੯. ਮਹਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
ਉਦ੍ਦੇਸਵਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੩੭੩. ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਭਗਵਾ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਮਭਾਸੀ’’ਤਿ ਅਸਾਧਾਰਣਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਸਾਧਾਰਣਂ ਪਨ ‘‘ਪਾਕਟ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਕੁਰੁਰਟ੍ਠਵਾਸੀਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਹਿ ਦੇਸਨਾਨਿਦਾਨਂ, ਤਂ ਸਾਧਾਰਣਾਸਾਧਾਰਣਭੇਦਤੋ ਦੁਵਿਧਂ, ਸਾਧਾਰਣਮ੍ਪਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰਭੇਦਤੋ ਦੁਵਿਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਾਧਾਰਣਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਭਗਵਤੋ ਮਹਾਕਰੁਣਾ. ਤਾਯ ਹਿ ਸਮੁਸ੍ਸਾਹਿਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਦਪਾਦਿ. ਯਥਾਹ ‘‘ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਚ ਕਾਰੁਞ੍ਞਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁਨਾ ਲੋਕਂ ਵੋਲੋਕੇਸੀ’’ਤਿਆਦਿ. (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੬੯; ਮ. ਨਿ. ੧.੨੮੩; ੨.੩੩੯; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੭੨; ਮਹਾਵ. ੯) ਬਾਹਿਰਂ ਪਨ ਸਾਧਾਰਣਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਦਸਸਹਸ੍ਸਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਪਰਿਵਾਰਸ੍ਸ ਸਹਮ੍ਪਤਿਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਅਜ੍ਝੇਸਨਂ. ਤਥਾ ਚਾਹ ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਚ ਅਜ੍ਝੇਸਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੬੯; ਮ. ਨਿ. ੧.੨੮੩; ੨.੩੩੯; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੭੯; ਮਹਾਵ. ੯) ਤਦਜ੍ਝੇਸਨੁਤ੍ਤਰਕਾਲਞ੍ਹਿ ਧਮ੍ਮਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਜਨਿਤਂ ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕਤਂ ਪਟਿਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁਂ ਉਸ੍ਸਾਹਜਾਤੋ ਅਹੋਸਿ. ਯਥਾ ਚ ਮਹਾਕਰੁਣਾ, ਏਵਂ ਦਸਬਲਞਾਣਾਦਯੋ ਚ ਦੇਸਨਾਯ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਭਾਵੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਹਿ ਞੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਂ, ਤੇਸਂ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਂ, ਸਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਆਸਯਾਨੁਸਯਾਦਿਂ ਯਾਥਾਵਤੋ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਾਦੀਸੁ ਕੋਸਲ੍ਲੇਨ ਵੇਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਾਨੁਰੂਪਂ ਵਿਚਿਤ੍ਤਨਯਦੇਸਨਂ ਪਵਤ੍ਤੇਸੀਤਿ. ਅਸਾਧਾਰਣਮ੍ਪਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰਭੇਦਤੋ ਦੁਵਿਧਮੇਵ. ਤਤ੍ਥ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਂ ਯਾਯ ਮਹਾਕਰੁਣਾਯ, ਯੇਨ ਚ ਦੇਸਨਾਞਾਣੇਨ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤਂ, ਤਦੁਭਯਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਬਾਹਿਰਂ ਪਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕੁਰੁਰਟ੍ਠਵਾਸੀਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਸਾਧਾਰਣਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ, ਤੇਨ ‘‘ਅਤ੍ਤਜ੍ਝਾਸਯਾਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁ ਸੁਤ੍ਤਨਿਕ੍ਖੇਪੇਸੁ ਕਤਰੋਯ’’ਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਨਿਕ੍ਖੇਪੋ ਪੁਚ੍ਛਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਇਤਰੋ ‘‘ਕੁਰੁਰਟ੍ਠਵਾਸੀਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ‘‘ਪਰਜ੍ਝਾਸਯੋਯਂ ਸੁਤ੍ਤਨਿਕ੍ਖੇਪੋ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਕੁਰੁਰਟ੍ਠਂ ਕਿਰ ਤਦਾ ਤਂਨਿਵਾਸਿਸਤ੍ਤਾਨਂ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਵਨ੍ਤਤਾਦਿਨਾ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਤਾਯ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਚ ਕਤਪੁਞ੍ਞਤਾਬਲੇਨ ਤਦਾ ਉਤੁਆਦਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੁਤ੍ਤਮੇਵ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਉਤੁਪਚ੍ਚਯਾਦਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਭੋਜਨਾਦਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਵਤ੍ਤਕੁਰੁਵਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨੁਟ੍ਠਾਨਵਾਸਨਾਯ ਉਤ੍ਤਰਕੁਰੁ ਵਿਯ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਉਤੁਆਦਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਮੇਵ ਹੋਨ੍ਤਂ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਸਾਤਿਸਯਂ ਉਤੁਸਪ੍ਪਾਯਾਦਿਯੁਤ੍ਤਂ ਤਂ ਰਟ੍ਠਂ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਸਰੀਰਕਲ੍ਲਤਾਯਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਸਰੀਰਸ੍ਸ ਚ ਅਰੋਗਤਾਯ. ਅਨੁਗ੍ਗਹਿਤਪਞ੍ਞਾਬਲਾਤਿ ਲਦ੍ਧੂਪਕਾਰਞਾਣਾਨੁਭਾਵਾ, ਅਨੁ ਅਨੁ ਵਾ ਆਚਿਣ੍ਣਪਞ੍ਞਾਤੇਜਾ. ਏਕਵੀਸਤਿਯਾ ਠਾਨੇਸੁਤਿ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਚੁਦ੍ਦਸਸੁ ਠਾਨੇਸੁ, ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ, ਤਥਾ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ, ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਸੁ ਠਾਨੇਸੂਤਿ ਏਵਂ ਏਕਵੀਸਤਿਯਾ ਠਾਨੇਸੁ. ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਯਥਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੇਤਿ, ਏਵਂ ਦੇਸਨਾਵਸੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ. ਸੁਵਣ੍ਣਚਙ੍ਕੋਟਕਸੁਵਣ੍ਣਮਞ੍ਜੂਸਾਸੁ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਨਿ ਸੁਮਨਚਮ੍ਪਕਾਦਿਨਾਨਾਪੁਪ੍ਫਾਨਿ, ਮਣਿਮੁਤ੍ਤਾਦਿਸਤ੍ਤਰਤਨਾਨਿ ਚ ਯਥਾ ਭਾਜਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਵਿਸੇਸਂ ਸੋਭਨ੍ਤਿ, ਕਿਚ੍ਚਕਰਾਨਿ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ ਮਨੁਞ੍ਞਭਾਵਤੋ, ਏਵਂ ਸੀਲਦਸ੍ਸਨਾਦਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਭਾਜਨਵਿਸੇਸਭੂਤਾਯ ਕੁਰੁਰਟ੍ਠਵਾਸਿਪਰਿਸਾਯ ਦੇਸਿਤਾ ਭਗਵਤੋ ਅਯਂ ਦੇਸਨਾ ਭਿਯ੍ਯੋਸੋ ਮਤ੍ਤਾਯ ਸੋਭਤਿ, ਕਿਚ੍ਚਕਾਰੀ ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਯਥਾ ਹਿ ਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਕੁਰੁਰਟ੍ਠੇ.
ਪਕਤਿਯਾਤਿ ਸਰਸਤੋਪਿ, ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਸੁਤ੍ਤਦੇਸਨਾਯ ਪੁਬ੍ਬੇਪੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਥੁ ਦੇਸਨਾਨੁਸਾਰਤੋ ਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗਂ.
ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਅਤ੍ਤਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨਿਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਭਿਰਤਿਵਸੇਨ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੇਨ ਭਵਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਪਮਾਦਵਿਹਾਰਂ ਪਹਾਯ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਏਕਾਯਨੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਯਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਮਗ੍ਗਪਰਿਯਾਯੋ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਅਯਨਮੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਬਹੂ ਮਗ੍ਗਪਰਿਯਾਯਾਤਿ ਪਦੁਦ੍ਧਾਰਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਹੀ’’ਤਿ ਆਦਿਂ ਵਤ੍ਵਾ ਯਦਿ ਮਗ੍ਗਪਰਿਯਾਯੋ ਅਯਨ-ਸਦ੍ਦੋ, ਕਸ੍ਮਾ ਪੁਨ ‘‘ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਏਕਮਗ੍ਗੋਤਿ ਏਕੋ ਏਵ ਮਗ੍ਗੋ. ਨ ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮਿਮਗ੍ਗੋ ਅਞ੍ਞੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ. ਨਨੁ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ ਇਧ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਤਦਞ੍ਞੇ ਚ ਬਹੂ ਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤੇ ਪਨ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਗਹਿਤਾ ਤਦਵਿਨਾਭਾਵਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਞਾਣਵੀਰਿਯਾਦਯੋ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਗਹਿਤਾ, ਉਦ੍ਦੇਸੇ ਪਨ ਸਤਿਯਾ ਏਵ ਗਹਣਂ ਵੇਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ‘‘ਨ ਦ੍ਵਿਧਾਪਥਭੂਤੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਇਮਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਨੇਕਮਗ੍ਗਭਾਵਾਭਾਵਂ ਵਿਯ ਅਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮਿਭਾਵਾਭਾਵਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਕੇਨਾਤਿ ਅਸਹਾਯੇਨ. ਅਸਹਾਯਤਾ ਚ ਦੁਵਿਧਾ ਅਤ੍ਤਦੁਤਿਯਤਾਭਾਵੇਨ ਵਾ, ਯਾ ‘‘ਵੂਪਕਟ੍ਠਕਾਯਤਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਣ੍ਹਾਦੁਤਿਯਤਾਭਾਵੇਨ ਵਾ, ਯਾ ‘‘ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਤਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵੂਪਕਟ੍ਠੇਨ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ. ਸੇਟ੍ਠੋਪਿ ਲੋਕੇ ‘‘ਏਕੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਯਾਵ ਪਰੇ ਏਕਾਹਂ ਵੋ ਕਰੋਮੀ’’ਤਿਆਦੀਸੂਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਕਸ੍ਸਾਤਿ ਸੇਟ੍ਠਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਯਦਿ ਸਂਸਾਰਤੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਟ੍ਠੋ ਅਯਨਟ੍ਠੋ, ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣਤੋ, ਕਥਂ ਭਗਵਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਖੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਖੋ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਵਧਾਰਣੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਯੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੇਸਨਾਭੇਦੋਯੇਵ ਹੇਸੋ, ਯਦਿਦਂ ‘‘ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਅਯਨੋ’’ਤਿ ਵਾ. ਅਯਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਾ ਕਮ੍ਮਕਰਣਾਦਿਵਿਭਾਗੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਏਕੋ ਵਾ’’ਤਿ.
ਨਾਨਾਮੁਖਭਾਵਨਾਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤੋਤਿ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਿਮੁਖੇਨ ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਆਨਾਪਾਨਾਦਿਮੁਖੇਨ ਭਾਵਨਾਨਯੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ. ਏਕਾਯਨਨ੍ਤਿ ਏਕਗਾਮਿਨਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮਿਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਹਿ ਅਦੁਤਿਯਭਾਵਤੋ, ਸੇਟ੍ਠਭਾਵਤੋ ਚ ‘‘ਏਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਥਾਹ ‘‘ਏਕਞ੍ਹਿ ਸਚ੍ਚਂ ਨ ਦੁਤੀਯਮਤ੍ਥੀ’’ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੮੯੦). ‘‘ਯਾਵਤਾ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਤਾ ਵਾ ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਵਾ ਵਿਰਾਗੋ ਤੇਸਂ ਅਗ੍ਗਂ ਅਕ੍ਖਾਯਤੀ’’ਤਿ. (ਅ. ਨਿ. ੪.੩੪; ਇਤਿਵੁ. ੯੦) ਖਯੋ ਏਵ ਅਨ੍ਤੋਤਿ ਖਯਨ੍ਤੋ, ਜਾਤਿਯਾ ਖਯਨ੍ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਵਾਤਿ ਜਾਤਿਖਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸੀ. ਅਵਿਭਾਗੇਨ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਸਤ੍ਤੇ ਹਿਤੇਨ ਅਨੁਕਮ੍ਪਤੀਤਿ ਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ. ਅਤਰਿਂਸੂਤਿ ਤਰਿਂਸੁ. ਪੁਬ੍ਬੇਤਿ ਪੁਰਿਮਕਾ ਬੁਦ੍ਧਾ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਾ ਅਤੀਤਕਾਲੇ.
ਤਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਵਾ ਕਿਰਿਯਾਵੁਤ੍ਤਿਵਾਚਕਤ੍ਤਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਨ ਹਿ ਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯਪ੍ਪਧਾਨਤਾਯ ਸਤ੍ਤਵਾਚਿਨੋ ਏਕਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਕਿਰਿਯਾਵੁਤ੍ਤਿਵਾਚਕਤਾ ਅਤ੍ਥਿ. ‘‘ਸਕਿਮ੍ਪਿ ਉਦ੍ਧਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੭.੭੨) ਵਿਯ ਸਕਿਂ ਅਯਨੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਮਤ੍ਥਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਏਕਂ ਅਯਨਂ ਅਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਸਮਾਸਪਦਤ੍ਥਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ. ਉਭਯਥਾਪੀਤਿ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨ, ਪਚ੍ਛਿਮਨਯੇਨ ਚ. ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਨੇਕਵਾਰਂ ਪਵਤ੍ਤਿਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ. ‘‘ਅਨੇਕਵਾਰਮ੍ਪਿ ਅਯਤੀ’’ਤਿ ਪੁਰਿਮਨਯਸ੍ਸ ਅਯੁਤ੍ਤਤਾਦਸ੍ਸਨਂ, ‘‘ਅਨੇਕਞ੍ਚਸ੍ਸ ਅਯਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਨਯਸ੍ਸ.
ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਤਿ ‘‘ਏਕਾਯਨੋ ਅਯਂ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਾਕ੍ਯੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਮਗ੍ਗੋ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਵਿਧਾਨਪਦੇ. ਮਿਸ੍ਸਕਮਗ੍ਗੋਤਿ ਲੋਕਿਯੇਨ ਮਿਸ੍ਸਕੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗੋ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਆਦੀਨਂ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਹੇਤੁਕਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਆਚਰਿਯਤ੍ਥੇਰੋ ‘‘ਮਿਸ੍ਸਕਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਇਤਰੋ ਪਰਿਯਾਯਹੇਤੁ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਅਵੋਚ.
ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਕਾਲੋ ਭਨ੍ਤੇ ਧਮ੍ਮਸਵਨਾਯਾ’’ਤਿ ਕਾਲਾਰੋਚਨਸਦ੍ਦਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ, ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਚ ਸੁਤ੍ਵਾ. ਏਵਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾਤਿ ਏਵਂ ‘‘ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਮਨੋਹਰਂ ਇਮਂ ਕਥਂ ਛਡ੍ਡੇਮਾ’’ਤਿ ਅਛਡ੍ਡੇਨ੍ਤਾ ਉਚ੍ਛੁਭਾਰਂ ਵਿਯ ਪਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ. ਆਲੁਲ਼ੇਤੀਤਿ ਵਿਲੁਲ਼ਿਤੋ ਆਕੁਲੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਕਾਯਨਮਗ੍ਗੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਮਗ੍ਗੋਤਿ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥੇ ਸਿਦ੍ਧੇ ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਲਙ੍ਕਾਰਤ੍ਥਂ ਸੋ ਪਨ ਯਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਮਗ੍ਗੋ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਮਗ੍ਗਾਨਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ’’ਤਿਆਦਿਕਾ ਗਾਥਾਪਿ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਮਗ੍ਗਤੋਵ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਾ.
ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਮਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਮਨਂ,ਸੋਯੇਵ ਅਵਿਪਰੀਤਸਭਾਵਤਾਯ ਅਤ੍ਥੋ, ਤੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਮਨਟ੍ਠੇਨ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਗਮੂਪਾਯਤਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਗ੍ਗਨੀਯਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਤਾਯ. ‘‘ਗਮਨੀਯਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ, ਉਪਗਨ੍ਤਬ੍ਬਤਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਰਾਗਾਦੀਹੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਾਨਂਯੇਵ ਗਹਣਂ ‘‘ਰਾਗੋ ਮਲਂ, ਦੋਸੋ ਮਲਂ, ਮੋਹੋ ਮਲ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਭ. ੯੨੪) ਵਚਨਤੋ. ‘‘ਅਭਿਜ੍ਝਾਵਿਸਮਲੋਭਾਦੀਹੀ’’ਤਿ ਪਨ ਇਮਿਨਾ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਤ੍ਥਂ ਤੇ ਵਿਸੁਂ ਉਦ੍ਧਟਾ. ‘‘ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤਿਕਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕਾਮਂ ‘‘ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ’’ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਜੋਤਨਾ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਰੂਪਮਲਵਸੇਨ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਮੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਇਦਂ ਏਤ੍ਥ ਆਹਚ੍ਚ ਭਾਸਿਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਸਾ ਪਨਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਸਿਜ੍ਝਮਾਨਾ ਯਸ੍ਮਾ ਸੋਕਾਦੀਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਸੋਚਨਂ ਞਾਤਿਬ੍ਯਸਨਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਚੇਤਸੋ ਸਨ੍ਤਾਪੋ ਅਨ੍ਤੋਨਿਜ੍ਝਾਨਂ ਸੋਕੋ. ਞਾਤਿਬ੍ਯਸਨਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਮੇਵ ਸੋਕਾਵਤਿਣ੍ਣਤੋ ‘‘ਕਹਂ ਏਕਪੁਤ੍ਤਕ ਕਹਂ ਏਕਪੁਤ੍ਤਕਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੨.੩੫੩, ੩੫੪; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੬੩) ਪਰਿਦੇਵਨਵਸੇਨ ਵਾਚਾਵਿਪ੍ਪਲਾਪੋ ਪਰਿਦਵਨਂ ਪਰਿਦੇਵੋ. ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਂ ਇਧ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਹਾਨਾਯਾ’’ਤਿ. ਤਂ ਪਨਸ੍ਸ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾਵਹਤਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਯਞ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ, ਤਂ ਵਿਸੋਧੇਹੀਤਿ ਅਤੀਤੇਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਤਣ੍ਹਾਸਂਕਿਲੇਸਵਿਸੋਧਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਚ੍ਛਾਤਿ ਪਰਤੋ. ਤੇਤਿ ਤੁਯ੍ਹਂ. ਮਾਹੂਤਿ ਮਾ ਅਹੁ. ਕਿਞ੍ਚਨਨ੍ਤਿ ਰਾਗਾਦਿਕਿਞ੍ਚਨਂ, ਏਤੇਨ ਅਨਾਗਤੇਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਸਂਕਿਲੇਸਵਿਸੋਧਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਜ੍ਝੇਤਿ ਤਦੁਭਯਵੇਮਜ੍ਝੇ. ਨੋ ਚੇ ਗਹੇਸ੍ਸਸੀਤਿ ਨ ਉਪਾਦਿਯਿਸ੍ਸਸਿ ਚੇ, ਏਤੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਖਨ੍ਧਪ੍ਪਬਨ੍ਧੇ ਉਪਾਦਾਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਉਪਸਨ੍ਤੋ ਚਰਿਸ੍ਸਸੀਤਿ ਏਵਂ ਅਦ੍ਧਤ੍ਤਯਗਤਸਂਕਿਲੇਸਵਿਸੋਧਨੇ ਸਤਿ ਨਿਬ੍ਬੁਤਸਬ੍ਬਪਰਿਲ਼ਾਹਤਾਯ ਉਪਸਨ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਸੀਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਨਿਕੂਟੇਨ ਗਾਥਂ ਨਿਟ੍ਠਪੇਸਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਮਂ ਗਾਥ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ.
ਪੁਤ੍ਤਾਤਿ ਓਰਸਾ, ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਵਾ ਦਿਨ੍ਨਕਕਿਤ੍ਤਿਮਾਦਯੋ ਯੇ ਕੇਚਿ. ਪਿਤਾਤਿ ਜਨਕੋ, ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਵਾ ਪਿਤੁਟ੍ਠਾਨਿਯਾ. ਬਨ੍ਧਵਾਤਿ ਞਾਤਕਾ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਪੁਤ੍ਤਾ ਵਾ ਪਿਤਾ ਵਾ ਬਨ੍ਧਵਾ ਵਾ ਅਨ੍ਤਕੇਨ ਮਚ੍ਚੁਨਾ ਅਧਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਭਿਭੂਤਸ੍ਸ ਮਰਣਤੋ ਤਾਣਾਯ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਨਤ੍ਥਿ ਞਾਤੀਸੁ ਤਾਣਤਾਤਿ. ਨ ਹਿ ਞਾਤੀਨਂ ਵਸੇਨ ਮਰਣਤੋ ਆਰਕ੍ਖਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਟਾਚਾਰੇ ‘‘ਉਭੋ ਪੁਤ੍ਤਾ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਅਪ. ਥੇਰੀ ੧.੪੯੮) ਮਾ ਨਿਰਤ੍ਥਕਂ ਪਰਿਦੇਵਿ, ਧਮ੍ਮਂਯੇਵ ਪਨ ਯਾਥਾਵਤੋ ਪਸ੍ਸਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾਤਿ ਯਥਾਨੁਲੋਮਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤਾਯ ਸਾਮੁਕ੍ਕਂਸਿਕਾਯ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਸਹਸ੍ਸਨਯਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤੇ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿ. ਕਥਂ ਪਨਾਯਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਮਗ੍ਗਵਸੇਨ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਸੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਨ ਹਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਕਥਾਯ ਵਿਨਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮੋ ਅਤ੍ਥਿ. ‘‘ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਪਨਿਦਂ ਸੋਕਵਿਨੋਦਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਤਾਯ ਗਾਥਾਯ ਪਠਮਂ ਸੁਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸਾਪਿ ਹਿ ਸਚ੍ਚਦੇਸਨਾਯ ਪਰਿਵਾਰਬਨ੍ਧਾ ਏਵ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਕਥਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਇਤਰਗਾਥਾਯਂ ਪਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਭਾਵਨਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਭਾਵਨਾ. ਸਾ ਹਿ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਪਿ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾਵ, ਤਸ੍ਮਾ. ਤੇਪੀਤਿ ਸਨ੍ਤਤਿਮਹਾਮਤ੍ਤਪਟਾਚਾਰਾਪਿ.
ਪਞ੍ਚਸਤੇ ਚੋਰੇਤਿ ਸਤਸਤਚੋਰਪਰਿਵਾਰੇ ਪਞ੍ਚਚੋਰੇ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਪੇਸੇਸਿ, ਤੇ ਅਰਞ੍ਞਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਥੇਰਂ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਮੀਪੇ ਸਮਾਗਚ੍ਛਿਂਸੁ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤੇ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਥੇਰਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਿਂਸੂ’’ਤਿ. ਵੇਦਨਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤ੍ਵਾਤਿ ਊਰੁਟ੍ਠਿਭੇਦਪਚ੍ਚਯਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਂ ਅਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਵਿਨੋਦੇਤ੍ਵਾ. ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਲੇਸਸ੍ਸਪਿ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਸੀਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯਾ’’ਤਿ. ਥੇਰਸ੍ਸ ਹਿ ਸੀਲਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤੋ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਸੀਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਉਲ਼ਾਰਂ ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਊਰੁਟ੍ਠਿਭੇਦਜਨਿਤਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਸਿ. ਤਿਯਾਮਰਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਂਯੋਗੇ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ, ਤੇਨਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯਂ ਅਪ੍ਪਮਾਦਂ, ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪਨਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਾਦਾਨੀਤਿ ਪਾਦੇ. ਸਂਯਮੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਞ੍ਞਪੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਸਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਟ੍ਟਿਯਾਮੀਤਿ ਜਿਗੁਚ੍ਛਾਮਿ. ਹਰਾਯਾਮੀਤਿ ਲਜ੍ਜਾਮਿ. ਵਿਪਸ੍ਸਿਸਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਿਂ.
ਪਚਲਾਯਨ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਪਚਲਾਯਿਕਾਨਂ ਨਿਦ੍ਦਂ ਉਪਗਤਾਨਂ. ਅਗਤਿਨ੍ਤਿ ਅਗੋਚਰਂ. ਵਤਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਧੁਤਗੁਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਪਮਾਦਨ੍ਤਿ ਪਚਲਾਯਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਓਰੁਦ੍ਧਮਾਨਸੋਤਿ ਉਪਰੁਦ੍ਧਅਧਿਚਿਤ੍ਤੋ. ਪਞ੍ਜਰਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਸਰੀਰੇ. ਸਰੀਰਞ੍ਹਿ ਨ੍ਹਾਰੁਸਮ੍ਬਨ੍ਧਅਟ੍ਠਿਸਙ੍ਘਾਟਤਾਯ ਇਧ ‘‘ਪਞ੍ਜਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਪੀਤਵਣ੍ਣਾਯ ਪਨ ਪਟਾਕਾਯ ਕਾਯਂ ਪਰਿਹਰਣਤੋ, ਮਲ੍ਲਯੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਕਤਾਯ ਚ ‘‘ਪੀਤਮਲ੍ਲੋ’’ਤਿ ਪਞ੍ਞਾਤੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਪੀਤਮਲ੍ਲਤ੍ਥੇਰੋ ਨਾਮ ਜਾਤੋ. ਤੀਸੁ ਰਜ੍ਜੇਸੂਤਿ ਪਣ੍ਡੁਚੋਲ਼ਗੋਲ਼ਰਜ੍ਜੇਸੁ. ‘‘ਸਬ੍ਬਮਲ੍ਲਾ ਸੀਹਲ਼ਦੀਪੇ ਸਕ੍ਕਾਰਸਮ੍ਮਾਨਂ ਲਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਤਮ੍ਬਪਣ੍ਣਿਦੀਪਂ ਆਗਮ੍ਮ. ਤਂਯੇਵ ਅਙ੍ਕੁਸਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਰੂਪਾਦਯੋ ‘ਮਮਾ’ਤਿ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਨਤੁਮ੍ਹਾਕਵਗ੍ਗੇਨ ਪਕਾਸਿਤਮਤ੍ਥਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਮਤ੍ਤਹਤ੍ਥਿਨੋ ਅਙ੍ਕੁਸਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਪਾਦੇਸੁ ਅਵਹਨ੍ਤੇਸੂਤਿ ਅਤਿਵੇਲਂ ਚਙ੍ਕਮਨੇਨ ਅਕ੍ਕਮਿਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥੇਸੁ. ਜਣ੍ਣੁਕੇਹਿ ਚਙ੍ਕਮਤਿ ‘‘ਨਿਸਿਨ੍ਨੇ ਨਿਦ੍ਦਾਯ ਅਵਸਰੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਬ੍ਯਾਕਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਸ੍ਸ ਸਫਲਤਾਪਵੇਦਨਮੁਖੇਨ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ ਤਤ੍ਥ ਉਸ੍ਸਾਹਂ ਜਨੇਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰਿਤ੍ਵਾ. ਭਾਸਿਤਨ੍ਤਿ ਵਚਨਂ, ਕਸ੍ਸ ਪਨ ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਲੋਕਗ੍ਗਵਾਦਿਨੋ’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਤੁਮ੍ਹਾਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਤਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਯਿਦਂ ਮੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਵੂਪਸਮਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਵਤਾ’’ਤਿ ਗਾਥਮਾਹਰਿ, ਤੇਨ ਇਦਾਨਾਹਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਖਣੇ ਖਣੇ ਭਙ੍ਗਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਰੋਗਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਨ ਅਰੋਗੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ. ਉਪਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦੇਵੂਪਪਤ੍ਤਿ. ਪੁਨ ਪਾਕਤਿਕਾਵ ਅਹੋਸਿ ਸਕ੍ਕਭਾਵੇਨੇਵ ਉਪਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ.
ਸੁਬ੍ਰਹ੍ਮਾਤਿ ਏਵਂਨਾਮੋ. ਅਚ੍ਛਰਾਨਂ ਨਿਰਯੂਪਪਤ੍ਤਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਤੋ ਪਭੁਤਿ ਸਤਤਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤੁਤ੍ਰਾਸਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਨਿਚ੍ਚਂ ਉਤ੍ਰਸ੍ਤਮਿਦਂ ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਉਤ੍ਰਸ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਸ੍ਤਂ ਭੀਤਂ. ਉਬ੍ਬਿਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਸਂਵਿਗ੍ਗਂ. ਉਤ੍ਰਸ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਾ ਸਂਵਿਗ੍ਗਂ. ਉਬ੍ਬਿਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਭਯਵਸੇਨ ਸਹ ਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਸਞ੍ਚਲਿਤਂ. ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੂਤਿ ਅਨਾਗਤੇਸੁ. ਕਿਚ੍ਚੇਸੂਤਿ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਇਤਿਕਤ੍ਤਬ੍ਬੇਸੁ. ‘‘ਕਿਚ੍ਛੇਸੂ’’ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ, ਦੁਕ੍ਖੇਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਥੇ ਚੇਤਂ ਭੁਮ੍ਮਂ, ਭਾਵਿਦੁਕ੍ਖਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪ੍ਪਤਿਤੇਸੂਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਕਿਚ੍ਚੇਸੂਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤਦਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਿਵਾਰਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ.
ਬੋਜ੍ਝਾਤਿ ਬੋਧਿਤੋ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਰਾ’’ਤਿ ਚ ਪਦਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਂ, ਬੋਧਿਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਤਪਸਾਤਿ ਤਪੋਕਮ੍ਮਤੋ, ਤੇਨ ਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਉਪਾਯਭੂਤਂ ਸਲ੍ਲੇਖਪਟਿਪਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰਾਤਿ ਮਨਚ੍ਛਟ੍ਠਾਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਸਂਵਰਣਤੋ, ਏਤੇਨ ਸਤਿਸਂਵਰਸੀਸੇਨ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਸਂਵਰਸੀਲਂ, ਲਕ੍ਖਣਹਾਰਨਯੇਨ ਵਾ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਬ੍ਬਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਤਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤੋ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਤੋ. ਕਿਲੇਸੇਸੁ ਹਿ ਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠੇਸੁ ਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟਂ, ਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ. ਸੋਤ੍ਥਿਨ੍ਤਿ ਖੇਮਂ ਅਨੁਪਦ੍ਦਵਤਂ.
ਞਾਯਤਿ ਨਿਚ੍ਛਯੇਨ ਕਮਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਤਂ ਵਾ ਞਾਯਤਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝੀਯਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਞਾਯੋ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਞਾਯੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਵਾਨਵਿਰਹਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਾਤਵਾਨਵਿਵਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਤਣ੍ਹਾ ਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਖਨ੍ਧਂ, ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਫਲਂ, ਸਤ੍ਤੇਹਿ ਚ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਿਨਤਿ ਸਂਸਿਬ੍ਬਤੀਤਿ ‘‘ਵਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਯਿਦਂ ਨਤ੍ਥਿ ਏਤ੍ਥ ਵਾਨਂ, ਨ ਵਾ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਧਿਗਤੇ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਾਨਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਧਾਤੁ. ਪਰਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਵਿਨਾ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਰਣਂ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤ੍ਤਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤਾਯਾ’’ਤਿ.
ਨਨੁ ‘‘ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ਸੋਕਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾਦਯੋਪਿ ਗਹਿਤਾ ਏਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਪੁਨ ਕਸ੍ਮਾ ਗਹਿਤਾਤਿ ਅਨੁਯੋਗਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਾਸਨਯੁਤ੍ਤਿਕੋਵਿਦੇਤਿ ਸਚ੍ਚਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਲਕ੍ਖਣਾਯਂ ਧਮ੍ਮਨੀਤਿਯਂ ਛੇਕੇ. ਤਂ ਤਮਤ੍ਥਂ ਞਾਪੇਤੀਤਿ ਯੇ ਯੇ ਬੋਧਨੇਯ੍ਯਪੁਗ੍ਗਲਾ ਸਙ੍ਖੇਪਵਿਤ੍ਥਾਰਾਦਿਵਸੇਨ ਯਥਾ ਯਥਾ ਬੋਧੇਤਬ੍ਬਾ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਦੇਸਨਾਵਿਲਾਸੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇ ਤੇ ਤਥਾ ਤਥਾ ਬੋਧੇਨ੍ਤੋ ਤਂ ਤਮਤ੍ਥਂ ਞਾਪੇਤਿ. ਤਂ ਤਂ ਪਾਕਟਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿਂ ਅਗਣੇਨ੍ਤੋ ਤਂ ਤਮਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ. ਨ ਹਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਤ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿਞਾਪਕਾਦਿਸਾਧਨੀਯਵਚਨਾਤਿ. ਸਂਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਜਾਯਤਿ, ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਅਨਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਸੋਕਪਰਿਦੇਵਸ੍ਸ ਨ ਕਦਾਚਿ ਚਿਤ੍ਤਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਅਤ੍ਥਿ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਸਮਤਿਕ੍ਕਮਨਮੁਖੇਨੇਵ ਚਿਤ੍ਤਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਇਜ੍ਝਨਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਹ ‘‘ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੇਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਦੋਮਨਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖਧਮ੍ਮੇਹਿ ਫੁਟ੍ਠਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਂ ਸੋਕਾਦਯੋ ਅਭਿਭਵਨ੍ਤਿ, ਪਰਿਞ੍ਞਾਤੇਸੁ ਚ ਤੇਸੁ ਤੇ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ ਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੇਨਾ’’ਤਿ. ਞਾਯਸ੍ਸਾਤਿ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਸ੍ਸ, ਤਤਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਚ. ਤਦਧਿਗਮੇਨ ਹਿ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ. ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਭਿਸਮਯਸਹਭਾਵੀਪਿ ਇਤਰਾਭਿਸਮਯੋ ਤਦਵਿਨਾਭਾਵਤੋ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਭਿਸਮਯਹੇਤੁਕੋ ਵਿਯ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਞਾਯਸ੍ਸਾਧਿਗਮੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯਾਤਿ ਫਲਞਾਣੇਨ ਵਾ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਰਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯਾ’’ਤਿ ਸਮ੍ਪਦਾਨਵਚਨਞ੍ਚੇਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਵਣ੍ਣਭਣਨਨ੍ਤਿ ਪਸਂਸਾਵਚਨਂ. ਤਯਿਦਂ ਨ ਇਧੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਪਿ ਸਤ੍ਥੁ ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਏਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਥੇਵ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਕਲ੍ਯਾਣਮਾਦਿ ਵਾ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਂ. ਸੇਸਪਦਦ੍ਵਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਤ੍ਥਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਾਤ੍ਥਂ. ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ. ਸੀਲਾਦਿਪਞ੍ਚਧਮ੍ਮਕ੍ਖਨ੍ਧਪਾਰਿਪੂਰਿਤੋ, ਉਪਨੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਚ ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ. ਨਿਰੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸਤੋ ਅਪਨੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਚ ਅਭਾਵਤੋ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ. ਸੇਟ੍ਠਚਰਿਯਭਾਵਤੋ ਸਾਸਨਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਮਗ੍ਗਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਞ੍ਚ ਵੋ ਪਕਾਸੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੧੪੭) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਰਿਯਵਂਸਾਤਿ ਅਰਿਯਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਵਂਸਾ ਪਵੇਣਿਯੋ. ਅਗ੍ਗਞ੍ਞਾਤਿ ਅਗ੍ਗਾਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ ਸਬ੍ਬਵਂਸੇਹਿ ਸੇਟ੍ਠਭਾਵਤੋ. ਰਤ੍ਤਞ੍ਞਾਤਿ ਚਿਰਰਤ੍ਤਾਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ. ਵਂਸਞ੍ਞਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਵਂਸਾਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ. ਪੋਰਾਣਾਤਿ ਪੁਰਾਤਨਾ ਅਨਧੁਨਾਤਨਤ੍ਤਾ. ਅਸਙ੍ਕਿਣ੍ਣਾਤਿ ਅਵਿਕਿਣ੍ਣਾ ਅਨਪਨੀਤਾ. ਅਸਙ੍ਕਿਣ੍ਣਪੁਬ੍ਬਾਤਿ ‘‘ਕਿਂ ਇਮੇਹੀ’’ਤਿ ਅਰਿਯੇਹਿ ਨ ਅਪਨੀਤਪੁਬ੍ਬਾ. ਨ ਸਙ੍ਕੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਇਦਾਨਿਪਿ ਤੇਹਿ ਨ ਅਪਨੀਯਨ੍ਤਿ. ਨ ਸਙ੍ਕੀਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨਾਗਤੇਪਿ ਤੇਹਿ ਨ ਅਪਨੀਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਟ੍ਠਾ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞੂਹੀਤਿ ਯੇ ਲੋਕੇ ਵਿਞ੍ਞੂ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ, ਤੇਹਿ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤਾ ਅਨਿਨ੍ਦਿਤਾ, ਅਗਰਹਿਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ’’ਤਿਆਦੀਹੀਤਿ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਆਦਿਦੀਪਨੇਹਿ. ਪਦੇਹੀਤਿ ਵਾਕ੍ਯੇਹਿ, ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਅਤ੍ਥਤਾਦਿਭੇਦਭਿਨ੍ਨੇਹਿ ਵਾ ਧਮ੍ਮਕੋਟ੍ਠਾਸੇਹਿ. ਉਪਦ੍ਦਵੇਤਿ ਅਨਤ੍ਥੇ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਵਿਸੁਜ੍ਝਨਂ ਸਂਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਂ. ਵਾਚੁਗ੍ਗਤਕਰਣਂ ਉਗ੍ਗਹੋ. ਪਰਿਯਾਪੁਣਨਂ ਪਰਿਚਯੋ. ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਹਦਯੇ ਠਪਨਂ ਧਾਰਣਂ. ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਂ ਵਾਚਨਂ.
ਗਨ੍ਧਾਰਕੋਤਿ ਗਨ੍ਧਾਰਦੇਸੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਪਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ. ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਮਗ੍ਗਾਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਮਗ੍ਗਾ, ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਨਿਯਤਾਨਿਯਤਮਗ੍ਗਾਪਿ ਵਾ. ਸੁਵਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਕੂਟਸੁਵਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਮਣੀਤਿ ਕਾਚਮਣਿਪਿ, ਮੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਲ਼ੁਜਾਪਿ, ਪਵਾਲ਼ਨ੍ਤਿ ਪਲ੍ਲਵੋਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਰਤ੍ਤਜਮ੍ਬੁਨਦਾਦਿਪਦੇਹਿ ਤੇ ਵਿਸੇਸਿਤਾ.
ਨ ਤਤੋ ਹੇਟ੍ਠਾਤਿ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਕਾਯਾਦੀਨਂ ਵੇਦਨਾਦਿਸਭਾਵਤ੍ਤਾਭਾਵਾ, ਕਾਯਵੇਦਨਾਚਿਤ੍ਤਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਸੁਂ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਤ੍ਥਨ੍ਤਰਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਚ ਹੇਟ੍ਠਾ ਗਹਣੇਸੁ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਤ੍ਥੂਨਂ ਅਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪਞ੍ਚਮਸ੍ਸ ਪਨ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਤ੍ਥੁਨੋ ਅਭਾਵਾ ‘‘ਨ ਉਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਆਰਮ੍ਮਣਵਿਭਾਗੇਨ ਹੇਤ੍ਥ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਵਿਭਾਗੋਤਿ. ਤਯੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰਦਸ੍ਸਨਂ, ਨ ਇਧ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ. ਆਦੀਸੁ ਹਿ ਸਤਿਗੋਚਰੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਫਸ੍ਸਸਮੁਦਯਾ ਵੇਦਨਾਨਂ ਸਮੁਦਯੋ, ਨਾਮਰੂਪਸਮੁਦਯਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ, ਮਨਸਿਕਾਰਸਮੁਦਯਾ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮੁਦਯੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੪੦੮) ‘‘ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਭਿਗੋਚਰਾਨਂ ਪਕਾਸਕੇ ਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੇ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਏਵਂ ‘‘ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪਾਲ਼ਿਯ’’ਮ੍ਪਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੨.੩੪) ਅਵਸੇਸਪਾਲ਼ਿਪ੍ਪਦੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੋ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਸਤਿਯਾ ਪਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਸਤਿਯਾ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਂ. ਦਾਨਾਦੀਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਰੂਪਾਦੀਨਿ ਸਤਿਯਾ ਠਾਨਂ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਤਂਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਮਾਹ ‘‘ਪਧਾਨਂ ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਪ-ਸਦ੍ਦੋ ਹਿ ਇਧ ‘‘ਪਣੀਤਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸਂ. ਮਾਤਿਕਾ ੧੪) ਵਿਯ ਪਧਾਨਤ੍ਥਦੀਪਕੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਅਰਿਯੋਤਿ ਅਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਸੇਟ੍ਠਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਮਾਹ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਸਲ਼ਾਯਤਨਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤੇ.(ਮ. ਨਿ. ੩.੩੧੦) ਸੁਤ੍ਤੇਕਦੇਸੇਨ ਹਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ –
‘‘ਤਯੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ ਯਦਰਿਯੋ…ਪੇ… ਅਰਹਤੀਤਿ ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਥਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਅਨੁਕਮ੍ਪਕੋ ਹਿਤੇਸੀ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯ ‘ਇਦਂ ਵੋ ਹਿਤਾਯ ਇਦਂ ਵੋ ਸੁਖਾਯਾ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਾਵਕਾ ਨ ਸੁਸ੍ਸੂਸਨ੍ਤਿ. ਨ ਸੋਤਂ ਓਦਹਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤਿ, ਵੋਕ੍ਕਮ੍ਮ ਚ ਸਤ੍ਥੁ ਸਾਸਨਾ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਨ ਚੇਵ ਅਨਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਅਨਤ੍ਤਮਨਤਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ, ਅਨਵਸ੍ਸੁਤੋ ਚ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ. ਇਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਠਮਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ. ਯਦਰਿਯੋ ਸੇਵਤਿ…ਪੇ… ਅਰਹਤਿ.
ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਥਾ…ਪੇ...ਇਦਂ ਵੋ ਸੁਖਾਯਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਕਚ੍ਚੇ ਸਾਵਕਾ ਨ ਸੁਸ੍ਸੂਸਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਨ ਚ ਵੋਕ੍ਕਮ੍ਮ ਸਤ੍ਥੁ ਸਾਸਨਾ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਨ ਚੇਵ ਅਨਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਅਨਤ੍ਤਮਨਤਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ, ਨ ਚ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਅਤ੍ਤਮਨਤਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ, ਅਨਤ੍ਤਮਨਤਾ ਚ ਅਤ੍ਤਮਨਤਾ ਚ ਤਦੁਭਯਂ ਅਭਿਨਿਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਤਿਯਂ.
ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਸੁਖਾਯਾਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਾਵਕਾ ਸੁਸ੍ਸੂਸਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਚੇਵ ਹੋਤਿ, ਅਤ੍ਤਮਨਤਞ੍ਚ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ, ਅਨਵਸ੍ਸੁਤੋ ਚ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੧੧).
ਏਵਂ ਪਟਿਘਾਨੁਨਯੇਹਿ ਅਨਵਸ੍ਸੁਤਤਾ, ਨਿਚ੍ਚਂ ਉਪਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਤਿਤਾਯ ਤਦੁਭਯਵੀਤਿਵਤ੍ਤਤਾ ‘‘ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਬੁਦ੍ਧਾਨਂਯੇਵ ਹਿ ਨਿਚ੍ਚਂ ਉਪਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਤਿਤਾ ਹੋਤਿ ਆਵੇਣਿਕਧਮ੍ਮਭਾਵਤੋ, ਨ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਂ. ਪ-ਸਦ੍ਦੋ ਆਰਮ੍ਭਂ ਜੋਤੇਤਿ, ਆਰਮ੍ਭੋ ਚ ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਪਵਤ੍ਤਯਿਤਬ੍ਬਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਸਤਿਯਾ ਕਰਣਭੂਤਾਯ ਪਟ੍ਠਾਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਹਿ ਬਹੁਲਂਵਚਨੇਨ ਕਮ੍ਮਤ੍ਥੋਪਿ ਹੋਤੀਤਿ. ਤਥਾਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤੁਅਤ੍ਥੋਪਿ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ‘‘ਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਪਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪ-ਸਦ੍ਦੋ ਭੁਸਤ੍ਥਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਂ ਦੀਪੇਤੀਤਿ ‘‘ਓਕ੍ਕਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਪੁਨ ਭਾਵਤ੍ਥਂ ਸਤਿ, ਸਦ੍ਦਂ, ਪਟ੍ਠਾਨਸਦ੍ਦਞ੍ਚ ਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਥ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਤੇਨ ਪੁਰਿਮਵਿਕਪ੍ਪੇ ਸਤਿ, ਸਦ੍ਦੋ, ਪਟ੍ਠਾਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਚ ਕਤ੍ਤੁਅਤ੍ਥੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਸਰਣਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਚਿਰਕਤਸ੍ਸ, ਚਿਰਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਚ ਅਨੁਸ੍ਸਰਣਟ੍ਠੇਨ. ਇਦਨ੍ਤਿ ਯਂ ‘‘ਸਤਿਯੇਵ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਂ. ਇਧ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤਪਦੇਸੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ.
ਯਦਿ ਏਵਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ ਸਤਿ ਏਵ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਸਤਿ ਨਾਮ ਏਕੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ’’ਤਿ ਬਹੁਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਤਿਬਹੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਦਿ ਬਹੁਕਾ ਤਾ ਸਤਿਯੋ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਏਕਵਚਨਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਮਗ੍ਗਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਨਿਯ੍ਯਾਨਟ੍ਠੇਨ. ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕੋ ਹਿ ਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮੋ, ਤੇਨੇਵ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਭਾਵੇਨ ਏਕਤ੍ਤੂਪਗਤੋ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਤ੍ਥਿਕੇਹਿ ਚ ਤਦਤ੍ਥਂ ਮਗ੍ਗੀਯਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤ’’ਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਾਹਰਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਚਤਸ੍ਸੋਪਿ ਚੇਤਾਤਿ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਿਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾਪਿ ਚ ਏਤਾ ਸਤਿਯੋ. ਅਪਰਭਾਗੇਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ. ਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧਯਮਾਨਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਕਾਯਾਦੀਸੁ ਸੁਭਸਞ੍ਞਾਦਿਵਿਧਮਨਵਸੇਨ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸਤਿਯੇਵ ਤਤ੍ਥ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਸ੍ਸਪਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਸ੍ਸ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਪਹਾਨਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧਯਮਾਨਾ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਚਤੁਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨੇਨੇਵ ਹੇਤ੍ਥ ਬਹੁਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਏਵਞ੍ਚ ਸਤੀਤਿ ਏਵਂ ਮਗ੍ਗਟ੍ਠੇਨ ਏਕਤ੍ਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ‘‘ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਏਕਵਚਨੇਨ, ਆਰਮ੍ਮਣਭੇਦੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ’’ਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾਯ ਸਤਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਵਚਨਾਨੁਸਨ੍ਧਿਨਾ ‘‘ਏਕਾਯਨੋ ਅਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਾ ਦੇਸਨਾ ਸਾਨੁਸਨ੍ਧਿਕਾਵ, ਨ ਅਨਨੁਸਨ੍ਧਿਕਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਟਿਪਾਦੇਤੁਂ ‘‘ਮਾਰਸੇਨਪ੍ਪਮਦ੍ਦਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੨੨੪) ਸੁਤ੍ਤਪਦਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਥਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਸਂਸਨ੍ਦਤਿ. ‘‘ਤਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ ਨਿਗਮਨਂ.
ਵਿਸੇਸਤੋ ਕਾਯੋ, ਵੇਦਨਾ ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਸ੍ਸ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਤਪ੍ਪਹਾਨਤ੍ਥਂ ਤੇਸੁ ਤਣ੍ਹਾਵਤ੍ਥੂਸੁ ਓਲ਼ਾਰਿਕਸੁਖੁਮੇਸੁ ਅਸੁਭਦੁਕ੍ਖਭਾਵਦਸ੍ਸਨਾਨਿ ਮਨ੍ਦਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞੇਹਿ ਤਣ੍ਹਾਚਰਿਤੇਹਿ ਸੁਕਰਾਨੀਤਿ ਤਾਨਿ ਤੇਸਂ ‘‘ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਤਥਾ ‘‘ਨਿਚ੍ਚਂ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਅਭਿਨਿਵੇਸਵਤ੍ਥੁਤਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵਿਸੇਸਕਾਰਣੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨਤ੍ਤਤਾਦਸ੍ਸਨਾਨਿ ਸਰਾਗਾਦਿਵਸੇਨ, ਸਞ੍ਞਾਫਸ੍ਸਾਦਿਵਸੇਨ, ਨੀਵਰਣਾਦਿਵਸੇਨ ਚ ਨਾਤਿਪ੍ਪਭੇਦਾਤਿਪ੍ਪਭੇਦਗਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਤਪ੍ਪਹਾਨਤ੍ਥਂ ਮਨ੍ਦਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿਚਰਿਤਾਨਂ ਸੁਕਰਾਨੀਤਿ ਤੇਸਂ ਤਾਨਿ ‘‘ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਥਾ ਚਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਵਤ੍ਥੁਭਾਵੋ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਤਥਾ ਕਾਯਵੇਦਨਾਨਮ੍ਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾਤਿ ਸਤਿਪਿ ਨੇਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਵਤ੍ਥੁਭਾਵੇ ਯੋ ਯਸ੍ਸਾ ਸਾਤਿਸਯਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵਿਸੇਸਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞਸਮਥਯਾਨਿਕੋ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਤਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠਤ੍ਵਾ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯ ਵੇਦਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਓਲ਼ਾਰਿਕਾਰਮ੍ਮਣੇ ਅਸਣ੍ਠਹਨਤੋ’’ਤਿ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯਾਨਿਕਸ੍ਸ ਪਨ ਸੁਖੁਮੇ ਚਿਤ੍ਤੇ, ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨਂ ਮਨ੍ਦਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯਾਨਿਕਾਨਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ.
ਤੇਸਂ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ‘‘ਪਹਾਨਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਯੋਜਨਾ. ਪਰਤੋ ਤੇਸਂ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾ ਸਵਿਸੇਸਾ ਕਾਯੇ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਸੇਸੇਨ ਕਾਯੋ ਕਾਮੋਘਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ, ਭਵੇਸੁ ਸੁਖਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਭਵਸ੍ਸਾਦੋ ਹੋਤੀਤਿ ਭਵੋਘਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾ ਵਤ੍ਥੁ, ਸਨ੍ਤਤਿਘਨਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਵਿਸੇਸਤੋ ਚਿਤ੍ਤੇ ਅਤ੍ਤਾਭਿਨਿਵੇਸੋ ਹੋਤੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠੋਘਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਥੁ, ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਰਤ੍ਤਾ, ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤਤਾਯ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤ੍ਤਾ ਚ ਸਮ੍ਮੋਹੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜੋਘਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ ਵਤ੍ਥੁ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸੁ ਤੇਸਂ ਪਹਾਨਤ੍ਥਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋਵ ਵੁਤ੍ਤਾ.
ਏਵਂ ਕਾਯਾਦੀਨਂ ਕਾਮੋਘਾਦਿਵਤ੍ਥੁਭਾਵਕਥਨੇਨੇਵ ਕਾਮਯੋਗਕਾਮਾਸਵਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਵਤ੍ਥੁਭਾਵੋ ਦੀਪਿਤੋ ਹੋਤਿ ਓਘੇਹਿ ਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤਾ. ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਚ ਕਾਯੋ ਕਾਮੋਘਾਦੀਨਂ ਵਤ੍ਥੁ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਅਭਿਜ੍ਝਾਕਾਯਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ. ‘‘ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀ’’ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਭੂਤਾ ਵੇਦਨਾ ਵਿਸੇਸੇਨ ਬ੍ਯਾਪਾਦਕਾਯਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ. ਚਿਤ੍ਤੇ ਨਿਚ੍ਚਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਸਸ੍ਸਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੀਲੇਨ ਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਆਦਿ ਪਰਾਮਸਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਥੁ. ਨਾਮਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਭੂਤਂ ਭੂਤਤੋ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭਵਵਿਭਵਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਖਾਤੋ ਇਦਂਸਚ੍ਚਾਭਿਨਿਵੇਸੋ ਹੋਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ ਵਤ੍ਥੁ. ਕਾਯਸ੍ਸ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਵਤ੍ਥੁਤਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਵ. ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਹਿ ਕਾਯੋ ਕਾਮੋਘਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸਪਿ ਵਤ੍ਥੁ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਸੁਖਵੇਦਨਸ੍ਸਾਦਵਸੇਨ ਪਰਲੋਕਨਿਰਪੇਕ੍ਖੋ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਂ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੭੧; ਮ. ਨਿ. ੧.੪੪੫; ੨.੯੫, ੨੨੫; ੩.੯੧, ੧੧੬; ਸਂ. ਨਿ. ੩.੨੧੦; ਧ. ਸ. ੧੨੨੧; ਵਿਭ. ੯੩੮) ਪਰਾਮਾਸਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾ ਵਤ੍ਥੁ. ਚਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਇਤਰੁਪਾਦਾਨਵਤ੍ਥੁਤਾ ਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਗਨ੍ਥਯੋਜਨਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾ ਏਵ. ਕਾਯਵੇਦਨਾਨਂ ਛਨ੍ਦਦੋਸਾਗਤਿਵਤ੍ਥੁਤਾ ਕਾਮੋਘਬ੍ਯਾਪਾਦਕਾਯਗਨ੍ਥਯੋਜਨਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾ ਏਵ. ਸਨ੍ਤਤਿਘਨਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਸਰਾਗਾਦਿਚਿਤ੍ਤੇ ਸਮ੍ਮੋਹੋ ਹੋਤੀਤਿ ਮੋਹਾਗਤਿਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਥੁ. ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਾਨਵਬੋਧੇ ਭਯਂ ਹੋਤੀਤਿ ਭਯਾਗਤਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਵਤ੍ਥੁ.
ਆਹਾਰਸਮੁਦਯਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯਾ, ਫਸ੍ਸਸਮੁਦਯਾ ਵੇਦਨਾਨਂ ਸਮੁਦਯੋ, (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੪੦੮) ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਰੂਪਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੨੬; ਉਦਾ. ੧; ਵਿਭ. ੨੨੫) ਵਚਨਤੋ ਕਾਯਾਦੀਨਂ ਸਮੁਦਯਭੂਤਾ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਫਸ੍ਸਮਨੋਸਞ੍ਚੇਤਨਾਵਿਞ੍ਞਾਣਾਹਾਰਾ ਕਾਯਾਦਿਪਰਿਜਾਨਨੇਨ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾਹਾਰਪਰਿਞ੍ਞਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਕਰਣਨਯੋਤਿ ਨੇਤ੍ਤਿਪਕਰਣਵਸੇਨ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਸਂਵਣ੍ਣਨਾਨਯੋ.
ਸਰਣਵਸੇਨਾਤਿ ਕਾਯਾਦੀਨਂ, ਕੁਸਲਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚ ਉਪਧਾਰਣਵਸੇਨ. ਸਰਨ੍ਤਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਏਤਾਯਾਤਿ ਸਤੀਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਏਕਤ੍ਤੇ ਏਕਸਭਾਵੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਸਮੋਸਰਣਂ ਸਮਾਗਮੋ ਏਕਤ੍ਤਸਮੋਸਰਣਂ. ਏਤਦੇਵ ਹਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਏਕਨਿਬ੍ਬਾਨਪਵੇਸਹੇਤੁਭੂਤੋ ਵਾ ਸਮਾਨਤਾਯ ਏਕੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਸਭਾਵੋ ਏਕਤ੍ਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਸਮੋਸਰਣਂ ਏਕਤ੍ਤਸਮੋਸਰਣਂ, ਤਂਸਭਾਗਤਾਵ, ਏਕਨਿਬ੍ਬਾਨਪਵੇਸਹੇਤੁਭਾਵਂ ਪਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਸਰਣੇਕਤ੍ਤਸਮੋਸਰਣਾਨਿ ਸਹੇਵ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਕਭਾਵਸ੍ਸ ਕਾਰਣਤ੍ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਿ, ਪੁਰਿਮਸ੍ਮਿਂ ਵਿਸੁਂ. ਸਰਣਵਸੇਨਾਤਿ ਵਾ ਗਮਨਵਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ਸਤਿ ਤਦੇਵ ਗਮਨਂ ਸਮੋਸਰਣਨ੍ਤਿ, ਸਮੋਸਰਣੇ ਵਾ ਸਤਿ-ਸਦ੍ਦਤ੍ਥਵਸੇਨ ਅਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਧਾਰਣਤਾਵ ਸਤੀਤਿ ਸਤਿ-ਸਦ੍ਦਤ੍ਥਨ੍ਤਰਾਭਾਵਾ ਪੁਰਿਮਂ ਸਤਿਭਾਵਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ, ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਏਕਭਾਵਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਮੋਸਰਣੇਪਿ ਸਹਿਤਾਨੇਵ ਤਾਨਿ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਕਭਾਵਸ੍ਸ ਕਾਰਣਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ.
‘‘ਚੁਦ੍ਦਸਵਿਧੇਨ, ਨਵਵਿਧੇਨ, ਸੋਲ਼ਸਵਿਧੇਨ, ਪਞ੍ਚਵਿਧੇਨਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਉਪਰਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੭੪) ਆਗਤਾਨਂ ਆਨਾਪਾਨਪਬ੍ਬਾਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤੇਸਂ ਪਨ ਅਨਨ੍ਤਰਭੇਦਵਸੇਨ, ਤਦਨੁਗਤਭੇਦਵਸੇਨ ਚ ਭਾਵਨਾਯ ਅਨੇਕਵਿਧਤਾ ਲਬ੍ਭਤਿਯੇਵ, ਚਤੂਸੁ ਦਿਸਾਸੁ ਉਟ੍ਠਾਨਕਭਣ੍ਡਸਦਿਸਤਾ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਿਤਂਤਂਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾਨੁਭਾਵਸ੍ਸ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.
ਕਥੇਤੁਕਮ੍ਯਤਾਪੁਚ੍ਛਾ ਇਤਰਾਸਂ ਪੁਚ੍ਛਾਨਂ ਇਧ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ, ਨਿਦ੍ਦੇਸਾਦਿਵਸੇਨ ਦੇਸੇਤੁਕਮ੍ਯਤਾਯ ਚ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ‘‘ਇਧਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਪਟਿਪਤ੍ਤਿਸਮ੍ਪਾਦਕਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਦਸ੍ਸਨਂ, ਸੋ ਚਸ੍ਸ ਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਸਾਸਨਤੋ ਅਞ੍ਞੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਇਧਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਾਸਨੇ’’ਤਿ. ਧਮ੍ਮ…ਪੇ… ਲਪਨਮੇਤਂ ਤੇਸਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮ੍ਮੁਖਾਭਿਮੁਖਭਾਵਕਰਣਤ੍ਥਂ, ਤਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਸਵਨਤ੍ਥਂ. ‘‘ਗੋਚਰੇ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਚਰਥ ਸਕੇ ਪੇਤ੍ਤਿਕੇ ਵਿਸਯੇ’’ਤਿਆਦਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੮੦; ਸਂ. ਨਿ. ੫.੩੭੨) ਵਚਨਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਗੋਚਰਾ ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਯਦਿਦਂ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਿਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਮ੍ਹਿ ਤਂਨਿਯਮਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤੋ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥੁਚਰਿਯਾਨੁਵਿਧਾਯਕਤ੍ਤਾ, ਸਕਲਸਾਸਨਸਮ੍ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਾ ਚ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਾਯ ਅਨੁਸਾਸਨਿਯਾ ਭਾਜਨਭਾਵੋ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਗਹਿਤੇਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਮ੍ਹਿ ਗਹਿਤੇ. ਭਿਕ੍ਖੁਪਰਿਸਾਯ ਜੇਟ੍ਠਭਾਵਤੋ ਰਾਜਗਮਨਞਾਯੇਨ ਇਤਰਾ ਪਰਿਸਾਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਗਹਿਤਾਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੇਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਵਂ ਪਠਮਂ ਕਾਰਣਂ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਇਤਰਮ੍ਪਿ ਵਿਭਜਿਤੁਂ ‘‘ਯੋ ਚ ਇਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਸਮਂ ਚਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਕਾਯਾਦਿ ਵਿਸਮਚਰਿਯਂ ਪਹਾਯ ਕਾਯਾਦੀਹਿ ਸਮਂ ਚਰੇਯ੍ਯ. ਰਾਗਾਦਿਵੂਪਸਮੇਨ ਸਨ੍ਤੋ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦਮੇਨ ਦਨ੍ਤੋ, ਚਤੁਮਗ੍ਗਨਿਯਾਮੇਨ ਨਿਯਤੋ, ਸੇਟ੍ਠਚਰਿਤਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ, ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਕਾਯਦਣ੍ਡਾਦਿਓਰੋਪਨੇਨ ਨਿਧਾਯ ਦਣ੍ਡਂ. ਅਰਿਯਭਾਵੇ ਠਿਤੋ ਸੋ ਏਵਰੂਪੋ ਬਾਹਿਤਪਾਪਸਮਿਤਪਾਪਭਿਨ੍ਨਕਿਲੇਸਤਾਹਿ ‘‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ, ਸਮਣੋ, ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
‘‘ਅਯਞ੍ਚੇਵ ਕਾਯੋ, ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚ ਨਾਮਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ, ਤਥਾ ‘‘ਸੁਖਞ੍ਚ ਕਾਯੇਨ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੭੧, ੨੮੭; ਪਾਰਾ. ੧੧), ‘‘ਯਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਕਾਯਸ੍ਸ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਚ ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਚੇਤਸਿਕਾ ਖਨ੍ਧਾ ਕਾਯੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਤਤੋ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਕਾਯੇਤਿ ਰੂਪਕਾਯੇ’’ਤਿ ਆਹ. ਕੇਸਾਦੀਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਕੇਸਾਦਿਸਞ੍ਞਿਤਾਨਂ ਭੂਤੁਪਾਦਾਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਏਵਂ ‘‘ਚਯਟ੍ਠੋ ਸਰੀਰਟ੍ਠੋ ਕਾਯਟ੍ਠੋ’’ਤਿ ਸਦ੍ਦਨਯੇਨ ਕਾਯ-ਸਦ੍ਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਨਯੇਨਪਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਯਨ੍ਤੀਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ.
ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਤੋਤਿ ਵੇਦਨਾਦਯੋਪਿ ਏਤ੍ਥ ਸਿਤਾ, ਏਤ੍ਥ ਪਟਿਬਦ੍ਧਾਤਿ ਕਾਯੇ ਵੇਦਨਾਦਿਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਪਸਙ੍ਗੇਪਿ ਆਪਨ੍ਨੇ ਤਤੋ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮੂਹਵਿਸਯਤਾਯ ਚਸ੍ਸ ਕਾਯ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ, ਸਮੁਦਾਯੁਪਾਦਾਨਤਾਯ ਚ ਅਸੁਭਾਕਾਰਸ੍ਸ ‘‘ਕਾਯੇ’’ਤਿ ਏਕਵਚਨਂ, ਤਥਾ ਆਰਮ੍ਮਣਾਦਿਵਿਭਾਗੇਨ ਅਨੇਕਭੇਦਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਏਕਜ੍ਝਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਚਿਤ੍ਤੇ’’ਤਿ ਏਕਵਚਨਂ, ਵੇਦਨਾ ਪਨ ਸੁਖਾਦਿਭੇਦਭਿਨ੍ਨਾ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ‘‘ਵੇਦਨਾਸੂ’’ਤਿ ਬਹੁਵਚਨੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਥੇਵ ਚ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ, ਧਮ੍ਮਾ ਚ ਪਰੋਪਣ੍ਣਾਸਭੇਦਾ, ਅਨੁਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਚ ਅਨੇਕਭੇਦਾ ਏਵਾਤਿ ਤੇਪਿ ਬਹੁਵਚਨਵਸੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾ.
ਅਵਯਵੀਗਾਹਸਮਞ੍ਞਾਤਿਧਾਵਨਸਾਰਾਦਾਨਾਭਿਨਿਵੇਸਨਿਸੇਧਨਤ੍ਥਂ ਕਾਯਂ ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗੇਹਿ, ਤਾਨਿ ਚ ਕੇਸਾਦੀਹਿ, ਕੇਸਾਦਿਕੇ ਚ ਭੂਤੁਪਾਦਾਯਰੂਪੇਹਿ ਵਿਨਿਬ੍ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਥਾ ਨ ਕਾਯੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਪਾਸਾਦਾਦਿਨਗਰਾਵਯਵਸਮੂਹੇ ਅਵਯਵੀਵਾਦਿਨੋਪਿ ਅਵਯਵੀਗਾਹਂ ਨ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ‘‘ਨਗਰਂ ਨਾਮ ਕੋਚਿ ਅਤ੍ਥੋ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਪਨ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਸਮਞ੍ਞਾਤਿਧਾਵਨਂ ਸਿਯਾਤਿ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਾਦਿਸਮਞ੍ਞਾਤਿਧਾਵਨੇ ਨਗਰਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਸਮੂਹੋ, ਕੇਸਲੋਮਾਦਿਸਮੂਹੋ, ਭੂਤੁਪਾਦਾਯਸਮੂਹੋ ਚ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਮੂਹੋ, ਤਬ੍ਬਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਕਾਯੋਪਿ ਨਾਮ ਕੋਚਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਪਗੇਵ ਇਤ੍ਥਿਆਦਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਾਯੋ ਵਾ ਇਤ੍ਥੀ ਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਵਾ ਅਞ੍ਞੋ ਵਾ ਕੋਚਿ ਧਮ੍ਮੋ ਦਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕੋਚਿ ਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਤ੍ਤਜੀਵਾਦਿਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਅਵਯਵੀ ਪਨ ਕਾਯਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨੇਵ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਥਂ ਕਾਯਾਦਿਸਮਞ੍ਞਾਤਿਧਾਵਨਾਨੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮ…ਪੇ… ਕਰੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਤਥਾ ਤਥਾਤਿ ਕਾਯਾਦਿਆਕਾਰੇਨ.
ਯਂ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਯਂ ਇਤ੍ਥਿਂ, ਪੁਰਿਸਂ ਵਾ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਨਨੁ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਦਸ੍ਸਨਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ‘‘ਇਤ੍ਥਿਂ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਪੁਰਿਸਂ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਨ ਪਵਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਯ ਵਸੇਨ ‘‘ਯਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾਦਸ੍ਸਨੇਨ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਂ ਤਂ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵਿਪਰੀਤਗ੍ਗਾਹਵਸੇਨ ਮਿਚ੍ਛਾਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਰੂਪਤ੍ਤਾ. ਅਥ ਵਾ ਤਂ ਕੇਸਾਦਿਭੂਤੁਪਾਦਾਯਸਮੂਹਸਙ੍ਖਾਤਂ ਦਿਟ੍ਠਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਂ ਵਾ ਤਂ ਨ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਦਿਟ੍ਠਂ, ਤਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਯਂ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਕੇਸਾਦਿਭੂਤੁਪਾਦਾਯਸਮੂਹਸਙ੍ਖਾਤਂ ਦਿਟ੍ਠਂ, ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨਾ ਭੂਤਤੋ ਨ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਪਸ੍ਸਂ ਬਜ੍ਝਤੇਤਿ ਇਮਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨਾ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਤਂ ਮਮ, ਏਸੋ ਹਮਸ੍ਮਿ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਕਿਲੇਸਬਨ੍ਧਨੇਨ ਬਜ੍ਝਤਿ.
ਨ ਅਞ੍ਞਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸੀਤਿ ਨ ਅਞ੍ਞਸਭਾਵਾਨੁਪਸ੍ਸੀ, ਅਸੁਭਾਦਿਤੋ ਅਞ੍ਞਾਕਾਰਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਂ ਏਵਤ੍ਥਂ ਪਾਕਟਂ ਕਰੋਤਿ. ਪਥਵੀਕਾਯਨ੍ਤਿ ਕੇਸਾਦਿਕੋਟ੍ਠਾਸਂ ਪਥਵਿਂ ਧਮ੍ਮਸਮੂਹਤ੍ਤਾ ‘‘ਕਾਯੋ’’ਤਿ ਵਦਤਿ, ਲਕ੍ਖਣਪਥਵਿਮੇਵ ਵਾ ਅਨੇਕਪ੍ਪਭੇਦਂ ਸਕਲਸਰੀਰਗਤਂ, ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਿਯਭਾਵੇਨ ਚ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਸਮੂਹਵਸੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਯੋ’’ਤਿ ਵਦਤਿ. ‘‘ਆਪੋਕਾਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਏਵਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਅਹਂ ਮਮ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯਭਾਵੇਨ ਅਨ੍ਧਬਾਲੇਹਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ.
ਇਦਾਨਿ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਕਾਰਾਨਮ੍ਪਿ ਵਸੇਨ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕਂ ਕਾਯਂ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਏਵਞ੍ਚਸ੍ਸ ਅਨਿਚ੍ਚਾਕਾਰਮ੍ਪਿ ‘‘ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਚਸ੍ਸ ਨਿਚ੍ਚਗ੍ਗਾਹਸ੍ਸ ਲੇਸੋਪਿ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨੋ ਨਿਚ੍ਚਤੋ’’ਤਿ. ਤਥਾ ਹੇਸ ‘‘ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਂ ਪਜਹਤੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੩੫) ਵੁਤ੍ਤੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਏਵ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਏਵ-ਕਾਰੋ ਲੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ ਤੇਨ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨੋ ਨਿਚ੍ਚਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਚੇਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਿਨਿਵਤ੍ਤਨਂ ਆਸਙ੍ਕਿਤਬ੍ਬਂ ਪਟਿਯੋਗੀਨਿਵਤ੍ਤਨਪਰਤ੍ਤਾ ਏਵ-ਕਾਰਸ੍ਸ, ਉਪਰਿ ਦੇਸਨਾਰੁਲ਼੍ਹਤ੍ਤਾ ਚ ਤਾਸਂ. ‘‘ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਅਨਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਤਮੇਵ ਚ ਕਾਯਂ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਨਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਯਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨਤ੍ਤਾ, ਨ ਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਯਞ੍ਚ ਨ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਤਤ੍ਥ ਰਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਨੋ ਨਨ੍ਦਤਿ. ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ, ਨੋ ਰਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਅਰਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਰਾਗਂ ਨਿਰੋਧੇਤਿ, ਨੋ ਸਮੁਦੇਤਿ ਸਮੁਦਯਂ ਨ ਕਰੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਚ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਤਿ, ਨੋ ਆਦਿਯਤਿ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਤਦਙ੍ਗਵਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਾਯਂ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਖਨ੍ਧਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਨਤੋ, ਸਙ੍ਖਤਦੋਸਦਸ੍ਸਨੇਨ ਤਬ੍ਬਿਪਰੀਤੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਤਾਯ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਤੋ ‘‘ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚੇਵ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਕਿਲੇਸੇ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਚ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ, ਤਥਾਭੂਤੋ ਚ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਵਸੇਨ ਕਿਲੇਸੇ ਨ ਆਦਿਯਤਿ, ਨਾਪਿ ਅਦੋਸਦਸ੍ਸਿਤਾਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖਤਾਰਮ੍ਮਣਂ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਤਿ, ਨੋ ਆਦਿਯਤੀ’’ਤਿ. ਇਦਾਨਿਸ੍ਸ ਤਾਹਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਹਿ ਯੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਂ ਪਜਹਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਨਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਂ ਵਿਪਰੀਤਸਞ੍ਞਂ. ਦਿਟ੍ਠਿਚਿਤ੍ਤਵਿਪਲ੍ਲਾਸਪ੍ਪਹਾਨਮੁਖੇਨੇਵ ਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸਪ੍ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਗ੍ਗਹਣਂ, ਸਞ੍ਞਾਸੀਸੇਨ ਵਾ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਗਹਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਨਨ੍ਦਿਨ੍ਤਿ ਸਪ੍ਪੀਤਿਕਤਣ੍ਹਂ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.
‘‘ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਇਰਿਯਾਪਥਵਿਹਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਰਿਯਤੀ’’ਤਿ, ਇਰਿਯਾਪਥਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਅਭਿਬ੍ਯਾਪਨਤੋ ‘‘ਤੀਸੁ ਭਵੇਸੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਪਨ ਕਿਲੇਸਾ ਪਰਿਤ੍ਤਭੂਮਕਾ ਏਵਾਤਿ. ਯਦਿਪਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਹਾਨਂ ਆਤਾਪਨਨ੍ਤਿ ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਨਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੇਵ, ਆਤਪ੍ਪ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਪਨ ਆਤਾਪਸਦ੍ਦੋ ਵੀਰਿਯੇਯੇਵ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵੀਰਿਯਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖਪ੍ਪਹਾਨੇ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਬ੍ਭੁਸ੍ਸਹਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸ ਵੀਰਿਯਸ੍ਸ ਸਾਤਿਸਯਂ ਤਦਾਤਾਪਨਨ੍ਤਿ ਵੀਰਿਯਮੇਵ ਤਥਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞੇ ਧਮ੍ਮਾ. ਆਤਾਪੀਤਿ ਚਾਯਮੀਕਾਰੋ ਪਸਂਸਾਯ, ਅਤਿਸਯਸ੍ਸ ਵਾ ਦੀਪਕੋਤਿ ਆਤਾਪੀਗਹਣੇਨ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਸਮਙ੍ਗਿਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਮ੍ਮਾ, ਸਮਨ੍ਤਤੋ, ਸਾਮਞ੍ਚ ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ, ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਤੋ ਵਵਤ੍ਥਾਨੇ ਅਞ੍ਞਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਿਤਾਭਾਵੇਨ ਸਮ੍ਮਾ ਅਵਿਪਰੀਤਂ, ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਪਜਾਨਨੇਨ ਸਮਨ੍ਤਤੋ, ਉਪਰੂਪਰਿ ਵਿਸੇਸਾਵਹਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਸਾਮਂ ਪਜਾਨਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਦਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਕਥਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਕਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਭਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਲੀਨੇ, ਉਦ੍ਧਤੇ ਚ ਚਿਤ੍ਤੇ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਸਬ੍ਬੇ ਵਾ ਲੀਨੇ, ਉਦ੍ਧਤੇ ਚ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਅਤ੍ਥਿਕਾ ਏਤਾਯਾਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਕਾ. ਸਤਿਯਾ ਲਦ੍ਧੁਪਕਾਰਾਯ ਏਵ ਪਞ੍ਞਾਯ ਏਤ੍ਥ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਕਾਯੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਨ੍ਤੋ ਸਙ੍ਖੇਪੋ ਅਨ੍ਤੋਓਲੀਯਨੋ, ਕੋਸਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪਾਯਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸੀਲਵਿਸੋਧਨਾਦਿ, ਗਣਨਾਦਿ, ਉਗ੍ਗਹਕੋਸਲ੍ਲਾਦਿ ਚ ਉਪਾਯੋ, ਤਬ੍ਬਿਪਰਿਯਾਯਤੋ ਅਨੁਪਾਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਉਪਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਉਪਾਯਂ ਨ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤਿ, ਅਨੁਪਾਯਞ੍ਚ ਨ ਉਪਾਦਿਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤੀ …ਪੇ… ਅਸਮਤ੍ਥੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਤਿ ਉਪਾਯਾਨੁਪਾਯਾਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹਪਰਿਵਜ੍ਜਨੇਸੁ, ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਾਪਰਿਗ੍ਗਹੇਸੁ ਚ ਅਸਮਤ੍ਥਭਾਵੇਨ. ਅਸ੍ਸ ਯੋਗਿਨੋ.
ਯਸ੍ਮਾ ਸਤਿਯੇਵੇਤ੍ਥ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ ਵੀਰਿਯਾਦਯੋ ਅਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮ੍ਪਯੋਗਙ੍ਗਞ੍ਚਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਅਙ੍ਗ-ਸਦ੍ਦੋ ਚੇਤ੍ਥ ਕਾਰਣਪਰਿਯਾਯੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਸਤਿਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸਾਪਿ ਗਹਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਤਸ੍ਸਾ ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਵਾ ਸਤਿਸੀਸੇਨਾਯਂ ਦੇਸਨਾ. ਨ ਹਿ ਕੇਵਲਾਯ ਸਤਿਯਾ ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਗਮੋ ਵਾ, ਨਾਪਿ ਕੇਵਲਾ ਸਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਸ੍ਮਾਸ੍ਸ ਝਾਨਦੇਸਨਾਯਂ ਸਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਵਚਨਸ੍ਸ ਵਿਯ ਸਮ੍ਪਯੋਗਙ੍ਗਦਸ੍ਸਨਤਾਤਿ ਅਙ੍ਗ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਵਯਵਪਰਿਯਾਯਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਪਹਾਨਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ‘‘ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੨੬; ਮ. ਨਿ. ੧.੨੭੧, ੨੮੭, ੨੯੭; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੫੨; ਅ. ਨਿ. ੪.੧੨੩; ਪਾਰਾ. ੧੧) ਵਿਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਙ੍ਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਏਤ੍ਥ ਲੋਕਿਯਮਗ੍ਗੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਿਯਮੇਵ ਵਿਨਯਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਦਙ੍ਗਵਿਨਯੇਨ ਵਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਨਯੇਨ ਵਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਵੇਦਨਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰਨਯੇਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਵਿਭਙ੍ਗੇ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਲੋਕੇ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇ.
ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਦ੍ਵੀਹਿਪਿ ਨੀਵਰਣਪ੍ਪਹਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਏਕੇਕੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਹਾਨਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਵਿਸੇਸੇਨਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਨੀਵਰਣਾਨੀ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਵਿਨਯਵਚਨਸ੍ਸ ਪਯੋਜਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਿਸੇਸੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਭਾਵਨਾਯ ਹਿ ਉਜੁਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਾਨਂ ਅਨੁਰੋਧਵਿਰੋਧਾਦੀਨਂ ਪਹਾਨਦਸ੍ਸਨਂ ਏਤਸ੍ਸ ਪਯੋਜਨਨ੍ਤਿ. ਕਾਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਮੂਲਕਸ੍ਸਾਤਿ ਰੂਪਬਲਯੋਬ੍ਬਨਾਰੋਗ੍ਯਾਦਿਸਰੀਰਸਮ੍ਪਦਾਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯਤੋ ਕਾਯਵਿਪਤ੍ਤਿਮੂਲਕੋ ਵਿਰੋਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਕਾਯਭਾਵਨਾਯਾਤਿ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਭਾਵਨਾਯ. ਸਾ ਹਿ ਇਧ ਕਾਯਭਾਵਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਸੁਭਸੁਖਭਾਵਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਮਨੁਞ੍ਞਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਸੁਭਾਸੁਖਭਾਵਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਮਨੁਞ੍ਞਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦੀਨਂ. ਤੇਨਾਤਿ ਅਨੁਰੋਧਾਦਿਪ੍ਪਹਾਨਵਚਨੇਨ. ‘‘ਯੋਗਾਨੁਭਾਵੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਾਕਟਕਰਣਂ. ਯੋਗਾਨੁਭਾਵੋ ਹਿ ਭਾਵਨਾਨੁਭਾਵੋ. ਯੋਗਸਮਤ੍ਥੋਤਿ ਯੋਗਮਨੁਯੁਞ੍ਜਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ. ਪੁਰਿਮੇਨ ਹਿ ‘‘ਅਨੁਰੋਧਵਿਰੋਧਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨੇਨ ਭਾਵਨਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਨਿਸਂਸੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਦੁਤਿਯੇਨ ਭਾਵਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ. ਨ ਹਿ ਅਨੁਰੋਧਵਿਰੋਧਾਦੀਹਿ ਉਪਦ੍ਦੁਤਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾ ਇਜ੍ਝਤਿ.
ਅਨੁਪਸ੍ਸੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਅਨੁਪਸ੍ਸੀ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨਾਯ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਜੋਤਨਾਯ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਅਞ੍ਞਥਾ ‘‘ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯਾ’’ਤਿ ਕਰਣਵਚਨਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਏਵ ਹਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ, ਨ ਏਤ੍ਥ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਵਾ. ਕਾਯਪਰਿਹਰਣਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਪਰਿਹਰਣਸ੍ਸ ਚੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ‘‘ਕਾਯਪਰਿਹਰਣ’’ਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਿਕਸ੍ਸ ਹਿ ਕਾਯਪਰਿਹਰਣਂ ਯਾਵਦੇਵ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਪਰਿਹਰਣਤ੍ਥਨ੍ਤਿ. ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਪਰਿਹਰਣਸ੍ਸ ਵਾ ‘‘ਆਤਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੭੩) ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਤ੍ਤਾ ‘‘ਕਾਯਪਰਿਹਰਣ’’ਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਾਯਗ੍ਗਹਣੇਨ ਵਾ ਨਾਮਕਾਯਸ੍ਸਾਪਿ ਗਹਣਂ, ਨ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸੇਵ, ਤੇਨੇਵ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਪਰਿਹਰਣਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਵਿਹਰਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਵਿਹਾਰੇਨਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚ ਸਮਤ੍ਥਿਤਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ ਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ‘‘ਆਤਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿ ਪਨ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਪਰਿਹਰਣਸ੍ਸ ਸਹ ਸਾਧਨੇਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਨਂ. ਆਤਾਪੇਨਾਤਿ ਆਤਾਪਗ੍ਗਹਣੇਨ. ‘‘ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞੇਨਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਕਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਸ੍ਸਤਿ, ਮੇਤ੍ਤਾ, ਮਰਣਸ੍ਸਤਿ, ਅਸੁਭਭਾਵਨਾ ਚ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਚਤੁਕ੍ਕਂ ਯੋਗਿਨਾ ਪਰਿਹਰਿਯਮਾਨਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਕਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਨੁਯੋਗਸ੍ਸਾਰਕ੍ਖਭੂਤਤ੍ਤਾ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਬਲੇਨ ਅਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪਰਿਹਰਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਗ੍ਗਹਣੇਨ ਤਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸਤਿਯਾ ਵਾ ਸਮਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸਾ ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ.
ਵਿਭਙ੍ਗੇ(ਵਿਭ. ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨਿਦ੍ਦੇਸੇ) ਪਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤੇਨਾਤਿ ਸਦ੍ਦਤ੍ਥਂ ਅਨਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਭਾਵਤ੍ਥਸ੍ਸੇਵ ਵਿਭਜਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇਨ ਵਿਭਙ੍ਗਪਾਠੇਨ ਸਹ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਨਯੋਤਿ ਸਦ੍ਦਤ੍ਥਸ੍ਸਾਪਿ ਵਿਵਰਣਵਸੇਨ ਯਥਾਰਹਂ ਵੁਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਾਨਯੋ. ਯਥਾ ਸਂਸਨ੍ਦਤੀਤਿ ਯਥਾ ਅਤ੍ਥਤੋ, ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਤੋ ਚ ਅਵਿਲੋਮੇਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਸਂਸਨ੍ਦਤਿ ਸਮੇਤਿ, ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਵੇਦਨਾਦੀਨਂ ਪੁਨ ਵਚਨੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਭਾਵਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵੇਦਨਾਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ, ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਭਵੇ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਰੂਪਪਟਿਬਦ੍ਧਵੁਤ੍ਤਿਤੋ ਚ ਵੇਦਨਾਯ ਕਾਯਾਦਿਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇਪਿ ਆਪਨ੍ਨੇ ਤਤੋ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਤੋ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ, ਘਨਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਾਦਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਦੁਤਿਯਂ ਵੇਦਨਾਗ੍ਗਹਣਂ, ਤੇਨ ਨ ਵੇਦਨਾਯਂ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀ, ਚਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਾ, ਅਥ ਖੋ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਏਵਾਤਿ ਵੇਦਨਾਸਙ੍ਖਾਤੇ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਕਾਰਸ੍ਸੇਵ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਤੋ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵਾ ਵੇਦਨਾ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਪਨ ਸਮਯੇ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵਾ ਵੇਦਨਾ, ਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਇਤਰਾ ਵੇਦਨਾ’’ਤਿ ਵੇਦਨਾਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇ ਅਵਤ੍ਵਾ ਤਂ ਤਂ ਵੇਦਨਂ ਵਿਨਿਬ੍ਭੁਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਘਨਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗੋ ਧੁਵਭਾਵਵਿਵੇਕੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਤੇਨ ਤਾਸਂ ਖਣਮਤ੍ਤਾਵਟ੍ਠਾਨਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਯ, ਤਤੋ ਏਵ ਦੁਕ੍ਖਤਾਯ, ਅਨਤ੍ਤਤਾਯ ਚ ਦਸ੍ਸਨਂ ਵਿਭਾਵਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਘਨਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਾਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਵੇਦਨਾਯਂ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਏਵ, ਨ ਅਞ੍ਞਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸੀ. ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਥਾ ਨਾਮ ਬਾਲੋ ਅਮਣਿਸਭਾਵੇਪਿ ਉਦਕਪੁਬ੍ਬੁਲ਼ਕੇ ਮਣਿਆਕਾਰਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਹੋਤਿ, ਨ ਏਵਂ ਅਯਂ ਠਿਤਿਰਮਣੀਯੇਪਿ ਵੇਦਯਿਤੇ, ਪਗੇਵ ਇਤਰਸ੍ਮਿਂ ਮਨੁਞ੍ਞਾਕਾਰਾਨੁਪਸ੍ਸੀ, ਅਥ ਖੋ ਖਣਪਭਙ੍ਗੁਰਤਾਯ, ਅਵਸਵਤ੍ਤਿਤਾਯ ਕਿਲੇਸਾਸੁਚਿਪਗ੍ਘਰਣਤਾਯ ਚ ਅਨਿਚ੍ਚਅਨਤ੍ਤਅਸੁਭਾਕਾਰਾਨੁਪਸ੍ਸੀ, ਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਤਾਯ, ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਚ ਵਿਸੇਸਤੋ ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਯੇਵਾਤਿ. ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤ ਧਮ੍ਮੇਸੁਪਿ ਯਥਾਰਹਂ ਪੁਨਵਚਨੇ ਪਯੋਜਨਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਲੋਕਿਯਾ ਏਵ ਸਮ੍ਮਸਨਚਾਰਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ‘‘ਕੇਵਲਂ ਪਨਿਧਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ‘‘ਇਧ ਏਤ੍ਤਕਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਏਸ ਨਯੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਯਥਾ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਧਮ੍ਮਾ ਚ ਅਨੁਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ, ਤਥਾ ਤਾਨਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਚਿਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸੀ, ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਅਤਿਦਿਸਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਤੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਭਾਵਤੋ, ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਪਦਦ੍ਵਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਯੋ ਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਦ੍ਦਾਤਿ ਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਾ’’ਤਿ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨਾ ਅਦ੍ਦਕ੍ਖਿ. ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਦ੍ਦਕ੍ਖਿ ਸਲ੍ਲਤੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਦਨਂ ਪੀਲ਼ਾਜਨਨਤੋ, ਅਨ੍ਤੋਤੁਦਨਤੋ, ਦੁਨ੍ਨੀਹਰਣਤੋ ਚ ਸਲ੍ਲਤੋ ਅਦ੍ਦਕ੍ਖਿ ਪਸ੍ਸਿ. ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਨ੍ਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਵੇਦਨਂ. ਸਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਨਿ ਵਿਯ ਅਨੋਲ਼ਾਰਿਕਤਾਯ, ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਵੂਪਸਨ੍ਤਸਭਾਵਤਾਯ ਚ ਸਨ੍ਤਂ. ਅਨਿਚ੍ਚਤੋਤਿ ਹੁਤ੍ਵਾਅਭਾਵਤੋ, ਉਦਯਵਯਵਨ੍ਤਤੋ, ਤਾਵਕਾਲਿਕਤੋ, ਨਿਚ੍ਚਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਚ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਯੋ ਅਦ੍ਦਕ੍ਖਿ. ਸ ਵੇ ਸਮ੍ਮਦ੍ਦਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਕਂਸੇਨ, ਪਰਿਬ੍ਯਤ੍ਤਂ ਵਾ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਮਾਪਸ੍ਸਨਕੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਦੁਕ੍ਖਾਤਿਪੀਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾ ਇਤਿਪਿ. ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਵੇਦਯਿਤਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਮਿਂ ਅਨ੍ਤੋਗਧਂ ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਵਦਾਮਿ ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਤਾਨਤਿਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਤੋਪਿ ਚਾਤਿ ਸੁਖਾਦੀਨਂ ਠਿਤਿਵਿਪਰਿਣਾਮਞਾਣਸੁਖਤਾਯ, ਵਿਪਰਿਣਾਮਠਿਤਿਅਞ੍ਞਾਣਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਚ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਿਸ੍ਸੋਪਿ ਚ ਸੁਖਤੋ, ਤਿਸ੍ਸੋਪਿ ਚ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਤ੍ਤ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਪਕਾਸਿਤਾ ਏਵ. ਸੇਸਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਸੁਖਾਦਿਵਿਭਾਗਤੋ ਸੇਸਂ ਸਾਮਿਸਨਿਰਾਮਿਸਾਦਿਭੇਦਂ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ.
ਆਰਮ੍ਮਣ…ਪੇ… ਭੇਦਾਨਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਨਾਨਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨੀਲਾਦਿਤਬ੍ਭੇਦਸ੍ਸ, ਛਨ੍ਦਾਦਿਅਧਿਪਤਿਨਾਨਤ੍ਤਸ੍ਸ ਹੀਨਾਦਿਤਬ੍ਭੇਦਸ੍ਸ, ਞਾਣਝਾਨਾਦਿਸਹਜਾਤਨਾਨਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਾਸਙ੍ਖਾਰਿਕਸਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਤਬ੍ਭੇਦਸ੍ਸ, ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਿਭੂਮਿਨਾਨਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਮਜ੍ਝਿਮਾਦਿਤਬ੍ਭੇਦਸ੍ਸ, ਕੁਸਲਾਦਿਕਮ੍ਮਨਾਨਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੇਵਗਤਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਯਤਾਦਿਤਬ੍ਭੇਦਸ੍ਸ, ਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕਵਿਪਾਕਨਾਨਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਤਾਦਿਤਬ੍ਭੇਦਸ੍ਸ, ਪਰਿਤ੍ਤਭੂਮਕਾਦਿਕਿਰਿਯਾਨਾਨਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਿਹੇਤੁਕਾਦਿਤਬ੍ਭੇਦਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਅਨੁਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਵਤ੍ਥੁਕਾਵਤ੍ਥੁਕਾਦਿਨਾਨਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਤ੍ਤਯਸਾਧਾਰਣਾਦਿਤਬ੍ਭੇਦਸ੍ਸ ਚ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਸਲਕ੍ਖਣਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਾਨਨ੍ਤਿ ਫੁਸਨਾਦਿਤਂਤਂਲਕ੍ਖਣਾਨਞ੍ਚੇਵ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਾਨਞ੍ਚ ਵਸੇਨਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਸੁਞ੍ਞਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ਅਨਤ੍ਤਤਾਸਙ੍ਖਾਤਸੁਞ੍ਞਤਾਸਭਾਵਸ੍ਸ. ਯਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਖਨ੍ਧਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੧੨੧) ਸੁਞ੍ਞਤਾਵਾਰਦੇਸਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾ, ਤਂ ਪਹੀਨਮੇਵ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਪੁਨ ਪਹਾਨਂ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਹਿ ਕਿਲੇਸਾ ਪਹੀਯਮਾਨਾ ਆਰਮ੍ਮਣਵਿਭਾਗੇਨ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ ਅਨਾਗਤਾਨਂਯੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਾਨਂ ਪਹਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੀਨਂ ਏਕਤ੍ਥ ਪਹਾਨਂ ਵਤ੍ਵਾ ਇਤਰਤ੍ਥ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਏਵਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਅਥ ਵਾ ਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਏਕਤ੍ਥ ਪਹੀਨਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪਹੀਨਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਪਹਾਨਂ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਮਗ੍ਗੇਨ ਹਿ ਪਹੀਨਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਰਹਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮਾਯ ਚੋਦਨਾਯ ਨਾਨਾਪੁਗ੍ਗਲਪਰਿਹਾਰੋ, ਨ ਹਿ ਏਕਸ੍ਸ ਪਹੀਨਂ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਪਹੀਨਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਪਚ੍ਛਿਮਾਯ ਨਾਨਾਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਪਰਿਹਾਰੋ. ਨਾਨਾਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇਤਿ ਹਿ ਲੋਕਿਯਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਮਗ੍ਗੋ ਹਿ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਲੋਕਿਯਭਾਵਨਾਯ ਚ ਕਾਯੇ ਪਹੀਨਂ ਨ ਵੇਦਨਾਦੀਸੁ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਦਿਪਿ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵਨਾਯ ਸੁਪ੍ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਥ ਸਾ ‘‘ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਨਪਿ ਤਪ੍ਪਹਾਨਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ. ਏਕਤ੍ਥ ਪਹੀਨਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਪਹੀਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਂ, ਲੋਕਿਯਭਾਵਨਾਯ ਵਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਪਞ੍ਚਪਿ ਖਨ੍ਧਾ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਲੋਕੋ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੩੬੨, ੩੬੪, ੩੬੬) ਹਿ ਵਿਭਙ੍ਗੇਚਤੂਸੁਪਿ ਠਾਨੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.
ਉਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ.
ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ
ਆਨਾਪਾਨਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ
੩੭੪. ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨਾਤਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਕਾਯਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ. ਚਤੁਧਾ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਚਤੁਧਾ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ. ਤਤੋ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਤੋ ਏਕੇਕਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਾਯਂ ਵਿਭਜਨ੍ਤੋਤਿ ਪਾਠਸੇਸੋ.
ਕਥਞ੍ਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਥਨ੍ਤਿ ਪਕਾਰਪੁਚ੍ਛਾ, ਤੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਯਮਾਨੇ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਪਕਾਰੇ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕੋ, ਤੇਨ ਉਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇਨ ਅਪਾਕਟਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇਨ ਵਿਭਾਵਿਯਮਾਨਂ ਵਿਸੇਸਂ ਜੋਤੇਤਿ. ਬਾਹਿਰਕੇਸੁਪਿ ਇਤੋ ਏਕਦੇਸਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਤੋ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ, ਤੇਨ ਯੇ ਇਮੇ ਆਨਾਪਾਨਪਬ੍ਬਾਦਿਵਸੇਨ ਆਗਤਾ ਚੁਦ੍ਦਸਪ੍ਪਕਾਰਾ, ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਾ ਚ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾਦਿਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਪ੍ਪਕਾਰਾ, ਤਥਾ ਕਾਯਗਤਾਸਤਿਸੁਤ੍ਤੇ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੫੩) ਵੁਤ੍ਤਾ ਕੇਸਾਦਿਵਣ੍ਣਸਣ੍ਠਾਨਕਸਿਣਾਰਮ੍ਮਣਚਤੁਕ੍ਕਜ੍ਝਾਨਪ੍ਪਕਾਰਾ, ਲੋਕਿਯਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰਾ ਚ, ਤੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਇਮੇ ਚ ਪਕਾਰਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸਾਸਨੇ, ਨ ਇਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰ…ਪੇ… ਪਟਿਸੇਧਨੋ ਚਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਥਾਭਾਵਪਟਿਸੇਧਨੋਤਿ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਸਾਸਨਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਪਟਿਸੇਧਨੋ, ਏਤੇਨ ਇਧ ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਧ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਨ੍ਤੋਗਧਏਵਸਦ੍ਦਤ੍ਥੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਨ੍ਤਿ ਹਿ ਏਕਪਦਾਨਿਪਿ ਅਵਧਾਰਣਾਨਿ ਯਥਾ ‘‘ਵਾਯੁਭਕ੍ਖੋ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਧੇਵ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਸਮਣੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸਮਣਪ੍ਪਕਰਣਧਮ੍ਮੋ ਹਿ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਯੋ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕੋ. ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਾਤਿ ਪਰੇਸਂ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਾ ਵਾਦਾ ਤਿਤ੍ਥਾਯਤਨਾਨਿ.
ਅਰਞ੍ਞਾਦਿਕਸ੍ਸੇਵ ਭਾਵਨਾਨੁਰੂਪਸੇਨਾਸਨਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਇਮਸ੍ਸਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੁਦ੍ਦਮੋ ਦਮਥਂ ਅਨੁਪਗਤੋ ਗੋਣੋ ਕੂਟਗੋਣੋ. ਦੋਹਨਕਾਲੇ ਯਥਾ ਥਨੇਹਿ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਖੀਰਂ ਨ ਪਗ੍ਘਰਤਿ, ਏਵਂ ਦੋਹਪਟਿਬਨ੍ਧਿਨੀ ਕੂਟਧੇਨੁ. ਰੂਪ-ਸਦ੍ਦਾਦਿਕੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਅਸ੍ਸਾਦੋ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਾਦਿਰਸੋ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਆਚਿਣ੍ਣਾਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ, ਅਨਾਦਿਮਤਿ ਵਾ ਸਂਸਾਰੇ ਪਰਿਚਿਤਾਰਮ੍ਮਣਂ. ਨਿਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯਾਤਿ ਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯ. ਸਤਿਯਾਤਿ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ. ਆਰਮ੍ਮਣੇਤਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇ. ਦਲ਼੍ਹਨ੍ਤਿ ਥਿਰਂ, ਯਥਾ ਸਤੋਕਾਰਿਸ੍ਸ ਉਪਚਾਰਪ੍ਪਨਾਭੇਦੋ ਸਮਾਧਿ ਇਜ੍ਝਤਿ, ਤਥਾ ਥਾਮਗਤਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਪਦਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ, ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਨਂ, ਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕਾਨਞ੍ਚ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞੇਨ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇਨ ਅਧਿਗਤਵਿਸੇਸਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਭੂਤਂ.
ਵਤ੍ਥੁਵਿਜ੍ਜਾਚਰਿਯੋ ਵਿਯ ਭਗਵਾ ਯੋਗੀਨਂ ਅਨੁਰੂਪਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨੁਪਦਿਸਨਤੋ. ਭਿਕ੍ਖੁ ਦੀਪਿਸਦਿਸੋ ਅਰਞ੍ਞੇ ਏਕਕੋ ਵਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖਨਿਮ੍ਮਥਨਵਸੇਨ ਇਚ੍ਛਿਤਤ੍ਥਸਾਧਨਤੋ ਫਲਮੁਤ੍ਤਮਨ੍ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਪਰਕ੍ਕਮਜਵਯੋਗ੍ਗਭੂਮਿਨ੍ਤਿ ਭਾਵਨੁਸ੍ਸਾਹਜਵਸ੍ਸ ਯੋਗ੍ਗਕਰਣਭੂਮਿਭੂਤਂ.
ਅਦ੍ਧਾਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਵਸੇਨ ਦੀਘਂ ਵਾ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ, ਇਤ੍ਤਰਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਵਸੇਨ ਰਸ੍ਸਂ ਵਾ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਤੋਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਦੀਘਰਸ੍ਸਤਾਪਜਾਨਨਸਬ੍ਬਕਾਯਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਨਓਲ਼ਾਰਿਕੋਲ਼ਾਰਿਕਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਭਾਵਨਂ ਸਿਕ੍ਖਤੋ, ਤਥਾਭੂਤੋ ਵਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾ ਪਵਤ੍ਤਯਤੋ. ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਨਿਮਿਤ੍ਤੇਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਉਪਟ੍ਠਿਤਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤੇ. ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਰੂਪਮੁਖੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਅਭਿਨਿਵਿਸਨ੍ਤੋ, ਯੋ ‘‘ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਕਮ੍ਮਿਕੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਝਾਨਙ੍ਗਾਨਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਅਰੂਪਮੁਖੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਅਭਿਨਿਵਿਸਨ੍ਤੋ. ਵਤ੍ਥੁ ਨਾਮ ਕਰਜਕਾਯੋ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ. ਅਞ੍ਞੋ ਸਤ੍ਤੋ ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਦਿਟ੍ਠਿ ‘‘ਤਯਿਦਂ ਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤਂ, ਨ ਅਹੇਤੁਕਂ, ਨਾਪਿ ਇਸ੍ਸਰਾਦਿਵਿਸਮਹੇਤੁਕਂ, ਅਥ ਖੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਹੇਤੁਕ’’ਨ੍ਤਿ ਅਦ੍ਧਾਤ੍ਤਯੇਪਿ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣੇਨ ਵਿਤਿਣ੍ਣਕਙ੍ਖੋ. ‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੬੧; ੨.੧੧੩; ੩.੮੬, ੮੯; ਪਟਿ. ਮ. ੧.੫੪) ਨਯੇਨ ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨਵਸੇਨ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ. ਉਦਯਵਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਨ੍ਤੋ. ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਾਟਿਯਾ.
‘‘ਪਰਸ੍ਸ ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਕਾਯੇ’’ਤਿ ਇਦਂ ਸਮ੍ਮਸਨਵਾਰਵਸੇਨਾਯਂ ਪਾਲ਼ਿ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸਮਥਵਸੇਨ ਪਨ ਪਰਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਕਾਯੇ ਅਪ੍ਪਨਾਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਏਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਅਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਨ ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਅਪਰਾਪਰਂ ਸਞ੍ਚਰਣਕਾਲੋਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾਧਮ੍ਮੇਸੁਪਿ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਵਾ ਭਾਵਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤਨਕਾਲੋ ਕਥਿਤੋ. ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਪਨਿਦਂ ਉਭਯਂ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ, ਬਹਿਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਂ ਧਮ੍ਮਦ੍ਵਯਂ ਘਟਿਤਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਏਕਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਨ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਏਕਜ੍ਝਂ ਆਲਮ੍ਬਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਸਮੁਦੇਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾਤਿ ਸਮੁਦਯੋ, ਸੋ ਏਵ ਕਾਰਣਟ੍ਠੇਨ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮੋ. ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁ ਕਰਜਕਾਯਾਦਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਸੀਲੋ ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸੀ, ਤਂ ਪਨ ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ ਉਪਮਾਯ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਥਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਭਸ੍ਤਨ੍ਤਿ ਰੁਤ੍ਤਿਂ. ਗਗ੍ਗਰਨਾਲ਼ਿਨ੍ਤਿ ਉਕ੍ਕਾਪਨਾਲ਼ਿਂ. ਤੇਤਿ ਕਰਜਕਾਯਾਦਿਕੇ. ਯਥਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਕਾਯੋ ਕਰਜਕਾਯਾਦਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀ ਤਂਨਿਮਿਤ੍ਤਤਾਯ, ਏਵਂ ਕਰਜਕਾਯਾਦਯੋਪਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਕਾਯਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨੋ ਤਂਨਿਮਿਤ੍ਤਭਾਵੇਨਾਤਿ ‘‘ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਾ ਕਾਯਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਲਭਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਮੁਦਯ…ਪੇ… ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. ਪਕਤਿਵਾਚੀ ਵਾ ਧਮ੍ਮ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਜਾਤਿਧਮ੍ਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੩੧; ੩.੩੧੦; ਪਟਿ. ਮ. ੧.੩੩) ਵਿਯਾਤਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਪਕਤਿਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਾ ‘‘ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕਰਜਕਾਯਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਂ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ.
ਵਯਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਹੇਤੁਕਤ੍ਤੇਪਿ ਵਿਨਾਸਸ੍ਸ ਯੇਸਂ ਹੇਤੁਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਭਾਵੇ ਯਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਦਭਾਵੋ ਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਵਿਯ ਵੋਹਰੀਯਤੀਤਿ ਉਪਚਾਰਤੋ ਕਰਜਕਾਯਾਦਿਅਭਾਵੋ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਕਾਯਸ੍ਸ ਵਯਕਾਰਣਂ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਥਾ ਭਸ੍ਤਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਯਂ ਤਾਵੇਤ੍ਥ ਪਠਮਵਿਕਪ੍ਪਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਵਿਭਾਵਨਾ. ਦੁਤਿਯਵਿਕਪ੍ਪਵਸੇਨ ਉਪਚਾਰੇਨ ਵਿਨਾਯੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਵਿਯ ਭਿਨ੍ਨਵਤ੍ਥੁਵਿਸਯਤਾਯ ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਪਿ ਏਕਕਾਲੇ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਾਲੇਨ ਸਮੁਦਯਂ ਕਾਲੇਨ ਵਯਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਕਾਯੋ’’ਤਿ ਏਵ-ਸਦ੍ਦੋ ਲੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ ‘‘ਕਾਯੋਵ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਵਧਾਰਣੇਨ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨ ਸਤ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯੋ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਸਤ੍ਤਵਿਸਤ੍ਤਤਾਯ, ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਸਜ੍ਜਾਪਨਟ੍ਠੇਨ, ਸਤ੍ਵਗੁਣਯੋਗਤੋ ਵਾ ‘‘ਸਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਪਰੇਹਿ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯਸ੍ਸ ਪੂਰਣਤੋ ਚ ਚਵਨੁਪਪਜ੍ਜਨਧਮ੍ਮਤਾਯ ਗਲਨਤੋ ਚ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲੋ’’ਤਿ, ਥੀਯਤਿ ਸਂਹਞ੍ਞਤਿ ਏਤ੍ਥ ਗਬ੍ਭੋਤਿ ‘‘ਇਤ੍ਥੀ’’ਤਿ, ਪੁਰਿ ਪੁਰੇ ਭਾਗੇ ਸੇਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ‘‘ਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿ, ਆਹਿਤੋ ਅਹਂ ਮਾਨੋ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕਭਾਵੇਨ ‘‘ਅਤ੍ਤਨਿਯ’’ਨ੍ਤਿ, ਪਰੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ, ਮਮ ਸਨ੍ਤਕਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਮਾ’’ਤਿ, ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਕੋਚੀ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਕਭਾਵੇਨ ‘‘ਕਸ੍ਸਚੀ’’ਤਿ, ਵਿਕਪ੍ਪੇਤਬ੍ਬੋ ਕੋਚਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਕੇਵਲਂ ‘‘ਕਾਯੋ ਏਵ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਦਸਹਿਪਿ ਪਦੇਹਿ ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯਸੁਞ੍ਞਤਮੇਵ ਕਾਯਸ੍ਸ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਏਵਨ੍ਤਿ ‘‘ਕਾਯੋਵ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ.
ਞਾਣਪਮਾਣਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਪਰਂ ਪਮਾਣਂ ਪਾਪਨਤ੍ਥਾਯ. ਸਤਿਪਮਾਣਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਕਾਯਪਰਿਗ੍ਗਾਹਿਕਂ ਸਤਿਂ ਪਵਤ੍ਤਨਸਤਿਂ ਪਰਂ ਪਮਾਣਂ ਪਾਪਨਤ੍ਥਾਯ. ਇਮਸ੍ਸ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਕਾਯੋ’’ਤਿ ਅਪਰਾਪਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਾ ਸਤਿ ਭਿਯ੍ਯੋਸੋ ਮਤ੍ਤਾਯ ਤਤ੍ਥ ਞਾਣਸ੍ਸ, ਸਤਿਯਾ ਚ ਪਰਿਬ੍ਰੂਹਨਾਯ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਾਨਂ ਵੁਡ੍ਢਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ. ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਭਾਵਨਾਯ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਗ੍ਗਾਹਾਨਂ ਉਜੁਪਟਿਪਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਣ੍ਹਾ…ਪੇ… ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ. ਤਥਾਭੂਤੋ ਚ ਲੋਕੇ ਕਿਞ੍ਚਿਪਿ ‘‘ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘‘ਮਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਕੁਤੋ ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਚ ਕਿਞ੍ਚੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਵਮ੍ਪੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਅਵੁਤ੍ਤਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਉਪਰਿ ਅਤ੍ਥਂ ਉਪਾਦਾਯਾ’’ਤਿ ਆਹ ਯਥਾ ‘‘ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਾਯਪਿ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. (ਪਾਰਾ. ੪੨) ਏਵਨ੍ਤਿ ਪਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਕਾਰਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਾਮਸਨਂ ਨਿਗਮਨਵਸੇਨ ਕਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਪਨ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ.
ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਾ ਪਨ ਸਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ, ਤਸ੍ਸ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਾ ਤਣ੍ਹਾ, ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਾ ਏਵ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਤਦਭਾਵੇ ਅਭਾਵਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਸ੍ਸਾ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਾ ਪੁਰਿਮਤਣ੍ਹਾ’’ਤਿ, ਯਥਾ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੨੬; ਉਦਾ. ੧; ਵਿਭ. ੪੮੪). ਤਂਵਿਞ੍ਞਾਣਬੀਜਤਂਸਨ੍ਤਤਿਸਮ੍ਭੂਤੋ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਲੋਕਿਯੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਪ੍ਪਬਨ੍ਧੋ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ’’ ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਨਯੇਨ. ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ, ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਭੂਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਵਾ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ. ‘‘ਦੁਕ੍ਖਪਰਿਜਾਨਨੋ’’ਤਿਆਦਿ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਚਤੁਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨਵਸੇਨੇਵ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਵੁਤ੍ਤਸਿਦ੍ਧੋ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਪਟਿਵੇਧੋ. ਚਤੁਸਚ੍ਚਵਸੇਨਾਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ. ਉਸ੍ਸਕ੍ਕਿਤ੍ਵਾਤਿ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਆਰੁਹਿਤ੍ਵਾ, ਭਾਵਨਂ ਉਪਰਿ ਨੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਯ੍ਯਾਨਮੁਖਨ੍ਤਿ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਤੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣੂਪਾਯੋ.
ਆਨਾਪਾਨਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਇਰਿਯਾਪਥਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ
੩੭੫. ਇਰਿਯਾਪਥਵਸੇਨਾਤਿ ਇਰਿਯਨਂ ਇਰਿਯਾ, ਕਿਰਿਯਾ, ਇਧ ਪਨ ਕਾਯਿਕਪਯੋਗੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਇਰਿਯਾਨਂ ਪਥੋ ਪਵਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੋਤਿ ਇਰਿਯਾਪਥੋ, ਗਮਨਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਰੀਰਾਵਤ੍ਥਾ. ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਵਾ ਹਿ ਸਤ੍ਤੋ ਕਾਯੇਨ ਕਾਤਬ੍ਬਕਿਰਿਯਂ ਕਰੋਤਿ ਠਿਤੋ ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਵਾ ਨਿਪਨ੍ਨੋ ਵਾਤਿ, ਤੇਸਂ ਇਰਿਯਾਪਥਾਨਂ ਵਸੇਨ, ਇਰਿਯਾਪਥਵਿਭਾਗੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੁਨ ਚਪਰਨ੍ਤਿ ਪੁਨ ਚ ਅਪਰਂ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਆਨਾਪਾਨਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਤੋ ਭਿਯ੍ਯੋਪਿ ਅਞ੍ਞਂ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਕਥੇਮਿ, ਸੁਣਾਥਾਤਿ ਵਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘‘ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਗਮਨਾਦਿਮਤ੍ਤਜਾਨਨਸ੍ਸ, ਗਮਨਾਦਿਗਤਵਿਸੇਸਜਾਨਨਸ੍ਸ ਚ ਸਾਧਾਰਣਵਚਨਂ, ਤਤ੍ਥ ਗਮਨਾਦਿਮਤ੍ਤਜਾਨਨਂ ਨ ਇਧ ਨਾਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਗਮਨਾਦਿਗਤਵਿਸੇਸਜਾਨਨਂ ਪਨ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਤਂ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਾਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਤ੍ਤੂਪਲਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਉਪਲਦ੍ਧਿਂ ਸਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਂ. ਨ ਪਜਹਤਿ ਨ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤਿ ‘‘ਅਹਂ ਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਮਮ ਗਮਨ’’ਨ੍ਤਿ ਗਾਹਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਤਤੋ ਏਵ ਅਤ੍ਤਸਞ੍ਞਂ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਅਤ੍ਤਾ ਕਾਰਕੋ ਵੇਦਕੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਂ ਵਿਪਰੀਤਸਞ੍ਞਂ ਨ ਉਗ੍ਘਾਟੇਤਿ ਨਾਪਨੇਤਿ ਅਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵਤੋ, ਅਨਨੁਬ੍ਰੂਹਨਤੋ ਵਾ. ਏਵਂ ਭੂਤਸ੍ਸ ਚਸ੍ਸ ਕੁਤੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਦਿਭਾਵੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਵਾ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾ ਵਾ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖੋ, ਤਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਮੇਵ ਹਿ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘‘ਇਦਞ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਤਤ੍ਥ ਕੋ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਸਾਧਨਂ, ਕਿਰਿਯਞ੍ਚ ਅਵਿਨਿਬ੍ਭੁਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਗਮਨਕਿਰਿਯਾਯ ਕਤ੍ਤੁਪੁਚ੍ਛਾ, ਸਾ ਕਤ੍ਤੁਭਾਵਵਿਸਿਟ੍ਠਅਤ੍ਤਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤ੍ਥਾ ਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਗਮਨਸਿਦ੍ਧਿਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਕਸ੍ਸ ਗਮਨਨ੍ਤਿ ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤਰੇਨ ਵਦਤਿ ਸਾਧਨਂ, ਕਿਰਿਯਞ੍ਚ ਵਿਨਿਬ੍ਭੁਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਗਮਨਕਿਰਿਯਾਯ ਅਕਤ੍ਤੁਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀਭਾਵਵਿਭਾਵਨਤੋ. ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤ੍ਥਞ੍ਹਿ ਅਨ੍ਤੋਨੀਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਭਯਤ੍ਥਂ ਕਿਂ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਵਤ੍ਤੋ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਾਤਿ ਪਨ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕਤ੍ਤੁਕਾਯ ਗਮਨਕਿਰਿਯਾਯ ਅਵਿਪਰੀਤਕਾਰਣਪੁਚ੍ਛਾ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਗਮਨਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਤਾ ਮਨਸਾ ਸਂਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਮਨੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਅਤ੍ਤੇਹੀਤਿ ਏਵਮਾਦਿ ਮਿਚ੍ਛਾਕਾਰਣਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਅਨੁਰੂਪਪਚ੍ਚਯਹੇਤੁਕੋ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਵਿਸੇਸੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ.
ਨ ਕੋਚਿ ਸਤ੍ਤੋ ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਾ ਗਚ੍ਛਤਿ ਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਗਮਨਸਿਦ੍ਧਿਤੋ, ਤਬ੍ਬਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਭਾਵਤੋ. ਇਦਾਨਿ ਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਗਮਨਸਿਦ੍ਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਕਿਰਿਯਾਵਾਯੋਧਾਤੁਵਿਪ੍ਫਾਰੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਕਿਰਿਯਾ ਚ ਸਾ, ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਵਿਪ੍ਫਾਰੋ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨਞ੍ਚਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਕਿਰਿਯਾਵਾਯੋਧਾਤੁਵਿਪ੍ਫਾਰੋ, ਤੇਨ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਚਿਤ੍ਤਕਿਰਿਯਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਵਾਯੋਧਾਤੁਵਿਪ੍ਫਾਰਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਵਾਯੋਧਾਤੁਵਿਪ੍ਫਾਰਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚੇਤਨਾਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭੇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਕਿਰਿਯਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਉਭਯੇਨ ਪਨ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ‘‘ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਕਾਯੇ ‘‘ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਵੋਹਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਨ੍ਤਿ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਤਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਂ. ਵਾਯਂ ਜਨੇਤੀਤਿ ਵਾਯੋਧਾਤੁਅਧਿਕਂ ਰੂਪਕਲਾਪਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਅਧਿਕਤਾ ਚੇਤ੍ਥ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤੋ, ਨ ਪਮਾਣਤੋ. ਗਮਨਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ ਸਹਜਾਤਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸ ਥਮ੍ਭਨਸਨ੍ਧਾਰਣਚਲਨਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤੇਨ ਆਕਾਰਵਿਸੇਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਵਾਯੋਧਾਤੁਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਵਾਯੋ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਜਨੇਤੀ’’ਤਿ. ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਸਹਭਾਵੀ ਹਿ ਵਿਕਾਰੋ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਅਧਿਕਭਾਵੇਨੇਵ ਚ ਵਾਯੋਗਹਣਂ, ਨ ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਏਵ ਜਨਕਭਾਵਤੋ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਾਦਾਯਰੂਪਭਾਵੋ ਦੁਰੁਪਪਾਦੋ ਸਿਯਾ. ਪੁਰਤੋ ਅਭਿਨੀਹਾਰੋ ਪੁਰਤੋਭਾਗੇਨ ਕਾਯਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਨਂ, ਯੋ ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਮੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
‘‘ਏਸੇਵ ਨਯੋ’’ਤਿ ਅਤਿਦੇਸੇਨ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵਤ੍ਵਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੋਟਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾਤਿ ਹੇਟ੍ਠਿਮਕੋਟਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਾਦਤਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ. ਉਸ੍ਸਿਤਭਾਵੋਤਿ ਉਬ੍ਬਿਦ੍ਧਭਾਵੋ.
ਏਵਂ ਪਜਾਨਤੋਤਿ ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਕਿਰਿਯਵਾਯੋਧਾਤੁਵਿਪ੍ਫਾਰੇਨੇਵ ਗਮਨਾਦਿ ਹੋਤੀਤਿ ਪਜਾਨਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਪਜਾਨਨਾਯ ਨਿਚ੍ਛਯਗਮਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਏਵਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਿਚਾਰਣਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਲੋਕੇ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੇਹਿ ਮਿਚ੍ਛਾਭਿਨਿਵੇਸਵਸੇਨ, ਲੋਕਵੋਹਾਰਵਸੇਨ ਵਾ. ਅਤ੍ਥਿ ਪਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਏਵਂ ਵੀਮਂਸਨਵਸੇਨ ਪੁਚ੍ਛਾਵਚਨਂ. ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਨਿਚ੍ਛਯਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਚਨਂ. ‘‘ਯਥਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਉਪਮਾਯ ਵਿਭਾਵਨਂ, ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
ਨਾਵਾ ਮਾਲੁਤਵੇਗੇਨਾਤਿ ਯਥਾ ਅਚੇਤਨਾ ਨਾਵਾ ਵਾਤਵੇਗੇਨ ਦੇਸਨ੍ਤਰਂ ਯਾਤਿ, ਯਥਾ ਚ ਅਚੇਤਨੋ ਤੇਜਨਂ ਕਣ੍ਡੋ ਜਿਯਾਵੇਗੇਨ ਦੇਸਨ੍ਤਰਂ ਯਾਤਿ, ਤਥਾ ਅਚੇਤਨੋ ਕਾਯੋ ਵਾਤਾਹਤੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਾਯੁਨਾ ਨੀਤੋ ਦੇਸਨ੍ਤਰਂ ਯਾਤੀਤਿ ਏਵਂ ਉਪਮਾਸਂਸਨ੍ਦਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਪਨ ਕੋਚਿ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘‘ਯਥਾ ਨਾਵਾਤੇਜਨਾਨਂ ਪੇਲ੍ਲਕਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਦੇਸਨ੍ਤਰਗਮਨਂ, ਏਵਂ ਕਾਯਸ੍ਸਾਪੀ’’ਤਿ, ਹੋਤੁ, ਏਵਂ ਇਚ੍ਛਿਤੋ ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ ਯਥਾ ਹਿ ਨਾਵਾਤੇਜਨਾਨਂ ਸਂਹਤਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸੇਵ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਗਮਨਂ, ਨ ਅਸਂਹਤਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ, ਏਵਂ ਕਾਯਸ੍ਸਾਪੀਤਿ. ਕਾ ਨੋ ਹਾਨਿ, ਭਿਯ੍ਯੋਪਿ ਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤਤਾਵ ਪਤਿਟ੍ਠਂ ਲਭਤਿ, ਨ ਪੁਰਿਸਵਾਦੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਨ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਸੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.
ਤਤ੍ਥ ਪਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਗਮਨਾਦਿਕਿਰਿਯਾਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਪਯੋਜਿਤਂ. ਠਾਤੀਤਿ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ. ਵਿਨਾ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਤਿ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਤਾਚਿਤ੍ਤਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਵਾਯੋਧਾਤੁਆਦਿਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਵਿਨਾ. ਤਿਟ੍ਠੇਤਿ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ. ਵਜੇਤਿ ਵਜੇਯ੍ਯ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਕੋ ਨਾਮਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ ਚੇਤ੍ਥ ਕਿਂ-ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਵਿਰਹੇਨ ਠਾਨਗਮਨਪਟਿਕ੍ਖੇਪਮੁਖੇਨ ਸਬ੍ਬਾਯਪਿ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯਾਧੀਨਵੁਤ੍ਤਿਤਾਵਿਭਾਵਨੇਨ ਅਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਤਾ ਵਿਯ ਅਨਿਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਤਾਪਿ ਵਿਭਾਵਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.
ਪਣਿਹਿਤੋਤਿ ਯਥਾ ਯਥਾ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਪਕਾਰੇਹਿ ਨਿਹਿਤੋ ਠਪਿਤੋ. ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਿਕਵਚਨਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਇਰਿਯਾਪਥਾਨਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਵਚਨਂ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਇਰਿਯਾਪਥਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਇਦਂ ਨੇਸਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਚਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੁਰਿਮਨਯੋ ਵਾ ਇਰਿਯਾਪਥਪ੍ਪਧਾਨੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਤਤ੍ਥ ਕਾਯੋ ਅਪ੍ਪਧਾਨੋ ਅਨੁਨਿਪ੍ਫਾਦੀਤਿ ਇਧ ਕਾਯਂ ਪਧਾਨਂ, ਅਪਧਾਨਞ੍ਚ ਇਰਿਯਾਪਥਂ ਅਨੁਨਿਪ੍ਫਾਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਦੁਤਿਯਨਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਏਵਮ੍ਪੇਤ੍ਥ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਨਯਾਨਂ ਵਿਸੇਸੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਠਿਤੋਤਿ ਪਵਤ੍ਤੋ.
ਇਰਿਯਾਪਥਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਮ੍ਪਿ ਇਰਿਯਾਪਥਵਤੋ ਕਾਯਸ੍ਸੇਵ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ ਤਸ੍ਸ ਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸਭਾਵਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਇਰਿਯਾਪਥਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨੇਨ ਕਾਯੇ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ. ਤੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਵਸੇਨੇਵ ਸਮੁਦਯਾਦਯੋ ਉਦ੍ਧਟਾ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸਵਾਰੇਸੁਪਿ. ਆਦਿਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਯਥਾ ‘‘ਤਣ੍ਹਾਸਮੁਦਯਾ ਕਮ੍ਮਸਮੁਦਯਾ ਆਹਾਰਸਮੁਦਯਾ’’ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਕਾਰਾ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਰੋਧਾ’’ਤਿ ਆਦਯੋਪਿ ਪਞ੍ਚ ਆਕਾਰਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.
ਇਰਿਯਾਪਥਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਚਤੁਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ
੩੭੬. ਚਤੁਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਵਸੇਨਾਤਿ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਪਕਾਰੇਹਿ, ਪਕਟ੍ਠਂ ਵਾ ਸਵਿਸੇਸਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ, ਸਮ੍ਪਜਾਨਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ, ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਂ ਞਾਣਂ, ਹਤ੍ਥਵਿਕਾਰਾਦਿਭੇਦਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਾਨਿ ਸਮਾਹਟਾਨਿ ਚਤੁਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ, ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ. ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲੇ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੨੧੪; ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੨੧੪ ਵਾਕ੍ਯਖਨ੍ਧੇਪਿ) ਵਣ੍ਣਿਤਾਨਿ, ਨ ਪੁਨ ਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂਤਂਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾਪਿ ਤਤ੍ਥ ਵਿਹਿਤਨਯੇਨੇਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ. ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵਚਨਤੋ ਅਭਿਕ੍ਕਮਾਦਿਗਤਚਤੁਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨੇਨ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸੇਵੇਤ੍ਥ ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਿਤਾਦਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸੇਵ ਸਮੁਦਯੋ ਚ ਵਯੋ ਚ ਨੀਹਰਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂਯੇਵ ਹਿ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਵਿਸੇਸਾ ਅਭਿਕ੍ਕਮਾਦਯੋਤਿ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.
ਚਤੁਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਮਨਸਿਕਾਰਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ
੩੭੭. ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਮਨਸਿਕਾਰਵਸੇਨਾਤਿ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨੀਯਤਾਯ ਪਟਿਕੂਲਮੇਵ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਂ, ਯੋ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਸਭਾਵੋ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਾਕਾਰੋ, ਤਸ੍ਸ ਮਨਸਿ ਕਰਣਵਸੇਨ. ਅਨ੍ਤਰੇਨਾਪਿ ਹਿ ਭਾਵਵਾਚਿਨਂ ਸਦ੍ਦਂ ਭਾਵਤ੍ਥੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਪਟਸ੍ਸ ਸੁਕ੍ਕ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੧੮੨) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ, ਤਂਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਞ੍ਚ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਟੀ. ੧.੧੮੨ ਆਦਯੋ) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ‘‘ਇਮਮੇਵ ਕਾਯ’’ਨ੍ਤਿ ਆਦੀਨਮਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਵਤ੍ਥਾਦੀਹਿ ਪਸਿਬ੍ਬਕਾਕਾਰੇਨ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਕਤਂ ਆਵਾਟਨਂ ਪੁਤੋਲ਼ਿ. ਨਾਨਾਕਾਰਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨਾਨਾਵਣ੍ਣਾਨਂ ਕੇਸਾਦੀਨਞ੍ਚ ਉਪਮੇਯ੍ਯਤਾ. ਵਿਭੂਤਕਾਲੋਤਿ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਕੇਸਾਦੀਨਂ ਅਸੁਭਾਕਾਰਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਿਤਕਾਲੋ. ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਆਕਾਰਤ੍ਥਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਵ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਂ ਆਕਾਰਂ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕੇਸਾਦਿਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕੇਸਾਦਿਸਞ੍ਞਿਤਾਨਞ੍ਹਿ ਅਸੁਚਿਭਾਵਾਨਂ ਪਰਮਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਜੇਗੁਚ੍ਛਪਟਿਕ੍ਕੂਲਾਕਾਰਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਇਧ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਤਿ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.
ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਮਨਸਿਕਾਰਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਧਾਤੁਮਨਸਿਕਾਰਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ
੩੭੮. ਧਾਤੁਮਨਸਿਕਾਰਵਸੇਨਾਤਿ ਪਥਵੀਧਾਤੁਆਦਿਕਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਧਾਤੁਯੋ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਭਾਵਨਾਮਨਸਿਕਾਰਵਸੇਨ, ਚਤੁਧਾਤੁਵਵਤ੍ਥਾਨਵਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਧਾਤੁਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਧਾਤੁਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ, ਚਤੁਧਾਤੁਵਵਤ੍ਥਾਨਨ੍ਤਿ ਹਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਂ. ਗੋਘਾਤਕੋਤਿ ਜੀਵਿਕਤ੍ਥਾਯ ਗੁਨ੍ਨਂ ਘਾਤਕੋ. ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕੋਤਿ ਕਮ੍ਮਕਰਣਵਸੇਨ ਤਸ੍ਸ ਸਮੀਪਵਾਸੀ ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਜੀਵਨਕੋ. ਵਿਨਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਵਿਨਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ. ਮਹਾਪਥਾਨਂ ਵੇਮਜ੍ਝਟ੍ਠਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇਤਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਹਾਪਥਾਨਂ ਤਾਯ ਏਵ ਵਿਨਿਵਿਜ੍ਝਨਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ਵੇਮਜ੍ਝਸਙ੍ਖਾਤੇ. ਯਸ੍ਮਾ ਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਪਥਾ ਚਤੂਹਿ ਦਿਸਾਹਿ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਸਮੋਹਿਤਾ ਵਿਯ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਠਾਨਂ ਚਤੁਮਹਾਪਥਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਚਤੁਮਹਾਪਥੇ. ਠਿਤ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਠਿਤੋ ਵਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੬੩; ਅ. ਨਿ. ੫.੨੮) ਠਾਨਸਙ੍ਖਾਤਇਰਿਯਾਪਥਸਮਙ੍ਗਿਤਾਯ, ਠਾ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਾ ਗਤਿਨਿਵਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥਤਾਯ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਮਨਂ ਸੇਸਇਰਿਯਾਪਥਸਮਙ੍ਗਿਤਾਯ ਬੋਧਕੋ, ਇਧ ਪਨ ਯਥਾ ਤਥਾ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਬੋਧਕੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਇਰਿਯਾਪਥਾਨਂ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਆਕਾਰੇਨ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਯਥਾ ਠਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਆਕਾਰੇਨਾਤਿ ਠਾਨਾਦਿਨਾ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰੇਨ. ਠਾਨਾਦਯੋ ਹਿ ਇਰਿਯਾਪਥਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਕਿਰਿਯਾਯ ਪਥੋ ਪਵਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੋਤਿ ‘‘ਇਰਿਯਾਪਥੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ. ਯਥਾਠਿਤਨ੍ਤਿ ਯਥਾਪਵਤ੍ਤਂ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਠਾਨਮੇਵੇਤ੍ਥ ਪਣਿਧਾਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਥਾ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਚ ਯਥਾਪਣਿਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਠਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਠਾਨਸਙ੍ਖਾਤਇਰਿਯਾਪਥਸਮਾਯੋਗਪਰਿਦੀਪਨਂ, ‘‘ਪਣਿਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਤਦਞ੍ਞਇਰਿਯਾਪਥਸਮਾਯੋਗਪਰਿਦੀਪਨਂ. ‘‘ਠਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਸਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਅਵਟ੍ਠਾਨਪਰਿਦੀਪਨਂ, ਪਣਿਹਿਤਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਤੇਹਿ ਤੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਪਕਾਰਤੋ ਨਿਹਿਤਂ ਪਣਿਹਿਤਨ੍ਤਿ ਏਵਮ੍ਪੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤੀਤਿ ਪਤਿ ਪਤਿ ਅਵੇਕ੍ਖਤਿ, ਞਾਣਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਨਿਬ੍ਭੁਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਪਸ੍ਸਤਿ.
ਇਦਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਭਾਵਤ੍ਥਵਿਭਾਵਨਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਗੋਘਾਤਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪੋਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਮਂਸੂਪਚਯਪਰਿਬ੍ਰੂਹਨਾਯ ਕੁਣ੍ਡਕਭਤ੍ਤਕਪ੍ਪਾਸਟ੍ਠਿਆਦੀਹਿ ਸਂਵਡ੍ਢੇਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਵਧਿਤਂ ਮਤਨ੍ਤਿ ਹਿਂਸਿਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮਤਂ. ਮਤਨ੍ਤਿ ਚ ਮਤਮਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਤਾਵਦੇਵਾ’’ਤਿ. ਗਾਵੀਤਿ ਸਞ੍ਞਾ ਨ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਤੀਤਿ ਯਾਨਿ ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਾਨਿ ਯਥਾਸਨ੍ਨਿਵਿਟ੍ਠਾਨਿ ਉਪਾਦਾਯ ਗਾਵੀਸਮਞ੍ਞਾ ਮਤਮਤ੍ਤਾਯਪਿ ਗਾਵਿਯਾ ਤੇਸਂ ਤਂਸਨ੍ਨਿਵੇਸਸ੍ਸ ਅਵਿਨਟ੍ਠਤ੍ਤਾ. ਵਿਲੀਯਨ੍ਤਿ ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਵਿਭੁਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਬੀਲਾ, ਭਾਗਾ ਵ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਬ-ਕਾਰਂ, ਇਕਾਰਸ੍ਸ ਚ ਈਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਬੀਲਸੋਤਿ ਬੀਲਂ ਬੀਲਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਟ੍ਠਿਸਙ੍ਘਾਤਤੋ ਮਂਸਂ ਵਿਵੇਚੇਤ੍ਵਾ, ਤਤੋ ਵਾ ਵਿਵੇਚਿਤਂ ਮਂਸਂ ਭਾਗਸੋ ਕਤ੍ਵਾ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਮਂਸਸਞ੍ਞਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ. ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸਾਪਿ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ. ਘਨਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਤਿਸਮੂਹਕਿਚ੍ਚਘਨਾਨਂ ਵਿਨਿਬ੍ਭੁਜ੍ਜਨਂ ਵਿਵੇਚਨਂ. ਧਾਤੁਸੋ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤੋਤਿ ਘਨਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਕਰਣੇਨ ਧਾਤੁਂ ਧਾਤੁਂ ਪਥਵੀਆਦਿਧਾਤੁਂ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਸਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਵੋਹਾਰਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਸਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਯਪਿ ਤਦਾ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨਂ ਯੁਤ੍ਤਮੇਵ ਯਾਥਾਵਤੋ ਘਨਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਾਦਨਤੋ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਓਪਮ੍ਮਤ੍ਥੇਨ ਉਪਮੇਯ੍ਯਤ੍ਥੋ ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਸਂਸਨ੍ਦਤਿ ਸਮੇਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਧਾਤੁਵਸੇਨੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿ. ਦਕ੍ਖੋਤਿ ਛੇਕੋ ਤਂਤਂਸਮਞ੍ਞਾਯ ਕੁਸਲੋ ‘‘ਯਥਾਜਾਤੇ ਸੂਨਸ੍ਮਿਂ ਨਙ੍ਗੁਟ੍ਠਖੁਰਵਿਸਾਣਾਦਿਵਨ੍ਤੇ ਅਟ੍ਠਿਮਂਸਾਦਿਅਵਯਵਸਮੁਦਾਯੇ ਅਵਿਭਤ੍ਤੇ ਗਾਵੀਸਮਞ੍ਞਾ, ਨ ਵਿਭਤ੍ਤੇ. ਵਿਭਤ੍ਤੇ ਪਨ ਅਟ੍ਠਿਮਂਸਾਦਿਅਵਯਵਸਮਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਜਾਨਨਤੋ. ਚਤੁਮਹਾਪਥੋ ਵਿਯ ਚਤੁਇਰਿਯਾਪਥੋਤਿ ਗਾਵਿਯਾ ਠਿਤਚਤੁਮਹਾਪਥੋ ਵਿਯ ਕਾਯਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਭੂਤੋ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋ ਇਰਿਯਾਪਥੋ ਯਸ੍ਮਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੩੦੫) ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ, ਤਂਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਞ੍ਚ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਟੀ. ੧.੩੦੬) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.
ਧਾਤੁਮਨਸਿਕਾਰਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਨਵਸਿਵਥਿਕਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ
੩੭੯. ਸਿਵਥਿਕਾਯ ਅਪਵਿਦ੍ਧਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਾਦਿਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਓਧਿਸੋ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਕਥਾਨਂ, ਤਦਭਿਧੇਯ੍ਯਾਨਞ੍ਚ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਾਦਿਅਸੁਭਭਾਗਾਨਂ ਸਿਵਥਿਕਪਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਰੇਹਿ ਗਹਿਤਸਮਞ੍ਞਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਿਵਥਿਕਪਬ੍ਬੇਹਿ ਵਿਭਜਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਮਰਿਤ੍ਵਾ ਏਕਾਹਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਏਕਾਹਮਤਂ. ਉਦ੍ਧਂ ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਾਦਾਨਾਤਿ ਜੀਵਿਤਕ੍ਖਯਤੋ ਉਪਰਿ ਮਰਣਤੋ ਪਰਂ. ਸਮੁਗ੍ਗਤੇਨਾਤਿ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤੇਨ. ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਤ੍ਤਾਤਿ ਉਦ੍ਧਂ ਉਦ੍ਧਂ ਧੁਮਾਤਤ੍ਤਾ ਸੂਨਤ੍ਤਾ. ਸੇਤਰਤ੍ਤੇਹਿ ਵਿਪਰਿਭਿਨ੍ਨਂ ਵਿਮਿਸ੍ਸਿਤਂ ਨੀਲਂ ਵਿਨੀਲਂ, ਪੁਰਿਮਵਣ੍ਣਵਿਪਰਿਣਾਮਭੂਤਂ ਵਾ ਨੀਲਂ ਵਿਨੀਲਂ. ਵਿਨੀਲਮੇਵ ਵਿਨੀਲਕਨ੍ਤਿ ਕ-ਕਾਰੇਨ ਪਦਵਡ੍ਢਨਂ ਅਨਤ੍ਥਨ੍ਤਰਤੋ ਯਥਾ ‘‘ਪੀਤਕਂ ਲੋਹਿਤਕ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਸ. ੬੧੬). ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਤ੍ਤਾਤਿ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨੀਯਤ੍ਤਾ. ਕੁਚ੍ਛਿਤਂ ਵਿਨੀਲਨ੍ਤਿ ਵਿਨੀਲਕਨ੍ਤਿ ਕੁਚ੍ਛਨਤ੍ਥੋ ਵਾ ਅਯਂ ਕ-ਕਾਰੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਯਥਾ ‘‘ਪਾਪਕੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ. (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੧੬; ਅ. ਨਿ. ੫.੨੧੩; ਮਹਾਵ. ੨੮੫) ਪਰਿਭਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਕਾਕਕਙ੍ਕਾਦੀਹਿ. ਵਿਸ੍ਸਨ੍ਦਮਾਨਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਵਨ੍ਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਤਹਂ ਤਹਂ ਪਗ੍ਘਰਨ੍ਤਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾਭਾਵਨ੍ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਨ੍ਦਮਾਨਪੁਬ੍ਬਭਾਵਂ.
ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਯੋ ‘‘ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਸਰੀਰਂ ਸਿਵਥਿਕਾਯ ਛਡ੍ਡਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ. ਉਪਸਂਹਰਤਿ ਸਦਿਸਤਂ. ‘‘ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ’’ਤਿਆਦਿ ਉਪਸਂਹਰਣਾਕਾਰਦਸ੍ਸਨਂ. ਆਯੂਤਿ ਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਅਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਿਞ੍ਞਾਣਗਤਿਕਮੇਵ. ਉਸ੍ਮਾਤਿ ਕਮ੍ਮਜਤੇਜੋ. ਏਵਂ ਪੂਤਿਕਸਭਾਵੋਯੇਵਾਤਿ ਏਵਂ ਅਤਿਵਿਯ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਜੇਗੁਚ੍ਛਪਟਿਕ੍ਕੂਲਪੂਭਿਕਸਭਾਵੋ ਏਵ, ਨ ਆਯੁਆਦੀਨਂ ਅਵਿਗਮੇ ਵਿਯ ਮਤ੍ਤਸੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਦਿਸੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਏਵਂਭਾਵੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਵਂ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਾਦਿਭੇਦੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.
ਲੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਲੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾਤਿ ਉਪ੍ਪਾਟੇਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਾਟੇਤ੍ਵਾ. ਸਾਵਸੇਸਮਂਸਲੋਹਿਤਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਖਾਦਿਤਤ੍ਤਾ ਤਹਂ ਤਹਂ ਸੇਸੇਨ ਅਪ੍ਪਾਵਸੇਸੇਨ ਮਂਸਲੋਹਿਤੇਨ ਯੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਞ੍ਞੇਨ ਹਤ੍ਥਟ੍ਠਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਹਤ੍ਥਟ੍ਠਿਕਾਨਂ ਵਿਪ੍ਪਕਿਣ੍ਣਤਾ ਜੋਤਿਤਾਤਿ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਤੇਸਂ ਵਿਪ੍ਪਕਿਣ੍ਣਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਚਤੁਸਟ੍ਠਿਭੇਦਮ੍ਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਤੇਰੋਵਸ੍ਸਿਕਾਨੀਤਿ ਤਿਰੋਵਸ੍ਸਂ ਗਤਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਪਨ ਸਂਵਚ੍ਛਰਂ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਸਂਵਚ੍ਛਰਾਨੀ’’ਤਿ. ਪੁਰਾਣਤਾਯ ਘਨਭਾਵਵਿਗਮੇਨ ਵਿਚੁਣ੍ਣਤਾ ਇਧ ਪੂਤਿਭਾਵੋਤਿ ਸੋ ਯਥਾ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਬ੍ਭੋਕਾਸੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤੇਰੋਵਸ੍ਸਿਕਾਨੇਵਾਤਿ ਸਂਵਚ੍ਛਰਮਤ੍ਤਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਨਿ ਏਵ. ਖਜ੍ਜਮਾਨਤਾਦਿਵਸੇਨ ਦੁਤਿਯਸਿਵਥਿਕਪਬ੍ਬਾਦੀਨਂ ਵਵਤ੍ਥਾਪਿਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਖਜ੍ਜਮਾਨਤਾਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ.
ਨਵਸਿਵਥਿਕਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਇਮਾਨੇਵ ਦ੍ਵੇਤਿ ਅਵਧਾਰਣੇਨ ਅਪ੍ਪਨਾਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਨਿਯਮੇਤਿ ਅਞ੍ਞਪਬ੍ਬੇਸੁ ਤਦਭਾਵਤੋ. ਯਤੋ ਹਿ ਏਵ-ਕਾਰੋ, ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਨਿਯਮੇਤਿ, ਤੇਨ ਪਬ੍ਬਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਤਾਪਿ ਅਪ੍ਪਟਿਸਿਦ੍ਧਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਆਦੀਨਵਵਿਭਾਵਨਾਨਿ ਸਿਵਥਿਕਪਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਿਵਥਿਕਾਨਂ ਆਦੀਨਵਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਇਰਿਯਾਪਥਪਬ੍ਬਾਦੀਨਂ ਅਪ੍ਪਨਾਵਹਤਾ ਪਾਕਟਾ ਏਵਾਤਿ ‘‘ਸੇਸਾਨਿ ਦ੍ਵਾਦਸਪੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਵਿਭਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਣ੍ਣਨਾ
੩੮੦. ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸੁਖਯਤੀਤਿ ਸੁਖਾ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ, ਕਾਯਞ੍ਚ ਲਦ੍ਧਸ੍ਸਾਦੇ ਕਰੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਾ ਖਾਦਤਿ, ਖਨਤਿ ਵਾ ਕਾਯਿਕਂ, ਚੇਤਸਿਕਞ੍ਚਾਬਾਧਨ੍ਤਿ ਸੁਖਾ. ‘‘ਸੁਕਰਂ ਓਕਾਸਦਾਨਂ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਸੁਖਾ’’ਤਿ ਅਪਰੇ. ਵੇਦਯਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਂ ਅਨੁਭਵਤੀਤਿ ਵੇਦਨਾ. ਵੇਦਯਮਾਨੋਤਿ ਅਨੁਭਵਮਾਨੋ. ‘‘ਕਾਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਇਰਿਯਾਪਥਪਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਸਮ੍ਪਜਾਨਸ੍ਸ ਵੇਦਿਯਨਂ ਸਮ੍ਪਜਾਨਵੇਦਿਯਨਂ.
ਵਤ੍ਥੁਆਰਮ੍ਮਣਾਤਿ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਾ. ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਵੇਦਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ‘‘ਵਤ੍ਥੂ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਧਮ੍ਮਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤੁ ਅਭਾਵਤੋ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸੇਵ ਕਤ੍ਤੁਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵੇਦਨਾਵ ਵੇਦਯਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ‘‘ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਮਾਨੋ ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਾਮੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਨਿਤ੍ਥੁਨਨ੍ਤੋਤਿ ਬਲਵਤੋ ਵੇਦਨਾਵੇਗਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਨੇ ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਅਵਸਰਦਾਨਵਸੇਨ ਨਿਤ੍ਥੁਨਨ੍ਤੋ. ਵੇਗਸਨ੍ਧਾਰਣੇ ਹਿ ਅਤਿਮਹਨ੍ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਵਿਕਾਰਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਯ੍ਯ, ਤੇਨ ਥੇਰੋ ਅਪਰਾਪਰਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤਤਿ. ਵੀਰਿਯਸਮਥਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਧਿਵਾਸਨਵੀਰਿਯਸ੍ਸ ਅਧਿਮਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਹਾਪਨਵਸੇਨ ਸਮਾਧਿਨਾ ਸਮਰਸਤਾਪਾਦਨੇਨ ਵੀਰਿਯਸਮਥਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ. ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹੀਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਸਹ. ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਹਿ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਨਂ ਅਸਮ੍ਮੋਹਵਸੇਨ ਅਧਿਗਮੋ, ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯ ਪਨ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨਪਿ. ਲੋਕਿਯਾਨਮ੍ਪਿ ਵਾ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਲੇ ਤਤ੍ਥ ਸਮਤ੍ਥਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹੀ’’ਤਿ. ਸਮਸੀਸੀਤਿ ਵਾਰਸਮਸੀਸੀ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਵਾਰਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਵਾਰੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਯਥਾ ਚ ਸੁਖਂ, ਏਵਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਸੁਖਂ ਕੋ ਵੇਦਯਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਮ੍ਪਜਾਨਵੇਦਿਯਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਦੁਕ੍ਖਮ੍ਪਿ. ਤਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਯਤੀਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ, ਕਾਯਞ੍ਚ ਪੀਲ਼ੇਤਿ ਵਿਬਾਧਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੁਟ੍ਠੁਂ ਵਾ ਖਾਦਤਿ, ਖਨਤਿ ਕਾਯਿਕਂ, ਚੇਤਸਿਕਞ੍ਚ ਸਾਤਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾ. ‘‘ਦੁਕ੍ਕਰਂ ਓਕਾਸਦਾਨਂ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾ’’ਤਿ ਅਪਰੇ. ਅਰੂਪਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਅਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹਂ, ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਮੁਖੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਿਨਿਵੇਸਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਵਿਭੂਤਾਕਾਰਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਨ੍ਧਕਾਰਂ ਵਿਯ ਖਾਯਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਚ ਇਦਂ ਤਾਦਿਸੇ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤੇਸਂ ਆਦਿਤੋ ਵੇਦਨਾਵ ਵਿਭੂਤਤਰਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਕ੍ਕਪਞ੍ਹਵਣ੍ਣਨਾ ਦੀਸੁ ‘‘ਫਸ੍ਸੋ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ, (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੩੫੯) ਤਂ ਅਵਿਰੋਧਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਵੇਦਨਾਵਸੇਨ ਕਥਿਯਮਾਨਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ‘‘ਵੇਦਨਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਪਾਕਟਤਾਯਾ’’ਤਿ ਚ ਇਦਂ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਾਸਞ੍ਹਿ ਪਵਤ੍ਤਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਨ ਇਤਰਾਯ. ਤਦੁਭਯਗ੍ਗਹਣਮੁਖੇਨ ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਇਤਰਾਯਪਿ ਪਵਤ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਪਾਕਟਾ ਏਵਾਤਿ ‘‘ਵੇਦਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵਿਸੇਸਗ੍ਗਹਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸਕ੍ਕਪਞ੍ਹੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸੋ ਤਤ੍ਥ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.
ਪੁਬ੍ਬੇ ‘‘ਵਤ੍ਥੁਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੇਦਨਾਵ ਵੇਦਯਤੀ’’ਤਿ ਵੇਦਨਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧੀਨਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਚ ਅਨਤ੍ਤਤਾਯ ਚ ਪਜਾਨਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਪਜਾਨਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਯਂ ਅਪਰੋਪਿ ਪਜਾਨਨਪਰਿਯਾਯੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਯਥਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਚਿਤ੍ਤਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵੋ ਏਕਜ੍ਝਂ ਅਨੇਕਨ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾਭਾਵਤੋ, ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਵਿਸਿਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਵੁਤ੍ਤਿਤੋ ਚਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੁਖਵੇਦਨਾਕ੍ਖਣੇ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਅਭਾਵਤੋ’’ਤਿ. ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤਂ ਤਦਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਵੇਦਨਾਯਪਿ ਅਭਾਵਤੋ, ਤੇਨ ਸੁਖਵੇਦਨਾਕ੍ਖਣੇ ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਾਨਂ ਇਤਰਵੇਦਨਾਨਂ ਹੁਤ੍ਵਾਅਭਾਵਪਜਾਨਨੇਨ ਸੁਖਵੇਦਨਾਯਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵੋ ਞਾਤੋ ਏਵ ਹੋਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਪਾਕਟਭਾਵਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਚ ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਇਤੋ ਪਠਮਂਅਭਾਵਤੋ’’ਤਿ ਆਹ, ਏਤੇਨੇਵ ਚ ਤਾਸਮ੍ਪਿ ਵੇਦਨਾਨਂ ਪਾਕਟਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵੇਦਨਾ ਨਾਮ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਅਧੁਵਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ. ਅਨਿਚ੍ਚਗ੍ਗਹਣੇਨ ਹਿ ਵੇਦਨਾਨਂ ਵਿਦ੍ਧਂਸਨਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਵਿਦ੍ਧਸ੍ਤੇ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਯ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ. ਅਧੁਵਗ੍ਗਹਣੇਨ ਪਾਕਟਭਾਵੋ ਤਸ੍ਸ ਅਸਦਾਭਾਵਿਤਾਦਿਭਾਵਨਤੋ. ਵਿਪਰਿਣਾਮਗ੍ਗਹਣੇਨ ਦੁਕ੍ਖਭਾਵੋ ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਦੀਪਨਤੋ, ਤੇਨ ਸੁਖਾਪਿ ਵੇਦਨਾ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਪਗੇਵ ਇਤਰਾਤਿ ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਵੇਦਨਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਇਤਿ ‘‘ਯਦਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਤਂ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਤੀਸੁਪਿ ਵੇਦਨਾਸੁ ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯਪਜਾਨਨਾ ਜੋਤਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.
ਇਦਾਨਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਸੁਤ੍ਤੇਨ (ਮ. ਨਿ. ੨.੨੦੫) ਸਾਧੇਤੁਂ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਨੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤੀਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸੁਖਵੇਦਨਾਸਮਙ੍ਗਿਸਮਯੇ ਨੇਵ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤਿ ਨਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ, ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਚ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਾਨਂ. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਪਨ ਅਸਮ੍ਭਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਏਵ. ਸਕਿਚ੍ਚਕ੍ਖਣਮਤ੍ਤਾਵਟ੍ਠਾਨਤੋ ਅਨਿਚ੍ਚਾ. ਸਮੇਚ੍ਚ ਸਮ੍ਭੁਯ੍ਯ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਕਤਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਖਤਾ. ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਾਦਿਪਚ੍ਚਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਖਯਵਯਪਲੁਜ੍ਜਨਨਿਰੁਜ੍ਝਨਪਕਤਿਤਾਯ ਖਯਧਮ੍ਮਾ ਵਯਧਮ੍ਮਾ ਵਿਰਾਗਧਮ੍ਮਾ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.
ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਆਮਸਿਤਬ੍ਬਤੋ ਆਮਿਸਂ ਨਾਮ, ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾ, ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਸਹ ਆਮਿਸੇਹੀਤਿ ਸਾਮਿਸਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਾਮਿਸਨਿਸ੍ਸਿਤਾ’’ਤਿ.
ਇਤੋ ਪਰਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਵੇਦਨਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿ ਪਾਲ਼ਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵਾ’’ਤਿ.
ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਣ੍ਣਨਾ
੩੮੧. ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇਨ ਸਹ ਰਾਗੇਨਾਤਿ ਸਰਾਗਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਲੋਭਸਹਗਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਵੀਤਰਾਗਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਾਮਂ ਸਰਾਗਪਦਪਟਿਯੋਗਿਨਾ ਵੀਤਰਾਗਪਦੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਸਮ੍ਮਸਨਚਾਰਸ੍ਸ ਪਨ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਤੇਭੂਮਕਸ੍ਸੇਵ ਗਹਣਨ੍ਤਿ ‘‘ਲੋਕਿਯਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਦਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਮੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਵਿਵਰਤਿ. ਸੇਸਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਦੋਸਮੂਲਾਨਿ, ਦ੍ਵੇ ਮੋਹਮੂਲਾਨੀਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਾਨਿ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਰਾਗੇਨ ਸਮ੍ਪਯੋਗਾਭਾਵਤੋ ਨਤ੍ਥੇਵ ਸਰਾਗਤਾ, ਤਂਨਿਮਿਤ੍ਤਕਤਾਯ ਪਨ ਸਿਯਾ ਤਂਸਹਿਤਕਾਲੇ ਸੋਤਿ ਨਤ੍ਥੇਵ ਵੀਤਰਾਗਤਾਪੀਤਿ ਦੁਕ੍ਖਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਤਾ ਏਵੇਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਨੇਵ ਪੁਰਿਮਪਦਂ ਨ ਪਚ੍ਛਿਮਪਦਂ ਭਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਪਦੇਸਿਕਂ ਪਜਾਨਨਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਦੁਕਨ੍ਤਰਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਤੇਸਂ. ਯੇ ਪਨ ‘‘ਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵੇ ਅਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ਸਮ੍ਪਯੋਗਾਭਾਵੋ ਏਵੇਤ੍ਥ ਪਮਾਣਂ ਏਕਚ੍ਚਅਬ੍ਯਾਕਤਾਨਂ ਵਿਯਾ’’ਤਿ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਮਤੇਨ ਸੇਸਾਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਦੁਤਿਯਪਦਸਙ੍ਗਹੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਦੁਤਿਯਦੁਕੇਪਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਕੁਸਲਮੂਲੇਸੁ ਸਹ ਮੋਹੇਨੇਵ ਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਸਮੋਹਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸਹਗਤਞ੍ਚੇਵ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਞ੍ਚਾ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਚੇਤ੍ਥ ‘‘ਸਹੇਵ ਮੋਹੇਨਾਤਿ ਸਮੋਹ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਮਪਦਾਵਧਾਰਣਮ੍ਪਿ ਲਬ੍ਭਤਿਯੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਥਾ ਪਨ ਅਤਿਮੂਲ਼੍ਹਤਾਯ ਪਾਟਿਪੁਗ੍ਗਲਿਕਨਯੇਨ ਸਵਿਸੇਸਮੋਹਵਨ੍ਤਤਾਯ ‘‘ਮੋਮੂਹਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਦ੍ਵਯਂ ਵਿਸੇਸਤੋ ‘‘ਸਮੋਹ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨ ਤਥਾ ਸੇਸਾਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ‘‘ਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਸਾਸਙ੍ਕਂ ਵਦਤਿ. ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਸੇਨ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧੇਨ ਅਨੁਪਤਿਤਂ ਅਨੁਗਤਨ੍ਤਿ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾਨੁਪਤਿਤਂ, ਪਞ੍ਚਵਿਧਂਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਾਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਂ ਸਙ੍ਕੁਚਿਤਚਿਤ੍ਤਂ, ਸਙ੍ਕੁਚਿਤਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਸਙ੍ਕੋਚਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸਵਸੇਨ ਥਾਮਜਾਤੇਨ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇਨ ਸਹਗਤਂ ਸਂਸਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਮੇਵਾਤਿ. ਪਸਟਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਸਵਿਸੇਸਂ ਵਿਕ੍ਖੇਪਵਸੇਨ ਵਿਸਟਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ.
ਕਿਲੇਸਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਵਿਪੁਲਫਲਤਾਯ ਚ ਦੀਘਸਨ੍ਤਾਨਤਾਯ ਚ ਮਹਨ੍ਤਭਾਵਂ ਗਤਂ, ਮਹਨ੍ਤੇਹਿ ਵਾ ਉਲ਼ਾਰਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦੀਹਿ ਗਤਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਮਹਗ੍ਗਤਂ, ਤਂ ਪਨ ਰੂਪਾਰੂਪਭੂਮਿਗਤਂ ਤਤੋ ਮਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਲੋਕੇ ਅਭਾਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਚੇਤ੍ਥ ਪਟਿਯੋਗੀ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਮਹਗ੍ਗਤਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਉਤ੍ਤਰਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੇਹਿ ਸਹ ਉਤ੍ਤਰੇਹੀਤਿ ਸਉਤ੍ਤਰਂ. ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਨ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ. ਤਦੁਭਯਂ ਉਪਾਦਾਯੁਪਾਦਾਯ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਉਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਸਮਤ੍ਥੇਨ ਸਮਾਧਿਨਾ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਆਹਿਤਂ ਸਮਾਹਿਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਯਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਸਮਾਧਿਨਾ ਨ ਸਮਾਹਿਤਨ੍ਤਿ ਅਸਮਾਹਿਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਉਭਯਸਮਾਧਿਰਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਦਙ੍ਗਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਂ, ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਂ, ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਂ, ਮਹਗ੍ਗਤਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਦੁਭਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਤਦਙ੍ਗਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਮੁਤ੍ਤੀਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਤ੍ਥ ਤਦੁਭਯਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਉਭਯਵਿਮੁਤ੍ਤਿਰਹਿਤਨ੍ਤਿ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਚਿਤ੍ਤੇਪਿ ਸਿਯਾਸਙ੍ਕਾਤਿ ਤਂ ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਸਮੁਚ੍ਛੇਦ…ਪੇ… ਓਕਾਸੋਵ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਓਕਾਸਭਾਵੋ ਚ ਸਮ੍ਮਸਨਚਾਰਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਵਿਭਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਤ੍ਤਾ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.
ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ
ਨੀਵਰਣਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ
੩੮੨. ਪਹਾਤਬ੍ਬਾਦਿਧਮ੍ਮਵਿਭਾਗਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਧਾ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਪਾਲ਼ਿਤੋ ਏਵ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਉਲ੍ਲਿਙ੍ਗੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਞ੍ਚਵਿਧੇਨ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਕਥੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਸ੍ਮਾ ਨੀਵਰਣਾਦਿਵਸੇਨੇਵ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ? ਵਿਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਤੋ. ਯੇਸਞ੍ਹਿ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਪਹਾਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਠਮਂ ਨੀਵਰਣਾਨਿ ਵਿਭਾਗੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਤੇਸਂ ਵਸੇਨੇਤ੍ਥ ਭਗਵਤਾ ਪਠਮਂ ਨੀਵਰਣੇਸੁ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਕਥਿਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਪਿ ਸਮਥਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਦੇਸਿਤਾ, ਤਤੋ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ, ਆਯਤਨੇਸੁ ਚ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬੇਸੁ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇਸੁ, ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਦਿਵਿਭਾਗੇਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਚ ਉਤ੍ਤਰਾ ਦੇਸਨਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਚੇਤ੍ਥ ਸਮਥਭਾਵਨਾਪਿ ਯਾਵਦੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਤ੍ਥਾ ਇਚ੍ਛਿਤਾ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਧਾਨਾ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਬਹੁਲਾ ਚ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਦੇਸਨਾਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਿਨਿਵੇਸਵਿਭਾਗੇਨ ਦੇਸਿਤਭਾਵਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਵਸੇਨ ਮਿਸ੍ਸਕਪਰਿਗ੍ਗਹਕਥਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਪਰਿਗ੍ਗਹਮ੍ਪੀਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਕਲਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਪਰਿਗ੍ਗਹਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤਿ ਇਤਰੇਸਂ ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ.
‘‘ਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕਧਮ੍ਮਾਨਂ ਯੁਗਨਨ੍ਧਤਾ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਪਜਾਨਨਕਾਲੇ ਅਭਾਵਾ ‘‘ਅਭਿਣ੍ਹਸਮੁਦਾਚਾਰਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਉਪਲਬ੍ਭਮਾਨਂ. ਯਥਾਤਿ ਯੇਨਾਕਾਰੇਨ, ਸੋ ਪਨ ‘‘ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਕਾਰਣਾਕਾਰੋਵ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਕਾਰਣਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨਾ’’ਤਿ. ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਕ੍ਖਮਾਨਤ੍ਥਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋ.
ਤਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਯਥਾ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਪਦੇ. ਸੁਭਮ੍ਪੀਤਿ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋਪਿ. ਸੋ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗਹਣਾਕਾਰੇਨ ‘‘ਸੁਭ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤੇਨਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਕਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ. ਇਟ੍ਠਂ, ਇਟ੍ਠਾਕਾਰੇਨ ਵਾ ਗਯ੍ਹਮਾਨਂ ਰੂਪਾਦਿ ਸੁਭਾਰਮ੍ਮਣਂ. ਆਕਙ੍ਖਿਤਸ੍ਸ ਹਿਤਸੁਖਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਪਾਯਭੂਤੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਅਨੁਪਾਯਮਨਸਿਕਾਰੋ. ਤਨ੍ਤਿ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਭਾਗਹੇਤੁਭੂਤੇ, ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤੇ ਚ ਦੁਵਿਧੇ ਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤੇ. ਆਹਾਰੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲਂ ਆਹਰਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ.
ਅਸੁਭਨ੍ਤਿ ਅਸੁਭਜ੍ਝਾਨਂ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨ, ਤਂ ਪਨ ਦਸਸੁ ਅਵਿਞ੍ਞਾਣਕਅਸੁਭੇਸੁ ਚ ਕੇਸਾਦੀਸੁ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਅਸੁਭੇਸੁ ਚ ਪਵਤ੍ਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਕੇਸਾਦੀਸੁ ਹਿ ਸਞ੍ਞਾ ‘‘ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਗਿਰਿਮਾਨਨ੍ਦਸੁਤ੍ਤੇ (ਅ. ਨਿ. ੧੦.੬੦) ਵੁਤ੍ਤਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਸ੍ਸ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਸ੍ਸ, ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਸ੍ਸ ਚ ਗਹਣਂ ਨਿਰਵਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਤੇਸੁ ਪਨ ਅਸੁਭੇਸੁ ‘‘ਸੁਭ’’ਨ੍ਤਿ, ‘‘ਅਸੁਭ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਤਦਨੁਕੂਲਤ੍ਤਾ ਪਨ ਇਤਰੇ ਪੀਤਿ.
ਏਕਾਦਸਸੁ ਅਸੁਭੇਸੁ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਾਕਾਰਸ੍ਸ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ, ਯਥਾ ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਉਗ੍ਗਹਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਥਾ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਅਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਗ੍ਗਹੋ. ਉਪਚਾਰਪ੍ਪਨਾਵਹਾਯ ਅਸੁਭਭਾਵਨਾਯ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨਾ ਅਸੁਭਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗੋ. ‘‘ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਨੋ ਮਿਤਾਹਾਰਸ੍ਸ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾਭਿਭਵਾਭਾਵਾ ਓਤਾਰਂ ਅਲਭਮਾਨੋ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਪਹੀਯਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਅਯਮੇਵ ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯੋ ਪਨ ਭੋਜਨਸ੍ਸ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਤਂ, ਤਬ੍ਬਿਪਰਿਣਾਮਸ੍ਸ ਤਦਾਧਾਰਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਚ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਸ੍ਸ ਅਤਿਵਿਯ ਜੇਗੁਚ੍ਛਤਂ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਚ ਆਹਾਰਟ੍ਠਿਤਿਕਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਜਾਨਾਤਿ, ਸੋ ਸਬ੍ਬਸੋ ਭੋਜਨੇ ਪਮਾਣਸ੍ਸ ਜਾਨਨੇਨ ਭੋਜਨੇਮਤ੍ਤਞ੍ਞੂ ਨਾਮ. ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਹਿ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਪਹੀਯਤੇਵ.
ਅਸੁਭਕਮ੍ਮਿਕਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ਦਨ੍ਤਟ੍ਠਿਦਸ੍ਸਾਵੀ. ਪਹੀਨਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਪਹੀਨਸ੍ਸ. ਇਤੋ ਪਰੇਸੁਪਿ ਏਵਰੂਪੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੇਨ (ਧ. ਸ. ੧੧੫੯, ੧੫੦੩) ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਲੋਭੋ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਨੀਵਰਣਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨਾ’’ਤਿ.
ਪਟਿਘਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਟਿਘਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਰਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਸ੍ਸ ਪਟਿਘਸ੍ਸ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ.
ਮੇਜ੍ਜਤਿ ਸਿਨਿਯ੍ਹਤੀਤਿ ਮਿਤ੍ਤੋ, ਹਿਤੇਸੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਮਿਤ੍ਤੇ ਭਵਾ, ਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਏਸਾਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾ, ਹਿਤੇਸਿਤਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਮੇਤ੍ਤਾਯ. ਅਪ੍ਪਨਾਪਿ ਉਪਚਾਰੋਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ ਸਾਧਾਰਣਵਚਨਭਾਵਤੋ. ‘‘ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਪ੍ਪਨਾਵ ਵਟ੍ਟਤਿ ਅਪ੍ਪਨਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਾਯ ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਸੁਟ੍ਠੁ ਮੁਚ੍ਚਨਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਤਨ੍ਤਿ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾਯ. ਬਹੁਲਂ ਪਵਤ੍ਤਯਤੋਤਿ ਬਹੁਲੀਕਾਰਵਤੋ.
ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਮੇਤ੍ਤਾਯਨਸ੍ਸ ਹਿਤੂਪਸਂਹਾਰਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਨਂ ਪਵਤ੍ਤਨਂ ਮੇਤ੍ਤਾਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਗ੍ਗਹੋ, ਪਠਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਮੇਤ੍ਤਾਮਨਸਿਕਾਰੋ ਪਰਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭਾਵਤੋ ਮੇਤ੍ਤਾਮਨਸਿਕਾਰੋਵ ਮੇਤ੍ਤਾਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਕਮ੍ਮਮੇਵ ਸਕਂ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਾ, ਸਤ੍ਤਾ, ਤਬ੍ਭਾਵੋ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਾ, ਕਮ੍ਮਦਾਯਾਦਤਾ. ਦੋਸਮੇਤ੍ਤਾਸੁ ਯਾਥਾਵਤੋ ਆਦੀਨਵਾਨਿਸਂਸਾਨਂ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਂ ਵੀਮਂਸਾ ਇਧ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਂ. ਮੇਤ੍ਤਾਵਿਹਾਰਿਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਵਨ੍ਤਤਾ ਇਧ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਤਾ. ਓਦਿਸ੍ਸਕਅਨੋਦਿਸ੍ਸਕਦਿਸਾਫਰਣਾਨਨ੍ਤਿ (ਓਧਿਸਕਅਨੋਧਿਸਕਦਿਸਾਫਰਣਾਨਂ ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧੧੫) ਅਤ੍ਤਅਤਿਪਿਯਸਹਾਯਮਜ੍ਝਤ੍ਤਵੇਰਿਵਸੇਨ ਓਦਿਸ੍ਸਕਤਾ, ਸੀਮਾਸਮ੍ਭੇਦੇ ਕਤੇ ਅਨੋਦਿਸ੍ਸਕਤਾ. ਏਕਾਦਿਦਿਸਾਫਰਣਵਸੇਨ ਦਿਸਾਫਰਣਤਾ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਉਗ੍ਗਹਣੇ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵਿਹਾਰਰਚ੍ਛਾਗਾਮਾਦਿਵਸੇਨ ਵਾ ਓਦਿਸ੍ਸਕਦਿਸਾਫਰਣਂ. ਵਿਹਾਰਾਦਿਉਦ੍ਦੇਸਰਹਿਤਂ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਦਿਦਿਸਾਵਸੇਨ ਅਨੋਦਿਸ੍ਸਕਦਿਸਾਫਰਣਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਉਗ੍ਗਹਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਓਦਿਸ੍ਸਕਅਨੋਦਿਸ੍ਸਕਦਿਸਾਫਰਣਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਗ੍ਗਹੋਤਿ ਚ ਯਾਵ ਉਪਚਾਰਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਉਗ੍ਗਹਿਤਾਯ ਆਸੇਵਨਾ ਭਾਵਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ, ਪਾਣਾ, ਭੂਤਾ, ਪੁਗ੍ਗਲਾ, ਅਤ੍ਤਭਾਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਤਿ ਏਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾ, ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਅਵੇਰਾ ਹੋਨ੍ਤੁ, ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝਾ, ਅਨੀਘਾ, ਸੁਖੀ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੂਤਿ ਚਤੁਧਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਵੀਸਤਿਵਿਧਾ ਅਨੋਦਿਸ੍ਸਕਫਰਣਾ ਮੇਤ੍ਤਾ. ਸਬ੍ਬਾ ਇਤ੍ਥਿਯੋ, ਪੁਰਿਸਾ, ਅਰਿਯਾ, ਅਨਰਿਯਾ, ਦੇਵਾ, ਮਨੁਸ੍ਸਾ, ਵਿਨਿਪਾਤਿਕਾਤਿ ਸਤ੍ਤੋਧਿਕਰਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤਵਿਧਾ, ਅਟ੍ਠਵੀਸਤਿ ਵਿਧਾ ਵਾ, ਦਸਹਿ ਦਿਸਾਹਿ ਦਿਸੋਧਿਕਰਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਦਸਵਿਧਾ, ਏਕੇਕਾਯ ਵਾ ਦਿਸਾਯ ਸਤ੍ਤਾਦਿਇਤ੍ਥਾਦਿਅਵੇਰਾਦਿਭੇਦੇਨ ਅਸੀਤਾਧਿਕਚਤੁਸਤਪ੍ਪਭੇਦਾ ਚ ਓਧਿਸੋ ਫਰਣਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਯੇਨ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਅਰਤਿਆਦਿਕਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਅਰਤਿਆਦੀਸੁ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ. ਤੇਨ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਬ੍ਬੇ ਹਿ ਇਦਂ ਭੁਮ੍ਮਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਇਤੋ ਪਰੇਸੁਪਿ. ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤਾ ਪਨ੍ਤਸੇਨਾਸਨੇਸੁ, ਅਧਿਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਭਾਵਰਿਞ੍ਚਨਾ. ਕਾਯਵਿਨਮਨਾਤਿ ਕਰਜਕਾਯਸ੍ਸ ਵਿਰੂਪੇਨਾਕਾਰੇਨ ਨਮਨਾ. ਲੀਨਾਕਾਰੋਤਿ ਸਙ੍ਕੋਚਾਪਤ੍ਤਿ.
ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਟ੍ਠਪਨਸਭਾਵਤਾਯ, ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਾਨਂ ਵਿਸੋਸਨਸਭਾਵਤਾਯ ਚ ਆਰਮ੍ਭਧਾਤੁਆਦਿਤੋ ਪਵਤ੍ਤਵੀਰਿਯਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਠਮਾਰਮ੍ਭਵੀਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਠਮਾਰਮ੍ਭਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕੋਸਜ੍ਜਵਿਧਮਨਂ, ਥਾਮਗਮਨਞ੍ਚ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕੋਸਜ੍ਜਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਤਾਯ ਤਤੋ ਬਲਵਤਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਅਪਰਾਪਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨਂ ਉਪਰੂਪਰਿ ਵਿਸੇਸਂ ਆਵਹਨ੍ਤਂ ਅਤਿਵਿਯ ਥਾਮਗਤਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਰਂ ਪਰਂ ਠਾਨਂ ਅਕ੍ਕਮਨਤੋ ਤਤੋਪਿ ਬਲਵਤਰ’’ਨ੍ਤਿ.
ਅਤਿਭੋਜਨੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੋਤਿ ਅਤਿਭੋਜਨੇ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੋ, ਏਤ੍ਤਕੇ ਭੁਤ੍ਤੇ ਤਂ ਭੋਜਨਂ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਏਤ੍ਤਕੇ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਕਾਰਣਾਕਾਰਣਗਾਹੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਵਸੇਨ ਚੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਏਤ੍ਤਕੇ ਭੁਤ੍ਤੇ ਤਂ ਭੋਜਨਂ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਾ ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚਤੁਪਞ੍ਚ…ਪੇ… ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਦਿਵਾ ਸੂਰਿਯਾਲੋਕਨ੍ਤਿ ਦਿਵਾ ਗਹਿਤਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸੂਰਿਯਾਲੋਕਂ ਰਤ੍ਤਿਯਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਧੁਤਙ੍ਗਾਨਂ ਵੀਰਿਯਨਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਧੁਤਙ੍ਗਨਿਸ੍ਸਿਤਸਪ੍ਪਾਯਕਥਾਯਪੀ’’ਤਿ.
ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਮ੍ਪਿ ਕਤਾਕਤਾਨੁਸੋਚਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਚੇਤਸੋ ਅਵੂਪਸਮਾਵਹਤਾਯ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇਨ ਸਮਾਨਲਕ੍ਖਣਮੇਵਾਤਿ ‘‘ਅਵੂਪਸਮੋ ਨਾਮ ਅਵੂਪਸਨ੍ਤਾਕਾਰੋ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਮੇਵੇਤਂ ਅਤ੍ਥਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਸ੍ਸ ਗਨ੍ਥਤੋ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਚ ਸੁਤ੍ਤਾਦੀਨਿ ਵਿਚਾਰੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਬ੍ਬਹੁਲਵਿਹਾਰਿਨੋ ਅਤ੍ਥਵੇਦਾਦਿਪਟਿਲਾਭਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ, ਯਥਾਵਿਧਿਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ, ਯਥਾਨੁਰੂਪਪਤਿਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਕਤਾਕਤਾਨੁਸੋਚਨਞ੍ਚ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਬਾਹੁਸਚ੍ਚੇਨਪਿ…ਪੇ… ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਪਹੀਯਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਬਾਹੁਸਚ੍ਚੇਨ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਪਹੀਯਤਿ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਕਤਾਵਿਨਯਪਕਤਞ੍ਞੁਤਾਹਿਪਿ ਤਂ ਪਹੀਯਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਵੁਦ੍ਧਸੇਵਿਤਾ ਚ ਵੁਦ੍ਧਸੀਲਿਤਂ ਆਵਹਤੀਤਿ ਚੇਤੋਵੂਪਸਮਕਰਤ੍ਤਾ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਪ੍ਪਹਾਨਕਾਰੀ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਵੁਦ੍ਧਤ੍ਤਂ ਪਨ ਅਨਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਵਿਨੋਦਕਾ ਵਿਨਯਧਰਾ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਚ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਂ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਹੇਤੁਕੋ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਕਪ੍ਪਿਯਾਕਪ੍ਪਿਯਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਬਹੁਲਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਨਯਨਯੇਨੇਵ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਕਤਾਦਯੋ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ. ਪਹੀਨੇ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚੇਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਭੁਮ੍ਮਂ. ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਸ੍ਸ ਦੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਤ੍ਤਾ ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗੇਨ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋ.
ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਠਾਨੀਯਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਠਾਨੀਯਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਠਾਨੀਯਾ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਕਾਰਣਭੂਤਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਵਾ ਠਾਨੀਯਾ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਠਾਨੀਯਾ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਠਾਨੀਯਾ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਏਵ. ਸਾ ਹਿ ਪੁਰਿਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਰਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਸਭਾਗਹੇਤੁਤਾਯ ਅਸਾਧਾਰਣਂ ਕਾਰਣਂ.
ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਤਿ ਕੋਸਲ੍ਲਸਮ੍ਭੂਤਟ੍ਠੇਨ ਕੁਸਲਾ, ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਅਕੁਸਲਾ. ਯੇ ਅਕੁਸਲਾ, ਤੇ ਸਾਵਜ੍ਜਾ, ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਾ, ਹੀਨਾ ਚ. ਯੇ ਕੁਸਲਾ, ਤੇ ਅਨਵਜ੍ਜਾ, ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਾ,ਪਣੀਤਾ ਚ. ਕੁਸਲਾ ਵਾ ਹੀਨੇਹਿ ਛਨ੍ਦਾਦੀਹਿ ਆਰਦ੍ਧਾ ਹੀਨਾ, ਪਣੀਤੇਹਿ ਪਣੀਤਾ. ਕਣ੍ਹਾਤਿ ਕਾਲ਼ਕਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਪਭਸ੍ਸਰਭਾਵਕਰਣਾ. ਸੁਕ੍ਕਾਤਿ ਓਦਾਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਭਸ੍ਸਰਭਾਵਕਰਣਾ. ਕਣ੍ਹਾਭਿਜਾਤਿਹੇਤੁਤੋ ਵਾ ਕਣ੍ਹਾ. ਸੁਕ੍ਕਾਭਿਜਾਤਿਹੇਤੁਤੋ ਸੁਕ੍ਕਾ. ਤੇ ਏਵ ਸਪ੍ਪਟਿਭਾਗਾ. ਕਣ੍ਹਾ ਹਿ ਉਜੁਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਤਾਯ ਸੁਕ੍ਕਸਪ੍ਪਟਿਭਾਗਾ, ਤਥਾ ਸੁਕ੍ਕਾਪਿ ਇਤਰੇਹਿ. ਅਥ ਵਾ ਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕਾ ਚ ਸਪ੍ਪਟਿਭਾਗਾ ਚ ਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕਸਪ੍ਪਟਿਭਾਗਾ. ਸੁਖਾ ਹਿ ਵੇਦਨਾ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਪ੍ਪਟਿਭਾਗਾ, ਦੁਕ੍ਖਾ ਚ ਵੇਦਨਾ ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਪ੍ਪਟਿਭਾਗਾਤਿ.
ਕਾਮਂ ਬਾਹੁਸਚ੍ਚਪਰਿਪੁਚ੍ਛਕਤਾਹਿ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਅਟ੍ਠਵਤ੍ਥੁਕਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਪਹੀਯਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਰਤਨਤ੍ਤਯਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਮੂਲਿਕਾ ਸੇਸਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਤੀਣਿ ਰਤਨਾਨਿ ਆਰਬ੍ਭਾ’’ਤਿ. ਰਤਨਤ੍ਤਯਗੁਣਾਵਬੋਧੇ ‘‘ਸਤ੍ਥਰਿ ਕਙ੍ਖਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਧ. ਸ. ੧੦੦੮, ੧੧੨੩, ੧੧੬੭, ੧੨੪੧, ੧੨੬੩, ੧੨੭੦; ਵਿਭ. ੯੧੫) ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਅਸਮ੍ਭਵੋਤਿ. ਵਿਨਯੇ ਪਕਤਞ੍ਞੁਤਾ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਕਙ੍ਖਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਪਹਾਨਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਨਯੇ ਚਿਣ੍ਣਵਸੀਭਾਵਸ੍ਸਾਪੀ’’ਤਿ. ਓਕਪ੍ਪਨਿਯਸਦ੍ਧਾਸਙ੍ਖਾਤਅਧਿਮੋਕ੍ਖਬਹੁਲਸ੍ਸਾਤਿ ਸਦ੍ਧੇਯ੍ਯਵਤ੍ਥੁਨੋ ਅਨੁਪਵਿਸਨਸਦ੍ਧਾਸਙ੍ਖਾਤਅਧਿਮੋਕ੍ਖੇਨ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਬਹੁਲਸ੍ਸ, ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਞ੍ਚ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੁਪ੍ਪਾਦਨਮੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਸਦ੍ਧਾਯ ਵਾ ਨਿਨ੍ਨਪੋਣਤਾਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੋ.
ਸਮੁਦਯਵਯਾਤਿ ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮਾ. ਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਅਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦੀਸੂਤਿ ‘‘ਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਅਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦੀਸੂ’’ਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮੇਨ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਟਿਘਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ, ਦੁਤਿਯੇਨਮੇਤ੍ਤਾਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਆਦੀਨਂ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.
ਨੀਵਰਣਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਖਨ੍ਧਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ
੩੮੩. ਉਪਾਦਾਨੇਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਾਦਿਵਸੇਨ ਉਪਾਦਾਤਬ੍ਬਾ ਵਾ ਖਨ੍ਧਾ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ.
ਇਤਿ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਇਦਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮਾਨਤ੍ਥੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਾਹ ‘‘ਇਦਂ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਯਿਦਂ ਸਰੂਪਗ੍ਗਹਣਭਾਵਤੋ ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਤ੍ਤਕਂ ਰੂਪਂ, ਨ ਇਤੋ ਪਰਂ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਇਤੀਤਿ ਵਾ ਪਕਾਰਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਇਤਿ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਭੂਤੁਪਾਦਾਦਿਵਸੇਨ ਯਤ੍ਤਕੋ ਰੂਪਸ੍ਸ ਪਭੇਦੋ, ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਰੂਪਂ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਭਾਵਤੋਤਿ ਰੁਪ੍ਪਨਸਭਾਵਤੋ, ਚਕ੍ਖਾਦਿਵਣ੍ਣਾਦਿਸਭਾਵਤੋ ਚ. ਵੇਦਨਾਦੀਸੁਪੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਅਯਂ ਵੇਦਨਾ, ਏਤ੍ਤਕਾ ਵੇਦਨਾ, ਨ ਇਤੋ ਪਰਂ ਵੇਦਨਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਸਭਾਵਤੋ ਵੇਦਨਂ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ, ਸਭਾਵਤੋਤਿ ਚ ‘‘ਅਨੁਭਵਨਸਭਾਵਤੋ, ਸਾਤਾਦਿਸਭਾਵਤੋ ਚਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਤ੍ਤਾ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
ਖਨ੍ਧਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਆਯਤਨਪਬ੍ਬਵਣ੍ਣਨਾ
੩੮੪. ਛਸੁ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰੇਸੂਤਿ ‘‘ਛਸੁ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕੇਸੁ ਛਸੁ ਬਾਹਿਰੇਸੂ’’ਤਿ ‘‘ਛਸੂ’’ਤਿ ਪਦਂ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤਾਨਿ ਉਭਯਾਨਿ ਛਲ਼ੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ? ਛਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦ੍ਵਾਰਾਰਮ੍ਮਣਵਵਤ੍ਥਾਨਤੋ. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿਯਾ ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਯਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਮੇਵ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦ੍ਵਾਰਂ, ਰੂਪਾਯਤਨਮੇਵ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਂ, ਤਥਾ ਇਤਰਾਨਿ ਇਤਰੇਸਂ, ਛਟ੍ਠਸ੍ਸ ਪਨ ਭਵਙ੍ਗਮਨਸਙ੍ਖਾਤੋ ਮਨਾਯਤਨੇਕਦੇਸੋ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦ੍ਵਾਰਂ, ਅਸਾਧਾਰਣਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ. ਚਕ੍ਖਤੀਤਿ ਚਕ੍ਖੁ, ਰੂਪਂ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਿ, ਵਿਭਾਵੇਤਿ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਣਾਤੀਤਿ ਸੋਤਂ. ਘਾਯਤੀਤਿ ਘਾਨਂ. ਜੀਵਿਤਨਿਮਿਤ੍ਤਤਾਯ ਰਸੋ ਜੀਵਿਤਂ, ਤਂ ਜੀਵਿਤਂ ਅਵ੍ਹਾਯਤੀਤਿ ਜਿਵ੍ਹਾ. ਕੁਚ੍ਛਿਤਾਨਂ ਸਾਸਵਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਯੋ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦੇਸੋਤਿ ਕਾਯੋ. ਮੁਨਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਵਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਮਨੋ. ਰੂਪਯਤਿ ਵਣ੍ਣਵਿਕਾਰਂ ਆਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਹਦਯਙ੍ਗਤਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਤੀਤਿ ਰੂਪਂ. ਸਪ੍ਪਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਹਰੀਯਤਿ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਭਾਵਂ ਗਮੀਯਤੀਤਿ ਸਦ੍ਦੋ. ਗਨ੍ਧਯਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਤ੍ਥੁਂ ਸੂਚੇਤੀਤਿ ਗਨ੍ਧੋ. ਰਸਨ੍ਤਿ ਤਂ ਸਤ੍ਤਾ ਅਸ੍ਸਾਦੇਨ੍ਤੀਤਿ ਰਸੋ. ਫੁਸੀਯਤੀਤਿ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵਂ ਧਾਰੇਨ੍ਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮਾ. ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਪਨ ਆਯਾਨਂ ਤਨਨਾਦਿਅਤ੍ਥੇਨ ਆਯਤਨਾਨਿ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੫੧੦, ੫੧੧, ੫੧੨; ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਟੀ. ੨.੫੧੦) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੮੪; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੧੭) ਏਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁ ਨਾਮ ਪਸਾਦਚਕ੍ਖੁ, ਨ ਸਸਮ੍ਭਾਰਚਕ੍ਖੁ, ਨਾਪਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਆਦਿਕਨ੍ਤਿ ਆਹ ਚਕ੍ਖੁਪਸਾਦਨ੍ਤਿ. ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਂ ਚਕ੍ਖੁ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਪਸਾਦੋ’’ਤਿ. (ਧ. ਸ. ੫੯੬) ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਕ੍ਖਮਾਨਤ੍ਥਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋ. ਯਾਥਾਵਸਰਸਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨਾਤਿ ਅਵਿਪਰੀਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਰਸਸ੍ਸ ਚੇਵ ਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਚ ਵਸੇਨ, ਰੂਪੇਸੁ ਆਵਿਞ੍ਛਨਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਚੇਵ ਰੂਪਾਭਿਘਾਤਾਰਹਭੂਤਪਸਾਦਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਚ ਦਟ੍ਠੁਕਾਮਤਾਨਿਦਾਨਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਭੂਤਪਸਾਦਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਚ ਵਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਯਾਥਾਵਸਰਸਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨਾਤਿ ਯਾਥਾਵਸਰਸਵਸੇਨ ਚੇਵ ਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਚ, ਯਾਥਾਵਸਰਸੋਤਿ ਚ ਅਵਿਪਰੀਤਸਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸੋ ਹਿ ਰਸੀਯਤਿ ਅਵਿਰਦ੍ਧਪਟਿਵੇਧਵਸੇਨ ਅਸ੍ਸਾਦੀਯਤਿ ਰਮੀਯਤੀਤਿ ‘‘ਰਸੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨਾਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ.
‘‘ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰੂਪੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੦੪, ੪੦੦; ਮ. ਨਿ. ੩.੪੨੧, ੪੨੫, ੪੨੬; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੪੩, ੪੫; ੨.੪.੬੦) ਸਮੁਦਿਤਾਨਿਯੇਵ ਰੂਪਾਯਤਨਾਨਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁ, ਨ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਜੋਤਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਰੂਪੇ ਚਾ’’ਤਿ ਪੁਥੁਵਚਨਗ੍ਗਹਣਂ, ਤਾਯ ਏਵ ਚ ਦੇਸਨਾਗਤਿਯਾ ਕਾਮਂ ਇਧਾਪਿ ‘‘ਰੂਪੇ ਚ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਰੂਪਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਪਨ ਸਬ੍ਬਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕਰੂਪਞ੍ਚਾਤਿ ਏਕਵਚਨਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਰਸਲਕ੍ਖਣ ਵਸੇਨਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭਾਵਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਚੇਵ ਚਕ੍ਖੁਪਟਿਹਨਨਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਚਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.
ਉਭਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ, ਰੂਪੇ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਆਰਮ੍ਮਣੂਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤੇ ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ. ਕਾਮਂ ਅਯਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਸਂਵਣ੍ਣਨਾ, ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਕਥਾ ਨਾਮ ਅਭਿਧਮ੍ਮਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਏਵਾਤਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਨਯੇਨੇਵ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਾਮਰਾਗ…ਪੇ… ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਂਯੋਜਨ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਮੇਸੁ ਰਾਗੋ, ਕਾਮੋ ਚ ਸੋ ਰਾਗੋ ਚਾਤਿ ਵਾ ਕਾਮਰਾਗੋ. ਸੋ ਏਵ ਬਨ੍ਧਨਟ੍ਠੇਨ ਸਂਯੋਜਨਂ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਯਸ੍ਸ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਵਟ੍ਟਸ੍ਮਿਂ ਸਂਯੋਜੇਤਿ ਬਨ੍ਧਤਿ ਇਤਿ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਸਤ੍ਤਂ, ਭਵਾਦਿਕੇ ਵਾ ਭਵਨ੍ਤਰਾਦੀਹਿ, ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਵਾ ਵਿਪਾਕਂ ਸਂਯੋਜੇਤਿ ਬਨ੍ਧਤੀਤਿ ਸਂਯੋਜਨਂ. ਏਵਂ ਪਟਿਘਸਂਯੋਜਂਆਦੀਨਮ੍ਪਿ ਯਥਾਰਹਮਤ੍ਥੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਸਰਸਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਟ੍ਟਤੋ ਅਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਚੇਵ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਬਨ੍ਧਨਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਚ ਵਸੇਨਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.
ਭਵਸ੍ਸਾਦਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਸਾਦਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਕਾਮਸ੍ਸਾਦਗ੍ਗਹਣਂ. ਅਸ੍ਸਾਦਯਤੋਤਿ ਅਭਿਰਮਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਅਭਿਨਨ੍ਦਤੋਤਿ ਸਪ੍ਪੀਤਿਕਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਨਨ੍ਦਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਪਦਦ੍ਵਯੇਨਾਪਿ ਬਲਵਤੋ ਕਾਮਰਾਗਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾ ਕਾਮਰਾਗੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਅਨਿਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਆਪਾਥਗਤੇ’’ਤਿ ਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਪਰਿਣਾਮਨਵਸੇਨ ‘‘ਆਪਾਥਗਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਏਵਂਸੁਖੁਮਂ ਏਵਂਦੁਬ੍ਬਿਭਾਗਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ. ‘‘ਨਿਚ੍ਚਂ ਧੁਵ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ. ‘‘ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ ਵਿਨਸ੍ਸਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਗਣ੍ਹਤੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ. ਪਠਮਾਯ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਨੁਰੋਧਵਸੇਨ ‘‘ਸਤ੍ਤੋ ਨੁ ਖੋ’’ਤਿ, ਇਤਰਾਯ ਅਨੁਰੋਧਵਸੇਨ ‘‘ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨੁ ਖੋ’’ਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਤੋ. ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯਾਦਿਗਾਹਾਨੁਗਤਾ ਹਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਸਤਿ ਅਭਾਵਤੋ. ਭਵਂ ਪਤ੍ਥੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਈਦਿਸੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵੇ ਯਸ੍ਮਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਇਦਂ ਇਟ੍ਠਂ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਸੁਲਭਂ ਜਾਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਯਤਿਮ੍ਪਿ ਏਦਿਸੋ, ਇਤੋ ਵਾ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰੋ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਭਵਂ ਨਿਕਾਮੇਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਏਵਰੂਪਨ੍ਤਿ ਏਵਰੂਪਂ ਰੂਪਂ. ਤਂਸਦਿਸੇ ਹਿ ਤਬ੍ਬੋਹਾਰਵਸੇਨੇਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਭਵਤਿ ਹਿ ਤਂਸਦਿਸੇਸੁ ਤਬ੍ਬੋਹਾਰੋ ਯਥਾ ‘‘ਸਾ ਏਵ ਤਿਤ੍ਤਿਰੀ, ਤਾਨਿ ਏਵ ਓਸਧਾਨੀ’’ਤਿ. ਉਸੂਯਤੋਤਿ ਉਸੂਯਂ ਇਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਾਦਯਤੋ. ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਮਚ੍ਛਰਾਯਤੋਤਿ ਅਞ੍ਞੇਨ ਅਸਾਧਾਰਣਭਾਵਕਰਣੇਨ ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ ਕਰੋਤੋ. ਸਬ੍ਬੇਹੇਵ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਨਵਹਿ ਸਂਯੋਜਨੇਹਿ.
ਤਞ੍ਚ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਪਟਿਘਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦਿਵਿਭਾਗਂ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਾਦਿਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਞ੍ਚੇਵ ਤਜ੍ਜਾਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਞ੍ਚਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ. ਅਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਾਸਮੂਹਤਭੂਮਿਲਦ੍ਧੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਤ੍ਤਮਾਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤਾ ਸਮੁਦਾਚਾਰਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਗਹਿਤਾ. ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨਾਤਿ ਯੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮਥਭਾਵਨਾਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ. ਤਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਤਦਙ੍ਗਵਸੇਨ ਚੇਵ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਚ ਪਹਾਨਕਾਰਣਂ. ਇਸ੍ਸਾਮਚ੍ਛਰਿਯਾਨਂ ਅਪਾਯਗਮਨੀਯਤਾਯ ਪਠਮਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯਦਿ ਏਵਂ ‘‘ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੨੪੧) ਸੁਤ੍ਤਪਦਂ ਕਥਨ੍ਤਿ? ਤਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾਨੁਲੋਮਸਾਸਨਾ ਹਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਦੇਸਨਾ, ਅਯਂ ਪਨ ਅਭਿਧਮ੍ਮਨਯੇਨ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਤਿ ਨਾਯਂ ਦੋਸੋਤਿ. ਓਲ਼ਾਰਿਕਸ੍ਸਾਤਿ ਥੂਲਸ੍ਸ, ਯਤੋ ਅਭਿਣ੍ਹਸਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਤਿਬ੍ਬਤਾਵ ਹੋਤਿ. ਅਣੁਸਹਗਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਭਾਵੇਨ ਅਣੁਭਾਵਂ ਸੁਖੁਮਭਾਵਂ ਗਤਸ੍ਸ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਂਯੋਜਨਸ੍ਸਪੇਤ੍ਥ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਂਯੋਜਨੇਹਿ ਅਵਿਨਾਭਾਵਤੋ. ਏਕਤ੍ਥਤਾਯ ਸੋਤਾਦੀਨਂ ਸਭਾਵਸਰਸਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਪਜਾਨਨਾ, ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਪਜਾਨਨਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਸੇਵ ਨਯੋ’’ਤਿ ਅਤਿਦਿਸਤਿ.
ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾ ਧਮ੍ਮੇਸੂਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਯਤਨਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਭਯਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵਾ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਕ੍ਖੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਯਤਨਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨੇਨਾਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਯਤਨਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਮੁਖੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਞ੍ਚ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਸਪਰਸਨ੍ਤਾਨੇਸੁ ਆਯਤਨਾਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਸਿਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ. ਪਰਸ੍ਸ ਵਾ ਧਮ੍ਮੇਸੂਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਰੂਪਾਯਤਨਸ੍ਸਾਤਿ ਅਡ੍ਢੇਕਾਦਸਪ੍ਪਭੇਦਸ੍ਸ ਰੂਪਸਭਾਵਸ੍ਸ ਆਯਤਨਸ੍ਸ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਨੀਹਰਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ. ਸੇਸਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੂਤਿ ਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਤਿਦੇਸੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ‘‘ਆਹਾਰਸਮੁਦਯਾ’’ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ‘‘ਨਾਮਰੂਪਸਮੁਦਯਾ’’ਤਿ ਸੇਸਖਨ੍ਧੇਸੁ ‘‘ਫਸ੍ਸਸਮੁਦਯਾ’’ਤਿ ਇਮਂ ਵਿਸੇਸਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ, ਇਤਰਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਮਾਨਨ੍ਤਿ ਖਨ੍ਧਪਬ੍ਬੇ ਵਿਯ ਆਯਤਨਪਬ੍ਬੇਪਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਨਿਵਤ੍ਤਨਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਗਹਿਤਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.