੨. ਮਹਾਨਿਦਾਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

ਨਿਦਾਨਵਣ੍ਣਨਾ

੯੫. ਜਨਪਦਿਨੋਤਿ ਜਨਪਦਵਨ੍ਤੋ, ਜਨਪਦਸ੍ਸ ਵਾ ਇਸ੍ਸਰਸਾਮਿਨੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾ ਗੋਤ੍ਤਵਸੇਨ ਕੁਰੂ ਨਾਮ. ਤੇਸਂ ਨਿਵਾਸੋ ਯਦਿ ਏਕੋ ਜਨਪਦੋ, ਕਥਂ ਬਹੁਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਰੁਲ਼੍ਹਿਸਦ੍ਦੇਨਾ’’ਤਿ. ਅਕ੍ਖਰਚਿਨ੍ਤਕਾ ਹਿ ਈਦਿਸੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਯੁਤ੍ਤੇ ਵਿਯ ਈਦਿਸਲਿਙ੍ਗਵਚਨਾਨਿ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਰੁਲ਼੍ਹਿ ਯਥਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਅਙ੍ਗੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ, ਮਲ੍ਲੇਸੁ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ ਚ. ਤਬ੍ਬਿਸੇਸਨੇਪਿ ਜਨਪਦਸਦ੍ਦੇ ਜਾਤਿਸਦ੍ਦੇ ਏਕਵਚਨਮੇਵ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯਾ ਪਨਾਤਿ ਪਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਿਸੇਸਤ੍ਥਜੋਤਨੋ, ਤੇਨ ‘‘ਪੁਥੁਅਤ੍ਥਵਿਸਯਤਾਯ ਏਵੇਤਂ ਪੁਥੁਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ‘‘ਬਹੁਕੇ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਕ੍ਖਮਾਨਂ ਵਿਸੇਸਂ ਜੋਤੇਤਿ. ਸੁਤ੍ਵਾਤਿ ਮਨ੍ਧਾਤੁਮਹਾਰਾਜਸ੍ਸ ਆਨੁਭਾਵਦਸ੍ਸਨਾਨੁਸਾਰੇਨ ਪਰਮ੍ਪਰਾਨੁਗਤਂ ਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ. ਅਨੁਸਂਯਾਯਨ੍ਤੇਨਾਤਿ ਅਨੁਵਿਚਰਨ੍ਤੇਨ. ਏਤੇਸਂ ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਮੁਖੇਨ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਭਵਨਮਾਹ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਅਗਮਾਸੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸੋਤਿ ਮਨ੍ਧਾਤੁਮਹਾਰਾਜਾ. ਤਨ੍ਤਿ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਰਜ੍ਜਂ. ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ. ਪੁਨ ਪੁਚ੍ਛਿ ਪਰਿਣਾਯਕਰਤਨਂ.

ਦੋਵਾਰਿਕਭੂਮਿਯਂ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਸੁਧਮ੍ਮਾਯ ਦੇਵਸਭਾਯ, ਦੇਵਪੁਰਸ੍ਸ ਚ ਚਤੂਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਆਰਕ੍ਖਾਯ ਅਧਿਗਤਤ੍ਤਾ. ‘‘ਦਿਬ੍ਬਰੁਕ੍ਖਸਹਸ੍ਸਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਲਤਾਵਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.

ਪਥਵਿਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਸੀਤਿ ਭਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਪਥਵਿਯਾ ਆਸਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨੇ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਨ ਹਿ ਚਕ੍ਕਰਤਨਂ ਭੂਮਿਯਂ ਪਤਤਿ, ਤਥਾਠਿਤਞ੍ਚ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਿ ਤੇਨਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਇਸ੍ਸਰਿਯਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ‘‘ਚਿਰਤਰਂ ਕਾਲਂ ਠਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਅਪਰੇ. ਰਾਜਾ ਏਕਕੋਵ ਅਗਮਾਸਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਨੁਭਾਵੇਨ. ਮਨੁਸ੍ਸਭਾਵੋਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਗਨ੍ਧਸਰੀਰਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਾਦਿਮਨੁਸ੍ਸਭਾਵੋ. ਪਾਤੁਰਹੋਸੀਤਿ ਦੇਵਲੋਕੇ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਦਾਯਿਨੋ ਅਪਰਾਪਰਿਯਾਯ ਵੇਦਨੀਯਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਤੋਕਾਸਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਦਾ ਸੋਲ਼ਸਵਸ੍ਸੁਦ੍ਦੇਸਿਕਤਾ ਮਾਲਾਮਿਲਾਯਨਾਦਿ ਦਿਬ੍ਬਭਾਵੋ ਪਾਤੁਰਹੋਸਿ. ਤਦਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਅਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯਾਯੁਕਤਾਯ ਸਕ੍ਕਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ. ‘‘ਕਿਂ ਮੇ ਇਮਿਨਾ ਉਪਦ੍ਧਰਜ੍ਜੇਨਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਰਿਚ੍ਛਤਾਯ ਅਤਿਤ੍ਤੋਵ. ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ ਉਤੁਨੋ ਕਕ੍ਖਲ਼ਤਾਯ ਵਾਤਾਤਪੇਨ ਫੁਟ੍ਠਗਤ੍ਤੋ ਕਾਲਮਕਾਸਿ.

ਅਵਯਵੇਸੁ ਸਿਦ੍ਧੋ ਵਿਸੇਸੋ ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਕੋ ਹੋਤੀਤਿ ਏਕਮ੍ਪਿ ਰਟ੍ਠਂ ਬਹੁਵਚਨੇਨ ਵੋਹਰਿਯਤਿ.

ਦ-ਕਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤਿ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਨਯੇਨ. ਕਮ੍ਮਾਸੋਤਿ ਕਮ੍ਮਾਸਪਾਦੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨ ਯਥਾ ‘‘ਰੂਪਭਵੋ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਥਂ ਪਨ ਸੋ ‘‘ਕਮ੍ਮਾਸਪਾਦੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਕਿਰਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਦਮਿਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕੀਦਿਸਂ ਦਮਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੋਰਿਸਾਦਭਾਵਤੋ ਪਟਿਸੇਧਿਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਇਮੇ ਪਨ ਥੇਰਾਤਿ ਮਜ੍ਝਿਮਭਾਣਕਾ’’ਤਿ ਕੇਚਿ. ਅਪਰੇ ਪਨ ‘‘ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯਾ’’ਤਿ, ‘‘ਦੀਘਭਾਣਕਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਉਭਯਥਾਪਿ ਚੂਲ਼ਕਮ੍ਮਾਸਦਮ੍ਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਤਥਾ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਯਕ੍ਖਿਨਿਪੁਤ੍ਤੋ ਹਿ ਕਮ੍ਮਾਸਪਾਦੋ ਅਲੀਨਸਤ੍ਤੁਕੁਮਾਰਕਾਲੇ (ਚਰਿਯਾ. ੨.੭੫) ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇਨ ਤਤ੍ਥ ਦਮਿਤੋ. ਸੁਤਸੋਮਕਾਲੇ (ਜਾ. ੨.੨੧.੩੭੧) ਪਨ ਬਾਰਾਣਸਿਰਾਜਾ ਪੋਰਿਸਾਦਭਾਵਪਟਿਸੇਧਨੇਨ ਯਤ੍ਥ ਦਮਿਤੋ, ਤਂ ਮਹਾਕਮ੍ਮਾਸਦਮ੍ਮਂ ਨਾਮ. ‘‘ਪੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਤ੍ਰਜੋ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਓਰਸਪੁਤ੍ਤਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ.

ਯੇਹਿ ਆਵਸਿਤਪ੍ਪਦੇਸੋ ‘‘ਕੁਰੁਰਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਨਾਮਂ ਲਭਿ, ਤੇ ਉਤ੍ਤਰਕੁਰੁਤੋ ਆਗਤਮਨੁਸ੍ਸਾ ਤਤ੍ਥ ਰਕ੍ਖਿਤਨਿਯਾਮੇਨੇਵ ਪਞ੍ਚ ਸੀਲਾਨਿ ਰਕ੍ਖਿਂਸੁ. ਤੇਸਂ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਗਤਿਯਾ ਪਚ੍ਛਿਮਜਨਤਾਤਿ ਸੋ ਦੇਸਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦਤੋ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਕੁਰੁਵਤ੍ਤਧਮ੍ਮੋਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯਿਤ੍ਥ. ਅਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਕੁਰੁਧਮ੍ਮਜਾਤਕੇਨ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬੋ. ਸੋ ਅਪਰਭਾਗੇ ਪਠਮਂ ਯਤ੍ਥ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਜਾਤੋ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕੁਰੁਰਟ੍ਠਵਾਸੀਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਤ੍ਥ ਭਗਵਤੋ ਵਸਨੋਕਾਸਭੂਤੋ ਕੋਚਿ ਵਿਹਾਰੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਕੇਵਲਂ ਗੋਚਰਗਾਮਕਿਤ੍ਤਨਂ ਨਿਦਾਨਕਥਾਯ ਪਕਤਿ ਯਥਾ ਤਂ ਸਕ੍ਕੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਦੇਵਦਹਂ ਨਾਮ ਸਕ੍ਯਾਨਂ ਨਿਗਮੋਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਵਸਨੋਕਾਸਤੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

‘‘ਆਯਸ੍ਮਾ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਦੇਵਾਨਂ ਪਿਯਾ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਤਤ੍ਰ ਭਵ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਪਿਯਸਮੁਦਾਹਾਰੋ ਏਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਯਸ੍ਮਾਤਿ ਪਿਯਵਚਨਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਯਿਦਂ ਪਿਯਵਚਨਂ ਗਰੁਗਾਰਵਵਸੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਗਾਰਵਵਚਨਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਤਿਦੂਰਅਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨਵਜ੍ਜਨੇਨ ਨਾਤਿਦੂਰਨਾਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨਂ ਨਾਮ ਗਹਿਤਂ, ਤਂ ਪਨ ਅਵਕਂਸਤੋ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਪਸਾਰਿਤਹਤ੍ਥਾਨਂ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਚਕ੍ਖੁਂ ਆਹਚ੍ਚ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ, ਤੇਨਾਪਿ ਅਗਾਰਵਮੇਵ ਕਤਂ ਹੋਤਿ. ਗੀਵਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾਤਿ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਵਸੇਨ ਗੀਵਂ ਪਸਾਰੇਤ੍ਵਾ.

ਕੁਲਸਙ੍ਗਹਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਕੁਲਾਨੁਦ੍ਦਯਤਾਵਸੇਨ ਕੁਲਾਨਂ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਨਤ੍ਥਾਯ ਸਹਸ੍ਸਭਣ੍ਡਿਕਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਭਿਕ੍ਖਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨੇਨ ਤੇਸਂ ਮਹਤੋ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਨ੍ਦਸ੍ਸ ਜਨਨੇਨ. ਪਟਿਸਮ੍ਮਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕੇਹਿ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਨਟ੍ਠਾਨਂ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਕਾਰਿਤਾਯ ਪੁਨ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ. ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ‘‘ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਚਤੁਰਾਕਾਰੂਪਸਞ੍ਹਿਤੇ ਤਯੋ ਵਾਰੇ, ਤੇਨਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਦਸਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਸਮ੍ਮਸਿਤਭਾਵਮਾਹ.

ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਗਵਤੋ ਗਮ੍ਭੀਰਭਾਵੇਨੇਵ ਕਥਿਤਤ੍ਤਾ ਸੇਸਬੁਦ੍ਧੇਹਿਪਿ ਏਵਮੇਵ ਕਥਿਤੋਤਿ ਧਮ੍ਮਨ੍ਵਯੇ ਠਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧੇਹਿ…ਪੇ… ਕਥਿਤੋ’’ਤਿ. ਸਾਲਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਸਪਰਿਭਣ੍ਡਂ. ‘‘ਸਿਨੇਰੁਂ ਉਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤੋਵਿਯਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤਾਦਿਸਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਸੁਦੁਕ੍ਕਰਭਾਵਮਾਹ. ਸੁਤ੍ਤਮੇਵ ‘‘ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਕਥ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ ਧਮ੍ਮਕ੍ਖਨ੍ਧਭਾਵਤੋ. ਯਥਾ ਵਿਨਯਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਭੂਮਨ੍ਤਰਸਮਯਨ੍ਤਰਾਨਂ ਵਿਜਾਨਨਂ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞਾਣਸ੍ਸੇਵ ਵਿਸਯੋ, ਏਵਂ ਅਨ੍ਤਦ੍ਵਯਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਾਰਕਵੇਦਕਰਹਿਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਸ੍ਸ ਵਿਭਜਨਂ ਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਠਾਨਾਨੀਤਿ ਕਾਰਣਾਨਿ. ਗਜ੍ਜਿਤਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਤਂ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸੇਵ ਅਨੇਕਵਿਧਤਾਯ, ਦੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤਾਯ ਚ ਨਾਨਾਨਯੇਹਿ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਦੇਸਨਾਗਜ੍ਜਿਤਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਵਿਪੁਲਂ, ਬਹੁਭੇਦਞ੍ਚ ਹੋਤਿ. ਞਾਣਂ ਅਨੁਪਵਿਸਤੀਤਿ ਤਤੋ ਏਵ ਦੇਸਨਾਞਾਣਂ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇ ਵਿਭਾਗਸੋ ਕੁਰੁਮਾਨਂ ਅਨੁ ਅਨੁ ਪਵਿਸਤਿ, ਤੇਨ ਅਨੁਪਵਿਸ੍ਸ ਠਿਤਂ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਬੁਦ੍ਧਞਾਣਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਭਾਵੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਏਵਂਵਿਧਸ੍ਸ ਨਾਮ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਦੇਸਕਂ, ਪਟਿਵੇਧਕਞ੍ਚਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਦੇਸਨਾਞਾਣਸ੍ਸ, ਪਟਿਵੇਧਞਾਣਸ੍ਸ ਚ ਉਲ਼ਾਰਭਾਵੋ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ‘‘ਸਬ੍ਬਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਞਾਣਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਨਿ. ੬੯, ੧੬੯; ਚੂਲ਼ਨਿ. ੮੫; ਪਟਿ. ਮ. ੩.੫; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੧੪) ਵਚਨਤੋ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਭਗਵਤੋ ਦੇਸਨਾ ਞਾਣਰਹਿਤਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਸੀਹਸਮਾਨਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਮਾਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ. ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਵਸੇਨ ਪਨ ਦੇਸਨਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਞਾਣੇਨ ਅਨੁਪਵਿਟ੍ਠਾ, ਗਮ੍ਭੀਰਤਰਾ ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਕਥਂ ਪਨ ਵਿਨਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਪਤ੍ਵਾ ਦੇਸਨਾ ਤਿਲਕ੍ਖਣਬ੍ਭਾਹਤਾ ਸੁਞ੍ਞਤਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤੀਤਿ? ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਪਰਿਸਾਯ ਅਜ੍ਝਾਸਯਾਨੁਰੂਪਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਦੇਸਨਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਵਿਭਾਵਨਂ, ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯਤਾਭਾਵਪ੍ਪਕਾਸਨਞ੍ਚ ਹੋਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਆਪਜ੍ਜਾਤਿ ਪਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਞਾਣਕੋਞ੍ਚਨਾਦਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਿ, ਏਵਂ ਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ.

ਪਮਾਣਾਤਿਕ੍ਕਮੇਤਿ ਅਪਰਿਮਾਣਤ੍ਥੇ ‘‘ਯਾਵਞ੍ਚਿਦਂ ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੪) ਵਿਯ. ਅਪਰਿਮੇਯ੍ਯਭਾਵਜੋਤਨੋ ਹਿ ਅਯਂ ਯਾਵ-ਸਦ੍ਦੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਤਿਗਮ੍ਭੀਰੋ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਅਵਭਾਸਤੀਤਿ ਞਾਯਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਞਾਣਸ੍ਸ ਤਥਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਞ੍ਹਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਦਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਨੁ ਏਸ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਏਕਨ੍ਤਗਮ੍ਭੀਰੋਵ, ਤਤ੍ਥ ਕਸ੍ਮਾ ਗਮ੍ਭੀਰਾਵਭਾਸਤਾ ਜੋਤਿਤਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਏਕਨ੍ਤਗਮ੍ਭੀਰਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਮੇਵ ਪਨਸ੍ਸ ਗਮ੍ਭੀਰਾਵਭਾਸਗ੍ਗਹਣਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਮਾਨਂ ਚਤੁਕੋਟਿਕਂ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਮੁਖੇਨ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਏਵਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤਗਮ੍ਭੀਰਤਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਏਕਞ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਗਮ੍ਭੀਰੋ, ਅਗਮ੍ਭੀਰਾਵਭਾਸੋ ਚਾਤਿ ਏਤਂ ਦ੍ਵਯਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤੇਨ ਯਥਾਦਸ੍ਸਿਤੇ ਚਤੁਕੋਟਿਕੇ ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਏਕ ਕੋਟਿ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਯਞ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ.

ਯੇਹਿ ਗਮ੍ਭੀਰਭਾਵੇਹਿ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ‘‘ਗਮ੍ਭੀਰੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤੇ ਚਤੂਹਿ ਉਪਮਾਹਿ ਉਲ੍ਲਿਙ੍ਗੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਭਵਗ੍ਗਗ੍ਗਹਣਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਯਥਾ ਭਵਗ੍ਗਂ ਹਤ੍ਥਂ ਪਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਦੂਰਭਾਵਤੋ, ਏਵਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਪਚ੍ਚਯਸਮ੍ਭੂਤਸਮੁਦਾਗਤਟ੍ਠੋ ਪਾਕਤਿਕਞਾਣੇਨ ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ. ਯਥਾ ਸਿਨੇਰੁਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਮਿਞ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਤਰਸਂ ਪਾਕਤਿਕਪੁਰਿਸੇਨ ਨੀਹਰਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਏਵਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਗਤੇ ਧਮ੍ਮਤ੍ਥਾਦਿਕੇ ਪਾਕਤਿਕਞਾਣੇਨ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭਜ੍ਜ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਵਸੇਨ ਜਾਨਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ. ਯਥਾ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਂ ਪਾਕਤਿਕਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਬਾਹੁਦ੍ਵਯੇਨ ਪਧਾਰਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਏਵਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਟ੍ਠੇਨ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਸਦਿਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਂ ਪਾਕਤਿਕਞਾਣੇਨ ਦੇਸਨਾਵਸੇਨ ਪਧਾਰਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ. ਯਥਾ ਮਹਾਪਥਵਿਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਪਾਕਤਿਕਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਪਥਵੋਜਂ ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਏਵਂ ‘‘ਇਤ੍ਥਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਯੋ ਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਪਾਕਤਿਕਞਾਣੇਨ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ. ਏਵਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਗਮ੍ਭੀਰਤਾਵਸੇਨ ਚਤਸ੍ਸੋ ਉਪਮਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਪਾਕਤਿਕਞਾਣਵਸੇਨ ਚਾਯਮਤ੍ਥਯੋਜਨਾ ਕਤਾ ਦਿਟ੍ਠਸਚ੍ਚਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਵੇਧਸਭਾਵਤੋ, ਤਥਾਪਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸਾਵਕਾਨਂ, ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਸਪ੍ਪਦੇਸਮੇਵ ਞਾਣਂ, ਬੁਦ੍ਧਾਨਂਯੇਵ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਵਿਸਯਂ ਪਞ੍ਹ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ.

ਉਸ੍ਸਾਦੇਨ੍ਤੋਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਉਕ੍ਕਂਸੇਨ੍ਤੋ, ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਪਸਾਦੇਨ੍ਤੋਤਿ ਨਿਬ੍ਭਚ੍ਛਨ੍ਤੋ, ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਉਸ੍ਸਾਦਨਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਤੇਨਾਤਿ ਮਹਾਪਞ੍ਞਾਭਾਵੇਨ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਤਿਪਿ ਉਤ੍ਤਾਨਭਾਵੇ, ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸਅਞ੍ਞੇਸਂ ਗਮ੍ਭੀਰਭਾਵੇ. ਸੁਭੋਜਨਰਸਪੁਟ੍ਠਸ੍ਸਾਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰੇਨ ਭੋਜਨਰਸੇਨ ਪੋਸਿਤਸ੍ਸ. ਕਤਯੋਗਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਬਦ੍ਧਪਯੋਗੇਨ ਕਤਪਰਿਚਯਸ੍ਸ. ਮਲ੍ਲਪਾਸਾਣਨ੍ਤਿ ਮਲ੍ਲੇਹਿ ਮਹਬ੍ਬਲੇਹੇਵ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਪਾਸਾਣਂ. ਕੁਹਿਂ ਇਮਸ੍ਸ ਭਾਰਿਯਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਕਸ੍ਮਿਂ ਪਸ੍ਸੇ ਇਮਸ੍ਸ ਪਾਸਾਣਸ੍ਸ ਗਰੁਤਰਪ੍ਪਦੇਸੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸਲ੍ਲਹੁਕਭਾਵਂ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਵਦਤਿ.

ਤਿਮਿਰਪਿਙ੍ਗਲੇਨੇਵ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਮਹਾਵਿਪ੍ਫਾਰਭਾਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਕਿਰਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਕ੍ਕੁਥਤੀਤਿ ਪਕ੍ਕੁਥਨ੍ਤਂ ਵਿਯ ਪਰਿਵਤ੍ਤਤਿ ਪਰਿਤੋ ਵਿਵਤ੍ਤਤਿ. ਲਕ੍ਖਣਵਚਨਞ੍ਹੇਤਂ. ਪਿਟ੍ਠਿਯਂ ਸਕਲਿਨਪਦਕਾਪਿਟ੍ਠਂ. ਕਾਯੂਪਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਤਿ ਮਹਤਾ ਕਾਯੇਨ ਉਪੇਤਸ੍ਸ, ਮਹਾਕਾਯਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਪਿਞ੍ਛਵਟ੍ਟੀਤਿ ਪਿਞ੍ਛਕਲਾਪੋ. ਸੁਪਣ੍ਣਵਾਤਨ੍ਤਿ ਨਾਗਗ੍ਗਹਣਾਦੀਸੁ ਪਕ੍ਖਪਪ੍ਫੋਟਨਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਵਾਤਂ.

ਪੁਬ੍ਬੂਪਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

‘‘ਪੁਬ੍ਬੂਪਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਕਾਰਣਾਨਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘‘ਇਤੋ ਕਿਰਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਇਤੋਤਿ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪਤੋ. ਸਤਸਹਸ੍ਸਿਮੇਤਿ ਸਤਸਹਸ੍ਸਮੇ. ਹਂਸਾਵਤੀ ਨਾਮ ਨਗਰਂ ਅਹੋਸਿ ਜਾਤਨਗਰਂ. ਧੁਰਪਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਬਾਹਿਰਪਤ੍ਤਾਨਿ, ਯਾਨਿ ਦੀਘਤਮਾਨਿ.

ਕਨਿਟ੍ਠਭਾਤਾਤਿ ਵੇਮਾਤਿਕਭਾਤਾ ਕਨਿਟ੍ਠੋ ਯਥਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਗਵਤੋ ਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰੋ. ਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਹਿ ਸਹੋਦਰਾ ਭਾਤਰੋ ਨਾਮ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕਥਂ ਜੇਟ੍ਠਾ ਤਾਵ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਕਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਪਨ ਅਸਮ੍ਭਵੋ ਏਵ. ਭੋਗਨ੍ਤਿ ਵਿਭਵਂ. ਉਪਸਨ੍ਤੋਤਿ ਚੋਰਜਨਿਤਸਙ੍ਖੋਭਵੂਪਸਮੇਨ ਉਪਸਨ੍ਤੋ ਜਨਪਦੋ.

ਦ੍ਵੇ ਸਾਟਕੇ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਸਾਟਕਦ੍ਵਯਮੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਯਪਰਿਹਾਰਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਇਤਰਂ ਸਬ੍ਬਸਮ੍ਭਾਰਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਮੋਚੇਤ੍ਵਾ.

ਪਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਨ੍ਤੋਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਉਣ੍ਹਭੋਜਨਤ੍ਤਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਹਤ੍ਥੇ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ. ਉਤ੍ਤਰਿਸਾਟਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਤ੍ਤਰਿਸਾਟਕਂ. ਏਤਾਨਿ ਪਾਕਟਟ੍ਠਾਨਾਨੀਤਿ ਏਤਾਨਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਭਗਵਤੋ ਦੇਸਨਾਯ ਪਾਕਟਾਨਿ ਥੇਰਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਕਰਣਟ੍ਠਾਨਾਨਿ.

ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਮਹਾਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗ੍ਗਹਣਦਿਵਸੇ ਏਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ.

ਤਿਤ੍ਥਵਾਸਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

ਉਗ੍ਗਹਣਂ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ. ਸਵਨਂ ਅਤ੍ਥਸਵਨਂ. ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਨਂ ਗਣ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਅਤ੍ਥਪਰਿਪੁਚ੍ਛਨਂ. ਧਾਰਣਂ ਪਾਲ਼ਿਯਾਪਿ ਪਾਲ਼ਿਅਤ੍ਥਸ੍ਸਪਿ ਚਿਤ੍ਤੇ ਠਪਨਂ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਚੇਤਂ ਇਧ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਨਞ੍ਚ…ਪੇ... ਉਪਟ੍ਠਾਤਿਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮੋਹਵਿਦ੍ਧਂਸਨੇਨ ‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੯੮; ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੦੮੧; ਮਹਾਵ. ੧੬; ਚੂਲ਼ਨਿ. ੪, ੭, ੮) ਅਤ੍ਤਪਚ੍ਚਕ੍ਖਵਸੇਨ ਉਪਟ੍ਠਾਨਤੋ. ਨਾਮਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋਤਿ ਸਹ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜ ਅਵਬੋਧੋ.

ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਗਮ੍ਭੀਰਤਾਵਣ੍ਣਨਾ

‘‘ਅਤ੍ਥਗਮ੍ਭੀਰਤਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਸਮ੍ਭੂਤਸਮੁਦਾਗਤਟ੍ਠੋਤਿ ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਤੋ ਸਮ੍ਭੂਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਹਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਯਾਨੁਰੂਪਸ੍ਸ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਉਦ੍ਧਂ ਉਦ੍ਧਂ ਆਗਤਭਾਵੋ, ਅਨੁਪਵਤ੍ਤਤ੍ਥੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਸਮ੍ਭੂਤਟ੍ਠੋ ਚ ਸਮੁਦਾਗਤਟ੍ਠੋ ਚ ਸਮ੍ਭੂਤਸਮੁਦਾਗਤਟ੍ਠੋ. ‘‘ਨ ਜਾਤਿਤੋ ਜਰਾਮਰਣਂ ਨ ਹੋਤਿ,’’ ਨ ਚ ਜਾਤਿਂ ਵਿਨਾ ‘‘ਅਞ੍ਞਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਹਿ ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਸਮ੍ਭੂਤਟ੍ਠੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਇਤ੍ਥਞ੍ਚ ਜਾਤਿਤੋ ਸਮੁਦਾਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਾਗਤਟ੍ਠੋ, ਯਾ ਯਾ ਜਾਤਿ ਯਥਾ ਯਥਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਤਦਨੁਰੂਪਪਾਤੁਭਾਵੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋ ਅਨੁਪਚਿਤਕੁਸਲਸਮ੍ਭਾਰਾਨਂ ਞਾਣਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਤਾਯ ਅਗਾਧਟ੍ਠੇਨ ਗਮ੍ਭੀਰੋ. ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਟ੍ਠੋਤਿ ਯੇਨਾਕਾਰੇਨ ਯਦਵਤ੍ਥਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਯੇਨ ਹਿ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰੇਨ, ਯਾਯ ਚ ਅਵਤ੍ਥਾਯ ਅਵਤ੍ਥਿਤਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਤਦੁਭਯਸ੍ਸਪਿ ਦੁਰਵਬੋਧਨੀਯਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਨਵਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯਟ੍ਠੋ ਅਨੁਪਚਿਤਕੁਸਲਸਮ੍ਭਾਰਾਨਂ ਞਾਣਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਤਾਯ ਅਗਾਧਟ੍ਠੇਨ ਗਮ੍ਭੀਰੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ.

ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਦੇਸੀਯਤਿ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਟਿਲੋਮਤੋਤਿ ਇਧ ਪਨ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਾਦਾ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨੁਪ੍ਪਾਦਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਨੁਲੋਮੋ, ਪਚ੍ਚਯਨਿਰੋਧਾ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨਿਰੋਧਸਙ੍ਖਾਤੋ ਚ ਪਟਿਲੋਮੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਆਦਿਤੋ ਪਨ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਨ੍ਤਗਮਨਂ ਅਨੁਲੋਮੋ, ਅਨ੍ਤਤੋ ਚ ਆਦਿਗਮਨਂ ਪਟਿਲੋਮੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਨੁਲੋਮਦੇਸਨਾਯ, ਅਨ੍ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਟਿਲੋਮਦੇਸਨਾਯ ਚ ਤਿਸਨ੍ਧਿ ਚਤੁਸਙ੍ਖੇਪੋ. ‘‘ਇਮੇ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਹਾਰਾ ਕਿਂ ਨਿਦਾਨਾ’’ਤਿਆਦਿਕਾਯ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੧) ਚ ਵੇਮਜ੍ਝਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਟਿਲੋਮਦੇਸਨਾਯ, ‘‘ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰੂਪੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਙ੍ਗਤਿ ਫਸ੍ਸੋ, ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾ’’ਤਿਆਦਿਕਾਯ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੪੩, ੪੫) ਅਨੁਲੋਮਦੇਸਨਾਯ ਚ ਦ੍ਵਿਸਨ੍ਧਿ ਤਿਸਙ੍ਖੇਪੋ. ‘‘ਸਂਯੋਜਨਿਯੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਸ੍ਸਾਦਾਨੁਪਸ੍ਸਿਨੋ ਵਿਹਰਤੋ ਤਣ੍ਹਾ ਪਵਡ੍ਢਤਿ, ਤਣ੍ਹਾਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਾਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੫੩, ੫੭) ਏਕਸਨ੍ਧਿ ਦ੍ਵਿਸਙ੍ਖੇਪੋ. ਏਕਙ੍ਗੋ ਹਿ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਦੇਸਿਤੋ. ਲਬ੍ਭਤੇਵ ਹਿ ਸੋ ‘‘ਤਤ੍ਰ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਂਯੇਵ ਸਾਧੁਕਂ ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ ‘ਇਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਇਦਂ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’ਤਿ. ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਵੇਦਨਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੬੨) ਇਮਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਇਤਿ ਤੇਨ ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਤਥਾ ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਦੇਸਨਾਯ ਗਮ੍ਭੀਰੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਯਂ ਦੇਸਨਾਗਮ੍ਭੀਰਤਾ’’ਤਿ. ਨ ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞਾਣਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਞਾਣਂ ਪਤਿਟ੍ਠਂ ਲਭਤਿ.

‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਅਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠੋ. ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਰਣੇਨ ਦਸ੍ਸਨਭੂਤਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤੋ ਅਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੋ. ਯੇਨੇਸਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵੇਨ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਯਾਥਾਵਸਰਸਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤੁਂ ਨ ਦੇਤਿ ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਯੋਨਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਸੋ ਤਸ੍ਸਾ ਸਚ੍ਚਾਸਮ੍ਪਟਿਵੇਧਟ੍ਠੋ. ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਣਂ ਸਂਵਿਧਾਨਂ, ਪਕਪ੍ਪਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਯੂਹਨਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨਂ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਚ੍ਚਾਨੁਰੂਪਤਾਯ ਰਾਸੀਕਰਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੇਕਦੇਸੋ ਸਰਾਗੋ. ਅਞ੍ਞੋ ਵਿਰਾਗੋ. ਰਾਗਸ੍ਸ ਵਾ ਅਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵਤੋ ਰਾਗਪ੍ਪਵਡ੍ਢਕੋ, ਰਾਗੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯੋ ਚ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਅਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ ਸਰਾਗੋ. ਇਤਰੋ ਤਬ੍ਬਿਦੂਰਭਾਵਤੋ ਵਿਰਾਗੋ. ‘‘ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹੇਤਂ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਅਸ੍ਸੁਤਵਤੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝੋਸਿਤਂ ਮਮਾਯਿਤਂ ਪਰਾਮਟ੍ਠਂ ‘ਏਤਂ ਮਮ, ਏਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ’’ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੬੧) ਅਤ੍ਤਪਰਾਮਾਸਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਸੇਸਤੋ ਵਤ੍ਥੁ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਸੁਞ੍ਞਤਟ੍ਠੋ ਗਮ੍ਭੀਰੋ. ਅਤ੍ਤਾ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਸਂਸਰਤੀਤਿ ਸਬ੍ਯਾਪਾਰਤਾਸਙ੍ਕਨ੍ਤਿਅਭਿਨਿਵੇਸਬਲਵਤਾਯ ਅਬ੍ਯਾਪਾਰਅਸਙ੍ਕਨ੍ਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪਾਤੁਭਾਵਟ੍ਠਾ ਚ ਗਮ੍ਭੀਰਾ. ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਏਕਤੋਵ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦੋ, ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਯਥਾਰਹਂ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦੋ. ਨਾਮਸ੍ਸ ਰੂਪੇਨ, ਰੂਪਸ੍ਸ ਚ ਨਾਮੇਨ ਅਸਮ੍ਪਯੋਗਤੋ ਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗੋ ਨਾਮਸ੍ਸ ਨਾਮੇਨ, ਰੂਪਸ੍ਸ ਚ ਰੂਪੇਨ ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਏਕਚ੍ਚੇਨ ਅਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗੋ (ਨਾਮਸ੍ਸ ਨਾਮੇਨ ਅਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗੋ ਵਿਭ. ਮੂਲਟੀ. ੨੪੨) ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਏਕੁਪ੍ਪਾਦੇਕਨਿਰੋਧੇਹਿ ਅਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੇ ਸੋ ਰੂਪਸ੍ਸ ਚ ਏਕਕਲਾਪਪਵਤ੍ਤਿਨੋ ਰੂਪੇਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਏਕਚਤੁਵੋਕਾਰਭਵੇਸੁ ਨਾਮਰੂਪਾਨਂ ਅਸਹਵਤ੍ਤਨਤੋ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗੋ, ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਭਵੇ ਸਹਵਤ੍ਤਨਤੋ ਅਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗੋ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਨਾਮਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਾਭਿਮੁਖਂ ਨਮਨਂ ਨਮਨਟ੍ਠੋ. ਰੂਪਸ੍ਸ ਵਿਰੋਧਿਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯੇ ਵਿਸਦਿਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਰੁਪ੍ਪਨਟ੍ਠੋ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਅਧਿਪਤਿਯਟ੍ਠੋ. ‘‘ਲੋਕੋਪੇਸੋ, ਦ੍ਵਾਰਾਪੇਸਾ, ਖੇਤ੍ਤਂ ਪੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਲੋਕਾਦਿਅਤ੍ਥੋ ਚਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਮਨਾਯਤਨਸ੍ਸ ਪਨ ਲੁਜ੍ਜਨਤੋ, ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਦ੍ਵਾਰਖੇਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ਚ ਏਤੇ ਅਤ੍ਥਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਆਪਾਥਗਤਾਨਂ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਪਕਾਸਨਯੋਗ੍ਯਤਾਲਕ੍ਖਣਂ ਓਭਾਸਨਂ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਵਿਸਯਿਭਾਵੋ, ਮਨਾਯਤਨਸ੍ਸ ਵਿਜਾਨਨਂ. ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਟ੍ਠੋ ਵਿਸੇਸਤੋ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ, ਇਤਰੇ ਛਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਫੁਸਨਞ੍ਚ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਸਭਾਵੋ. ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਂ ਰਸੋ, ਇਤਰੇ ਉਪਟ੍ਠਾਨਾਕਾਰਾ. ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਾਨੁਭਵਨਟ੍ਠੋ ਰਸਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਵੇਦਯਿਤਟ੍ਠੋ ਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ. ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਮ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਭਾਵੋ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਵੇਦਨਾਨਂ ਸਭਾਵਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ‘‘ਅਤ੍ਤਾ ਵੇਦਯਤੀ’’ਤਿ ਅਭਿਨਿਵੇਸਸ੍ਸ ਬਲਵਭਾਵਤੋ ਨਿਜ੍ਜੀਵਟ੍ਠੋ ਵੇਦਨਾਯ ਗਮ੍ਭੀਰੋ. ਨਿਜ੍ਜੀਵਾਯ ਵਾ ਵੇਦਨਾਯ ਵੇਦਯਿਤਂ ਨਿਜ੍ਜੀਵਵੇਦਯਿਤਂ, ਸੋ ਏਵ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਨਿਜ੍ਜੀਵਵੇਦਯਿਤਟ੍ਠੋ.

ਸਪ੍ਪੀਤਿਕਤਣ੍ਹਾਯ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤਟ੍ਠੋ. ਬਲਵਤਰਤਣ੍ਹਾਯ ਗਿਲਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਾਪਨਂ ਅਜ੍ਝੋਸਾਨਟ੍ਠੋ. ਇਤਰੇ ਪਨ ਜੇਟ੍ਠਭਾਵਓਸਾਰਣਸਮੁਦ੍ਦਦੁਰਤਿਕ੍ਕਮਅਪਾਰਿਪੂਰਿਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਆਦਾਨਗ੍ਗਹਣਾਭਿਨਿਵੇਸਟ੍ਠਾ ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਉਪਾਦਾਨਾਨਂ ਸਮਾਨਾ, ਪਰਾਮਾਸਟ੍ਠੋ ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਾਦੀਨਮੇਵ, ਤਥਾ ਦੁਰਤਿਕ੍ਕਮਟ੍ਠੋ. ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਕਨ੍ਤਾਰੋ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੩੯੨) ਹਿ ਵਚਨਤੋ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਦੁਰਤਿਕ੍ਕਮਤਾ. ਦਲ਼੍ਹਗ੍ਗਹਣਤ੍ਤਾ ਵਾ ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਦੁਰਤਿਕ੍ਕਮਟ੍ਠੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਯੋਨਿਗਤਿਠਿਤਿਨਿਵਾਸੇਸੁਖਿਪਨਨ੍ਤਿ ਸਮਾਸੇ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਸ੍ਸ ਅਲੋਪੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਤੇਨ ਆਯੂਹਨਾਭਿਸਙ੍ਖਰਣਪਦਾਨਂ ਸਮਾਸੋ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ਤਥਾ ਜਾਯਨਂ ਜਾਤਿਅਤ੍ਥੋ. ਤਸ੍ਸਾ ਪਨ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਤੋ ਜਾਯਨਂ ਸਞ੍ਜਾਤਿਅਤ੍ਥੋ. ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਂ ਓਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਿਯ ਜਾਯਨਂ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਿਅਤ੍ਥੋ. ਸੋ ਜਾਤਿਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥੋ. ਕੇਵਲਂ ਪਾਤੁਭਵਨਂ ਪਾਤੁਭਾਵਟ੍ਠੋ.

ਜਰਾਮਰਣਙ੍ਗਂ ਮਰਣਪ੍ਪਧਾਨਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਮਰਣਟ੍ਠਾ ਏਵ ਖਯਾਦਯੋ ਗਮ੍ਭੀਰਾਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਞ੍ਹਿ ਨਵਨਵਾਨਂ ਖਯੇਨ ਕਮੇਨ ਖਣ੍ਡਿਚ੍ਚਾਦਿਪਰਿਪਕ੍ਕਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਲੋਕੇ ਜਰਾਵੋਹਾਰੋਤਿ. ਖਯਟ੍ਠੋ ਵਾ ਜਰਾਯ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਨਵਭਾਵਾਪਗਮੋ ਹਿ ‘‘ਖਯੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵਿਪਰਿਣਾਮਟ੍ਠੋ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਵਸੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ, ਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ ਵਾ ਜਰਾਯ ਖਯਵਯਭਾਵਾ, ਸਮ੍ਮੁਤਿਖਣਿਕਵਸੇਨ ਮਰਣਸ੍ਸ ਭੇਦਵਿਪਰਿਣਾਮਟ੍ਠਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਦੀਨਂ ਸਭਾਵੋ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝੀਯਤੀਤਿ ਪਟਿਵੇਧੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਨਿਦਾਨਕਥਾਯਂ ‘‘ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬੋ ਸਲਕ੍ਖਣਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਵਿਪਰੀਤਸਭਾਵੋ ਪਟਿਵੇਧੋ’’ਤਿ. (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ਪਠਮਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿਕਥਾ; ਅਭਿ. ਅਟ੍ਠ. ਨਿਦਾਨਕਥਾ) ਸੋ ਹਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦੀਨਂ ਸਭਾਵੋ ਮਗ੍ਗਞਾਣੇਨੇਵ ਅਸਮ੍ਮੋਹਪਟਿਵੇਧਵਸੇਨ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਤੋ ਅਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਅਲਬ੍ਭਨੇਯ੍ਯਪਤਿਟ੍ਠਤਾਯ ਅਗਾਧਟ੍ਠੇਨ ਗਮ੍ਭੀਰੋ. ਸਾ ਸਬ੍ਬਾਪੀਤਿ ਸਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਅਨੇਕਪ੍ਪਭੇਦਾ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਗਮ੍ਭੀਰਤਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਾਨਕਾ ਵਿਯ ਉਪਟ੍ਠਾਸਿ ਚਤੂਹਿ ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ. ਉਦਾਹੁ ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪੀਤਿ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਤਾਵ ਏਸ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਉਤ੍ਤਾਨਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਏਵਂ ਉਤ੍ਤਾਨਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀ’’ਤਿ ਮਾ ਏਵਂ ਅਵਚ ਮਯਾਵ ਦਿਨ੍ਨਨਯੇ ਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਵਿਧਿਮ੍ਹਿ ਠਤ੍ਵਾ.

ਅਪਸਾਦਨਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਓਲ਼ਾਰਿਕਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਥੁਵੀਤਿਕ੍ਕਮਸਮਤ੍ਥਤਾਵਸੇਨ ਥੂਲਂ. ਕਾਮਂ ਕਾਮਰਾਗਪਟਿਘਾਯੇਵ ਅਤ੍ਥਤੋ ਕਾਮਰਾਗਪਟਿਘਸਂਯੋਜਨਾਨਿ, ਕਾਮਰਾਗਪਟਿਘਾਨੁਸਯਾ ਚ, ਤਥਾਪਿ ਅਞ੍ਞੋਯੇਵ ਸਂਯੋਜਨਟ੍ਠੋ ਬਨ੍ਧਨਭਾਵਤੋ, ਅਞ੍ਞੋ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨਭਾਵੇਨ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਥਾਮਗਮਨਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ, ਇਤਿ ਕਿਚ੍ਚਵਿਸੇਸਵਿਸਿਟ੍ਠਭੇਦੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਕਿਲੇਸੇ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਸੇਵ ਨਯੋ ਇਤਰੇਸੁਪਿ. ਅਣੁਸਹਗਤੇਤਿ ਅਣੁਸਭਾਵਂ ਉਪਗਤੇ. ਤਬ੍ਭਾਵਤ੍ਥੋ ਹਿ ਅਯਂ ਸਹਗਤ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਸਹਗਤਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੪੦੦; ਮ. ਨਿ. ੧.੯੧, ੧੩੩, ੪੬੦; ੩.੩੭੪; ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੦੮੧; ਮਹਾਵ. ੧੪; ਵਿਭ. ੨੦੩; ਪਟਿ. ਮ. ੧.੩੪; ੨.੩੦) ਵਿਯ.

ਯਥਾ ਉਪਰਿਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮਨਵਸੇਨ ਸਚ੍ਚਸਮ੍ਪਟਿਵੇਧੋ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਪਟਿਵੇਧਵਸੇਨ, ਏਵਂ ਸਾਵਕਬੋਧਿਪਚ੍ਚੇਕਬੋਧਿਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਅਧਿਗਮਨਵਸੇਨਪਿ ਸਚ੍ਚਸਮ੍ਪਟਿਵੇਧੋ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਪਟਿਵੇਧਵਸੇਨੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਬ੍ਬਥਾਵਾਤਿ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰੇਨੇਵ ਕਿਞ੍ਚਿਪਿ ਪਕਾਰਂ ਅਸੇਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯੇ ਕਤਾਭਿਨੀਹਾਰਾਨਂ ਮਹਾਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾਨਂ ਵੀਰਿਯਸ੍ਸ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਮਜ੍ਝਿਮਮੁਦੁਤਾਵਸੇਨ ਬੋਧਿਸਮ੍ਭਾਰਸਮ੍ਭਰਣੇ ਕਾਲਭੇਦਾ ਇਚ੍ਛਿਤਾ, ਤੇ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿ, ਅਟ੍ਠ, ਸੋਲ਼ਸ ਵਾ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਾਨੀ’’ਤਿ ਆਹ, ਸ੍ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ ਚਰਿਯਾਪਿਟਕਵਣ੍ਣਨਾਯ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਸਾਵਕੋ ਪਦੇਸਞਾਣੇ ਠਿਤੋਤਿ ਸਾਵਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੇਕ੍ਖਭਾਵਤੋ ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਪਦੇਸਞਾਣੇ ਠਿਤੋ. ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਕਥਾਯ ‘‘ਤਂ ਤਥਾਗਤੋ ਅਭਿਸਮੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਕਾਯ ਪਚ੍ਚਨੀਕਂ ਹੋਤਿ. ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਸ੍ਸ ਹਿ ਵਸੇਨ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸੀਹਨਾਦੋ, ਨ ਅਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਸ੍ਸ.

‘‘ਵਾਯਮਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਞਾਣਸਮ੍ਭਾਰਸਮ੍ਭਰਣਂ ਪਞ੍ਞਾਪਾਰਮਿਤਾਪੂਰਣਂ ਵਦਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਚ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਪੁਞ੍ਞਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ.

‘‘ਏਸ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ, ਸਬ੍ਬਕਾਮਦਦੋ ਨਿਧਿ;

ਯਂ ਯਦੇਵਾਭਿਪਤ੍ਥੇਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬਮੇਤੇਨ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ. (ਖੁ. ਪਾ. ੮.੧੦) –

ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਮਹਾਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਪੁਞ੍ਞਸਮ੍ਭਾਰੋ ਯਾਵਦੇਵ ਞਾਣਸਮ੍ਭਾਰਤ੍ਥੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਸਮਧਿਗਮਸਮਤ੍ਥਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਂ …ਪੇ… ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸੇਵ ਵਾ ਮਹਾਨੁਭਾਵਤਾਦਸ੍ਸਨਮੁਖੇਨ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸੇਵ ਪਰਮਗਮ੍ਭੀਰਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਵਹਿ ਆਕਾਰੇਹੀਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦੀਹਿ ਨਵਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ. ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਹਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਪਵਤ੍ਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ, ਆਯੂਹਨਂ, ਸਂਯੋਗੋ, ਪਲਿਬੋਧੋ, ਸਮੁਦਯੋ, ਹੇਤੁ, ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਦਯੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਮਗ੍ਗੇ ‘‘ਕਥਂ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਪਞ੍ਞਾ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿਞਾਣਂ? ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਟ੍ਠਿਤਿ ਚ ਪਵਤ੍ਤਟ੍ਠਿਤਿ ਚ ਨਿਮਿਤ੍ਤਟ੍ਠਿਤਿ ਚ ਆਯੂਹਨਟ੍ਠਿਤਿ ਚ ਸਞ੍ਞੋਗਟ੍ਠਿਤਿ ਚ ਪਲਿਬੋਧਟ੍ਠਿਤਿ ਚ ਸਮੁਦਯਟ੍ਠਿਤਿ ਚ ਹੇਤੁਟ੍ਠਿਤਿ ਚ ਪਚ੍ਚਯਟ੍ਠਿਤਿ ਚ ਇਮੇਹਿ ਨਵਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿਆਦਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੪੫).

ਤਤ੍ਥ ਨਵਹਾਕਾਰੇਹੀਤਿ ਨਵਹਿ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੂਪਗਮਨਾਕਾਰੇਹਿ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾ ਫਲਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦੋ, ਫਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਰਣਭਾਵੋ. ਸਤਿ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਨਾਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਸਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨੀਯਨ੍ਤਿ ਚ. ਯਥਾ ਚ ਭਵਾਦੀਸੁ ਖਿਪਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਤੇਸਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਆਯੂਹਨ੍ਤਿ ਫਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਘਟੇਨ੍ਤਿ, ਸਂਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲੇਨ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਸਯਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤਂ ਪਲਿਬੁਨ੍ਧਨ੍ਤਿ. ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਰਸਮਵਾਯੇ ਉਦਯਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਹਿਨੋਤਿ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਕਾਰਣਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਪਟਿਚ੍ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਯਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਏਵਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਕਾਰਣਭਾਵੂਪਗਮਨਵਿਸੇਸਾ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਤ੍ਥ ਤਥਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਸੁ ਉਪ੍ਪਾਦਟ੍ਠਿਤਿਆਦੀਸੁਪਿ. ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਠਿਤਿ, ਕਾਰਣਂ. ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਏਵ ਠਿਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਟ੍ਠਿਤਿ. ਏਸੇਵ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ‘‘ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਇਧ ਲੋਕਨਾਥੇਨ ਤਦਾ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸ ਆਰਦ੍ਧਭਾਵਦਸ੍ਸਨਂ. ਸੋ ਚ ਆਰਮ੍ਭੋ ਞਾਯਾਰੁਲ਼੍ਹੋ ‘‘ਯਥਾ ਚ ਪੁਰਿਮੇਹਿ ਮਹਾਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇਹਿ ਬੋਧਿਮੂਲੇ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ, ਤਥੇਵ ਚ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ’’ਤਿ. ਅਚ੍ਛਰਿਯਵੇਗਾਭਿਹਤਾ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਲੋਕਧਾਤੁ ਸਙ੍ਕਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਪਕਮ੍ਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਮਤ੍ਤੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਏਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਸਞ੍ਞਿਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ. ਸੋ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਹੇਤੁਪਭਵਾਨਂ ਹੇਤੁ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾ’’ਤਿ, ਜਾਤਿਆਦੀਨਂ ਜਰਾਮਰਣਾਦਿਪਚ੍ਚਯਤਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਾਮਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਨ ਪਠਮਾਭਿਨਿਵੇਸਮਤ੍ਤੇਨ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਤਤ੍ਥ ਅਪਰਾਪਰਂ ਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਸਞ੍ਞਿਤੇਨ ਅਨੁ ਅਨੁ ਬੁਜ੍ਝਨੇਨ, ਤਦੁਭਯਾਭਾਵਂ ਪਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਅਨਨੁਬੁਜ੍ਝਨਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਦੀਨਂ ਪਜਹਨਵਸੇਨ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਧਮ੍ਮੇ ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੀ ਏਵ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨੇਨ ਤਿਕ੍ਖਵਿਸਦਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਤੋ, ਤਦਧਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤਾ ਚ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਚ ਪਰਿਞ੍ਞਾਪਹਾਨਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਤੀਰਣਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਸਙ੍ਗਹੋ ਚਾਤਿ ਤਦੁਭਯਪਟਿਵੇਧਾਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤੀਰਣ…ਪੇ… ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਨ੍ਤਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਵਤ੍ਥਵੀਨਨਤ੍ਥਂ ਤਨ੍ਤਵਾਯੇਹਿ ਦਣ੍ਡਕੇ ਆਸਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਸਾਰਿਤਸੁਤ੍ਤਪਟ੍ਟੀ ਤਨੀਯਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਤਂ ਪਨ ਸੁਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਾਕੁਲਤਾਯ ਨਿਦਸ੍ਸਨਭਾਵੇਨ ਆਕੁਲਮੇਵ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਨ੍ਤਂ ਵਿਯ ਆਕੁਲਕਜਾਤਾ’’ਤਿ. ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਮਾਨੇਤੁਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਨ ਪਰਂ ਸਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਨੇਤੁਂ, ਅਵਿਸਮਂ ਉਜੁਂ ਕਾਤੁਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਨ੍ਤਮੇਵ ਵਾ ਆਕੁਲਂ ਤਨ੍ਤਾਕੁਲਂ, ਤਨ੍ਤਾਕੁਲਂ ਵਿਯ ਜਾਤਾ ਭੂਤਾਤਿ ਤਨ੍ਤਾਕੁਲਜਾਤਾ. ਮਜ੍ਝਿਮਂ ਪਟਿਪਦਂ ਅਨੁਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਦ੍ਵਯਪਤਨੇਨ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੇ ਖਲਿਤਾ ਆਕੁਲਾ ਬ੍ਯਾਕੁਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਅਨ੍ਤਦ੍ਵਯਪਤਨੇਨ ਤਂਤਂਦਿਟ੍ਠਿਗਾਹਵਸੇਨ ਪਰਿਬ੍ਭਮਨ੍ਤਾ ਉਜੁਕਂ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿ ਕਥਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ ਤਂ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਂ ਉਜੁਂ ਕਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਦ੍ਵੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇਤਿ ਪਚ੍ਚੇਕਬੋਧਿਸਤ੍ਤਮਹਾਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਮ੍ਮਤਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵੇਨ, ਪਰੋਪਦੇਸੇਨ ਵਿਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਗੁਲ਼ਕਜਾਤਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਜਾਤਗੁਲ਼ਕਮ੍ਪਿ ਗਣ੍ਠੀਤਿ ਸੁਤ੍ਤਗਣ੍ਠਿ. ਤਤੋ ਏਵ ਗਣ੍ਠਿਬਦ੍ਧਂ ਬਦ੍ਧਗਣ੍ਠਿਕਂ. ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਪਕ੍ਖਲਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਾਨਤ੍ਤਾਦਿਸਭਾਵੇਸੁ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਗ੍ਗਾਹਵਸੇਨ ਪਕ੍ਖਲਿਤ੍ਵਾ. ਪਚ੍ਚਯੇ ਉਜੁਂ ਕਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਾਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਗ੍ਗਾਹਸ੍ਸ ਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤੋ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਉਜੁਂ ਕਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਾ ਇਦਂਸਚ੍ਚਾਭਿਨਿਵੇਸਕਾਯਗਨ੍ਥਵਸੇਨ ਗਣ੍ਠਿਕਜਾਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿ…ਪੇ… ਗਣ੍ਠਿਬਦ੍ਧਾ’’ਤਿ. ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਆਦਿਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਅਲ੍ਲੀਨਾ.

ਵਿਨਨਤੋ ‘‘ਕੁਲਾ’’ਤਿ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਵਸੇਨ ਲਦ੍ਧਨਾਮਸ੍ਸ ਤਨ੍ਤਵਾਯਸ੍ਸ ਗਣ੍ਠਿਕਂ ਨਾਮ ਆਕੁਲਭਾਵੇਨ ਅਗ੍ਗਤੋ ਵਾ ਮੂਲਤੋ ਵਾ ਦੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਯੇਵ ਖਲਿਤਤਨ੍ਤਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਕੁਲਾਗਣ੍ਠਿਕਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪੇਸਕਾਰਕਞ੍ਜਿਯਸੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਕੁਣਿਕਾਤਿ ਕੁਲਾਵਕਸਕੁਣਿਕਾ. ਸਾ ਹਿ ਰੁਕ੍ਖਸਾਖਾਸੁ ਓਲਮ੍ਬਨਕੁਲਾਵਕਾ ਹੋਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਸਾ ਕੁਲਾਵਕਂ ਤਤੋ ਤਤੋ ਤਿਣਹੀਰਾਦਿਕੇ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਵਿਨਨ੍ਧਤਿ, ਯਥਾ ਤੇਸਂ ਪੇਸਕਾਰਕਞ੍ਜਿਯਸੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਅਗ੍ਗੇਨ ਵਾ ਅਗ੍ਗਂ ਮੂਲੇਨ ਵਾ ਮੂਲਂ ਸਮਾਨੇਤੁਂ ਵਿਵੇਚੇਤੁਂ ਵਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਦੁਭਯਮ੍ਪੀਤਿ ‘‘ਕੁਲਾਗਣ੍ਠਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਕਞ੍ਜਿਯਸੁਤ੍ਤਂ, ਕੁਲਾਵਕਞ੍ਚ. ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵਾਤਿ ‘‘ਏਵਮੇਵ ਸਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ.

ਕਾਮਂ ਮੁਞ੍ਜਪਬ੍ਬਜਤਿਣਾਨਿ ਯਥਾਜਾਤਾਨਿਪਿ ਦੀਘਭਾਵੇਨ ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਟ੍ਠਾਨੇ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਵਿਨਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਆਕੁਲਬ੍ਯਾਕੁਲਾਨਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਤਾਨਿ ਪਨ ਨ ਤਥਾ ਦੁਬ੍ਬਿਵੇਚਿਯਾਨਿ, ਯਥਾ ਰਜ੍ਜੁਭੂਤਾਨੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਤਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਅਪਾਯਾਤਿ ਅਵਡ੍ਢਿਤਾ, ਸੁਖੇਨ, ਸੁਖਹੇਤੁਨਾ ਵਾ ਵਿਰਹਿਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਗਤਿਭਾਵਤੋਤਿ ਆਪਾਯਿਕਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ. ਸੁਖਸਮੁਸ੍ਸਯਤੋਤਿ ਅਬ੍ਭੁਦਯਤੋ. ਵਿਨਿਪਤਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਵਿਰੂਪਂ ਨਿਪਤਿਤਤ੍ਤਾ ਯਥਾ ਤੇਨਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਸੁਖਸਮੁਸ੍ਸਯੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਨਿਪਤਿਤਤ੍ਤਾ. ਇਤਰੋਤਿ ਸਂਸਾਰੋ. ਨਨੁ ‘‘ਅਪਾਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੋਪਿ ਸਂਸਾਰੋ ਏਵਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਨਿਰਯਾਦੀਨਂ ਪਨ ਅਧਿਮਤ੍ਤਦੁਕ੍ਖਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਅਪਾਯਾਦਿਗ੍ਗਹਣਂ. ਗੋਬਲੀਬਦ੍ਦਞਾਯੇਨਾਯਮਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਖਨ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਪਟਿਪਾਟੀਤਿ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਹੇਤੁਫਲਭਾਵੇਨ ਅਪਰਾਪਰਂ ਪਵਤ੍ਤਿ. ਅਬ੍ਬੋਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਤਿ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ. ਤਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪੀਤਿ ਤਂ ‘‘ਅਪਾਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਅਪਾਯਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚੇਵ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚ. ‘‘ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਵਾਤੁਕ੍ਖਿਤ੍ਤਨਾਵਾ ਵਿਯਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪਰਿਬ੍ਭਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚੇਵ ਪਰਿਬ੍ਭਮਨਸ੍ਸ ਅਨਵਟ੍ਠਿਤਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ‘‘ਉਪਮਾਯ. ਯਨ੍ਤੇਸੁ ਯੁਤ੍ਤਗੋਣੋ ਵਿਯਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਅਵਸਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚੇਵ ਦੁਪ੍ਪਮੋਕ੍ਖਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਵਣ੍ਣਨਾ

ਇਮਿਨਾ ਤਾਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਾਵ-ਸਦ੍ਦੋ ਕਮਤ੍ਥੋ, ਤੇਨ ‘‘ਤਨ੍ਤਾਕੁਲਕਜਾਤਾ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿ ਪਰਤੋ ਆਵਿਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਅਤ੍ਥਿ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ, ਇਮਸ੍ਮਾ ਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ‘‘ਇਮਸ੍ਮਾ ਨਾਮ ਪਚ੍ਚਯਾ ਜਰਾਮਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਅਤ੍ਥਿ ਨੁ ਖੋ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਨੁ ਖੋ…ਪੇ… ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਕਿਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਜਰਾਮਰਣਂ? ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਜਰਾਮਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਉਪਰਿ ਜਾਤਿਸਦ੍ਦਪਚ੍ਚਯਸਦ੍ਦਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣੇਨ ਕਿਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਇਦਂ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਤਾਦਸ੍ਸਨਤੋ ਕਮ੍ਮਧਾਰਯਸਮਾਸਤਾ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਨ ਹੇਤ੍ਥ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਾ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਾ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਜਰਾਮਰਣਸਮ੍ਭਵਪੁਚ੍ਛਾ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਤਭਾਵਤੋ, ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ ਚ, ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਪਨ ਪਚ੍ਚਯਪੁਚ੍ਛਾ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਪਚ੍ਚਯਸਦ੍ਦਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਤਾਯਞ੍ਚ ਇਦਂ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਾ ਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਪਚ੍ਚਯਪੁਚ੍ਛਾ ਯੁਜ੍ਜਤਿ.

ਸਾ ਪਨ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਤਾ ਯਦਿਪਿ ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥਸਮਾਸੇਪਿ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥਵਚਨਿਚ੍ਛਾਭਾਵਤੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਧਾਰਯਸਮਾਸੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਾਮਿਵਚਨਸਮਾਸਪਕ੍ਖੇ ਪਨ ਨਤ੍ਥੇਵ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਤਾਸਮ੍ਭਵੋਤਿ. ਨਨੁ ਚ ‘‘ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤਾ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਾਮਿਵਚਨਸਮਾਸੋ ਇਚ੍ਛਿਤੋਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ ਇਚ੍ਛਿਤੋ ਉਜੁਕਮੇਵ ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਵਚਨਿਚ੍ਛਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ, ਇਧ ਪਨ ਕੇਵਲਂ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ਤਤ੍ਥ ਇਦਂ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਵਿਸੇਸਨਤਾ, ਇਧ ਚ ‘‘ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਪਚ੍ਚਯਤ੍ਥਤਾ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਤਥਾ ਤਤ੍ਥ, ਇਧ ਚ ਸਮਾਸਕਪ੍ਪਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਧਾਰਯਸਮਾਸੋ ਨ ਇਚ੍ਛਿਤੋਤਿ? ਹੇਤੁਪ੍ਪਭਵਾਨਂ ਹੇਤੁ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਧਾਰਯਸਮਾਸੇ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋਤਿ ਇਮਸ੍ਸ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਯਾਨੁਰੂਪਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਚ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਇਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ. ਯੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਇਦਂ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਗਹਿਤੋ ਅਤ੍ਥੋ, ਸੋ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਜਰਾਮਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਜਰਾਮਰਣਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਗਹਿਤੋਤਿ ਇਦਂ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚਜਨਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ ਪਚ੍ਚਯੇ ਅਵਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਤੇਨੇਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਧਾਰਯਸਮਾਸੋ. ਤਤ੍ਥ ਪਨ ਇਦਂ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਤਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚਜਨਕਾਰਣਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਸਾਮਿਵਚਨਸਮਾਸੋ ਏਵ ਇਚ੍ਛਿਤੋ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਜਰਾਮਰਣਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯਪੁਚ੍ਛਾਮੁਖੇਨਾਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਦੇਸਨਾ ਆਰਦ੍ਧਾ, ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਚ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਤੋ ਹੇਤੁਪ੍ਪਭਵਾਨਂ ਹੇਤੂਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਏਵਮਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ ਕਤਾ.

ਪਣ੍ਡਿਤੇਨਾਤਿ ਏਕਂਸਬ੍ਯਾਕਰਣੀਯਾਦਿਪਞ੍ਹਾਵਿਸੇਸਜਾਨਨਸਮਤ੍ਥਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ. ਤਮੇਵ ਹਿਸ੍ਸ ਪਣ੍ਡਿਚ੍ਚਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਾਦਿਸਸ੍ਸ ਜੀਵਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕੋ ਸਰੀਰਤੋ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ ‘‘ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰ’’ਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਏਵਂ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਨੁਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਕਥਂ ਤਸ੍ਸ ਵਞ੍ਝਾਤਨਯਸ੍ਸ ਵਿਯ ਦੀਘਰਸ੍ਸਤਾ ਸਰੀਰਤੋ ਅਞ੍ਞਤਾ ਵਾ ਅਨਞ੍ਞਤਾ ਵਾ ਬ੍ਯਾਕਾਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਮਾਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਠਪਨੀਯਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੋ ਨਾਮੇਸ ਪੁਚ੍ਛਤੋ ਅਨਾਦਰੋ ਵਿਹੇਸਾ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਕਾਰਨ੍ਤਰਮਾਹ. ਏਵਂ ਅਬ੍ਯਾਕਰਣਕਾਰਣਂ ਞਾਤੁਕਾਮਸ੍ਸ ਕਥੇਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ, ਕਥਿਤੇ ਚ ਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਮਾਦੋਪਿ ਏਵਂ ਸਿਯਾ, ਕਥਨਵਿਧਿ ਪਨ ‘‘ਯਾਦਿਸਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਏਵ. ਏਵਂ ਅਪ੍ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਏਵਂ ਠਪਨੀਯਪਞ੍ਹੇ ਵਿਯ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵਾਦਿਂ ਅਨਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਏਵ. ‘‘ਅਪ੍ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਮੇਤਂ. ‘‘ਕਿਂ ਸਬ੍ਬਂ ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਕਿਂ ਸਙ੍ਖਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪੁਚ੍ਛਸਿ, ਉਦਾਹੁ ਅਸਙ੍ਖਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਯਾਕਾਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਕਿਂ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੇ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਨ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਭਜ੍ਜ ਬ੍ਯਾਕਾਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਅਪ੍ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਚ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਇਚ੍ਛਿਤੋਤਿ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਯਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਤਾਮਤ੍ਤਂ ਚੋਦਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਿਤਾਮਤ੍ਤਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਂ. ਪੁਚ੍ਛਾਸਭਾਗੇਨ ਹਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਨ੍ਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਰੂਪਪੁਚ੍ਛਾ ਕਰੀਯਤੀਤਿ ‘‘ਪੁਨ ਕਿ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਧਾਪਿ ‘‘ਯਥਾ’’ਤਿਆਦਿ ਸਬ੍ਬਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਏਸ ਨਯੋ ਸਬ੍ਬਪਦੇਸੂ’’ਤਿ ਅਤਿਦੇਸਵਸੇਨ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਤ੍ਥ ਅਪਵਾਦੋ ਆਰਦ੍ਧੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਛਨ੍ਨਂ ਵਿਪਾਕਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਨਂਯੇਵ ਗਹਣਂ ਹੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿ ਵੇਦਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨਾ ਵਿਪਾਕਵਿਧੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਅਨੇਕੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤਪਦੇਸੁ, (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੨੬; ਉਦਾ. ੧) ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ (ਵਿਭ. ੨੨੫) ਚ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਤੇਸਂਯੇਵ ਗਹਣਸ੍ਸ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹਤ੍ਤਾ. ਇਧਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ. ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਤ੍ਥੋ, ਤੇਨੇਤ੍ਥ ‘‘ਗਹਿਤਮ੍ਪੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਂਯੇਵ ਵਿਸੇਸਂ ਜੋਤੇਤਿ. ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਨਾਮ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਪੇਕ੍ਖੋ ਤੇਨ ਵਿਨਾ ਤਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਲ਼ਾਯਤਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ‘‘ਸਲ਼ਾਯਤਨਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਦੇਨਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਅਵਯਵੇਨ ਵਾ ਸਮੁਦਾਯੋਪਲਕ੍ਖਣਮੇਤਂ ‘‘ਸਲ਼ਾਯਤਨਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਲ਼ਾਯਤਨਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਦੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਗਹਿਤਮ੍ਪੀਤਿ ਛਬ੍ਬਿਧਂ ਵਿਪਾਕਫਸ੍ਸਮ੍ਪਿ. ਅਗ੍ਗਹਿਤਮ੍ਪੀਤਿ ਅਵਿਪਾਕਫਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਿਰਿਯਾਫਸ੍ਸਮ੍ਪਿ. ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੋਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਨ ਚੇਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋਵ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨੋ ਇਚ੍ਛਿਤੋ, ਅਥ ਖੋ ਪਚ੍ਚਯੋਪਿ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨੋ ਇਚ੍ਛਿਤੋਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਯਤਨਸ੍ਸੇਵ ਸਲ਼ਾਯਤਨਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਹਣਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਲ਼ਾਯਤਨਤੋ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੋ’’ਤਿ. ਨ ਹਿ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖਾਦਿਸਲ਼ਾਯਤਨਮੇਵ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਅਥ ਖੋ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰੂਪੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਙ੍ਗਤਿ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੪੨੧, ੪੨੫, ੪੨੬; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੪੪, ੪੫; ੨.੪.੬੦; ਕਥਾ. ੪੬੫, ੪੬੭) ਵਚਨਤੋ ਰੂਪਾਯਤਨਾਦਿਰੂਪਞ੍ਚ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਨਾਮਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਮਂ ਚਕ੍ਖਾਦਿਸਲ਼ਾਯਤਨਤੋ ਅਤਿਰਿਤ੍ਤਂ ਆਵਜ੍ਜਨਾਦਿ ਵਿਯ ਸਾਧਾਰਣਂ ਅਹੁਤ੍ਵਾ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਸਾਧਾਰਣਤਾਯ ਅਞ੍ਞਂ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯਂ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਸਾਧਾਰਣਪਚ੍ਚਯਂ ਪਿਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੋ ਭਗਵਾ, ‘‘ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯੇਪਿ ਇਮਮੇਵ ਪਚ੍ਚਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਦਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੨੪੩) ‘‘ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚੇਵ ਮਹਾਨਿਦਾਨਦੇਸਨਾਸਙ੍ਗਹਤ੍ਥਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ ਕਤਾ. ਪਚ੍ਚਯਾਨਨ੍ਤਿ ਜਾਤਿਆਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਨਿਦਾਨਂ ਕਥਿਤਨ੍ਤਿ ਜਰਾਮਰਣਾਦਿਕਸ੍ਸ ਨਿਦਾਨਤ੍ਤਂ ਕਥਿਤਂ ਏਕਂਸਿਕੋ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਕਥਿਤੋ. ਤਞ੍ਹਿ ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇ ਅਬ੍ਯਭਿਚਾਰੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਉਪਰਿ ਦੇਸਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾ. ਨਿਜ੍ਜਟੇਤਿ ਨਿਜ੍ਜਾਲਕੇ. ਨਿਗ੍ਗੁਮ੍ਬੇਤਿ ਨਿਕ੍ਖੇਪੇ. ਪਦਦ੍ਵਯੇਨਾਪਿ ਆਕੁਲਾਭਾਵਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਾਕੁਲਂ ਅਬ੍ਯਾਕੁਲਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਯਨਿਦਾਨਮੇਤ੍ਥ ਕਥਿਤਨ੍ਤਿ ਮਹਾਨਿਦਾਨਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਅਞ੍ਞਥਾਭਾਵਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ.

੯੮. ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯਾਨਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਜਾਤਿਆਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਨਾਮ ਤੇਹਿ ਤੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਅਨੂਨਾਧਿਕੇਹੇਵ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਫਲਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਤੋ ਤਥੋ ਤਚ੍ਛੋ, ਤਪ੍ਪਕਾਰੋ ਵਾ ਸਾਮਗ੍ਗਿਉਪਗਤੇਸੁ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਮੁਹੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਤਥੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਸਮ੍ਭਵਾਭਾਵਤੋ. ਅਵਿਤਥੋ ਅਵਿਸਂਵਾਦਨਕੋ ਵਿਸਂਵਾਦਨਾਕਾਰਵਿਰਹਿਤੋ ਅਞ੍ਞਧਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਅਞ੍ਞਧਮ੍ਮਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ. ‘‘ਅਨਞ੍ਞਥਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਞ੍ਞਥਾਭਾਵਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਤਥਂ ਅਵਿਤਥਂ ਅਨਞ੍ਞਥਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਰਿਯਾਯਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਪਰਿਯਾਯੋ, ਹੇਤੂਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਰਿਯਾਯੇਨਾਤਿ ਕਾਰਣੇਨਾ’’ਤਿ. ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦੇਵਤ੍ਤਾਦਿਨਾ ਸਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਸਬ੍ਬਾ ਜਾਤਿ. ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਾਦਿਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਸਬ੍ਬਾ, ਨਿਪਾਤਦ੍ਵਯਮੇਤਂ, ਨਿਪਾਤਞ੍ਚ ਅਬ੍ਯਯਂ, ਤਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਲਿਙ੍ਗਵਿਭਤ੍ਤਿਵਚਨੇਸੁ ਏਕਾਕਾਰਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਤ੍ਥਵਚਨੇ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਜਾਤਿਸਦ੍ਦਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਇਤ੍ਥਿਅਤ੍ਥਵੁਤ੍ਤਿਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਸਬ੍ਬਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਮਿਨਾਵ ਨਯੇਨਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਜਾਤਿਵਾਰੇ ਵੁਤ੍ਤੇਨੇਵ ਨਯੇਨ. ਦੇਵਾਦੀਸੂਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਯਕ੍ਖਾਦਿਕੇ ਪਾਲ਼ਿਯਂ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੯੮) ਆਗਤੇ, ਤਦਨ੍ਤਰਭੇਦੇ ਚ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ.

ਇਧ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਅਤ੍ਥਵਿਭਜਨਤ੍ਥੇਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਿਮ੍ਹਿਚੀ’’ਤਿ ਅਨਿਯਮਤੋ ਉਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦਿਸਨਤ੍ਥੇ ਜੋਤੇਤਬ੍ਬੇ ਨਿਪਾਤੋ, ਤਦਤ੍ਥਜੋਤਨਂ ਨਿਪਾਤਪਦਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸ. ਤੇਤਿ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਸਮ੍ਪਦਾਨਭੂਤਂ ਥੇਰਂ ਵਦਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਨ੍ਤਿ ਵਾ ਤੇ ਕਤਮੇਤਿ ਚੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯੇ ਹਿ ‘‘ਕਸ੍ਸਚੀ’’ਤਿ, ‘‘ਕਿਮ੍ਹਿਚੀ’’ਤਿ ਚ ਅਨਿਯਮਤੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥੋ, ਤੇ ਕਤਮੇਤਿ. ਕਥੇਤੁਕਮ੍ਯਤਾਪੁਚ੍ਛਾ ਹੇਸਾ. ਦੇਵਭਾਵਾਯਾਤਿ ਦੇਵਭਾਵਤ੍ਥਂ. ਖਨ੍ਧਜਾਤੀਤਿ ਖਨ੍ਧਪਾਤੁਭਾਵੋ, ਯਥਾ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ‘‘ਦੇਵਾ’’ਤਿ ਸਮਞ੍ਞਾ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਤੇਸਂ ਉਪ੍ਪਾਦੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਾਯਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਬ੍ਬਪਦੇਸੂਤਿ ‘‘ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਾਨਂ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਜਾਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸਪਦੇਸੁ, ਭਵਾਦਿਪਦੇਸੁ ਚ. ਯੇਨ ਹਿ ਨਯੇਨ ਸਚੇ ਹਿ ਜਾਤੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥਯੋਜਨਾ ਕਤਾ, ਜਾਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸਪਦੇਸੋਵ ‘‘ਭਵੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਭਵਾਦਿਪਦੇਸੁਪਿ ਸੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ. ਦੇਵਾਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿਦੇਵਾ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਭਵਗ੍ਗਾ ਦਿਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਕਾਮਗੁਣਾਦੀਹਿ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤਿ ਲਲ਼ਨ੍ਤਿ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਜੋਤਨ੍ਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਗਨ੍ਧਂ ਅਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਾ, ਧਤਰਟ੍ਠਸ੍ਸ ਮਹਾਰਾਜਸ੍ਸ ਪਰਿਵਾਰਭੂਤਾ. ਯਜਨ੍ਤਿ ਵੇਸ੍ਸਵਣਸਕ੍ਕਾਦਿਕੇ ਪੂਜੇਨ੍ਤੀਤਿ ਯਕ੍ਖਾ, ਤੇਨ ਤੇਨ ਵਾ ਪਣਿਧਿਕਮ੍ਮਾਦਿਨਾ ਯਜਿਤਬ੍ਬਾ ਪੂਜੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਯਕ੍ਖਾ, ਵੇਸ੍ਸਵਣਸ੍ਸ ਮਹਾਰਾਜਸ੍ਸ ਪਰਿਵਾਰਭੂਤਾ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਅਮਨੁਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਭੂਤਾਤਿ ਕੁਮ੍ਭਣ੍ਡਾ, ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਕਸ੍ਸ ਮਹਾਰਾਜਸ੍ਸ ਪਰਿਵਾਰਭੂਤਾ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਟ੍ਠਿਪਕ੍ਖਾ ਭਮਰਤੁਪ੍ਪਲ਼ਾਦਯੋ. ਚਮ੍ਮਪਕ੍ਖਾ ਜਤੁਸਿਙ੍ਗਾਲਾਦਯੋ. ਲੋਮਪਕ੍ਖਾ ਹਂਸਮੋਰਾਦਯੋ. ਸਰੀਸਪਾ ਅਹਿਵਿਚ੍ਛਿਕਸਤਪਦਿਆਦਯੋ.

‘‘ਤੇਸਂ ਤੇਸ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਨ ਯੇਵਾਪਨਕਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਵਿਯ ਅਵੁਤ੍ਤਸਙ੍ਗਹਤ੍ਥਂ ਵਚਨਂ, ਅਥ ਖੋ ਅਯੇਵਾਪਨਕਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਵਿਯ ਵੁਤ੍ਤਸਙ੍ਗਹਤ੍ਥਨ੍ਤਿ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨੇਵ ਚ ਆਮੇਡਿਤਤ੍ਥੋ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਦੇਵਗਨ੍ਧਬ੍ਬਾਦੀਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਦਤ੍ਤਾਯਾਤਿ ਤਂਭਾਵਾਯ, ਯਥਾਰੂਪੇਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇਸੁ ‘‘ਦੇਵਾ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਲੋਕਸਮਞ੍ਞਾ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਰੂਪਤਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਦੇਵਗਨ੍ਧਬ੍ਬਾਦਿਭਾਵਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਨਿਰੋਧੋ, ਵਿਗਮੋ’’ਤਿ ਚ ਪਟਿਲਦ੍ਧਤ੍ਤਾਲਾਭਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਇਧ ਪਨ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਾਭਾਵੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ ‘‘ਸਬ੍ਬਸੋ ਜਾਤਿਯਾ ਅਸਤੀ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਜਾਤਿਨਿਰੋਧਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਭਾਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ.

ਫਲਤ੍ਥਾਯ ਹਿਨੋਤੀਤਿ ਯਥਾ ਫਲਂ ਤਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਏਵਂ ਹਿਨੋਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭਾਵਂ ਉਪਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਂ ਗਣ੍ਹਥ ਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਇਦਂ ਮੇ ਫਲਂ, ਗਣ੍ਹਥ ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਅਪ੍ਪੇਤਿ ਵਿਯ ਨਿਯ੍ਯਾਤੇਤਿ ਵਿਯ. ‘‘ਏਸ ਨਯੋ’’ਤਿ ਅਵਿਸੇਸਂ ਅਤਿਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸੇਸਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਨੁ ਚਾਯਂ ਜਾਤਿ ਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾ, ਸਙ੍ਖਤਭਾਵਾ ਚ ਨ ਹੋਤਿ ਵਿਕਾਰਭਾਵਤੋ, ਤਥਾ ਜਰਾਮਰਣਂ, ਤਸ੍ਸ ਕਥਂ ਸਾ ਹੇਤੁ ਹੋਤੀਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਬ੍ਭਾਵੇ ਭਾਵੋ, ਤਦਭਾਵੇ ਚ ਅਭਾਵੋ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਜਾਤਿਯਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਤਾ.

੯੯. ਓਕਾਸਪਰਿਗ੍ਗਹੋਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਪਰਿਗ੍ਗਹੋ. ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵੇ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ. ਇਧ ਪਨਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਕਾਮਭਵੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਆਗਤੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ. ਕਮ੍ਮਭਵੇ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਕਾਮਭਵਾਦਿਜੋਤਨਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਤਸ੍ਸ ਜਾਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸੋ ਹਿ ਜਾਤਿਯਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕੋਟਿਯਾਵ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ. ਨਨੁ ਚ ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵੋਪਿ ਜਾਤਿਯਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਪਨ ਨ ਤਥਾ ਪਧਾਨਭੂਤੋ, ਕਮ੍ਮਭਵੋ ਪਨ ਪਧਾਨਭੂਤੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਜਨਕਭਾਵਤੋਤਿ. ‘‘ਸੋ ਹਿ ਜਾਤਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਕਾਮਭਵੂਪਗਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਮਭਵੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਰੂਪਾਰੂਪਭਵੇਸੁਪਿ. ਓਕਾਸਪਰਿਗ੍ਗਹੋਵ ਕਤੋ‘‘ਕਿਮ੍ਹਿਚੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਤ੍ਤਪਰਿਗ੍ਗਹਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ.

੧੦੦. ਤਿਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਭਵਾਨਨ੍ਤਿ ਕਾਮਕਮ੍ਮਭਵਾਦੀਨਂ ਤਿਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਭਵਾਨਂ. ਤਿਣ੍ਣਞ੍ਚ ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵਾਨਨ੍ਤਿ ਕਾਮੁਪਪਤ੍ਤਿਭਵਾਦੀਨਂ ਤਿਣ੍ਣਞ੍ਚ ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵਾਨਂ. ਤਥਾ ਸੇਸਾਨਿਪੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਾਦੀਨਿ ਸੇਸੁਪਾਦਾਨਾਨਿਪਿ ਤਿਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਭਵਾਨਂ, ਤਿਣ੍ਣਞ੍ਚ ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਤੀਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ. ਦ੍ਵਾਦਸ ਕਮ੍ਮਭਵਾ ਦ੍ਵਾਦਸ ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵਾਤਿ ਚਤੁਵੀਸਤਿਭਵਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਕਮ੍ਮਭਵਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਮੁਖੇਨੇਵ ਉਪਾਦਾਨਂ ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪਾਦਾਨਂ ਕਮ੍ਮਭਵਸ੍ਸ ਉਜੁਕਮੇਵ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨੇਤ੍ਥ ਦ੍ਵਾਦਸ ਕਮ੍ਮਭਵਾ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਭਵਾਨਂ. ਸਹਜਾਤਕੋਟਿਯਾਤਿ ਅਕੁਸਲਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਭਵਸ੍ਸ ਸਹਜਾਤਂ ਉਪਾਦਾਨਂ ਸਹਜਾਤਕੋਟਿਯਾ, ਇਤਰਂ ਅਨਨ੍ਤਰੂਪਨਿਸ੍ਸਯਾਦਿਵਸੇਨ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕੋਟਿਯਾ, ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਭਵਸ੍ਸ ਪਨ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕੋਟਿਯਾਵ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਥਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਨ ਏਕਸਙ੍ਗਹਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਹਜਾਤਕੋਟਿਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਨਿਸ੍ਸਯਅਨਨ੍ਤਰੂਪਨਿਸ੍ਸਯਪਕਤੂਪਨਿਸ੍ਸਯਾਨਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਗਹਣਵਸੇਨ ‘‘ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕੋਟਿਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

੧੦੧. ਉਪਾਦਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਤਣ੍ਹਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕੋਟਿਯਾਵ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਸੇਸੁਪਾਦਾਨਾਨਂ ਸਹਜਾਤਕੋਟਿਯਾਪਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕੋਟਿਯਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿ ਚ ਵੇਦਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨਾ ਵਿਪਾਕਵਿਧੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ.

੧੦੨. ਯਦਿਦਂ ਵੇਦਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਪਾਕਵੇਦਨਾਤਿ ਤਮੇਵ ਤਾਵ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕੋਟਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਇਤਰਕੋਟਿਯਾ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਅਞ੍ਞਾਤਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਿਰਿਯਵੇਦਨਾ. ਅਞ੍ਞਥਾਪੀਤਿ ਸਹਜਾਤਕੋਟਿਯਾਪਿ.

੧੦੩. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਤਿ ਜਰਾਮਰਣਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯਪਰਮ੍ਪਰਾਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਏਤ੍ਤਕਾਯ ਦੇਸਨਾਯ. ਪੁਰਿਮਤਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਮਭਵਸਿਦ੍ਧਂ ਤਣ੍ਹਂ. ‘‘ਏਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਤਣ੍ਹਾਯ, ਯਦਿਦਂ ਵੇਦਨਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ‘‘ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾਤਿ ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੇਦਨਾਯ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਉਦ੍ਧਰਣਂ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਆਗਤਨਯੇਨ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਦੇਸਨਾਮਗ੍ਗੋ, ਤਂ ਪਨ ਅਨੋਤਰਿਤ੍ਵਾ ਸਮੁਦਾਚਾਰਤਣ੍ਹਾਦਸ੍ਸਨਮੁਖੇਨੇਵ ਤਣ੍ਹਾਮੂਲਕਧਮ੍ਮੇ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਆਚਿਣ੍ਣਦੇਸਨਾਮਗ੍ਗਤੋ ਓਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਵਿਯ, ਤਞ੍ਚ ਦੇਸਨਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਸਯ੍ਹ ਬਲਕ੍ਕਾਰੇਨ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਦਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਦ੍ਵੇ ਤਣ੍ਹਾਤਿ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਤਣ੍ਹਾ ਏਵ ਦ੍ਵਿਧਾ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਆਹ. ਏਸਨਤਣ੍ਹਾਤਿ ਭੋਗਾਨਂ ਪਰਿਯੇਸਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤਣ੍ਹਾ. ਏਸਿਤਤਣ੍ਹਾਤਿ ਪਰਿਯਿਟ੍ਠੇਸੁ ਭੋਗੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਤਣ੍ਹਾ. ਸਮੁਦਾਚਾਰਤਣ੍ਹਾਯਾਤਿ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤਣ੍ਹਾਯ. ਦੁਵਿਧਾਪੇਸਾ ਵੇਦਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਣ੍ਹਾ ਨਾਮ ਵੇਦਨਾਪਚ੍ਚਯਾ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਲਦ੍ਧਾਨਂ ਭੋਗਾਨਂ ਪਟਿਲਾਭਾਯ ਪਰਿਯੇਸਨਾ, ਲਦ੍ਧੇਸੁ ਚ ਤੇਸੁਪਾਤਬ੍ਯਤਾਪਤ੍ਤਿਆਦਿ ਹੋਤੀਤਿ.

ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪਰਿਯੇਸਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਪਰਿਯੇਸਨਾ. ਆਸਯਤੋ, ਪਯੋਗਤੋ ਚ ਪਰਿਯੇਸਨਾ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤੋ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਣ੍ਹਾਯ ਸਤਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਪਟਿਲਾਭੋਤਿ ਸਵਤ੍ਥੁਕਾਨਂ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਗਵੇਸਨਵਸੇਨ, ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਪਨ ਅਪਰਿਯਿਟ੍ਠਂਯੇਵ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਰਿਯੇਸਨਾਯ ਲਦ੍ਧਮੇਵ ਨਾਮ ਤਥਾਰੂਪਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਤ੍ਤਾ ਏਵ ਲਬ੍ਭਨਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸੋ ਹਿ ਪਰਿਯੇਸਨਾਯ ਸਤਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਸੁਖਵਿਨਿਚ੍ਛਯਨ੍ਤਿ ਸੁਖਂ ਵਿਸੇਸਤੋ ਨਿਚ੍ਛਿਨੋਤੀਤਿ ਸੁਖਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ, ਸੁਖਂ ਸਭਾਵਤੋ, ਸਮੁਦਯਤੋ, ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਨਤੋ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਤੋ ਚ ਯਾਥਾਵਤੋ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਞਾਣਂ, ਤਂ ਸੁਖਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ. ਜਞ੍ਞਾਤਿ ਜਾਨੇਯ੍ਯ. ‘‘ਸੁਭਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਭੂਤਾਕਾਰਂ ਵਿਵਿਧਂ ਨਿਨ੍ਨਭਾਵੇਨ ਨਿਚ੍ਛਿਨੋਤਿ ਆਰੋਪੇਤੀਤਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ. ਅਸ੍ਸਾਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾਪਿ ਏਵਮੇਵ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਸੁਤ੍ਤੇ ਵਿਤਕ੍ਕੋਯੇਵ ਆਗਤੋਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਸੁਤ੍ਤੇਤਿ ਸਕ੍ਕਪਞ੍ਹਸੁਤ੍ਤੇ. (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੫੮) ਤਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਛਨ੍ਦੋ ਖੋ, ਦੇਵਾਨਂ ਇਨ੍ਦ, ਵਿਤਕ੍ਕਨਿਦਾਨੋ’’ਤਿ ਆਗਤਂ. ਇਧਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਮਹਾਨਿਦਾਨਸੁਤ੍ਤੇ.‘‘ਵਿਤਕ੍ਕੇਨੇਵ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਨਾਤੀ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ‘‘ਵਿਨਿਚ੍ਛੀਯਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ’’ਤਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਕਰਣਸਾਧਨਮਾਹ. ‘‘ਏਤ੍ਤਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਨਾਕਾਰਦਸ੍ਸਨਂ.

ਛਨ੍ਦਨਟ੍ਠੇਨ ਛਨ੍ਦੋ, ਏਵਂ ਰਞ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨ ਰਾਗੋ, ਸ੍ਵਾਯਂ ਅਨਾਸੇਵਨਤਾਯ ਮਨ੍ਦੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤੋ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਦੁਬ੍ਬਲਰਾਗਸ੍ਸਾਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਜ੍ਝੋਸਾਨਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਅਭਿਨਿਵਿਸਨਂ. ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਇਦ’’ਨ੍ਤਿ ਹਿ ਤਣ੍ਹਾਗਾਹੋ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਅਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੋਵ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਹਂ ਮਮ’’ਨ੍ਤਿ, ‘‘ਬਲਵਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਤੇਸਂ ਗਾਹਾਨਂ ਥਿਰਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਮਾਹ. ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹਕਰਣਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਹਂ ਮਮ’’ਨ੍ਤਿ ਬਲਵਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਅਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯਗ੍ਗਾਹਵਤ੍ਥੁਨੋ ਅਞ੍ਞਾਸਾਧਾਰਣਂ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਠਾਨਂ, ਤਥਾਪਵਤ੍ਤੋ ਲੋਭਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ. ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਨੋ ਯਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਪਰੇਹਿ ਸਾਧਾਰਣਭਾਵਸ੍ਸ ਅਸਹਮਾਨੋ ਹੋਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਸਹਨਤਾ. ਏਵਂ ਵਚਨਤ੍ਥਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਨਯੇਨ. ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣੇ ਪਨ ਯਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਮਚ੍ਛਰਿਯਯੋਗਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਮਚ੍ਛਰੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ, ਕਮ੍ਮਂ ਵਾ ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਮਚ੍ਛੇਰੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਮਚ੍ਛਰਿਯਸ੍ਸ ਬਲਵਭਾਵਤੋ ਆਦਰੇਨ ਰਕ੍ਖਣਂ ਆਰਕ੍ਖੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਦ੍ਵਾਰ…ਪੇ… ਸੁਟ੍ਠੁ ਰਕ੍ਖਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਕਰਣਂ, ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਾਰਣਂ, ਅਧਿਕਂ ਕਰਣਨ੍ਤਿ ਅਧਿਕਰਣਂ, ਵਿਸੇਸਕਾਰਣਂ. ਵਿਸੇਸਕਾਰਣਞ੍ਚ ਭੋਗਾਨਂ ਆਰਕ੍ਖਦਣ੍ਡਾਦਾਨਾਦਿਅਨਤ੍ਥਸਮ੍ਭਵਸ੍ਸਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਆਰਕ੍ਖਾਧਿਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਪਰਨਿਸੇਧਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਮਾਰਣਾਦਿਨਾ ਪਰੇਸਂ ਵਿਬਾਧਨਤ੍ਥਂ. ਆਦੀਯਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਆਦਾਨਂ, ਦਣ੍ਡਸ੍ਸ ਆਦਾਨਂ ਦਣ੍ਡਾਦਾਨਂ, ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਪਰਵਿਹੇਠਨਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ. ਸਤ੍ਥਾਦਾਨੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਹਤ੍ਥਪਰਾਮਾਸਾਦਿਵਸੇਨ ਕਾਯੇਨ ਕਾਤਬ੍ਬਕਲਹੋ ਕਾਯਕਲਹੋ. ਮਮ੍ਮਘਟ੍ਟਨਾਦਿਵਸੇਨ ਵਾਚਾਯ ਕਾਤਬ੍ਬਕਲਹੋ ਵਾਚਾਕਲਹੋ. ਵਿਰੁਜ੍ਝਨਵਸੇਨ ਵਿਰੂਪਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਵਿਗ੍ਗਹੋ. ਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਵਦਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਵਿਵਾਦੋ. ਤੁਵਂ ਤੁਵਨ੍ਤਿ ਅਗਾਰਵਵਚਨਸਹਚਰਣਤੋ ਤੁਵਂ ਤੁਵਂ, ਸਬ੍ਬੇਤੇ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਾ ਦੋਸਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਅਨੇਕੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੦੪).

੧੧੨. ਦੇਸਨਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਸੀਤਿ ‘‘ਤਣ੍ਹਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਪਰਿਯੇਸਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਨੁਲੋਮਨਯੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਤਂ ਦੇਸਨਂ ਪਟਿਲੋਮਨਯੇਨ ਪੁਨ ‘‘ਆਰਕ੍ਖਾਧਿਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਆਰਭਨ੍ਤੋ ਨਿਵਤ੍ਤੇਸਿ. ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਿਕਰਾਗਵਸੇਨਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਾ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਿਕੋ, ਤਤ੍ਥ ਰਞ੍ਜਨਵਸੇਨ ਅਭਿਰਮਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਰਾਗੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਰਞ੍ਜਨਵਸੇਨ ਤਣ੍ਹਾਯਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਰੂਪਾਦਿਤਣ੍ਹਾਵ ਕਾਮੇਸੁ ਤਣ੍ਹਾਤਿ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾ. ਭਵਤਿ ਅਤ੍ਥਿ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਪਵਤ੍ਤਾ ਭਵਦਿਟ੍ਠਿ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨ ਭਵੋ, ਤਂਸਹਗਤਾ ਤਣ੍ਹਾ ਭਵਤਣ੍ਹਾ. ਵਿਭਵਤਿ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਪਵਤ੍ਤਾ ਵਿਭਵਦਿਟ੍ਠਿ ਵਿਭਵੋ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨ, ਤਂਸਹਗਤਾ ਤਣ੍ਹਾ ਵਿਭਵਤਣ੍ਹਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਇਮੇ ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ‘‘ਏਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਉਪਾਦਾਨਸ੍ਸ, ਯਦਿਦਂ ਤਣ੍ਹਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੦੧) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ ਵਟ੍ਟਮੂਲਤਣ੍ਹਾ ਚ ‘‘ਤਣ੍ਹਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਪਰਿਯੇਸਨਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੦੩) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ ਸਮੁਦਾਚਾਰਤਣ੍ਹਾ ਚਾਤਿ ਇਮੇ ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ. ਵਟ੍ਟਮੂਲਸਮੁਦਾਚਾਰਵਸੇਨਾਤਿ ਵਟ੍ਟਮੂਲਵਸੇਨ ਚੇਵ ਸਮੁਦਾਚਾਰਵਸੇਨ ਚ. ਦ੍ਵੀਹਿ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਹੀਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਭਾਗੇਹਿ. ਦ੍ਵੀਹਿ ਅਵਯਵੇਹਿ ਸਮੋਸਰਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਵਸੇਨ ਸਮਂ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਤੋਤਿ ਸਮੋਸਰਣਂ, ਪਚ੍ਚਯੋ, ਏਕਂ ਸਮੋਸਰਣਂ ਏਤਾਸਨ੍ਤਿ ਏਕਸਮੋਸਰਣਾ. ਕੇਨ ਪਨ ਏਕਸਮੋਸਰਣਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਵੇਦਨਾਯਾ’’ਤਿ. ਦ੍ਵੇਪਿ ਹਿ ਤਣ੍ਹਾ ਵੇਦਨਾਪਚ੍ਚਯਾ ਏਵਾਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵੇਦਨਾਪਚ੍ਚਯੇਨ ਏਕਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ. ਤਤੋ ਤਤੋ ਓਸਰਿਤ੍ਵਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਮਵਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਓਸਰਣ ਸਮੋਸਰਣਂ. ਵੇਦਨਾਯ ਸਮਂ ਸਹ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਓਸਰਣਕਪਵਤ੍ਤਨਕਾ ਵੇਦਨਾ ਸਮੋਸਰਣਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਦਂ ਸਹਜਾਤਸਮੋਸਰਣਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ.

੧੧੩. ਸਬ੍ਬੇਤਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦ੍ਵਾਰਵਸੇਨ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਸਵਿਪਾਕਫਸ੍ਸਾ ਏਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿ ਵੇਦਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨਾ ਵਿਪਾਕਵਿਥੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਕਥਾ ਨਾਮ ਵਟ੍ਟਕਥਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵਿਪਾਕਫਸ੍ਸੇ’’ਤਿ. ਬਹੁਧਾਤਿ ਬਹੁਪ੍ਪਕਾਰੇਨ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇ ਚਕ੍ਖੁਪਸਾਦਾਦਿਵਤ੍ਥੁਕਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਵੇਦਨਾਨਂ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਦਿਕੋ ਫਸ੍ਸੋ ਸਹਜਾਤਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਯਵਿਪਾਕਆਹਾਰਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਵਸੇਨ ਅਟ੍ਠਧਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਸੇਸਾਨਂ ਪਨ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਦ੍ਵਾਰੇ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਸਨ੍ਤੀਰਣਤਦਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਕਾਮਾਵਚਰਵਿਪਾਕਵੇਦਨਾਨਂ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਦਿਕੋ ਫਸ੍ਸੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ ਏਕਧਾਵ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇਪਿ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਕਾਮਾਵਚਰਵਿਪਾਕਵੇਦਨਾਨਂ ਸਹਜਾਤਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਤਥੇਵ ਅਟ੍ਠਧਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਭਵਙ੍ਗਚੁਤਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਤੇਭੂਮਕਵਿਪਾਕਵੇਦਨਾਨਂ. ਯਾ ਪਨ ਤਾ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਕਾਮਾਵਚਰਵੇਦਨਾ, ਤਾਸਂ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ ਏਕਧਾਵ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਏਵਂ ਫਸ੍ਸੋ ਬਹੁਧਾ ਵੇਦਨਾਯ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

੧੧੪. ਵੇਦਨਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ. ਅਸਦਿਸਭਾਵਾਤਿ ਅਨੁਭਵਨਸਞ੍ਜਾਨਨਾਭਿਸਙ੍ਖਰਣਵਿਜਾਨਨਭਾਵਾ. ਤੇ ਹਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਧੁਰੇਨ ਵੇਦਯਿਤਾਦਿਰੂਪੇਨ ਆਕਿਰਿਯਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਆਕਾਰਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਤੇਯੇਵਾਤਿ ਵੇਦਨਾਦੀਨਂ ਤੇ ਏਵ ਵੇਦਯਿਤਾਦਿਆਕਾਰਾ. ਸਾਧੁਕਂ ਦਸ੍ਸਿਯਮਾਨਾਤਿ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਵਿਯ ਪਕਾਸਿਯਮਾਨਾ. ਤਂ ਤਂ ਲੀਨਮਤ੍ਥਂ ਗਮੇਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਅਰੂਪਟ੍ਠੋ ਆਰਮ੍ਮਣਾਭਿਮੁਖਨਮਨਟ੍ਠੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਕਂ ਤਂ ਤਂ ਲੀਨਂ ਅਪਾਕਟਮਤ੍ਥਂ ਗਮੇਨ੍ਤਿ ਞਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਸਞ੍ਜਾਨਨਹੇਤੁਤੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਰੂਪਟ੍ਠਾਦਿਕਸ੍ਸ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਕਾਰਣਤ੍ਤਾ. ਨਿਮੀਯਨ੍ਤਿ ਅਨੁਮੀਯਨ੍ਤਿ ਏਤੇਹੀਤਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ. ਤਥਾ ਤਥਾ ਅਰੂਪਭਾਵਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰੇਨ, ਵੇਦਯਿਤਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਚ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਤੋ ਕਥੇਤਬ੍ਬਤੋ ਉਦ੍ਦੇਸਾ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ‘‘ਅਸਦਿਸਭਾਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਕਾਰਣਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਚਾਮਸਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਵੇਦਨਾਦੀਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਅਸਦਿਸਭਾਵਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨਤ੍ਥੇਨ ਆਕਾਰਾਦਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਯਂ ਇਦਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਏਤ੍ਥ ਪਾਲ਼ਿਪਦੇ ਅਤ੍ਥੋ.

ਨਾਮਸਮੂਹਸ੍ਸਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਾਭਿਮੁਖਂ ਨਮਨਟ੍ਠੇਨ ‘‘ਨਾਮ’’ਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਸਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਦਿਚਤੁਕ੍ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਪੁਞ੍ਜਸ੍ਸ. ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਨਾਮਕਾਯੋ ਅਰੂਪਕਲਾਪੋ ਅਰੂਪਿਨੋ ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿਆਦਿਕਾ ਪਞ੍ਞਾਪਨਾ ਹੋਤਿ. ਚੇਤਨਾਪਧਾਨਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਧਮ੍ਮਾਨਂ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਚੇਤਨਾਕਾਰੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯੇ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਵਿਭਜਨੇ ‘‘ਯਾ ਚੇਤਨਾ ਸਞ੍ਚੇਤਨਾ ਸਞ੍ਚੇਤਯਿਤਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਭ. ੨੪੯ ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯੇ) ਚੇਤਨਾਵ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ. ਅਸਤੀਤਿ ਅਸਨ੍ਤੇਸੁ. ਵਚਨਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਹਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧੇ ਵਤ੍ਥੁਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਵੇਦਨਾ ਸਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚੇਤਨਾਦਯੋਤਿ ਇਮੇ ਚਤੁਕ੍ਖਨ੍ਧਸਞ੍ਞਿਤੇ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਭੂਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਵਤ੍ਥੁਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਅਯਞ੍ਚ ਨਯੋ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇਪਿ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ‘‘ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ’’ਤਿ ਵਿਸੇਸਿਤਂ. ਅਧਿਵਚਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸਵੇਵਚਨੋਤਿ ਅਧਿਵਚਨਮੁਖੇਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮੁਖੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਧਿਵਚਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ. ਸੋਤਿ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ. ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰੇ ਚ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਲਬ੍ਭਨਤੋ ਰੂਪਕਾਯੇ ਪਞ੍ਞਾਯਤੇਵ, ਅਯਂ ਪਨ ਨਯੋ ਇਧ ਨ ਇਚ੍ਛਿਤੋ ਵੇਦਨਾਦਿਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਸੇਨ ਅਸਮ੍ਭਵਪਰਿਯਾਯਸ੍ਸ ਜੋਤਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਪਞ੍ਚਪਸਾਦੇ ਵਤ੍ਥੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਨ ਹਿ ਵੇਦਨਾਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਵਿਨਾ ਪਞ੍ਚਪਸਾਦੇ ਵਤ੍ਥੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨੇ ਅਸਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਤੋ ਫਲਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਕਦਾਚਿਪਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਯਥਾਧਿਗਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਨਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਮ੍ਬਰੁਕ੍ਖੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਰੂਪਕਾਯਤੋਤਿ ਕੇਵਲਂ ਰੂਪਕਾਯਤੋ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ.

ਵਿਰੋਧਿਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇ ਵਿਭੂਤਤਰਾ ਵਿਸਦਿਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਸਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸੇਵ ਵਿਸਦਿਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵੋ ਰੁਪ੍ਪਨਾਕਾਰੋ. ਸੋ ਏਵ ਰੁਪ੍ਪਨਾਕਾਰੋ ਵਤ੍ਥੁਸਪ੍ਪਟਿਘਾਦਿਕਂ ਤਂ ਤਂ ਲੀਨਮਤ੍ਥਂ ਗਮੇਤੀਤਿ ਲਿਙ੍ਗਂ. ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਸਞ੍ਜਾਨਨਹੇਤੁਤੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਤਥਾ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਤੋ ਉਦ੍ਦੇਸੋਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਆਕਾਰਾਦਯੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਟਿਹਨਨਂ ਪਟਿਘੋ, ਤਤੋ ਪਟਿਘਤੋ ਜਾਤੋ ਪਟਿਘਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਪ੍ਪਟਿਘ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਨਾਮਕਾਯਤੋਤਿ ਕੇਵਲਂ ਨਾਮਕਾਯਤੋ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਟਿਘਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ. ਸੇਸਂ ਪਠਮਪਞ੍ਹੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਉਭਯਵਸੇਨਾਤਿ ਨਾਮਕਾਯੋ ਰੂਪਕਾਯੋਤਿ ਉਭਯਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਸ੍ਸ ਅਧਿਵਚਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਪਟਿਘਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋਤਿ ਉਭਯਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਵਸੇਨ.

ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਪਚ੍ਚਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਮੁਖੇਨ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਨਾਮਕਾਯਰੂਪਕਾਯਸਞ੍ਞਿਤਂ ਪਚ੍ਚਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਫਸ੍ਸਾਨਂ. ਅਵਿਸੇਸਤੋਤਿ ਵਿਸੇਸਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ. ਦਸ੍ਸੇਤੁਨ੍ਤਿ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਮੁਖੇਨੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ. ਏਸੇਵ ਹੇਤੂਤਿ ਏਸ ਛਸੁਪਿ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤੋ ਨਾਮਰੂਪਸਙ੍ਖਾਤੋ ਹੇਤੁ ਯਥਾਰਹਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਫਸ੍ਸਾਨਂ. ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਯਥਾਰਹਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰਾਦੀਸੁ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾ ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਫਸ੍ਸੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਖਨ੍ਧਾ. ਆਵਜ੍ਜਨਸ੍ਸਾਪਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕ੍ਖਨ੍ਧਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ਗਹਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਤਦਵਿਨਾਭਾਵਤੋ. ਪਰਤੋ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਪਞ੍ਚਵਿਧੋਪੀਤਿ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਦਿਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਵਿਧੋਪਿ. ਸੋ ਫਸ੍ਸੋਤਿ ਪਟਿਘਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ. ਬਹੁਧਾਤਿ ਬਹੁਪ੍ਪਕਾਰੇਨ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਿਪਾਕਨਾਮਂ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਅਨੇਕਭੇਦਸ੍ਸ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਸਹਜਾਤਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਯਵਿਪਾਕਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਧਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਆਹਾਰਕਿਚ੍ਚਂ, ਤਂ ਆਹਾਰਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ. ਯਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਕਿਚ੍ਚਂ, ਤਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਅਵਿਪਾਕਂ ਪਨ ਨਾਮਂ ਅਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਾਕਪਚ੍ਚਯਂ ਇਤਰੇਸਂ ਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਰੂਪਂ ਪਨ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦਿਭੇਦਂ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਦਿਕਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਵਿਧਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਪੁਰੇਜਾਤਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਵਸੇਨ ਛਧਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਰੂਪਾਯਤਨਾਦਿਭੇਦਂ ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਵਿਧਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪੁਰੇਜਾਤਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਵਸੇਨ ਚਤੁਧਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਪਨ ਤਾਨਿ ਰੂਪਾਯਤਨਾਦੀਨਿ, ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਞ੍ਚ ਤਥਾ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਮਤ੍ਤੇਨੇਵ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਵਤ੍ਥੁਰੂਪਂ ਪਨ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਪੁਰੇਜਾਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਧਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਨਾਮਰੂਪਂ ਅਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਬਹੁਧਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

੧੧੫. ਪਠਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਮੁਖੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਿ ਨ ਓਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਹਿ ਬਾਹਿਰਤੋ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਂ ਓਕ੍ਕਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਯ ਹੋਨ੍ਤੀਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਯਥਾਪਚ੍ਚਯਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਪਠਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯੇਵ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਨ ਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ. ਸੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਕੇਵਲਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਅਮਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਰਹਿਤਂ. ‘‘ਅਵਸੇਸ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਨਾਮਾਪੇਕ੍ਖਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਵਸੇਸਂ ਨਾਮਰੂਪਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਂ ਨਾਮਰੂਪਂ ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ, ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਂ ਓਕ੍ਕਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਪਠਮਾਵਯਵਭਾਵੇਨ ਓਤਿਣ੍ਣਂ. ਵੋਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਥਾਤਿ ਸਨ੍ਤਤਿਵਿਚ੍ਛੇਦਂ ਵਿਨਾਸਂ ਉਪਗਮਿਸ੍ਸਥ, ਤਂ ਪਨ ਮਰਣਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਚੁਤਿਵਸੇਨਾ’’ਤਿ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸਾਮਞ੍ਞਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਸੇਵ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੇਨਾ’’ਤਿ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਨਿਰੋਧੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤੋਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਤੋ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਤਤੋ ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਨਿਰੋਧੇਨ ਚੁਤਿ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਯੁਤ੍ਤਿਤੋ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤੇਨ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨ੍ਤਰੇਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਸੋਲ਼ਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਕਾਲੇ. ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦਾਰਕਸ੍ਸ ਤਾਵ ਮਰਣਨ੍ਤਰਾਯੋ ਮਾ ਹੋਤੁ ਤਦਾ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ, ਮਾਤੁ ਪਨ ਕਥਂ ਤਦਾ ਮਰਣਨ੍ਤਰਾਯਾਭਾਵੋਤਿ? ਤਂ ਤਂ ਕਾਲਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਦਨ੍ਤਰੇਯੇਵ ਚਵਨਧਮ੍ਮਾਯ ਗਬ੍ਭਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸੇਵ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਯਞ੍ਹਿ ਅਨੋਕਾਸੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿ, ਚੁਤਿਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਰੂਪਾਨੀਤਿ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਕਮ੍ਮਜਰੂਪਾਨਿ ਵਦਤਿ. ਤਾਨਿ ਹਿ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਰੂਪਾਨਿ ਨਾਮ, ਨ ਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਤੋ ਪਚ੍ਛਾ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾ. ਚਿਤ੍ਤਜਾਹਾਰਜਾਨਂ ਪਨ ਤਦਾ ਅਸਮ੍ਭਵੋ ਏਵ. ਯਾਨਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਰੂਪਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਤਿਵਿਧਾਨਿ ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾਨਿ, ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾਨਿ, ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾਨੀਤਿ. ਤੇਸੁ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾਨਿ ਸਤ੍ਤਰਸਮਸ੍ਸ ਭਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾਨਿ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾਨਿ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਭਞ੍ਜਮਾਨੋ ਧਮ੍ਮੋ ਭਞ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ, ਉਪ੍ਪਾਦੇ, ਪਨ ਠਿਤਿਯਞ੍ਚ ਨ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ‘‘ਸਤ੍ਤਰਸਮਸ੍ਸ ਭਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ, ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਚ ਧਰਨ੍ਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਮ੍ਪਿ ਦਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਰੂਪਕਾਯੂਪਤ੍ਥਮ੍ਭਿਤਸ੍ਸੇਵ ਹਿ ਨਾਮਕਾਯਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰੇ ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ. ਤੇਹਿ ਰੂਪਧਮ੍ਮੇਹਿ ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਬਲਵਤਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਸਤ੍ਤਰਸਮਸ੍ਸ…ਪੇ… ਪਵਤ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ. ਪਵੇਣੀ ਘਟਿਯਤੀਤਿ ਅਟ੍ਠਚਤ੍ਤਾਲੀਸਕਮ੍ਮਜਸ੍ਸ ਰੂਪਪਵੇਣੀ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਪਠਮਞ੍ਹਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਤੋ ਯਾਵ ਸੋਲ਼ਸਮਂ ਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਂ, ਤੇਸੁ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਠਿਤਿਭਙ੍ਗਵਸੇਨ ਤਯੋ ਤਯੋ ਖਣਾ. ਤਤ੍ਥ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤੀਸੁ ਤੀਸੁ ਖਣੇਸੁ ਸਮਤਿਂਸ ਸਮਤਿਂਸ ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਸੋਲ਼ਸਤਿਕਾ ਅਟ੍ਠਚਤ੍ਤਾਲੀਸਂ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਤਤੋ ਪਰੇਸੁਪਿ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਟ੍ਠਚਤ੍ਤਾਲੀਸਕਮ੍ਮਜਸ੍ਸ ਰੂਪਪਵੇਣੀ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ. ਸਚੇ ਪਨ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੀਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਰੂਪਾਨਿ ਸਤ੍ਤਰਸਮਸ੍ਸ ਭਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਂ ਦਾਤੁਂ ਸਚੇ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ ਹਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਤੋ ਸਤ੍ਤਰਸਮਂ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਿਤਿਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇਸੁਪਿ ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਂ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਪਗੇਵ ਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇਸੁ. ਤਥਾ ਸਤਿ ਨਤ੍ਥੇਵ ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਲਾਭੋਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਪਵੇਣੀ ਨ ਘਟਿਯਤੇਵ, ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਵਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵੋਕ੍ਕਮਤਿਤਿਨਾਮ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ.

ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾਤਿ ਇਤ੍ਥਂਪਕਾਰਤਾਯ. ਯਾਦਿਸੋ ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਅਨੂਨਾ ਏਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਵਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਭਾਵਾਯਾ’’ਤਿ. ਉਪਚ੍ਛਿਜ੍ਜਿਸ੍ਸਥਾਤਿ ਸਨ੍ਤਾਨਵਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ. ਸੁਦ੍ਧਂ ਨਾਮਰੂਪਮੇਵਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਰਹਿਤਂ ਕੇਵਲਂ ਨਾਮਰੂਪਮੇਵ. ਅਵਯਵਾਨਂ ਪਾਰਿਪੂਰਿ ਵੁਡ੍ਢਿ. ਥਿਰਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿ. ਮਹਲ੍ਲਕਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ. ਤਾਨਿ ਚ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਪਠਮਾਦਿਵਯਵਸੇਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਠਮਵਯਵਸੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਨਿਯਮਤ੍ਥੋ, ਤੇਨ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਦ੍ਵਯਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਵਿਞ੍ਞਾਣਮੇਵਾਤਿ ਨਿਯਮਵਚਨਂ, ਇਤੋ ਬਾਹਿਰਕਪ੍ਪਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ, ਇਸ੍ਸਰਾਦੀਨਞ੍ਚ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਪਦਂ, ਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਫਸ੍ਸਾਦਿਪਟਿਕ੍ਖੇਪਪਦਂ ਪਟਿਯੋਗੀਨਿਵਤ੍ਤਨਪਦਤ੍ਤਾ ਅਵਧਾਰਣਸ੍ਸ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਸੇਵ ਹੇਤੂ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਯਞ੍ਚ ਨਯੋ ਹੇਟ੍ਠਾਪਿ ਸਬ੍ਬਪਦੇਸੁ ਯਥਾਰਹਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਇਦਾਨਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਮੇਵ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਪਧਾਨਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਓਪਮ੍ਮਵਸੇਨ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਵਿਯ ਸਮੁਦਿਤਸ੍ਸਾਪਿ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਵਿਨਾ ਅਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਾਸਮਤ੍ਥਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤ੍ਵਂ ਨਾਮਰੂਪਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਏਕਜ੍ਝਂ ਗਹਣਂ. ਪੁਰੇਚਾਰਿਕੇਤਿ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੇਵ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਹਿ ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੧; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੯੦, ੯੨; ਪੇਟਕੋ. ੧੩, ੮੩) ਬਹੁਧਾਤਿ ਅਨੇਕਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ.

ਕਥਂ? ਵਿਪਾਕਨਾਮਸ੍ਸ ਹਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਅਞ੍ਞਂ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸਹਜਾਤਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਯਵਿਪਾਕਆਹਾਰਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਨਵਧਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਵਤ੍ਥੁਰੂਪਸ੍ਸ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਸਹਜਾਤਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਯਵਿਪਾਕਆਹਾਰਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਨਵਧਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਨ ਵਤ੍ਥੁਰੂਪਂ ਸੇਸਰੂਪਸ੍ਸ ਇਮੇਸੁ ਨਵਸੁ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਂ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਸੇਸੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਨ ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤਰੂਪਸ੍ਸ, ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰੇ ਵਾ ਕਮ੍ਮਜਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਪਰਿਯਾਯਤੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ ਏਕਧਾਵ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਅਵਸੇਸਞ੍ਹਿ ਪਠਮਭਵਙ੍ਗਤੋ ਪਭੁਤਿ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਸ੍ਸ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਯਥਾਰਹਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਪਨ ਪਚ੍ਚਯਨਯੇ ਦਸ੍ਸਿਯਮਾਨੇ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਮਹਾਪਕਰਣਕਥਾ ਆਨੇਤਬ੍ਬਾ ਹੋਤੀਤਿ ਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾ. ਕਥਂ ਪਨੇਤਂ ਪਚ੍ਚੇਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਨਾਮਰੂਪਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ਸੁਤ੍ਤਤੋ, ਯੁਤ੍ਤਿਤੋ ਚ. ਪਾਲ਼ਿਯਞ੍ਹਿ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਨੋ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ਮਾਤਿਕਾ ੬੨) ਨਯੇਨ ਬਹੁਧਾ ਵੇਦਨਾਦੀਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਤਾ ਆਗਤਾ. ਯੁਤ੍ਤਿਤੋ ਪਨ ਇਧ ਚਿਤ੍ਤਜੇਨ ਰੂਪੇਨ ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਅਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸਾਪਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਪਸਨ੍ਨੇ, ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨੇ ਵਾ ਤਦਨੁਰੂਪਾਨਿ ਰੂਪਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਿ ਦਿਟ੍ਠਾਨਿ, ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਚ ਅਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਨੁਮਾਨਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਇਧ ‘‘ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਚਿਤ੍ਤਜਰੂਪੇਨ ਅਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸਾਪਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਰੂਪਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਪਚ੍ਚੇਤਬ੍ਬਮੇਤਂ. ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸਾਪਿ ਹਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਵਿਯ ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਤਾ ਪਟ੍ਠਾਨੇ ਆਗਤਾਤਿ.

੧੧੬. ਇਧ ਸਮੁਦਯ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮੁਦਾਯ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਸਮੂਹਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਰਾਸਿਸਮ੍ਭਵੋ’’ਤਿ. ਏਕਕੋਤਿ ਅਸਹਾਯੋ ਰਾਜਪਰਿਸਾਰਹਿਤੋ. ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਮ ਤੇ ਰਾਜਭਾਵਂ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਵਿਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯਥਾਰਹਂ ਪਰਿਸਂ ਰਞ੍ਜੇਤੀਤਿ ਹਿ ਰਾਜਾ. ਅਤ੍ਥਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਤੋ ਅਵਦਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਵਦਤਿ ਵਿਯ. ‘‘ਹਦਯਵਤ੍ਥੁ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾਵ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੋਪਿ ਗਹਿਤੋ ਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਭਾਵਤੋ ਨਿਸ੍ਸਯਨਿਸ੍ਸਯੋਪਿ ‘‘ਨਿਸ੍ਸਯੋ’’ ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨਾਮ ਭਵੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਬਹੁਧਾਤਿ ਅਨੇਕਧਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਕਥਂ? ਨਾਮਂ ਤਾਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਸਹਜਾਤਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਯਵਿਪਾਕਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਸਤ੍ਤਧਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਨ, ਕਿਞ੍ਚਿ ਆਹਾਰਪਚ੍ਚਯੇਨਾਤਿ ਏਵਂ ਅਞ੍ਞਥਾਪਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਅਵਿਪਾਕਂ ਪਨ ਨਾਮਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਾਕਪਚ੍ਚਯਂ ਇਤਰੇਹਿ ਛਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਨ, ਕਿਞ੍ਚਿ ਆਹਾਰਪਚ੍ਚਯੇਨਾਤਿ ਅਞ੍ਞਥਾਪਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂਯੇਵ, ਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ. ਰੂਪਤੋ ਪਨ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਸਹਜਾਤਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਯਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਿ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਛਧਾਵ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਪਨ ਸਹਜਾਤਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਵਜ੍ਜਿਤੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਨ ਸਹ ਤੇਹੇਵ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦਿਭੇਦਂ ਪਨ ਪਞ੍ਚਵਿਧਮ੍ਪਿ ਰੂਪਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਭੇਦਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਪੁਰੇਜਾਤਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਏਵਂ ਨਾਮਰੂਪਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਬਹੁਧਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਯ੍ਵਾਯਮਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਾਮਰੂਪਂ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ, ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਤਿ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ, ਸੋ ਕਦਾਚਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਸਾਤਿਸਯੋ, ਕਦਾਚਿ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ, ਕਦਾਚਿ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਸਦਿਸੋਤਿ ਤਿਵਿਧੋਪਿ ਸੋ ‘‘ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ’’ਤਿ ਪਦੇਨ ਏਕਜ੍ਝਂ ਗਹਿਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ…ਪੇ… ਪਵਤ੍ਤੇਸੂ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਯਮਿਦਮ੍ਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨਾਮਰੂਪਸਞ੍ਞਿਤਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਏਤ੍ਤਕੇਨ ਸਬ੍ਬਾ ਸਂਸਾਰਵਟ੍ਟਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਤ੍ਤਕੇਨ…ਪੇ… ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਏਤ੍ਤਕੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਤਕੇਨੇਵ, ਨ ਇਤੋ ਅਞ੍ਞੇਨ ਕੇਨਚਿ ਕਾਰਕਵੇਦਕਸਭਾਵੇਨ ਅਤ੍ਤਨਾ, ਇਸ੍ਸਰਾਦਿਨਾ ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨ੍ਤੋਗਧਾਵਧਾਰਣਞ੍ਹੇਤਂ ਪਦਂ.

ਵਚਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਅਧਿਕਿਚ੍ਚਾਤਿ ਦਾਸਾਦੀਸੁ ਸਿਰਿਵਡ੍ਢਕਾਦਿ-ਸਦ੍ਦਾ ਵਿਯ ਅਤਥਤ੍ਤਾ ਵਚਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਅਧਿਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਤ੍ਥਂ ਅਦਿਸ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਵੋਹਾਰਸ੍ਸਾਤਿ ਵੋਹਰਣਮਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਪਥੋਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੋ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਸਯੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਸਰਣਕਿਰਿਯਾਵਸੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ‘‘ਸਤੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਸਮ੍ਪਜਾਨਨਕਿਰਿਯਾਵਸੇਨ ‘‘ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਾਰਣਾਪਦੇਸਵਸੇਨਾ’’ਤਿ. ਕਾਰਣਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਤਿ ਨਿਰੁਤ੍ਤੀਤਿ. ਏਕਮੇਵ ਅਤ੍ਥਂ ‘‘ਪਣ੍ਡਿਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਕਾਰਤੋ ਞਾਪਨਤੋ ‘‘ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਏਵ ਹਿ ‘‘ਪਣ੍ਡਿਤੋ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਬ੍ਯਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਮੇਧਾਵੀ’’ਤਿ ਚ ਪਞ੍ਞਾਪੀਯਤੀਤਿ. ਪਣ੍ਡਿਚ੍ਚਪ੍ਪਕਾਰਤੋ ਪਨ ਪਣ੍ਡਿਤੋ, ਵੇਯ੍ਯਤ੍ਤਿਯਪ੍ਪਕਾਰਤੋ ਬ੍ਯਤ੍ਤੋਤਿ ਪਞ੍ਞਾਪੀਯਤੀਤਿ ਏਵਂ ਪਕਾਰਤੋ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਇਧ ਅਧਿਵਚਨਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਦਾਨਿ ਸਮਾਨਤ੍ਥਾਨਿ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਚ ਵਚਨਂ ਅਧਿਵਚਨਾਦਿਭਾਵਂ ਭਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕੇਸੁਚਿ ਵਚਨਵਿਸੇਸੇਸੁ ਵਿਸੇਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇਹਿ ਅਧਿਵਚਨਾਦਿਸਦ੍ਦੇਹਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਵਚਨਾਨਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਅਯਮਤ੍ਥਯੋਜਨਾ ਕਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਅਥ ਵਾ ਅਧਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਉਪਰਿਭਾਵੇ, ਉਪਰਿ ਵਚਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਕਸ੍ਸ ਉਪਰਿ? ਪਕਾਸੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸਾਤਿ ਪਾਕਟੋ ਯਮਤ੍ਥੋ. ਅਧੀਨਂ ਵਾ ਵਚਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਕੇਨ ਅਧੀਨਂ? ਅਤ੍ਥੇਨ. ਤਥਾ ਤਂਤਂਅਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸੇਨ ਨਿਚ੍ਛਿਤਂ, ਨਿਯਤਂ ਵਾ ਵਚਨਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿ. ਪਥਵੀਧਾਤੁਪੁਰਿਸਾਦਿਤਂਤਂਪਕਾਰੇਨ ਞਾਪਨਤੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਏਵਂ ਅਧਿਵਚਨਾਦਿਪਦਾਨਂ ਸਬ੍ਬਵਚਨੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਸਿਰਿਵਡ੍ਢਕਧਨਵਡ੍ਢਕਪ੍ਪਕਾਰਾਨਮੇਵ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਤਾ, ‘‘ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਵਿਯਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਕਾਰਾਨਮੇਵ ਏਕਮੇਵ ਅਤ੍ਥਂ ਤੇਨ ਤੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਞਾਪੇਨ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਤਾ ਚ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਏਵਂ ਤੀਹਿਪਿ ਨਾਮੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵੋਹਾਰਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੋਪਿ ਸਹ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਨਾਮਰੂਪਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਵ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਵਚਰਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਤਬ੍ਬਂ, ਞੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਜਾਨਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿ ਕਿਲੇਸਵਟ੍ਟਂ, ਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟਂ, ਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿ ਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਂ. ਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਯਿਦਂ ‘‘ਜਾਯੇਥਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਞ੍ਚਹਿ ਪਦੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਨਿਗਮਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਇਤ੍ਥੀਤਿਪੁਰਿਸਾਤਿਆਦੀਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਖਨ੍ਧਾਦਿਫਸ੍ਸਾਦਿਸਤ੍ਤਾਦਿਇਤ੍ਥਾਦਿਨਾਮਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤ੍ਥਾਯ. ਵਤ੍ਥੁਪਿ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਵ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਮ੍ਪਿ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਵ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਏਤ੍ਤਕੇਨ, ਸਹ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਨਾਮਰੂਪਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਅਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਣ੍ਣਨਾ

੧੧੭. ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਯਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿ, ਹੇਟ੍ਠਾ ਆਗਤਦੇਸਨਾਯ ਅਨੁਸਨ੍ਧਾਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਉਪਰਿਦੇਸਨਾ, ਸਾ ਪਠਮਪਦਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਇਦਾਨਿ ਦੁਤਿਯਪਦਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਤਿ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਰੂਪਿਨ੍ਤਿ ਰੂਪਵਨ੍ਤਂ. ਪਰਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨ ਵਿਪੁਲਂ, ਅਪ੍ਪਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਕੋਚਿ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਕੇਵਲਂ ਪਨ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਾਨਂ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਮਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਤ੍ਥ ਨੇਸਂ ਅਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ, ਯਥਾ ਚਸ੍ਸ ਰੂਪਿਭਾਵਾਦਿਪਰਿਕਪ੍ਪਨਾ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਰੂਪਿਂ ਪਰਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਪਟ੍ਠਿਤਕਸਿਣਰੂਪਵਸੇਨ ਰੂਪਿਂ, ਤਸ੍ਸ ਅਵਡ੍ਢਿਤਭਾਵੇਨ ਪਰਿਤ੍ਤਂ. ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ ਨੀਲਕਸਿਣਾਦਿਵਸੇਨ ਨਾਨਾਕਸਿਣਲਾਭੀ. ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ. ਅਨਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਕਸਿਣਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਮਾਣਤਾਯ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਸ੍ਸ ਅਨੁਪਟ੍ਠਾਨਤੋ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤਂ. ਉਗ੍ਘਾਟੇਤ੍ਵਾਤਿ ਭਾਵਨਾਯ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਫੁਟ੍ਠੋਕਾਸਨ੍ਤਿ ਤੇਨ ਕਸਿਣਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਫੁਟ੍ਠਪ੍ਪਦੇਸਂ. ਤੇਸੂਤਿ ਚਤੂਸੁ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਮਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਮਯੋ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਵਂਵਾਦੀ.

੧੧੮. ‘‘ਏਤਰਹੀ’’ਤਿ ਸਾਵਧਾਰਣਮਿਦਂ ਪਦਨ੍ਤਿ ਤਦਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਦਾਨੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਵਧਾਰਣੇਨ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤਮਤ੍ਥਂ ਆਹ ‘‘ਨ ਇਤੋ ਪਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਸਤ੍ਤਾ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਉਚ੍ਛੇਦਵਾਦੀ, ਤੇਨਾਹ ‘‘ਉਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਭਾਵਿਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਸਦਾ ਭਾਵਿਂ ਅਵਿਨਸ੍ਸਨਕਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਸ੍ਸਤਵਸੇਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਤਥਾਸਭਾਵਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਪਰਵਾਦੀ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਨ ਤਥਾ ਸਭਾਵਂ. ਤਥਭਾਵਾਯਾਤਿ ਉਚ੍ਛੇਦਭਾਵਾਯ ਵਾ ਸਸ੍ਸਤਭਾਵਾਯ ਵਾ. ਅਨਿਯਮਵਚਨਞ੍ਹੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਾਮਞ੍ਞਜੋਤਨਾਵਸੇਨ. ਸਮ੍ਪਾਦੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਤਥਭਾਵਂ ਅਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਸਸ੍ਸਤਵਾਦਞ੍ਚ ਜਾਨਾਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧੧੮) ਇਮਿਨਾਤਿ ‘‘ਅਤਥਂ ਵਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵਚਨੇਨ, ਅਨੁਚ੍ਛੇਦਸਭਾਵਮ੍ਪਿ ਸਮਾਨਂ ਸਸ੍ਸਤਵਾਦਿਨੋ ਮਤਿਵਸੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਉਪਕਪ੍ਪੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਉਪੇਚ੍ਚ ਸਮਤ੍ਥਯਿਸ੍ਸਾਮਿ.

ਏਵਂ ਸਮਾਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਭੂਤਂ ਸਮਾਨਂ. ਰੂਪਕਸਿਣਜ੍ਝਾਨਂ ਰੂਪਂ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨ, ਅਧਿਗਮਨਵਸੇਨ ਤਂ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਰੂਪੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਰੂਪਿਨ੍ਤਿ ਰੂਪਕਸਿਣਲਾਭਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਰਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਰੂਪੀ-ਸਦ੍ਦੋਪਿਆਵੁਤ੍ਤਿਆਦਿਨਯੇਨ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਰੂਪੀਭਾਵਮ੍ਪਿ ਹਿ ਸੋ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕੋ ਪਰਿਤ੍ਤਭਾਵਂ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਭਿਨਿਵਿਸ੍ਸ ਠਿਤੋਤਿ. ਅਰੂਪਿਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ‘‘ਪਤ੍ਤਪਲਾਸਬਹੁਲਗਚ੍ਛਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਘਨਗਹਨਜਟਾਵਿਤਾਨਾ ਨਾਤਿਦੀਘਸਨ੍ਤਾਨਾ ਵਲ੍ਲਿ, ਤਬ੍ਬਿਪਰੀਤਾ ਲਤਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਮਗ੍ਗੇਨ ਅਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਭਾਵੇਨ. ਕਾਰਣਲਾਭੇ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਤਾ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠੋ.

ਅਰੂਪਕਸਿਣਂ ਨਾਮ ਕਸਿਣੁਗ੍ਘਾਟਿਂ ਆਕਾਸਂ, ਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਕਾਸਕਸਿਣਂ. ‘‘ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਅਰੂਪਕਸਿਣਮੇਵਾ’’ਤਿ ਕੇਚਿ. ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਗੋਚਰਂ ਵਾਤਿ ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ‘‘ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਅਭਿਨਿਵੇਸਸ੍ਸ ਗੋਚਰੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਗੋਚਰੋ, ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕੋ, ਤਂ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਗੋਚਰਂ. ਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਵੁਤ੍ਤਵਿਕਪ੍ਪਤ੍ਥੋ. ਸਦ੍ਦਯੋਜਨਾ ਪਨ ਅਰੂਪਂ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਗੋਚਰਭੂਤਾ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਰੂਪੀ, ਤਂ ਅਰੂਪਿਂ. ਲਾਭਿਨੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋਤਿ ਰੂਪਕਸਿਣਾਦਿਲਾਭਵਸੇਨ ਤਂ ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਵਾਦਂ ਸਯਮੇਵ ਪਰਿਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਆਦਾਯ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ ਪਞ੍ਞਾਪਨਕਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਾ. ਤੇਸਂ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਾਤਿ ਤੇਸਂ ਲਾਭੀਨਂ ਵਾਦਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ, ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਚ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਥੇਵ ਨਂ ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਾਪਨਕਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ. ਤਕ੍ਕਿਕਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋਤਿ ਕਸਿਣਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਅਲਾਭਿਨੋ ਕੇਵਲਂ ਤਕ੍ਕਨਵਸੇਨੇਵ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਦਿਟ੍ਠਿਵਾਦੇ ਸਯਮੇਵ ਅਭਿਨਿਵਿਸ੍ਸ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ ਠਿਤਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ. ਤੇਸਂ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਨਅਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਣ੍ਣਨਾ

੧੧੯. ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕੋਪੀਤਿ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਵਿਪਸ੍ਸਕੋਪਿ, ਤੇਨ ਬਲਵਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਠਿਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ ਏਵ ਅਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਪੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਾਦਿਸੋ ਹਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਆਨੁਭਾਵੋ. ਸਾਸਨਿਕੋਪਿ ਝਾਨਾਭਿਞ੍ਞਾਲਾਭੀ ‘‘ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਤੀ’’ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋਤਿ ਸੋ ਇਧ ਨ ਉਦ੍ਧਟੋ. ਇਦਾਨਿ ਨੇਸਂ ਅਪਞ੍ਞਾਪਨੇ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਏਤੇਸਞ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਇਚ੍ਚੇਵ ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਵਿਪਰੀਤਗ੍ਗਾਹੋ ਤਸ੍ਸ ਕਾਰਣਸ੍ਸ ਦੂਰਸਮੁਸ੍ਸਾਰਿਤਤ੍ਤਾ. ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਇਚ੍ਚੇਵ ਞਾਣਂ ਹੋਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.

ਅਤ੍ਤਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧੨੧. ਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ, ਨ ਞਾਣਵਸੇਨ. ਸਾ ਚ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ.

‘‘ਵੇਦਨਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਆਗਤਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਵਤ੍ਥੁਕਾ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ. ਇਟ੍ਠਾਦਿਭੇਦਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਨ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤੀਤਿ ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਨੋਤਿ ਵੇਦਕਭਾਵਪਟਿਕ੍ਖੇਪਮੁਖੇਨ ਸਞ੍ਜਾਨਨਾਦਿਭਾਵੋਪਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਤਦਵਿਨਾਭਾਵਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਵਤ੍ਥੁਕਾ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਕਥਿਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਤਾ ਮੇ ਵੇਦਿਯਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਨਤ੍ਤਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨੋਪਿ ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਨੋ’’ਤਿ. ‘‘ਵੇਦਨਾਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ ਪਨ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਵੇਦਨਾ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਇਮਂ ਵਾਦਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਵੇਦਨਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਹਿ ਵੇਦਨਾਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਭਾਵਂ ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਤਸ੍ਸ ਚ ਵੇਦਨਾਧਮ੍ਮੋ ਅਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸਭਾਵੋ’’ਤਿ. ਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਵਤ੍ਥੁਕਾ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਕਥਿਤਾਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ‘‘ਵੇਦਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵੇਦਿਯਤੀ’’ਤਿ ਤਂਸਮ੍ਪਯੋਗਤੋ ਤਂਕਿਚ੍ਚਕਤਮਾਹ ਯਥਾ ਚੇਤਨਾਯੋਗਤੋ ਚੇਤਨੋ ਪੁਰਿਸੋਤਿ. ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਤਂ ਸਾਰਮ੍ਮਣਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨੁਭਵਨਂ ਲਬ੍ਭਤੇਵ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਏਕਦੇਸਤੋ ਫੁਟ੍ਠਤਾਮਤ੍ਤਤੋ, ਵੇਦਨਾਯ ਪਨ ਵਿਸ੍ਸਵਿਤਾਯ ਸਾਮਿਭਾਵੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਾਨੁਭਵਨਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਵਸੇਨ ਸਞ੍ਞਾਦਯੋਪਿ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਵੇਦਿਯਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਸਾਲਿਨਿਯਂ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਾਨੁਭਵਨਟ੍ਠਾਨਂ ਪਤ੍ਵਾ ਸੇਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ ਏਕਦੇਸਮਤ੍ਤਕਮੇਵ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿ, (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੧ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਦੇਸਕਥਾ) ਰਾਜਸੂਦਨਿਦਸ੍ਸਨੇਨ ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ ਤਤ੍ਥ ਵਿਭਾਵਿਤੋ ਏਵ. ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਞ੍ਞਾਦਿਕ੍ਖਨ੍ਧਤ੍ਤਯਸ੍ਸ. ‘‘ਅਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸਭਾਵੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਵਿਸਂਯੋਗਜਨਿਤਂ ਕਞ੍ਚਿ ਵਿਸੇਸਂ ਠਾਨਂ ਦੀਪੇਤਿ.

੧੨੨. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਵਾਰੇਸੁ. ਤੀਸੁ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕੇਸੂਤਿ ‘‘ਵੇਦਨਾ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ, ‘‘ਅਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਨੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ, ‘‘ਵੇਦਨਾਧਮ੍ਮੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਚ ਏਵਂਵਾਦੇਸੁ ਤੀਸੁ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕੇਸੁ. ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਵੇਦਨਾਨਂ ਭਿਨ੍ਨਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ‘‘ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੋ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਵੇਦਨਂ ‘‘ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਨ ਯੁਤ੍ਤਾ. ਏਵਂ ਸੇਸਦ੍ਵਯੇ ਪੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਯੋ ਯੋ ਯਂ ਯਂ ਵੇਦਨਂ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.

੧੨੩. ‘‘ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਤੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਉਦਯਬ੍ਬਯਵਨ੍ਤਤਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ‘‘ਤੇਹਿ ਤੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਨੇਕਕਾਰਣਸਙ੍ਖਤਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਖਤਾਤਿ. ਤਂ ਤਂ ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ‘‘ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਆਰਮ੍ਮਣਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਸੁਖ, ਵੇਦਨੀਯੋ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਆਦਿਕਂ ਤਂ ਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਰਣਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸਮ੍ਮਾ ਸਸ੍ਸਤਾਦਿਭਾਵਸ੍ਸ, ਉਚ੍ਛੇਦਾਦਿਭਾਵਸ੍ਸ ਚ ਅਭਾਵੇਨ ਞਾਯੇਨ ਸਮਕਾਰਣੇਨ ਸਦਿਸਕਾਰਣੇਨ ਅਨੁਰੂਪਕਾਰਣੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਖਯਸਭਾਵਾਤਿ ਖਯਧਮ੍ਮਾ, ਵਯਸਭਾਵਾਤਿ ਵਯਧਮ੍ਮਾ ਵਿਰਜ੍ਜਨਸਭਾਵਾਤਿ ਵਿਰਾਗਧਮ੍ਮਾ, ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਸਭਾਵਾਤਿ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਾ, ਚਤੂਹਿਪਿ ਪਦੇਹਿ ਵੇਦਨਾਯ ਭਙ੍ਗਭਾਵਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਖਯੋਤਿ…ਪੇ… ਖਯਧਮ੍ਮਾਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਵਿਗਤੋਤਿ ਸਭਾਵਵਿਗਮੇਨ ਵਿਗਤੋ. ਏਕਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਸ੍ਸ. ਤੀਸੁਪਿ ਕਾਲੇਸੂਤਿ ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਵੇਦਨਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਕਾਲੇਸੁ. ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਏਸੋ ਸੁਖਵੇਦਨਾਸਭਾਵੋ, ਦੁਕ੍ਖਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨਾਸਭਾਵੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਕਿਂ ਪਨ ਹੋਤੀ, ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਭਿਨ੍ਨਸਭਾਵਤਂ ਅਨੁਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਕਥਂ ਪਚ੍ਚੇਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਇਤਰੋ ਏਵਮ੍ਪਿ ਤਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤਿ ਯੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਵਿਸੇਸੇਨਾਤਿ ਸੁਖਾਦਿਵਿਭਾਗੇਨ. ਸੁਖਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਸੁਖਸਙ੍ਗਹਮੇਵ ਵਾ ਤੇਨ ਕਤਂ ਸਨ੍ਤਸੁਖੁਮਭਾਵਤੋ. ਅਵਿਸੇਸੇਨਾਤਿ ਅਵਿਭਾਗੇਨ ਵੇਦਨਾਸਾਮਞ੍ਞੇਨ. ਵੋਕਿਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਸੁਖਾਦਿਭੇਦੇਨ ਵੋਮਿਸ੍ਸਕਂ. ਤਂ ਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਵੇਦਨਂ ਏਸ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕੋ ਏਕਜ੍ਝਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਚ ਬਹੂਨਂ ਵੇਦਨਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਵੇਦਨਾਸਭਾਵਤ੍ਤਾ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਹਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਸਦਾ ਸਬ੍ਬਵੇਦਨਾਪਵਤ੍ਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕੋ ਅਗਤਿਯਾ ਏਕਕ੍ਖਣੇਪਿ ਬਹੂਨਮ੍ਪਿ ਵੇਦਨਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਟਿਜਾਨੇਯ੍ਯਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਵਸਰਂ ਅਦੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਬਹੂਨਂ ਵੇਦਨਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਆਹ, ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਵਿਰੁਦ੍ਧਮੇਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਤੇਨ ਪੇਤਂ ਨਕ੍ਖਮਤੀਤਿ ਏਤੇਨ ਵਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਤਸਾਧਨੇਨਪਿ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਭਾਵੇਨਪਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ ਨ ਰੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਧੀਰਾ ਨਕ੍ਖਮਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੧੨੪. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧੇਪਿ ਰੂਪਪ੍ਪਬਨ੍ਧੇ ਵਾਯੋਧਾਤੁਵਿਪ੍ਫਾਰਵਸੇਨ ਕਾਚਿ ਕਿਰਿਯਾ ਨਾਮ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਸੁਦ੍ਧਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਪਿ ਯਤ੍ਥ ਕਦਾਚਿ ਵਾਯੋਧਾਤੁਵਿਪ੍ਫਾਰੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਮੇਵ ਨਿਦਸ੍ਸਨਭਾਵੇਨ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਾਲਵਣ੍ਟੇ ਵਾ ਵਾਤਪਾਨੇ ਵਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਵੇਦਨਾਧਮ੍ਮੇਸੂਤਿ ਵੇਦਨਾਧਮ੍ਮਵਨ੍ਤੇਸੁ. ‘‘ਅਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤਯੋਪਿ ਖਨ੍ਧੇ ਏਕਜ੍ਝਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਹਂਕਾਰਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਕਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ. ‘‘ਅਯਮਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਪਨ ਇਮਿਨਾ ਤਤ੍ਥ ਏਕਂ ਏਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਹਂਕਾਰਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਕਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਕਧਮ੍ਮੋਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਅਹਂਕਾਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ. ਸਾ ਹਿ ਚਤੁਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਰੋਧੇਨ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਮਾਨਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਾ ਸਸਵਿਸਾਣਤਿਖਿਣਤਾ ਵਿਯ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯਾਵਾਤਿ.

ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਤਿ ‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਆਨਨ੍ਦਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ‘‘ਤਨ੍ਤਾਕੁਲਕਜਾਤਾ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇਨ ਏਤ੍ਤਕੇਨ ਦੇਸਨਾਧਮ੍ਮੇਨ. ਕਾਮਂ ਹੇਟ੍ਠਾਪਿ ਵਟ੍ਟਕਥਾਵ ਕਥਿਤਾ, ਇਧ ਪਨ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਸ੍ਸ ਵਟ੍ਟਤੋ ਸੀਸੁਕ੍ਖਿਪਨਾਸਮਤ੍ਥਤਾਵਿਭਾਵਨਵਸੇਨ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਭਾਵਦੀਪਨਿਯਕਥਾ ਪਕਾਸਿਤਾਤਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਟ੍ਟਕਥਾ ਕਥਿਤਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਨਨੁ ਵਟ੍ਟਮੂਲਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਤਣ੍ਹਾ, ਤਾ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਥਾ ਕਸ੍ਮਾ ਇਧ ਵਟ੍ਟਕਥਾ ਕਥਿਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਭਗਵਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਸੀਸੇਨਾਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਉਤ੍ਤਮਙ੍ਗਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਮੁਖੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੋਟਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ‘‘ਅਸੁਕਸ੍ਸ ਨਾਮ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਨੋ ਵਾ ਕਾਲੇ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਨ ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਆਦਿ ਮਰਿਯਾਦਾ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਸ੍ਸ ਮਮ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸਾਪਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ ਏਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ, ਇਮਸ੍ਮਾ ਆਸਵਾਦਿਕਾਰਣਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਵਤਣ੍ਹਾਯਾਤਿ ਭਵਸਂਯੋਜਨਭੂਤਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯ. ਭਵਦਿਟ੍ਠਿਯਾਤਿ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਯਾ. ‘‘ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਇਤੋ ਏਤ੍ਥ ਏਤ੍ਤੋ ਇਧਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਅਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਅਪਰਾਪਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ’’ਤਿਆਦਿ.

੧੨੬. ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸਾਤਿ ਭੂਤਕਥਨਮੇਤਂ, ਨ ਵਿਸੇਸਨਂ. ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਹਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕੋ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਮੂਲ਼੍ਹੋ ਏਵਾਤਿ. ਵਿਵਟ੍ਟਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋਤਿ ਵਟ੍ਟਤੋ ਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਿਵਟ੍ਟਂ, ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ, ਤਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ. ਕਾਰਕਸ੍ਸਾਤਿ ਸਤ੍ਥੁਓਵਾਦਕਾਰਕਸ੍ਸ, ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਵਿਹਾਰਿਨੋ’’ਤਿ. ਸੋ ਹਿ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ, ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਚ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ‘‘ਨੇਵ ਵੇਦਨਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਰਹਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਵਰੂਪੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇਸੂਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਤੇ ਹਿ ਸਮ੍ਮਸਨੀਯਾ. ਨ ਅਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਵੇਦਨਾਯ ਅਞ੍ਞਂ ਸਞ੍ਞਾਦਿਧਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ. ‘‘ਖਨ੍ਧਲੋਕਾਦਯੋ’’ਤਿ ਰੂਪਾਦਿਧਮ੍ਮਾ ਏਵ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਸਮੂਹੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਉਪਾਦਿਯਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਤਣ੍ਹਾਗਾਹਵਸੇਨ. ‘‘ਸੇਯ੍ਯੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੧੦੮; ਮਹਾਨਿ. ੨੧, ੧੭੮; ਧ. ਸ. ੧੧੨੧; ਵਿਭ. ੮੩੨, ੮੬੬) ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਮਞ੍ਞਨਾਪਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਮਞ੍ਞਨਾ ਵਿਯ ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਰੂਪਾ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਮਾਨਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾਯਪੀ’’ਤਿ.

ਸਾ ਏਵਂ ਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਸਾ ਅਰਹਤੋ ਏਵਂਪਕਾਰਾ ਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਯੋ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਤਦਕਲ੍ਲਂ, ਤਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਮਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਵਂਪਕਾਰਾ ਅਸ੍ਸ ਅਰਹਤੋ ਦਿਟ੍ਠੀਤਿਆਦਿਨਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਤੀਤਿ ਯੋ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਇਤਿਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠੀ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚੇ ਵਚਨਂ ਤਥੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਅਰਹਾ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਵੇਯ੍ਯ ਜਾਨਤੋ ਤਥਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ. ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਤਥਾ ਵਤ੍ਤੁਮਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਏਵ. ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਨਯਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਆਗਤਾਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਵਾਰਾਨਂ. ਆਦਿਤੋ ਤੀਸੁ ਵਾਰੇਸੁ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨਵਾਰੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਵਸਾਨੇ ‘ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੂ’ਤਿਆਦਿਮਾਹਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਆਦਿਤੋ ਤੀਸੁ ਵਾਰੇਸੁ ਤਥੇਵ ਦੇਸਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾ, ਯਥਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨਵਾਰੇ, ਪਾਲ਼ਿ ਪਨ ਸਙ੍ਖਿਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਕੇਚਿ.

ਵੋਹਾਰੋਤਿ ‘‘ਸਤ੍ਤੋ ਇਤ੍ਥੀ ਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ, ‘‘ਖਨ੍ਧਾਆਯਤਨਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ, ‘‘ਫਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਚ ਵੋਹਾਰਿਤਬ੍ਬਵੋਹਾਰੋ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਵੋਹਾਰਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਇਮੇ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਖਨ੍ਧਾ ਆਯਤਨਾਨਿ ਧਾਤੁਯੋ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਨਿਰੋਧਭਾਵੇਨੇਵ ਪਞ੍ਞਾਪਿਯਤਿ ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਖਨ੍ਧਮੁਖੇਨ ਅਵਚਰਿਤਬ੍ਬਤਾ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ‘‘ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਵਚਰਿਤਬ੍ਬਂ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਬ੍ਯਾਮਮਤ੍ਤੇ ਕਲ਼ੇਵਰੇ ਸਸਞ੍ਞਿਮ੍ਹਿ ਸਮਨਕੇ ਲੋਕਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਪੇਮਿ ਲੋਕਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਲੋਕਨਿਰੋਧਞ੍ਚ ਲੋਕਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਞ੍ਚ ਪਟਿਪਦ’’ਨ੍ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੦੭; ਅ. ਨਿ. ੪.੪੫) ਪਞ੍ਞਾਵਚਰਨ੍ਤਿ ਵਾ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਾਨਮੇਤਂ ਗਹਣਨ੍ਤਿ ‘‘ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕ’’ਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਯਾਵਤਾ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਲੋਕਿਯਪਞ੍ਞਾਯ ਏਵ ਗਹਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਵਟ੍ਟਕਥਾ ਹੇਸਾਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਯਾਵਤਾ ਵਟ੍ਟਂ ਵਟ੍ਟਤਿ’’ ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਤਨ੍ਤਾਕੁਲਕਪਦਸ੍ਸੇਵ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿ ਦਸ੍ਸਿਤੋ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਭਗਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਸੀਸੇਨੇਤ੍ਥ ਵਟ੍ਟਕਥਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾਨੁਸਨ੍ਧਿਨਾਪਿ ਵਟ੍ਟਕਥਂ ਕਥੇਸਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਤਨ੍ਤਾਕੁਲਕਪਦਸ੍ਸੇਵ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿ ਦਸ੍ਸਿਤੋ’’ਤਿ ਸਾਵਧਾਰਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਕਥਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਯਾਵਦੇਵ ਤਸ੍ਸ ਗਮ੍ਭੀਰਭਾਵਵਿਭਾਵਨਤ੍ਥਾਯ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾ, ਵਿਵਟ੍ਟਕਥਾਪਿ ਸਮਾਨਾ ਇਧ ਪਚ੍ਚਾਮਟ੍ਠਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਸਤ੍ਤਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਵਣ੍ਣਨਾ

੧੨੭. ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋਤਿ ਸਮਥਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਂ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਗਮਨੇਨ, ਮਗ੍ਗਗਮਨੇਨ ਚ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ. ਉਭੋਹਿ ਭਾਗੇਹਿ ਮੁਚ੍ਚਨਤੋ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਸੋ ‘‘ਏਵਂ ਅਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯਾਨਿਕੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਯੋ ਚ ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਸੋ ਯਸ੍ਮਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਨ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੧੯), ‘‘ਯਤੋ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨੇਵ ਵੇਦਨਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੨੫ ਆਦਯੋ) ਚ ਹੇਟ੍ਠਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਭਿਕ੍ਖੂਨਂ. ਨਿਗਮਨਨ੍ਤਿ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ. ਨਾਮਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਾਦਿਨਾਮਂ.

ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਨਾਨਤ੍ਤਕਾਯਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਤਾਵਿਸੇਸਵਿਸਿਟ੍ਠਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯੋ. ਤਂਤਂਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯਂ ਪਤਿ ਨਿਸ੍ਸਯਤੋ ਹਿ ਨਾਨਤ੍ਤਕਾਯਾਦਿਤਾ ਤਂਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਪਟਿਸਨ੍ਧਿਸਮੁਦਾਗਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਤਦਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਕਮ੍ਮਭਵਸ੍ਸ ਤਥਾ ਆਯੂਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਚਤਸ੍ਸੋ ਆਗਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਰੂਪਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਵਸੇਨ ਚਤਸ੍ਸੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯੋ ਆਗਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ‘‘ਰੂਪੁਪਾਯਂ ਵਾ ਆਵੁਸੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੧੧). ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਤਿਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਏਤਰਹਿ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਕਾਰਣਸ੍ਸ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਵੁਤ੍ਤਵਿਸੇਸਵਿਸਿਟ੍ਠਾ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰੇ ਰੂਪਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਾ, ਚਤੁਵੋਕਾਰੇ ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਤਯੋ ਖਨ੍ਧਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਤ੍ਤਾਵਾਸਭਾਵਂ ਉਪਾਦਾਯ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਚ ਆਯਤਨਾਨੀਤਿ ਦ੍ਵੇ ਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨਪਰਿਯਾਯੋਪਿ ਆਯਤਨਸਦ੍ਦੋ ਹੋਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਦੇਵਾਯਤਨਦ੍ਵਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿ ਆਯਤਨਦ੍ਵਯਨ੍ਤਿ ਸਕਲਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਗਹਿਤਂ ਤਤ੍ਥ ਏਕਮੇਵ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪਰਿਯਾਦਾਨਂ ਅਨਵਸੇਸਗ੍ਗਹਣਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ ਵਟ੍ਟਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਆਯਤਨਦ੍ਵਯਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਅਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ.

ਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਤਿ ਯਥਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਵਿਸੇਸੋ ਹੋਤਿਯੇਵ ਸਤਿਪਿ ਬਾਹਿਰਸ੍ਸ ਕਾਰਕਸ੍ਸ ਅਭੇਦੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਕਾਯੇ ਏਤੇਸਂ, ਨਾਨਤ੍ਤੋ ਵਾ ਕਾਯੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਨਾਨਤ੍ਤਕਾਯਾ, ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਨੇਸਨ੍ਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ. ਨਾਨਤ੍ਤਾ ਸਞ੍ਞਾ ਏਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਨੋ. ਸੁਖਸਮੁਸ੍ਸਯਤੋ ਵਿਨਿਪਾਤੋ ਏਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਵਿਨਿਪਾਤਿਕਾ ਸਤਿਪਿ ਦੇਵਭਾਵੇ ਦਿਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ, ਅਪਾਯੇਸੁ ਵਾ ਗਤੋ ਨਤ੍ਥਿ ਨਿਪਾਤੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਵਿਨਿਪਾਤਿਕਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚਤੁਅਪਾਯਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਧਮ੍ਮਪਦਨ੍ਤਿ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਦਿਧਮ੍ਮਕੋਟ੍ਠਾਸਂ. ਵਿਜਾਨਿਯਾਤਿ ਸੁਤਮਯੇਨ ਤਾਵ ਞਾਣੇਨ ਵਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ. ਤਦਨੁਸਾਰੇਨ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਂ ਪਰਿਬ੍ਰੂਹਨ੍ਤੋ ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿਆਦਿਕਂ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਅਪਿ ਪਟਿਪਜ੍ਜੇਮ. ਸਾ ਚ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਹਿਤਾਯ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾਦਿਸਕਲਹਿਤਾਯ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਿਯਾ. ਇਦਾਨਿ ਤਤ੍ਥ ਸੀਲਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਤਾਵ ਵਿਭਾਗੇਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਾਣੇਸੁ ਚਾ’’ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ.

ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯੇ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਮੂਹੇ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਿਕਾਯੇ ਵਾ ਭਵਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯਿਕਾ. ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਪਰਿਸਾਯ ਭਵਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਾਰਿਸਜ੍ਜਾ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਚਾਰਕਟ੍ਠਾਨੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾ. ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਪੁਰੋਹਿਤਟ੍ਠਾਨੇ ਠਿਤਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰੋਹਿਤਾ. ਆਯੁਵਣ੍ਣਾਦੀਹਿ ਮਹਨ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੋਤਿ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ. ਸਤਿਪਿ ਤੇਸਂ ਤਿਵਿਧਾਨਮ੍ਪਿ ਪਠਮੇਨ ਝਾਨੇਨ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਭਾਵੇ ਝਾਨਸ੍ਸ ਪਨ ਪਵਤ੍ਤਿਭੇਦੇਨ ਅਯਂ ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਾਰਿਸਜ੍ਜਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਰਿਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਹੀਨੇਨ, ਸਾ ਚਸ੍ਸ ਹੀਨਤਾ ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਂ ਹੀਨਤਾਯ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਪਟਿਲਦ੍ਧਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਹੀਨਂ. ਕਪ੍ਪਸ੍ਸਾਤਿ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਕਪ੍ਪਸ੍ਸ. ਹੀਨਪਣੀਤਾਨਂ ਮਜ੍ਝੇ ਭਵਤ੍ਤਾ ਮਜ੍ਝਿਮੇਨ, ਸਾ ਚਸ੍ਸ ਮਜ੍ਝਿਮਤਾ ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਂ ਮਜ੍ਝਿਮਤਾਯ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਪਟਿਲਭਿਤ੍ਵਾ ਨਾਤਿਸੁਭਾਵਿਤਂ ਵਾ ਮਜ੍ਝਿਮਂ. ਉਪਡ੍ਢਕਪ੍ਪੋਤਿ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਕਪ੍ਪਸ੍ਸ ਉਪਡ੍ਢਕਪ੍ਪੋ. ਵਿਪ੍ਫਾਰਿਕਤਰੋਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਾਰਿਸਜ੍ਜੇਹਿ ਪਮਾਣਤੋ ਵਿਪੁਲਤਰੋ, ਸਭਾਵਤੋ ਉਲ਼ਾਰਤਰੋ ਚ ਹੋਤਿ. ਸਭਾਵੇਨਪਿ ਹਿ ਉਲ਼ਾਰਤਰੋਵ, ਤਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਪਰਿਤ੍ਤਾਭਾਦੀਨਂ, ਪਰਿਤ੍ਤਸੁਭਾਦੀਨਞ੍ਚ ਕਾਯੇ ਸਤਿਪਿ ਸਭਾਵਵੇਮਤ੍ਤੇ ਏਕਤ੍ਤਵਸੇਨੇਵ ਵਵਤ੍ਥਾਪੀਯਤੀਤਿ ‘‘ਏਕਤ੍ਤਕਾਯਾ’’ ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਪਣੀਤੇਨਾਤਿ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠੇਨ, ਸਾ ਚਸ੍ਸ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਤਾ ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਂ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਤਾਯ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਸੁਭਾਵਿਤਂ ਵਾ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਵਸਿਭਾਵਂ ਪਾਪਿਤਂ ਪਣੀਤਂ ਪਧਾਨਭਾਵਂ ਨੀਤਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ, ਇਧਾਪਿ ਕਪ੍ਪੋ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਕਪ੍ਪਵਸੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸ੍ਸ ਮਹਾਕਪ੍ਪਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਇਤੀਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ. ਤੇਤਿ ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯਿਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਤਿਵਿਧਾਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੋ. ਸਞ੍ਞਾਯ ਏਕਤ੍ਤਾਤਿ ਤਿਹੇਤੁਕਭਾਵੇਨ ਸਞ੍ਞਾਯ ਏਕਤ੍ਤਸਭਾਵਤ੍ਤਾ. ਨ ਹਿ ਤਸ੍ਸਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਕੋਚਿ ਭੇਦੋ ਅਤ੍ਥਿ.

ਏਵਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਾਨਤ੍ਤਕਾਯਏਕਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਨੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਦਣ੍ਡਉਕ੍ਕਾਯਾਤਿ ਦਣ੍ਡਦੀਪਿਕਾਯ. ਸਰਤੀਤਿ ਧਾਵਤਿ ਵਿਯ. ਵਿਸ੍ਸਰਤੀਤਿ ਵਿਪ੍ਪਕਿਣ੍ਣਾ ਵਿਯ ਧਾਵਤਿ. ਦ੍ਵੇ ਕਪ੍ਪਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਮਹਾਕਪ੍ਪਾ. ਇਤੋ ਪਰੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਇਧਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ. ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਆਭਸ੍ਸਰਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤੇ ਪਰਿਤ੍ਤਾਭਾ, ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਭਾਪਿ ਗਹਿਤਾ.

ਸੋਭਨਾ ਪਭਾ ਸੁਭਾ, ਸੁਭਾਯ ਕਿਣ੍ਣਾ ਸੁਭਾਕਿਣ੍ਣਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਆ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਰਸ੍ਸਤ੍ਤਂ, ਅਨ੍ਤਿਮ-ਣ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਹ-ਕਾਰਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੁਭਕਿਣ੍ਹਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂਪਨ ਨਿਚ੍ਚਲਾਯ ਏਕਗ੍ਘਨਾਯ ਪਭਾਯ ਸੁਭੋਤਿ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਸੁਭੇਨ ਓਕਿਣ੍ਣਾ ਵਿਕਿਣ੍ਣਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਅਨ੍ਤਿਮ-ਣ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਹ-ਕਾਰਕਰਣਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਮੇਵ. ਨ ਛਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਛਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਭਾ ਗਚ੍ਛਤਿ ਏਕਗ੍ਘਨਤ੍ਤਾ. ਚਤੁਤ੍ਥਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਮੇਵ ਭਜਨ੍ਤਿ ਕਾਯਸ੍ਸ, ਸਞ੍ਞਾਯ ਚ ਏਕਰੂਪਤ੍ਤਾ. ਵਿਪੁਲਸਨ੍ਤਸੁਖਾਯੁਵਣ੍ਣਾਦਿਫਲਤ੍ਤਾ ਵੇਹਪ੍ਫਲਾ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯਂ.

ਵਿਵਟ੍ਟਪਕ੍ਖੇ ਠਿਤਾ ਨਪੁਨਰਾਵਤ੍ਤਨਤੋ. ‘‘ਨ ਸਬ੍ਬਕਾਲਿਕਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਮੇਵ ਅਸਬ੍ਬਕਾਲਿਕਤ੍ਤਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਕਪ੍ਪਸਤਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੋਲ਼ਸਕਪ੍ਪਸਹਸ੍ਸਚ੍ਚਯੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨਤੋ, ਅਞ੍ਞੇਸਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਬੁਦ੍ਧਸੁਞ੍ਞੇਲੋਕੇ ਸੁਞ੍ਞਂ ਤਂ ਠਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਾ ਨ ਸਬ੍ਬਕਾਲਿਕਾ, ਖਨ੍ਧਾਵਾਰਟ੍ਠਾਨਸਦਿਸਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਭੂਮਿਯੋ. ਇਮਿਨਾ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਵਾਸਭਾਵਦੀਪਨੇਨੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਭਾਵੋ ਦੀਪਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਾਪਿ ਸਤ੍ਤਸੁ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤੀਸੁ ਚਤੁਤ੍ਥਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਂ ਨਵਸੁ ਸਤ੍ਤਾਵਾਸੇਸੁ ਚਤੁਤ੍ਥਸਤ੍ਤਾਵਾਸਂਯੇਵ ਭਜਨ੍ਤਿ.

ਸੁਖੁਮਤ੍ਤਾਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਵਸੇਸਸੁਖੁਮਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਪਰਿਬ੍ਯਤ੍ਤਵਿਞ੍ਞਾਣਕਿਚ੍ਚਾਭਾਵਤੋ ਨੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਨਾਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਰਿਪ੍ਫੁਟਵਿਞ੍ਞਾਣਕਿਚ੍ਚਵਨ੍ਤੀਸੁ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤੀਸੁ ਅਵਤ੍ਵਾ.

੧੨੮. ਤਞ੍ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਨ੍ਤਿ ਪਠਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਂ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸਰੂਪਤੋ, ਮਨੁਸ੍ਸਾਦਿਵਿਭਾਗਤੋ, ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ, ‘‘ਨਾਮਞ੍ਚ ਰੂਪਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਭੇਦਤੋ ਚ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚਾਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਪਠਮਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯਾ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿਵਿਧਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਬ੍ਬਤੋ, ਅਸ੍ਸਾਦਤੋ ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਂ. ਅਯਂ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਭਾਵੋ ਆਦੀਨਵੋ. ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਵਿਨੀਯਤਿ ਏਤੇਨ, ਏਤ੍ਥ ਵਾਤਿ ਛਨ੍ਦਰਾਗਵਿਨਯੋ, ਸਹ ਮਗ੍ਗੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਮਾਨਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਵਸੇਨਾਹਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਮਮਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਾਪਿ ਮਾਨਸ੍ਸ ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾ ਵਿਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਸੇਸੇਸੁ ਅਟ੍ਠਸੁਪਿ ਵਾਰੇਸੁ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਉਪਰਿ ਤੀਸੁ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤੀਸੁ ਦੁਤਿਯਾਯਤਨੇਸੁ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਰੂਪਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਪੁਨ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਪਠਮਾਯਤਨੇ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਏਕੋ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋਵ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਚ ਤਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤਾ ਆਹਾਰਵਸੇਨ ਯੋਜਨਾ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ.

ਯਤੋ ਖੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤੋ-ਸਦ੍ਦੋ ਦਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਕਾਲਵਚਨੋ ‘‘ਯਤੋ ਖੋ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੨੧) ਵਿਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਦਾ ਖੋ’’ਤਿ. ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਕਞ੍ਚਿਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰਂ ‘‘ਏਤਂ ਮਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ. ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾਨਂ ਅਨਧਿਗਤਤ੍ਤਾ ਸਾਤਿਸਯਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿਬਲਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਪਞ੍ਞਾਬਲੇਨੇਵ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਟ੍ਠ ਵਿਮੋਕ੍ਖੇ ਅਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਾਬਲੇਨੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਆਯਤਿਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵਾ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਫਸ੍ਸੇਨ ਵਿਨਾ ਪਰਿਜਾਨਨਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰੇਹਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਤੇਸਂ ਕਿਚ੍ਚਾਨਂ ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਕਿਚ੍ਚਤਾਯ ਵਿਸੇਸੇਨ ਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ. ਸੋ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ. ਸੁਕ੍ਖਵਿਪਸ੍ਸਕੋਤਿ ਸਮਥਭਾਵਨਾਸਿਨੇਹਾਭਾਵੇਨ ਸੁਕ੍ਖਾ ਲੂਖਾ, ਅਸਿਨਿਦ੍ਧਾ ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸੁਕ੍ਖਵਿਪਸ੍ਸਕੋ. ਠਤ੍ਵਾਤਿ ਪਾਦਕਕਰਣਵਸੇਨ ਠਤ੍ਵਾ. ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਚ ਅਞ੍ਞਤਰਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ, ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਞ੍ਹਿਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਵਿਧਤਾ ਸਿਯਾ. ‘‘ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਅਟ੍ਠ ਵਿਮੋਕ੍ਖੇ ਕਾਯੇਨ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਾਤਿਸਯਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿਬਲਸ੍ਸ ਅਭਾਵੋ ਦੀਪਿਤੋ. ‘‘ਪਞ੍ਞਾਯ ਚਸ੍ਸ ਦਿਸ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਾਤਿਸਯਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਬਲਸ੍ਸ ਭਾਵੋ. ਪਞ੍ਞਾਯ ਚਸ੍ਸ ਦਿਸ੍ਵਾ ਆਸਵਾ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਆਸਵਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਦਸ੍ਸਨਕਾਰਣਾ ਪਨ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾ ‘‘ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਦਸ੍ਸਨਾਯਤ੍ਤਪਰਿਕ੍ਖਯਤ੍ਤਾ ਏਵ ਹਿ ਦਸ੍ਸਨਂ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਸ੍ਸ ਪੁਰਿਮਕਿਰਿਯਾ ਹੋਤਿ.

ਅਟ੍ਠਵਿਮੋਕ੍ਖਵਣ੍ਣਨਾ

੧੨੯. ਏਕਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋਤਿ ਸਤ੍ਤਸੁ ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲੇਸੁ ਏਕਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਆਦਿਨਾ ਪਰਿਜਾਨਨਾਦਿਵਸਪ੍ਪ ਵਤ੍ਤਨਿਗ੍ਗਮਨਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਨਾਮਞ੍ਚ. ਇਤਰਸ੍ਸਾਤਿ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਇਮੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਹਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ‘‘ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੇਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਕੇਨ ਸਭਾਵੇਨ. ਸਭਾਵੋ ਹਿ ਞਾਣੇਨ ਯਾਥਾਵਤੋ ਅਰਣੀਯਤੋ ਞਾਤਬ੍ਬਤੋ ‘‘ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਸੋ ਏਵ ਤ੍ਥ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਟ੍ਠ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਟ੍ਠੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਧਿਕਂ ਸਵਿਸੇਸਂ ਮੁਚ੍ਚਨਟ੍ਠੇਨ, ਏਤੇਨ ਸਤਿਪਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਾਪਿ ਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਭਾਵੇ ਯੇਨ ਭਾਵਨਾਵਿਸੇਸੇਨ ਤਂ ਝਾਨਂ ਸਾਤਿਸਯਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਵਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਸੋ ਭਾਵਨਾਵਿਸੇਸੋ ਦੀਪਿਤੋ. ਭਵਤਿ ਹਿ ਸਮਾਨਜਾਤਿਯੁਤ੍ਤੋਪਿ ਭਾਵਨਾਵਿਸੇਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਵਿਸੇਸੋ, ਯਥਾ ਤਂ ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਤਥਾ ਪਚ੍ਚਨੀਕਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਿਮੁਤ੍ਤਤਾਯ, ਏਵਂ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤਭਾਵੇਨ ਨਿਰਾਸਙ੍ਕਤਾਯ ਅਭਿਰਤਿਵਸੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਟ੍ਠੇਨਪਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਯਂ ਪਨਤ੍ਥੋਤਿ ਅਯਂ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਟ੍ਠੋ ਪਚ੍ਛਿਮੇ ਵਿਮੋਕ੍ਖੇ ਨਿਰੋਧੇ ਨਤ੍ਥਿ, ਕੇਵਲੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਟ੍ਠੋ ਏਵ ਤਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਂ ਸਯਮੇਵ ਪਰਤੋ ਵਕ੍ਖਤਿ.

ਰੂਪੀਤਿ ਯੇਨਾਯਂ ਸਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇਨ ਰੂਪੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਤਂ ਯਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਰੂਪਂ ਹੋਤਿ, ਯੇਨ ਵਿਸਿਟ੍ਠੇਨ ਰੂਪੇਨ ‘‘ਰੂਪੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ ਰੂਪੀ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤਿਸਯਤ੍ਥਦੀਪਨਤੋ, ਤਦੇਵ ਸਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਰੂਪਵਸੇਨ ਪਟਿਲਦ੍ਧਂ ਝਾਨਂ ਇਧ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਰੂਪੀਭਾਵਸਾਧਕਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਰੂਪਜ੍ਝਾਨਂ ਰੂਪਂ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨ. ਰੂਪਾਨੀਤਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮਪਦਲੋਪੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨੀਲਕਸਿਣਾਦਿਰੂਪਾਨੀ’’ਤਿ. ਰੂਪੇ ਕਸਿਣਰੂਪੇ ਸਞ੍ਞਾ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ, ਸਾ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਰੂਪਸਞ੍ਞੀ, ਸਞ੍ਞਾਸੀਸੇਨ ਝਾਨਂ ਵਦਤਿ. ਤਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਅਰੂਪਸਞ੍ਞੀ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਨ ਰੂਪਸਞ੍ਞੀ’’ਤਿਆਦਿ.

‘‘ਅਨ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਨਾਯਂ ਸੁਭਨ੍ਤਿ ਆਭੋਗੋ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪੁਬ੍ਬਾਭੋਗਵਸੇਨ ਤਥਾ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿ ਸਿਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਵਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਤਥਾਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾਪਤ੍ਤਿਚੋਦਨਾ ਸਮਤ੍ਥਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧੇਸੁ ਨੀਲਾਦੀਸੁ ਵਣ੍ਣਕਸਿਣੇਸੁ ਤਤ੍ਥ ਕਤਾਧਿਕਾਰਾਨਂ ਅਭਿਰਤਿਵਸੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਟ੍ਠੋ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਤਥਾ ਤਤਿਯੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤੋ, ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਮੇਤ੍ਤਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਭਾਵਨਾ ਸਤ੍ਤੇ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲਤੋ ਦਹਨ੍ਤਿ ਤੇਸੁ ਤਤੋ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਮਗ੍ਗੇ (ਪਟਿ. ਮ. ੨੧੨) ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਭਾਵਨਾ ਸੁਭਵਿਮੋਕ੍ਖੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਯਿਦਂ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਤੇਨ ਤੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਸਬ੍ਬਸੋਤਿ ਅਨਵਸੇਸਤੋ. ਨ ਹਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਏਕਦੇਸੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਅਵਸ੍ਸਿਸ੍ਸਤਿ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾਤਿ ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲੇ ਨਿਰੋਧਿਤਤ੍ਤਾ. ਉਤ੍ਤਮੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਨਾਮ ਅਰਿਯੇਹੇਵ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤੋ, ਅਰਿਯਫਲਪਰਿਯੋਸਾਨਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਿਭਾਵਤੋ ਚ.

੧੩੦. ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾਤਿ ਪਠਮਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ. ਯਾਵ ਪਰਿਯੋਸਾਨਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ, ਤਾਵ. ਅਟ੍ਠਤ੍ਵਾਤਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਅਟ੍ਠਿਤੋ ਏਵ, ਨਿਰਨ੍ਤਰਮੇਵ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ, ਉਪ੍ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਚ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਸਞ੍ਚਰਣਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਇਚ੍ਛਤਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤੁਂ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ ਪਵਿਸਤੀ’’ਤਿ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸਮਙ੍ਗੀਪੁਗ੍ਗਲੋ ਤਂ ਤਂ ਪਵਿਟ੍ਠੋ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਦ੍ਵੀਹਿ ਭਾਗੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਰੂਪਜ੍ਝਾਨੇਨ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਮੋਕ੍ਖੇਨ, ਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਮੋਕ੍ਖੇਨਾਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਵਿਮੁਚ੍ਚਨਭਾਗੇਹਿ, ਅਰੂਪਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਰੂਪਕਾਯਤੋ, ਮਗ੍ਗੇਨ ਨਾਮਕਾਯਤੋਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਵਿਮੁਚ੍ਚਿਤਬ੍ਬਭਾਗੇਹਿ ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਰੂਪਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਹਿ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਵਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤੋ ਚ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨੇਹਿ ਕਾਯਦ੍ਵਯਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ. ਗਾਥਾਯ ਚ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਲਾਭਿਨੋ ਉਪਸਿਵਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਨਾਮਕਾਯਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਮੁਨਿ ਅਕ੍ਖਾਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਂ ਪਲੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਨ ਉਪੇਤਿ ਸਙ੍ਖਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਸੁਕਂ ਨਾਮ ਦਿਸਂ ਗਤੋ’’ਤਿ ਵੋਹਾਰਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਂ ਮੁਨਿ ਨਾਮਕਾਯਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਏਵਂ ਅਰੂਪਂ ਉਪਪਨ੍ਨੋ ਸੇਕ੍ਖਮੁਨਿ ਪਕਤਿਯਾ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਰੂਪਕਾਯਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਤਤ੍ਥ ਚ ਚਤੁਤ੍ਥਮਗ੍ਗਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਨਾਮਕਾਯਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾ ਪੁਨ ਨਾਮਕਾਯਾਪਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ. ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਖੀਣਾਸਵੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪਾਦਾਯ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਪਲੇਤਿ ਨ ਉਪੇਤਿ ਸਙ੍ਖਂ, ‘‘ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਆਦਿਕਂ ਸਮਞ੍ਞਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

‘‘ਅਞ੍ਞਤਰਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਕਿਂ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਲਾਭੀਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਉਦਾਹੁ ਸਬ੍ਬਾਰੁਪ੍ਪਲਾਭੀਵਸੇਨਾਤਿ ਯਥਿਚ੍ਛਸਿ, ਤਥਾ ਹੋਤੁ, ਯਦਿ ਸਬ੍ਬਾਰੁਪ੍ਪਲਾਭੀਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਕੋਚਿ ਵਿਰੋਧੋ. ਅਥ ਤਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞਤਰਲਾਭੀਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਯਤੋ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਮੇ ਅਟ੍ਠ ਵਿਮੋਕ੍ਖੇ ਅਨੁਲੋਮਮ੍ਪਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨੇਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯਾਤਿ? ਯਸ੍ਮਾ ਅਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨੇਸੁ ਏਕਸ੍ਸਾਪਿ ਲਾਭੀ ‘‘ਅਟ੍ਠਵਿਮੋਕ੍ਖਲਾਭੀ’’ ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਟ੍ਠਵਿਮੋਕ੍ਖੇ ਏਕਦੇਸਸ੍ਸਾਪਿ ਤਂਨਾਮਦਾਨਸਮਤ੍ਥਤਾਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਅਟ੍ਠਵਿਮੋਕ੍ਖਸਮਞ੍ਞਾ ਸਮੁਦਾਯੇ ਵਿਯ ਤਦੇਕਦੇਸੇਪਿ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹਾਪਤ੍ਤਿਸਮਞ੍ਞਾ ਵਿਯਾਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਪਞ੍ਚਵਿਧੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਛਬ੍ਬਿਧਤਂਪਿਸ੍ਸ ਕੇਚਿ ਪਰਿਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਤੇਸਂ ਮਤਿਮਤ੍ਤਂ, ਨਿਚ੍ਛਿਤੋਵਾਯਂ ਪਞ੍ਹੋ ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯੇਹੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕੇਚਿ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਕੇਚੀਤਿ ਉਤ੍ਤਰਵਿਹਾਰਵਾਸਿਨੋ, ਸਾਰਸਮਾਸਾਚਰਿਯਾ ਚ. ਤੇ ਹਿ ‘‘ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਉਭਯਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਸਮਾਧਿਵਿਪਸ੍ਸਨਾਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਰੂਪਾਵਚਰਸਮਾਧਿਨਾਪਿ ਸਮਾਧਿਪਰਿਪਨ੍ਥਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਰੂਪਜ੍ਝਾਨਭਾਗੇਨ, ਅਰੂਪਜ੍ਝਾਨਭਾਗੇਨ ਚ ਉਭਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਪਾਯਸਮਾਨੋ. ‘‘ਤਾਦਿਸਮੇਵਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਯਾਦਿਸਂ ਅਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨਂ ਕਿਲੇਸਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨੇ, ਤਾਦਿਸਂ ਰੂਪਾਵਚਰਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਂ ਪੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਉਲ੍ਲਙ੍ਗੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤਪਞ੍ਹੋਤਿ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਛਬ੍ਬਿਧਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪਞ੍ਹੋ. ਵਣ੍ਣਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਚਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ. ਚਿਰੇਨਾਤਿ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਪਰਭਾਗੇ ਚਿਰੇਨ ਕਾਲੇਨ. ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਨ੍ਤਿ ਸਂਸਯਛੇਦਕਂ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਪਤ੍ਤੋ.ਤਂ ਪਞ੍ਹਨ੍ਤਿ ਤਮਤ੍ਥਂ. ਞਾਤੁਂ ਇਚ੍ਛਿਤੋ ਹਿ ਅਤ੍ਥੋ ਪਞ੍ਹੋ. ਨ ਕੇਨਚਿ ਸੁਤਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਕੇਨਚਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨ ਸੁਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਇਦਂ ਅਤ੍ਥਜਾਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਂ, ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਕਿਲੇਸੇ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤੀਤਿ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਸਮੁਦਾਚਰਤੀਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਮਾਹ ‘‘ਇਮੇ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ, ਤੇਨ ਰੂਪਾਵਚਰਭਾਵਨਤੋ ਆਰੁਪ੍ਪਭਾਵਨਾ ਸਵਿਸੇਸਂ ਕਿਲੇਸੇ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤਿ ਰੂਪਵਿਰਾਗਭਾਵਨਾਭਾਵਤੋ, ਉਪਰਿਭਾਵਨਾਭਾਵਤੋ ਚਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਆਰੁਪ੍ਪਭਾਵਨਾਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚਾਰੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨੀਵਰਣਾਨਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨ੍ਤਿ ਸਤਿ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿਆਦਿ, (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੨੮੧) ਤਂ ਸਮਤ੍ਥਤਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਾਠਮਾਹ (ਪੁ. ਪ. ਨਿਦ੍ਦੇਸ ੨੭). ਸਬ੍ਬਞ੍ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਅਤ੍ਥਸੂਚਨਾਦਿਅਤ੍ਥੇਨ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ. ਯਂ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾਨਂ ਅਨੁਲੋਮਾਦਿਤੋ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨੇਨ ਸਾਤਿਸਯਂ ਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਅਭਿਸਙ੍ਖਤਤ੍ਤਾ, ਅਟ੍ਠਮਞ੍ਚ ਉਤ੍ਤਮਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮੇਨ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਚ੍ਚਨਤੋ ਚ ਇਮਾਯ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਸਬ੍ਬਸੇਟ੍ਠਤਾ ਵੇਦਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.

ਮਹਾਨਿਦਾਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲੀਨਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਾ.