੧. ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੨. ‘‘ਕਿਞ੍ਚੀ’’ਤਿ ਪਦਂ ‘‘ਏਕਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮਾਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਪਕਾਰਨ੍ਤਰਭੇਦਂ ਆਮਸਿਤ੍ਵਾ ਅਨਿਯਮਨਿਦਸ੍ਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਉਭਯੇਨਾਤਿ ਪਕਾਰਭੇਦਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਆਮਸਿਤ੍ਵਾ ਚ ਅਨਿਯਮਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇਨ ‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚੀ’’ਤਿ ਪਦਦ੍ਵਯੇਨ. ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਰੂਪਂ. ਅਤਿਚ੍ਚਾਤਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ. ਪਵਤ੍ਤਿਤੋਤਿ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਨਿਯਮਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ.

‘‘ਕਿਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਿਂ-ਸਦ੍ਦੋ ਪੁਚ੍ਛਾਯਂ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥਦੀਪਕੋ, ਕਰਣੇ ਚੇਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਂ, ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਚਨਾਲਙ੍ਕਾਰੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਵਦੇਥਾ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਵਿਕਪ੍ਪੇ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਕਾਰਣਤ੍ਥੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਕਿਂ-ਸਦ੍ਦਂ ‘‘ਵਦੇਥਾ’’ਤਿ ਕਿਰਿਯਾਪਦਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨੇਨ ਉਪਯੋਗਵਸੇਨ ਪਰਿਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਵਦਤਿ ‘‘ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਵਦੇਥਾ’’ਤਿ.

ਪੁਰਿਮਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਭੇਦਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਮਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਵਿਨਾਸਂ, ਵਿਨਾਸਾਪਦੇਸੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਵਿਸਦਿਸੁਪ੍ਪਾਦਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਵਿਸਦਿਸਸਨ੍ਤਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤੋ’’ਤਿ. ਨਨੁ ਚ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਵਿਰੋਧਿਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯੇ ਵਿਸਦਿਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਾ ਪਨ ਨ ਪਾਕਟਤਰਾ, ਪਾਕਟਤਰਾ ਚ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਸੀਤਾਦਿਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇ’’ਤਿ. ਤਥਾ ਚਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਸੀਤੇਨਪਿ ਰੁਪ੍ਪਤਿ, ਉਣ੍ਹੇਨਪਿ ਰੁਪ੍ਪਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੭੯). ਇਦਾਨਿ ਭੇਦ-ਸਦ੍ਦੋ ਉਜੁਕਮੇਵ ਵਿਕਾਰਾਪਤ੍ਤਿਂ ਵਦਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਭੇਦੋ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਵਿਸਦਿਸਰੂਪੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯੇਵ, ਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਥਾਭਾਵੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨ ਕਾਪਿਲਿਯਂ ਪਰਿਣਾਮਵਾਦਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਯਦਿ ਪੁਰਿਮਸਨ੍ਤਾਨਤੋ ਭੇਦੋ ਵਿਸਦਿਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਰੁਪ੍ਪਨਂ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਅਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਸਿਯਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਏਤ੍ਥ ਸੀਤਾਦੀਹੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਯਥਾ ਉਣ੍ਹਜਿਘਚ੍ਛਾਦਯੋ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਆਹਾਰਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯੇਨਾਤਿ ਯੇਨ ਸੀਤਾਦੀਹਿ ਸਮਾਗਮੇਨ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਰੂਪਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਆਹਾਰਾਦਿਕਸ੍ਸ ਵਾ ਠਿਤਿਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਯਥਾ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਸੀਤਾਦੀਹਿ ਸਮਾਗਮੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਸਮਾਗਮੋ ਨਤ੍ਥਿ ਅਤਿਲਹੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਯ ਪਾਕਟਸ੍ਸ ਵਿਕਾਰਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ‘‘ਰੁਪ੍ਪਨ੍ਤੀ’’ਤਿ, ‘‘ਰੁਪ੍ਪਨਲਕ੍ਖਣਾ’’ਤਿ ਚ ਨ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ‘‘ਰੁਪ੍ਪਤੀ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤੁਕਮ੍ਮਸਾਧਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਕੁਪ੍ਪਤਿ ਘਟ੍ਟੀਯਤਿ ਪੀਲ਼ੀਯਤਿ ਭਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਦਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਕੁਪ੍ਪਤੀਤਿ ਏਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕੋਪਾਦਿਕਿਰਿਯਾਤਿ ਕੋਪਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਪੀਲ਼ਨਕਿਰਿਯਾ. ਕੋਪ-ਸਦ੍ਦੋ ਚੇਤ੍ਥ ਖੋਭਪਰਿਯਾਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਕਤ੍ਤੁਭੂਤੋ ਕਮ੍ਮਭੂਤੋ ਚ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਕਤ੍ਤੁਕਮ੍ਮਸਾਧਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਭੂਤੁਪਾਦਾਯਰੂਪਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਮ੍ਮਕਤ੍ਤੁਤ੍ਥੇਨ ਭਿਜ੍ਜਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨਾਤਿ ਯਦਾ ਕਮ੍ਮਕਤ੍ਤੁਤ੍ਥੋ ਰੁਪ੍ਪਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ, ਤਦਾ ਭਿਜ੍ਜਤਿ-ਸਦ੍ਦੋਪਿ ਤਦਤ੍ਥੋ ਏਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਯਦਾ ਕਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ‘‘ਰੁਪ੍ਪਤੀ’’ਤਿ ਪਦਂ, ਤਦਾ ‘‘ਸੀਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਕਤ੍ਤੁਅਤ੍ਥੇ ਕਰਣਵਚਨਂ. ਯਦਾ ਪਨ ‘‘ਰੁਪ੍ਪਤੀ’’ਤਿ ਪਦਂ ਕਤ੍ਤੁਅਤ੍ਥੇ ਕਮ੍ਮਕਤ੍ਤੁਅਤ੍ਥੇ ਵਾ, ਤਦਾ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਕਰਣਵਚਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਯਂ ਪਨ ਰੁਪ੍ਪਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ‘‘ਕੁਪ੍ਪਤੀ’’ਤਿਆਦੀਨਂ ਕਤ੍ਤੁਕਮ੍ਮਤ੍ਥਾਨਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਵਚਨਾਨਂ ਵਚਨੇ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਦਿਪਿ ਅਤ੍ਥ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੭; ੨.੮) ਸਭਾਵਪਰਿਯਾਯੋਪਿ ਹੋਤਿ, ‘‘ਕੇਨਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਭਿਧੇਯ੍ਯਪਰਿਯਾਯੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਕੇਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਸਭਾਗਵਸੇਨ ਰੁਪ੍ਪਨਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ, ਰੁਪ੍ਪਨਸਦ੍ਦਾਭਿਧੇਯ੍ਯਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਦ੍ਦਤ੍ਥੋਯੇਵ ਰੁਪ੍ਪਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਭੂਤੁਪਾਦਾਯਪ੍ਪਭੇਦਸ੍ਸ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਸ੍ਸ. ਰੁਪ੍ਪਨਲਕ੍ਖਣਞ੍ਚ ਨਾਮੇਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿ ਵਿਯ ਕਕ੍ਖਲ਼ਤ੍ਤਾਦਿਤੋ ਅਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸੋ ਹਿ ਤਨ੍ਤਿ, ਕਕ੍ਖਲ਼ਤ੍ਤਾਦੀਨਂਯੇਵ ਪਨ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਵਿਧੁਰੋ ਸਭਾਵਵਿਸੇਸੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਮੁਚ੍ਛਾਪਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਮੁਚ੍ਛਾਯ ਮੋਹਸ੍ਸ ਆਪਜ੍ਜਨੇਨ. ਕਪ੍ਪਸਣ੍ਠਾਨਂ ਉਦਕਨ੍ਤਿ ਕਪ੍ਪਸਣ੍ਠਾਪਕਮਹਾਮੇਘਵੁਟ੍ਠਂ ਉਦਕਂ. ਤਥਾਤਿ ਤਪ੍ਪਕਾਰਤਾਯ ਖਾਰਭਾਵੇ ਸਤਿ ਉਦਕੇਨ ਕਪ੍ਪਵੁਟ੍ਠਾਨਕਾਲੇ ਵਿਯ ਪਥਵੀ ਵਿਲੀਯੇਯ੍ਯ. ਲੋਕਨ੍ਤਰਿਯਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਨ ਪਾਪਕਮ੍ਮਬਲੇਨ ਅਖਾਰੇਪਿ ਖਾਰੇ ਵਿਯ ਸਰੀਰਸ੍ਸ ਵਿਲੀਯਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਸਉਸ੍ਸਦਨਿਸ੍ਸਯਨਿਰਯਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਏਵ. ਨ ਹਿ ਅਵੀਚਿਮ੍ਹਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧਬਨ੍ਧਨਾਦਿਕਮ੍ਮਕਾਰਣਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ.

੩. ਪਕਰਣਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਰੂਪਂ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਮਾਤਿਕਾ ਠਪਿਤਾਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਮਹਾਭੂਤੁ…ਪੇ… ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਤਪ੍ਪਕਾਰਭਾਵੇਨ ਅਤੀਤਂਸੇ ਗਣਨਂ ਗਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘‘ਨ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਤਾ ਪਕਾਰਨ੍ਤਰਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਤਾ ਚ ਭੂਤੁਪਾਦਾਯਗਹਣਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਂਦਸ੍ਸਨੇਤਿ ਗਣਨਨ੍ਤਰਦਸ੍ਸਨੇ. ਤਂਸਭਾਵਤ੍ਤਾਤਿ ਭੂਤੁਪਾਦਾਯਸਭਾਵਤ੍ਤਾ. ‘‘ਨ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਭੂਤੁਪਾਦਾਯਸਭਾਵੋ ਅਤੀਤਂਸਗਣਿਤਤਾਯ ਤਂਸਭਾਵਸ੍ਸਪਿ ਅਞ੍ਞਥਾ ਗਣਿਤਤ੍ਤਾ, ਅਤਂਸਭਾਵਸ੍ਸ ਚ ਤਥਾ ਗਣਿਤਤ੍ਤਾ ਅਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤ…ਪੇ… ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਦੁਤਿਯਨਯੇ ਨ ਕੇਵਲਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋਵ ਦੋਸੋ, ਅਥ ਖੋ ਅਬ੍ਯਾਪਿਤੋਪਿ ਦੋਸੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਦੇਤਂ ਪਨ ਅਕਾਰਣਂ ਕਾਰਣਭਾਵਸ੍ਸੇਵ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਨ ਹੇਤ੍ਥ ਭੂਤੁਪਾਦਾਯਰੂਪਭਾਵੋ ਅਤੀਤਂਸੇ ਗਣਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਯਤੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਦੋਸਾਪਤ੍ਤਿ ਸਿਯਾ.

‘‘ਕਿਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਕਿ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਯਂ ‘‘ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਗਹਿਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਸਰੂਪਪੁਚ੍ਛਾ. ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੋ, ਨ ਕਾਰਣਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਯਂ ਰੂਪਂ ਅਤੀਤਂ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ…ਪੇ… ਅਤੀਤਂਸੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਅਤੀਤਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਗਣਨਂ ਗਤਂ, ਤਂ ਕਿਨ੍ਤਿ ਚੇ? ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਚ…ਪੇ… ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਭੂਤੁਪਾਦਾਯਵਿਭਾਗਦਸ੍ਸਨਮੁਖੇਨ ਵਿਸੇਸਂ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਤ੍ਤਕਾ ਹਿ ਇਧ ਵਿਸੇਸਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦਯੋ, ਤੇਸਮਿਦਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ. ਨ ਚੇਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮਨਯਤੋ ਅਵਿਸੇਸੋ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਭੂਤੁਪਾਦਾਯਤਾਮਤ੍ਤਸਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਅਤੀਤਰੂਪਮ੍ਪਿ ਭੂਤਾਨਿ ਚੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਇਧ ਪਨ ਭੂਤੁਪਾਦਾਯੇਨ ਨਿਦਸ੍ਸਨਭੂਤੇਨ ਰੂਪਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਵਿਸੇਸਵਿਭਾਵਨਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਅਬ੍ਯਾਪਿਤਦੋਸੋਪਿ ਚੇਤ੍ਥ ਅਨੋਕਾਸੋਵ, ਯਂ ਰੂਪਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ…ਪੇ… ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ, ਕਿਨ੍ਤਿ? ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਚ…ਪੇ… ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਤਦਞ੍ਞਵਿਸੇਸਨਿਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਚਾਹ ‘‘ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

ਪਰਿਯਾਯਦੇਸਨਤ੍ਤਾਤਿ ਸਭਾਵਤੋ ਪਰਿਯਾਯਨਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਂ ਪਰਿਯਾਯੋ, ਉਜੁਕਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਰਿਯਾਯੇਨ, ਪਰਿਯਾਯਭੂਤਾ ਵਾ ਦੇਸਨਾ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਪਰਿਯਾਯਦੇਸਨਂ, ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਞ੍ਹਿ ਵੇਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇ ਲੇਸਤੋ ਲਬ੍ਭਮਾਨਭਾਵਕਥਨਂ, ਨ ਉਜੁਨਿਪ੍ਪਦੇਸਭਾਵਕਥਨਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯਾਯਦੇਸਨਂ ਨਾਮ. ਤੇਨੇਵ ਤਂ ‘‘ਯਥਾਨੁਲੋਮਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਭਿਧਮ੍ਮੋ ਪਨ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇ ਉਜੁਨਿਪ੍ਪਦੇਸਕਥਨਨ੍ਤਿ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਦੇਸਨਂ ਨਾਮ, ਯਤੋ ‘‘ਯਥਾਧਮ੍ਮਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਨਿਚ੍ਛਯੇਨ ਦੇਸੋਤਿ ਵਵਤ੍ਥਾਨਤੋ ਕਥਨਂ. ਤਥਾ ਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਾਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੭੨ ਆਦਯੋ) ਵਿਯ ਅਤੀਤਾਦਿਭਾਵੋ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੋ ਅਦ੍ਧਾਵਸੇਨ ਇਧਾਪਿ ਖਨ੍ਧਵਿਭਙ੍ਗੇ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਤ੍ਤਾ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬੋ ਸਿਯਾਤਿ ਯੋਜਨਾ.

ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਨ੍ਤਿ ਸਮਾਗਤਂ. ਸਨ੍ਤਾਨਵਸੇਨਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਵਸੇਨ. ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਸ੍ਸ ਸਮਪ੍ਪਮਾਣਤਾਯ ਅਨੂਨਂ ਅਨਧਿਕਂ, ਤਤੋ ਏਵ ਏਕਾਕਾਰਂ. ਪਵਤ੍ਤਿਕਾਲਵਸੇਨ ਵਾ ਅਨੂਨਂ ਅਨਧਿਕਂ, ਸਮਾਨਸਭਾਵਤਾਯ ਏਕਾਕਾਰਂ. ਤੇਨ ਵਿਸਭਾਗਉਤੁਨਾ ਅਨਨ੍ਤਰਿਤਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਵਂ ਆਹਾਰੇਪੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਸਭਾਗਾਹਾਰੇਨ ਅਨਨ੍ਤਰਿਤੋ ਅਨੇਕਵਾਰਂ ਅਨੇਕਦਿਵਸਮ੍ਪਿ ਭੁਤ੍ਤੋ ਸਭਾਗੇਕਾਹਾਰਂ ਨਾਮ. ‘‘ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਸਭਾਗਉਤੁਆਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਅਤੀਤਂ, ਪਚ੍ਛਾ ਅਨਾਗਤ’’ਨ੍ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਕਾਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਆਹਾਰਸ੍ਸ ਯੋਜਨਾ ਯੁਤ੍ਤਰੂਪਾਤਿ ਅਪਰੇ. ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਵਸੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ, ਯਾਵ ਜਵਨਂ, ਯਾਵ ਵਾ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਂ, ਤਾਵ ਪਵਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਤਿ ਏਕਵੀਥਿ. ਏਕਜਵਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਏਕਜਵਨਵਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਸਮਯਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾਵ ਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ, ਸਨ੍ਤਤਿਞ੍ਚ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾਵ ਸਮਯਵਸੇਨ ਅਤੀਤਾਦਿਵਿਭਾਗੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾਨਂ. ਕਲਾਪਸ੍ਸਾਤਿ ਰੂਪਕਲਾਪਸ੍ਸ. ਕਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਰਾਦੀਤਿ ਕਮ੍ਮਾਦਿ, ਅਨਨ੍ਤਰਾਦੀਤਿ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮੇਨ ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਆਹਾਰਾਦਿਨੋ ਚ ਦੁਤਿਯੇਨ ਸਮਨਨ੍ਤਰਾਨਨ੍ਤਰੂਪਨਿਸ੍ਸਯਾਦਿਨੋ ਸਙ੍ਗਹੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਚੇਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਰਾਦਿਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ, ਇਤਰਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਾਦਿਵਸੇਨੇਵ ਜਨਕਭਾਵੇ ਯੋਜਨਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਤਥਾ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਪੁਰੇਜਾਤਵਸੇਨ, ਇਤਰਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਵਸੇਨ, ਉਭਯੇਸਮ੍ਪਿ ਸਹਜਾਤਵਸੇਨ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇਤਿ ਹੇਤੁਕਿਚ੍ਚਕ੍ਖਣੇ. ਹੇਤੁਕਿਚ੍ਚਂ ਨਾਮ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਰਣਂ, ਤਞ੍ਚ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਫਲਤ੍ਤਾ ਤਤੋ ਪਰਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਾਭਾਵਤੋ ਨਿਟ੍ਠਿਤਞ੍ਚਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਇਤਰਂ ਪਨ ਤੀਸੁਪਿ ਖਣੇਸੁ ਪਚ੍ਚਯਕਿਚ੍ਚਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ.

੬. ਅਨਿਟ੍ਠਨਾਮਨਿਵਤ੍ਤਨਸ੍ਸਾਤਿ ਅਨਿਟ੍ਠਨਾਮਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਕਾਰਣਭਾਵਦਸ੍ਸਨੇਨ ਇਟ੍ਠਨਾਮਲਾਭਾਪਨਸ੍ਸ ਅਕਾਰਣਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵੇਤਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੁਤ੍ਤੇ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਭਵੇ. ਸਮਿਦ੍ਧਸੋਭਨਤਾਤਿ ਅਭਿਵੁਦ੍ਧਸੋਭਨਤਾ. ਤਤੋ ਏਵਾਤਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਵਿਰਹਤੋ ਏਵ, ਅਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਏਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਸਂਯੇਵ ਹਤ੍ਥਿਆਦੀਨਂ ਸੁਖਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭਾਵਂ ਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸਾਰਣਾਦਿਵਸੇਨ ਦੁਕ੍ਖਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਹਤ੍ਥਿਰੂਪਾਦੀਨਂ. ‘‘ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਤਿ. ਅਕੁਸਲੇਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਤੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਕਮ੍ਮਂ ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ, ਤਸ੍ਮਾ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨਾਤਿ ਏਕਚ੍ਚਮਤਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਪਟਿਸੇਧਦ੍ਵਯੇਨ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠਭਾਵੋ ਨਿਯਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਮੇਵ ਇਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਅਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਂ ਇਟ੍ਠਮੇਵਾ’’ਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਨਿਯਮੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਮ੍ਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕਿਨ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਂ ਸੋਭਨਂ, ਯਂ ਪਰੇਸਂ ਇਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਸਿਯਾ? ਯਦਿ ਦੁਗ੍ਗਤਿਯਂ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਾਨਂ ਸਣ੍ਠਾਨਾਦਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਸੁਗਤਿਯਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਕੁਸਲਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੇਨ ਵਿਰੂਪਰੂਪਤਾ ਵਿਯ ਕੁਸਲਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੇਨ, ਕਥਂ ਤਸ੍ਸਾ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਤਾ. ਅਥ ਪਨ ਯਂ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਅਮਨਾਪਮ੍ਪਿ ਸਮਾਨਂ ਰੂਪਂ ਮਨਾਪਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਯਥਾ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਾਦੀਨਂ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਦਿਰੂਪਂ ਅਮਨਾਪਤੋ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਸ੍ਸੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵਤੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਇਟ੍ਠਮੇਵ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਂ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਮਨਾਪਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਸ੍ਸੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵਤੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਨਿਟ੍ਠਮੇਵ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਏਵਞ੍ਚੇਤਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਞ੍ਞਥਾ ‘‘ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ ਅਨਵਕਾਸੋ, ਯਂ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠੋ ਕਨ੍ਤੋ ਮਨਾਪੋ ਵਿਪਾਕੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦਿਅਟ੍ਠਾਨਪਾਲ਼ਿਯਾ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੩੧) ਵਿਰੋਧੋ ਸਿਯਾ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਸ੍ਸ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਬ੍ਬੇਸਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ, ਪਰੇਸਞ੍ਚ. ਇਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਭਾਵੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਂ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ‘‘ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਂ ਇਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤੇਨ ਪਨ ਨਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਸ੍ਸ ਅਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਏਵ ਹੋਤੀਤਿ ਸੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਸੇਨ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਤੇਨ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਮੇਵ ਇਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਮਪਦਾਵਧਾਰਣਸ੍ਸ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ‘‘ਹਤ੍ਥਿਆਦੀਨਮ੍ਪੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਤਿ. ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਸ੍ਸੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਨ੍ਤਿ ਚ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਇਤਰੇਸਮ੍ਪਿ ਚ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਂ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਸ੍ਸੇਵ, ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਞ੍ਚ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਸ੍ਸੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤੋਵਾਯਂ ਨਯੋਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਮਿਸ੍ਸਿਤੇ ਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਮਨਾਪਤਾਵ ਸਣ੍ਠਾਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇਨ…ਪੇ… ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੁਟ੍ਠੁ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਂ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਵਿਪਾਕੇਨੇਵ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੇਹਿ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਅਨੁਗਨ੍ਤ੍ਵਾਤਿ ਵਿਪਾਕਵਸੇਨ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਅਨੁਗਨ੍ਤ੍ਵਾ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਸੁਗਤਿਦੁਗ੍ਗਤੀਸੁ, ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ.

‘‘ਅਨਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿ ਵਚਨੇਨੇਵ ਤੇਸਂ ਇਟ੍ਠਤਾ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਦਿਸਤਾ ਚ ਰੂਪਾਦਿਭਾਵੋਯੇਵਾ’’ਤਿ. ਇਟ੍ਠਾਨੇਵ ਰੂਪਾਦੀਨਿ ਕਾਮਗੁਣਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਮਿਤ੍ਤਪਟਿਪਕ੍ਖੋ ਅਮਿਤ੍ਤੋ ਵਿਯ ਇਟ੍ਠਪਟਿਪਕ੍ਖਾ ਅਨਿਟ੍ਠਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨਿਟ੍ਠਾਤਿ…ਪੇ… ਵੋਹਾਰੋ ਵਿਯਾ’’ਤਿ. ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਪਿਯਰੂਪਂ ਸਾਤਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੪੦੦; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੩੩; ਵਿਭ. ੨੦੩) ਵਚਨਤੋ ਕਥਂ ਅਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਕਾਮਗੁਣਭਾਵਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਚੇ? ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਸੇਨ ਤਣ੍ਹਾਵਤ੍ਥੁਭਾਵਤੋ ਪਿਯਰੂਪਭਾਵਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਥਂ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਨਿ ਰੂਪਾਨਿ ਇਟ੍ਠਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿਸੁਤ੍ਤਪਦਂ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੬੬; ੨.੧੫੫; ੩.੫੭; ਸਂ. ਨਿ. ੫.੩੦) ਨੀਯਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤਿਸਯੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.

ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਰੂਪਵਸੇਨ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਹੀਨਦੁਕਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਪਵਤ੍ਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਦ੍ਵੀਸੁਪਿ ਹੀਨਪਣੀਤਪਦੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਵਯਵਯੋਗੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ, ਨ ਕਤ੍ਤਰੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘‘ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਰੂਪੇ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਕਸ੍ਮਾ ਕਮ੍ਮਜਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਚਤੁਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ ਹਿ ਕਮ੍ਮਜਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਵਤ੍ਵਾ ਸੇਸੇਸੁ ‘‘ਏਵਂ ਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਦੀਸੁਪੀ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਅਤਿਦੇਸੋ ਕਤੋ. ‘‘ਤੇਹਿ ਤੇਹੀਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ‘‘ਤੇਸਂ ਤੇਸ’’ਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਤਰਿ ਸਾਮਿਵਚਨਂ ਆਸਙ੍ਕਤਿ. ਤਥਾ ਸਤਿ ਵਿਸਯੇ ਵਾ ਸਾਮਿਵਚਨੇ ਲਦ੍ਧਗੁਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਨ ਕਮ੍ਮਜਵਸੇਨੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ, ਕਮ੍ਮਜਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਉਪਲਕ੍ਖਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਮਰਿਯਾਦਾਭੂਤਨ੍ਤਿ ਉਤ੍ਤਮਮਰਿਯਾਦਾਭੂਤਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਯੇਵ ਮਨਾਪਾ, ਤਸ੍ਸ ਤੇਵ ਪਰਮਾ’’ਤਿ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਕਾਮਗੁਣਾਨਂ. ਸਭਾਵਤੋਤਿ ਲਕ੍ਖਣਤੋ.

‘‘ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਸ੍ਸਾਦਨਕੁਜ੍ਝਨਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਤੇਯੇਵ ਰੂਪਾਦਯੋ ਏਕੋ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਕਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਵਿਵਰਣਂ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਭਾਵੇ ਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਗ੍ਗਹਣਂ ਹੋਤੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਵਿਯ ਅਨਿਟ੍ਠਗ੍ਗਹਣਂ ਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਅਞ੍ਞੇਸੁਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਾਭਿਨਿਵੇਸੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਵਿਭਾਗੋ ਨਾਮ ਅਸਙ੍ਕਰੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਚਾਤਿ ‘‘ਵਿਭਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ‘‘ਵਵਤ੍ਥਿਤਂ, ਪਕਾਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਅਤ੍ਥਮਾਹ. ਅਞ੍ਞੇਸਨ੍ਤਿ ਅਤਿਅਡ੍ਢਦਲਿਦ੍ਦਾਨਂ. ਇਦਂ ਇਟ੍ਠਂ, ਅਨਿਟ੍ਠਞ੍ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਨਿਟ੍ਠਂ, ਇਟ੍ਠਞ੍ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਇਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਇਟ੍ਠਸ੍ਸ ‘‘ਅਨਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ, ਅਨਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ‘‘ਇਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਗਹਣੇ ਯਥਾਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਯੋਜਨਾ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਕਾਰਾਪਤ੍ਤਿਆਦਿਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪੁਬ੍ਬਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਪੁਰੇਤਰਂ ਪਵਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨਾਪਿ ਹਿ ਵਿਨਾਵ ਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸਂ ਇਟ੍ਠਂ ‘‘ਅਨਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ, ਅਨਿਟ੍ਠਞ੍ਚ ‘‘ਇਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਗਯ੍ਹਤੀਤਿ.

ਤੇਨ ਵਿਪਾਕੇਨਾਤਿ ਤੇਨ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਵਿਪਾਕੇਨ. ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਤਨ੍ਤਿ ਯਤ੍ਥ ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਰੂਪਾਦਿਕਸ੍ਸ ਗੂਥਾਦਿਕਸ੍ਸ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਇਟ੍ਠਤਂ ਅਨਿਟ੍ਠਤਞ੍ਚ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇ ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਵਿਪਾਕਨਿਯਮਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕੋਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਨਿਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕੋਵਾਤਿ ਏਵਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਵਿਪਾਕਨਿਯਮਦਸ੍ਸਨਂ. ਆਰਮ੍ਮਣਨਿਯਮਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਯਂ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਂ, ਤਂ ਇਟ੍ਠਂ ਨਾਮ. ਯਂ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਂ, ਤਂ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਨਾਮਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਨਿਯਾਮਿਤੋ ਹਿ ਵਿਪਾਕੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਪਕਾਰਕਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਨਿਯਾਮਕੋ ਹੋਤੀਤਿ.

ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰੇ ਸੁਖਵਿਪਾਕੁਪ੍ਪਾਦਨਤੋ, ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰੇ ਸੁਖਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰੇ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕੁਪ੍ਪਾਦਨਤੋ ਵਿਪਾਕੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਨਿਯਮਦਸ੍ਸਨੇਨ ਵਿਪਾਕਵਸੇਨ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਯੋਜਨਾ.

੭. ਦੁਪ੍ਪਰਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠੇਨ ਕਾਰਣਭੂਤੇਨ ਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਸਭਾਵਸ੍ਸ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਾ, ਏਵਂ ਸੁਪਰਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠੇਨ ਲਕ੍ਖਣਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ‘‘ਦੂਰੇ’’ਤਿ ਅਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ‘‘ਦੂਰੇ’’ਤਿ ਅਕਥਿਤਸ੍ਸ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪੀਤਿ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ‘‘ਦੂਰੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸੁਖੁਮਰੂਪਂ.

‘‘ਭਿਨ੍ਦਮਾਨੋ’’ਤਿ ਸਮ੍ਭਿਨ੍ਦਮਾਨੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਿਸ੍ਸਕਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਭੇਦਨਂ ਵਿਭਾਗਕਰਣਮ੍ਪਿ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਦੁਤਿਯਵਿਕਪ੍ਪੇ ‘‘ਭਿਨ੍ਦਮਾਨੋ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ‘‘ਵਿਸੁਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥਮਾਹ. ਤਤਿਯਵਿਕਪ੍ਪੇ ਪਨ ਭਿਨ੍ਦਮਾਨੋਤਿ ਵਿਨਾਸੇਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਨ੍ਤਿਕਭਾਵਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਦੂਰਭਾਵਂ, ਦੂਰਭਾਵਞ੍ਚ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਤਿਕਭਾਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਸਨ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਤਬ੍ਭਾਵਂ ਅਵਿਨਾਸੇਤ੍ਵਾ ਦੂਰਭਾਵਂ ਕਾਤੁਂ, ਤਥਾ ਇਤਰਸ੍ਸਾਪਿ. ਸਨ੍ਤਿਕਭਾਵਕਰਣੇਨ ਨ ਭਿਨ੍ਦਤਿ ਨ ਵਿਨਾਸੇਤਿ, ਨ ਚ ਓਕਾਸਦੂਰਤੋ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਦੂਰਂ ਵਿਸੁਂ ਕਰਣੇਨ ਭਿਨ੍ਦਤਿ ਵਿਭਾਗਂ ਕਰੋਤਿ, ਨਾਪਿ ਓਕਾਸਦੂਰੇਨ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਦੂਰਂ ਵੋਮਿਸ੍ਸਕਕਰਣੇਨ ਭਿਨ੍ਦਤਿ ਸਮ੍ਭਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ‘‘ਤਿਧਾ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ‘‘ਨ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਵਰਤਿ. ਵਿਸੁਂ ਕਰੋਤਿ, ਵੋਮਿਸ੍ਸਕਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਕਰੋਤਿ-ਸਦ੍ਦਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ‘‘ਏਤ੍ਥਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਯਥਾ ‘‘ਓਕਾਸਤੋ ਦੂਰਮੇਵ ਭਿਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਓਕਾਸਤੋ ਦੂਰਸ੍ਸ ਓਕਾਸਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਭਾਵਕਰਣਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਵਿਨਾਸਨਂ ਭੇਦਨਂ, ਏਵਂ ‘‘ਨ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਦੂਰਂ ਭਿਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਦੂਰਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਭਾਵਾਕਰਣਂ ਅਭੇਦਨਂ ਅਵਿਨਾਸਨਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵੋਮਿਸ੍ਸਕਕਰਣਵਿਭਾਗਕਰਣਤ੍ਥਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਭਿਨ੍ਦਮਾਨੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਞ੍ਞਥਾ ਭੇਦਨਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਚ੍ਛਿਮਨਯੇ ਵਿਨਾਸਨਤ੍ਥਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਭੇਦਨਂ ਇਧ ਚ ਅਞ੍ਞਥਾ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵੋਚ.

ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.