੫. ਜਨਵਸਭਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
ਨਾਤਿਕਿਯਾਦਿਬ੍ਯਾਕਰਣਵਣ੍ਣਨਾ
੨੭੩-੨੭੫. ‘‘ਪਰਿਤੋ’’ਤਿ ਪਦਂ ਯਥਾ ਸਮਨ੍ਤਤ੍ਥਵਾਚਕੋ, ਏਵਂ ਸਮੀਪਤ੍ਥਵਾਚਕੋਪਿ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮਨ੍ਤਾ ਸਾਮਨ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਆਮੇਡਿਤੇਨ ਪਨ ਸਮਨ੍ਤਤ੍ਥੋ ਜੋਤਿਤੋ. ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਸਾਮਨ੍ਤਾ ਜਨਪਦੇਸੁ ‘‘ਨਾਤਿਕੇ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨਾਤਿਕਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਤੋ ਯਮਤ੍ਥੋ. ਯਸ੍ਸ ਪਰਿਤੋ ਜਨਪਦੇਸੁ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਚਾਰਕਾਰਕਾਨਂ ਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਅਵੁਤ੍ਤਸਿਦ੍ਧਂ, ਨਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਵਕ੍ਖਮਾਨਤ੍ਤਾ ‘‘ਪਰਿਤੋ ਪਰਿਤੋ ਜਨਪਦੇਸੁ’’ ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਰਿਚਾਰਕੇਤਿ ਉਪਾਸਕੇ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਸਙ੍ਘਾਨਂ ਪਰਿਚਾਰਕੇ’’ਤਿ. ਉਪਪਤ੍ਤੀਸੂਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੀਸੁ. ਞਾਣਗਤਿਪੁਞ੍ਞਾਨਂ ਉਪਪਤ੍ਤੀਸੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ਞਾਣਗਤੂਪਪਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਞਾਣਗਮਨਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਪੁਞ੍ਞੂਪਪਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਤਂਤਂਦੇਵਨਿਕਾਯੂਪਪਤ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਵਜ੍ਜਿਮਲ੍ਲੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿਕੇ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਚਤੂਸੁਪਿ ਪਦੇਸੁ. ਪੁਰਿਮੇਸੂਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਦਸਸੁਯੇਵਾਤਿ ਤੇਸੁ ਏਵ ਦਸਸੁ ਜਨਪਦੇਸੁ. ਪਰਿਚਾਰਕੇ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ ਬ੍ਯਕਾਤਬ੍ਬਾਨਂ ਬਹੂਨਂ ਤਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਨਤੋ. ਨਾਤਿਕੇ ਭਵਾ ਨਾਤਿਕਿਯਾ.
ਨਿਟ੍ਠਙ੍ਗਤਾਤਿ ਨਿਟ੍ਠਂ ਨਿਚ੍ਛਯਂ ਉਪਗਤਾ.
ਆਨਨ੍ਦਪਰਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੨੭੬. ਯਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਘਸੁਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਧਮ੍ਮਸੁਧਮ੍ਮਤਾਯ, ਧਮ੍ਮਸੁਧਮ੍ਮਤਾ ਚ ਬੁਦ੍ਧਸੁਬੁਦ੍ਧਤਾਯ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਹੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਹੋ ਸਙ੍ਘੋ’’ਤਿ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਘਗੁਣਕਿਤ੍ਤਨਾਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣਕਿਤ੍ਤਨਾ ਏਵ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਕਿਤ੍ਤਯਮਾਨਰੂਪਾ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ‘‘ਅਹੋ ਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ.
੨੭੮. ਞਾਣਗਤੀਤਿ ‘‘ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਆਗਤਂ ਪਹਾਤਬ੍ਬਪਹਾਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਮਗ੍ਗਞਾਣਗਮਨਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸਾ ਏਵ ਞਾਣਗਤਿਯਾ ਵਸੇਨ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਓਪਪਾਤਿਕਤਾਦਿਵਿਸੇਸੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਤਾਦਿਸਂ ਤਸ੍ਸ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਞਾਣਾਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯਮੇਵਾ’’ਤਿ.
੨੭੯. ਉਪਸਨ੍ਤਂ ਪਤਿ ਸਮ੍ਮਤਿ ਆਲੋਕੀਯਤੀਤਿ ਉਪਸਨ੍ਤਪਤਿਸੋ. ਉਪਸਨ੍ਤਦਸ੍ਸਨੋ ਉਪਸਨ੍ਤਉਸ੍ਸਨ੍ਨੋ. ਭਾਤਿਰਿਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਰ-ਕਾਰੋ ਪਦਸਨ੍ਧਿਕਰੋ, ਇਵ-ਸਦ੍ਦੋ ਭੁਸਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤਿਵਿਯ ਭਾਤੀ’’ਤਿ.
ਜਨਵਸਭਯਕ੍ਖਵਣ੍ਣਨਾ
੨੮੦. ਜੇਟ੍ਠਕਭਾਵੇਨ ਜਨੇ ਵਸਭਸਦਿਸੋਤਿ ਜਨਵਸਭੋਤਿ ਅਸ੍ਸ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ.
ਇਤੋ ਦੇਵਲੋਕਾ ਚਵਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ ਰਾਜਭੂਤਸ੍ਸ. ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕਾ ਚਵਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਦੇਵਭੂਤਸ੍ਸ. ਏਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਭਵੇ, ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਵੇਸ੍ਸਵਣਸ੍ਸ ਸਹਬ੍ਯਤਾਵਸੇਨ.
੨੮੧. ਆਸਿਸਨਂ ਆਸਾ, ਪਤ੍ਥਨਾ. ਆਸਾਸੀਸੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਕਤ੍ਤੁਕਮ੍ਯਤਾਕੁਸਲਚ੍ਛਨ੍ਦਂ ਵਦਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਸਕਦਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਦਗ੍ਗੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਗ੍ਗ-ਸਦ੍ਦੋ ਆਦਿਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਂ ਦਿਵਸਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਪੁਰਿਮਂ…ਪੇ… ਅਵਿਨਿਪਾਤੋ’’ਤਿ ਇਦਂ ਯਥਾ ਤਤ੍ਤਕਂ ਕਾਲਂ ਸੁਗਤਿਤੋ ਸੁਗਤੂਪਪਤ੍ਤਿਯੇਵ ਅਹੋਸਿ, ਤਥਾ ਕਤੂਪਚਿਤਕੁਸਲਕਮ੍ਮਤ੍ਤਾ. ਫੁਸ੍ਸਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਕਾਲਤੋ ਪਭੁਤਿ ਹਿ ਸਮ੍ਭਤਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਕੁਸਲਸਮ੍ਭਾਰੋ ਏਸ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ. ਅਨਚ੍ਛਰਿਯਨ੍ਤਿ ਅਨੁ ਅਨੁ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਅਚ੍ਛਰਿਯਮੇਵਾ’’ਤਿ. ਸਯਂਪਰਿਸਾਯਾਤਿ ਸਕਾਯ ਪਰਿਸਾਯ. ਭਗਵਤੋ ਦਿਟ੍ਠਸਦਿਸਮੇਵਾਤਿ ਆਵਜ੍ਜਨਸਮਨਨ੍ਤਰਂ ਯਥਾ ਤੇ ਭਗਵਤੋ ਚਤੁਵੀਸਤਿਸਤਸਹਸ੍ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤਾ ਞਾਣਗਤਿਤੋ ਦਿਟ੍ਠਾ, ਏਵਂ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਦਿਟ੍ਠਸਦਿਸਮੇਵ. ਵੇਸ੍ਸਵਣਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਸੁਤਂ ਮਯਾਤਿ ਵਦਤਿ.
ਦੇਵਸਭਾਵਣ੍ਣਨਾ
੨੮੨. ਵਸ੍ਸੂਪਨਾਯਿਕਸਙ੍ਗਹਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਵਸ੍ਸੂਪਨਾਯਿਕਾਯ ਆਰਕ੍ਖਾਸਂਵਿਧਾਨਵਸੇਨ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਙ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ ‘‘ਵਸ੍ਸੂਪਗਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਵਂ ਸੁਖੇਨ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ, ਪਵਾਰਣਸਙ੍ਗਹੋ ਪਨਸ੍ਸ ਪਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਪਰਿਸ੍ਸਯਪਰਿਹਰਣਤ੍ਥਂ. ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਤ੍ਥਂ ਦੂਰਟ੍ਠਾਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਤ੍ਤਨਾਪਿ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਯੇਵ. ਏਤ੍ਥੇਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਤ੍ਥ ਅਯ੍ਯਾਨਂ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨੇ.
ਤਦਾਪੀਤਿ ‘‘ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਭਨ੍ਤੇ ਦਿਵਸਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਕਾਲੇਪਿ. ਏਤੇਨੇਵ ਕਾਰਣੇਨਾਤਿ ਵਸ੍ਸੂਪਨਾਯਿਕਨਿਮਿਤ੍ਤਮੇਵ. ਤੇਨਾਹ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਤਦਹੁਪੋਸਥੇ ਪਨ੍ਨਰਸੇ ਵਸ੍ਸੂਪਨਾਯਿਕਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਆਸਨੇਪਿ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਸੁਧਮ੍ਮਾਯ ਦੇਵਸਭਾਯ ਪਠਮਂ ਦੇਵੇਸੁ ਤਾਵਤਿਂਸੇਸੁ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇਸੁ ਤਸ੍ਸਾ ਚਤੂਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਰਾਜਾਨੋ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤਿ, ਇਦਂ ਨੇਸਂ ਆਸਨੇ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
ਯੇਨਤ੍ਥੇਨਾਤਿ ਯੇਨ ਕਿਚ੍ਚੇਨ ਯੇਨ ਪਯੋਜਨੇਨ. ਆਰਕ੍ਖਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਆਰਕ੍ਖਭੂਤਮਤ੍ਥਂ. ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਚਨਂ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਾ, ਮਹਾਰਾਜਾਨੋ.
੨੮੩. ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ.
ਸਨਙ੍ਕੁਮਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੨੮੪. ਅਭਿਸਮ੍ਭਵਿਤੁਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯੋ ਅਨਭਿਸਮ੍ਭਵਨੀਯੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਚਕ੍ਖੁਯੇਵ ਪਥੋ ਰੂਪਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗੋ ਉਪਾਯੋਤਿ ਚਕ੍ਖੁਪਥੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਚਕ੍ਖੁਪਥਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਪਸਾਦੇ’’ਤਿ, ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਗੋਚਰਯੋਗ੍ਗੋ ਵਾ ਚਕ੍ਖੁਪਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਪਾਥੇ ਵਾ’’ਤਿ. ਨਾਭਿਭਵਤੀਤਿ ਨ ਅਭਿਭਵਤਿ, ਗੋਚਰਭਾਵਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਹੇਟ੍ਠਾਤਿ ਤਾਵਤਿਂਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਹੇਟ੍ਠਾ ਹੇਟ੍ਠਾ, ਨ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ, ਨਾਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਾਰਿਸਜ੍ਜਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ. ‘‘ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਾ ਹਿ ਤਾਵਤਿਂਸਾਨਂ ਯਥਾ ਜਾਤਿਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੋ ਹੇਟ੍ਠਿਮਾ ਉਪਰਿਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿ, ਤਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਹੇਟ੍ਠਿਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੋ ਉਪਰਿਮਾਨਂ ਮੂਲਪਟਿਸਨ੍ਧਿਰੂਪਂ ਪਸ੍ਸਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ, ਮਾਪਿਤਮੇਵ ਪਸ੍ਸਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਸੁਣਨ੍ਤੋਵ ਨਿਦ੍ਦਂ ਓਕ੍ਕਮੀਤਿ ਗਤਿਯੋ ਉਪਧਾਰੇਨ੍ਤੋ ਬਹਿ ਵਿਸਟਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਸਙ੍ਕੋਚਂ ਆਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਤਾਯ. ਮਯ੍ਹਂ ਅਯ੍ਯਕਸ੍ਸਾਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ.
ਪਞ੍ਚ ਸਿਖਾ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਞ੍ਚਸਿਖੋ, ਪਞ੍ਚਸਿਖੋ ਵਿਯ ਪਞ੍ਚਸਿਖੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਞ੍ਚਸਿਖਗਨ੍ਧਬ੍ਬਸਦਿਸੋ’’ਤਿ. ਮਮਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਪਿਯਾਯਨ੍ਤਿ.
੨੮੫. ਸੁਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਸਰਦੋਸੇਹਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਮੁਤ੍ਤੋ. ਯੇਹਿ ਪਿਤ੍ਤਸੇਮ੍ਹਾਦੀਹਿ ਪਲਿਬੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਸਰੋ ਅਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠੋ ਸਿਯਾ, ਤਦਭਾਵਤੋ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਪਲਿਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ. ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ, ਅਨ੍ਤੋਗਧਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋ ਕਤ੍ਤੁਸਾਧਨੋ ਏਸ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਸਦ੍ਦੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤ੍ਥਵਿਞ੍ਞਾਪਨੋ’’ਤਿ. ਸਰਸ੍ਸ ਮਧੁਰਤਾ ਨਾਮ ਮਦ੍ਦਵਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਧੁਰੋ ਮੁਦੂ’’ਤਿ. ਸਵਨਂ ਅਰਹਤੀਤਿ ਸਵਨੀਯੋ. ਸਵਨਾਰਹਤਾਯ ਚ ਆਪਾਥਸੁਖਤਾਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਣ੍ਣਸੁਖੋ’’ਤਿ. ਬਿਨ੍ਦੂਤਿ ਪਿਣ੍ਡਿਤੋ. ਆਕੋਟਿਤਭਿਨ੍ਨਕਂਸਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਅਨੇਕਾਵਯਵੋ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਰਵਯਵੋ, ਏਕਭਾਵੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਕਗ੍ਘਨੋ’’ਤਿ, ਏਤੇਨੇਵਸ੍ਸ ਅਵਿਸਾਰਿਤਾ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਗਮ੍ਭੀਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ਚਸ੍ਸ ਗਮ੍ਭੀਰਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਾਭਿਮੂਲਤੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਵਂ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤੋਤਿ ਜੀਵ੍ਹਾਦਿਪ੍ਪਹਾਰਮਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਿਤੋ. ਅਮਧੁਰੋ ਚ ਹੋਤਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਪਰਿਲਹੁਭਾਵਤੋ. ਨ ਚ ਦੂਰਂ ਸਾਵੇਤਿ ਵੀਰਭਾਵਾਭਾਵਤੋ. ਨਿਨ੍ਨਾਦੀ ਸੁਵਿਪੁਲਭਾਵਤੋ ਸਵਿਸੇਸਂ ਨਿਨ੍ਨਾਦੋ, ਪਾਸਂਸਨਿਨ੍ਨਾਦੋ ਵਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਮਹਾਮੇਘ…ਪੇ… ਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ.
ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਪਚ੍ਛਿਮਨ੍ਤਿ ਦੁਤਿਯਂ, ਚਤੁਤ੍ਥਂ, ਛਟ੍ਠਂ, ਅਟ੍ਠਮਞ੍ਚ ਪਦਂ. ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸਾਤਿ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਪਠਮਸ੍ਸ, ਤਤਿਯਸ੍ਸ, ਪਞ੍ਚਮਸ੍ਸ, ਸਤ੍ਤਮਸ੍ਸ ਚ. ਅਤ੍ਥੋਯੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਏਵ. ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਤਾ ਹਿਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤਾਯ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਮਞ੍ਜੁਭਾਵੋ ਸਵਨੀਯਤਾਯ, ਬਿਨ੍ਦੁਭਾਵੋ ਅਵਿਸਾਰਿਤਾਯ, ਗਮ੍ਭੀਰਭਾਵੋ ਨਿਨ੍ਨਾਦਿਤਾਯਾਤਿ. ਯਥਾਪਰਿਸਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਥਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਰਿਮਾਣਵਾਚੀ, ਨ ਪਕਾਰਾਦਿਵਾਚੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਤ੍ਤਕਾ ਪਰਿਸਾ’’ਤਿ, ਤੇਨ ਪਰਿਸਪ੍ਪਮਾਣਂ ਏਵਸ੍ਸ ਸਰੋ ਨਿਚ੍ਛਰਤਿ, ਅਯਮਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਤ੍ਤਕਮੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿ.
‘‘ਯੇ ਹਿ ਕੇਚੀ’’ਤਿਆਦਿ ‘‘ਯਾਵਞ੍ਚ ਸੋ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਹੇਤੁਕਿਤ੍ਤਨਵਸੇਨ ਸਮਤ੍ਥਨਂ ਸਰਣੇਸੁ ਨੇਸਂ ਨਿਚ੍ਚਸੇਵਨੇਨ, ਸੀਲੇਸੁ ਚ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਨੇਨ ਛਕਾਮਸਗ੍ਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ…ਪੇ… ਵਦਤੀ’’ਤਿ. ਨਿਬ੍ਬੇਮਤਿਕਗਹਿਤਸਰਣੇਤਿ ਮਗ੍ਗੇਨਾਗਤਸਰਣਗਮਨੇ. ਤੇ ਹਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤਿਤਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਤਾਯ ਰਤਨਤ੍ਤਯੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਯੇਵ, ਪੋਥੁਜ੍ਜਨਿਕਸਦ੍ਧਾਯ ਵਸੇਨ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਗੁਣੇ ਓਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਅਪਰਨੇਯ੍ਯਬੁਦ੍ਧਿਨੋ ਤੇ ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਨਿਬ੍ਬੇਮਤਿਕਗਹਿਤਸਰਣਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਦੇਵਗਣਨ੍ਤਿ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਦੇਵਸਮੂਹਂ. ਤੁਕਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਖੀਰਿਣੀ ਯਾ ਤੁਕਾਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਚੁਣ੍ਣਂ ਤੁਕਾਪਿਟ੍ਠਂ. ਤਂ ਕੋਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਘਨਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਚਿਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ.
ਭਾਵਿਤਇਦ੍ਧਿਪਾਦਵਣ੍ਣਨਾ
੨੮੭. ਸੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਕਾਰੇਹਿ ਞਾਪਿਤਾ ਬੋਧਿਤਾ, ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਵਾ ਠਪਿਤਾ, ਤਂ ਪਨ ਬੋਧਨਂ, ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਠਪਨਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਦੇਸਨਾ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੁਕਥਿਤਾ’’ਤਿ. ਇਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਸਮਿਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ, ਨਿਪ੍ਪਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ. ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਪਾਦੋਤਿ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ, ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਅਧਿਗਮੁਪਾਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਹਿ ਯਸ੍ਮਾ ਉਪਰੂਪਰਿ ਵਿਸੇਸਸਙ੍ਖਾਤਂ ਇਦ੍ਧਿਂ ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਾਦੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ ਇਦ੍ਧਿ, ਸਮਿਜ੍ਝਤਿ ਨਿਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦ੍ਧਿ ਏਵ ਪਾਦੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ, ਇਦ੍ਧਿਕੋਟ੍ਠਾਸੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਤਾਵ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਇਦ੍ਧਿਪਹੋਨਕਤਾਯਾਤਿ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਨਿਪ੍ਫਾਦਨੇ ਸਮਤ੍ਥਭਾਵਾਯ. ਇਦ੍ਧਿਵਿਸਵਿਤਾਯਾਤਿ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਨਿਪ੍ਫਾਦਨੇ ਯੋਗ੍ਯਭਾਵਾਯ. ਅਨੇਕਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਹਿ ਧਾਤੂਨਂ ਯੋਗ੍ਯਤ੍ਥੋ ਵਿ-ਪੁਬ੍ਬੋ ਸੁ-ਸਦ੍ਦੋ, ਵਿਸਵਨਂ ਵਾ ਪਜ੍ਜਨਂ ਵਿਸਵਿਤਾ, ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਕਾਰਿਤਾ ਵਿਸਵਿਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪੁਨਪ੍ਪੁਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਇਦ੍ਧਿਵਿਕੁਬ੍ਬਨਤਾਯਾਤਿ ਵਿਕੁਬ੍ਬਨਿਦ੍ਧਿਯਾ ਵਿਵਿਧਰੂਪਕਰਣਾਯ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ.
‘‘ਛਨ੍ਦਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਧਿਪਤਿਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਲਭਤਿ ਸਮਾਧਿਂ, ਲਭਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸੇਕਗ੍ਗਤਂ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੪੩੨) ਇਮਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਛਨ੍ਦਾਧਿਪਤਿ ਸਮਾਧਿ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧੀਤਿ ਅਧਿਪਤਿਸਦ੍ਦਲੋਪਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮਾਸੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਅਧਿਪਤਿਸਦ੍ਦਤ੍ਥਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪਨ ‘‘ਛਨ੍ਦਹੇਤੁਕੋ, ਛਨ੍ਦਾਧਿਕੋ ਵਾ ਸਮਾਧਿ ਛਨ੍ਦਸਸਮਾਧੀ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਪਧਾਨਭੂਤਾਤਿ ਵੀਰਿਯਭੂਤਾ’’ਤਿ ਕੇਚਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਸਙ੍ਖਤਸਙ੍ਖਾਰਾਦਿਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਞ੍ਹਿ ਪਧਾਨਗ੍ਗਹਣਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਤਂ ਤਂ ਵਿਸੇਸਂ ਸਙ੍ਖਰੋਤੀਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਵੀਰਿਯਂ. ਤਤ੍ਥ ਚਤੁਕਿਚ੍ਚਸਾਧਕਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਪਧਾਨਗ੍ਗਹਣਨ੍ਤਿ ਪਧਾਨਭੂਤਾ ਸੇਟ੍ਠਭੂਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਸ੍ਸ ਪਨ ਵੀਰਿਯਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਬਹੁਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ. ਵਿਸੁਂ ਸਮਾਸਯੋਜਨਵਸੇਨ ਯੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਤ੍ਥੋ ਪਾਦਸ੍ਸ ਉਪਾਯਤ੍ਥਤਂ, ਕੋਟ੍ਠਾਸਤ੍ਥਤਞ੍ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾਯੋਗਵਸੇਨ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਵਕ੍ਖਮਾਨਾਨਂ ਪਟਿਲਾਭਪੁਬ੍ਬਭਾਗਾਨਂ ਕਤ੍ਤੁਕਰਣਿਦ੍ਧਿਭਾਵਂ, ਉਤ੍ਤਰਚੂਲ਼ਭਾਜਨੀਯੇ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਛਨ੍ਦਾਦੀਹਿ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੇਹਿ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਾਯ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਕਤ੍ਤਿਦ੍ਧਿਭਾਵਂ, ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਞ੍ਚ ਕਰਣਿਦ੍ਧਿਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਇਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਇਦ੍ਧੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਤ੍ਤੁਅਤ੍ਥੋ, ਕਰਣਤ੍ਥੋ ਚ ਏਕਜ੍ਝਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਕਤ੍ਤੁਅਤ੍ਥਂ ਤਾਵ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਇਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਤਰਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਏਤਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਵਿਭਙ੍ਗਪਾਠੇ. (ਵਿਭ. ੪੩੪) ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤੇਨਾਕਾਰੇਨ ਭੂਤਸ੍ਸ, ਤੇ ਛਨ੍ਦਾਦਿਧਮ੍ਮੇ ਪਟਿਲਭਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਛਨ੍ਦਾਦਯੋ ਅਨ੍ਤੋਕਤ੍ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋਪਿ ਖਨ੍ਧਾ ਕਥਿਤਾ. ਸੇਸੇਸੂਤਿ ਸੇਸਿਦ੍ਧਿਪਾਦੇਸੁ.
ਵੀਰਿਯਿਦ੍ਧਿਪਾਦਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ‘‘ਵੀਰਿਯਸਮਾਧਿਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤ’’ਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਵੀਰਿਯਂ ਆਗਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮਂ ਸਮਾਧਿਵਿਸੇਸਨਂ ‘‘ਵੀਰਿਯਾਧਿਪਤਿ ਸਮਾਧਿ ਵੀਰਿਯਸਮਾਧੀ’’ਤਿ, ਦੁਤਿਯਂ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਙ੍ਗਦਸ੍ਸਨਂ. ਦ੍ਵੇਯੇਵ ਹਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਙ੍ਗਾਨਿ, ਸਮਾਧਿ, ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰੋ ਚ. ਛਨ੍ਦਾਦਯੋ ਹਿ ਸਮਾਧਿਵਿਸੇਸਨਾਨਿ, ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰੋ ਪਨ ਪਧਾਨਵਚਨੇਨੇਵ ਵਿਸੇਸਿਤੋ, ਨ ਛਨ੍ਦਾਦੀਹੀਤਿ ਨ ਇਧ ਵੀਰਿਯਾਧਿਪਤਿਤਾ ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਵੀਰਿਯਞ੍ਚ ਸਮਾਧਿਂ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਮੇਵ, ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਙ੍ਗਵਸੇਨ ਪਨ ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਵਚਨੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨਾਪਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਵੀਰਿਯੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਛਨ੍ਦਾਦੀਹਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਸਮਾਧਿ, ਤਥਾਵਿਸਿਟ੍ਠੇਨੇਵ ਚ ਤੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਸੇਸਧਮ੍ਮਾ ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਮਾਧਿਵਿਸੇਸਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਵਿਸੇਸਨਭਾਵੋ ਚ ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਂ ਤਂਤਂਅਵਸ੍ਸਯਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿ…ਪੇ… ਇਦ੍ਧਿਪਾਦ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਿਸ੍ਸਯਤ੍ਥੇਪਿ ਪਾਦ-ਸਦ੍ਦੇ ਉਪਾਯਤ੍ਥੇਨ ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਉਤ੍ਤਰਚੂਲ਼ਭਾਜਨੀਯੇ (ਵਿਭ. ੪੫੬) ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾ ਛਨ੍ਦਿਦ੍ਧਿਪਾਦੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਮੇਵ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਪਞ੍ਹਪੁਚ੍ਛਕੇ (ਵਿਭ. ੪੫੭ ਆਦਯੋ) ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾ ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਚ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਕਤ੍ਵਾਪਿ ਪੁਨ ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਂਯੇਵ ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵੋ ਵਿਭਤ੍ਤੋ. ਉਪਾਯਿਦ੍ਧਿਪਾਦਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਮੇਵ ਹਿ ਨਿਸ੍ਸਯਿਦ੍ਧਿਪਾਦਦਸ੍ਸਨਂ ਕਤਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਤਾ ਨ ਸਿਯਾਤਿ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਪਾਲ਼ਿਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਇਦਾਨਿ ਪਟਿਲਾਭਪੁਬ੍ਬਭਾਗਾਨਂ ਵਸੇਨ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੇ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ. ਇਧ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਕਥਾ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਪਨ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ.
ਕੇਚੀਤਿ ਅਭਯਗਿਰਿਵਾਸਿਨੋ. ਤੇਸੁ ਹਿ ਏਕਚ੍ਚੇ ‘‘ਇਦ੍ਧਿ ਨਾਮ ਅਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਏਕਚ੍ਚੇ ‘‘ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ ਪਨ ਅਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਅਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨੋਤਿ ਚ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਅਸਿਦ੍ਧੋ, ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਭਤੋਤਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਾਠਤੋ (ਵਿਭ. ੪੫੮) ਦੀਘਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੨੮੭) ਆਨੀਤੋ ਪੁਰਿਮਨਯਤੋ ਅਞ੍ਞੇਨਾਕਾਰੇਨ ਦੇਸਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਛਨ੍ਦੋ ਏਵ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ ਛਨ੍ਦਿਦ੍ਧਿਪਾਦੋ. ਏਸੇਵ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਇਮੇ ਪਨਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤਾ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾ. ਰਟ੍ਠਪਾਲਤ੍ਥੇਰੋ (ਮ. ਨਿ. ੨.੨੯੩; ਅ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.੨੧੦; ਅਪ. ਅਟ੍ਠ. ੨.ਰਟ੍ਠਪਾਲਤ੍ਥੇਰਅਪਦਾਨਵਣ੍ਣਨਾਯ ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ) ‘‘ਛਨ੍ਦੇ ਸਤਿ ਕਥਂ ਨਾਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਭਤ੍ਤਾਨਿ ਅਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਅਨੁਜਾਨਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਛਨ੍ਦਮੇਵ ਅਵਸ੍ਸਾਯ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਧਮ੍ਮਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਸੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਰਟ੍ਠਪਾਲਤ੍ਥੇਰੋ…ਪੇ… ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਸੀ’’ਤਿ. ਸੋਣਤ੍ਥੇਰੋ (ਮਹਾਵ. ੨੪੩; ਅ. ਨਿ. ੬.੫੫; ਥੇਰਗਾ. ਅਟ੍ਠ. ਤੇਰਸਨਿਪਾਤ; ਅਪ. ਅਟ੍ਠ. ੨.ਸੋਣਕੋਟਿਵੀਸਤ੍ਥੇਰਅਪਦਾਨਵਣ੍ਣਨਾਯ ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ) ਭਾਵਨਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਪਰਮਸੁਖੁਮਾਲੋ ਪਾਦੇਸੁ ਫੋਟੇਸੁ ਜਾਤੇਸੁਪਿ ਵੀਰਿਯਂ ਨਪ੍ਪਟਿਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਸੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੋਣਤ੍ਥੇਰੋ ਵੀਰਿਯਂ ਧੁਰਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਸਮ੍ਭੂਤਤ੍ਥੇਰੋ (ਥੇਰਗਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.ਸਮ੍ਮੂਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾਯ ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ) ‘‘ਚਿਤ੍ਤਵਤੋ ਕਿਂ ਨਾਮ ਨ ਸਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਾਵਨਂ ਆਰਾਧੇਸੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮ੍ਭੂਤਤ੍ਥੇਰੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਧੁਰਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਮੋਘਤ੍ਥੇਰੋ ਵੀਮਂਸਂ ਅਵਸ੍ਸਯਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ‘‘ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਲੋਕਂ ਅਵੇਕ੍ਖਸ੍ਸੂ’’ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੧੧੨੫; ਬੁ. ਵਂ. ੫੪.੩੫੩; ਮਹਾ. ਨਿ. ੧੮੬; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਮੋਘਰਾਜਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾ ੧੪੪; ਮੋਘਰਾਜਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ੮੮; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੫; ਪੇਟਕੋ. ੨੨, ੩੧) ਸੁਞ੍ਞਤਾਕਥਂ ਕਥੇਸਿ, ਪਞ੍ਞਾਨਿਸ੍ਸਿਤਮਾਨਨਿਗ੍ਗਹਤ੍ਥਂ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਗ੍ਗਹਤ੍ਥਞ੍ਚ ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤੋ ਸਮਾਨੋ ਪਞ੍ਹਂ ਕਥੇਸਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਆਯਸ੍ਮਾ ਮੋਘਰਾਜਾ ਵੀਮਂਸਂ ਧੁਰਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ.
ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਛਨ੍ਦੁਪ੍ਪਾਦਨਂ ਪੇਸਨਂ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨਸਦਿਸਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ.
ਪਰਕ੍ਕਮੇਨਾਤਿ ਪਰਕ੍ਕਮਸੀਸੇਨ ਸੂਰਭਾਵਂ ਵਦਤਿ. ਥਾਮਭਾਵਤੋ ਚ ਵੀਰਿਯਸ੍ਸ ਸੂਰਭਾਵਸਦਿਸਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.
ਚਿਨ੍ਤਨਪ੍ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਨ੍ਤਸਂਵਿਧਾਨਸਦਿਸਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ.
ਜਾਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਵਿਸਿਟ੍ਠਜਾਤਿਤਾ. ‘‘ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚ ਪਞ੍ਞਾ ਸੇਟ੍ਠਾ’’ਤਿ ਵੀਮਂਸਾਯ ਜਾਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸਦਿਸਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸਮ੍ਮੋਹਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੪੩੩) ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਿਦ੍ਧਿਪਾਦਸ੍ਸ ਜਾਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸਦਿਸਤਾ, ਵੀਮਂਸਿਦ੍ਧਿਪਾਦਸ੍ਸ ਮਨ੍ਤਬਲਸਦਿਸਤਾ ਚ ਯੋਜਿਤਾ.
ਅਨੇਕਂ ਵਿਹਿਤਂ ਵਿਧਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨੇਕਵਿਧ’’ਨ੍ਤਿ. ਵਿਧ-ਸਦ੍ਦੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸਪਰਿਯਾਯੋ ‘‘ਏਕਵਿਧੇਨ ਞਾਣਵਤ੍ਥੂ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਵਿਭ. ੭੫੧) ਵਿਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਨ੍ਤਿ ਇਦ੍ਧਿਕੋਟ੍ਠਾਸ’’ਨ੍ਤਿ.
ਤਿਵਿਧਓਕਾਸਾਧਿਗਮਵਣ੍ਣਨਾ
੨੮੮. ‘‘ਸੁਖਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਤਿਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਸੁਖਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਝਾਨਸੁਖਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸੁਖਸ੍ਸ ਫਲਸੁਖਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਨਾਨਪ੍ਪਨਾਪਤ੍ਤਤਾਯ ਪਨ ਅਪ੍ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨਸੁਖਸ੍ਸ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸੁਖਸ੍ਸ ਚੇਤ੍ਥ ਅਗ੍ਗਹਣਂ. ਪੁਰਿਮੇਸੁ ਤਾਵ ਦ੍ਵੀਸੁ ਓਕਾਸਾਧਿਗਮੇਸੁ ਤੀਣਿਪਿ ਸੁਖਾਨਿ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਤਤਿਯੇ ਪਨ ਕਥਨ੍ਤਿ? ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਂ ਤੀਣਿ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਵੇ ਪਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿਯੇਵ. ਯਥਾਲਾਭਵਸੇਨ ਹੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਸਕ੍ਖਰਕਥਲਮ੍ਪਿ ਮਚ੍ਛਗੁਮ੍ਬਮ੍ਪਿ ਚਰਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਮ੍ਪੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੪੯; ਮ. ਨਿ. ੧.੪੩੩; ੨.੨੫੯; ਅ. ਨਿ. ੧.੪੫, ੪੬) ਵਿਯ. ਸਂਸਟ੍ਠੋਤਿ ਸਂਸਗ੍ਗਂ ਉਪਗਤੋ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤੋ, ਸੋ ਪਨ ਤੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਚਿਤ੍ਤੋਪਿ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਅਰਿਯਭਾਵਕਰਂ ਧਮ੍ਮਂ. ਉਪਾਯਤੋਤਿ ਵਿਧਿਤੋ. ਪਥਤੋਤਿ ਮਗ੍ਗਤੋ. ਕਾਰਣਤੋਤਿ ਹੇਤੁਤੋ. ਯੇਨ ਹਿ ਵਿਧਿਨਾ ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਉਪੇਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਉਪਾਯੋ, ਸੋ ਤਦਧਿਗਮਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਭਾਵਤੋ ਪਥੋ, ਤਸ੍ਸ ਕਰਣਤੋ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿਆਦਿਵਸੇਨ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘‘ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਉਪਾਯਮਨਸਿਕਾਰੋਤਿ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਰਣਭੂਤੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ. ਪਥਮਨਸਿਕਾਰੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਏਵ ਮਗ੍ਗਭੂਤੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ. ਅਨਿਚ੍ਚੇਤਿ ਆਦਿਅਨ੍ਤਵਨ੍ਤਤਾਯ, ਅਨਚ੍ਚਨ੍ਤਿਕਤਾਯ ਚ ਅਨਿਚ੍ਚੇ ਤੇਭੂਮਕੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਮਨਸਿਕਾਰੋਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਏਸੇਵ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਉਦਯਬ੍ਬਯਪਟਿਪੀਲ਼ਨਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਨਤੋ, ਦੁਕ੍ਖਮਤੋ ਚ ਦੁਕ੍ਖੇ, ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥੇਨ, ਅਨਤ੍ਤਸਭਾਵਤਾਯ ਚ ਅਨਤ੍ਤਨਿ, ਅਸੁਚਿਸਭਾਵਤਾਯ ਅਸੁਭੇ. ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਹਿ ਤੇਭੂਮਕਂ ਸਙ੍ਖਤਂ ਕਿਲੇਸਾਸੁਚਿਪਗ੍ਘਰਣਤੋ ‘‘ਅਸੁਭ’’ਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਵਤ੍ਤੁਂ ਅਰਹਤਿ. ਸਚ੍ਚਾਨੁਲੋਮਿਕੇਨ ਵਾਤਿ ਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮਯਸ੍ਸ ਅਨੁਲੋਮਨਵਸੇਨ. ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਵਟ੍ਟਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਆਵਜ੍ਜਨਾਯ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾ ਤਤੋ ਪੁਰਿਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਾ ਕੁਸਲਜਵਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਫਲਵੋਹਾਰੇਨੇਵ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਸਾ ਹਿ ਵਸੇਨ ਸਾ ਕੁਸਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਹੋਤੀਤਿ. ਆਵਜ੍ਜਨਾ ਹਿ ਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਂ ਆਵਟ੍ਟੇਤੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਵਟ੍ਟਨਾ, ਅਨੁ ਅਨੁ ਆਵਟ੍ਟੇਤੀਤਿ ਅਨ੍ਵਾਵਟ੍ਟਨਾ. ਭਵਙ੍ਗਾਰਮ੍ਮਣਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਆਭੁਜਤੀਤਿ ਆਭੋਗੋ. ਸਮਨ੍ਨਾਹਰਤੀਤਿ ਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰੋ. ਤਦੇਵਾਰਮ੍ਮਣਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ ਠਪੇਤੀਤਿ ਮਨਸਿਕਾਰੋ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਅਯਂ ਉਪਾਯਮਨਸਿਕਾਰਲਕ੍ਖਣੋ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ ਨਾਮ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਯਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਆਵਜ੍ਜਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ.
ਅਸਂਸਟ੍ਠੋਤਿ ਨ ਸਂਸਟ੍ਠੋ ਕਾਮਾਦੀਹਿ ਵਿਵਿਤ੍ਤੋ ਵਿਨਾਭੂਤੋ. ਕਾਮਾਦਿਵਿਸਂਸਗ੍ਗਹੇਤੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਸੁਖਂ ਨਾਮ ਵਿਵੇਕਜਂ ਪੀਤਿਸੁਖਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਾਮਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸੁਖਮ੍ਪਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਮੇਵ, ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਪਨ ਤਂ ਕਾਯਿਕਸੁਖਸ੍ਸਾਪਿ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋ ਵਿਸੇਸਤੋ ‘‘ਸੁਖ’’ਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਇਧਾਪਿ ਝਾਨਭੂਤਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਸੁਖਨ੍ਤਿ, ਇਤਰਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸੁਖਾ’’ਤਿ. ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਝਾਨਸੁਖਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ. ਅਪਰਾਪਰਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਝਾਨਾਧਿਗਮਹੇਤੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਦਿਵਸੇਨ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਸੋਮਨਸ੍ਸਂ.
ਪਮੋਦਨਂ ਪਮੁਦੋ, ਤਰੁਣਪੀਤਿ, ਤਤੋ ਪਮੁਦਾ. ‘‘ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਪੀਤਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਤਰੁਣਪੀਤਿ ‘‘ਪਾਮੋਜ੍ਜ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਇਧ ਪਨ ਪਕਟ੍ਠੋ ਮੁਦੋ ਪਮੁਦੋ ਪਾਮੋਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਤਞ੍ਚ ਸੋਮਨਸ੍ਸਰਹਿਤਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਵਿਨਾਭਾਵਿਤਾਯ ‘‘ਬਲਵਤਰਂ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਝਾਨਸ੍ਸ ਉਜੁਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣਾਨਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਝਾਨਂ ਪਨ ਤਦੇਕਟ੍ਠੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਕਿਲੇਸੇ, ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਅਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤਿਯੇਵ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਓਕਾਸਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਨਭਿਭਵਨੀਯਤੋ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਓਕਾਸਗ੍ਗਹਣਤੋ, ਲਦ੍ਧੋਕਾਸਤਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਗ੍ਗਫਲਸੁਖਾਧਿਗਮਾਯ ਓਕਾਸਭਾਵਤੋ ਵਾ ਓਕਾਸੋ, ਅਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮੋ ਓਕਾਸਾਧਿਗਮੋ. ਪੁਰਿਮਪਕ੍ਖੇ ਪਨ ਓਕਾਸਂ ਅਵਸਰਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਓਕਾਸਾਧਿਗਮੋ.
ਰੂਪਸਭਾਵਤਾਯ, ਏਕਨ੍ਤਰੂਪਾਧੀਨਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ, ਸਵਿਪ੍ਫਾਰਿਕਤਾਯ ਚ ਆਨਾਪਾਨਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਥੂਲਭਾਵਂ ਅਨੁਜਾਨਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਾਯਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰਾ ਤਾਵ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਬ੍ਬਿਧੁਰਤਾਯ ਪਨ ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਨਂ ਥੂਲਤਂ ਅਨਨੁਜਾਨਨ੍ਤੋ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ ਕਥਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਇਤਰੋ ‘‘ਅਪ੍ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਕਾਰਣਂ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਤਿ. ਤੇਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਅਪ੍ਪਹੀਨਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਲਬ੍ਭਮਾਨਸਙ੍ਖਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਤਾਯ ‘‘ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਅਰਹਨ੍ਤਿ, ਪਹੀਨਾ ਪਨ ਤਦਭਾਵਤੋ ‘‘ਸੁਖੁਮਾ’’ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਹੀਨੇ ਉਪਾਦਾਯ ਅਪ੍ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ ਨਾਮ ਜਾਤਾ’’ਤਿ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਿਕਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾ’’ਤਿ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਨਿਰੋਧਾ ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾਵ ਸਿਦ੍ਧਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਦੁਤਿਯ…ਪੇ… ਵਿਸੁਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀ’’ਤਿ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਨ ਅਤ੍ਥਤੋ ਸਿਦ੍ਧਾਪਿ ਸੁਪਾਕਟਭਾਵੇਨ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ਸਰੂਪਤੋ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਨ ਹਿ ਅਰਿਯਵਿਨਯੇ ਅਤ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿਵਿਭਾਵਨਾ ਅਭਿਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਪਕਤੀਤਿ. ਯਥਾ ਨੀਵਰਣਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਞ੍ਚ ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ ਉਪਾਯੋ, ਏਵਂ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਂ ਚਤੁਤ੍ਥਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ ਉਪਾਯੋਤਿ ‘‘ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਂ ਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੇਸਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.
ਅਵਿਜ੍ਜਾਰਾਗਾਦੀਹਿ ਸਹ ਵਜ੍ਜੇਹੀਤਿ ਸਾਵਜ੍ਜਂ, ਅਕੁਸਲਂ, ਤਦਭਾਵਤੋ ਅਨਵਜ੍ਜਂ ਕੁਸਲਂ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਹਿਤਸੁਖਂ ਆਕਙ੍ਖਨ੍ਤੇਨ ਸੇਵਨੀਯਤੋ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਕੁਸਲਂ, ਤਬ੍ਬਿਪਰਿਯਾਯਤੋ ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਕੁਸਲਂ. ਲਾਮਕਭਾਵੇਨ ਹੀਨਂ, ਅਕੁਸਲਂ, ਸੇਟ੍ਠਭਾਵੇਨ ਪਣੀਤਂ, ਕੁਸਲਨ੍ਤਿ ਸਾਵਜ੍ਜਦੁਕਾਦਯੋ ਤਯੋਪਿ ਦੁਕਾ ਯਥਾਰਹਂ ਏਤੇਸਂ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਾਨਂ ਵਸੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਚਤੂਹਿ ਦੁਕੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ. ਯਥਾਰਹਂ ਕਣ੍ਹਞ੍ਚ ਸੁਕ੍ਕਞ੍ਚ ਪਟਿਦ੍ਵਨ੍ਦਿਭਾਵਤੋ, ਸਪ੍ਪਟਿਭਾਗਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਭਾਗਞ੍ਚ ਅਦ੍ਵਯਭਾਵਤੋ. ਵਟ੍ਟਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਕਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਪਹੀਯਤਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਂ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਤੋ. ਤਤੋ ਏਵ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਵਿਜ੍ਜਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਕਮ੍ਮਪਥਮੁਖੇਨ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮੇ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਯਂ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਸੁਖਞ੍ਚੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸੁਖਞ੍ਚ, ਤਂ ਇਧ ‘‘ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਅਨ੍ਤੋਗਧਾ ਏਵ ਨਾਨਨ੍ਤਰਿਯਭਾਵਤੋ.
ਅਟ੍ਠਤਿਂਸਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨਾਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਾਨਂ ਅਟ੍ਠਤਿਂਸਾਯ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਵਸੇਨ. ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਥੇਤਬ੍ਬਾ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਆਗਤਤ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘‘ਕਥ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਮੇਵ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਥਨਂ ਨਯਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਚਤੁਵੀਸਤਿਯਾ ਠਾਨੇਸੂ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਮਹਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੨੧੯) ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ‘‘ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਰੂਪਜ੍ਝਾਨਾਨਿਪਿ ਗਹਿਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤੇਹਿ ਵਿਨਾ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸਮਾਪਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ, ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਚ ਤੇਸਂ. ਦਸ ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨਾਨੀਤਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਕਾਯਗਤਾਸਤਿਂ ਆਨਾਪਾਨਞ੍ਚ ਅਟ੍ਠ ਅਨੁਸ੍ਸਤਿਯੋ, ਸਞ੍ਞਾਵਵਤ੍ਥਾਨਞ੍ਚਾਤਿ ਦਸ ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨਾਨਿ. ਅਧਿਸੀਲਂ ਨਾਮ ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਯਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਹੇਟ੍ਠਿਮਨ੍ਤੇਨ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾ ਪਠਮਂ ਓਕਾਸਾਧਿਗਮਂ ਭਜਤੀ’’ਤਿ. ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਨਿਟ੍ਠਂ ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ ਅਰੂਪਜ੍ਝਾਨਾਨਂ, ਤਪ੍ਪਰਿਯੋਸਾਨਤ੍ਤਾ ਫਲਜ੍ਝਾਨਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾ ਦੁਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਸਿਕ੍ਖਾ ਨਾਮ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਵਿਜ੍ਜਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਸਿਕ੍ਖਾ ਤਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਿਕ੍ਖਤ੍ਤਯਵਸੇਨ ਤਯੋ ਓਕਾਸਾਧਿਗਮੇ ਨੀਹਰਨ੍ਤੇਨ ਯਥਾਰਹਂ ਤਂਤਂਸੁਤ੍ਤਵਸੇਨਪਿ ਨੀਹਰਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਾਮਞ੍ਞਫਲੇਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਚ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਤਯੋ ਓਕਾਸਾਧਿਗਮੇ ਭਜਨ੍ਤਿ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਤਪ੍ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਤੀਣਿ ਪਿਟਕਾਨਿ ਤੇ ਭਜਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤੀਸੁ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੀਣਿ ਪਿਟਕਾਨਿ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਤਿਣ੍ਣਂ ਓਕਾਸਾਧਿਗਮਾਨਂ ਵਸੇਨ ਯਥਾਨੁਪੁਬ੍ਬਂ ਤੀਣਿ ਪਿਟਕਾਨਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਥੇਤੁਂ ਲਭਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ. ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾਤਿ ਸਮਾਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਇਮਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਭਾਵੇਨ ਸਮਾਨੇਤ੍ਵਾ. ਦੁਕ੍ਕਥਿਤਨ੍ਤਿ ਅਸਮ੍ਬਨ੍ਧਕਥਨੇਨ, ਅਤਿਪਪਞ੍ਚਕਥਨੇਨ ਵਾ ਦੁਟ੍ਠੁ ਕਥਿਤਨ੍ਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ਤਥਾਕਥਨਸ੍ਸੇਵ ਸੁਕਥਨਭਾਵਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਤੇਪਿਟਕਂ…ਪੇ… ਸੁਕਥਿਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.
ਚਤੁਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਵਣ੍ਣਨਾ
੨੮੯. ਨ ਕੇਵਲਂ ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੇਨੇਵ ਕੁਸਲਟ੍ਠੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ, ਅਥ ਖੋ ਬਾਹਿਤਿਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਪੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਫਲਕੁਸਲਸ੍ਸ ਚਾ’’ਤਿ. ਖੇਮਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਚਤੂਹਿਪਿ ਯੋਗੇਹਿ ਅਨੁਪਦ੍ਦਵਭਾਵੇਨ. ਸਮ੍ਮਾ ਸਮਾਹਿਤੋਤਿ ਸਮਥਵਸੇਨ ਚੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਚ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸਮਾਹਿਤੋ. ਏਕਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤੋਤਿ ਵਿਕ੍ਖੇਪਸ੍ਸ ਦੂਰਸਮੁਸ੍ਸਾਰਿਤਤ੍ਤਾ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਯਤੋਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਕਾਯੇ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਸਮ੍ਮਾ ਸਮਾਹਿਤਚਿਤ੍ਤੋ ਸਮਾਨੋ ‘‘ਸਮਾਹਿਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੫; ੫.੧੦੭੧, ੧੦੭੨; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੪੦; ਮਿ. ਪ. ੧.੧੪) ਵਚਨਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਤਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਪਰਸ੍ਸ ਕਾਯੇਪਿ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਰਸ੍ਸ ਕਾਯਾਭਿਮੁਖਂ ਞਾਣਂ ਪੇਸੇਤੀ’’ਤਿ. ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਪ੍ਪਸੀਦਤੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਸਮਾਧਾਨਪਚ੍ਚਯੇਨ ਅਭਿਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਞਾਣੂਪਸਞ੍ਹਿਤੇਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਕਾਯਂ ਓਕਪ੍ਪੇਤਿ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਸਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨੇਸੁ. ਸਤਿ ਕਥਿਤਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਿਸ੍ਸਕਾ ਕਥਿਤਾ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਦਸ੍ਸਨਾਨਂ ਤਦੁਭਯਸਾਧਾਰਣਭਾਵਤੋ.
ਸਤ੍ਤਸਮਾਧਿਪਰਿਕ੍ਖਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੨੯੦. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਕਥਾਯ. ਝਾਨਕ੍ਖਸ੍ਸ ਵੀਰਿਯਚਕ੍ਕਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਰਥਸ੍ਸ ਸੀਲਂ ਵਿਭੂਸਨਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਲਙ੍ਕਾਰੋ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਹਿ ਨਗਰਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇਹੀਤਿ ਨਗਰਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਰਕ੍ਖਣਕੇਹਿ ਕਤਪਰਿਕ੍ਖੇਪੋ, ਪਰਿਖਾ, ਉਦ੍ਦਾਪੋ, ਪਾਕਾਰੋ, ਏਸਿਕਾ, ਪਲਿਘਾ, ਪਾਕਾਰਪਕ੍ਖਣ੍ਡਿਲਨ੍ਤਿ ਇਮੇਹਿ ਸਤ੍ਤਹਿ ਨਗਰਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇਹਿ. ਸਮ੍ਭਰੀਯਤਿ ਫਲਂ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸਮ੍ਭਾਰੋ, ਕਾਰਣਂ. ਭੇਸਜ੍ਜਞ੍ਹਿ ਬ੍ਯਾਧਿਵੂਪਸਮਨੇਨ ਜੀਵਿਤਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ. ਪਰਿਵਾਰਪਰਿਕ੍ਖਾਰਵਸੇਨਾਤਿ ਪਰਿਵਾਰਸਙ੍ਖਾਤਪਰਿਕ੍ਖਾਰਵਸੇਨ. ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ ਹਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾਦਯੋ ਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਪਰਿਕਰਣਤੋ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਣਤੋ. ਉਪੇਚ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸੀਯਤੀਤਿ ਉਪਨਿਸਾ, ਸਹ ਉਪਨਿਸਾਯਾਤਿ ਸਉਪਨਿਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ’’ਤਿ, ਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਭੂਤੋ ਧਮ੍ਮਸਮੂਹੋ ਇਧ ‘‘ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਸਮ੍ਮਾ ਪਸਤ੍ਥਾ ਸੁਨ੍ਦਰਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਸ. ਸੋ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਂ ਠਿਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਪਹੋਤੀਤਿ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਪਰਿਜਾਨਨਾਦਿਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤਿਯਾ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਕੇ ਸਮੁਗ੍ਘਾਟੇਨ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਯਥਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨੇ ਪਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਪਨਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸਬ੍ਬਪਦੇਸੂਤਿ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ ਪਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਸੇਸਪਦੇਸੁ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਅਤਿਦਿਸਤਿ.
ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਸ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਗਮਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਯੋਗਿਨੋ ਬਹੂਪਕਾਰਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਾ ‘‘ਪਞ੍ਞਾਪਜ੍ਜੋਤੋ, ਪਞ੍ਞਾਸਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਾਯ ਹਿ ਸੋ ਅਵਿਜ੍ਜਨ੍ਧਕਾਰਂ ਵਿਧਮਿਤ੍ਵਾ ਕਿਲੇਸਚੋਰੇ ਘਾਤੇਨ੍ਤੋ ਖੇਮੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਕਥਾਯਂ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਆਦਿਤੋ ਗਯ੍ਹਤਿ, ਇਧ ਪਨ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨਦੇਸਨਾਯ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦਿਵਸੇਨ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇਤਿ, ਨ ਮਿਚ੍ਛਾਕਾਮਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦਿਵਸੇਨ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਪਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਯ ਉਪਕਾਰਕੋ. ਯਥਾਹ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਖੋ ਗਹਪਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਵਾਚਂ ਭਿਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ, (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੩੪੮) ਤਸ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ ਪਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ‘‘ਇਦਞ੍ਚਿਦਞ੍ਚ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਹਿ ਪਠਮਂ ਵਾਚਾਯ ਸਂਵਿਦਹਿਤ੍ਵਾ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਤੇ ਤੇ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾ ਪਯੋਜੀਯਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਾਚਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਉਪਕਾਰਿਕਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਪਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ, ਤਿਵਿਧਞ੍ਚ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਪਹਾਯ ਉਭਯਂ ਸੁਚਰਿਤਂ ਪੂਰੇਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਆਜੀਵਟ੍ਠਮਕਸੀਲਂ ਪੂਰਤਿ, ਨ ਇਤਰਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵੋ ਪਹੋਤਿ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਦਿਟ੍ਠਿਸਮੁਦਾਗਤਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵਸ੍ਸ ਯੋਨਿਸੋ ਪਧਾਨਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਤੋ ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ ਪਹੋਤਿ. ਯੋਨਿਸੋ ਪਦਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਾਯਾਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁ ਵਤ੍ਥੂਸੁ ਸਤਿ ਸੂਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਸਤਿ ਪਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਸੂਪਟ੍ਠਿਤਾ ਸਤਿ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਉਪਕਾਰਾਨੁਪਕਾਰਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਗਤਿਯੋ ਸਮਨ੍ਨੇਸਿਤ੍ਵਾ ਪਹੋਤਿ ਏਕਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧਾਤੁਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮਾਸਤਿਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ ਪਹੋਤੀਤਿ. ਅਯਞ੍ਚ ਨਯੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਾਨਂ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਪਨ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਨਂ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਸਹਜਾਤਾਦਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਪਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦੀਨਂ ਪਦਾਨਮਤ੍ਥੋ ਯੁਤ੍ਤੋ, ਅਯਮੇਵ ਚ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਯਂ ਪਨਤ੍ਥੋ’’ਤਿਆਦਿ.
ਮਗ੍ਗਞਾਣੇਤਿ ਮਗ੍ਗਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਞਾਣੇ ਠਿਤਸ੍ਸ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਨੋ. ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾ ਹਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਸਮ੍ਮਾਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ ‘‘ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸਾ ਏਵ ਨੇਸਂ ਯਾਥਾਵਤੋ ਜਾਨਨਤੋ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਤੋ ਇਧ ‘‘ਮਗ੍ਗਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਮਗ੍ਗਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਮਗ੍ਗੇਨ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਹਾਨਮੇਵ. ਫਲਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਏਵ ‘‘ਫਲਸਮ੍ਮਾਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪਰਿਯਾਯਵਚਨਞ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਫਲਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਪਨ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਪ੍ਪਹਾਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਅਮਤਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਰਾਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਮਾਹ. ਸੋ ਪਨ ਵਿਨਾ ਚ ਆਚਰਿਯਮੁਟ੍ਠਿਨਾ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਅਬਾਹਿਰਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਯਾਵਦੇਵ ਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਸੁਪ੍ਪਕਾਸਿਤਤ੍ਤਾ ਵਿਵਟੋ. ਧਮ੍ਮਵਿਨੀਤਾਤਿ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮੇ ਵਿਨੀਤਾ. ਸੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਨਯਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਨਿਯ੍ਯਾਨੇਨ ਨਿਯ੍ਯਾਤਾ’’ਤਿ.
ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪੁਥੁਤ੍ਥਵਿਸਯਂ ਨਿਪਾਤਪਦਂ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਾਯੇ ਕੇਸਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੭੭; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੧੦; ੩.੧੫੪; ਸਂ. ਨਿ. ੪.੧੨੭; ਅ. ਨਿ. ੬.੨੯; ੧੦.੬੦; ਵਿਭ. ੩੫੬; ਖੁ. ਪਾ. ੨.੧.ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਆਕਾਰ; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੪੭) ਵਿਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਨਾਗਾਮਿਨੋ ਚ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਚੇਵੇਤ੍ਥ ਸਕਦਾਗਾਮਿਨੋ’’ਤਿ. ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਸਂਯੋਜਨਪਚ੍ਚਯੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭੂਤੋ ਪੁਞ੍ਞਭਾਗੋ ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪੁਞ੍ਞਭਾਗਾ, ਅਤਿਸਯਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਚੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਿਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਮਾਨੋਤਿ ਉਤ੍ਤਸਨ੍ਤੋ ਭਾਯਨ੍ਤੋ. ਨ ਪਨ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਏਵਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ.
੨੯੧. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਵੇਸ੍ਸਵਣਸ੍ਸ. ਲਦ੍ਧਿ ਪਨ ਨ ਅਤ੍ਥਿ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਸਚ੍ਚਤ੍ਤਾ. ‘‘ਅਭਿਸਮਯੇ ਵਿਸੇਸੋ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਗੁਣਾ ਸਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਦਿਸਾ ਏਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
੨੯੨. ਕਾਰਣਸ੍ਸ ਏਕਰੂਪਤ੍ਤਾ ਇਮਾਨਿ ਪਨ ਪਦਾਨੀਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ‘‘ਤਯਿਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਪਦਾਨਿ, ਅਥ ਖੋ ‘‘ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਜਨਵਸਭੋ ਯਕ੍ਖੋ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਪਦਾਨਿ ਪੀਤਿ.
ਜਨਵਸਭਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ.