੨. ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ

੩੪. ਏਵਂ ਯਾ ਏਕਵਿਧਾਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਵੇਦਨਾਨਂ ਭੂਮਿਵਸੇਨ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਤਾ, ਤਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤਤਾਦਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਂ ਵਤ੍ਤੁਮਾਹ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਟ੍ਠਵਿਧੇਨ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਤ੍ਥ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਵਿਧਭੇਦੇਨੇਵ ਯੋਜਨਾ ਛਬ੍ਬਿਧਭੇਦੇਨ ਯੋਜਨਾਯ ਸਤਿ ਅਟ੍ਠਵਿਧਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋ.

ਪੂਰਣਤ੍ਥਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਸਵਿਧਤਾਪੂਰਣਤ੍ਥਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਨਵਵਿਧਭੇਦੇ ਵਿਯ ਨਯਦਾਨਤ੍ਥਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਤਤ੍ਥ ਨਯਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਭਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਹਿ ਭੇਦਨਂ ਨਯਦਾਨਂ, ਤਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਕਤਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕੋ, ਏਵਂ ‘‘ਕਾਯਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਵੇਦਨਾ ਅਤ੍ਥਿ ਸੁਖਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਦੁਕ੍ਖਾ’’ਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਪੂਰਣਤ੍ਥਮੇਵਾਤਿ ਦੀਪਿਤਂ ਹੋਤਿ ਅਟ੍ਠਵਿਧਭੇਦੇ ਨਯਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ.

ਪੁਬ੍ਬੇ ਗਹਿਤਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਗਹਣਂ ਵਡ੍ਢਨਂ ਗਹਣਵਡ੍ਢਨਵਸੇਨ, ਨ ਪੁਰਿਮਗਹਿਤੇ ਠਿਤੇ ਅਞ੍ਞੁਪਚਯਵਸੇਨ. ਵਡ੍ਢਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਾ ਛੇਦਨਤ੍ਥੋ ਕੇਸਵਡ੍ਢਨਾਦੀਸੁ ਵਿਯਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਗਹਿਤਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਹਣਂ ਛਿਨ੍ਦਨਂ ਵਡ੍ਢਨਂ, ਦੁਕਤਿਕਾਨਂ ਉਭਯੇਸਂ ਵਡ੍ਢਨਂ ਉਭਯਵਡ੍ਢਨਂ, ਉਭਯਤੋ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਂ ਵਡ੍ਢਨਂ ਉਭਯਵਡ੍ਢਨਂ, ਤਦੇਵ ਉਭਤੋਵਡ੍ਢਨਕਂ, ਤੇਨ ਨਯਨੀਹਰਣਂ ਉਭਤੋਵਡ੍ਢਨਕਨੀਹਾਰੋ. ਵਡ੍ਢਨਕਨਯੋ ਵਾ ਵਡ੍ਢਨਕਨੀਹਾਰੋ, ਉਭਯਤੋ ਪਵਤ੍ਤੋ ਵਡ੍ਢਨਕਨੀਹਾਰੋ ਉਭਤੋਵਡ੍ਢਨਕਨੀਹਾਰੋ. ਤਤ੍ਥ ਦੁਕਮੂਲਕਤਿਕਮੂਲਕਉਭਤੋਵਡ੍ਢਨਕੇਸੁ ਦੁਵਿਧਤਿਵਿਧਭੇਦਾਨਂਯੇਵ ਹਿ ਵਿਸੇਸੋ. ਅਞ੍ਞੇ ਭੇਦਾ ਅਵਿਸਿਟ੍ਠਾ, ਤਥਾਪਿ ਪਞ੍ਞਾਪ੍ਪਭੇਦਜਨਨਤ੍ਥਂ ਧਮ੍ਮਵਿਤਕ੍ਕੇਨ ਞਾਤਿਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਨਿਰਤ੍ਥਕਵਿਤਕ੍ਕਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਂ ਇਮਞ੍ਚ ਪਾਲ਼ਿਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੁਪਸਂਹਿਤਪਾਮੋਜ੍ਜਜਨਨਤ੍ਥਂ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਵਾਰਸ੍ਸ ਗਹਿਤਸ੍ਸ ਨਿਯ੍ਯਾਨਮੁਖਭਾਵਤੋ ਚ ਦੁਵਿਧਤਿਵਿਧਭੇਦਨਾਨਤ੍ਤਵਸੇਨ ਇਤਰੇਪਿ ਭੇਦਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਪੇਕ੍ਖੇਸੁ ਏਕਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸੇਨ ਇਤਰੇਸਮ੍ਪਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠਭਾਵਤੋ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਏਕਵਿਧੋਵ, ਅਥ ਖੋ ਦੁਵਿਧੋ ਚ. ਨ ਚ ਏਕਦੁਵਿਧੋਵ, ਅਥ ਖੋ ਤਿਵਿਧੋਪਿ. ਨਾਪਿ ਏਕ…ਪੇ… ਨਵਵਿਧੋਵ, ਅਥ ਖੋ ਦਸਵਿਧੋਪੀਤਿ ਹਿ ਏਵਞ੍ਚ ਤੇ ਭੇਦਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਪੇਕ੍ਖਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਕੋ ਭੇਦੋ ਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਪੇਕ੍ਖਿਯਮਾਨੇ, ਅਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਅਪੇਕ੍ਖਮਾਨੇ ਅਞ੍ਞਭੇਦੇ ਵਿਸੇਸੇਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਤੇਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਰਹਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.

ਸਤ੍ਤਵਿਧੇਨਾਤਿਆਦਯੋ ਅਞ੍ਞਪ੍ਪਭੇਦਨਿਰਪੇਕ੍ਖਾ ਕੇਵਲਂ ਬਹੁਪ੍ਪਕਾਰਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇਹਿ ਤੇਹਿ ਪਕਾਰੇਹਿ ‘‘ਬਹੁਵਿਧੇਨ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਦਸ੍ਸੇਸੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਹਾਵਿਸਯੋ ਰਾਜਾ ਵਿਯ ਸਵਿਸਯੇ ਭਗਵਾਪਿ ਮਹਾਵਿਸਯਤਾਯ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤੋ ਯਥਾ ਯਥਾ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਥਾ ਤਥਾ ਦੇਸੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਾਨਾਵਰਣਞਾਣਯੋਗਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੁਕੇ ਵਤ੍ਵਾ ਤਿਕਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਤਿਕਾ ਦੁਕੇਸੁ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਤਿ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਦੁਕਾ ਪਨ ਕਥਂ ਤਿਕੇਸੁ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਤਿ? ਪਰਤੋ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਿਕੇ ਅਪੇਕ੍ਖਕਾਪੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਵਸੇਨ ਦੁਕਾਨਂ ਯੋਜਿਤਤ੍ਤਾ.

ਕਿਰਿਯਮਨੋਧਾਤੁ ਆਵਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਆਵਜ੍ਜਨਾ ਪਨ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਨ ਹੋਤਿ. ਨ ਹਿ ਸਮਾਨਵੀਥਿਯਂ ਪਚ੍ਛਿਮੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਕੋਚਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਯੇ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਆਵਜ੍ਜਨਵੇਦਨਾਵ ਚਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਰੂਪਪਟਿਘਾਤੋ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਵਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਦਿ ਸੋ ਚ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਸਿਯਾ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸਹਜਾਤਾਪਿ ਵੇਦਨਾ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਸਾ ਇਧ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਨ ਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾ. ਪਾਲ਼ਿਯਞ੍ਚ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾ ਅਤ੍ਥਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਪੁਨ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਵੇਦਨਾ’’ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾਤਿ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਆਵਜ੍ਜਨਵੇਦਨਂ ਵਿਨਾ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਤਦੁਪ੍ਪਾਦਿਕਾ ਸਾ ਤਪ੍ਪਯੋਜਨਤ੍ਤਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਾਤਿ, ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਪਨ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਪਰਤੋਵ ਵੇਦਨਾ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ.

ਚਤੁਤ੍ਤਿਂਸਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਾਨਂ ਅਗ੍ਗਹਣਂ ਤੇਸਂ ਸਯਮੇਵ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਭੂਤਤ੍ਤਾ. ਸਬ੍ਬਭਵਙ੍ਗਮਨੋ ਹਿ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਂ, ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯੋ ਚ ਤਤੋ ਅਨਞ੍ਞਾਤਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਚਤੁਵੀਸਤਿਵਿਧਭੇਦੇ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾਦਿਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਸਮਾਨਵੀਥਿਯਂ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਨ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿਚਤੁਵੀਸਤਿਕਾ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਆਗਤਾਤਿ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਅਤ੍ਥਿ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਅਨੁਪਾਦਾਨਿਯੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਅਸਂਕਿਲੇਸਿਕੋ ਅਵਿਤਕ੍ਕਅਵਿਚਾਰੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਾਨਾਵੀਥਿਗਤਾਨਂ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤਾਯ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸਪਿ ਨਾਨਾਵੀਥਿਯਂ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਸਮਾਨਵੀਥਿਯਂ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾਦਿਕਤਾ ਏਕਨ੍ਤਿਕਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਨ ਪਨ ਅਸਮਾਨਵੀਥਿਯਂ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ. ਤੇਨੇਵ ‘‘ਤਾਨਿ ਸਤ੍ਤਵਿਧਾਦੀਸੁ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਠਤ੍ਵਾ ਕਥੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਨ ਹਿ ਸਮਾਨਵੀਥਿਯਂਯੇਵ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕੋਟਿਸਮਤਿਕ੍ਕਮਭਾਵਨਾਹਿ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਿਧਾਪਿ ਚ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਠਤ੍ਵਾ ਕਥੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਏਤਾਨੀਤਿ ਯਥਾਦਸ੍ਸਿਤਾਨਿ ਕੁਸਲਾਦੀਨਿ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਵਦਤਿ, ਵੇਦਨਾਨਿਦ੍ਦੇਸੇਪਿ ਚ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਕਥੇਤੁਂ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਕਤੋ. ਤੇਨੇਵ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਸਤ੍ਤਵਿਧਭੇਦੇ ਤਿਕਭੂਮਿਵਸੇਨ, ਚਤੁਵੀਸਤਿਵਿਧਭੇਦੇ ਦ੍ਵਾਰਤਿਕਵਸੇਨ, ਤਿਂਸਵਿਧਭੇਦੇ ਦ੍ਵਾਰਭੂਮਿਵਸੇਨ, ਬਹੁਵਿਧਭੇਦੇ ਦ੍ਵਾਰਤਿਕਭੂਮਿਵਸੇਨ ਦੀਪਿਤਾਨੀਤਿ ‘‘ਤੇਸੁ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਠਤ੍ਵਾ ਕਥੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਦੀਪਨਾ ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਿਭੂਮਿਵਸੇਨ ਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਤਾ ਚ ਭੂਮਿਯੋ ਤਿਂਸਵਿਧਭੇਦੇ ਸਯਮੇਵਾਗਤਾ, ਨ ਚ ਸਤ੍ਤਵਿਧਭੇਦੇ ਵਿਯ ਦ੍ਵਾਰਂ ਅਨਾਮਟ੍ਠਂ, ਅਤਿਬ੍ਯਤ੍ਤਾ ਚ ਏਤ੍ਥ ਸਮਾਨਾਸਮਾਨਵੀਥੀਸੁ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤਾਤਿ ਤਿਂਸਵਿਧੇ…ਪੇ… ਸੁਖਦੀਪਨਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਤਿਂਸਵਿਧਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਠਤ੍ਵਾ ਦੀਪਯਿਂਸੁ, ਨਨੁ ਦ੍ਵਾਰਤਿਕਭੂਮੀਨਂ ਆਮਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਬਹੁਵਿਧਭੇਦੇ ਠਤ੍ਵਾ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ? ਨ, ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਾਤਿਕ੍ਕਮਤੋ. ਸਤ੍ਤਵਿਧਭੇਦੋ ਹਿ ਦ੍ਵਾਰਸ੍ਸ ਅਨਾਮਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਦੀਪਨਾਯ ਅਟ੍ਠਾਨਂ, ਚਤੁਵੀਸਤਿਵਿਧਭੇਦੇ ਆਮਟ੍ਠਦ੍ਵਾਰਤਿਕਾ ਨ ਭੂਮਿਯੋ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਾ, ਤਿਂਸਵਿਧਭੇਦੇ ਆਮਟ੍ਠਦ੍ਵਾਰਭੂਮਿਯੋ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯੇ ਚ ਠਪਿਤਾ, ਤੇ ਚੇਤ੍ਥ ਤਿਕਾ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਰਹਿਤਾ ਕੇਵਲਂ ਭੂਮੀਹਿ ਸਹ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਾਵ. ਤੇਨੇਦਂ ਦੀਪਨਾਯ ਠਾਨਂ, ਤਦਤਿਕ੍ਕਮੇ ਪਨ ਠਾਨਾਤਿਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤੀਤਿ.

ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕੋਟਿਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਸਦ੍ਧਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਦਾਨਂ ਦੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੨੩) ਨਾਨਾਵੀਥਿਯਂ ਪਕਤੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਏਕਵੀਥਿਯਂ ਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਤਦਭਾਵੇ ਅਭਾਵਤੋ ਜਾਤਿ ਵਿਯ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਲੇਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਇਧ ਪਨ ‘‘ਕਸਿਣਰੂਪਦਸ੍ਸਨਹੇਤੁਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਾਦਿਵੇਦਨਾ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਵਕ੍ਖਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਾਨਾਵੀਥਿਯਂ ਗਤਾਨਿ ਏਤਾਨਿ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਲਬ੍ਭਮਾਨਾਨੀਤਿ ਨ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਲੇਸੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕੋਟਿ, ਬਲਵਬਲਵਾਨਂ ਪਨ ਪਰਿਕਮ੍ਮਾਦੀਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਾਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਆਦਿਭੂਤੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕੋਟਿ. ‘‘ਵਾਲਕੋਟਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਹਿ ਆਦਿ, ਅਵਯਵੋ ਵਾ ਕੋਟਿ. ਕਸਿਣਰੂਪਦਸ੍ਸਨਤੋ ਪਭੁਤਿ ਚ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਵੇਦਨਾਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਪਵਤ੍ਤੋਤਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕੋਟਿ. ਪਰਿਕਮ੍ਮਾਦੀਨਿ ਵਿਯ ਵਾ ਨ ਬਲਵਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਨ੍ਤਭਾਵੇਨ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕੋਟਿਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਘਾਨਾਦਿਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਤੀਸੁ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕੋਟਿਯਾ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤ੍ਤਾਭਾਵਂ ਵਦਨ੍ਤੋ ਇਧ ਸਮਾਨਵੀਥਿ ਨ ਗਹਿਤਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਦਸ੍ਸਨਸਵਨਾਨਿ ਵਿਯ ਹਿ ਕਸਿਣਪਰਿਕਮ੍ਮਾਦੀਨਂ ਘਾਯਨਾਦੀਨਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਤਦਲਾਭੋ ਦੀਪਿਤੋਤਿ. ਯਦਿਪਿ ਵਾਯੋਕਸਿਣਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾਪਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ, ਪੁਰਿਮੇਨ ਪਨ ਸਵਨੇਨ ਵਿਨਾ ਤਂ ਫੁਸਨਂ ਸਯਮੇਵ ਮੂਲੁਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕੋਟਿਤਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ.

ਅਜ੍ਝਾਸਯੇਨ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਗਤੋ ਅਜ੍ਝਾਸਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਜ੍ਝਾਸਯੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਵਤ੍ਤਪ੍ਪਟਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਖੁਦ੍ਦਕਞ੍ਚੇਵ ਮਹਨ੍ਤਞ੍ਚ ਵਤ੍ਤਂ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਾ ਕਤਂ ਵਤ੍ਤਂ, ਪਚ੍ਛਾ ਕਤਂ ਪਟਿਵਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਆਹ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਿਪਿ ਪਨ ਕਸਿਣਰੂਪਦਸ੍ਸਨਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਸਂਵੇਗਵਤ੍ਥੁਦਸ੍ਸਨਾਦੀਨਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿਯੇਵਾਤਿ. ਤੇਨ ਤਦੁਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਯਥਾਭੂਤਸਭਾਵਾਦਸ੍ਸਨਂ ਅਸਮਪੇਕ੍ਖਨਾ. ‘‘ਅਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਵਿਨਿਬਨ੍ਧਸ੍ਸ. ਸਭਾਵਨ੍ਤਰਾਮਸਨਵਸੇਨ ਪਰਾਮਟ੍ਠਸ੍ਸ, ਪਰਾਮਟ੍ਠਵਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਗਹਣਵਸੇਨ ਅਨੁ ਅਨੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਧਮ੍ਮਤਾਯ ਥਿਰਭਾਵਕਿਲੇਸਸ੍ਸ ਥਾਮਗਤਸ੍ਸ, ਅਪ੍ਪਹੀਨਕਾਮਰਾਗਾਦਿਕਸ੍ਸ ਵਾ. ਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਠਿਤੋਤਿ ਵੀਮਂਸਾਯ ਠਿਤੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਸਮਪੇਕ੍ਖਨਾਯਾਤਿਆਦਿਨਾ ਮੋਹਾਦੀਨਂ ਕਿਚ੍ਚੇਨ ਪਾਕਟੇਨ ਤੇਸਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵਿਚਾਰਣਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਰੂਪਦਸ੍ਸਨੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਕਿਲੇਸਸਮਤਿਕ੍ਕਮਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਰੂਪਦਸ੍ਸਨਹੇਤੁਕਾ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮ ਜਾਤਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਚਤੁਭੂਮਿਕਵੇਦਨਾਯ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵੋ ਏਵ ਪਕਾਰਨ੍ਤਰੇਨ ਕਥਿਤੋ, ਤਥਾ ‘‘ਭਾਵਨਾਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ.

ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨੇਨ ਤੀਣਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਿਕਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਪਰਿਗ੍ਗਹੇਨ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾ, ਤਂਮੂਲਕਂ ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਸਮ੍ਮਸਨਂ ਆਦਿਭੂਤੇ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਨਾਮਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹਾਦਿ ਸਬ੍ਬਂ ਸਮ੍ਮਸਨਂ ਭਾਵਨਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾਤਿ ਚ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਂ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ. ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਹਿ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ. ਏਵਂ ‘‘ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਿਲੇਸ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਇਦਂ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਕਿਂਨਿਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ ਵਿਯ ਯੋਜਨਾਯ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਆਪੋਧਾਤੁਯਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਚ ਵਸੇਨ ਮਹਾਭੂਤਨਿਸ੍ਸਿਤਤਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ.

ਜਾਤਿ…ਪੇ… ਬਲਵਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਭਯਤੋ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨਾਨਂ ਜਾਤਿਆਦੀਨਂ ਬਲਵਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਤੇਸਂ ਭਯਤੋ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਹਜਾਤਸ੍ਸ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਰਭੂਤਸ੍ਸ ਭਵਙ੍ਗਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਬਲਵਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣੇਤਿ ਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਜਾਤਿਆਦਿਆਰਮ੍ਮਣੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਰਾਗਾਦਿਵਤ੍ਥੁਭੂਤੇ ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣੇ. ਵਤ੍ਥੁਨਿਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੇਦਨਾਦਿਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣੇਕਦੇਸਸ੍ਸ ਪਰਿਗ੍ਗਹਮੁਖੇਨ ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਪਰਿਗ੍ਗਹਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਂ, ਤਦੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲਸ੍ਸੇਵ ਫਲਭਾਵੇਨ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ ਕਾਰਣਫਲਸਙ੍ਕਰਭਾਵੇਨ ਸੋਤੂਨਂ ਸਮ੍ਮੋਹਜਨਕਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ, ਨ ਪਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇਨ ਸਹਜਾਤਭਾਵਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਵਾ ਯਥਾ ‘‘ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਙ੍ਗਤਿ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੦੪; ੩.੪੨੦, ੪੨੫-੪੨੬; ਸਂ. ਨਿ. ੪.੬੦) ਵਚਨਤੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਸਯਾ ਵਿਯ ਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ, ਨ ਤਥਾ ਫਸ੍ਸੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਸਯਾ ਵਿਯ ਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾਦਿਵਚਨਂ ਨ ਅਰਹਤੀਤਿ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾਦਿਭਾਵੋ ਨ ਕਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.