੪. ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੨੦. ‘‘ਹੇਟ੍ਠਿਮਕੋਟਿਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪਠਮਂ ‘‘ਹੇਟ੍ਠਿਮਕੋਟਿਯਾ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਭੁਮ੍ਮਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਪਧਾਨਂ ਦਸ੍ਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਹੇਟ੍ਠਿਮਕੋਟਿਯਾਵ ਪਧਾਨਂ ਦਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਦਿ ਏਵ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਚੋਦੇਤਿ. ਇਤਰੋ ‘‘ਹੇਟ੍ਠਿਮਕੋਟਿਯਾ ਪਧਾਨਮੇਵ ਦਸ੍ਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਨਿਯਮੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਉਪਰਿਮਕੋਟਿਗਤਭਾਵੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਂ ਪਰਿਹਰਤਿ. ਪਧਾਨਸ੍ਸੇਵ ਦਸ੍ਸਨਂ. ਪਧਾਨੇ ਹਿ ਦਸ੍ਸਿਤੇ ਅਪ੍ਪਧਾਨਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ. ਤੇਨਾਹ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਨ ਤਾਯ ਗਹਿਤਾਯ ਗਹਿਤਾਵ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਯਂ ਹੇਟ੍ਠਿਮਕੋਟਿਯਂ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਂ ਉਪਰਿਮਕੋਟਿਯਮ੍ਪਿ ਲਬ੍ਭਤਿ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਹੇਟ੍ਠਿਮਕੋਟਿ ਹਿ ਸਬ੍ਬਬ੍ਯਾਪਿਕਾ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯੇ ਕਰਣਨਿਦ੍ਦੇਸਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਆਗਤਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਆਗਮਨਕਿਰਿਯਾ ਹਿ ਹੇਟ੍ਠਿਮਕੋਟਿਯਾ ਕਰਣਭਾਵੇਨ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਆਗਮਨਕਿਰਿਯਾਯ, ਏਵਂ ਵਚਨਕਿਰਿਯਾਯਪਿ ਹੇਟ੍ਠਿਮਕੋਟਿਯਾ ਕਰਣਭਾਵੋ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪੁਰਿਮੇਪਿ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ‘‘ਏਕੂਨਪਞ੍ਞਾਸਪ੍ਪਭੇਦੇ’’ਤਿ ਇਦਂ ਲੋਕਿਯਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਪਾਲ਼ਿਆਗਤਾਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪਰਿਮਕੋਟਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੇਵਾਪਨਕਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪਰਿਮਕੋਟਿਯਾ ਗਯ੍ਹਮਾਨਾਯ ‘‘ਤੇਪਞ੍ਞਾਸਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨ ਪਨ ‘‘ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਸਾ’’ਤਿ.
ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਪਕਿਣ੍ਣਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
ਸਮੁਗ੍ਗਮ-ਪਦਸ੍ਸ ਤਤ੍ਵਤੋ ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਚ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਸਞ੍ਜਾਤਿਯਂ ਆਦਿਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਭੇਦਤੋ ਪਨ ਸਮਾਯੋਗੇ ਉਗ੍ਗਮਨਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕੇਨ ਸਮਾਯੋਗੇ, ਕੁਤੋ, ਕਥਞ੍ਚ ਉਗ੍ਗਮਨਨ੍ਤਿ ਵਿਚਾਰਣਾਯਂ ਆਹ ‘‘ਤਂਤਂਪਚ੍ਚਯਸਮਾਯੋਗੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਭਵੇ ਏਵ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ ਸਮੁਗ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਯਥਾਧਿਗਤਾਨਂ ਅਧਿਗਤਪ੍ਪਕਾਰਾਨਂ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਓਪਪਾਤਿਕਸਮੁਗ੍ਗਮੇਨੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਸਂਸੇਦਜਸਮੁਗ੍ਗਮੋਪਿ ਗਹਿਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਤਦਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਸਂਸੇਦਜਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਇਤਰੇ ਨ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤੀਤਿ ਇਦਮੇਤੇਸਂ ਨਾਨਾਕਰਣਂ. ਸੁਖੁਮਜਾਤਿਯਲੋਮਾ ਏਵ ਕਿਰ ਕੇਚਿ ਏਲ਼ਕਾ ਹਿਮਵਨ੍ਤੇ ਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਲੋਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਜਾਤਿਮਨ੍ਤਏਲ਼ਕਲੋਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਤਿਸੁਖੁਮਤ੍ਤਾ ਤੇਸਂ ਲੋਮਾਨਂ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਅਜਪਾਕਤਿਕੇਲ਼ਕਾਦੀਹਿ ਸਙ੍ਕਰਰਹਿਤਾਨਂ ਤੇਸਂ ਏਲ਼ਕਵਿਸੇਸਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਲ਼ਕਸ੍ਸ ਲੋਮਂ ਜਾਤਿਉਣ੍ਣਾ, ਤਮ੍ਪਿ ਤਙ੍ਖਣਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਗਬ੍ਭਂ ਫਾਲੇਤ੍ਵਾ ਗਹਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਪਰੇ. ਏਵਂਸਣ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਜਾਤਿਉਣ੍ਣਂਸੁਨੋ ਪਗ੍ਘਰਿਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗੇ ਠਿਤਤੇਲਬਿਨ੍ਦੁਸਣ੍ਠਾਨਂ. ਵਣ੍ਣਪ੍ਪਟਿਭਾਗੋਤਿ ਰੂਪਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨੋ ਸਣ੍ਠਾਨਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨੋ ਚ.
ਸਨ੍ਤਤਿਮੂਲਾਨੀਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ ਰੂਪਸਨ੍ਤਤਿਯਾ ਮੂਲਭੂਤਾਨਿ. ਅਨੇਕਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਮਾਹਾਰਭਾਵਤੋਤਿ ਯਥਾਰਹਂ ਚਕ੍ਖਾਦਿਅਨੇਕਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਙ੍ਘਾਤਭਾਵਤੋ. ਪਧਾਨਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਉਤ੍ਤਮਙ੍ਗਂ ਸਿਰੋ.
ਨ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਤਂ, ਤਂਤਂਖਨ੍ਧੇਕਦੇਸਸ੍ਸੇਵ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਕਾਮਾਵਚਰਾਨਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਸਤ੍ਤਾਨਂ. ਪਰਿਹੀਨਾਯਤਨਸ੍ਸਾਤਿ ਪਰਿਹੀਨਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖਾਦਿਆਯਤਨਸ੍ਸ ਵਸੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਦੁਗ੍ਗਤਿਯਂ ਅਨ੍ਧਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁਦਸਕਵਸੇਨ, ਬਧਿਰਸ੍ਸ ਸੋਤਦਸਕਵਸੇਨ, ਅਨ੍ਧਬਧਿਰਸ੍ਸ ਉਭਯਵਸੇਨ ਸਨ੍ਤਤਿਸੀਸਹਾਨਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਨਪੁਂਸਕਸ੍ਸ ਪਨ ਭਾਵਹਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਏਵ. ਤਥਾ ਅਨ੍ਧਬਧਿਰਾਘਾਨਕਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਘਾਨਵਸੇਨ. ਤਂ ਪਨ ਧਮ੍ਮਹਦਯਵਿਭਙ੍ਗਪਾਲ਼ਿਯਾ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਤਂ ਪਰਤੋ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਰੂਪਾਵਚਰਾਨਂ ਪਨ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਵਤ੍ਥੁਜੀਵਿਤਵਸੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਨ੍ਤਤਿਸੀਸਾਨੀਤਿ ਇਤਰੇਸਂ ਵਸੇਨ ਸਨ੍ਤਤਿਸੀਸਹਾਨਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ. ਵਤ੍ਥੁਭਾਵੇਨਾਤਿ ਵਿਚਾਰਣਾਯ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵੇਨ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਚ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਭੁਮ੍ਮਨਿਦ੍ਦੇਸੋਤਿ ‘‘ਪਞ੍ਚਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੂ’’ਤਿ ਅਯਂ ਭੁਮ੍ਮਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤੇ. ‘‘ਭਾਵੇਨਭਾਵਲਕ੍ਖਣਤ੍ਥੇ’’ਤਿ ਇਦਂ ਵਿਸਯਾਦਿਅਤ੍ਥਾਨਂ ਇਧਾਸਮ੍ਭਵਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਭਯਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਰੂਪਂ. ਰੂਪਾਰੂਪਸਨ੍ਤਤਿਨ੍ਤਿ ਰੂਪਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਂ ਰੂਪਸਨ੍ਤਤਿਂ ਅਰੂਪਸਨ੍ਤਤਿਞ੍ਚ. ‘‘ਵਤ੍ਥੁ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਦੁਬ੍ਬਲਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣਂ ਏਵ, ਨਾਪਿ ਵਤ੍ਥੁਰੂਪਂ ਏਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਸਬ੍ਬਰੂਪਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਦੁਬ੍ਬਲਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤਦਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਕਾਰਣਵਚਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਨ੍ਤਿ ਰੂਪਂ. ‘‘ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਨ ਕਮ੍ਮਜਤਾਮਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਥ ਖੋ ਕਮ੍ਮਜਸ੍ਸ ਪਠਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਅਪਤਿਟ੍ਠਿਤਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਤਿਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤੋ ਪਰਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਤੋ ਪਰਂ. ਸਦਿਸਸਨ੍ਤਾਨੇ ਯਥਾ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂ, ਨ ਤਥਾ ਵਿਸਦਿਸਸਨ੍ਤਾਨੇਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮਾਨਸਨ੍ਤਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.
ਅਙ੍ਗਭਾਵਨ੍ਤਿ ਕਾਰਣਭਾਵਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਸਹਾਯਭਾਵ’’ਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਯੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤੇਸਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਤਦਾਤਿ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਚ ਰੂਪੁਪ੍ਪਾਦਨਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਅਨਨ੍ਤਰਾਦਿਪਚ੍ਚਯਲਾਭੇਨ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਏਵ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਬਲਵਭਾਵੋ, ਨ ਇਤਰਤ੍ਰ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਦਾ ਚ ਰੂਪੁਪ੍ਪਾਦਨਂ, ਤਦਾ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ’’ਤਿ.
ਯੇਹਾਕਾਰੇਹੀਤਿ ਆਹਾਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯਾਦਿਆਕਾਰੇਹਿ. ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਆਹਾਰਾਦਿਵਸੇਨ ਯਥਾਰਹਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਪਟ੍ਠਾਨੇ ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਵਿਪਾਕਾਬ੍ਯਾਕਤਾ ਆਹਾਰਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ, ਕਟਤ੍ਤਾ ਚ ਰੂਪਾਨਂ ਆਹਾਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੨੯).
ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ, ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਕਾਰਣਭੂਤੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ. ਤਤੋ ਪੁਰਿਮਤਰੇਹਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਵਿਯਾਤਿ ਯਥਾ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਤੋ ਆਸਨ੍ਨੇਹਿ ਪੁਰਿਮਤਰੇਹਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਰੂਪਂ ਭਵਨ੍ਤਰੇ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਵਂ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਮ੍ਪਿ ਅਨੁਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇਪਿ ਵਟ੍ਟਮੂਲੇਤਿ ਅਕਾਰਣਂ ਵਟ੍ਟਮੂਲਾਵੂਪਸਮੋ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰੂਪੁਪ੍ਪਾਦਨੇਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਅਰੂਪਸ੍ਸਾਤਿ ਆਰੁਪ੍ਪਸ੍ਸ.
ਉਤੁਨਾਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਉਤੁਨਾ. ਸਮੁਟ੍ਠਿਤੇ ਰੂਪੇਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਰੂਪੇ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਅਨਨ੍ਤਰਂ ਪਠਮਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਂ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ. ਉਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਕ੍ਖਣਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਸੋਲ਼ਸਸੁ ਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਆਦਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੋ, ਸੋਲ਼ਸਮਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਕ੍ਖਣੋ ਚਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਰੂਪਸ੍ਸੇਵ ਪਨ ਉਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਕ੍ਖਣਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਧਰਮਾਨਕ੍ਖਣੇ ਏਵਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਉਤੁਨੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਕ੍ਖਣੇ ਏਵ ਯਦਿ ਗਹਿਤਾ, ‘‘ਸੋਲ਼ਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕਂ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਸੋਲ਼ਸਹੇਵ ਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਤਸ੍ਸ ਧਰਮਾਨਤਾਯ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਉਤੁਨੋ ਧਰਮਾਨਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨਿਰੋਧਕ੍ਖਣੋ ਅਥ ਗਹਿਤੋ, ‘‘ਸਤ੍ਤਰਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕਂਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣਸਹਿਤੇਨ ਚ ਏਕਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ‘‘ਅਧਿਕਸੋਲ਼ਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਨਿਰੋਧਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਬਹਿਕਤਤ੍ਤਾ.
ਏਵਂ ਉਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਕ੍ਖਣੇਸੁ ਗਹਿਤੇਸੁ ਅਗ੍ਗਹਿਤੇਸੁ ਚ ਸੋਲ਼ਸਸਤ੍ਤਰਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕਤਾ, ਤਤੋ ਅਧਿਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕਤਾ ਚ ਸਿਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਤ੍ਥ ਠਿਤਪਕ੍ਖਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਸ ਧਰਮਾਨਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੂਤਿ ਤਸ੍ਸ ਉਤੁਨੋ ਧਰਮਾਨਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਸੋਲ਼ਸਸੁ ਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪਿ ਯਸ੍ਮਾ ਗਹਿਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਤੁਨੋ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੋ ਧਰਮਾਨਕ੍ਖਣੇ ਗਹਿਤੋਤਿ ਨਿਰੋਧਕ੍ਖਣੇ ਅਗ੍ਗਹਿਤੇ ‘‘ਰੂਪੇ ਧਰਨ੍ਤੇਯੇਵ ਸੋਲ਼ਸ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਪਨ ਸਤ੍ਤਰਸਮੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੨੬ ਪਕਿਣ੍ਣਕਕਥਾ) ਏਵਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵਕ੍ਖਮਾਨਾ ਅਧਿਕਸੋਲ਼ਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕਤਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਗਹਿਤੇ ਵਾ ਨਿਰੋਧਕ੍ਖਣੇ ਸੋਲ਼ਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕਤਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਅਧਿਕਸੋਲ਼ਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕਤਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੋ ਗਹਿਤੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਭਵਙ੍ਗਾਨਿ, ਆਵਜ੍ਜਨਂ, ਦਸ੍ਸਨਂ, ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਂ, ਸਨ੍ਤੀਰਣਂ, ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਂ, ਪਞ੍ਚ ਜਵਨਾਨਿ, ਦ੍ਵੇ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ, ਏਕਂ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਦਸ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾ ਅਤੀਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਥਾਵਸੇਸਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕੇ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੨੨੭), ਤਥਾ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਪਰਿਯੋਸਾਨਾਨਿ, ‘‘ਏਕਂ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਦਵਸਾਨੇ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਞੇਵ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਟ੍ਠਿਤਿਕੇ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੨੨੭) ਚ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਰੂਪਸ੍ਸ ਸੋਲ਼ਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕਤਾਯਪਿ ਅਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿ ਹੋਤਿਯੇਵ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸੋਲ਼ਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕਤਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ’’ਤਿ. ਤਥਾਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਭਵਙ੍ਗਚਲਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਮੇਵਾਤਿ ਸਤ੍ਤਰਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਓਜਾਯ ਸਭਾਵਸੁਖੁਮਤਾ ਉਪਾਦਾਰੂਪਭਾਵਤੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਮਾਤਰਾ ਅਜ੍ਝੋਹਟਾ ਓਜਾ ਬਾਹਿਰਬ੍ਭਞ੍ਜਨਂ ਵਿਯ ਗਬ੍ਭਮਲ੍ਲਿਨਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਓਜਟ੍ਠਮਕਰੂਪੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਆਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਪਵੇਣਿਯਾ ਓਜਾਯ ਵਿਯ ਸੇਸਤਿਸਨ੍ਤਤਿਓਜਾਯ ਰੂਪੁਪ੍ਪਾਦਨਨ੍ਤਿ ਉਦਰਿਯੇ ਓਜਾ ਰੂਪਂ ਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ ਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ, ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕਟ੍ਠਾਨੇ ਏਵ ਪਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਰਸਹਰਣੀਹਿ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਕਾਯਾਨੁਸਟਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚੇਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਟਿਯੋਗੀਨਂ ਕਮ੍ਮਮੇਵ ਸਮੁਚ੍ਚਿਨੋਤਿ, ਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾਯ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ‘ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤੀ’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ੧) ਵਿਯ, ਨ ਕਮ੍ਮਚੇਤਨਂ ਵਿਯ ਏਕਧਮ੍ਮਮੇਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਯਥਾ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਸ੍ਸ ਹੇਤੁਆਦਯੋ ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਪਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਾਵ, ਏਵਂ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਪੀ’’ਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਹਾਰਂ ਵਤ੍ਤੁਂ ‘‘ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਰੂਪਸ੍ਸਾਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਣਸ੍ਸ, ਰੂਪਸ੍ਸ ਵਾ ਅਦ੍ਧੁਨੋ. ਨਯਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਏਵ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਪਾਤੁਭਾਵੋਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਤਤੋ ਪਰਮ੍ਪਿ ਰੂਪਾਰੂਪਾਨਂ ਸਹੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਸਬ੍ਭਾਵਤੋ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਚ ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਏਵਾ’’ਤਿ ਨਿਯਮੋ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ, ਏਵਂ ‘‘ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਏਵ ਪਾਤੁਭਾਵੋ’’ਤਿਪਿ ਨਿਯਮੋ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨ ਪਨੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਂਦੀਪਨਤ੍ਥਮੇਵਾਤਿ ਅਸਮਾਨਕਾਲਤਾਦੀਪਨਤ੍ਥਮੇਵ, ਨ ਸਹੁਪ੍ਪਾਦਦੀਪਨਤ੍ਥਂ. ਅਦ੍ਧਾਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਥਾ ਹਿ ਅਯਨ੍ਤਿ.
ਯਦਿ ਏਵਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਫਲਪਤ੍ਤਾਨਿ, ਏਵਂ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਯਦਿ ਦਨ੍ਧਲਹੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਨੋ. ਅਸਮਾਨਦ੍ਧਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤੁਲ੍ਯਕਾਲਤ੍ਤਾ. ਨਿਚ੍ਛਿਦ੍ਦੇਸੂਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਵਰੇਸੁ. ਤੇਨ ਨਿਰਨ੍ਤਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਏਵ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਅਯਨ੍ਤਿ ਅਦ੍ਧਾਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਥਾ. ਚਿਤ੍ਤਜਰੂਪਾਦੀਨਂ ਨ ਤਥਾ ਨਿਰਨ੍ਤਰਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿ, ਯਥਾ ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਾਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾ’’ਤਿ. ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਾਨਂ ਵਾ ਇਤਰੇਸਂ ਮੂਲਭਾਵਤੋ ਪਧਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਕਤ੍ਤਾ ਅਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝਤਾਯ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਟਿਭਾਗਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਪਦੇ ਪਦਂ ਅਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾਤਿ ਲਕੁਣ੍ਡਕਪਾਦਤਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਕ੍ਕਨ੍ਤਪਦਸਮੀਪੇ ਪਦਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ. ਯੋ ਹਿ ਸੀਘਪਦਵਿਕ੍ਕਮੋ ਲਕੁਣ੍ਡਕਪਾਦੋ, ਸੋ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਲਹੁਂ ਲਹੁਂ ਅਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਸਹੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਰੂਪਂ ਕਮ੍ਮਜਮਿਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਤੁਜਂ ਪਨ ਚੁਤਿਤੋ ਉਦ੍ਧਮ੍ਪਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਏਵ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਰੂਪਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਰਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾ, ਅਰੂਪਸ੍ਸ ਤਤੋ ਏਕਭਾਗੋ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ਮੂਲਟੀ. ੨੦ ਪਕਿਣ੍ਣਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਦ੍ਧਾਨਪ੍ਪਕਾਰਂ.
ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਤੋਤਿ ਸਮਾਨੁਪ੍ਪਾਦਤੋ. ਸਮਾਨਤ੍ਥੋ ਹਿ ਅਯਂ ਏਕ-ਸਦ੍ਦੋ. ਏਕੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਕਾਰੋਤਿ ਏਕੋ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾਕਾਰੋ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸੋਲ਼ਸਾਕਾਰਾ ਸਿਯੁਂ, ਇਤਰਥਾ ਵੀਸਤਿ, ਤਤੋ ਅਧਿਕਾ ਵਾ ਏਤੇ ਆਕਾਰਾ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਕਮ੍ਮਜਸ੍ਸ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਸੋਲ਼ਸਕੇਤਿ ਪਰਿਯੋਸਾਨਸੋਲ਼ਸਕਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਾਤੀਤਸੋਲ਼ਸਕੇ. ਪਚ੍ਛਿਮਸ੍ਸਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਪਚ੍ਛਿਮਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਨਾਨਾਨਿਰੋਧਭਾਵਂ ਵਿਯ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਭਾਵਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਛਿਮਕਮ੍ਮਜਸ੍ਸ ਠਪਨੇ ਕਾਰਣਂ ਅਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਦਿ ਪਨਾ’’ਤਿ ਸਾਸਙ੍ਕਂ ਵਦਤਿ. ‘‘ਸਬ੍ਬਮ੍ਪੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਤ੍ਥ ਅਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਂ ਨਾਨੁਪ੍ਪਾਦਂ ਏਕਨਿਰੋਧਂ. ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਨਾਨਾਨਿਰੋਧਂ. ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਤਦਾ ਨਤ੍ਥਿ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ’’ਤਿ. ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਕਮ੍ਮਜਰੂਪੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਓਰਂ. ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਾਤਿ ਯਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਤਾ, ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਨਾਨਾਨਿਰੋਧਤਾ ਚ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਠਿਤਿਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਰੂਪਾਨਿ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਤਿ ਰੂਪੇਨ. ‘‘ਸਙ੍ਖਲਿਕਸ੍ਸ ਵਿਯ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਅਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਇਧ ‘‘ਪਵੇਣੀ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਵਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜਮਾਨਮ੍ਪਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਵੇਣੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ. ਨ ਹਿ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਯ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਰੂਪਧਮ੍ਮੇ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਟ੍ਠਚਤ੍ਤਾਲੀਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਸਂ ਪਨ ਗਹਣੇ ਏਕੂਨਪਞ੍ਞਾਸਾਵ ਸਿਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਕੂਨਪਞ੍ਞਾਸਕਮ੍ਮਜਿਯਵਚਨਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ’’ਤਿ.
ਸੁਦੀਪਨਤ੍ਤਾਤਿ ਸੁਖਦੀਪਨਤ੍ਤਾ, ਨਯਦਸ੍ਸਨਭਾਵੇਨ ਵਾ ਸੁਟ੍ਠੁ ਦੀਪਨਤ੍ਤਾ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਏਤੇਨ ਹਿ ਨਯੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਨ੍ਤਿ ਰੂਪਂ. ਤੇਨਾਤਿ ਰੂਪੇਨ. ਉਭਯਤ੍ਥਾਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਕਮ੍ਮਜਰੂਪਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ, ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਚ. ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਾਤਿ ਏਕਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਰੂਪਸ੍ਸ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਚ੍ਛਿਮਕਮ੍ਮਜਰੂਪਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਕਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਤਤੋ ਪੁਰੇਤਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਰੂਪਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਚਤੁਸਨ੍ਤਤਿਕਰੂਪੇਨਾਤਿਆਦਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਙ੍ਗਹਗਮਨਦਸ੍ਸਨਂ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਨਾਨੁਪ੍ਪਾਦੇਕਨਿਰੋਧਤਾਦੀਪਨੇ. ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇਤਿ ਅਰੂਪਸ੍ਸ ਰੂਪਸ੍ਸ ਚ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਰੂਪਸ੍ਸ ਚ ਅਰੂਪਸ੍ਸ ਚ ਦਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ. ਅਦਸ੍ਸਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਯਥਾ ਏਵ ਏਤ੍ਥ, ਏਵਂ ਤਤ੍ਥ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਅਦਸ੍ਸਿਤਸ੍ਸ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਚ੍ਛਿਮਕਮ੍ਮਜੇਨ ਦੀਪਨਾਯਂ ਸਮਤਿਂਸਕਮ੍ਮਜਰੂਪਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮਤਿਂਸ…ਪੇ… ਯੋਜਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਕਮ੍ਮਤੋ ਜਾਤਾ ਤਂਕਮ੍ਮਜਾ, ਤੇਸੁ. ਸਙ੍ਖਰੋਤੀਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਜੀਵਿਤਞ੍ਚ ਤਂ ਸਙ੍ਖਾਰੋ ਚਾਤਿ ਜੀਵਿਤਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਆਯੁ. ਜੀਵਿਤੇਨ ਸਙ੍ਖਰੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਜੀਵਿਤਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਉਸ੍ਮਾਦਯੋ.
ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇਤਿ ਯਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਰੂਪਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਤਤੋ ਸਤ੍ਤਰਸਮਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ, ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ‘‘ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਵਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਆਗਤਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਸ੍ਮਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਾਲ਼ਿ ਪਵਤ੍ਤਾ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਨ੍ਤਿ ਸਾ ਤਾਯ ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਤੁ…ਪੇ… ਭਵਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ’’ਤਿ, ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਸ੍ਸਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨਾਹ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਯੋ ਚਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ…ਪੇ… ਕਮ੍ਮਾਦਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸਾਪਿ ਅਯਮੇਵ ਖਣਨਿਯਮੋ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੨੬ ਪਕਿਣ੍ਣਕਕਥਾ). ਏਤੇਹੀਤਿ ਯਥਾਨੀਤੋ ਯਮਕਪਾਠੋ, ‘‘ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨੋ’’ਤਿਆਦਿਕੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਪਦੇਸੋਤਿ ਏਤੇਹਿ. ਨਤ੍ਥਿਯੇਵ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਏਕਨਿਰੋਧਦੀਪਨਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਤ੍ਤਰਸਮੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿਆਦਿ.
ਪੁਨ ‘‘ਏਤੇਹੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਨਾਨਾਨਿਰੋਧਨਾਨੁਪ੍ਪਾਦਏਕਨਿਰੋਧਦੀਪਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਪਦੇਸਾ ਗਹਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ਵਾ ਏਤੇਹਿ ਆਚਰਿਯੇਹੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤਿਯੋ ਭਾਗੋ, ਤੇਨ ਅਧਿਕਾ ਸੋਲ਼ਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕਤਾ ਤਤਿਯ…ਪੇ… ਯੁਕਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਤਿਯ ਭਾਗੋਤਿ ਚ ਉਪ੍ਪਾਦਟ੍ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਉਪਾਦਾਯ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਏਕਾਦਸ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾ ਅਤੀਤਾ, ਅਵਸੇਸਪਞ੍ਚਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕੇ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਚਦਸ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾ ਅਤੀਤਾ, ਅਵਸੇਸਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕੇ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣੇਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਉਭਯਞ੍ਚੇਤਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇ ਚ ਆਪਾਥਗਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਖੋ ਪਨੇਵਂ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਤੀਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਵਿਭਙ੍ਗਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੨੨੭) ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਪਞ੍ਚਦਸਾਤਿ ਅਤਿਰੇਕਪਞ੍ਚਦਸ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾ ਅਤੀਤਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ‘‘ਤਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਯਤ੍ਥ ਖਣੇਕਦੇਸਂ ਅਗ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ, ਤਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਵਂ ਤਾਵ ਨ ਰੂਪਂ ਸਤ੍ਤਰਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕਂ, ਨਾਪਿ ਤਤਿਯਭਾਗਾਧਿਕਸੋਲ਼ਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕਂ, ਅਥ ਖੋ ਸੋਲ਼ਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕਮੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿ.
ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਰੂਪਮੇਵ ਸਮਾਨੇਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਸਙ੍ਖਤਾਦਿਭਾਵੇ ਚਿਰਾਯੁਕਂ ਜਾਤਨ੍ਤਿ? ਦਨ੍ਧਪਰਿਵਤ੍ਤਿਭਾਵਤੋ. ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਹਿ ਸਾਰਮ੍ਮਣਾ ਚਿਤ੍ਤਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ, ਤੇ ਯਥਾਬਲਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਰਮ੍ਮਣਵਿਭਾਵਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਤਦਤ੍ਥਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਸਮਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਤੋ ਲਹੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਨੋ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ, ‘‘ਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਞ੍ਞਂ ਏਕਧਮ੍ਮਮ੍ਪਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮਿ ਏਵਂ ਲਹੁਪਰਿਵਤ੍ਤਂ, ਯਦਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੪੮). ਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਪਨ ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਾ, ਤੇ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮੇਹਿ ਵਿਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ. ਸਾ ਚ ਨੇਸਂ ਵੋਹਾਰਾਨੁਗੁਣਾ ਵਿਭਾਵੇਤਬ੍ਬਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦਨ੍ਧਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤਾਯ, ਤੇਸਞ੍ਚ ਲਹੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤਾਯ ਸੋਲ਼ਸਹਿ ਸਤ੍ਤਰਸਹਿ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇਹਿ ਨਿਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਰੂਪਮੇਵੇਤ੍ਥ ਚਿਰਾਯੁਕਂ ਜਾਤਂ. ਕਿਞ੍ਚ – ਲਹੁਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਸਯਸਨ੍ਤਤਿਮਤ੍ਤਾਧੀਨਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਤਿਣ੍ਣਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ, ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਲਦ੍ਧਿਮਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਚ ਲਹੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤਾ, ਦਨ੍ਧਮਹਾਭੂਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤਾਯ ਪਨ ਰੂਪਸ੍ਸ ਦਨ੍ਧਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤਾ. ਨਾਨਾਧਾਤੂਸੁ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸੇਵ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਂ, ਤੇਨ ਚ ਰੂਪਮੇਵ ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ ਚ ਤਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਨ ਏਤ੍ਥ ਅਨਿਚ੍ਚਸਙ੍ਖਤਾਦਿਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਰੂਪਾਰੂਪਂ ਸਮਾਨਾਯੁਕਂ ਪਰਿਕਪ੍ਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਰੂਪਮੇਵ ਚਿਰਾਯੁਕਨ੍ਤਿ ਨਿਟ੍ਠਮੇਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ.
ਯਥਾ ਚ ਰੂਪਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਰਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕਤਾ, ਤਤਿਯਭਾਗਾਧਿਕਸੋਲ਼ਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕਤਾ ਵਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਯ੍ਵਾਯਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਰੂਪੁਪ੍ਪਾਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਤ੍ਥ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣਮੇਵ ਤਾਵ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਨੁਜਾਨਨ੍ਤੋ ‘‘ਯੋ ਚੇਤ੍ਥ…ਪੇ… ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਯਮਕੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਵਾਰਾਦਿਪਾਲ਼ਿਂ ਆਹਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਯਮਕੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਤਿ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਯਮਕਪਦਂ ਅਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕਤਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ. ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਅਨਾਗਤਞ੍ਚਾਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਅਨਾਗਤਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ, ਨਿਰੁਜ੍ਝਮਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਠਿਤਿਕ੍ਖਣਾਭਾਵਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੀਪੇਤੀਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਵਾਰਾਦੀਸੁ ‘‘ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ’’ਤਿ ਅਵਚਨਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦੀਪੇਤਿ ਬੋਧੇਤਿ. ਨ ਹਿ ਯਥਾਧਮ੍ਮਸਾਸਨੇ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨਸ੍ਸ ਅਵਚਨੇ ਕਾਰਣਂ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨ ਕੇਵਲਮਭਿਧਮ੍ਮੇ ਅਵਚਨਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣਾਭਾਵਜੋਤਕਂ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਾਲ਼ਿਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੁਤ੍ਤੇਸੁਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਵਿਸੇਸੋ. ਖਣਦ੍ਵਯਸਮਙ੍ਗਿਂ ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਠਿਤਭਾਵਮਾਹ. ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਪਨ ਸਨ੍ਤਾਨੇਯੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਏਤ੍ਥ ਚ ਕੇਚਿ ‘‘ਯਥਾਭੂਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਕਿਂ ਤਥਾਭੂਤੋਵ ਭਿਜ੍ਜਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਅਞ੍ਞਥਾਭੂਤੋ? ਯਦਿ ਤਥਾਭੂਤੋਵ ਭਿਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਜਰਤਾਯ ਸਮ੍ਭਵੋ. ਅਥ ਅਞ੍ਞਥਾਭੂਤੋ, ਅਞ੍ਞੋ ਏਵ ਸੋਤਿ ਸਬ੍ਬਥਾਪਿ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਅਭਾਵੋਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਏਕਧਮ੍ਮਾਧਾਰਭਾਵੇਪਿ ਉਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਾਨਂ ਅਞ੍ਞੋਵ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੋ, ਅਞ੍ਞੋ ਨਿਰੋਧਕ੍ਖਣੋ. ਉਪ੍ਪਾਦਾਵਤ੍ਥਞ੍ਹਿ ਉਪਾਦਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੋ, ਨਿਰੋਧਾਵਤ੍ਥਂ ਉਪਾਦਾਯ ਨਿਰੋਧਕ੍ਖਣੋ. ਉਪ੍ਪਾਦਾਵਤ੍ਥਾਯ ਚ ਭਿਨ੍ਨਾ ਨਿਰੋਧਾਵਤ੍ਥਾਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੇ ਯਥਾ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਞ੍ਞੋਵ ਧਮ੍ਮੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਧਮ੍ਮੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਏਵਂ ਨਿਰੋਧਾਵਤ੍ਥਾਯ ਵਿਯ ਨਿਰੋਧਾਭਿਮੁਖਾਵਤ੍ਥਾਯਪਿ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਾ ਠਿਤਿ, ਜਰਤਾ ਚਾਤਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਮੇਤਂ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਸ੍ਮਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੋ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ? ਵਿਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਾਨੁਰੋਧੇਨ ਨਯਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪਾਲ਼ਿ ਗਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਭਿਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਪਿ ਹਿ ਕਦਾਚਿ ਵਿਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਾਨੁਰੋਧੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ‘‘ਉਪਚਯੋ, ਸਨ੍ਤਤੀ’’ਤਿ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਦੇਸਿਤੋ. ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਦੁਕਾਦਿਦੇਸਨਾ ਚੇਤ੍ਥ ਨਿਦਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ.
‘‘ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਪੁਚ੍ਛਾਵਚਨਂ. ਤਸ੍ਸ ‘‘ਨੋ’’ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ. ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਕ੍ਖਣੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਯਦਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਰੂਪਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਨੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਕ੍ਖਣੇ ਰੂਪੁਪ੍ਪਾਦੋ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਤਯਿਦਮਕਾਰਣਂ. ਅਰੂਪਲੋਕਞ੍ਹਿ ਸਨ੍ਧਾਯ, ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਂ ਵਾ ‘‘ਨੋ’’ਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਯਮਕਦੇਸਨਾਯ ਪਕਤਿ, ਯਦਿਦਂ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਯੋਜਨਾ. ਏਤੇਨ ‘‘ਨ ਚ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਮੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਥ ਵਾ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿਞਾਯੇਨ ਯਂ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤੇਨ ਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਂ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਰੂਪਸਙ੍ਖਾਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਤਦਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ‘‘ਨੋ’’ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ, ਨ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ.
ਸਹੁਪ੍ਪਾਦੇਕਨਿਰੋਧਵਚਨਤੋਤਿ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ? ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ (ਯਮ. ੨.ਸਙ੍ਖਾਰਯਮਕ.੭੯) ਏਵਂ ਸਹੁਪ੍ਪਾਦਸਹਨਿਰੋਧਵਚਨਤੋ. ਤੇਨ ਵਚਨੇਨਾਤਿ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨੇਨ. ਅਞ੍ਞਰੂਪਾਨਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਉਤੁਆਹਾਰਜਰੂਪਾਨਂ. ਸਹੁਪ੍ਪਾਦਸਹਨਿਰੋਧਾਦਿਕਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਯਂ ਯੋਜਨਾ – ਅਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸਹੁਪ੍ਪਾਦਸਹਨਿਰੋਧਅਨਨੁਞ੍ਞਾਤਨਾਨੁਪ੍ਪਾਦਨਾਨਾਨਿਰੋਧਅਨਿਵਾਰਿਤਅਬ੍ਯਾਕਤਭਾਵਾਨਂ ਕਮ੍ਮਜਾਦੀਨਨ੍ਤਿ. ਏਤੇਨਾਤਿ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਕੇਨ (ਯਮ. ੩.ਧਮ੍ਮਯਮਕ.੧੬੩) ਪਾਠੇਨ, ‘‘ਨ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਮੇਵਾ’’ਤਿ ਯੁਤ੍ਤਿਵਚਨੇਨ ਚ. ਯਮਕਪਾਲ਼ਿਅਨੁਸ੍ਸਰਣੇਤਿ ਯਥਾਦਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਯਮਕਪਾਲ਼ਿਯਾ ਯਥਾਰੁਤਵਸੇਨੇਵ ਅਨੁਸ੍ਸਰਣੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ. ਭਿਜ੍ਜਮਾਨਤਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਿਜ੍ਜਮਾਨਤਾ ਨਾਮ ਨਿਰੁਜ੍ਝਮਾਨਤਾ ਠਿਤਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ. ਸਹਾਯਭਾਵਂ ਨਾਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਨਿਸ੍ਸਯਤ੍ਥਿਭਾਵਾਦਿਨਾ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਾਭਾਵਤੋ. ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਏਵ ਹਿ ਅਨਨ੍ਤਰਾਦਿਪਚ੍ਚਯਲਾਭੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਬਲਵਤਾ. ਏਵਞ੍ਚ ਸਤੀਤਿ ਏਵਞ੍ਚ ਉਤੁਨਾਪਿ ਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਰੂਪਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨੇ ਸਤਿ. ਤਂਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇਤਿ ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਖਣੇ, ਖਣਦ੍ਵਯੇਪੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਅਤਿਲਹੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨੇਵ. ਅਥ ਵਾ ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਦਨ੍ਧਪਰਿਵਤ੍ਤਿਕਤਾਯ ਰੂਪਸ੍ਸ ਸਕਲਂ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਭਾਵੇਨੇਵ. ਤਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਯ ਸਹਜਾਤਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਤੋ ਉਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿਯੇਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਦਨਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਂ. ਤਨ੍ਤਿ ਰੂਪਂ. ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਹੁਪ੍ਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਰਂ ਚਿਤ੍ਤਂ. ਯਦਿ ਏਵਨ੍ਤਿ ਯਦਿ ਸਕਲਂ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਂ ਰੂਪਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਏਵ ਰੂਪਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਾਰਮ੍ਭੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ, ਚਿਤ੍ਤਨਿਰੋਧਕ੍ਖਣੇ ਰੂਪੁਪ੍ਪਾਦਾਰਮ੍ਭਾਭਾਵਤੋ’’ਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਹੁਪ੍ਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਖਣੇ. ਤਨ੍ਤਿ ਰੂਪਂ. ਰੂਪਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਰੂਪਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਕਿਚ੍ਚਞ੍ਚ ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯਕਿਚ੍ਚਞ੍ਚ. ਠਿਤਿਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸਾਲਾਭਨ੍ਤਿ ਠਿਤਿਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਲਦ੍ਧਬ੍ਬੋ ਯੋ ਵਿਸੇਸੋ, ਤਸ੍ਸ ਅਲਾਭਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਯੇਨ ਸਹੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਂਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਰੂਪਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਮੇਵਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਯਂ ਯਸ੍ਸ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਦੂਰੇ ਠਿਤਮ੍ਪਿ ਤੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨੀਯਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਤੋ ਪਰਂ…ਪੇ… ਏਤੇਨ ਸਹ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਤਤੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਂਸਦ੍ਦੇਨ ਚੁਤਿਂ ਪਚ੍ਚਾਮਸਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚੁਤਿਤੋ ਪਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ.
ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਯਦਿਪਿ ਯਥਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦੇਕਨਿਰੋਧਤਾ ਰੂਪਾਨਂ ਅਰੂਪੇਹਿ, ਅਰੂਪਾਨਞ੍ਚ ਰੂਪੇਹਿ ਨਤ੍ਥਿ. ਯਥਾ ਚ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾ ਅਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਚਤੁਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਕਾਰਸ੍ਸ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਯੋ ਪਕਾਰੇ ਆਹਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
‘‘ਤੇਸਂਯੇਵ ਰੂਪਾਨਂ ਕਾਯਵਿਕਾਰੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾਨਂ ਵਿਕਾਰਾਦਿਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਬ੍ਬਂ ਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਂ ਸਙ੍ਖਤਮੇਵਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੇਨ ਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤਾਪਰਿਯਾਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਪਰਨ੍ਤਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋਤਿ ਪਾਤੁਭਾਵਵਿਦ੍ਧਂਸਭਾਵਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ, ਉਦਯਬ੍ਬਯਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਵਾ. ‘‘ਅਯਂ ਦਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤੂ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਾਮਕਰਣਂ ਨਾਮਗ੍ਗਹਣਂ. ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਂ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਨਾਮਕਾਯਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਮੇਵ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਤ੍ਤਕਸਿਣਾਦਿਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਪਞ੍ਞਾਪਨਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਨਿਪ੍ਫਾਦਿਯਮਾਨੋਤਿ ਸਾਧਿਯਮਾਨੋ.
ਪਕਿਣ੍ਣਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਕਮਾਦਿਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕ੍ਕਮਾਦੀਸੁ ਦੇਸਨਾਕ੍ਕਮੋਪਿ ਲਬ੍ਭਤੇਵਾਤਿ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਤਿਆਦਿਕੋ ਦੇਸਨਾਕ੍ਕਮੋਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੁਕ੍ਕਂਸਤੋਤਿ ਦਾਨਸੀਲਕਾਮਾਦੀਨਵਾਦਿਦਸ੍ਸਨਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਕਥਾਨਂ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਭਾਵਤੋ ਕਥਾਨਂ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੁਕ੍ਕਂਸਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਉਕ੍ਕਂਸਕ੍ਕਮੋ ਨਾਮਾਯਂ ਵਿਸੁਂ ਕਮੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਥਾਪਿ ਦਾਨਾਦੀਨਂ ਦੇਸਨਾਕ੍ਕਮਾਵਰੋਧਨੇ ਕਾਰਣਮਾਹ ‘‘ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਆਦਿਵਵਤ੍ਥਾਨਾਭਾਵਤੋ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਹਾਨਪਟਿਪਤ੍ਤਿਭੂਮਿਕ੍ਕਮੇ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ‘‘ਚਕ੍ਖੁਆਦੀਨਮ੍ਪਿ ਵਿਸਯਭੂਤ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਞ੍ਚਰੂਪਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗੋਚਰਤਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਕਦੇਸੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਕਦੇਸੇਨਾਤਿ ਬਾਹਿਰੋਲ਼ਾਰਿਕਾਯਤਨੇਹਿ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ‘‘ਯਂ ਵੇਦਯਤਿ, ਤਂ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ.
ਤਂਸਭਾਵਤਾਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਨਾਸਵਧਮ੍ਮਸਭਾਵਤਾਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ. ਅਨਾਸਵਾ ਖਨ੍ਧੇਸ੍ਵੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਸਾਸਵਾਨਮ੍ਪਿ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਚ ਅਨਾਸਵਧਮ੍ਮੋ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਅਵੁਤ੍ਤੋਪਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਖਨ੍ਧਾਧਿਕਾਰੇ ਖਨ੍ਧਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਏਵ ਅਨਾਸਵਾ ਗਯ੍ਹਨ੍ਤੀਤਿ ਨਾਯਂ ਦੋਸੋ.
ਯਥਾ ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਵਿਸੇਸਤੋ ਤਦਨੁਗੁਣਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਸਙ੍ਖਤਾਭਿਸਙ੍ਖਰਣਸਭਾਵਾਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਸਮਵਰੁਦ੍ਧਾ, ਨ ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨੀਤਿ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਵਿਯ ਤਾਨਿ ਵਿਸੁਂ ਖਨ੍ਧਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਏਤੇਨ ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਵਿਸੁਂ ਖਨ੍ਧਸਦ੍ਦਵਚਨੀਯਤਾਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਫੁਸਨਾਦਯੋ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਇਤਿਆਦੀਨਞ੍ਚ ਸੁਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਰੂਪੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤਿ ਰੂਪਂ ਉਪਾਦਾਯ ਰੂਪਂ ਅਭਿਨਿਵਿਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਸਂਯੋਜਨਾਭਿਨਿਵੇਸਵਿਨਿਬਨ੍ਧਾ. ਵੇਦਨਾਯ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾਯ… ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ… ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਸਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪਾਦਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਭਿਨਿਵਿਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਸਂਯੋਜਨਾਭਿਨਿਵੇਸਵਿਨਿਬਨ੍ਧਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੧੫੮), ਤਥਾ ‘‘ਅਹਂ ਰੂਪਂ, ਮਮ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਟ੍ਠਾਯੀ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੧) ਚ ਏਵਮਾਦੀਨਂ ਸੁਤ੍ਤਪਦਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਏਤੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਦਸ੍ਸਿਤਸੁਤ੍ਤੇਨ. ਵਕ੍ਖਮਾਨਸੁਤ੍ਤਵਸੇਨ ਚਾਤਿ ‘‘ਰੂਪੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿਕਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੨੬ ਪਕਿਣ੍ਣਕਕਥਾ) ਵਕ੍ਖਮਾਨਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ. ‘‘ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾਦਿਵਸੇਨ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਾਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿ ਖਨ੍ਧੇ ਏਵ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਗੇਵ ਖਨ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਵੇਦਨਾਕਾਰਣਾਯਾਤਿ ਵੇਦਨਾਯਾਤਨਾਯ. ਛਾਦਾਪਨਤੋਤਿ ਰੋਚਾਪਨਤੋ. ਬਾਹੁਲ੍ਲੇਨਾਤਿ ਬਹੁਲਭਾਵੇਨ. ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਹਿ ਬਾਹੁਲ੍ਲਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕਾ, ਨ ਇਤਰੇ.
ਪੁਟਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਚ ਛਤ੍ਤਸਦਿਸਂ ਪੁਟਂ ਬਨ੍ਧਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹੀਤਿ ਚਕ੍ਖਾਦਿਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ. ਵਟ੍ਟਗਤਵੇਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਾ ਹਿ ਇਧ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਭਾਵੇ ਠਿਤਾ. ਊਨੇਹੀਤਿ ਵਤ੍ਥੁਨਾ, ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਚ ਊਨੇਹਿ.
ਮਾਯਾਯਾਤਿ ਇਨ੍ਦਜਾਲਾਦਿਮਾਯਾਯ ਪਯੋਗੋ ਮਾਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਾਹ ‘‘ਮਾਯਾਯ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਰੂਪਂ ‘ਮਾਯਾ’ਤਿ ਆਹਾ’’ਤਿ. ਵਤ੍ਥੁਭਾਵਾਦਿਤੋਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਦਿਕੇ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਕਤ੍ਥਚੀਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਕੇ. ਕੋਚਿ ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਅਸੁਭਾਦਿਕੋਵ.
ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਰੂਪਸ੍ਸ. ਯਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨਮੁਖੇਨ ਸਬ੍ਬਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਕਾਮਰਾਗਮੁਖੇਨ ਵਾ ਸਬ੍ਬਲੋਭਪ੍ਪਹਾਨਂ ਵਦਤੀ’’ਤਿ. ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵੇਦਨਾਯ ਛਨ੍ਦਰਾਗਂ ਪਜਹਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸਾ ਸਮੁਦਯਭੂਤੇ ਫਸ੍ਸੇਪਿ ਛਨ੍ਦਰਾਗਂ ਪਜਹਤੀਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. ਪਰਿਞ੍ਞਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਯੋਜਨਾ ਪਾਕਟਾ ਏਵ.
ਤਤੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖੁਪ੍ਪਾਦਨਸੁਖਵਿਨਾਸਨਾਨਂ ਅਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਭਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਵਿਨਾਸੇਤਿ. ਤਨ੍ਤਿ ਮਨੋਸਞ੍ਚੇਤਨਾਹਾਰਂ ਞਾਤਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਹਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਤੀਰੇਤਿ.
ਤਂ ਪਜਹਨ੍ਤੋਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਪਜਹਨ੍ਤੋ. ਪਰਾਮਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਪਰਾਮਾਸਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਗਹਿਤਂ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨਿਚ੍ਚਤੋ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਂ ਉਪਾਦਿਯਤੀਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ‘‘ਤਦੇਵਿਦਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸਨ੍ਧਾਵਤਿ ਸਂਸਰਤਿ, ਅਨਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਸੁਤ੍ਤਪਦੇਹਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੯੬) ਦੀਪੇਤਬ੍ਬੋ.
ਕਮਾਦਿਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.