜਨਵੀਥਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਗਿਜ੍ਝਕੂਟਂ ਗਤੋ. ਥੇਰੋਪਿ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਦਿਨ੍ਨਨਯੇਨ ਵੀਰਿਯਸਮਤਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸੋਣਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੇਸੇਸੁਪੀਤਿ ਸਤਿਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁਪਿ.
ਸਮਤਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਧਾਪਞ੍ਞਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਨੂਨਾਨਧਿਕਭਾਵਂ, ਤਥਾ ਸਮਾਧਿਵੀਰਿਯਾਨਂ. ਯਥਾ ਹਿ ਸਦ੍ਧਾਪਞ੍ਞਾਨਂ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਧੁਰਿਯਧਮ੍ਮਭੂਤਾਨਂ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਨਂ ਵਿਸੇਸਤੋ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ, ਯਤੋ ਨੇਸਂ ਸਮਧੁਰਤਾਯ ਅਪ੍ਪਨਾ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਵਂ ਸਮਾਧਿਵੀਰਿਯਾਨਂ ਕੋਸਜ੍ਜੁਦ੍ਧਚ੍ਚਪਕ੍ਖਿਕਾਨਂ ਸਮਰਸਤਾਯ ਸਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੂਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਤੋ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨ੍ਤਦ੍ਵਯਪਾਤਾਭਾਵੇਨ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਅਪ੍ਪਨਾ ਇਜ੍ਝਤਿ. ‘‘ਬਲਵਸਦ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦਿ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਮੁਖੇਨ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਮਤ੍ਥਨਂ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਯੋ ਬਲਵਤਿਯਾ ਸਦ੍ਧਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਵਿਸਦਞਾਣੋ, ਸੋ ਮੁਧਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਅਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਪਸੀਦਤਿ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਤਿਤ੍ਥਿਯਸਾਵਕਾ. ਕੇਰਾਟਿਕਪਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਸਾਠੇਯ੍ਯਪਕ੍ਖਂ ਭਜਤਿ. ਸਦ੍ਧਾਹੀਨਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਤਿਧਾਵਨ੍ਤੋ ‘‘ਦੇਯ੍ਯਵਤ੍ਥੁਪਰਿਚ੍ਚਾਗੇਨ ਵਿਨਾ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਮਤ੍ਤੇਨਪਿ ਦਾਨਮਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਪਰਿਕਪ੍ਪੇਤਿ ਹੇਤੁਪਤਿਰੂਪਕੇਹਿ ਵਞ੍ਚਿਤੋ, ਏਵਂਭੂਤੋ ਚ ਸੁਕ੍ਖਤਕ੍ਕਵਿਲੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ ਵਚਨਂ ਨਾਦਿਯਤਿ ਸਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਭੇਸਜ੍ਜਸਮੁਟ੍ਠਿਤੋ ਵਿਯ ਰੋਗੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਚੇਤ੍ਥ ਸਦ੍ਧਾਪਞ੍ਞਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਵਿਸਮਭਾਵੋ ਨ ਅਤ੍ਥਾਵਹੋ, ਅਨਤ੍ਥਾਵਹੋਵ, ਏਵਂ, ਸਮਾਧਿਵੀਰਿਯਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਵਿਸਮਭਾਵੋ ਨ ਅਤ੍ਥਾਵਹੋ, ਅਨਤ੍ਥਾਵਹੋਵ, ਤਥਾ ਨ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਾਵਹੋ, ਵਿਕ੍ਖੇਪਾਵਹੋਵਾਤਿ. ਕੋਸਜ੍ਜਂ ਅਭਿਭਵਤਿ, ਤੇਨ ਅਪ੍ਪਨਂ ਨ ਪਾਪੁਣਾਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਅਭਿਭਵਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਤਦੁਭਯਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਧਾਪਞ੍ਞਾਦ੍ਵਯਂ, ਸਮਾਧਿਵੀਰਿਯਦ੍ਵਯਞ੍ਚ. ਸਮਂ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਮਰਸਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ.
ਸਮਾਧਿਕਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮਥਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਿਕਸ੍ਸ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ, ਸਦ੍ਧਾਯ ਥੋਕਂ ਬਲਵਭਾਵੇ ਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਦ੍ਦਹਨ੍ਤੋਤਿ ‘‘ਪਥਵੀ ਪਥਵੀਤਿ ਮਨਸਿਕਰਣਮਤ੍ਤੇਨ ਕਥਂ ਝਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਦ੍ਧਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਿ ਇਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਸਦ੍ਦਹਨ੍ਤੋ ਸਦ੍ਧਂ ਜਨੇਨ੍ਤੋ. ਓਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤੋਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਨੁਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਯ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਵਸੇਨ ਅਵਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤੋ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨ੍ਤੋ. ਏਕਗ੍ਗਤਾ ਬਲਵਤੀ ਵਟ੍ਟਤਿ ਸਮਾਧਿਪ੍ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ ਝਾਨਸ੍ਸ. ਉਭਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਨਂ. ਸਮਾਧਿਕਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿਨੋ ਅਧਿਮਤ੍ਤਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਧਿਮਤ੍ਤਤਾਪਿ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮਤਾਯਪੀ’’ਤਿ, ਸਮਭਾਵੇਨਾਪੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਪ੍ਪਨਾਤਿ ਲੋਕਿਯਪ੍ਪਨਾ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਹੋਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਸਾਸਙ੍ਕਂ ਵਦਤਿ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਪ੍ਪਨਾ ਪਨ ਤੇਸਂ ਸਮਭਾਵੇਨੇਵ ਇਚ੍ਛਿਤਾ. ਯਥਾਹ ‘‘ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਯੁਗਨਨ੍ਧਂ ਭਾਵੇਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੧੭੦; ਪਟਿ. ਮ. ੨.੫).
ਯਦਿ ਵਿਸੇਸਤੋ ਸਦ੍ਧਾਪਞ੍ਞਾਨਂ, ਸਮਾਧਿਵੀਰਿਯਾਨਞ੍ਚ ਸਮਤਾਵ ਇਚ੍ਛਿਤਾ, ਕਥਂ ਸਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਤਿ ਪਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਬਲਵਤੀ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਲੀਨੁਦ੍ਧਚ੍ਚਪਕ੍ਖਿਕੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਪਕ੍ਖਿਕੇਕਦੇਸੇ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਦ੍ਧਾਵੀਰਿਯਪਞ੍ਞਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਪੀਤਿ ਚ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਕੋਸਜ੍ਜਪਕ੍ਖਿਕੇਨ ਸਮਾਧਿਨਾ’’ ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ‘‘ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸਮਾਧਿਉਪੇਕ੍ਖਾਹੀ’’ਤਿ. ਸਾਤਿ ਸਤਿ. ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਰਾਜਕਮ੍ਮੇਸੁ ਨਿਯੁਤ੍ਤੋ ਸਬ੍ਬਕਮ੍ਮਿਕੋ. ਤੇਨਾਤਿ ਤੇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਕਾਰਣੇਨ. ਆਹ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਨਿਯੁਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਕਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਲੀਨੇ, ਉਦ੍ਧਤੇ ਚ ਚਿਤ੍ਤੇ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਵਾ ਲੀਨੇ, ਉਦ੍ਧਤੇ ਚ ਚਿਤ੍ਤੇ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਅਤ੍ਥਿਕਾ ਏਤਾਯਾਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਕਾ. ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਂ ਚਿਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਸਤਿ ਪਟਿਸਰਣਂ ਪਰਾਯਣਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਧਿਗਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਆਰਕ੍ਖਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.
ਖਨ੍ਧਾਦਿਭੇਦੇ ਅਨੋਗਾਲ਼੍ਹਪਞ੍ਞਾਨਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਬਾਹੁਸਚ੍ਚਵਸੇਨਪਿ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਾਦੀਸੁ ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਬੁਦ੍ਧੀਨਂ. ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਸੇਵਨਾ ਹਿ ਸੁਤਮਯਞਾਣਾਵਹਾ. ਤਰੁਣਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮਙ੍ਗੀਪਿ ਭਾਵਨਾਮਯਞਾਣੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਏਕਂਸਤੋ ਪਞ੍ਞਵਾ ਏਵ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮਪਞ੍ਞਾਸ ਲਕ੍ਖਣਪਰਿਗ੍ਗਾਹਿਕਾਯ ਉਦਯਬ੍ਬਯਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਪੁਗ੍ਗਲਸੇਵਨਾ’’ਤਿ. ਞੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਗਮ੍ਭੀਰਭਾਵਵਸੇਨ ਤਪ੍ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਞਾਣਸ੍ਸ ਗਮ੍ਭੀਰਭਾਵਗ੍ਗਹਣਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਗਮ੍ਭੀਰੇਸੁ ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾਯਾ’’ਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਞੇਯ੍ਯਂ ਤਾਦਿਸਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਚਰਿਤਬ੍ਬਤੋ ਗਮ੍ਭੀਰਞਾਣਚਰਿਯਂ, ਤਸ੍ਸਾ ਵਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਤਤ੍ਥ ਪਭੇਦਤੋ ਪਵਤ੍ਤਿ ਗਮ੍ਭੀਰਞਾਣਚਰਿਯਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾਯ ਪਭੇਦਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਸਤਿਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਅਰਹਾ ਏਵ, ਏਵਂ ਪਞ੍ਞਾਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤੋਤਿਪਿ ਸੋ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰੀ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਵੀਰਿਯਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
‘‘ਤਤ੍ਤਂ ਅਯੋਖਿਲਂ ਹਤ੍ਥੇ ਗਮੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੫੦, ੨੬੭; ਅ. ਨਿ. ੩.੩੬) ਵੁਤ੍ਤਪਞ੍ਚਵਿਧਬਨ੍ਧਨਕਮ੍ਮਕਾਰਣਾ ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਸਬ੍ਬਪਠਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ, ਦੇਵਦੂਤਸੁਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਤਸ੍ਸ ਆਦਿਤੋ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚ ਆਹ ‘‘ਪਞ੍ਚਵਿਧਬਨ੍ਧਨਕਮ੍ਮਕਾਰਣਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾ’’ਤਿ. ਸਕਟਵਹਨਾਦਿਕਾਲੇਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਤਦਞ੍ਞਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ, ਤਿਰਚ੍ਛਾਨੇਹਿ ਚ ਵਿਬਾਧਿਯਮਾਨਕਾਲਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ‘‘ਏਕਂ ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਅਪਰਾਪਰਂ ਪੇਤੇਸੁ ਏਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਸਤ੍ਤਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਵਾ ਪੇਤਾਨਂ ਏਕਚ੍ਚਤਿਰਚ੍ਛਾਨਾਨਂ ਵਿਯ ਤਥਾ ਦੀਘਾਯੁਕਤਾਪਿ ਸਿਯਾਤਿ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਕਾਲੋ ਨਾਗਰਾਜਾ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭਾਵਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ ਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯਸ੍ਸਪਿ ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭਾਵਂ ਲਭਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਯਂ ਤਸ੍ਸ ਕਪ੍ਪਾਯੁਕਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ.
ਆਨਿਸਂਸਦਸ੍ਸਾਵਿਨੋਤਿ ‘‘ਵੀਰਿਯਾਯਤ੍ਤੋ ਏਵ ਸਬ੍ਬੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ, ਲੋਕਿਯੋ ਚ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੀਰਿਯੇ ਆਨਿਸਂਸਦਸ੍ਸਨਸੀਲਸ੍ਸ. ਗਮਨਵੀਥਿਨ੍ਤਿ ਸਪੁਬ੍ਬਭਾਗਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ, ਸਹ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਪਟਿਪਾਟਿ, ਸਤ੍ਤਵਿਸੁਦ੍ਧਿਪਰਮ੍ਪਰਾ ਵਾ. ਸਾ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਵਟ੍ਟਨਿਯ੍ਯਾਨਾਯ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾ ਪਟਿਪਦਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਗਮਨਵੀਥਿ ਨਾਮ. ਕਾਯਦਲ਼੍ਹੀਬਹੁਲੋਤਿ ਯਥਾ ਤਥਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਦਲ਼੍ਹੀਕਮ੍ਮਪ੍ਪਸੁਤੋ. ਪਿਣ੍ਡਨ੍ਤਿ ਰਟ੍ਠਪਿਣ੍ਡਂ. ਪਚ੍ਚਯਦਾਯਕਾਨਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਕਾਰਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਮਹਪ੍ਫਲਭਾਵਸ੍ਸ ਕਰਣੇਨ ਪਿਣ੍ਡਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖਾਯ ਪਟਿਪੂਜਨਾ ਪਿਣ੍ਡਾਪਚਾਯਨਂ.
ਨੀਹਰਨ੍ਤੋਤਿ ਪਤ੍ਤਥਵਿਕਤੋ ਨੀਹਰਨ੍ਤੋ. ਤਂ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾਤਿ ਤਂ ਉਪਾਸਿਕਾਯ ਵਚਨਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸਨਪਣ੍ਣਸਾਲਦ੍ਵਾਰੇ ਠਿਤੋਵ ਪਞ੍ਚਾਭਿਞ੍ਞਤਾਯ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤੇਨ ਸੁਤ੍ਵਾ. ਮਨੁਸ੍ਸਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਦਿਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਇਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋ. ਦਾਤੁਂ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਸੀਤਿ ‘‘ਤਯਿ ਕਤੇਨ ਦਾਨਮਯੇਨ, ਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਮਯੇਨ ਚ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਖੇਤ੍ਤਵਿਸੇਸਭਾਵੂਪਗਮਨੇਨ ਅਪਰਾਪਰਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋ, ਅਨ੍ਤੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਦਾਤੁਂ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ ਥੇਰੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਸਿਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਾਤਿ ‘‘ਅਕਿਚ੍ਛੇਨੇਵ ਮਯਾ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਵਸਾਨੇ ਸਞ੍ਜਾਤਪਾਮੋਜ੍ਜਵਸੇਨ ਸਿਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਏਵ.
ਵਿਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਜਾਤਿਧਮ੍ਮਕੁਲਧਮ੍ਮਾਦਿਲਙ੍ਘਨੇਨ ਅਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨਂ. ਏਵਂ ਯਥਾ ਅਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਪੁਤ੍ਤੋ ਤਾਯ ਏਵ ਅਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕੁਲਸਨ੍ਤਾਨਤੋ ਬਾਹਿਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਿਤੁ ਸਨ੍ਤਿਕਾ ਦਾਯਜ੍ਜਸ੍ਸ ਨ ਭਾਗੀ, ਏਵਂ. ਕੁਸੀਤੋਪਿ ਤੇਨ ਕੁਸੀਤਭਾਵੇਨ ਅਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਾ ਲਦ੍ਧਬ੍ਬਅਰਿਯਧਨਦਾਯਜ੍ਜਸ੍ਸ ਨ ਭਾਗੀ. ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋਵ ਲਭਤਿ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਜ੍ਜਨਤੋ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵੀਰਿਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋਤਿ ਯੋਜਨਾ, ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ.
ਮਹਾਤਿ ਸੀਲਾਦੀਹਿ ਗੁਣੇਹਿ ਮਹਨ੍ਤੋ ਵਿਪੁਲੋ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣੋ. ਤਂ ਪਨਸ੍ਸ ਗੁਣਮਹਤ੍ਤਂ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਲੋਕਧਾਤੁਕਮ੍ਪਨੇਨ ਲੋਕੇ ਪਾਕਟਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਯਸ੍ਮਾ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜੂਪਗਮੇਨ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸਭਾਵੋ ਸਮ੍ਪਜਾਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਬੁਦ੍ਧਪੁਤ੍ਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਅਲਸਾਨਂ ਭਾਵਨਾਯ ਨਾਮਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾਨਂ ਕਾਯਦਲ਼੍ਹੀਬਹੁਲਾਨਂ ਯਾਵਦਤ੍ਥਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸੇਯ੍ਯਸੁਖਾਦਿਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨਕਾਨਂ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਕਥਿਕਾਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਦੂਰਤੋ ਵਜ੍ਜਨਾ ਕੁਸੀਤਪੁਗ੍ਗਲਪਰਿਵਜ੍ਜਨਾ. ‘‘ਦਿਵਸਂ ਚਙ੍ਕਮੇਨ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੨੩; ੩.੬੫; ਸਂ. ਨਿ. ੪.੧੨੦; ਮਹਾਨਿ. ੧੬੧) ਭਾਵਨਾਰਦ੍ਧਵਸੇਨ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਾਨਂ ਦਲ਼੍ਹਪਰਕ੍ਕਮਾਨਂ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨਾ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਸੇਵਨਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕੁਚ੍ਛਿਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੬੪) ਪਨ ਜਾਤਿਮਹਤ੍ਤਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ, ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਮਹਤ੍ਤਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਤਿ ਇਦਂ ਦ੍ਵਯਂ ਨ ਗਹਿਤਂ, ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਵਿਨੋਦਨਤਾ, ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਤਾਤਿ ਇਦਂ ਦ੍ਵਯਂ ਗਹਿਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਆਨਿਸਂਸਦਸ੍ਸਾਵਿਤਾਯ ਏਵ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਗਹਿਤਾ ਹੋਤਿ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਵੀਰਿਯਾਯਤ੍ਤਤਾਦਸ੍ਸਨਭਾਵਤੋ. ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਵਿਨੋਦਨਂ ਤਦਧਿਮੁਤ੍ਤਤਾਯ ਏਵ ਗਹਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਵੀਰਿਯੁਪ੍ਪਾਦਨੇ ਯੁਤ੍ਤਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਵਿਨੋਦਨਂ ਅਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਮੇਵ. ਤਤ੍ਥ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਵਿਨੋਦਨਕੁਸੀਤਪੁਗ੍ਗਲਪਰਿਵਜ੍ਜਨਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਸੇਵਨ- ਤਦਧਿਮੁਤ੍ਤਤਾਪਟਿਪਕ੍ਖਵਿਧਮਨਪਚ੍ਚਯੂਪਸਂਹਾਰਵਸੇਨ, ਅਪਾਯਭਯਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਦਯੋ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜਨਵਸੇਨ ਵੀਰਿਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.
ਪੁਰਿਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪੀਤਿ ਪਰਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਪੀਤਿਯਾ ਵਿਸੇਸਕਾਰਣਸਭਾਗਹੇਤੁਭਾਵਤੋ ‘‘ਪੀਤਿਯੇਵ ਪੀਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਟ੍ਠਾਨੀਯਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਪਨ ਬਹੁਸੋ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪੁਥੁਤ੍ਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ਬਹੁਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਯਥਾ ਸਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਵਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਉਪ੍ਪਾਦਕਮਨਸਿਕਾਰੋ.
‘‘ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੧੨੩) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਸ੍ਸਤਿਯਾ ਉਪਚਾਰਸਮਾਧਿਨਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਾਵ ਉਪਚਾਰਾ’’ਤਿ. ਸਕਲਸਰੀਰਂ ਫਰਮਾਨੋਤਿ ਪੀਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਪਣੀਤਰੂਪੇਹਿ ਸਕਲਸਰੀਰਂ ਫਰਮਾਨੋ. ਧਮ੍ਮਗੁਣੇ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਯਾਵ ਉਪਚਾਰਾ ਸਕਲਸਰੀਰਂ ਫਰਮਾਨੋ ਪੀਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ, ਏਵਂ ਸੇਸਅਨੁਸ੍ਸਤੀਸੁ. ਪਸਾਦਨੀਯਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਯਞ੍ਚ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਾਯਤਨਭਾਵੇਨ ਤਗ੍ਗਤਿਕਤ੍ਤਾ. ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਸਪ੍ਪਦੇਸਵੂਪਸਮੇਪਿ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਵੂਪਸਮੇ ਵਿਯ ਤਥਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਭਾਵਨਾਮਨਸਿਕਾਰੋ ਕਿਲੇਸਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਸਮਤ੍ਥੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਚਾਰਸਮਾਧਿਂ ਆਵਹਨ੍ਤੋ ਤਥਾਰੂਪਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਪੀਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ…ਪੇ… ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਾ ਕਿਲੇਸਾ’’ਤਿ ਪਾਠੋ. ਤੇ ਹਿ ਨ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤੀਤਿ. ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਕਾਰਣਤ੍ਥੋ, ਯਸ੍ਮਾ ਨ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਨੇਸਂ ਅਸਮੁਦਾਚਾਰਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਨ ਹਿ ਕਿਲੇਸੇ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਯੁਤ੍ਤਾ. ਪਸਾਦਨੀਯੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਪਸਾਦਸਿਨੇਹਾਭਾਵੇਨ ਥੂਸਸਮਹਦਯਤਾ ਲੂਖਤਾ, ਸਾ ਤਤ੍ਥ ਆਦਰਗਾਰਵਾਕਰਣੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਸਕ੍ਕਚ੍ਚਕਿਰਿਯਾਯ ਸਂਸੂਚਿਤਲੂਖਭਾਵੇ’’ਤਿ.
ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਦਰਥਵੂਪਸਮਲਕ੍ਖਣਾ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਏਵ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਬੋਧਿਅਙ੍ਗਭੂਤੋ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ, ਤਸ੍ਸ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਏਵਂ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਹੋਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.
ਪਣੀਤਭੋਜਨਸੇਵਨਤਾਤਿ ਪਣੀਤਸਪ੍ਪਾਯਭੋਜਨਸੇਵ ਨਤਾ. ਉਤੁਇਰਿਯਾਪਥਸੁਖਗ੍ਗਹਣੇਨ ਸਪ੍ਪਾਯਉਤੁਇਰਿਯਾਪਥਗ੍ਗਹਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਸਪ੍ਪਾਯਂ ਸੇਵਿਯਮਾਨਂ ਕਾਯਸ੍ਸ ਕਲ੍ਲਤਾਪਾਦਨਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਲ੍ਲਤਂ ਆਵਹਨ੍ਤਂ ਦੁਵਿਧਾਯਪਿ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾ ਕਾਰਣਂ ਹੋਤਿ. ਅਹੇਤੁਕਂ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਲਬ੍ਭਮਾਨਂ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਅਯਮੇਕੋ ਅਨ੍ਤੋ, ਇਸ੍ਸਰਾਦਿਵਿਸਮਹੇਤੁਕਨ੍ਤਿ ਪਨ ਅਯਂ ਦੁਤਿਯੋ. ਏਤੇ ਉਭੋ ਅਨ੍ਤੇ ਅਨੁਪਗਮ੍ਮ ਯਥਾਸਕਂ ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਹੋਤੀਤਿ ਅਯਂ ਮਜ੍ਝਿਮਾ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ. ਮਜ੍ਝਤ੍ਤੋ ਪਯੋਗੋ ਯਸ੍ਸ ਸੋ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਪਯੋਗੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਪਯੋਗਤਾ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਪਹਾਯ ਸਾਰਦ੍ਧਕਾਯਤਂ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਕਾਯਤਾਯ ਕਾਰਣਂ ਹੋਨ੍ਤੀ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਦ੍ਵਯਂ ਆਵਹਤਿ, ਏਤੇਨੇਵ ਸਾਰਦ੍ਧਕਾਯਪੁਗ੍ਗਲਪਰਿਵਜ੍ਜਨਪਸ੍ਸਦ੍ਧਕਾਯਪੁਗ੍ਗਲਸੇਵਨਾਨਂ ਤਦਾਵਹਨਤਾ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਯਥਾਸਮਾਹਿਤਾਕਾਰਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਗਯ੍ਹਮਾਨੋ ਪੁਰਿਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਮਥੋ ਏਵ ਸਮਥਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਪਰਿਬ੍ਭਮਨੇਨ ਵਿਵਿਧਂ ਅਗ੍ਗਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਬ੍ਯਗ੍ਗੋ, ਵਿਕ੍ਖੇਪੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਸੋ ਅਨਵਟ੍ਠਾਨਰਸੋ, ਭਨ੍ਤਤਾਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ ਚ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਏਕਗ੍ਗਤਾਭਾਵਤੋ ਬ੍ਯਗ੍ਗਪਟਿਪਕ੍ਖੋਤਿ ਅਬ੍ਯਗ੍ਗੋ, ਸਮਾਧਿ. ਸੋ ਏਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਯ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਟ੍ਠੇਨ ਚ ਅਬ੍ਯਗ੍ਗਨਿਮਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ.
ਵਤ੍ਥੁਵਿਸਦਕਿਰਿਯਾ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਮਤ੍ਤਪਟਿਪਾਦਨਾ ਚ ਪਞ੍ਞਾਵਹਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸਮਾਧਾਨਾਵਹਾਪਿ ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਮਾਧਾਨਾਵਹਭਾਵੇਨੇਵ ਪਞ੍ਞਾਵਹਭਾਵਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਤ੍ਥੁਵਿਸਦ…ਪੇ… ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ.
ਕਰਣਭਾਵਨਾਕੋਸਲ੍ਲਾਨਂ ਅਵਿਨਾਭਾਵਤੋ, ਰਕ੍ਖਨਕੋਸਲ੍ਲਸ੍ਸ ਚ ਤਂਮੂਲਕਤ੍ਤਾ ‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤਕੁਸਲਤਾ ਨਾਮ ਕਸਿਣਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਗ੍ਗਹਣਕੁਸਲਤਾ’’ ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਸਿਣਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਚ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਹਿ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਝਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਗ੍ਗਹਣਕੋਸਲ੍ਲਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਕੁਸਲਤਾ ਏਵਾਤਿ. ਅਤਿਸਿਥਿਲਵੀਰਿਯਤਾਦੀਹੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਞ੍ਞਾਪਯੋਗਮਨ੍ਦਤਂ, ਪਮੋਦਵੇਕਲ੍ਲਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਨਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਲੀਨਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਦਿਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨੇਨ ਲਯਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਸਮੁਦ੍ਧਰਣਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –
‘‘ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਯੇ ਲੀਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਕਾਲੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਯ, ਕਾਲੋ ਵੀਰਿਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਯ, ਕਾਲੋ ਪੀਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਯ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਲੀਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਤਂ ਏਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸੁਸਮੁਟ੍ਠਾਪਯਂ ਹੋਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਗ੍ਗਿਂ ਉਜ੍ਜਾਲਿਤੁਕਾਮੋ ਅਸ੍ਸ, ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਸੁਕ੍ਖਾਨਿ ਚੇਵ ਤਿਣਾਨਿ ਪਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯ, ਸੁਕ੍ਖਾਨਿ ਗੋਮਯਾਨਿ ਪਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯ, ਸੁਕ੍ਖਾਨਿ ਕਟ੍ਠਾਨਿ ਪਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯ, ਮੁਖਵਾਤਞ੍ਚ ਦਦੇਯ੍ਯ, ਨ ਚ ਪਂਸੁਕੇਨ ਓਕਿਰੇਯ੍ਯ, ਭਬ੍ਬੋ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਗ੍ਗਿਂ ਉਜ੍ਜਾਲਿਤੁਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੨੩੪).
ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਥਾਸਕਂ ਆਹਾਰਵਸੇਨ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਦੀਨਂ ਭਾਵਨਾਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਸਾ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਵਿਭਾਵਿਤਾ ਏਵ. ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਤਾਦੀਹੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਞ੍ਞਾਪਯੋਗਬਲਵਤਂ, ਪਮੋਦੁਬ੍ਬਿਲਾਵਨਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਉਦ੍ਧਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਦਿਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨੇਨ ਉਦ੍ਧਤਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਨਿਸੇਧਨਂ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –
‘‘ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਯੇ ਉਦ੍ਧਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਕਾਲੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਯ, ਕਾਲੋ ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਯ, ਕਾਲੋ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਯ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਉਦ੍ਧਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਤਂ ਏਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸੁਵੂਪਸਮਯਂ ਹੋਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਮਹਨ੍ਤਂ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਤੁਕਾਮੋ ਅਸ੍ਸ, ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਅਲ੍ਲਾਨਿ ਚੇਵ ਤਿਣਾਨਿ…ਪੇ… ਪਂਸੁਕੇਨ ਚ ਓਕਿਰੇਯ੍ਯ, ਭਬ੍ਬੋ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਮਹਨ੍ਤਂ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਤੁਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੨੩੪).
ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਯਥਾਸਕਂ ਆਹਾਰਵਸੇਨ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਦੀਨਂ ਭਾਵਨਾਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਤਤ੍ਥ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਏਵ. ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਪਞ੍ਞਾਪਯੋਗਮਨ੍ਦਤਾਯਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਪਾਰਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਭਾਵੇਨ. ਯਥਾ ਹਿ ਦਾਨਂ ਅਲੋਭਪਧਾਨਂ, ਸੀਲਂ ਅਦੋਸਪਧਾਨਂ, ਏਵਂ ਭਾਵਨਾ ਅਮੋਹਪਧਾਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਯਦਾ ਪਞ੍ਞਾ ਨ ਬਲਵਤੀ ਹੋਤਿ, ਤਦਾ ਭਾਵਨਾ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਵਿਸੇਸਾਵਹਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਨਭਿਸਙ੍ਖਤੋ ਵਿਯ ਆਹਾਰੋ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਯੋਗਿਨੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਿਰੁਚਿਂ ਨ ਜਨੇਤਿ, ਤੇਨ ਤਂ ਨਿਰਸ੍ਸਾਦਂ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਭਾਵਨਾਯ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਅਵੀਥਿਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਸਮਸੁਖਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤਿ, ਤੇਨਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਰਸ੍ਸਾਦਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਞ੍ਞਾਪਯੋਗ…ਪੇ… ਨਿਰਸ੍ਸਾਦਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਂਵੇਗੁਪ੍ਪਾਦਨਂ, ਪਸਾਦੁਪ੍ਪਾਦਨਞ੍ਚ ਤਿਕਿਚ੍ਛਨਨ੍ਤਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਟ੍ਠ ਸਂਵੇਗਵਤ੍ਥੂਨੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਜਾਤਿਜਰਾਬ੍ਯਾਧਿਮਰਣਾਨਿ ਯਥਾਰਹਂ ਸੁਗਤਿਯਂ, ਦੁਗ੍ਗਤਿਯਞ੍ਚ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਤਦਞ੍ਞਮੇਵ ਪਞ੍ਚਵਿਧਬਨ੍ਧਨਾਦਿਖੁਪ੍ਪਿਪਾਸਾਦਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਵਿਬਾਧਨਾਦਿਹੇਤੁਕਂ ਅਪਾਯਦੁਕ੍ਖਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਤਯਿਦਂ ਸਬ੍ਬਂ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਵਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤੀਤੇ ਅਨਾਗਤੇ ਚ ਕਾਲੇ ਵਟ੍ਟਮੂਲਕਦੁਕ੍ਖਾਨਿ ਵਿਸੁਂ ਗਹਿਤਾਨਿ. ਯੇ ਪਨ ਸਤ੍ਤਾ ਆਹਾਰੂਪਜੀਵਿਨੋ, ਤਤ੍ਥ ਚ ਉਟ੍ਠਾਨਫਲੂਪਜੀਵਿਨੋ, ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਅਸਾਧਾਰਣਂ ਜੀਵਿਕਾਦੁਕ੍ਖਂ ਅਟ੍ਠਮਂ ਸਂਵੇਗਵਤ੍ਥੁ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਮਯੇ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾਤਿ ਅਯਂ ਭਾਵਨਾਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਹਂਸਿਤਬ੍ਬਸਮਯੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸਂਵੇਗਜਨਨਵਸੇਨ ਚੇਵ ਪਸਾਦੁਪ੍ਪਾਦਨਵਸੇਨ ਚ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਪਹਂਸਨਾ, ਸਂਵੇਗਜਨਨਪੁਬ੍ਬਕਪਸਾਦੁਪ੍ਪਾਦਨੇਨ ਤੋਸਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਆਗਮ੍ਮਾਤਿ ਲੀਨੁਦ੍ਧਚ੍ਚਵਿਰਹੇਨ, ਸਮਥਵੀਥਿਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਸਮ੍ਮਾ ਅਵਿਸਮਂ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਭਾਵਨਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਆਗਮ੍ਮ. ‘‘ਅਲੀਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਕੋਸਜ੍ਜਪਕ੍ਖਿਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਧਿਮਤ੍ਤਤਾਯ ਅਲੀਨਂ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਪਕ੍ਖਿਕਾਨਂ ਅਨਧਿਮਤ੍ਤਤਾਯ ਅਨੁਦ੍ਧਤਂ, ਪਞ੍ਞਾਪਯੋਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ, ਉਪਸਮਸੁਖਾਧਿਗਮੇਨ ਚ ਅਨਿਰਸ੍ਸਾਦਂ, ਤਤੋ ਏਵ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਸਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂਸਮਥਵੀਥਿਪਟਿਪਨ੍ਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਲੀਨਤਾਯ ਪਗ੍ਗਹੇ, ਅਨੁਦ੍ਧਤਤਾਯ ਨਿਗ੍ਗਹੇ, ਅਨਿਰਸ੍ਸਾਦਤਾਯ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨੇ ਨ ਬ੍ਯਾਪਾਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਲੀਨਾਨੁਦ੍ਧਤਤਾ ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਸਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ, ਅਨਿਰਸ੍ਸਾਦਤਾਯ ਸਮਥਵੀਥਿਪਟਿਪਨ੍ਨਂ, ਸਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਅਲੀਨਂ ਅਨੁਦ੍ਧਤਂ. ਸਮਥਵੀਥਿਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਿਰਸ੍ਸਾਦਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਮਯੇ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨਤਾਤਿ ਅਯਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਸਮਯੇ ਭਾਵਨਾਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਗ੍ਗਹਨਿਗ੍ਗਹਸਮ੍ਪਹਂਸਨੇਸੁ ਅਬ੍ਯਾਵਟਤਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਪੇਕ੍ਖਨਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਤੋ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵੂਪਗਮਨਤੋ ਚ ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨਮ੍ਪਿ ਸਮਾਧਾਨ ਕਿਚ੍ਚਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਯਾ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਮਾਹਿਤਭਾਵਸਾਧਨਂ ਏਵਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਸਮਧੁਰਭਾਵੇਨਾਹ ‘‘ਉਪਚਾਰਂ ਵਾ ਅਪ੍ਪਨਂ ਵਾ’’ਤਿ.
ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਟ੍ਠਾਨੀਯਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਨੁਰੋਧਵਿਰੋਧਵਿਪ੍ਪਹਾਨਵਸੇਨ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਭਾਵੋ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਸਿਜ੍ਝਨਤੋ, ਅਸਤਿ ਚ ਅਸਿਜ੍ਝਨਤੋ. ਸੋ ਚ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਭਾਵੋ ਵਿਸਯਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਤ੍ਤਮਜ੍ਝਤ੍ਤਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਮਜ੍ਝਤ੍ਤਤਾ’’ਤਿ. ਤਦੁਭਯੇ ਚ ਵਿਰੁਜ੍ਝਨਂ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਏਵ ਦੂਰੀਕਤਨ੍ਤਿ ਅਨੁਰੁਜ੍ਝਨਸ੍ਸੇਵ ਪਹਾਨਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਤ੍ਤਮਜ੍ਝਤ੍ਤਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਕੇਲਾਯਨਪੁਗ੍ਗਲਪਰਿਵਜ੍ਜਨਤਾ’’ਤਿ. ਉਪੇਕ੍ਖਾਯ ਹਿ ਵਿਸੇਸਤੋ ਰਾਗੋ ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ. ਤਥਾ ਚਾਹ ‘‘ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਰਾਗਬਹੁਲਸ੍ਸ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੨੬੭). ਦ੍ਵੀਹਾਕਾਰੇਹੀਤਿ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਾਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਂ, ਅਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਤਾਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਇਮੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ. ਦ੍ਵੀਹੇਵਾਤਿ ਅਵਧਾਰਣਂ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਸਮਾਨਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਸਙ੍ਖ੍ਯਾ ਏਵੇਤ੍ਥ ਸਮਾਨਾ, ਨ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਮਾਨਨ੍ਤਿ. ਅਸ੍ਸਾਮਿਕਭਾਵੋ ਅਨਤ੍ਤਨਿਯਤਾ. ਸਤਿ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨਿ ਤਸ੍ਸ ਕਿਞ੍ਚਨਭਾਵੇਨ ਚੀਵਰਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਤ੍ਤਨਿਯਂ ਨਾਮ ਸਿਯਾ, ਸੋ ਪਨ ਕੋਚਿ ਨਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਨਦ੍ਧਨਿਯਨ੍ਤਿ ਨ ਅਦ੍ਧਾਨਕ੍ਖਮਂ ਨ ਚਿਰਟ੍ਠਾਯਿ, ਇਤ੍ਤਰਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਾਵਕਾਲਿਕਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ.
ਮਮਾਯਤੀਤਿ ਮਮਤ੍ਤਂ ਕਰੋਤਿ ‘‘ਮਮਾ’’ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਪਰਿਗ੍ਗਯ੍ਹ ਤਿਟ੍ਠਤਿ.
ਮਮਾਯਨ੍ਤਾਤਿ ਮਾਨਂ ਦਬ੍ਬਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾ.
ਅਯਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਦੇਸਨਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਮਗ੍ਗਵਸੇਨ ਦੇਸਿਤਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਿਯਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਪਰਿਗ੍ਗਾਹਿਕਾ ਸਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਤ੍ਤਾ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਪਠਮਭਾਣਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਚਤੁਸਚ੍ਚਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ
੩੮੬. ਯਥਾਸਭਾਵਤੋਤਿ ਅਵਿਪਰੀਤਸਭਾਵਤੋ. ਬਾਧਨਕ੍ਖਣਤੋ ਯੋ ਯੋ ਵਾ ਸਭਾਵੋ ਯਥਾਸਭਾਵੋ, ਤਤੋ, ਰੁਪ੍ਪਨਾਦਿ ਕਕ੍ਖਲ਼ਾਦਿਸਭਾਵਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਜਨਿਕਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਜਨਿਕਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਂ. ਪੁਰਿਮਤਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਯਥਾਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤੋ ਪੁਰੇਤਰਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤਣ੍ਹਂ. ਸਿਦ੍ਧੇ ਹਿ ਕਾਰਣੇ ਤਸ੍ਸ ਫਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋਤਿ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਸਮੁਦਯੋ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ, ਤਦੁਭਯਂ ਨ ਪਵਤ੍ਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ, ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਧਾਤੁ. ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਦੁਕ੍ਖਪਰਿਜਾਨਨੋ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ, ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਪਰਿਜਾਨਨਂ. ਸੇਸਪਦਦ੍ਵਯੇਪਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੩੮੮. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਏਵਂ ਉਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਯਾਦਾਨਵਚਨਂ ਬ੍ਯਾਪਨਿਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਆਮੇਡਿਤਨਿਦ੍ਦੇਸਭਾਵਤੋ. ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੇਤਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਨਿਕਾਯੇ, ਸਤ੍ਤਘਟੇ ਸਤ੍ਤਸਮੂਹੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਦਿਭੇਦਾਸੁ ਹਿ ਗਤੀਸੁ ਭੁਮ੍ਮਦੇਵਾਦਿਖਤ੍ਤਿਯਾਦਿਹਤ੍ਥਿਆਦਿਖੁਪ੍ਪਿਪਾਸਿਕਾਦਿਤਂਤਂਜਾਤਿਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਸਤ੍ਤਸਮੂਹੋ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੋ. ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਪਠਮਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਜਾਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਜਨਨਂ ਜਾਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਾਯਂ ਉਪ੍ਪਾਦਵਿਕਾਰੋ ਅਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨੋ ਯੇਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ, ਤੇ ਤੇਨੇਵ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਵਿਕਾਰਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਵਿਕਾਰਾਨਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਵਿਕਾਰੇਨ ਸਵਿਕਾਰਾਨਂ. ਜਾਤਿਆਦੀਨਿ ਹਿ ਤੀਣਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਕਾਰਵਿਸੇਸਾਤਿ. ‘‘ਉਪਸਗ੍ਗਮਣ੍ਡਿਤਵੇਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕੇਵਲਂ ਉਪਸਗ੍ਗੇਨ ਪਦਵਡ੍ਢਨਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਨੁਪਵਿਟ੍ਠਾਕਾਰੇਨਾਤਿ ਅਣ੍ਡਕੋਸਂ, ਵਤ੍ਥਿਕੋਸਞ੍ਚ ਓਗਾਹਨਾਕਾਰੇਨ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤੇਨਾਤਿ ਆਯਤਨਾਨਂ ਪਾਰਿਪੂਰਿਸਂਸਿਦ੍ਧਿਸਙ੍ਖਾਤੇਨ.
ਅਥ ਵਾ ਜਨਨਂ ਜਾਤੀਤਿ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਂ ਜਾਤਿਮਾਹ. ਸਞ੍ਜਾਤੀਤਿ ਸਮ੍ਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਂ. ਸਮ੍ਪੁਣ੍ਣਾ ਹਿ ਜਾਤਿ ਸਞ੍ਜਾਤਿ. ਓਕ੍ਕਮਨਟ੍ਠੇਨ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤੀਤਿ ਅਣ੍ਡਜਜਲਾਬੁਜਵਸੇਨ ਜਾਤਿ. ਤੇ ਹਿ ਅਣ੍ਡਕੋਸਂ, ਵਤ੍ਥਿਕੋਸਞ੍ਚ ਓਕ੍ਕਮਨ੍ਤਾ ਪਵਿਸਨ੍ਤਾ ਵਿਯ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੀਤਿ ਸਂਸੇਦਜਓਪਪਾਤਿਕਵਸੇਨ. ਤੇ ਹਿ ਪਾਕਟਾ ਏਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਅਭਿਬ੍ਯਤ੍ਤਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ‘‘ਜਨਨਂ ਜਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਆਯਤਨਵਸੇਨ, ਯੋਨਿਵਸੇਨ ਚ ਦ੍ਵੀਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਦੇਹਿ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੇ ਪਰਿਯਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ…ਪੇ… ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਸਤ੍ਤਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿਕਥਾ. ਪਾਤੁਭਾਵੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਆਦਿਅਤ੍ਥੋ, ਪਕਾਰਤ੍ਥੋ ਵਾ, ਤੇਨ ‘‘ਆਯਤਨਾਨਂ ਪਟਿਲਾਭੋ’’ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਹਿ ਪਰਮਤ੍ਥਕਥਾਤਿ. ਏਕਵੋਕਾਰਭਵਾਦੀਸੂਤਿ ਏਕਚਤੁਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਭਵੇਸੁ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਪਾਤੁਭਾਵੇ ਸਤਿ. ਆਯਤਨਾਨਂ ਪਟਿਲਾਭੋਤਿ ਏਕਚਤੁਵੋਕਾਰਭਵੇਸੁ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਆਯਤਨਾਨਂ ਵਸੇਨ, ਸੇਸੇਸੁ ਰੂਪਧਾਤੁਯਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ, ਕਾਮਧਾਤੁਯਂ ਵਿਕਲਾਵਿਕਲਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ, ਨਵਨ੍ਨਂ, ਦਸਨ੍ਨਂ, ਪੁਨਦਸਨ੍ਨਂ, ਏਕਾਦਸਨ੍ਨਞ੍ਚ ਆਯਤਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤਾਨੇਵ, ਨ ਕੁਤੋਚਿ ਆਗਤਾਨਿ. ਪਟਿਲਦ੍ਧਾਨਿ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਆਯਤਨਾਨਂ ਪਟਿਲਾਭੋਤਿ ਵਾ ਆਯਤਨਾਨਂ ਅਤ੍ਤਲਾਭੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
੩੮੯. ਸਭਾਵਨਿਦ੍ਦੇਸੋਤਿ ਸਰੂਪਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਸਰੂਪਞ੍ਹੇਤਂ ਜਿਣ੍ਣਤਾਯ, ਯਦਿਦਂ ‘‘ਜਰਾ’’ਤਿ, ‘‘ਵਯੋਹਾਨੀਤਿ ਵਾ. ਜੀਰਣਮੇਵ ਜੀਰਣਤਾ, ਜੀਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਆਕਾਰੋ ਤਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਕਾਰਭਾਵਨਿਦ੍ਦੇਸੋ’’ਤਿ. ਖਣ੍ਡਿਤਦਨ੍ਤਾ ਖਣ੍ਡਿਤਾ ਨਾਮ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨ. ਯਸ੍ਸ ਵਿਕਾਰਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤੋ ‘‘ਖਣ੍ਡਿਤੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਂ ਖਣ੍ਡਿਚ੍ਚਂ. ਤਥਾ ਪਲਿਤਾਨਿ ਅਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਪਲਿਤੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਂ ਪਾਲਿਚ੍ਚਂ. ਵਲਿਤ੍ਤਚਤਾਯ ਵਾ ਵਲਿ ਤਚੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਵਲਿਤ੍ਤਚੋ.
ਫਲੂਪਚਾਰੇਨਾਤਿ ਫਲਵੋਹਾਰੇਨ.
੩੯੦. ਚਵਨਮੇਵ ਚਵਨਤਾ, ਚਵਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਆਕਾਰੋ ਤਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਖਨ੍ਧਾ ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਏਕਭਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਪਰਿਯੋਸਾਨਭੂਤਾ ਖਨ੍ਧਾ ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤੇਨੇਵ ਭੇਦੇਨ ਨਿਰੋਧਨਂ ਅਦਸ੍ਸਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਭੇਦੋ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨਂ ਮਰਣਂ. ਮਚ੍ਚੁਮਰਣਨ੍ਤਿ ਮਚ੍ਚੁਸਙ੍ਖਾਤਂ ਏਕਭਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੁਪਚ੍ਛੇਦਭੂਤਂ ਮਰਣਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਖਣਿਕਮਰਣ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਮਚ੍ਚੁ ਮਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਸਮਾਸਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਯੋ ‘‘ਮਚ੍ਚੂ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਭੇਦੋ, ਯਞ੍ਚ ਮਰਣਂ ਪਾਣਚਾਗੋ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਮਰਣਨ੍ਤਿ ਵਿਸੁਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਨ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਕਾਲਕਿਰਿਯਾਤਿ ਮਰਣਕਾਲੋ, ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਨੀਯਤ੍ਤਾ ਵਿਸੇਸੇਨ ‘‘ਕਾਲੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਕਿਰਿਯਾ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਚੁਤਿਖਨ੍ਧਾਨਂ ਭੇਦਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯੇਵ, ਕਾਲਸ੍ਸ ਵਾ ਅਨ੍ਤਕਸ੍ਸ ਕਿਰਿਯਾਤਿ ਯਾ ਲੋਕੇ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਸਾ ਚੁਤਿ, ਮਰਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਯਂ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਸਮ੍ਮੁਤਿਕਥਾਵ ‘‘ਯਂ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਤ੍ਤਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਅਯਂ ਪਰਮਤ੍ਥਕਥਾ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਲਬ੍ਭਮਾਨਾਨਂ ਰੁਪ੍ਪਨਾਦਿਸਭਾਵਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਨਸ੍ਸਨਜੋਤਨਾਭਾਵਤੋ.
ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਭਵਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ, ਖਨ੍ਧਸਮੂਹੋ, ਤਸ੍ਸ ਨਿਕ੍ਖੇਪੋ ਨਿਕ੍ਖਿਪਨਂ, ਪਾਤਨਂ ਵਿਨਾਸੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂਪਨ ‘‘ਮਰਣਂ ਪਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਕ੍ਖੇਪਹੇਤੁਤਾਯ ਪਤਨਂ ‘‘ਨਿਕ੍ਖੇਪੋ’’ਤਿ ਫਲੂਪਚਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਭੇਦੋ’’ਤਿ ਪਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸਮੂਹਸ੍ਸ ਵਿਨਾਸਜੋਤਨਾਤਿ ਏਕਦੇਸਤੋ ਪਰਮਤ੍ਥਕਥਾ, ‘‘ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਉਪਚ੍ਛੇਦੋ’’ਤਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਨ ਕੋਚਿ ਵੋਹਾਰਲੇਸੋ ਪੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਉਪਚ੍ਛੇਦੋ ਪਨ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਤੋ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਮਰਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਯਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧਭੇਦਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਮਤੋ, ਫੁਸ੍ਸੋ ਮਤੋ’’ਤਿ ਵੋਹਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਭੇਦੋ ਖਨ੍ਧਪ੍ਪਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਅਨੁਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤਾਯ ‘‘ਸਮ੍ਮੁਤਿਮਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਰਹਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਤਦੇਵ ਸਮ੍ਮੁਤਿਮਰਣਨ੍ਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੁਪਚ੍ਛੇਦਮੇਵ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਬਨ੍ਧਸਮੁਚ੍ਛੇਦੋ ਹਿ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਮਰਣਨ੍ਤਿ.
੩੯੧. ਬ੍ਯਸਨੇਨਾਤਿ ਅਨਤ੍ਥੇਨ. ‘‘ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਵਿਭ. ੭੨੧) ਵਿਯ ਧਮ੍ਮ-ਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤੁਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਕਾਰਣੇਨਾ’’ਤਿ. ਸੋਚਨਨ੍ਤਿ ਲਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਤਾਯ ਸੋਚਨਲਕ੍ਖਣੋ. ਸੋਚਿਤਸ੍ਸ ਸੋਚਨਕਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਭਾਵੋ ਸੋਚਿਤਭਾਵੋ. ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇਤਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਲੂਖਸਭਾਵਤਾਯ ਸੋਸੇਨ੍ਤੋ. ਥਾਮਗਮਨੇਨ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਸੋਸਨਵਸੇਨ ਪਰਿਸੋਸੇਨ੍ਤੋ.
੩੯੨. ‘‘ਆਦਿਸ੍ਸ ਆਦਿਸ੍ਸ ਦੇਵਨ੍ਤਿ ਪਰਿਦੇਵਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਆਦੇਵੋ’’ਤਿ ਆਦੇਵਨ-ਸਦ੍ਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸੁਮੋਚਨਾਦਿਵਿਕਾਰਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਾਨਂ ਤਬ੍ਬਿਕਾਰਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸੋ ਸਦ੍ਦੋ ਕਾਰਣਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਂ ਤਂ ਵਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਤਂ ਤਂ ਗੁਣਂ. ਤਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਆਦੇਵਪਰਿਦੇਵਸ੍ਸੇਵ. ਭਾਵਨਿਦ੍ਦੇਸਾਤਿ ‘‘ਆਦੇਵਿਤਤ੍ਤਂ ਪਰਿਦੇਵਿਤਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਭਾਵਨਿਦ੍ਦੇਸਾ.
੩੯੩. ਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤੋ ਕਾਯੋ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਕਾਯਿਕਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕਾਯਪਸਾਦਵਤ੍ਥੁਕ’’ਨ੍ਤਿ. ਦੁਕ੍ਕਰਂ ਖਮਨਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਮਨਂ, ਸੋ ਏਵ ਅਤ੍ਥੋ ਸਭਾਵੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਮਨਟ੍ਠੋ, ਤੇਨ. ਸਾਤਵਿਧੁਰਤਾਯ ਅਸਾਤਂ.
੩੯੪. ਚੇਤਸਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਚੇਤਸਿਕਂ, ਤਂ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮਂ ਪਕਾਰੇਹਿ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਹ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ.
੩੯੫. ਸਬ੍ਬਵਿਸਯਪਟਿਪਤ੍ਤਿਨਿਵਾਰਣਵਸੇਨ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਸੀਦਨਂ ਸਂਸੀਦਨਂ. ਉਟ੍ਠਾਤੁਮ੍ਪਿ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤਾਕਰਣਵਸੇਨ ਅਤਿਬਲਵਂ, ਵਿਰੂਪਂ ਵਾ ਸੀਦਨਂ ਵਿਸੀਦਨਂ. ਚਿਤ੍ਤਕਿਲਮਥੋਤਿ ਵਿਸੀਦਨਾਕਾਰੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਖੇਦੋ. ਉਪਾਯਾਸੋ, ਸਯਂ ਨ ਦੁਕ੍ਖੋ ਦੋਸਤ੍ਤਾ, ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰਤ੍ਤਾ ਵਾ. ਯੇ ਪਨ ਦੋਮਨਸ੍ਸਮੇਵ ‘‘ਉਪਾਯਾਸੋ’’ਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ, ਤੇ ‘‘ਉਪਾਯਾਸੋ ਤੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਏਕਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ, ਏਕੇਨ ਖਨ੍ਧੇਨ ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਏਕਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਕੇਹਿਚਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ (ਧਾਤੁ. ੨੪੯). ਇਮਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਾ. ਉਪ-ਸਦ੍ਦੋ ਭੁਸਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਬਲਵਤਰਂ ਆਯਾਸੋ ਉਪਾਯਾਸੋ’’ਤਿ. ਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤਤਾਦੀਪਨੋ ਭਾਵਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਧਮ੍ਮਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤੁਅਭਾਵਜੋਤਨੋ, ਅਸਤਿ ਚ ਕਤ੍ਤਰਿ ਤੇਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਸ੍ਸ, ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਚ ਅਭਾਵੋ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯਾਭਾਵਦੀਪਕਾਭਾਵਨਿਦ੍ਦੇਸਾ’’ਤਿ.
੩੯੮. ਜਾਤਿਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਕਤਿਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਜਾਤਿਸਭਾਵਾਨ’’ਨ੍ਤਿ, ਜਾਯਨਪਕਤਿਕਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਿਚ੍ਛਾਹੇਤੁਕਤਾ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਤਾਦਿਸਂ ਇਚ੍ਛਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਿਨਾ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਅਪਰੋ ਨਯੋ ਨ ਖੋ ਪਨੇਤਨ੍ਤਿ ਯਮੇਤਂ ‘‘ਅਹੋ ਵਤ ਮਯਂ ਨ ਜਾਤਿਧਮ੍ਮਾ ਅਸ੍ਸਾਮ, ਨ ਚ ਵਤ ਨੋ ਜਾਤਿ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਹੀਨਸਮੁਦਯੇਸੁ ਅਰਿਯੇਸੁ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਅਜਾਤਿਧਮ੍ਮਤ੍ਤਂ, ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇਸੁ ਚ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਜਾਤਿਯਾ ਅਨਾਗਮਨਂ ਇਚ੍ਛਿਤਂ, ਤਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਵਿਨਾ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ, ਅਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਭਾਵਨਾਯ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ਨ ਇਚ੍ਛਾਯ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਵਕ੍ਖਮਾਨਤ੍ਥਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨਤ੍ਥੋ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਪਰਿ ਸੇਸਾਨਿ ਉਪਾਦਾਯ ਪਿ-ਕਾਰੋ’’ਤਿ. ਯਨ੍ਤਿ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੇ ਕਰਣੇ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਯੇਨਪਿ ਧਮ੍ਮੇਨਾ’’ਤਿ. ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋ ਹਿ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮ-ਸਦ੍ਦੋ, ਅਲਬ੍ਭਨੇਯ੍ਯਭਾਵੋ ਏਤ੍ਥ ਹੇਤੁ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਨ੍ਤਿ ਵਾ ਇਚ੍ਛਿਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਨੋ ਅਲਬ੍ਭਨਂ, ਏਵਮੇਤ੍ਥ ‘‘ਯਮ੍ਪੀਤਿ ਯੇਨਪੀ’’ਤਿ ਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਯਦਾ ਪਨ ਯਂ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਇਚ੍ਛ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਅਪੇਕ੍ਖਤਿ, ਤਦਾ ਅਲਾਭਵਿਸਿਟ੍ਠਾ ਇਚ੍ਛਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਯਦਾ ਪਨ ‘‘ਨ ਲਭਤੀ’’ਤਿ ਏਤਂ ਅਪੇਕ੍ਖਤਿ, ਤਦਾ ਇਚ੍ਛਾਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਅਲਾਭੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਪਨ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਞ੍ਞੋ ਧਮ੍ਮੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਥਾਪਿ ਅਲਬ੍ਭਨੇਯ੍ਯਵਤ੍ਥੁਗਤਾ ਇਚ੍ਛਾਵ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਜਰਾਧਮ੍ਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਆਗਤੇਸੁ ਸਬ੍ਬਵਾਰੇਸੁ.
ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੪੦੦. ਪੁਨਬ੍ਭਵਕਰਣਂ ਪੁਨੋਬ੍ਭਵੋ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਨੋ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਿਯ ਪੁਰਿਮਪਦਸ੍ਸ ਓ-ਕਾਰਨ੍ਤਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਅਥ ਵਾ ਸੀਲਨਟ੍ਠੇਨ ਇਕ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਗਮਿਤਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਕਿਰਿਯਾਵਾਚਕਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਦਸ੍ਸਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਯਥਾ ‘‘ਅਸੂਪਭਕ੍ਖਨਸੀਲੋ ਅਸੂਪਿਕੋ’’ਤਿ. ਸਮ੍ਮੋਹਵਿਨੋਦਨਿਯਂ ਪਨ ‘‘ਪੁਨਬ੍ਭਵਂ ਦੇਤਿ, ਪੁਨਬ੍ਭਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਭਵੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਪੋਨੋਬ੍ਭਵਿਕਾ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੨੦੩) ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਸੋ ‘‘ਤਦ੍ਧਿਤਾ’’ ਇਤਿ ਬਹੁਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸਤੋ, ਵਿਚਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਾ ਤਦ੍ਧਿਤਵੁਤ੍ਤਿਯਾ, ਅਭਿਧਾਨਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਵਾ ਤਦ੍ਧਿਤਾਨਂ ਤੇਸੁਪਿ ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਪੋਨੋਬ੍ਭਵਿਕਸਦ੍ਦਸਿਦ੍ਧਿ ਸਮ੍ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਸਹਜਾਤਾ ਪੁਨਬ੍ਭਵਂ ਦੇਤਿ, ਅਸਹਜਾਤਾ ਕਮ੍ਮਸਹਾਯਭੂਤਾ ਪੁਨਬ੍ਭਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਦੁਵਿਧਾਪਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਭਵੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਨਨ੍ਦਨਟ੍ਠੇਨ, ਰਞ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨ ਚ ਨਨ੍ਦੀਰਾਗੋ, ਯੋ ਚ ਨਨ੍ਦੀਰਾਗੋ, ਯਾ ਚ ਤਣ੍ਹਾਯਨਟ੍ਠੇਨ ਤਣ੍ਹਾ, ਉਭਯਮੇਤਂ ਏਕਤ੍ਥਂ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮੇਵ ਨਾਨਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾ ‘‘ਨਨ੍ਦੀਰਾਗੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਤ੍ਤਮੇਵ ਗਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਬ੍ਭਾਵਤ੍ਥੋ ਹੇਤ੍ਥ ਸਹ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਸਨਿਦਸ੍ਸਨਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ਦੁਕਮਾਤਿਕਾ ੯) ਵਿਯ. ਤਸ੍ਮਾ ਨਨ੍ਦੀਰਾਗਸਹਗਤਾਤਿ ਨਨ੍ਦੀਰਾਗਭਾਵਂ ਗਤਾ ਸਬ੍ਬਾਸੁਪਿ ਅਵਤ੍ਥਾਸੁ ਨਨ੍ਦੀਰਾਗਭਾਵਸ੍ਸ ਅਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਵਤ੍ਤਨਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਰਾਗਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਰੂਪਾਰੂਪਭਵਰਾਗਸ੍ਸ ਵਿਸੁਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਤ੍ਤਾ ਕਾਮਭਵੇ ਏਵ ਭਵਪਤ੍ਥਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਿਯਰੂਪੇ ਪਠਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ‘‘ਨਿਵਿਸਤੀ’’ਤਿ. ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਾਨੁਸਯਵਸੇਨ ਵਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਨਿਵੇਸਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਸੋਭਗ੍ਗੇ, ਦੇਵਤ੍ਤੇ ਚ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਤਿ ਸਵਤ੍ਥੁਕਂ ਚਕ੍ਖੁਂ ਵਦਤਿ, ਸਪਸਾਦਂ ਵਾ ਮਂਸਪਿਣ੍ਡਂ. ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਂ ਪਞ੍ਚਪਸਾਦਨ੍ਤਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੁਪ੍ਪਸਨ੍ਨਨੀਲਪੀਤਲੋਹਿਤਕਣ੍ਹਓਦਾਤਵਣ੍ਣਵਨ੍ਤਂ. ਰਜਤਪਨਾਲ਼ਿਕਂ ਵਿਯ ਛਿਦ੍ਦਂ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਓਦਾਤਤ੍ਤਾ. ਪਾਮਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਆਲਮ੍ਬਕਣ੍ਣਬਦ੍ਧਂ. ਤੁਙ੍ਗਾ ਉਚ੍ਚਾ ਦੀਘਾ ਨਾਸਿਕਾ ਤੁਙ੍ਗਨਾਸਾ, ਏਵਂ ਲਦ੍ਧਵੋਹਾਰਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਘਾਨਂ. ‘‘ਲਦ੍ਧਵੋਹਾਰਾ’’ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਤੁਙ੍ਗਾ ਨਾਸਾ ਯੇਸਂ ਤੇ ਤੁਙ੍ਗਨਾਸਾ, ਏਵਂ ਲਦ੍ਧਵੋਹਾਰਾ ਸਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਘਾਨਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਜਿਵ੍ਹਂ…ਪੇ… ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਵਣ੍ਣਸਣ੍ਠਾਨਤੋ, ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਚ. ਕਾਯਂ…ਪੇ… ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਆਰੋਹਪਰਿਣਾਹਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ. ਮਨਂ…ਪੇ… ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਅਤੀਤਾਦਿਅਤ੍ਥਚਿਨ੍ਤਨਸਮਤ੍ਥਂ. ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਾਨਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਞ੍ਚ ਸਰੀਰਗਨ੍ਧਾਦੀਨਿ, ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚ ਵਿਲੇਪਨਗਨ੍ਧਾਦੀਨਿ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਯਦਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਹੋਤਿ, ਤਦਾ ਏਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਗਹਿਤਾ ਉਪ੍ਪਾਦਕਿਰਿਯਾ ਲਕ੍ਖਣਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਵਿਸਯਵਿਸਿਟ੍ਠਾ ਚ ਲਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ. ਨ ਹਿ ਸਾਮਞ੍ਞਵਿਸੇਸੇਹਿ ਨਾਨਤ੍ਤਵੋਹਾਰੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਤਿ ਵਾ ਅਨਿਚ੍ਛਿਤੋ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਨਿਚ੍ਛਿਤੋ ਫਲਭਾਵੇਨ ਯਦਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਹੋਤਿ, ਏਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ.
ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੪੦੧. ‘‘ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਵੇਵਚਨਾਨੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਤਰਂ ਕਾਤੁਂ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਆਗਮ੍ਮਾਤਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਹੇਤੁਕੋ ਹਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਸੇਸਵਿਰਾਗਨਿਰੋਧੋ. ਖਯਗਮਨਵਸੇਨ ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ. ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਗਮਨਵਸੇਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਅਨਪੇਕ੍ਖਤਾਯ ਚਜਨਵਸੇਨ, ਹਾਨਿਵਸੇਨ ਵਾ ਚਜੀਯਤਿ. ਪੁਨ ਯਥਾ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਥਾ ਦੂਰ ਖਿਪਨਵਸੇਨ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜੀਯਤਿ. ਬਨ੍ਧਨਭੂਤਾਯ ਮੋਚਨਵਸੇਨ ਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਸਂਕਿਲੇਸਵਸੇਨ ਨ ਅਲ੍ਲੀਯਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਏਕਮੇਵ ਸਮਾਨਂ ਨਾਨਾਨਾਮੇਹਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ? ਪਟਿਪਕ੍ਖਨਾਨਤਾਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਕਮੇਵ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਵਿਧੁਰਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਨਾਮਾਨਿਪਿ ਗੁਣਨੇਮਿਤ੍ਤਿਕਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਵਿਧੁਰਾਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਾਨਂ ਨਾਮਪਟਿਪਕ੍ਖਵਸੇਨਾ’’ਤਿ. ਅਸੇਸਂ ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ ਤਣ੍ਹਾ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਅਸੇਸਵਿਰਾਗੋਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਨਤ੍ਥਿ ਏਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੋ, ਨ ਵਾ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਧਿਗਤੇ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੋਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੋ, ਅਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮੋ. ‘‘ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਆਯੂਹਨਂ ਸਮੁਦਯੋ, ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਸੇਨ ਅਨਾਯੂਹਨਂ.
ਤਣ੍ਹਾ ਅਪ੍ਪਹੀਨੇ ਸਤਿ ਯਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਹਾਨੇ ਪਨ ਸਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵਸ੍ਸਾ ਅਭਾਵੋ ਸੁਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਤ੍ਥੇਵ ਅਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਅਪਞ੍ਞਾਪਨਂ, ‘‘ਤਿਤ੍ਤ ਅਲਾਬੁ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵੋਹਾਰਾਭਾਵਂ ਵਾ. ਤਿਤ੍ਤਅਲਾਬੁਵਲ੍ਲਿਯਾ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸਾ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮੂਲਚ੍ਛੇਦਨਂ ਵਿਯ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਤਣ੍ਹਾਯ ਪਹਾਨਂ, ਤਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਵਿਯ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਭੂਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਦੁਤਿਯਉਪਮਾਯਂ ਦਕ੍ਖਿਣਦ੍ਵਾਰਂ ਵਿਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਚੋਰਘਾਤਕਾ ਵਿਯ ਮਗ੍ਗੋ. ਦਕ੍ਖਿਣਦ੍ਵਾਰੇ ਘਾਤਿਤਾਪਿ ਚੋਰਾ ਪਚ੍ਛਾ ‘‘ਅਟਵਿਯਂ ਚੋਰਾ ਘਾਤਿਤਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਗਮ੍ਮ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾਪਿ ਤਣ੍ਹਾ ‘‘ਚਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਤਤ੍ਥ ਕਿਚ੍ਚਕਰਣਾਭਾਵਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪੁਰਿਮਾ ਵਾ ਉਪਮਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾਯ ‘‘ਪਿਯਰੂਪਸਾਤਰੂਪੇਸੁ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਗਮ੍ਮ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾਯ ‘‘ਪਿਯਰੂਪਸਾਤਰੂਪੇਸੁ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਅਯਂ ਏਤਾਸਂ ਵਿਸੇਸੋ.
ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੪੦੨. ਅਞ੍ਞਮਗ੍ਗਪਟਿਕ੍ਖੇਪਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਤਿਤ੍ਥਿਯੇਹਿ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਪਟਿਪਦਾਭਾਵਪਟਿਕ੍ਖੇਪਨਤ੍ਥਂ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਾ ਮਗ੍ਗਭਾਵਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਅਞ੍ਞਮਗ੍ਗਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ, ਤਦਤ੍ਥਂ. ‘‘ਅਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨੋ, ਤੇਸੁ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਭਾਵਤੋ ਆਸਨ੍ਨਪਚ੍ਚਕ੍ਖਵਚਨਂ. ਆਰਕਤ੍ਤਾਤਿ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਨਯੇਨ ਅਰਿਯਸਦ੍ਦਸਿਦ੍ਧਿਮਾਹ. ਅਰਿਯਭਾਵਕਰਤ੍ਤਾਤਿ ਅਰਿਯਕਰਣੋ ਅਰਿਯੋਤਿ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨ, ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਰਿਯਭਾਵਕਰਤ੍ਤਾ ਅਰਿਯਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਵਾ ਅਰਿਯੋ, ਅਰਿਯਫਲਪਟਿਲਾਭਕਰਤ੍ਤਾ ਵਾ ਅਰਿਯਂ ਫਲਂ ਲਭਾਪੇਤਿ ਜਨੇਤੀਤਿ ਅਰਿਯੋ. ਪੁਰਿਮੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਫਲਵਸੇਨ ਅਰਿਯਨਾਮਲਾਭੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਚਤੁਸਚ੍ਚਪਟਿਵੇਧਾਵਹਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ, ਚਤੁਸਚ੍ਚਂ ਵਾ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਂ ਭਾਵਨਾਕਮ੍ਮਂ ਯੋਗਿਨੋ ਸੁਖਵਿਸੇਸਾਨਂ ਠਾਨਭੂਤਨ੍ਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ. ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਵਟ੍ਟਂ ਪਵਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵਤੋ. ਪਚ੍ਛਿਮਾਨਿ ਵਿਵਟ੍ਟਂ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤਦਧਿਗਮੁਪਾਯਭਾਵਤੋ. ਵਟ੍ਟੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਭਿਨਿਵੇਸੋ ਸਰੂਪਤੋ ਪਰਿਗ੍ਗਹਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਵਿਵਟ੍ਟੇ ਨਤ੍ਥਿ ਅਵਿਸਯਤ੍ਤਾ, ਵਿਸਯਤ੍ਤੇ ਚ ਪਯੋਜਨਾਭਾਵਤੋ. ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਪਾਲ਼ਿਯਾ ਹਿ ਤਦਤ੍ਥਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣੇਨ ਵਾਚੁਗ੍ਗਤਕਰਣਂ ਉਗ੍ਗਹੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਾਚਾਯ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਇਟ੍ਠਂ ਕਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨਿਰੋਧਮਗ੍ਗੇਸੁ ਨਿਨ੍ਨਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਂ, ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਭਾਵੋਯੇਵ ਚ ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਕਰਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਏਕਪਟਿਵੇਧੇਨੇਵਾਤਿ ਏਕਞਾਣੇਨੇਵ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨੇਨ. ਪਟਿਵੇਧੋ ਪਟਿਘਾਤਾਭਾਵੇਨ ਵਿਸਯੇ ਨਿਸ੍ਸਙ੍ਗਚਾਰਸਙ੍ਖਾਤਂ ਨਿਬ੍ਬਿਜ੍ਝਨਂ. ਅਭਿਸਮਯੋ ਅਵਿਰਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸਯਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਵਬੋਧੋ. ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਨ ਇਤੋ ਭਿਯ੍ਯੋ’’ਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਜਾਨਨਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਪਟਿਵੇਧੋ, ਤੇਨ. ਇਦਞ੍ਚ ਯਥਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਞਾਣੇ ਪਵਤ੍ਤੇ ਪਚ੍ਛਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਰੂਪਾਦਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇ ਸਮ੍ਮੋਹੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਨ ਮਗ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸ ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੨.੪੮੪; ੩.੧੦੪) ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਪਹੀਨਸ੍ਸ ਪੁਨ ਅਪ੍ਪਹਾਤਬ੍ਬਤਾਯ ਪਕਟ੍ਠਂ ਹਾਨਂ ਚਜਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਂ, ਪਹਾਨਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ਪਹਾਨਪਟਿਵੇਧੋ, ਤੇਨ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਿਲੇਸੇ ਅਪ੍ਪਹੀਯਮਾਨੇ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਸਤਿ ਚ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤਂ ਆਪਾਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਞਾਣਸ੍ਸ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਪਟਿਘਾਤਾਭਾਵੇਨ ਨਿਸ੍ਸਙ੍ਗਚਾਰਂ ਉਪਾਦਾਯ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਰਣਂ ਅਨੁਸ੍ਸਵਾਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਕੇ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਸਰੂਪਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਂ ‘‘ਇਦਂ ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਸਭਾਵਤੋ ਗਹਣਂ, ਸਾ ਏਵ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਪਟਿਵੇਧੋ, ਤੇਨ. ਅਯਂ ਪਨਸ੍ਸ ਆਵਰਣਸ੍ਸ ਅਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਤੋ ਞਾਣਂ ਨਿਰੋਧਂ ਆਲਮ੍ਬਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਤੋ ਤਂ ਸਰੂਪਤੋ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤਮੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਭਾਵਨਾ ਉਪ੍ਪਾਦਨਾ, ਵਡ੍ਢਨਾ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਮਗ੍ਗੇ ਉਪ੍ਪਾਦਨਟ੍ਠੇਨ, ਦੁਤਿਯਾਦੀਸੁ ਵਡ੍ਢਨਟ੍ਠੇਨ, ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ਵਾ ਉਭਯਥਾਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਪਠਮਮਗ੍ਗੇਪਿ ਹਿ ਯਥਾਰਹਂ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਯਂ ਪਵਤ੍ਤਂ ਪਰਿਜਾਨਨਾਦਿਂ ਵਡ੍ਢੇਨ੍ਤੋ ਪਵਤ੍ਤੋਤਿ ਵਡ੍ਢਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ. ਦੁਤਿਯਾਦੀਸੁਪਿ ਅਪ੍ਪਹੀਨਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਤੋ, ਪੁਗ੍ਗਲਨ੍ਤਰਭਾਵਸਾਧਨਤੋ ਚ ਉਪ੍ਪਾਦਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ, ਸਾ ਏਵ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ਭਾਵਨਾਪਟਿਵੇਧੋ, ਤੇਨ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਹਿ ਯਥਾ ਞਾਣੇ ਪਵਤ੍ਤੇ ਪਚ੍ਛਾ ਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇ ਸਮ੍ਮੋਹੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਿਮੇਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੋ.
ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੁ ਤਾਵ ਯਥਾਧਿਗਤਾ ਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਾ, ਯਥਾਪਵਤ੍ਤੇਸੁ ਫਲਧਮ੍ਮੇਸੁਪਿ ਅਯਂ ਯਥਾਧਿਗਤਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵਿਯ ਵਿਗਤਸਮ੍ਮੋਹੋਵ ਹੋਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੋ ਪਤ੍ਤਧਮ੍ਮੋ ਵਿਦਿਤਧਮ੍ਮੋ ਪਰਿਯੋਗਾਲ਼੍ਹਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੮; ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੯੯; ਮ. ਨਿ. ੨.੬੯) ਯਤੋ ਸਚਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਤਾਸਞ੍ਚੋਦਿਤਾ ਯਥਾਧਿਗਤਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਾਲਮ੍ਬਨਿਯੋ ਮਗ੍ਗਵੀਥਿਤੋ ਪਰਤੋ ਮਗ੍ਗਫਲਪਹੀਨਾਵਸਿਟ੍ਠਕਿਲੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਾਨਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਮ੍ਮੋਪਿ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਆਦਯੋ. ਅਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ ‘‘ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯੇਨਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਵਿਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ. ਏਕਾਭਿਸਮਯੇਨ ਅਭਿਸਮੇਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਹ ਵਿਤਣ੍ਡਵਾਦੀ ‘‘ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਚਤੂਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਨਾਨਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨ ਕਿਚ੍ਚਕਰ’’ਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ (ਕਥਾ. ੨੭੪) ਓਧਿਸੋਕਥਾਯ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ. ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵ ਏਕਾਭਿਸਮਯਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਵਸੇਨ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਏਵਮਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ…ਪੇ… ਪਟਿਵੇਧੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਪਟਿਵੇਧੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਿਯੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ, ਇਧ ਪਨ ਉਗ੍ਗਹਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਅਵਬੋਧੋ ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਪਟਿਵੇਧਨਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਾ ਉਗ੍ਗਹਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਞਾਣਂ ‘‘ਪਟਿਵੇਧੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਸਭਾਵਂ. ਕਿਚ੍ਚਤੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖਾਦਿਞਾਣੇਹਿ ਕਾਤਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਇਧ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਤੋ, ਇਮਸ੍ਸੇਵ ਵਾ ਞਾਣਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਾਦਿਪ੍ਪਕਾਸਨਕਿਚ੍ਚਤੋ, ਪਰਿਞ੍ਞਾਦਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਰਮ੍ਮਣਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਪਟਿਵੇਧਮਾਹ. ਸਾਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ. ਇਧਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ. ਉਗ੍ਗਹਾਦੀਸੁ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇਸੁ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ਅਨਵਸਰਤ੍ਤਾ. ਅਧਿਗਮੇ ਹਿ ਸਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਸਿਯਾ ਅਵਸਰੋ.
ਤਂਯੇਵ ਹਿ ਅਨਵਸਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਰਿਗ੍ਗਹਤੋਤਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਪਰਿਗ੍ਗਹਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ. ਉਗ੍ਗਹਾਦਿਵਸੇਨ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਞ੍ਹਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹੋ. ਤਥਾ ਤਾਨਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਤੋ ਮਨਸਿਕਾਰਦਲ਼੍ਹਤਾਯ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਿਯਾ ਦੁਕ੍ਖਪਰਿਞ੍ਞਾਦਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ ਯੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਰਿਗ੍ਗਹਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਅਪਰਭਾਗੇਤਿ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ. ਦੁਦ੍ਦਸਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਵਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਪਾਕਟਾਨਿਪਿ ਪਕਤਿਞਾਣੇਨ ਸਭਾਵਰਸਤੋ ਦਟ੍ਠੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ. ਗਮ੍ਭੀਰੇਨੇਵ ਚ ਭਾਵਨਾਞਾਣੇਨ, ਤਥਾਪਿ ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤੇਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਞਾਣੇਨੇਵ ਯਾਥਾਵਤੋ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਗਮ੍ਭੀਰਾਨਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਲਕ੍ਖਣਪਟਿਵੇਧਤੋ ਪਨ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਗਮ੍ਭੀਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਇਤਰਾਨਿ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਅਸਂਕਿਲੇਸਿਕਤਾਯ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸੁਖਪ੍ਪਤ੍ਤਾਯ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵਤਾਯ, ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਤਾਯ ਚ ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਅਪਾਕਟਤ੍ਤਾ ਚ ਪਰਮਗਮ੍ਭੀਰਤ੍ਤਾ, ਤਥਾ ਪਰਮਗਮ੍ਭੀਰਞਾਣੇਨੇਵ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਤਾਯ ਪਕਤਿਞਾਣੇਨ ਦਟ੍ਠੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਾਨੀਤਿ ਦੁਦ੍ਦਸਾਨਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਤਰੇਸਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਯੋਗੋਤਿ ਕਿਰਿਯਾ, ਵਾਯਾਮੋ ਵਾ. ਤਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਤਰਸ੍ਸ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤਂ, ਦੁਕ੍ਕਰਤਰਤਞ੍ਚ ਉਪਮਾਹਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਭਵਗ੍ਗਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ. ਪਟਿਵੇਧਕ੍ਖਣੇਤਿ ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਚਤੁਸਚ੍ਚਸਮ੍ਪਟਿਵੇਧਕ੍ਖਣੇ. ਏਕਮੇਵ ਤਂ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਪਰਿਞ੍ਞਾਦਿਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨਵਸੇਨ ਏਕਮੇਵ ਤਂ ਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਹੋਤਿ.
ਇਮੇਸੁ ਤੀਸੁ ਠਾਨੇਸੂਤਿ ਇਮੇਸੁ ਵਿਰਮਿਤਬ੍ਬਤਾਵਸੇਨ ਜੋਤਿਤੇਸੁ ਤੀਸੁ ਕਾਮਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕਵਤ੍ਥੂਸੁ. ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਤਿਵਿਧਅਕੁਸਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪਸ੍ਸ. ਪਦਪਚ੍ਛੇਦਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਗਤਮਗ੍ਗੋ ‘‘ਪਦ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਯੇਨ ਚ ਉਪਾਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਗਤਮਗ੍ਗੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛੇਦੋ ਘਾਤੋ ਪਦਪਚ੍ਛੇਦੋ, ਤਤੋ ਪਦਪਚ੍ਛੇਦਤੋ. ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤਾਪਾਦਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਸਾਧਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ. ਮਗ੍ਗਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨੇਨ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਂ ਪੂਰਯਮਾਨੋ ਏਕੋਵ ਤਿਵਿਧਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨੋ ਕੁਸਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਿਵਿਧਾਕੁਸਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪਸਮੁਚ੍ਛੇਦਨਮੇਵ ਹੇਤ੍ਥ ਤਿਵਿਧਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ‘‘ਇਮੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਠਾਨੇਸੂ’’ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਮੁਸਾਵਾਦਾਵੇਰਮਣਿਆਦਯੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਿਭਙ੍ਗੇ (ਵਿਭ. ੭੦੩) ਵਿਰਤਿਚੇਤਨਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ ਚ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨੀਤਿ ਆਗਤਾਨੀਤਿ ਤਤ੍ਥ ਪਧਾਨਾਨਂ ਵਿਰਤਿਚੇਤਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ‘‘ਵਿਰਤਿਯੋਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਚੇਤਨਾਯੋਪੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੭੦੩) ਸਮ੍ਮੋਹਵਿਨੋਦਨਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਕੇਚਿ ‘‘ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਨ ਕੇਵਲਂ ਪਿਸੁਣਵਾਚਾ ਵੇਰਮਣਿਆਦੀਨਂਯੇਵ ਸਙ੍ਗਹੋ, ਅਥ ਖੋ ਤਾਦਿਸਾਨਂ ਚੇਤਨਾਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਵਸੇਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਤ੍ਤਾ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਮੁਸਾਵਾਦਾਦੀਹਿ ਵਿਰਮਣਕਾਲੇ ਵਾ ਵਿਰਤਿਯੋ, ਸੁਭਾਸਿਤਾਦਿਵਾਚਾਭਾਸਨਾਦਿਕਾਲੇ ਚ ਚੇਤਨਾਯੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਪਨ ਵਿਰਤਿਯੋਵ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ ਚੇਤਨਾਨਂ ਅਮਗ੍ਗਙ੍ਗਤ੍ਤਾ. ਏਕਸ੍ਸ ਞਾਣਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਾਦਿਞਾਣਤਾ ਵਿਯ, ਏਕਾਯ ਵਿਰਤਿਯਾ ਮੁਸਾਵਾਦਾਦਿਵਿਰਤਿਭਾਵੋ ਵਿਯ ਚ ਏਕਾਯ ਚੇਤਨਾਯ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਦਿਕਿਚ੍ਚਤ੍ਤਯਸਾਧਨਸਭਾਵਾਭਾਵਾ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਦਿਭਾਵਾਸਿਦ੍ਧਿਤੋ, ਤਂਸਿਦ੍ਧਿਯਂ ਅਙ੍ਗਤ੍ਤਯਤਾਸਿਦ੍ਧਿਤੋ ਚ.
ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਆਜੀਵਹੇਤੁਕਂ ਕਾਯਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਨਾਮ ਅਯੋਨਿਸੋ ਆਹਾਰਪਰਿਯੇਸਨਹੇਤੁਕਮੇਵ ਸਿਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਖਾਦਨੀਯ…ਪੇ… ਦੁਚ੍ਚਰਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਾਯਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚ ਕਾਯਵਚੀਦ੍ਵਾਰੇਯੇਵ ਆਜੀਵਪਕੋਪੋ, ਨ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਮੇਸੁਯੇਵ ਸਤ੍ਤਸੁ ਠਾਨੇਸੂ’’ਤਿ.
ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਨ੍ਤਿ ਅਸਮੁਦਾਚਾਰਵਸੇਨ ਵਾ ਅਨਨੁਭੂਤਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਹਿ ਅਨਮਤਗ੍ਗੇ ਸਂਸਾਰੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਮ ਨ ਸਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ ਅਯਂ ਇਮਂ ਵੀਰਿਯਂ ਆਰਭਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ.ਜਨੇਤੀਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ. ਤਾਦਿਸਂ ਛਨ੍ਦਂ ਕੁਰੁਮਾਨੋ ਏਵਂ ਛਨ੍ਦਂ ਜਨੇਤਿ ਨਾਮ. ਵਾਯਾਮਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਪਯੋਗਂ ਪਰਕ੍ਕਮਂ ਕਰੋਤਿ. ਵੀਰਿਯਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਕਾਯਿਕਚੇਤਸਿਕਵੀਰਿਯਂ ਪਕਾਰਤੋ ਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਵੀਰਿਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਗ੍ਗਹਿਤਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਤੇਨੇਵ ਸਹਜਾਤਵੀਰਿਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਕ੍ਖਿਪੇਨ੍ਤੋ ਕੋਸਜ੍ਜਪਾਤਤੋ ਨਿਸੇਧਨੇਨ ਪਗ੍ਗਹਿਤਂ ਕਰੋਤਿ. ਪਦਹਨਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਪਧਾਨਂ ਵੀਰਿਯਂ ਕਰੋਤਿ. ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਪਨੇਤਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਦਾਨਿ ਆਸੇਵਨਾਭਾਵਨਾਬਹੁਲੀਕਮ੍ਮਸਾਤਚ੍ਚਕਿਰਿਯਾਹਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾਨਿ.
ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ ਸਦਿਸਵੋਹਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਭਵਤਿ ਹਿ ਤਂਸਦਿਸੇਸੁ ਤਬ੍ਬੋਹਾਰੋ ਯਥਾ ‘‘ਸਾ ਏਵ ਤਿਤ੍ਤਿਰਿ, ਤਾਨਿ ਏਵ ਓਸਧਾਨੀ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਦਾਨਿ ਤਾਦਿਸੇ’’ਤਿ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਆਪਨ੍ਨਾਨਂ. ਪਹਾਨਾਯਾਤਿ ਪਜਹਨਤ੍ਥਾਯ. ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਕੁਸਲਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕੁਸਲਾਤਿ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਤੇਸਞ੍ਚ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਨਾਮ ਅਧਿਗਮੋ ਪਟਿਲਾਭੋ, ਤਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੋ ਅਪ੍ਪਟਿਲਾਭੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਪ੍ਪਟਿਲਦ੍ਧਾਨਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦੀਨ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਠਿਤਿਯਾ ਵੀਰਿਯਂ ਆਰਭਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਨ ਖਣਠਿਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਤਦਤ੍ਥਂ ਵੀਰਿਯਾਰਬ੍ਭੇਨ ਪਯੋਜਨਾਭਾਵਤੋ, ਅਥ ਖੋ ਪਬਨ੍ਧਠਿਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਪਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਠਿਤਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਮ੍ਮੁਸ੍ਸਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਅਦਸ੍ਸਨਮੁਪਗਮਨਨ੍ਤਿ ਤਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਅਸਮ੍ਮੁਸ੍ਸਨਂ ਅਸਮ੍ਮੋਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਸਮ੍ਮੋਸਾਯਾਤਿ ਅਵਿਨਾਸਨਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ. ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵੋ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਭਵਨਂ, ਸੋ ਪਨ ਉਪਰੂਪਰਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਪਰਿਭਾਵਾਯਾ’’ਤਿ. ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਅਭਿਣ੍ਹਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪਗੁਣਬਲਵਭਾਵਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵੇਪੁਲ੍ਲਾਯਾਤਿ ਵਿਪੁਲਭਾਵਾਯਾ’’ਤਿ, ਮਹਨ੍ਤਭਾਵਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਾਵਨਾਯ ਪਰਿਪੂਰਣਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਝਾਨਾਦਿਭਾਵਨਾਪਰਿਬ੍ਰੂਹਨਤ੍ਥਂ.
ਚਤੂਸੁ ਠਾਨੇਸੂਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਕੁਸਲਾਨੁਪ੍ਪਾਦਨਾਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁ ਠਾਨੇਸੁ. ਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨਵਸੇਨਾਤਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਸ੍ਸਪਿ ਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਏਕਜ੍ਝਂ ਨਿਪ੍ਫਾਦਨਵਸੇਨ.
ਝਾਨਾਨਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਪਿ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇਪਿ ਨਾਨਾਤਿ ਯਦਿਪਿ ਸਮਾਧਿਉਪਕਾਰਕੇਹਿ ਅਭਿਨਿਰੋਪਨਾਨੁਮਜ੍ਜਨਸਮ੍ਪਿਯਾਯਨਬ੍ਰੂਹਨਸਨ੍ਤਸੁਖਸਭਾਵੇਹਿ ਵਿਤਕ੍ਕਾਦੀਹਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗਭੇਦਤੋ ਭਾਵਨਾਤਿਸਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਤਥਾਪਿ ਵਾਯਾਮੋ ਵਿਯ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਕੁਸਲਾਨੁਪ੍ਪਾਦਨਾਦਿਚਤੁਵਾਯਾਮਕਿਚ੍ਚਂ, ਸਤਿ ਵਿਯ ਚ ਅਸੁਭਾਸੁਖਾਨਿਚ੍ਚਾਨਤ੍ਤੇਸੁ ਕਾਯਾਦੀਸੁ ਸੁਭਾਦਿਸਞ੍ਞਾਪ੍ਪਹਾਨਚਤੁਸਤਿਕਿਚ੍ਚਂ, ਏਕੋ ਸਮਾਧਿ ਚਤੁਝਾਨਸਮਾਧਿਕਿਚ੍ਚਂ ਨ ਸਾਧੇਤੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਪਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿ ਏਵ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇਪਿ, ਤਥਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਪਿ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿ ਏਵ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਪੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਾਨਾਮਗ੍ਗਵਸੇਨਾਤਿ ਪਠਮਮਗ੍ਗਾਦਿਨਾਨਾਮਗ੍ਗਵਸੇਨ ਝਾਨਾਨਿ ਨਾਨਾ. ਦੁਤਿਯਾਦਯੋਪਿ ਮਗ੍ਗਾ ਦੁਤਿਯਾਦੀਨਂ ਝਾਨਾਨਂ. ਅਯਂ ਪਨਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਗ੍ਗਭਾਵੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਮ੍ਪਿ ਏਕਤ੍ਤੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਯਨ੍ਤਿ ਪਨ ਅਯਂ ਝਾਨਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਸਦਿਸਸਬ੍ਬਾਸਦਿਸੇਕਚ੍ਚਸਦਿਸਤਾ ਵਿਸੇਸੋ.
ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਨਿਯਮੇਨ ਹੋਤੀਤਿ ਇਧ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਨਿਯਮਂ ਧੁਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਯਥਾ ਚੇਤ੍ਥ, ਏਵਂ ਸਮ੍ਮੋਹਵਿਨੋਦਨਿਯਮ੍ਪਿ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੨੦੫). ਅਟ੍ਠਸਾਲਿਨਿਯਂ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੩੫੦) ਪਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਿਯਮੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਸਬ੍ਬਵਾਦਾਵਿਰੋਧਤੋ, ਇਧ ਪਨ ਸਮ੍ਮਸਿਤਜ੍ਝਾਨਪੁਗ੍ਗਲਜ੍ਝਾਸਯਵਾਦਨਿਵਤ੍ਤਨਤੋ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਨਿਯਮੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਿਯਮੋ ਪਨ ਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾ ਇਧਾਪਿ ਨ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਞ੍ਞੇ ਚ ਆਚਰਿਯਵਾਦਾ ਪਰਤੋ ਵਕ੍ਖਮਾਨਾ ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਤਾਵ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਨਿਯਮਂ ਵਿਭਜਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਨਿਯਮੇਨ ਤਾਵਾ’’ਤਿ. ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਯਸ੍ਮਾ ਆਸਨ੍ਨਪਦੇਸੇ ਵੁਟ੍ਠਿਤਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਦਿਸਭਾਵਂ ਕਰੋਤਿ ਭੂਮਿਵਣ੍ਣੋ ਵਿਯ ਗੋਧਾਵਣ੍ਣਸ੍ਸ. ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਟ੍ਠ ਸਤ੍ਤ ਚ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਤ੍ਤ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਛ ਹੋਨ੍ਤਿ ਪੀਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਨਂ ਸਤ੍ਤਛਭਾਵਂ ਅਤਿਦਿਸਤਿ ‘‘ਏਸ ਨਯੋ’’ਤਿ. ਅਰੂਪੇ ਚਤੁਕ੍ਕਪਞ੍ਚਕਜ੍ਝਾਨਂ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਸਾਲਿਨਿਯਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨਨੁ ਤਤ੍ਥ ‘‘ਅਰੂਪੇ ਤਿਕਚਤੁਕ੍ਕਜ੍ਝਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੩੫੦) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ‘‘ਚਤੁਕ੍ਕਪਞ੍ਚਕਜ੍ਝਾਨ’’ਨ੍ਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਯੇਸੁ ਪਨ ਸਂਸਯੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤੇਸਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨੇਨ, ਤੇਨ ਅਤ੍ਥਤੋ ‘‘ਚਤੁਕ੍ਕਪਞ੍ਚਕਜ੍ਝਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਏਵਮਾਹਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਮੁਦਾਯਞ੍ਚ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਞ੍ਚ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ, ਨ ਲੋਕਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਵਯਵੇਕਤ੍ਤਂ ਲਿਙ੍ਗਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਕਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਮੇਵ ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਲੋਕਿਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਚਤੁਕ੍ਕਂ, ਪਞ੍ਚਕਂ ਵਾਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਕਥਨ੍ਤਿ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ ਕਥਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਂਝਾਨਿਕਾਵਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਤਯੋ ਮਗ੍ਗਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਜ੍ਝਾਨਿਕਂਪਠਮਫਲਾਦਿਂ ਪਾਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਿਕਚਤੁਕ੍ਕਜ੍ਝਾਨਿਕਂ ਪਨ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਰੂਪਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਂ, ਤਜ੍ਝਾਨਿਕਂ ਫਲਞ੍ਚ ਪਾਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਅਞ੍ਞਝਾਨਿਕਾਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ, ਝਾਨਙ੍ਗਾਦਿਨਿਯਾਮਿਕਾ ਪੁਬ੍ਬਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਪਾਦਕਂ, ਨ ਸਮ੍ਮਸਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਫਲਸ੍ਸਾਪਿ ਪਾਦਕਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.
ਕੇਚਿ ਪਨਾਤਿ ਮੋਰਵਾਪੀਮਹਾਦਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਪੁਨ ਕੇਚੀਤਿ ਤਿਪਿਟਕਚੂਲ਼ਾਭਯਤ੍ਥੇਰਂ. ਤਤਿਯਵਾਰੇ ਕੇਚੀਤਿ ‘‘ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਮੇਵ ਨਿਯਮੇਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਾਦਿਨਂ ਤਿਪਿਟਕਚੂਲ਼ਨਾਗਤ੍ਥੇਰਞ੍ਚੇਵ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਚ ਥੇਰੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਇਤਰੇ ਥੇਰੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ.
੪੦੩. ਸਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਾਨਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਯ੍ਹਮਾਨੋ ਨਿਰੋਧੋਪਿ ਸਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੋ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨੀ’’ਤਿ. ਪਰਸ੍ਸ ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਬ੍ਯਾਮਮਤ੍ਤੇ ਕਲ਼ੇਵਰੇ ਸਸਞ੍ਞਿਮ੍ਹਿ ਸਮਨਕੇ ਲੋਕਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਾਪੇਮਿ, ਲੋਕਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਾਪੇਮਿ, ਲੋਕਨਿਰੋਧਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਾਪੇਮਿ, ਲੋਕਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਪਟਿਪਦਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਾਪੇਮੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੦੭; ਅ. ਨਿ. ੪.੪੫) ਕਥਂ ਪਨ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕੋ ਨਿਰੋਧਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ? ਅਨੁਸ੍ਸਵਾਦਿਸਿਦ੍ਧਮਾਕਾਰਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸਾਪਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਤੋਤਿ ਸਮ੍ਭਵਾਨੁਰੂਪਂ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਂ ਸੇਸਸਚ੍ਚਵਸੇਨ ਸਮੁਦਯਵਯਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਚਤੁਸਚ੍ਚਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੪੦੪. ‘‘ਅਟ੍ਠਿਕਸਙ੍ਖਲਿਕਂ ਸਮਂਸ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਾ ਸਤ੍ਤ ਸਿਵਥਿਕਾ ਅਟ੍ਠਿਕਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ਇਤਰਾਸਂ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਾਦੀਨਂ ਸਭਾਵੇਨੇਵਾਤਿ ਨਵਨ੍ਨਂ ਸਿਵਥਿਕਾਨਂ ਅਪ੍ਪਨਾਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਦ੍ਵੇਯੇਵਾਤਿ ਆਨਾਪਾਨਂ, ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਾਕਾਰੋਤਿ ਇਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇਯੇਵ. ਅਭਿਨਿਵੇਸੋਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਿਨਿਵੇਸੋ, ਸੋ ਪਨ ਸਮ੍ਮਸਨਿਯਧਮ੍ਮਪਰਿਗ੍ਗਹੋ. ਇਰਿਯਾਪਥਾ, ਆਲੋਕਿਤਾਦਯੋ ਚ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸਮਤ੍ਤਤਾਯ ਨ ਸਮ੍ਮਸਨੁਪਗਾ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਆਦਯੋ ਵਿਯ. ਨੀਵਰਣਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਆਦਿਤੋ ਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਇਰਿਯਾਪਥ…ਪੇ… ਨ ਜਾਯਤੀ’’ਤਿ. ਕੇਸਾਦਿਅਪਦੇਸੇਨ ਤਦੁਪਾਦਾਨਧਮ੍ਮਾ ਵਿਯ ਇਰਿਯਾਪਥਾਦਿਅਪਦੇਸੇਨ ਤਦਵਤ੍ਥਾ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਗ੍ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਨੀਵਰਣਾਦਿਮੁਖੇਨ ਚ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤਂਨਿਸ੍ਸਯਧਮ੍ਮਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਮਹਾਸਿਵਤ੍ਥੇਰੋ ਚ ਇਰਿਯਾਪਥਾਦੀਸੁਪਿ ‘‘ਅਭਿਨਿਵੇਸੋ ਜਾਯਤੀ’’ਤਿ ਅਵੋਚ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਨੁ ਖੋ ਮੇ’’ਤਿਆਦਿ ਪਨ ਸਭਾਵਤੋ ਇਰਿਯਾਪਥਾਦੀਨਂ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸ ਅਨਿਚ੍ਛਿਤਭਾਵਦਸ੍ਸਨਂ. ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਪੁਬ੍ਬਿਕਾ ਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਿ.
ਕਾਮਂ ‘‘ਇਧ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਉਦ੍ਦੇਸਨਿਦ੍ਦੇਸੇਸੁ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੁਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਂ ਤਂਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ, ਦੇਸਨਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬਸਾਧਾਰਣਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯੋ ਹਿ ਕੋਚਿ ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯੋ ਹਿ ਕੋਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਦਸ੍ਸਨਮਗ੍ਗੇਨ ਞਾਤਮਰਿਯਾਦਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਜਾਨਨ੍ਤੀ ਸਿਖਾਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾ ਅਞ੍ਞਾ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਸ ਫਲਭਾਵਤੋ ਅਗ੍ਗਫਲਂ ਪੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਞ੍ਞਾਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ.
ਅਪ੍ਪਤਰੇਪਿ ਕਾਲੇ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਨਿਯ੍ਯਾਤੇਨ੍ਤੋਤਿ ਨਿਗਮੇਨ੍ਤੋ.
ਮਹਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ.