੧. ਖਨ੍ਧਵਿਭਙ੍ਗੋ
੧. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ
ਚਤੁਸਚ੍ਚਦਸੋਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਸਮਾਹਟਾਨਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਂ, ਚਤੁਸਚ੍ਚਂ ਪਸ੍ਸੀਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਦਸੋ. ਸਤਿਪਿ ਸਾਵਕਾਨਂ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਚਤੁਸਚ੍ਚਦਸ੍ਸਨਭਾਵੇ ਅਨਞ੍ਞਪੁਬ੍ਬਕਤ੍ਤਾ ਭਗਵਤੋ ਚਤੁਸਚ੍ਚਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਚ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਾਯ ਦਸਬਲੇਸੁ ਚ ਵਸੀਭਾਵਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪਰਸਨ੍ਤਾਨੇਸੁ ਚ ਪਸਾਰਿਤਭਾਵੇਨ ਸੁਪਾਕਟਤ੍ਤਾ ਭਗਵਾਵ ਵਿਸੇਸੇਨ ‘‘ਚਤੁਸਚ੍ਚਦਸੋ’’ਤਿ ਥੋਮਨਂ ਅਰਹਤੀਤਿ. ਨਾਥਤੀਤਿ ਨਾਥੋ, ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਹਿਤਸੁਖਂ ਆਸੀਸਤਿ ਪਤ੍ਥੇਤਿ, ਪਰਸਨ੍ਤਾਨਗਤਂ ਵਾ ਕਿਲੇਸਬ੍ਯਸਨਂ ਉਪਤਾਪੇਤਿ, ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਅ. ਨਿ. ੮.੭) ਵਾ ਤਂ ਤਂ ਹਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਯਾਚਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਰਮੇਨ ਚਿਤ੍ਤਿਸ੍ਸਰਿਯੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੇ ਵਾ ਗੁਣੇਹਿ ਈਸਤਿ ਅਭਿਭਵਤੀਤਿ ਪਰਮਿਸ੍ਸਰੋ ਭਗਵਾ ‘‘ਨਾਥੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ‘‘ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇ ਗਾਰਵਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸੋਤਬ੍ਬਭਾਵੇ ਕਾਰਣਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਸਵਨੇ ਨਿਯੋਜੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਤਂ ਸੁਣਾਥ ਸਮਾਹਿਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਪੋਰਾਣਟ੍ਠਕਥਾਨਯਂ ਵਿਗਾਹਿਤ੍ਵਾ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾ ਏਤੇਨ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਸਵਨੇ ਚ ਕਾਰਣਂ ਵਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਨਿਯੋਜੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇ ਗਾਰਵਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸੁਣਾਥਾ’’ਤਿ.
ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਚਤੁਸਚ੍ਚਦਸੋ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਥੋਮਨਮੇਵ ਚਤੁਪ੍ਪਭੇਦਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਸਮਾਨਗਣਨਦਸ੍ਸਨਗੁਣੇਨ, ‘‘ਅਟ੍ਠਾਰਸਹਿ ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮੇਹਿ ਉਪੇਤੋ’’ਤਿ ਚ ਅਟ੍ਠਾਰਸਪ੍ਪਭੇਦਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਸਮਾਨਗਣਨਗੁਣੇਹੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਨਿਰਤਿਸਯੇਨ ਚਤੁਸਚ੍ਚਦਸ੍ਸਨੇਨ ਭਗਵਾ ਚਤੁਧਾ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਣਿਂ ਦੇਸੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ ਅਹੋਸਿ, ਅਟ੍ਠਾਰਸਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਸਮਨ੍ਨਾਗਮੇਨ ਅਟ੍ਠਾਰਸਧਾ ਵਿਭਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਦੇਸਨਾਸਮਤ੍ਥਤਾਸਮ੍ਪਾਦਕਗੁਣਨਿਦਸ੍ਸਨਮੇਤਂ ‘‘ਚਤੁਸਚ੍ਚਦਸੋ ਉਪੇਤੋ ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਹੀ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਭਾਸਿਤਤ੍ਤਾ ਅਵਿਪਰੀਤਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਤਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤੇ ਉਗ੍ਗਹਾਦੀਸੁ ਨਿਯੋਜੇਤਿ, ਨਿਟ੍ਠਾਨਗਮਨਞ੍ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾਯਾਮਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸਵਨੇ ਚ ਆਦਰਂ ਉਪ੍ਪਾਦਯਤਿ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਗੁਣਰਹਿਤੇਨ ਅਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਨਾ ਦੇਸੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤਂ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਣੀਵਿਭਙ੍ਗਪ੍ਪਕਰਣਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਤਤ੍ਥ ਤਦਟ੍ਠਕਥਾਯ ਚ ਸਾਤਿਸਯਂ ਗਾਰਵਂ ਜਨਯਤਿ, ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਞ੍ਚ ਰਤਨਾਨਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਤਾਦਿਗੁਣੇ ਵਿਭਾਵੇਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਾਕਟਾਨੇਵ, ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਪਨ ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਾ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ – ‘‘ਅਤੀਤਂਸੇ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਂ ਞਾਣਂ, ਅਨਾਗਤਂਸੇ…ਪੇ… ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂਸੇ…ਪੇ… ਇਮੇਹਿ ਤੀਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਬ੍ਬਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਞਾਣਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ…ਪੇ. … ਸਬ੍ਬਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ…ਪੇ… ਇਮੇਹਿ ਛਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਨਤ੍ਥਿ ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਹਾਨਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ, ਨਤ੍ਥਿ ਵੀਰਿਯਸ੍ਸ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ, ਨਤ੍ਥਿ ਪਞ੍ਞਾਯ, ਨਤ੍ਥਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਹਾਨਿ. ਇਮੇਹਿ ਦ੍ਵਾਦਸਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਨਤ੍ਥਿ ਦਵਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਰਵਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਅਫੁਟਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਵੇਗਾਯਿਤਤ੍ਤਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਅਬ੍ਯਾਵਟਮਨੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਅਪ੍ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨੁਪੇਕ੍ਖਾ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਨਤ੍ਥਿ ਦਵਾਤਿ ਖਿਡ੍ਡਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਕਿਰਿਯਾ ਨਤ੍ਥਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਰਵਾਤਿ ਸਹਸਾ ਕਿਰਿਯਾ ਨਤ੍ਥਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਅਫੁਟਨ੍ਤਿ ਞਾਣੇਨ ਅਫੁਸਿਤਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਵੇਗਾਯਿਤਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤੁਰਿਤਕਿਰਿਯਾ ਨਤ੍ਥਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਅਬ੍ਯਾਵਟਮਨੋਤਿ ਨਿਰਤ੍ਥਕੋ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਦਾਚਾਰੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਅਪ੍ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨੁਪੇਕ੍ਖਾਤਿ ਅਞ੍ਞਾਣੁਪੇਕ੍ਖਾ ਨਤ੍ਥਿ. ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਨ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਹਾਨੀ’’ਤਿ ਅਲਿਖਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਹਾਨਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਵੀਰਿਯਸ੍ਸ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ ਲਿਖਨ੍ਤਿ.
੧. ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਹੇ ਧਮ੍ਮੇ ਕੁਸਲਾਦਿਕੇ ਤਿਕਦੁਕੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤੇ ਏਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਖਨ੍ਧਾਦਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇ ਵਿਭਜਿਤੁਂ ਵਿਭਙ੍ਗਪ੍ਪਕਰਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਵਿਭਜਨਂ ਵਿਭਙ੍ਗੋ. ਸੋ ਸੋ ਵਿਭਙ੍ਗੋ ਪਕਤੋ ਅਧਿਕਤੋ ਯਸ੍ਸਾ ਪਾਲ਼ਿਯਾ, ਸਾ ‘‘ਵਿਭਙ੍ਗਪ੍ਪਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਧਿਕਤੋਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਭਙ੍ਗਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਆਦਿਭੂਤੇ ਖਨ੍ਧਵਿਭਙ੍ਗੇ ‘‘ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਂ ਨਾਮ. ਨਨੁ ਨ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਨ੍ਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ, ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਨ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦਤ੍ਥਜੋਤਕੇਨ ਪਕਾਰਤ੍ਥਜੋਤਕੇਨ ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਂ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਏਵਮਾਦਿ ਏਵਂਪਕਾਰਂ ਵਾ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਥ ਵਾ ਏਕਦੇਸੇਨ ਸਮੁਦਾਯਂ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤਿ ਪਬ੍ਬਤਸਮੁਦ੍ਦਾਦਿਨਿਦਸ੍ਸਕੋ ਵਿਯ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਾਨਵਜ੍ਜਾਨਂ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਙ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਕੇਹਿ ਚ ਆਯਤਨਾਦੀਹਿ ਅਪ੍ਪਕਤਰਪਦਤ੍ਤਾ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਖਨ੍ਧਵਿਭਙ੍ਗੋ ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਵੁਤ੍ਤੋ.
ਨ ਤਤੋ ਹੇਟ੍ਠਾਤਿ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਵੇਦਯਿਤਾਦਿਸਭਾਵਤ੍ਤਾਭਾਵਾ ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਭਾਵੇ ਅਤੀਤਾਦਯੋ ਰਾਸੀ ਕਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ, ਤਸ੍ਸ ਰੁਪ੍ਪਨਾਦਿਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਾਭਾਵਾ ਚ ਹੇਟ੍ਠਾ ਗਣਨੇਸੁ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਸਾਵਸੇਸਭਾਵਂ, ਨ ਹੇਟ੍ਠਾ ਗਣਨਮਤ੍ਤਾਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਛਟ੍ਠਸ੍ਸ ਪਨ ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ ‘‘ਨ ਉਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਨ ਹਿ ਸਵਿਭਾਗਧਮ੍ਮੇਹਿ ਨਿਸ੍ਸਟਸ੍ਸ ਅਤੀਤਾਦਿਭਾਵਰਹਿਤਸ੍ਸ ਏਕਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਰਾਸਟ੍ਠੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ. ‘‘ਰਾਸਿਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਸਦ੍ਦਤ੍ਥਸਹਿਤਂ ਖਨ੍ਧ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਿਸਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਗੁਣੇ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਯਂ ਰੁਲ਼੍ਹਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਸਯਮੇਵ ਖਨ੍ਧ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨ ਸਦ੍ਦਤ੍ਥਂ. ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਭੇਦਞ੍ਹਿ ਸੀਲਾਦਿਗੁਣਂ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਖਨ੍ਧ-ਸਦ੍ਦੋ ਸੀਲਾਦਿਗੁਣਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਰਾਸਟ੍ਠਂ ਦੀਪੇਤੀਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਗੁਣਟ੍ਠੋ ਏਤ੍ਥ ਖਨ੍ਧਟ੍ਠੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਦਾਰੁਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਨ ਖਨ੍ਧ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੇ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਾਦਿਸੇ ਪਨ ਪੁਥੁਲਾਯਤੇ ਦਾਰੁਮ੍ਹਿ ਦਾਰੁਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਂ ਨਿਪਤਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਏਕਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਪਵਤ੍ਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਖਨ੍ਧ-ਸਦ੍ਦੋ ਨ ਰੁਲ਼੍ਹੀ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਤਿ, ਸਮੁਦਾਯੇ ਪਨ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋ ਖਨ੍ਧ-ਸਦ੍ਦੋ ਤਦੇਕਦੇਸੇ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਤਾਯ ਏਵ ਰੁਲ਼੍ਹਿਯਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਖਨ੍ਧ-ਸਦ੍ਦੋ ਰੁਲ਼੍ਹਿਯਂ ਨਿਪਤਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਰਾਸਿਤੋ ਗੁਣਤੋਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਂ ਵਿਸਯਸ੍ਸੇਵ ਖਨ੍ਧ-ਸਦ੍ਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਰਣਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਕਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਰਾਸਿਤੋ’’ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਸਦ੍ਦਤ੍ਥਵਸੇਨਪਿ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਯਞ੍ਹਿ ਖਨ੍ਧਟ੍ਠੋ ਨਾਮ ਪਿਣ੍ਡਟ੍ਠੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕੋਟ੍ਠਾਸਟ੍ਠੇ ਖਨ੍ਧਟ੍ਠੇ ਛਟ੍ਠੇਨਪਿ ਖਨ੍ਧੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਮ੍ਪਿ ਹਿ ਛਟ੍ਠੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਖਨ੍ਧਟ੍ਠੋ ਨਾਮ ਰਾਸਟ੍ਠੋ’’ਤਿ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਯੇਸਂ ਵਾ ਅਤੀਤਾਦਿਵਸੇਨ ਭੇਦੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤੇਸਂ ਰੁਪ੍ਪਨਾਦਿਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਤਂਤਂਕੋਟ੍ਠਾਸਤਾ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਭੇਦਰਹਿਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਕੋਟ੍ਠਾਸਟ੍ਠੇਨ ਚ ਖਨ੍ਧਭਾਵੋ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸਮਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਚ ਮਹਾਭੂਤਾ…ਪੇ… ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵਿਭਤ੍ਤੋ. ਕਤ੍ਥਾਤਿ ਚੇ? ਏਕਾਦਸਸੁ ਓਕਾਸੇਸੁ. ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੇਨ ਸਬ੍ਬੋ ਵਿਭਜਨਨਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਇਦਞ੍ਚ ਵਿਭਜਨਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾਦੀਸੁ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਨ੍ਤਿਆਦਿਵਿਭਜਨਞ੍ਚ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਏਕਾਦਸਸੁ ਓਕਾਸੇਸੁ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁਪਿ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਪਨ ਏਕਾਦਸੋਕਾਸੇਸੁ ਪੁਰਿਮੇ ਓਕਾਸਪਞ੍ਚਕੇ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ…ਪੇ… ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਛਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਯਵਿਸੇਸੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਨ ਤਤ੍ਥ ਮਨੋਧਾਤੁ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਤਿ ਵਿਭਜਨਂ ਅਤ੍ਥਿ. ਤਂ ਪਨ ਦ੍ਵਯਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਮਨੋਧਾਤੁ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਏਵਂ ਪਾਲ਼ਿਨਯੇਨ ਪਞ੍ਚਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਧਮ੍ਮਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਅਞ੍ਞੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸੇ.
੧. ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੨. ਯਂ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਨ੍ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਅਨਿਯਮਨਿਦਸ੍ਸਨਂ, ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਪਕਾਰਨ੍ਤਰਭੇਦਂ ਆਮਸਿਤ੍ਵਾ ਅਨਿਯਮਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਉਭਯੇਨਪਿ ਅਤੀਤਂ ਵਾ…ਪੇ… ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਾ ਅਪ੍ਪਂ ਵਾ ਬਹੁਂ ਵਾ ਯਾਦਿਸਂ ਵਾ ਤਾਦਿਸਂ ਵਾ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਨਪੁਂਸਕਨਿਦ੍ਦੇਸਾਰਹਂ ਸਬ੍ਬਂ ਬ੍ਯਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞੇਸੁਪਿ ਨਪੁਂਸਕਨਿਦ੍ਦੇਸਾਰਹੇਸੁ ਪਸਙ੍ਗਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਂ ਅਤਿਚ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਅਤਿਪ੍ਪਸਙ੍ਗਸ੍ਸ ਨਿਯਮਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਯਂਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਸਨਿਪਾਤਂ ਯਂ-ਸਦ੍ਦਂ ਕਿਂ-ਸਦ੍ਦਞ੍ਚ ਅਨਿਯਮੇਕਤ੍ਥਦੀਪਨਵਸੇਨ ਏਕਂ ਪਦਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਦਦ੍ਵਯੇਨਪੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਕਿਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰੂਪਂ ਵਦੇਥਾਤਿ ਤੁਮ੍ਹੇਪਿ ਰੂਪਂ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਵਦੇਥ, ਤਂ ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਵਦੇਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਥ ਵਾ ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਰੂਪਂ, ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਵਦੇਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥੇਤੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤੇਸੁ ਭਗਵਾ ਆਹ ‘‘ਰੁਪ੍ਪਤੀਤਿ ਖੋ’’ਤਿਆਦਿ.
ਭਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਸੀਤਾਦਿਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇ ਵਿਸਦਿਸਸਨ੍ਤਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤੋ ਪੁਰਿਮਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਭੇਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਭੇਦੋ ਚ ਵਿਸਦਿਸਤਾਵਿਕਾਰਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਭਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵਿਕਾਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਕਾਰਾਪਤ੍ਤਿ ਚ ਸੀਤਾਦਿਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇ ਵਿਸਦਿਸਰੂਪੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯੇਵ. ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਪਨ ਅਤਿਲਹੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤੋ ਯਥਾ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਸੀਤਾਦੀਹਿ ਸਮਾਗਮੋ ਹੋਤਿ, ਯੇਨ ਤਤ੍ਥ ਉਤੁਨੋ ਠਿਤਿਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਮਸਦਿਸਸਨ੍ਤਾਨੁਪ੍ਪਾਦਨਸਮਤ੍ਥਤਾ ਨ ਹੋਤਿ ਆਹਾਰਾਦਿਕਸ੍ਸ ਵਾ, ਏਵਂ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਸਮਾਗਮੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨੇਨ ਚ ਵਿਕਾਰਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਰੁਪ੍ਪਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਵਿਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਯ ਪਾਕਟਸ੍ਸ ਵਿਕਾਰਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਚ ‘‘ਰੁਪ੍ਪਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ‘‘ਰੁਪ੍ਪਨਲਕ੍ਖਣਾ’’ਤਿ ਚ ਨ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਜਿਘਚ੍ਛਾਪਿਪਾਸਾਹਿ ਰੁਪ੍ਪਨਞ੍ਚ ਉਦਰਗ੍ਗਿਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਨ ਹੋਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਕੁਪ੍ਪਤੀਤਿ ਏਤੇਨ ਕਤ੍ਤੁਅਤ੍ਥੇ ਰੂਪਪਦਸਿਦ੍ਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਘਟ੍ਟੀਯਤਿ ਪੀਲ਼ੀਯਤੀਤਿ ਏਤੇਹਿ ਕਮ੍ਮਤ੍ਥੇ. ਕੋਪਾਦਿਕਿਰਿਯਾਯੇਵ ਹਿ ਰੁਪ੍ਪਨਕਿਰਿਯਾਤਿ. ਸੋ ਪਨ ਕਤ੍ਤੁਭੂਤੋ ਕਮ੍ਮਭੂਤੋ ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਭਿਜ੍ਜਮਾਨੋ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਸ੍ਸਤ੍ਥਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਭਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਰੁਪ੍ਪਤੀਤਿ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਕਤ੍ਤੁਤ੍ਥੇ ਰੂਪਪਦਸਿਦ੍ਧਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਵਿਕਾਰੋ ਹਿ ਰੁਪ੍ਪਨਨ੍ਤਿ. ਤੇਨੇਵ ‘‘ਭਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਕਮ੍ਮਕਤ੍ਤੁਤ੍ਥੇਨ ਭਿਜ੍ਜਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਂ ਪਨ ਰੁਪ੍ਪਤਿ ਭਿਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਯਸ੍ਮਾ ਕੁਪ੍ਪਤਿ ਘਟ੍ਟੀਯਤਿ ਪੀਲ਼ੀਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਤੇਹਿ ਚ ਪਦੇਹਿ ਪਦਤ੍ਥੋ ਪਾਕਟੋ ਕਤੋਤਿ. ‘‘ਕੇਨਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਸਭਾਗਵਸੇਨ ‘‘ਰੁਪ੍ਪਨਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਦ੍ਦਤ੍ਥੋਯੇਵ ਰੁਪ੍ਪਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਪਨਤ੍ਥਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣਞ੍ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ‘‘ਰੁਪ੍ਪਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਰੂਪਨ੍ਤਿਪਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਆਹ.
ਛਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਮੁਚ੍ਛਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਾਨਂ ਛੇਦਨਵਸੇਨ ਵਾ ਛਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ. ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਖਾਰੇਨ ਸੀਤੋਦਕੇਨਾਤਿ ਅਤਿਸੀਤਭਾਵਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਖਾਰਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਸਿਯਾ. ਨ ਹਿ ਤਂ ਕਪ੍ਪਸਣ੍ਠਾਨਂ ਉਦਕਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਕਰਂ ਪਥਵੀਸਨ੍ਧਾਰਕਂ ਕਪ੍ਪਵਿਨਾਸਉਦਕਂ ਵਿਯ ਖਾਰਂ ਭਵਿਤੁਂ ਅਰਹਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਤਿ ਪਥਵੀ ਵਿਲੀਯੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਅਵੀਚਿਮਹਾਨਿਰਯੇਤਿ ਸਉਸ੍ਸਦਂ ਅਵੀਚਿਨਿਰਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੇਤ੍ਤਿ…ਪੇ… ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਏਵਂਵਿਧਾਪਿ ਸਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਏਵਂਵਿਧਾਯੇਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਯਮਾਭਾਵਤੋ. ਏਵਂ ਕਾਲਕਞ੍ਜਿਕਾਦੀਸੁਪੀਤਿ. ਸਰਨ੍ਤਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਸਰੀਸਪ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਤਿ.
ਅਭਿਸਞ੍ਞੂਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਮੂਹਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਰੂਪਂ…ਪੇ… ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਮਾਨਾਧਿਕਰਣਸਮਾਸਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਨ ਹਿ ਰੂਪਤੋ…ਪੇ… ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ.
੩. ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਕਾਦਸੋਕਾਸੇਸੁ ਰੂਪਂ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨ ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਮਾਤਿਕਂਯੇਵ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਮਾਤਿਕਾ ਠਪਿਤਾ, ਅਥ ਖੋ ਪਕਰਣਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਰੂਪਨ੍ਤਿ.
ਅਪਰੋ ਨਯੋ…ਪੇ… ਏਤ੍ਥੇਵ ਗਣਨਂ ਗਤਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਅਤੀਤਂਸੇਨਾਤਿ ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਕਰਣਵਚਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਗਣਨਂ ਗਤਂ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਚ ਮਹਾਭੂਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਸਤਿ ਮਹਾਭੂਤੁਪਾਦਾਯਰੂਪਭਾਵੋ ਅਤੀਤਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਗਣਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਨ ਹਿ ਅਤੀਤਂਸਾਨਂ ਵੇਦਨਾਦੀਨਂ ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਇਦਂ ਵਚਨਂ ‘‘ਯਂ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨੇਵ ਤੇਸਂ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤਤ੍ਤਾ, ਨਾਪਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਪ੍ਪਕਾਰਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਗਣਿਤਤ੍ਤਾ, ਨ ਚ ਅਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਕਾਰਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਅਤੀਤਂਸਵਚਨੇਨ ਤਂਨਿਵਤ੍ਤਨਤੋਤਿ. ਅਥ ਪਨ ਯਂ ਅਤੀਤਂਸੇਨ ਗਣਿਤਂ, ਤਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਚ…ਪੇ… ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਗਣਿਤਨ੍ਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਗਣਨਨ੍ਤਰਦਸ੍ਸਨਂ ਇਦਂ ਸਿਯਾ, ਨ ਅਤੀਤਂਸੇਨ ਗਣਿਤਪ੍ਪਕਾਰਦਸ੍ਸਨਂ, ਤਂਦਸ੍ਸਨੇ ਪਨ ਸਤਿ ਭੂਤੁਪਾਦਾਯਰੂਪਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਅਤੀਤਂਸੇ ਗਣਿਤਂ ਤਂਸਭਾਵਤ੍ਤਾਤਿ ਆਪਨ੍ਨਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਏਵਂਸਭਾਵਤਾ ਅਤੀਤਂਸੇ ਗਣਿਤਤਾਯ ਕਾਰਣਂ ਭਵਿਤੁਂ ਅਰਹਤਿ ਏਵਂਸਭਾਵਸ੍ਸੇਵ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਾਗਤੇਸੁ ਗਣਿਤਤ੍ਤਾ ਸੁਖਾਦਿਸਭਾਵਸ੍ਸ ਚ ਅਤੀਤਂਸੇ ਗਣਿਤਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਰਿਮਨਯੋ ਏਵ ਯੁਤ੍ਤੋ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾਨਿਦ੍ਦੇਸੇਸੁਪਿ ਤਾਦਿਸੋ ਏਵਤ੍ਥੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ.
ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਰਿਯਾਯਤੋਤਿ ਪਰਿਯਾਯਦੇਸਨਤ੍ਤਾ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਭਿਧਮ੍ਮਨਿਦ੍ਦੇਸਤੋਤਿ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਦੇਸਨਤ੍ਤਾ ਅਭਿਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਨਿਚ੍ਛਯੇਨ ਦੇਸੋ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚਾਪੀਤਿਆਦੀਸੁ ਅਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਤ੍ਤਾ ਯਥਾ ‘‘ਅਤੀਤਂ ਨਨ੍ਵਾਗਮੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਅਦ੍ਧਾਨਵਸੇਨ ਅਤੀਤਾਦਿਭਾਵੋਵ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਥਾ ਇਧਾਪਿ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬੋ (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੭੨, ੨੭੫; ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੫.੨੪੪) ਸਿਯਾ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਮ੍ਪਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਵਿਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭਜਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨੇਵ ਅਤੀਤਾਦਿਭਾਵੋ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ.
ਅਦ੍ਧਾਸਨ੍ਤਤਿਸਮਯਖਣਵਸੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਕਾਲੇ ਅਦ੍ਧਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ‘‘ਅਹੋਸਿਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹਮਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਸੁਤ੍ਤਵਸੇਨ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੮; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੨੦) ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ‘‘ਤਯੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਦ੍ਧਾ. ਕਤਮੇ ਤਯੋ? ਅਤੀਤੋ ਅਦ੍ਧਾ, ਅਨਾਗਤੋ ਅਦ੍ਧਾ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਦ੍ਧਾ’’ਤਿ (ਇਤਿਵੁ. ੬੩; ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੦੫) ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜਮਾਨੋ ਅਦ੍ਧਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਥਸੁਤ੍ਤਵਸੇਨ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੬੨) ਖਣਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਯੁਤ੍ਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰੂਪਂ ਜਾਤਂ ਪਾਤੁਭੂਤਂ, ‘ਅਤ੍ਥੀ’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੬੨) ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤਾ ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਚ੍ਛਾ ਚ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ. ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਪਨ ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੦੫; ਇਤਿਵੁ. ੬੩) ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਅਤੀਤਾਦਿਕੋ ਅਦ੍ਧਾ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਸੋ ਏਵ ਇਧਾਪਿ ‘‘ਅਦ੍ਧਾਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸੀਤਂ ਸੀਤਸ੍ਸ ਸਭਾਗੋ, ਤਥਾ ਉਣ੍ਹਂ ਉਣ੍ਹਸ੍ਸ. ਯਂ ਪਨ ਸੀਤਂ ਉਣ੍ਹਂ ਵਾ ਸਰੀਰੇ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਂ ਸਨ੍ਤਾਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਅਨੂਨਂ ਅਨਧਿਕਂ ਏਕਾਕਾਰਂ, ਤਂ ਏਕੋ ਉਤੂਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਭਾਗਉਤੁਨੋ ਅਨੇਕਨ੍ਤਸਭਾਵਤੋ ਏਕਗਹਣਂ ਕਤਂ, ਏਵਂ ਆਹਾਰੇਪਿ. ਏਕਵੀਥਿਏਕਜਵਨਸਮੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਛਟ੍ਠਦ੍ਵਾਰਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਨ੍ਤਤਿਸਮਯਕਥਾ ਵਿਪਸ੍ਸਕਾਨਂ ਉਪਕਾਰਤ੍ਥਾਯ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਕਥਿਤਾ.
ਨਿਟ੍ਠਿਤਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਕਿਚ੍ਚਂ, ਨਿਟ੍ਠਿਤਹੇਤੁਕਿਚ੍ਚਮਨਿਟ੍ਠਿਤਪਚ੍ਚਯਕਿਚ੍ਚਂ, ਉਭਯਕਿਚ੍ਚਮਸਮ੍ਪਤ੍ਤਂ, ਸਕਿਚ੍ਚਕ੍ਖਣੇ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਜਨਕੋ ਹੇਤੁ, ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਤੇਸਂ ਉਪ੍ਪਾਦਨਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਞ੍ਚ ਕਿਚ੍ਚਂ. ਯਥਾ ਬੀਜਸ੍ਸ ਅਙ੍ਕੁਰੁਪ੍ਪਾਦਨਂ ਪਥਵੀਆਦੀਨਞ੍ਚ ਤਦੁਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਂ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਵਿਪਾਕੁਪ੍ਪਾਦਨਂ ਆਹਾਰਾਦੀਨਂ ਤਦੁਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਂ, ਏਵਂ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਕਲਾਪਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਚ ਜਨਕਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਰਾਦਿਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾਨਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਾਨਞ੍ਚ ਸਹਜਾਤਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਛਾਜਾਤਾਨਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਹੇਤੁਕਿਚ੍ਚਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਤੀਸੁਪਿ ਖਣੇਸੁ ਪਚ੍ਚਯਕਿਚ੍ਚਂ. ਪਥਵੀਆਦੀਨਂ ਸਨ੍ਧਾਰਣਾਦਿਕਂ ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਫੁਸਨਾਦਿਕਞ੍ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਚ੍ਚਂ ਸਕਿਚ੍ਚਂ, ਤਸ੍ਸ ਕਰਣਕ੍ਖਣੋ ਸਕਿਚ੍ਚਕ੍ਖਣੋ. ਸਹ ਵਾ ਕਿਚ੍ਚੇਨ ਸਕਿਚ੍ਚਂ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਸਕਿਚ੍ਚਂ ਰੂਪਂ ਵਾ ਅਰੂਪਂ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਸਕਿਚ੍ਚਕ੍ਖਣੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ.
੬. ਏਤ੍ਤਕਮੇਵਾਤਿ ‘‘ਤੇਸਂ ਤੇਸ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਆਮੇਡਿਤਵਚਨੇਨ ਅਭਿਬ੍ਯਾਪਨਤ੍ਥੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਮੇਵ. ‘‘ਅਪਰਸ੍ਸ ਅਪਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਦੀਪਨਂ ਅਪਰਦੀਪਨਂ. ਪਰਿਯੇਸਤੂਤਿ ਏਤੇਨ ਪਰਿਯੇਸਨਾਯ ਅਨਿਟ੍ਠਨਾਮਨਿਵਤ੍ਤਨਸ੍ਸ ਅਕਾਰਣਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਮ੍ਮਦੋਸੇਨ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਲ੍ਲਾਸਦੋਸੇਨ ਚ ਗੂਥਭਕ੍ਖਪਾਣਾਦਯੋ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਾਦਯੋ ਚ ਪਰਿਯੇਸੇਯ੍ਯੁਂ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਚ ਯੋਨਕਾਦਯੋ ਨ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬਸਭਾਵਤ੍ਤਾ, ਅਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਪਨ ਏਤਸ੍ਸ ਅਨਿਟ੍ਠਮਿਚ੍ਚੇਵ ਨਾਮਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਵਿਰਹਤੋਤਿ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵੇ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਫਲਤਾ ਸਮਿਦ੍ਧਸੋਭਨਤਾ ਚ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਤਬ੍ਬਿਰਹਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤੋ ਏਵ ਤਂ ਨ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. ਸੋਭਨਾਨਿ ਚ ਕਾਨਿਚਿ ਹਤ੍ਥਿਰੂਪਾਦੀਨਿ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਿ ਨ ਤੇਸਂਯੇਵ ਹਤ੍ਥਿਆਦੀਨਂ ਸੁਖਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇਸਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਕਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸੇਵ ਹਿ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਤੇਨ ਕੁਸਲੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਸੁਖਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਅਕੁਸਲੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ. ਤਸ੍ਮਾ ਕਮ੍ਮਜਾਨਂ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਤਾ ਕਮ੍ਮਕਾਰਕਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਯੋਜਨਾਰਹਾ ਸਿਯਾ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਂ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਇਦਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਂ ਇਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਮ੍ਪਿ ਸੋਭਨਂ ਪਰਸਤ੍ਤਾਨਂ ਇਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਇਟ੍ਠਮੇਵਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਾਨਂ ਪਨ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਮਨੁਸ੍ਸਰੂਪਂ ਅਮਨਾਪਂ, ਯਤੋ ਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾਵ ਪਲਾਯਨ੍ਤਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਚ ਦੇਵਤਾਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭਾਯਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਵਿਪਾਕਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਂ ਰੂਪਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਪਨ ਪੁਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ ਨ ਤੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਅਭਿਰਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਸ੍ਸ ਪਨ ਅਨਿਟ੍ਠਸ੍ਸਾਭਾਵੋ ਵਿਯ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਸ੍ਸ ਸੋਭਨਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਭਾਵੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਹਤ੍ਥਿਆਦੀਨਮ੍ਪਿ ਹਿ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਸ੍ਸੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ, ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਂ ਪਨ ਪਵਤ੍ਤੇ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਸ੍ਸ. ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇਨ ਪਨ ਵੋਮਿਸ੍ਸਕਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਕਂ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਂ ਬਹੁਲਂ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਰਣਂ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ. ਵਿਪਾਕਂ ਪਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਞ੍ਚੇਤੁਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਕਵਸੇਨ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਅਨੁਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਤਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ.
ਅਨਿਟ੍ਠਾ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਨਿ ਰੂਪਾਨਿ ਇਟ੍ਠਾਨੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੬੬; ੨.੧੫੫; ੩.੧੯੦; ਸਂ. ਨਿ. ੫.੩੦) ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਇਟ੍ਠਾਨੇਵ ਰੂਪਾਦੀਨਿ ‘‘ਕਾਮਗੁਣਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ? ਕਾਮਗੁਣਸਦਿਸੇਸੁ ਕਾਮਗੁਣਵੋਹਾਰਤੋ, ਸਦਿਸਤਾ ਚ ਰੂਪਾਦਿਭਾਵੋਯੇਵ, ਨ ਇਟ੍ਠਤਾ. ‘‘ਅਨਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿ ਵਾ ਵਚਨੇਨ ਅਕਾਮਗੁਣਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਕਾਮਗੁਣਵਿਸਭਾਗਾ ਰੂਪਾਦਯੋ ‘‘ਕਾਮਗੁਣਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਅਸਿਵੇ ‘‘ਸਿਵਾ’’ਤਿ ਵੋਹਾਰੋ ਵਿਯ. ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਵਾ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਾਨਿ ਰੂਪਾਦੀਨਿ ਤਣ੍ਹਾਵਤ੍ਥੁਭਾਵਤੋ ਕਾਮਗੁਣਾਯੇਵ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ‘‘ਰੂਪਾ ਲੋਕੇ ਪਿਯਰੂਪਂ ਸਾਤਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੪੦੦; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੩੩; ਵਿਭ. ੨੦੩). ਅਤਿਸਯੇਨ ਪਨ ਕਾਮਨੀਯਤ੍ਤਾ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ‘‘ਕਾਮਗੁਣਾ’’ਤਿ ਇਟ੍ਠਾਨਿ ਰੂਪਾਦੀਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ.
ਦ੍ਵੀਸੁਪਿ ਹੀਨਪਣੀਤਪਦੇਸੁ ‘‘ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਵਸੇਨ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ‘‘ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਵਸੇਨ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਵਿਭਜਿਤਤ੍ਤਾ, ਅਯਞ੍ਚਤ੍ਥੋ ‘‘ਤੇਸਂ ਤੇਸ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵਯਵਯੋਗੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇਸੁ ਕਮ੍ਮਜਂ ਵਿਸਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ‘‘ਕਮ੍ਮਜਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਦਿ ਪਨ ਤੇਹਿ ਤੇਹੀਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਤੇਸਂ ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਸਾਮਿਵਚਨਂ, ਵਿਸਯਵਿਸਯੀਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਵਾ, ਨ ਕਮ੍ਮਜਵਸੇਨੇਵ ਰੂਪਾਦੀਨਿ ਵਿਭਤ੍ਤਾਨਿ, ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਾਕਟੇਹਿ ਰੂਪਾਦੀਹਿ ਨਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਚਕ੍ਖਾਦੀਸੁਪਿ ਹੀਨਪਣੀਤਤਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ.
ਮਨਾਪਪਰਿਯਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਮਨਾਪਂ ਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਮਰਿਯਾਦਾਭੂਤਂ ਪਞ੍ਚਸੁ ਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਵਦਾਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ? ਯਸ੍ਮਾ ਤੇ ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਮਨਾਪਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਮਨਾਪਾ, ਯਸ੍ਸ ਯੇਵ ਮਨਾਪਾ, ਤਸ੍ਸ ਤੇਵ ਪਰਮਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ ਕਾਮਗੁਣਾਨਂ ਪਰਮਤਾ ਹੋਤਿ, ਨ ਤੇਸਂਯੇਵ ਸਭਾਵਤੋ.
ਏਵਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ. ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਸ੍ਸਾਦਨਕੁਜ੍ਝਨਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਸਭਾਵਸ੍ਸੇਵ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਾਭਾਵਤੋ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ‘‘ਇਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਗਹਣਤੋ ਚ, ਇਟ੍ਠਂ ‘‘ਅਨਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਗਹਣਤੋ ਚ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਪਟਿਵਿਭਤ੍ਤਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਚਾਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਵਿਯ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਗ੍ਗਹਣਂ ਹੋਤਿ. ਪਿਤ੍ਤੁਮ੍ਮਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਖੀਰਸਕ੍ਕਰਾਦੀਸੁ ਦੋਸੁਸ੍ਸਦਸਮੁਟ੍ਠਿਤਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਸੇਨ ਤਿਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਂ ਵਿਯਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਮਨਾਪਪਰਿਯਨ੍ਤਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਵਿਭਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਚ ਵਵਤ੍ਥਿਤਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯੇਹਿ ਵਿਭਤ੍ਤਂ ਪਕਾਸਿਤਨ੍ਤਿ ਵਾ. ਤਞ੍ਚ ਮਜ੍ਝਿਮਕਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਵਵਤ੍ਥਿਤਂ ਪਕਾਸਿਤਞ੍ਚ, ਅਞ੍ਞੇਸਞ੍ਚ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਸੇਨ ਇਦਂ ਇਟ੍ਠਂ ਅਨਿਟ੍ਠਞ੍ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਵਂ ਵਵਤ੍ਥਿਤਸ੍ਸ ਪਨਿਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਇਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਚ ਗਹਣੇ ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋਵ ਕਾਰਣਂ, ਧਾਤੁਕ੍ਖੋਭਵਸੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਕਾਰਾਪਤ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਵਿਪਾਕੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵੋਪੀਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਸੀਤੁਦਕਂ ਘਮ੍ਮਾਭਿਤਤ੍ਤਾਨਂ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਹੋਤਿ, ਸੀਤਾਭਿਭੂਤਾਨਂ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਸ੍ਸ. ਤੂਲਪਿਚੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਵਣੇ ਦੁਕ੍ਖੋ ਨਿਵਣੇ ਸੁਖੋ, ਮੁਦੁਤਰੁਣਹਤ੍ਥਸਮ੍ਬਾਹਨਞ੍ਚ ਸੁਖਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਤੇਨੇਵ ਹਤ੍ਥੇਨ ਪਹਰਣਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਪਾਕਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਯੁਤ੍ਤਂ.
ਕਿਞ੍ਚਾਪੀਤਿਆਦਿਨਾ ਸਤਿਪਿ ਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇ ਬੁਦ੍ਧਰੂਪਦਸ੍ਸਨਾਦੀਸੁ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਸ੍ਸੇਵ ਗੂਥਦਸ੍ਸਨਾਦੀਸੁ ਚ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਤੇਨ ਵਿਪਾਕੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇ ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਵਿਪਾਕਨਿਯਮਦਸ੍ਸਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਨਿਯਮਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਮੇਵ ਕਤਨ੍ਤਿ.
ਅਪਿਚ ਦ੍ਵਾਰਵਸੇਨਪੀਤਿਆਦਿਨਾ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰੇ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸੁਖਸ੍ਸ ਚ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰੇ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕੁਪ੍ਪਾਦਨਤੋ ਵਿਪਾਕੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਨਿਯਮਦਸ੍ਸਨੇਨ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਚ ਦ੍ਵਾਰੇ ਸਮਾਨਸ੍ਸੇਵ ਮਣਿਰਤਨਾਦਿਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਸ੍ਸ ਸਣਿਕਂ ਫੁਸਨੇ ਪੋਥਨੇ ਚ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖੁਪ੍ਪਾਦਨਤੋ ਵਿਪਾਕਵਸੇਨ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ.
ਹੇਟ੍ਠਿਮਨਯੋਤਿ ਮਜ੍ਝਿਮਕਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਚ ਵਸੇਨ ਵਵਤ੍ਥਿਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਉਞ੍ਞਾਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਭ. ੬) ਚ ਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੋ. ਸਮ੍ਮੁਤਿਮਨਾਪਨ੍ਤਿ ਮਜ੍ਝਿਮਕਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਚ ਵਸੇਨ ਸਮ੍ਮਤਂ ਵਵਤ੍ਥਿਤਂ ਮਨਾਪਂ, ਤਂ ਪਨ ਸਭਾਵੇਨੇਵ ਵਵਤ੍ਥਿਤਨ੍ਤਿ ਅਭਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਤੋਵ ਨ ਭਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਨੇਰਯਿਕਾਦੀਹਿਪਿ ਪੁਗ੍ਗਲੇਹਿ ਮਨਾਪਨ੍ਤਿ ਗਹਿਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਮਨਾਪਂ ‘‘ਤਂ ਤਂ ਵਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਭਿਨ੍ਦਤਿ. ਵੇਮਾਨਿਕਪੇਤਰੂਪਮ੍ਪਿ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਜਤ੍ਤਾ ਕਮ੍ਮਕਾਰਣਾਦਿਦੁਕ੍ਖਵਤ੍ਥੁਭਾਵਤੋ ਚ ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਰੂਪਤੋ ਹੀਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੭. ਓਲ਼ਾਰਿਕਰੂਪਾਨਂ ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਪਟਿਘਾਤਵਸੇਨ ਸੁਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਤਾ, ਸੁਖੁਮਾਨਂ ਤਥਾ ਅਭਾਵਤੋ ਦੁਪ੍ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਤਾ ਚ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਦੁਪ੍ਪਰਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠੇਨੇਵ ਲਕ੍ਖਣਦੁਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਦਸਵਿਧਨ੍ਤਿ ‘‘ਦੂਰੇ’’ਤਿ ਅਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਨ ਓਕਾਸਤੋ ਦੂਰੇ ਹੋਤਿਯੇਵ.
ਹੇਟ੍ਠਿਮਨਯੋਤਿ ‘‘ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ…ਪੇ… ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਰੂਪਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੭) ਏਵਂ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਦ੍ਵਾਦਸਹਤ੍ਥਵਸੇਨ ਵਵਤ੍ਥਿਤਓਕਾਸਤੋ ਚ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਨਿਯ੍ਯਾਤਿਤਨਯੋ. ਸੋ ਲਕ੍ਖਣੋਕਾਸਵਸੇਨ ਦੂਰਸਨ੍ਤਿਕੇਨ ਸਹ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨਿਯ੍ਯਾਤਿਤਤ੍ਤਾ ਭਿਨ੍ਦਮਾਨੋ ਮਿਸ੍ਸਕਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਗਤੋ. ਅਥ ਵਾ ਭਿਨ੍ਦਮਾਨੋਤਿ ਸਰੂਪਦਸ੍ਸਨੇਨ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਯੇਵਾਪਨਕੇਨ ਓਕਾਸਤੋਤਿ ਏਵਂ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਓਕਾਸਤੋ ਚ ਵਿਸੁਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਗਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਦੂਰਾਨਂ ਓਕਾਸਤੋ ਦੂਰਸਨ੍ਤਿਕਭਾਵਕਰਣੇਨ ਸਨ੍ਤਿਕਭਾਵਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਦੂਰਭਾਵਂ, ਦੂਰਭਾਵਞ੍ਚ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਤਿਕਭਾਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਵਤ੍ਤੋਤਿ ‘‘ਭਿਨ੍ਦਮਾਨੋ ਗਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਧ ਪਨਾਤਿ ‘‘ਤਂ ਤਂ ਵਾ ਪਨ ਰੂਪਂ ਉਪਾਦਾਯ ਉਪਾਦਾਯਾ’’ਤਿ ਇਧ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਦੂਰਂ ਓਕਾਸਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਭਾਵਕਰਣੇਨ ਨ ਭਿਨ੍ਦਤਿ ਭਗਵਾ, ਨ ਚ ਓਕਾਸਦੂਰਤੋ ਵਿਸੁਂ ਕਰਣੇਨ, ਨਾਪਿ ਓਕਾਸਦੂਰੇਨ ਵੋਮਿਸ੍ਸਕਕਰਣੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਿਂ ਪਨ ਕਰੋਤੀਤਿ? ਓਕਾਸਤੋ ਦੂਰਮੇਵ ਭਿਨ੍ਦਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਤਿਧਾ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਨ ਹਿ ਓਕਾਸਤੋ ਦੂਰਂ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਕਰੋਤਿ, ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਵਾ ਵਿਸੁਂ ਤੇਨ ਵਾ ਵੋਮਿਸ੍ਸਕਨ੍ਤਿ. ਓਕਾਸਤੋ ਦੂਰਸ੍ਸ ਪਨ ਓਕਾਸਤੋਵ ਸਨ੍ਤਿਕਭਾਵਕਰਣਂ ਇਧ ‘‘ਭੇਦਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਧ ਪਨ ਨ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਦੂਰਂ ਭਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਵਾ ਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਤਿਧਾ ਭੇਦਸ੍ਸ ਅਕਰਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਦੂਰਾਨਂ ਪਨ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਉਪਾਦਾਯੁਪਾਦਾਯ ਦੂਰਸਨ੍ਤਿਕਭਾਵੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਦੂਰਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣਤੋਵ ਸਨ੍ਤਿਕਭਾਵਾਕਰਣਂ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਦੂਰਸ੍ਸ ਅਭੇਦਨਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪੁਰਿਮਨਯੋ ਵਿਯ ਅਯਂ ਨਯੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਭਿਨ੍ਦਮਾਨੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਞ੍ਞਥਾ ਭੇਦਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਭੇਦਨਂ ਇਧ ਚ ਅਞ੍ਞਥਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.
ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੮. ਚਕ੍ਖਾਦਯੋ ਪਸਾਦਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਮਨੋਮਯਤ੍ਤਭਾਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਕਾਯਵੋਹਾਰਂ ਅਰਹਨ੍ਤੀਤਿ ਤਬ੍ਬਤ੍ਥੁਕਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ‘‘ਕਾਯਿਕਾ’’ਤਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਕਾਯਪਸਾਦਵਤ੍ਥੁਕਤ੍ਤਾ. ਨ ਹਿ ਚਕ੍ਖਾਦਯੋ ਕਾਯਪਸਾਦਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ ਖਣਾਦਿਵਸੇਨ ਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਦ੍ਧਾਸਮਯਵਸੇਨ ਅਤੀਤਾਦਿਭਾਵਸ੍ਸ ਅਵਚਨਂ ਸੁਖਾਦਿਵਸੇਨ ਭਿਨ੍ਨਾਯ ਅਤੀਤਾਦਿਭਾਵਵਚਨਤੋ. ਨ ਹਿ ਸੁਖਾਯੇਵ ਅਦ੍ਧਾਵਸੇਨ ਸਮਯਵਸੇਨ ਚ ਅਤੀਤਾਦਿਕਾ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਚ ਕਾਯਿਕਚੇਤਸਿਕਾਦਿਭਾਵੇਨ ਭਿਨ੍ਨਾ. ਤੇਨ ਵੇਦਨਾਸਮੁਦਯੋ ਅਦ੍ਧਾਸਮਯਵਸੇਨ ਅਤੀਤਾਦਿਭਾਵੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਰਹਤਿ ਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ ਤੇਹਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਵੇਦਨੇਕਦੇਸਾ ਪਨ ਏਤ੍ਥ ਗਹਿਤਾਤਿ ਤੇ ਸਨ੍ਤਤਿਖਣੇਹਿ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਅਰਹਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਾਨਂ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾਤਿ. ਏਕਸਨ੍ਤਤਿਯਂ ਪਨ ਸੁਖਾਦਿਅਨੇਕਭੇਦਸਬ੍ਭਾਵੇਨ ਤੇਸੁ ਯੋ ਭੇਦੋ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਏਕਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸ ਪਾਕਟਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਿਕਾ ਤਂਸਹਿਤਦ੍ਵਾਰਾਲਮ੍ਬਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ, ਅਵਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਤਦੁਪ੍ਪਾਦਕੇਕਵਿਧਵਿਸਯਸਮਾਯੋਗਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਚ ਸਨ੍ਤਤਿ ਭਵਿਤੁਂ ਅਰਹਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਭੇਦਨ੍ਤਰਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਭਾਵੇਨ ਗਹਣਂ ਕਤਂ. ਲਹੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਨੋ ਵਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨੇਨੇਵ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਅਰਹਨ੍ਤੀਤਿ ਸਨ੍ਤਤਿਖਣਵਸੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਪਰਨ੍ਤਮਜ੍ਝਗਤਾਤਿ ਏਤੇਨ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
੧੧. ਕਿਲੇਸਗ੍ਗਿਸਮ੍ਪਯੋਗਤੋ ਸਦਰਥਾ. ਏਤੇਨ ਸਭਾਵਤੋ ਓਲ਼ਾਰਿਕਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਏਤੇਨ ਓਲ਼ਾਰਿਕਵਿਪਾਕਨਿਪ੍ਫਾਦਨੇਨ ਕਿਚ੍ਚਤੋ. ਕਮ੍ਮਵੇਗਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਕਮ੍ਮਪਟਿਬਦ੍ਧਭੂਤਾ ਚ ਕਾਯਕਮ੍ਮਾਦਿਬ੍ਯਾਪਾਰਵਿਰਹਤੋ ਨਿਰੁਸ੍ਸਾਹਾ ਵਿਪਾਕਾ, ਸਉਸ੍ਸਾਹਾ ਚ ਕਿਰਿਯਾ ਅਵਿਪਾਕਾ. ਸਵਿਪਾਕਾ ਚ ਸਗਬ੍ਭਾ ਵਿਯ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾਤਿ ਤਬ੍ਬਿਪਕ੍ਖਤੋ ਅਵਿਪਾਕਾ ਸੁਖੁਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ.
ਅਸਾਤਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਮਧੁਰਟ੍ਠੇਨ. ਤੇਨ ਸਾਤਪਟਿਪਕ੍ਖਂ ਅਨਿਟ੍ਠਸਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਮਟ੍ਠੇਨ. ਤੇਨ ਦੁਕ੍ਖਾਨਂ ਸਨ੍ਤਾਪਨਕਿਚ੍ਚਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਯਾਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਸਨ੍ਤਸ੍ਮਿਂ ਏਸਾ ਪਣੀਤੇ ਸੁਖੇ ਵੁਤ੍ਤਾ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੮੮; ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੬੭) ਵਚਨਤੋ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਫਰਣਸਭਾਵਵਿਰਹਤੋ ਅਸਨ੍ਤਾਨਂ ਕਾਮਰਾਗਪਟਿਘਾਨੁਸਯਾਨਂ ਅਨੁਸਯਨਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤਾ ਸਨ੍ਤਾ, ਸੁਖੇ ਨਿਕਨ੍ਤਿਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਪਧਾਨਭਾਵਂ ਨੀਤਾਤਿ ਪਣੀਤਾਤਿ. ਤਥਾ ਅਨਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾ ਚ ਕਾਮਾਵਚਰਜਾਤਿਆਦਿਸਙ੍ਕਰਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਸਮਾਨਜਾਤਿਯਂ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਦਿਕੇ ਸਮਾਨਭੇਦੇ ਸੁਖਤੋ ਪਣੀਤਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਉਪਬ੍ਰੂਹਿਤਾਨਂ ਧਾਤੂਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਸੁਖਾ ਖੋਭੇਤਿ ਵਿਬਾਧਿਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਦੁਕ੍ਖਾ ਚ. ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਕਾਯਂ ਬ੍ਯਾਪੇਨ੍ਤਂ ਵਿਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਫਰਤਿ. ਮਦਯਮਾਨਨ੍ਤਿ ਮਦਂ ਕਰੋਨ੍ਤਂ. ਛਾਦਯਮਾਨਨ੍ਤਿ ਇਚ੍ਛਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਂ, ਅਵਤ੍ਥਰਮਾਨਂ ਵਾ. ਘਮ੍ਮਾਭਿਤਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੀਤੋਦਕਘਟੇਨ ਆਸਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਯਥਾ ਕਾਯੋ ਉਪਬ੍ਰੂਹਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਸੁਖਸਮਙ੍ਗਿਨੋਪੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਆਸਿਞ੍ਚਮਾਨਂ ਵਿਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਕਤ੍ਤਨਿਮਿਤ੍ਤੇਯੇਵਾਤਿ ਪਥਵੀਕਸਿਣਾਦਿਕੇ ਏਕਸਭਾਵੇ ਏਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ. ਚਰਤੀਤਿ ਨਾਨਾਵਜ੍ਜਨੇ ਜਵਨੇ ਵੇਦਨਾ ਵਿਯ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਸੁਖੁਮਾ.
ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇ ਅਕੁਸਲਤਾਯ ਅਕੋਵਿਦੋ. ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕੇ…ਪੇ… ਆਗਤਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾ ਵੇਦਨਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਵੇਦਨਾ ਸੁਖੁਮਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਆਗਤਤ੍ਤਾ. ਭੂਮਨ੍ਤਰਭੇਦੇ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਮ੍ਪੀ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਇਮਿਨਾ ਨੀਹਾਰੇਨਾਤਿ ਏਤੇਨ ‘‘ਕਾਮਾਵਚਰਸੁਖਤੋ ਕਾਮਾਵਚਰੁਪੇਕ੍ਖਾ ਸੁਖੁਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਭਾਵਾਦਿਭੇਦੇਨ ਚ ਓਲ਼ਾਰਿਕਸੁਖੁਮਭਾਵਂ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰੇਵ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਨ ਭਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਨਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਿਸ੍ਸਕਾ ਕਥਿਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਕਨ੍ਤਪਣੀਤੇ ਹੀਨਪਣੀਤਾਨਂ ਉਦ੍ਧਟਤ੍ਤਾ ਏਵਮੇਵ ਏਕਨ੍ਤਹੀਨੇ ਚ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਹੀਨਪਣੀਤਤਾ ਉਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਉਭਯਤ੍ਥ ਤਦੁਦ੍ਧਰਣੇ ਨ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਾਯਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਕੁਸਲਾਦੀਹਿ ਸੁਖੁਮਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਆਗਤਸ੍ਸ ਅਪਰਿਵਤ੍ਤਨੀਯਭਾਵੇਨ ‘‘ਹੇਟ੍ਠਿਮਨਯੋ ਨ ਓਲੋਕੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂਤਂਵਾਪਨਵਸੇਨ ਕਥਨੇਪਿ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਨ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਹੇਟ੍ਠਿਮਨਯੋ ਨ ਓਲੋਕੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਹੇਟ੍ਠਿਮਨਯਸ੍ਸ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਵੁਤ੍ਤਨਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਂ ਤਂ ਵਾ ਪਨਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਹੇਟ੍ਠਿਮਨਯੋ ਨ ਓਲੋਕੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਬਹੁਵਿਪਾਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਦੋਸੁਸ੍ਸਨ੍ਨਤਾਯ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ, ਤਥਾ ਅਪ੍ਪਵਿਪਾਕਾ ਕੁਸਲਾ. ਮਨ੍ਦਦੋਸਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਵਿਪਾਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਸੁਖੁਮਾ, ਤਥਾ ਬਹੁਵਿਪਾਕਾ ਕੁਸਲਾ ਚ. ਓਲ਼ਾਰਿਕਸੁਖੁਮਨਿਕਨ੍ਤਿਵਤ੍ਥੁਭਾਵਤੋ ਕਾਮਾਵਚਰਾਦੀਨਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਸੁਖੁਮਤਾ. ਸਾਪੀਤਿ ਭਾਵਨਾਮਯਾਯ ਭੇਦਨੇਨ ਦਾਨਮਯਸੀਲਮਯਾਨਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਭੇਦਨਂ ਨਯਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਾਪੀਤਿ ਵਾ ਤਿਵਿਧਾਪੀਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.
੧੩. ਜਾਤਿਆਦਿਵਸੇਨ ਅਸਮਾਨਕੋਟ੍ਠਾਸਤਾ ਵਿਸਭਾਗਟ੍ਠੋ. ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਤਾਦਿਵਸੇਨ ਅਸਦਿਸਕਿਚ੍ਚਤਾ, ਅਸਦਿਸਸਭਾਵਤਾ ਵਾ ਵਿਸਂਸਟ੍ਠੋ, ਨ ਅਸਮ੍ਪਯੋਗੋ. ਯਦਿ ਸਿਯਾ, ਦੂਰਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਹੋਤੀਤਿ ਸਂਸਟ੍ਠਟ੍ਠੇਨ ਸਨ੍ਤਿਕਤਾ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਚ ਵੇਦਨਾਯ ਵੇਦਨਾਸਮ੍ਪਯੋਗੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਸਨ੍ਤਿਕਪਦਵਣ੍ਣਨਾਯ ਚ ‘‘ਸਭਾਗਟ੍ਠੇਨ ਸਰਿਕ੍ਖਟ੍ਠੇਨ ਚਾ’’ਤਿ ਵਕ੍ਖਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਨ ਦੂਰਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਿਂ ਯਥਾ ਸਨ੍ਤਿਕਤੋ ਅਕੁਸਲਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਦੂਰੇਤਿ ਉਦ੍ਧਰੀਯਤਿ, ਤਥਾ ਤਤੋ ਦੂਰਤੋ ਕੁਸਲਤੋ ਕੁਸਲਾ ਸਨ੍ਤਿਕੇਤਿ ਉਦ੍ਧਰਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ? ਨ ਸਕ੍ਕਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਤਿ ਕੁਸਲਾ ਕੁਸਲਾਯ ਸਨ੍ਤਿਕੇਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਤਿਕਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਤਾ ਏਵ ਉਦ੍ਧਰਿਤਾ ਸਿਯਾ, ਤਥਾ ਚ ਸਤਿ ਸਨ੍ਤਿਕਸਨ੍ਤਿਕਤਰਤਾਵਚਨਮੇਵ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪਾਦਾਯੁਪਾਦਾਯ ਦੂਰਸਨ੍ਤਿਕਤਾਵ ਇਧ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਦੂਰਤੋ ਦੂਰੁਦ੍ਧਰਣਂ ਵਿਯ ਸਨ੍ਤਿਕਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੁਦ੍ਧਰਣਞ੍ਚ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕਾਤੁਂ ਦੂਰਦੂਰਤਰਤਾਯ ਵਿਯ ਸਨ੍ਤਿਕਸਨ੍ਤਿਕਤਰਤਾਯ ਚ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਅਥ ਪਨ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘‘ਨ ਕੁਸਲਾ ਕੁਸਲਾਯ ਏਵ ਸਨ੍ਤਿਕੇਤਿ ਉਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਾ, ਅਥ ਖੋ ਯਤੋ ਸਾ ਦੂਰੇ, ਤਸ੍ਸਾ ਅਕੁਸਲਾਯਾ’’ਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਨਤ੍ਥਿ. ਨ ਹਿ ਅਕੁਸਲਾਯ ਕੁਸਲਾ ਕਦਾਚਿ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਅਤ੍ਥੀਤਿ. ਅਥਾਪਿ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘‘ਯਾ ਅਕੁਸਲਾ ਕੁਸਲਾਯ ਸਨ੍ਤਿਕੇ, ਸਾ ਤਤੋ ਦੂਰਤੋ ਕੁਸਲਤੋ ਉਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ, ਤਦਪਿ ਨਤ੍ਥਿ. ਨ ਹਿ ਕੁਸਲੇ ਅਕੁਸਲਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਯਾ ਤਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇਤਿ ਉਦ੍ਧਰਿਯੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੂਰਸ੍ਸ ਦੂਰਤੋ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਵਿਸਭਾਗਤ੍ਤਾ ਦੂਰੇ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਦੂਰਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤੁਂ, ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਨਿਧ ਵੁਤ੍ਤੇ ਭਿਨ੍ਨੇ ਤਤ੍ਥੇਵ ਦੂਰਂ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਨ੍ਤਿਕਤੋ ਪਨ ਦੂਰਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ.
ਉਪਾਦਾਯੁਪਾਦਾਯ ਦੂਰਤੋ ਚ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਉਦ੍ਧਰਿਤੁਂ. ਲੋਭਸਹਗਤਾਯ ਦੋਸਸਹਗਤਾ ਦੂਰੇ ਲੋਭਸਹਗਤਾ ਸਨ੍ਤਿਕੇਤਿ ਹਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਸਨ੍ਤਿਕਤੋਵ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਦੋਸਸਹਗਤਾਯ ਲੋਭਸਹਗਤਾ ਦੂਰੇ ਦੋਸਸਹਗਤਾ ਸਨ੍ਤਿਕੇਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਸਭਾਗਤੋ ਸਭਾਗਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਉਦ੍ਧਟਤ੍ਤਾ, ਨ ਚ ਸਕ੍ਕਾ ‘‘ਲੋਭਸਹਗਤਾਯ ਦੋਸਸਹਗਤਾ ਦੂਰੇ ਸਾ ਏਵ ਚ ਸਨ੍ਤਿਕੇ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਦੋਸਸਹਗਤਾਯ ਸਨ੍ਤਿਕਭਾਵਸ੍ਸ ਅਕਾਰਣਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਸਭਾਗਤਾ ਭੇਦਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਸਭਾਗਾਬ੍ਯਾਪਕਤ੍ਤਾ ਦੂਰਤਾਯ ਦੂਰਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੁਦ੍ਧਰਣਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕਾਤੁਂ. ਨ ਹਿ ਦੋਸਸਹਗਤਾ ਅਕੁਸਲਸਭਾਗਂ ਸਬ੍ਬਂ ਬ੍ਯਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ. ਸਭਾਗਤਾ ਪਨ ਭੇਦਂ ਅਨ੍ਤੋਗਧਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਵਿਸਭਾਗਬ੍ਯਾਪਕਤ੍ਤਾ ਸਨ੍ਤਿਕਤਾਯ ਸਨ੍ਤਿਕਤੋ ਦੂਰੁਦ੍ਧਰਣਂ ਸਕ੍ਕਾ ਕਾਤੁਂ. ਅਕੁਸਲਤਾ ਹਿ ਲੋਭਸਹਗਤਾਦਿਸਬ੍ਬਵਿਸਭਾਗਬ੍ਯਾਪਿਕਾਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਦੂਰਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ.
ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੧੭. ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਸਞ੍ਞਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਦਿਪਿ ਵਤ੍ਥੁਤੋ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਫਸ੍ਸਤੋ ਚ ਸਞ੍ਞਾਯ, ਵਤ੍ਥੁਵਿਸਿਟ੍ਠਫਸ੍ਸੇਨ ਪਨ ਵਿਸਿਟ੍ਠਸਞ੍ਞਾ ਵਤ੍ਥੁਨਾ ਚ ਵਿਸਿਟ੍ਠਾ ਹੋਤਿ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਵਿਯ ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਤਬ੍ਬਤ੍ਥੁਕਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਵਤ੍ਥੁਤੋ ਨਾਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਟਿਘਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਸਞ੍ਞਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਯਥਾ ਫਸ੍ਸੋ ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਪਟਿਘਟ੍ਟਨੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਤਥਾ ਤਤੋ ਜਾਤਸਞ੍ਞਾਪੀਤਿ ‘‘ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਤੋ ਨਾਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਟਿਘਜੋ ਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ, ਪਟਿਘਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ ਵਾ ਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਪਟਿਘਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋਤਿ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਭਾਵੇ ਵਚਨਂ ਅਧਿਕਿਚ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤਾ, ਵਚਨਾਧੀਨਾ ਵਾ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾ, ਅਧਿਵਚਨਂ ਵਾ ਏਤੇਸਂ ਪਕਾਸਨਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ‘‘ਅਧਿਵਚਨਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਤਤੋਜੋ ਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਅਧਿਵਚਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ, ਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋਯੇਵ ਵਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਅਤ੍ਥੇਹਿ ਅਧਿਵਚਨੋ ਚ ਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਚਾਤਿ ਅਧਿਵਚਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ, ਅਧਿਵਚਨਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ ਵਾ ਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਅਧਿਵਚਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ, ਤਤੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਜਾਤਾ ਅਧਿਵਚਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ. ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਤੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਤਤੋਜਾਪਿ ਸਞ੍ਞਾ ‘‘ਅਧਿਵਚਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯਥਾ ਪਨ ਅਞ੍ਞਪ੍ਪਕਾਰਾਸਮ੍ਭਵਤੋ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ‘‘ਅਧਿਵਚਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨ ਏਵਂ ਅਯਂ ਪਟਿਘਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਆਵੇਣਿਕਪ੍ਪਕਾਰਨ੍ਤਰਸਮ੍ਭਵਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਯਦਿ ਏਵਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਮ੍ਫਸ੍ਸਤੋ ਜਾਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਧਿਵਚਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਾ, ਸਞ੍ਞਾਵ ਕਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ? ਤਿਣ੍ਣਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਤ੍ਥਵਸੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨਾਮਂ ਯਤ੍ਥ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਅਧਿਵਚਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜ-ਸਦ੍ਦੋ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹਤਾਯ ਧਮ੍ਮਾਭਿਲਾਪੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਸਞ੍ਞਾਯ ਏਵ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਨਿਵਤ੍ਤਨਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਯੋ ਹਿ ਅਰੂਪਿਨੋ ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਥ ਵਾ ਸਞ੍ਞਾਯ ਪਟਿਘਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾਤਿ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਨਾਮਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਧਿਵਚਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾਨਾਮਂ ਤਿਣ੍ਣਂਯੇਵ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਭਵਿਤੁਂ ਅਰਹਤਿ. ਤੇ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਾਮਂ ਸਞ੍ਞਾਯ ਦਤ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਤਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਤਯੋ ਹਿ ਅਰੂਪਿਨੋ ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਸਞ੍ਞਾ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾਪਿ ਜਾਨਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਇਦਂ ਤੇਨ ਤੇਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਹਤ੍ਥਵਿਕਾਰਾਦਿਕਰਣੇ ਤਦਧਿਪ੍ਪਾਯਵਿਜਾਨਨਨਿਮਿਤ੍ਤਭੂਤਾ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਿਯ ਰਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਓਲੋਕਨਾਦੀਸੁ ਰਤ੍ਤਤਾਦਿਵਿਜਾਨਨਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਓਲੋਕਨਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਸਯਸਮਾਗਮੇ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤੀਤਿ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਯ ਸਞ੍ਞਾਯਪਿ ਤਥਾਪਾਕਟਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਰਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਓਲੋਕਨਾਦਿਵਸੇਨ ਪਾਕਟਾ ਜਵਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਭਵਿਤੁਂ ਅਰਹਤੀਤਿ ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਆਸਙ੍ਕਾਯ ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਪਸਾਦਵਤ੍ਥੁਕਾ ਏਵਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਞ੍ਞਂ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਤੇਨ ਚਿਨ੍ਤਿਤਂ ਞਾਤਂ, ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੪. ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੨੦. ਹੇਟ੍ਠਿਮਕੋਟਿਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਭੁਮ੍ਮਨਿਦ੍ਦੇਸੋਵ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਪਧਾਨਂ ਦਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਉਪਰਿਮਕੋਟਿਯਾ ਤਂ ਨ ਦਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪਰਿਮਕੋਟਿਗਤਭਾਵੇਨ ਵਿਨਾ ਹੇਟ੍ਠਿਮਕੋਟਿਗਤਭਾਵਾਭਾਵਤੋ. ਹੇਟ੍ਠਿਮਕੋਟਿ ਹਿ ਸਬ੍ਬਬ੍ਯਾਪਿਕਾਤਿ. ਦੁਤਿਯੇ ਕਰਣਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਹੇਟ੍ਠਿਮਕੋਟਿਯਾ ਆਗਤਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਪੁਰਿਮੇਪਿ ਵਾ ‘‘ਹੇਟ੍ਠਿਮਕੋਟਿਯਾ’’ਤਿ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਞ੍ਚ ਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਕਰਣੇਨ ਕਰਣਨਿਦ੍ਦੇਸੋਵ. ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਏਕੂਨਪਞ੍ਞਾਸਪ੍ਪਭੇਦੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਆਹ. ਗਹਿਤਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਤ੍ਤਾ.
ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਪਕਿਣ੍ਣਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
ਸਮੁਗ੍ਗਮ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਞ੍ਜਾਤਿਯਂ ਆਦਿਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋ. ਤਂਤਂਪਚ੍ਚਯਸਮਾਯੋਗੇ ਹਿ ਪੁਰਿਮਭਵਸਙ੍ਖਾਤਾ ਪੁਰਿਮਨ੍ਤਤੋ ਉਦ੍ਧਙ੍ਗਮਨਂ ਸਮੁਗ੍ਗਮੋ, ਸਨ੍ਧਿਯਂ ਵਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਉਗ੍ਗਮੋ ਸਮੁਗ੍ਗਮੋ. ਸੋ ਪਨ ਯਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ ਸਮੁਗ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਏਤੇਨ ਨਯੇਨ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਖਨ੍ਧਸਮੁਗ੍ਗਮੋ ਏਕਵੋਕਾਰਚਤੁਵੋਕਾਰੇਸੁ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਯਥਾਧਿਗਤਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਸਹ ਉਗ੍ਗਮੋ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਸਮੁਗ੍ਗਮੋ. ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਵਿਕਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਹਿਮਵਨ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੇ ਜਾਤਿਮਨ੍ਤਏਲ਼ਕਲੋਮਂ ਜਾਤਿਉਣ੍ਣਾ. ਸਪ੍ਪਿਮਣ੍ਡਬਿਨ੍ਦੂਤਿ ਏਵਂ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਬਿਨ੍ਦੁ-ਸਦ੍ਦੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਂਵਣ੍ਣਪ੍ਪਟਿਭਾਗਨ੍ਤਿ ਏਵਂਵਣ੍ਣਂ ਏਵਂਸਣ੍ਠਾਨਞ੍ਚ. ਪਟਿਭਜਨਂ ਵਾ ਪਟਿਭਾਗੋ, ਸਦਿਸਤਾਭਜਨਂ ਸਦਿਸਤਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂਵਿਧੋ ਵਣ੍ਣਪ੍ਪਟਿਭਾਗੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਏਵਂਵਣ੍ਣਪ੍ਪਟਿਭਾਗਂ.
ਸਨ੍ਤਤਿਸੀਸਾਨੀਤਿ ਸਨ੍ਤਤਿਮੂਲਾਨਿ, ਸਨ੍ਤਤਿਕੋਟ੍ਠਾਸਾ ਵਾ. ਅਨੇਕਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਮਾਹਾਰਭਾਵਤੋ ਹਿ ਪਧਾਨਙ੍ਗਂ ‘‘ਸੀਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਵਤ੍ਥੁਦਸਕਾਦਿਕੋਟ੍ਠਾਸਾ ਅਨੇਕਰੂਪਸਮੁਦਾਯਭੂਤਾ ‘‘ਸੀਸਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ.
ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਗਣਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਤਂ. ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਪਵੇਣਿਯਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਉਤੁਚਿਤ੍ਤਾਹਾਰਜਪਵੇਣੀ ਚ ਏਤ੍ਤਕਂ ਕਾਲਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾ, ਤਂ ਪਨ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਤੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਕ੍ਖਤੀਤਿ ਅਕਥੇਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਜਪਵੇਣੀ ਚ ਨ ਸਬ੍ਬਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਅਵੁਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਓਪਪਾਤਿਕਸਮੁਗ੍ਗਮੋ ਨਾਮ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਏਵਂ…ਪੇ… ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਨਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਾਨਂ ਪਨ ਕਾਮਾਵਚਰਾਨਂ ਰੂਪਾਵਚਰਾਨਂ ਪਰਿਹੀਨਾਯਤਨਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਸਨ੍ਤਤਿਸੀਸਹਾਨਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਤੋਤਿ ਅਯਂ ਵਿਚਾਰਣਾ ਨ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ, ਅਥ ਖੋ ਤੇਸਂ ਰੂਪਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨੇਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਏਵਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਪਚ੍ਛਾਅਪੁਰੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੂਤਿ ਏਤੇਨ ਸਂਸਯਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਹੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਹਿ ਇਦਮੇਵ ਪਠਮਂ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਇਦਂ ਪਚ੍ਛਾਤਿ ਅਦਸ੍ਸਿਤਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਤੋ’’ਤਿ ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਵਿਚਾਰਣਾਯ ਵਤ੍ਥੁਭਾਵੇਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਗਹਿਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਚ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇ ਭੁਮ੍ਮਨਿਦ੍ਦੇਸੋਤਿ ‘‘ਰੂਪਂ ਪਠਮਂ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਭਾਵੇਨਭਾਵਲਕ੍ਖਣਤ੍ਥੇ ਭੁਮ੍ਮਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਸਤਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਰੂਪਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਕ੍ਖਣੇ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਪਿ ਰੂਪਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ ਉਭਯਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾਤਿ. ਰੂਪਾਰੂਪਸਨ੍ਤਤਿਞ੍ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਯਂ ਵਿਚਾਰਣਾ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਰੂਪਂ ਪਠਮਂ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਏਵ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚਾਰਣਾਯ ਕਰਿਯਮਾਨਾਯ ਅਰੂਪਸ੍ਸ ਰੂਪਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਮੇਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਵਿਚਾਰਣਾਵ ਇਧ ਨ ਉਪਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾਤਿ. ਵਤ੍ਥੁ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਦੁਬ੍ਬਲਂ ਹੋਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਰੂਪਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਦੁਬ੍ਬਲਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਦਾ ਹਿ ਤਂ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯਰਹਿਤਂ ਆਹਾਰਾਦੀਹਿ ਚ ਅਨੁਪਤ੍ਥਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ‘‘ਦੁਬ੍ਬਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਮ੍ਮਵੇਗਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਇਦਂ ਸਤਿਪਿ ਭਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਜਭਾਵੇ ਸਾਯਂ ਵਿਪਾਕਸਨ੍ਤਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਪੁਰਿਮਭਵਙ੍ਗਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਤੋ ਅਞ੍ਞੇਨ ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਖਿਤ੍ਤਾ ਵਿਯ ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ, ਤਤੋ ਪਰਞ੍ਚ ਸਮਾਨਸਨ੍ਤਤਿਯਂ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਂ ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਪਵੇਣੀ ਘਟਿਯਤੀਤਿ ਚਕ੍ਖਾਦਿਵਤ੍ਥੁਸਨ੍ਤਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਏਵ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਘਟਿਯਤਿ, ਨ ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਨਿਸ੍ਸਯਵਤ੍ਥੂਨਂ ਵਿਯ ਵਿਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਙ੍ਗਤੋਤਿ ਝਾਨਙ੍ਗਤੋ. ਝਾਨਙ੍ਗਾਨਿ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹ ਰੂਪਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਾਨਿ, ਤੇਸਂ ਅਨੁਬਲਦਾਯਕਾਨਿ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਦੀਨਿ ਤੇਸੁ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁ ਵਿਸੇਸਰੂਪਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਅਥ ਵਾ ਯਾਨਿ ਚਿਤ੍ਤਙ੍ਗਾਨਿ ਚੇਤਨਾਦੀਨਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰੂਪਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨੇ ਅਙ੍ਗਭਾਵਂ ਸਹਾਯਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਬਲਦਾਯਕੇਹਿ ਝਾਨਙ੍ਗਾਦੀਹਿ ਅਪਰਿਹੀਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤੋ ਪਰਿਹੀਨਤ੍ਤਾ ਹਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਿ ਰੂਪਂ ਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ. ਯੋ ਪਨ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹਜਾਤਵਤ੍ਥੁ ਤਸ੍ਸ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਚ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਚ ਪੁਰੇਜਾਤਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਯਵੇਕਲ੍ਲਾਭਾਵਤੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣਦ੍ਵਯੇ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤੂ’’ਤਿ, ਤਂ ਨਿਵਾਰੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਯਦਿ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਠਿਤਿਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇਸੁਪਿ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁ ਪੁਰੇਜਾਤਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵੇਤਨ੍ਤਿ ਅਨੁਜਾਨਿ, ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਦੋਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਦਿ ਤਦਾ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਯ੍ਯ, ਤਵ ਮਤੇਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਯ੍ਯ, ਤਦਾ ਪਨ ਰੂਪੁਪ੍ਪਾਦਨਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਯਦਾ ਚ ਰੂਪੁਪ੍ਪਾਦਨਂ, ਤਦਾ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਤਵ ਮਤੇਨਪਿ ਪਚ੍ਚਯਵੇਕਲ੍ਲਮੇਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਪੁਰੇਜਾਤਨਿਸ੍ਸਯਾਭਾਵਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਂ ਰੂਪਂ ਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤੀਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਅਟ੍ਠ ਰੂਪਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਹਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰਾਦਿਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਸਵੇਗਾਨਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਬਲਾਨਮੇਵ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ.
ਅਵਿਸਯਤਾਯਾਤਿ ਅਗਤਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਗਾਮਸ੍ਸ ਆਗਨ੍ਤੁਕਸ੍ਸ ਅਵਿਸਯਭਾਵਤੋ. ਅਪ੍ਪਹੁਤਤਾਯਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਸ ਅਨਿਸ੍ਸਰਭਾਵਤੋ. ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨ…ਪੇ… ਠਿਤਾਨੀਤਿ ਇਦਂ ਯੇਹਾਕਾਰੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਹਿ ਸਬ੍ਬੇਹਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਸਮਤਿਂਸਕਮ੍ਮਜਰੂਪਾਨਂ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਵਟ੍ਟਮੂਲਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਰੂਪਂ ਤਤੋ ਪੁਰਿਮਤਰੇਹਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਵਿਯ ਨ ਭਵਨ੍ਤਰੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵਟ੍ਟਮੂਲਸ੍ਸ ਵੂਪਸਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬਾ.
ਰੂਪਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥਿਤਾਯਾਤਿ ਰੂਪਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਤ੍ਤਾ ਅਰੂਪਸ੍ਸ, ਵਿਰਾਗਵਸੇਨ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਰੂਪੋਕਾਸੇ ਵਾ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਰੂਪੁਪ੍ਪਾਦਨਂ ਹੋਤਿ, ਅਰੂਪਂ ਪਨ ਰੂਪਸ੍ਸ ਓਕਾਸੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਰੂਪੇ ਸਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਞ੍ਞਂ ਰੂਪਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਯ੍ਯ, ਤਦੇਵ ਤਤ੍ਥ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੁਰਿਮਰੂਪਸ੍ਸਪਿ ਹਿ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਅਤ੍ਥਿ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਿਤਿਸਦਿਸਤਾਦਸ੍ਸਨਤੋਤਿ.
ਉਤੁ ਪਨ ਪਠਮਂ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਉਤੁ ਨਾਮ ਚੇਸ ਦਨ੍ਧਨਿਰੋਧੋਤਿਆਦਿ ਉਤੁਸ੍ਸ ਠਾਨਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਾਦਨੇ ਕਾਰਣਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਅਰੂਪਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਕਾਲਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦਨ੍ਧਨਿਰੋਧਤ੍ਤਾ ਹਿ ਸੋ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਬਲਵਾਤਿ ਤਦਾ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਧਰਨ੍ਤੇ ਏਵ ਖਿਪ੍ਪਨਿਰੋਧਤ੍ਤਾ ਸੋਲ਼ਸਸੁ ਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਅਨਨ੍ਤਰਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਤੁਨਾ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤੇ ਰੂਪੇ ਪੁਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਧਰਨ੍ਤੇ ਏਵ ਸੋਲ਼ਸ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਏਤੇਨ ਪਨ ਵਚਨੇਨ ਯਦਿ ਉਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਕ੍ਖਣਾ ਧਰਮਾਨਕ੍ਖਣੇ ਏਵ ਗਹਿਤਾ, ‘‘ਸੋਲ਼ਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕਂ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਅਥੁਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨਿਰੋਧਕ੍ਖਣੋਵ ਗਹਿਤੋ, ‘‘ਸਤ੍ਤਰਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕ’’ਨ੍ਤਿ, ਸਚੇ ਨਿਰੋਧਕ੍ਖਣਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੋ ਗਹਿਤੋ, ‘‘ਅਧਿਕਸੋਲ਼ਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕ’’ਨ੍ਤਿ, ਯਦਿ ਪਨ ਉਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਕ੍ਖਣਾ ਧਰਮਾਨਕ੍ਖਣੇ ਨ ਗਹਿਤਾ, ‘‘ਅਧਿਕਸਤ੍ਤਰਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ‘‘ਤੇਸੁ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਅਨਨ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪਿ ਤਸ੍ਸ ਧਰਮਾਨਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਗਹਿਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੋ ਧਰਮਾਨਕ੍ਖਣੇ ਗਹਿਤੋਤਿ ਨਿਰੋਧਕ੍ਖਣੇ ਅਗ੍ਗਹਿਤੇ ਅਧਿਕਸੋਲ਼ਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕਤਾ ਵਕ੍ਖਮਾਨਾ, ਗਹਿਤੇ ਵਾ ਸੋਲ਼ਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕਤਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਓਜਾ ਖਰਾਤਿ ਸਵਤ੍ਥੁਕਂ ਓਜਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਸਭਾਵਤੋ ਸੁਖੁਮਾਯ ਹਿ ਓਜਾਯ ਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਸੁਖੁਮਤਾਤਿ.
ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚੇਵਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾਪਿ ਪਨ ਰੂਪਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਯਥਾਹ ‘‘ਹੇਤੂ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਞ੍ਚ ਰੂਪਾਨਂ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੧). ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਨ ਕਮ੍ਮਚੇਤਨਂ ਵਿਯ ਏਕਧਮ੍ਮਮੇਵ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ. ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਹਿਪਿ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤੂਤਿ ਚੇ? ਨ, ਤੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਭਾਵਸ੍ਸ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਅਵਚਨਞ੍ਚ ਤੇਸਂ ਕੇਨਚਿ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਾਭਾਵਤੋ.
ਅਦ੍ਧਾਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦਤੋਤਿ ਕਾਲਪਰਿਚ੍ਛੇਦਤੋ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸਤ੍ਤਰਸ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਦ੍ਧਾ, ਰੂਪਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਰਸਮੋ ਭਾਗੋ ਅਰੂਪਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਸੋ ਅਦ੍ਧਾਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇਤਿ ਇਦਂ ਨਯਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਤਤੋ ਪਰਮ੍ਪਿ ਰੂਪਾਰੂਪਾਨਂ ਸਹੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਸਬ੍ਭਾਵਤੋ, ਨ ਪਨੇਤਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਅਸਹੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਅਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਿਤਿਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇਸੁਪਿ ਰੂਪੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਸਯਮੇਵ ਵਕ੍ਖਤੀਤਿ. ਫਲਪ੍ਪਤ੍ਤਨਿਦਸ੍ਸਨੇਨ ਚ ਰੂਪਾਰੂਪਾਨਂ ਅਸਮਾਨਕਾਲਤਂ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨ ਸਹੁਪ੍ਪਾਦਂ ਤਦਤ੍ਥਂ ਅਨਾਰਦ੍ਧਤ੍ਤਾ. ਸਹੁਪ੍ਪਾਦੇਨ ਪਨ ਅਸਮਾਨਕਾਲਤਾ ਸੁਖਦੀਪਨਾ ਹੋਤੀਤਿ ਤਂਦੀਪਨਤ੍ਥਮੇਵ ਸਹੁਪ੍ਪਾਦਗ੍ਗਹਣਂ.
ਯਦਿ ਏਵਂ ਰੂਪਾਰੂਪਾਨਂ ਅਸਮਾਨਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਅਰੂਪਂ ਓਹਾਯ ਰੂਪਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਏਤਸ੍ਸਾ ਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਮਾਹ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਕਪ੍ਪਮਾਣਾਵਾਤਿ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇਸੁ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨਿਚ੍ਛਿਦ੍ਦੇਸੁ ਅਰੂਪਰਹਿਤਂ ਰੂਪਂ, ਰੂਪਰਹਿਤਂ ਵਾ ਅਰੂਪਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਞ੍ਚ ਕਥਾ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰੇ ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਟਿਭਾਗਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਰਹਿਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਕਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਪਦੇ ਪਦਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਦੇ ਏਵ ਪਦਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਲਹੁਂ ਲਹੁਂ ਅਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨੋਹਾਯਾਤਿ ਯਾਵ ਚੁਤਿ, ਤਾਵ ਅਵਿਜਹਿਤ੍ਵਾ, ਚੁਤਿਕ੍ਖਣੇ ਪਨ ਸਹੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ. ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚਦ੍ਧਾਨੇ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਨੋਹਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿ, ਸੋ ਚ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚੁਤਿਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਉਕ੍ਕਂਸਤੋ ਏਤੇਸਂ ਅਦ੍ਧਾਤਿ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਵਕਂਸਤੋ ਅਦ੍ਧਾਪਕਾਰਂ ਇਮਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਨਾਨਾਨਿਰੋਧਤੋਤਿ ਏਤਂ ਦ੍ਵਯਮਪਿ ਸਹ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਰੂਪਾਰੂਪਾਨਂ ‘‘ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਨਾਨਾਨਿਰੋਧਤੋ’’ਤਿ ਏਕੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਕਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਏਵਂ ਇਤੋ ਪਰੇਸੁਪਿ. ਪਚ੍ਛਿਮਕਮ੍ਮਜਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਤੋ ਨਾਨਾਨਿਰੋਧੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦੋਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਸੋਲ਼ਸਕੇ ਪਚ੍ਛਿਮਸ੍ਸ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਚਨਤੋ. ਯਦਿ ਪਨ ਯਸ੍ਸ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਨਾਨਾਨਿਰੋਧਾ ਦ੍ਵੇਪਿ ਨ ਸਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਪਚ੍ਛਿਮਕਮ੍ਮਜਸ੍ਸ ਪਨ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪਰਤੋ ਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇਸੁ ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਞ੍ਚ ਤਦਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ‘‘ਪਚ੍ਛਿਮਕਮ੍ਮਜਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਨ ਅਟ੍ਠਚਤ੍ਤਾਲੀਸਕਮ੍ਮਜਰੂਪਪਵੇਣੀ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ‘‘ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਨਾਨਾਨਿਰੋਧ’’ਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਿਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਰੂਪਾਨਿ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਨਾਨਾਨਿਰੋਧਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਯੋਜਨਾ ਕਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਤਞ੍ਹਿ ਰੂਪਂ ਅਰੂਪੇਨ, ਅਰੂਪਞ੍ਚ ਤੇਨ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਨਾਨਾਨਿਰੋਧਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖਲਿਕਸ੍ਸ ਵਿਯ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਪਵੇਣੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਚਤ੍ਤਾਲੀਸਕਮ੍ਮਜਿਯਵਚਨਂ ਕਤਂ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਏਕੂਨਪਞ੍ਞਾਸਕਮ੍ਮਜਿਯਵਚਨਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ.
ਨਾਨੁਪ੍ਪਾਦ…ਪੇ… ਪਚ੍ਛਿਮਕਮ੍ਮਜੇਨ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਤੇਨ ਸੁਦੀਪਨਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤੇਨ ਹਿ ਨਯੇਨ ਸਕ੍ਕਾ ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਏਕਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਰੂਪਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਪਿ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਏਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਤਂ ਅਰੂਪੇਨ, ਅਰੂਪਞ੍ਚ ਤੇਨ ਨਾਨੁਪ੍ਪਾਦਂ ਏਕਨਿਰੋਧਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਨ੍ਤਿ. ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ਪਨ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਰੂਪਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ, ਤਸ੍ਸ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਏਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਕਂ ਅਰੂਪਞ੍ਚ ਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ, ਤਂ ‘‘ਨਾਨੁਪ੍ਪਾਦਤੋ ਨਾਨਾਨਿਰੋਧਤੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥੇਵ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਚਤੁਸਨ੍ਤਤਿਕਰੂਪੇਨ ਹਿ ਨਾਨੁਪ੍ਪਾਦਨਾਨਾਨਿਰੋਧਤਾਦੀਪਨਾ ਏਤ੍ਥ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਅਦਸ੍ਸਿਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਨਯਦਸ੍ਸਨਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਸਮਤਿਂਸਕਮ੍ਮਜਰੂਪੇਸੁ ਏਵ ਠਿਤਸ੍ਸਪਿ ਗਬ੍ਭੇ ਗਤਸ੍ਸ ਮਰਣਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਤੇਸਂ ਏਵ ਵਸੇਨ ਪਚ੍ਛਿਮਕਮ੍ਪਿ ਯੋਜਿਤਂ. ਅਮਰਾ ਨਾਮ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਕਸ੍ਮਾ? ਯਥਾ ਛਨ੍ਨਂ ਵਤ੍ਥੂਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਤਦੁਪ੍ਪਾਦਕਕਮ੍ਮੇਨੇਵ ਭਵਙ੍ਗਾਦੀਨਞ੍ਚ ਤਬ੍ਬਤ੍ਥੁਕਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. ਨ ਹਿ ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੇਨ ਤਂ ਕਮ੍ਮਜੇਸੁ ਏਕਚ੍ਚਂ ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਨ ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਆਯੁਉਸ੍ਮਾਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ ਜੀਵਿਤਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਅਨੂਨਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਮਰਾ ਨਾਮ ਭਵੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ.
‘‘ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ, ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਿਰੋਧਕ੍ਖਣੇ, ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ, ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿਯੇਵ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਅਦ੍ਧਾਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇ ‘‘ਤਂ ਪਨ ਸਤ੍ਤਰਸਮੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੨੬ ਪਕਿਣ੍ਣਕਕਥਾ) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਮਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਕਸ੍ਮਾ? ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕਰੂਪਸ੍ਸਪਿ ਸਮਾਨਾਯੁਕਤਾਯ ਭਵਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯਥਾ ਪਨ ਏਤੇਹਿ ਯੋਜਿਤਂ, ਤਥਾ ਰੂਪਸ੍ਸ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਨਾਨਾਨਿਰੋਧਤਾ ਨਾਨੁਪ੍ਪਾਦੇਕਨਿਰੋਧਤਾ ਚ ਨਤ੍ਥਿਯੇਵ.
ਯਾ ਪਨ ਏਤੇਹਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਰਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਯਾ ਚ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਤਤਿਯਭਾਗਾਧਿਕਸੋਲ਼ਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕਤਾ, ਸਾ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਵਿਭਙ੍ਗਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੨੨੭) ਅਤੀਤਾਰਮ੍ਮਣਾਯ ਚੁਤਿਯਾ ਅਨਨ੍ਤਰਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਏਕਾਦਸ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾ ਅਤੀਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਪਞ੍ਚਦਸ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾ ਅਤੀਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਥਾਵਸੇਸਪਞ੍ਚਚਿਤ੍ਤਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕੇ ਤਸ੍ਮਿਂ ਯੇਵਾਰਮ੍ਮਣੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤੇਨ ਸੋਲ਼ਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕਭਾਵੇਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ‘‘ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਏਵ ਰੂਪਂ ਆਪਾਥਮਾਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਤਿ ਨ ਰੂਪਸ੍ਸ ਏਕਾਦਸ ਵਾ ਪਞ੍ਚਦਸੇਵ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾ ਅਤੀਤਾ, ਅਥ ਖੋ ਅਤਿਰੇਕਏਕਾਦਸਪਞ੍ਚਦਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਦਿਪਿ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇ ਠਿਤਿਪ੍ਪਤ੍ਤਮੇਵ ਰੂਪਂ ਪਸਾਦਂ ਘਟ੍ਟੇਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਪਨ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇਪਿ ਆਪਾਥਮਾਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਮੇਤਂ. ਨ ਹਿ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਅਤੀਤਾਦੀਸੁ ਕਿਞ੍ਚਿ ਆਪਾਥਂ ਨਾਗਚ੍ਛਤੀਤਿ. ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਚ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਕਾਦਸ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾ ਅਤੀਤਾ, ਅਥਾਵਸੇਸਪਞ੍ਚਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕੇ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੨੨੭).
ਯੋ ਚੇਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਚ ਅਤ੍ਥਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬੋ. ਚਿਤ੍ਤਯਮਕੇ (ਯਮ. ੨.ਚਿਤ੍ਤਯਮਕ.੧੦੨) ਹਿ ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਨ੍ਤਿ? ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਨੋ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਚਾ’’ਤਿ. ਤਥਾ ‘‘ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ? ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ, ਨੋ ਚ ਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਚਾ’’ਤਿ. ਏਵਂ ‘‘ਨ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਮਾਨਂ, ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਮਾਨਂ ਨ ਨਿਰੁਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤੇਸਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ‘‘ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਅਨਾਗਤਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ’’ਤਿ ਅਵਚਨਂ, ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਕਾਲਵਾਰੇ ਚ ‘‘ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣਂ ਵੀਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ’’ਤਿ ਅਵਚਨਂ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣਾਭਾਵਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੀਪੇਤਿ. ਸੁਤ੍ਤੇਸੁਪਿ ਹਿ ‘‘ਠਿਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੩੮; ਅ. ਨਿ. ੩.੪੭) ਏਕਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋ ‘‘ਯਸ੍ਸਾ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਸਾ ਸਨ੍ਤਤਿਠਿਤੀ’’ਤਿ ਨ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ, ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਵਾ ਖਣਦ੍ਵਯਸਮਙ੍ਗਿਂ ਠਿਤਨ੍ਤਿ.
ਯੋ ਚੇਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਨਿਰੋਧਕ੍ਖਣੇ ਰੂਪੁਪ੍ਪਾਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਚ ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਪਨ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਨੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਯਮ. ੧.ਸਚ੍ਚਯਮਕ.੧੩੬). ਯੋ ਚ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਰੂਪਨਿਰੋਧੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਚ ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ? ਨੋਤਿਆਦਿ (ਯਮ. ੩.ਧਮ੍ਮਯਮਕ.੧੬੩) ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਨ ਚ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਕਤੋਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਾਧਿਕਾਰਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਚ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪੇਸ੍ਵੇਵ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ. ਯਦਿ ਸਙ੍ਖਾਰਯਮਕੇ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੇਨ ਸਹੁਪ੍ਪਾਦੇਕਨਿਰੋਧਵਚਨਤੋ ਅਬ੍ਯਾਕਤ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਮੇਵੇਤ੍ਥ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਕਾਰਣਂ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਤਮ੍ਪਿ ਅਕਾਰਣਂ. ਨ ਹਿ ਤੇਨ ਵਚਨੇਨ ਅਞ੍ਞਰੂਪਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹੁਪ੍ਪਾਦਸਹਨਿਰੋਧਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਕਤੋ, ਨਾਪਿ ਨਾਨੁਪ੍ਪਾਦਨਾਨਾਨਿਰੋਧਾਨੁਜਾਨਨਂ, ਨੇਵ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਬ੍ਯਾਕਤਭਾਵਨਿਵਾਰਣਞ੍ਚ ਕਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾ ਅਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਨਾਨੁਞ੍ਞਾਤਾਨਿਵਾਰਿਤਾਬ੍ਯਾਕਤਭਾਵਾਨਂ ਸਹੁਪ੍ਪਾਦਸਹਨਿਰੋਧਾਦਿਕਾਨਂ ਕਮ੍ਮਜਾਦੀਨਂ ਏਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਨਿਰੋਧੋ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕਮ੍ਮਜਾਦੀਨਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਨਿਰੋਧਂ ਵਤ੍ਤੁਂ. ਯਮਕਪਾਲ਼ਿਅਨੁਸ੍ਸਰਣੇ ਚ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਾਨਨ੍ਤਰਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਿਜ੍ਜਮਾਨਤਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਚ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ ਵਿਨਸ੍ਸਮਾਨਤ੍ਤਾ, ਨਾਪਿ ਚ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਰੂਪਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਸ੍ਸ ਸਹਾਯਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਉਤੁ ਤਦਨਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਰੂਪਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਯ੍ਯ. ਏਵਞ੍ਚ ਸਤਿ ਰੂਪਾਰੂਪਾਨਂ ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਸਹ ਰੂਪਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਤੋ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਤੋਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਤਿਲਹੁਪਰਿਵਤ੍ਤਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯੇਨ ਸਹੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਰੂਪਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਮੇਵਾਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਤਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਅਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਹ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਨ ਕੇਨਚਿ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਤਦਨਨ੍ਤਰਞ੍ਚ ਤਂ ਠਿਤਿਪ੍ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ? ਨੋ’’ਤਿ (ਯਮ. ੨.ਸਙ੍ਖਾਰਯਮਕ.੧੨੮), ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਨ, ਚਿਤ੍ਤਨਿਰੋਧਕ੍ਖਣੇ ਰੂਪੁਪ੍ਪਾਦਾਰਮ੍ਭਾਭਾਵਤੋਤਿ. ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਏਵ ਰੂਪਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਪਨ ਅਵੀਤਿਵਤ੍ਤੇ ਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਰੂਪਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯਕਿਚ੍ਚਂ ਨ ਕਰੋਤਿ, ਅਰੂਪਞ੍ਚ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਠਿਤਿਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸਾਲਾਭਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.
ਤਤੋ ਪਰਂ ਪਨਾਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਯਦੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਾਯਪਿ ਸਙ੍ਗਹਕਥਾਯ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾਯ ਪੁਰਿਮਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਤੋ ‘‘ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਪਵੇਣੀ ਨ ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ ਏਤੇਨ ਸਹ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋਤਿ ਚੁਤਿਤੋ ਪਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਰੂਪਂ ਪਨ ਰੂਪੇਨ ਸਹਾਤਿਆਦਿਨਾ ਯਥਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦੇਕਨਿਰੋਧਤਾ ਰੂਪਾਨਂ ਅਰੂਪੇਹਿ, ਅਰੂਪਾਨਂ ਰੂਪੇਹਿ ਚ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਰੂਪਾਨਂ ਰੂਪੇਹੇਵ, ਅਰੂਪਾਨਞ੍ਚ ਅਰੂਪੇਹਿ ਯੋਜਿਤਾ.
ਸਰੀਰਸ੍ਸ ਰੂਪਂ ਅਵਯਵਭੂਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਘਨਭੂਤੋ ਪੁਞ੍ਜਭਾਵੋ ਘਨਪੁਞ੍ਜਭਾਵੋ, ਨ ਤਿਲਮੁਗ੍ਗਾਦਿਪੁਞ੍ਜਾ ਵਿਯ ਸਿਥਿਲਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨਾਨਂ ਪੁਞ੍ਜੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਤਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਤਯੋ ਪਕਾਰੇ ਆਹ.
ਹੇਟ੍ਠਾਤਿ ਰੂਪਕਣ੍ਡਵਣ੍ਣਨਾਯਂ. ਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਕਾਰਰੂਪਾਦੀਨਞ੍ਚ ਰੂਪਕਣ੍ਡਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤਾਪਰਿਯਾਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾਨਂ ਕੋ ਵਿਸੇਸੋਤਿ? ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਪਰਨ੍ਤਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਨਿਪ੍ਫਾਦਿਤੋ ਤਿਲਕ੍ਖਣਾਹਤੋ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੋ ਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨੋ, ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨੋ ਪਨ ਅਸਭਾਵਧਮ੍ਮੋਪਿ ਹੋਤਿ ਨਾਮਗ੍ਗਹਣਸਮਾਪਜ੍ਜਨਾਦਿਵਸੇਨ ਨਿਪ੍ਫਾਦਿਯਮਾਨੋਤਿ. ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਪਨਾਤਿ ਏਤੇਨ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਉਪਾਦਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਤਦੇਕਦੇਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਪਕਿਣ੍ਣਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਕਮਾਦਿਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾਤਿਆਦਿਨਾ ਪਠਮਂ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਦੁਤਿਯਂ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਦੁਤਿਯਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਪਹਾਨਕ੍ਕਮੋ. ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਪਣੀਤਾ ਭੂਮਿਯੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਵਵਤ੍ਥਿਤਾਤਿ ਤਾਸਂ ਵਸੇਨ ਦੇਸਨਾਯ ਭੂਮਿਕ੍ਕਮੋ. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ’’ਤਿਆਦਿਕੋ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੩੭੨, ੩੮੨, ੩੮੩; ਵਿਭ. ੩੫੫) ਏਕਕ੍ਖਣੇਪਿ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਦਿਸਮ੍ਭਵਤੋ ਦੇਸਨਾਕ੍ਕਮੋਵ. ਦਾਨਕਥਾਦਯੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੁਕ੍ਕਂਸਤੋ ਕਥਿਤਾ, ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਆਦਿਵਵਤ੍ਥਾਨਾਭਾਵਤੋ ਪਨ ਦਾਨਾਦੀਨਂ ਇਧ ਦੇਸਨਾਕ੍ਕਮਵਚਨਂ. ਦੇਸਨਾਕ੍ਕਮੋਤਿ ਚ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਵਤ੍ਥਾਨਾਭਾਵਤੋ ਅਨੇਕੇਸਂ ਵਚਨਾਨਂ ਸਹ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਿਯੇਨ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਤੇਨ ਤੇਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਦੇਸਨਾਮਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਕਮੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਭੇਦੇਨ ਹੀਤਿ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਭੇਦਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਗ੍ਗਹਣੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਕ੍ਖੁਆਦੀਨਮ੍ਪਿ ਵਿਸਯਭੂਤਨ੍ਤਿ ਏਕਦੇਸੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਸਮੁਦਾਯਭੂਤਂ ਵਦਤਿ. ਏਵਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘‘ਛਦ੍ਵਾਰਾਧਿਪਤਿ ਰਾਜਾ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ਅਟ੍ਠ. ੨.ਏਰਕਪਤ੍ਤਨਾਗਰਾਜਵਤ੍ਥੁ) ‘‘ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੧-੨) ਚ ਵਚਨਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਧਿਪਤਿ.
ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ‘‘ਸਾਸਵਂ ਉਪਾਦਾਨਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਂ ਅਨਾਸਵਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਤਂਸਭਾਵਤਾਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ, ਨ ਅਨਾਸਵਰੂਪਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ. ਅਨਾਸਵਾਵ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਏਵ-ਸਦ੍ਦੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਅਨਾਸਵਾ ਖਨ੍ਧੇਸ੍ਵੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਾਨਂ ਸਭਾਗੇਨ ਏਕਜ੍ਝਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਸਭਾਗੇਕਸਙ੍ਗਹੋ. ਸਭਾਗਸਭਾਗੇਨ ਹਿ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਮਾਨਾ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਾ ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਰੁਪ੍ਪਨਾਦਿਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਸਮਾਨਕੋਟ੍ਠਾਸਾ ‘‘ਸਭਾਗਾ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤੇਸੁ ਸਙ੍ਖਤਾਭਿਸਙ੍ਖਰਣਕਿਚ੍ਚਂ ਆਯੂਹਨਰਸਾਯ ਚੇਤਨਾਯ ਬਲਵਨ੍ਤਿ ਸਾ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਅਞ੍ਞੇ ਚ ਰੁਪ੍ਪਨਾਦਿਵਿਸੇਸਲਕ੍ਖਣਰਹਿਤਾ ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਸਙ੍ਖਤਾਭਿਸਙ੍ਖਰਣਸਾਮਞ੍ਞੇਨਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਫੁਸਨਾਦਯੋ ਪਨ ਸਭਾਵਾ ਵਿਸੁਂ ਖਨ੍ਧ-ਸਦ੍ਦਵਚਨੀਯਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਵਿਞ੍ਞੁਨਾ ਤਥਾਗਤੇਨ ਫਸ੍ਸਖਨ੍ਧਾਦਯੋ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਤਿ. ‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਸਸ੍ਸਤਵਾਦਾ ਸਸ੍ਸਤਂ ਲੋਕਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਇਮੇਯੇਵ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਟਿਚ੍ਚ, ਏਤੇਸਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਞ੍ਚ ਸੁਤ੍ਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯਗਾਹਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ਏਤਪਰਮਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ, ਏਤੇਨ ਚ ਵਕ੍ਖਮਾਨਸੁਤ੍ਤਵਸੇਨ ਚ ਖਨ੍ਧੇ ਏਵ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾਦਿਵਸੇਨ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਖਨ੍ਧਨਿਬ੍ਬਾਨਵਜ੍ਜਸ੍ਸ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਞ੍ਞੇਸਞ੍ਚ ਖਨ੍ਧ-ਸਦ੍ਦਵਚਨੀਯਾਨਂ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਨ ਪਞ੍ਚੇਵਾਤਿ ਏਤਂ ਚੋਦਨਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤੁਮਾਹ ‘‘ਅਞ੍ਞੇਸਞ੍ਚ ਤਦਵਰੋਧਤੋ’’ਤਿ.
ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਤਾਵਸੇਨ ਵੇਦਨਾਯ ਆਬਾਧਕਤ੍ਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਰਾਗਾਦਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਰਿਣਾਮਾਦਿਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਾਦਿਆਕਾਰਗ੍ਗਾਹਿਕਾ ਤਂਤਂਸਙ੍ਕਪ੍ਪਮੂਲਭੂਤਾ ਸਞ੍ਞਾ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ. ਰੋਗਸ੍ਸ ਪਿਤ੍ਤਾਦੀਨਿ ਵਿਯ ਆਸਨ੍ਨਕਾਰਣਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਉਤੁਭੋਜਨਵੇਸਮਾਦੀਨਿ ਵਿਯ ਮੂਲਕਾਰਣਂ ਨਿਦਾਨਂ. ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਙ੍ਗਭੂਤਾ ਚੇਤਸਿਕਾ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਗਿਲਾਨੂਪਮਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸੁਖਸਞ੍ਞਾਦਿਵਸੇਨ ਵੇਦਨਾਕਾਰਣਾਯ ਹੇਤੁਭਾਵਤੋ ਵੇਦਨਾਭੋਜਨਸ੍ਸ ਛਾਦਾਪਨਤੋ ਚ ਸਞ੍ਞਾ ਅਪਰਾਧੂਪਮਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੂਪਮਾ ਚ, ‘‘ਪਞ੍ਚ ਵਧਕਾ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨੇਤਂ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਆਸਿਵਿਸੂਪਮੇ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੩੮) ਵਧਕਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ‘‘ਭਾਰੋਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨੇਤਂ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਭਾਰਸੁਤ੍ਤੇ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੨੨) ਭਾਰਾਤਿ, ‘‘ਅਤੀਤਂਪਾਹਂ ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਰੂਪੇਨ ਖਜ੍ਜਿਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਾਹਂ ਏਤਰਹਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਰੂਪੇਨ ਖਜ੍ਜਾਮਿ, ਅਹਞ੍ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਅਨਾਗਤਂ ਰੂਪਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੇਯ੍ਯਂ, ਅਨਾਗਤੇਨਪਾਹਂ ਰੂਪੇਨ ਖਜ੍ਜੇਯ੍ਯਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪੇਤਰਹਿ ਖਜ੍ਜਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਖਜ੍ਜਨੀਯਪਰਿਯਾਯੇਨ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੭੯) ਖਾਦਕਾਤਿ, ‘‘ਸੋ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਰੂਪਂ ‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਯਮਕਸੁਤ੍ਤੇ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੮੫) ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਕਾਤਿ. ਯਦਿਪਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਖਨ੍ਧਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਬਾਹੁਲ੍ਲੇਨ ਪਨ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਾਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ.
ਦੇਸਿਤਾਦਿਚ੍ਚਬਨ੍ਧੁਨਾਤਿ ਦੇਸਿਤਂ ਆਦਿਚ੍ਚਬਨ੍ਧੁਨਾ, ਦੇਸਿਤਾਨਿ ਵਾ. ਗਾਥਾਸੁਖਤ੍ਥਂ ਅਨੁਨਾਸਿਕਲੋਪੋ, ਨਿਕਾਰਲੋਪੋ ਵਾ ਕਤੋ.
ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਰੂਪੇਨ ਸਣ੍ਠਾਨੇਨ ਫਲਕਸਦਿਸੋ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੋ ਖਰਭਾਵਾਭਾਵਾ ਫਲਕਕਿਚ੍ਚਂ ਨ ਕਰੋਤੀਤਿ ‘‘ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਫਲਕਂ ਵਾ ਆਸਨਂ ਵਾ ਕਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਨ ਤਥਾ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਕਾ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠੀਹਿ ਵਾ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਅਨਨ੍ਤਰਂ ਭਿਜ੍ਜਨਤੋ ਗਹਿਤਾਕਾਰਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੋਟਿਸਤਸਹਸ੍ਸਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤਿ ਇਦਂ ਨ ਗਣਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦਦਸ੍ਸਨਂ, ਬਹੁਭਾਵਦਸ੍ਸਨਮੇਵ ਪਨੇਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਉਦਕਜਲ੍ਲਕਨ੍ਤਿ ਉਦਕਲਸਿਕਂ. ਯਥਾ ਉਦਕਤਲੇ ਬਿਨ੍ਦੁਨਿਪਾਤਜਨਿਤੋ ਵਾਤੋ ਉਦਕਜਲ੍ਲਕਂ ਸਙ੍ਕਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਪੁਟਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਪ੍ਫੁਲ਼ਂ ਨਾਮ ਕਰੋਤਿ, ਏਵਂ ਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਾਪਾਥਗਮਨਜਨਿਤੋ ਫਸ੍ਸੋ ਅਨੁਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਕਿਲੇਸਜਲ੍ਲਂ ਸਹਕਾਰੀਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਰਭਾਵੇਨ ਸਙ੍ਕਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਵੇਦਨਂ ਨਾਮ ਕਰੋਤਿ. ਇਦਞ੍ਚ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਮੂਲਕਾਰਣਭੂਤੇਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸਾਦਨਭੂਤੇਹਿ ਚ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਵਟ੍ਟਗਤਵੇਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਚ੍ਚਯਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਊਨੇਹਿਪਿ ਪਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੇਵ.
ਨਾਨਾਲਕ੍ਖਣੋਤਿ ਵਣ੍ਣਗਨ੍ਧਰਸਫਸ੍ਸਾਦੀਹਿ ਨਾਨਾਸਭਾਵੋ. ਮਾਯਾਯ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਰੂਪਂ ‘‘ਮਾਯਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਪਞ੍ਚਪਿ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਅਸੁਭਾਦਿਸਭਾਵਾ ਏਵ ਕਿਲੇਸਾਸੁਚਿਵਤ੍ਥੁਭਾਵਾਦਿਤੋਤਿ ਅਸੁਭਾਦਿਤੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਏਵ. ਤਥਾਪਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਕੋਚਿ ਵਿਸੇਸੋ ਸੁਖਗ੍ਗਹਣੀਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਸੇਸਤੋ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ ਚਤੁਵਿਪਲ੍ਲਾਸਪ੍ਪਹਾਨਕਰਾਤਿ ਤੇਸਂ ਗੋਚਰਭਾਵੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁ ਅਸੁਭਾਦਿਵਸੇਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ.
ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਨ ਵਿਹਞ੍ਞਤਿ ਪਰਿਵਿਦਿਤਸਭਾਵਤ੍ਤਾ. ਵਿਪਸ੍ਸਕੋਪਿ ਹਿ ਤੇਸਂ ਵਿਪਤ੍ਤਿਯਂ ਨ ਦੁਕ੍ਖਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਖੀਣਾਸਵੇਸੁ ਪਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਤੇ ਹਿ ਆਯਤਿਮ੍ਪਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਨ ਬਾਧੀਯਨ੍ਤੀਤਿ. ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਂ ਪਰਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ‘‘ਆਹਾਰਸਮੁਦਯਾ ਰੂਪਸਮੁਦਯੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੫੬-੫੭) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਰੂਪੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗਂ ਪਜਹਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯਭੂਤੇ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰੇਪਿ ਛਨ੍ਦਰਾਗਂ ਪਜਹਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਯਂ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਰੂਪਂ ਪਨ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਮ੍ਪਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾ. ਤਸ੍ਸ ਚ ਉਦਯਵਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਹੋਤੀਤਿ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾ ਚ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਕਾਮਰਾਗਭੂਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਅਭਿਜ੍ਝਾਕਾਯਗਨ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਅਸੁਭਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਹਿ ਕਾਮਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਕਾਮਰਾਗਮੁਖੇਨ ਵਾ ਸਬ੍ਬਲੋਭਪ੍ਪਹਾਨਂ ਵਦਤਿ. ‘‘ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਆਹਾਰਪਰਿਜਾਨਨੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਫਸ੍ਸਪਰਿਜਾਨਨਞ੍ਚ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.
ਸੁਖਤ੍ਥਮੇਵ ਭਵਪਤ੍ਥਨਾ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਨਾਯ ਤਣ੍ਹਂ ਪਜਹਨ੍ਤੋ ਭਵੋਘਂ ਉਤ੍ਤਰਤਿ. ਸਬ੍ਬਂ ਵੇਦਨਂ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰੇਨ ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਂ, ਸੁਖਂ ਵਾ ਵਿਨਾਸਿਤਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਤੋ ‘‘ਅਨਤ੍ਥਂ ਮੇ ਅਚਰੀ’’ਤਿਆਦਿਆਘਾਤਵਤ੍ਥੁਪ੍ਪਹਾਨਤੋ ਬ੍ਯਾਪਾਦਕਾਯਗਨ੍ਥਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ. ‘‘ਸੁਖਬਹੁਲੇ ਸੁਗਤਿਭਵੇ ਸੁਦ੍ਧੀ’’ਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗੋਸੀਲਗੋਵਤਾਦੀਹਿ ਸੁਦ੍ਧਿਂ ਪਰਾਮਸਨ੍ਤੋ ਸੁਖਪਤ੍ਥਨਾਵਸੇਨੇਵ ਪਰਾਮਸਤੀਤਿ ਵੇਦਨਾਯ ਤਣ੍ਹਂ ਪਜਹਨ੍ਤੋ ਸੀਲਬ੍ਬਤੁਪਾਦਾਨਂ ਨ ਉਪਾਦਿਯਤਿ. ਮਨੋਸਞ੍ਚੇਤਨਾ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋਵ, ਸਞ੍ਞਾ ਪਨ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਰੇ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਮਨੋਸਞ੍ਚੇਤਨਾਯ ਛਨ੍ਦਰਾਗਂ ਪਜਹਤਿ ਏਵ, ਤਞ੍ਚ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਤੀਰੇਤਿ ਚਾਤਿ ‘‘ਸਞ੍ਞਂ ਸਙ੍ਖਾਰੇ…ਪੇ… ਪਰਿਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਘਨਗ੍ਗਹਣਂ ਹੋਤੀਤਿ ਘਨਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜੋਘਂ ਉਤ੍ਤਰਤਿ. ਮੋਹਬਲੇਨੇਵ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸਂ ਹੋਤੀਤਿ ਤਂ ਪਜਹਨ੍ਤੋ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸਕਾਯਗਨ੍ਥਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ.
‘‘ਯਞ੍ਚ ਖੋ ਏਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਇਤਿਪਿ ਮਨੋ ਇਤਿਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਇਤਿਪਿ, ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਨਾਲਂ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਿਤੁਂ, ਨਾਲਂ ਵਿਰਜ੍ਜਿਤੁਂ, ਨਾਲਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਿਤੁਂ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਦੀਘਰਤ੍ਤਂਹੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸ੍ਸੁਤਵਤੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝੋਸਿਤਂ ਮਮਾਯਿਤਂ ਪਰਾਮਟ੍ਠਂ ‘ਏਤਂ ਮਮ, ਏਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੬੧) –
ਵਚਨਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨਿਚ੍ਚਤੋ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਂ ਉਪਾਦਿਯਤੀਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਤਂ ਨ ਉਪਾਦਿਯਤੀਤਿ.
ਕਮਾਦਿਵਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ
੩੪. ਏਵਂ ਯਾ ਏਕਵਿਧਾਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਵੇਦਨਾਨਂ ਭੂਮਿਵਸੇਨ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਤਾ, ਤਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤਤਾਦਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਂ ਵਤ੍ਤੁਮਾਹ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਟ੍ਠਵਿਧੇਨ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਤ੍ਥ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਵਿਧਭੇਦੇਨੇਵ ਯੋਜਨਾ ਛਬ੍ਬਿਧਭੇਦੇਨ ਯੋਜਨਾਯ ਸਤਿ ਅਟ੍ਠਵਿਧਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋ.
ਪੂਰਣਤ੍ਥਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਸਵਿਧਤਾਪੂਰਣਤ੍ਥਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਨਵਵਿਧਭੇਦੇ ਵਿਯ ਨਯਦਾਨਤ੍ਥਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਤਤ੍ਥ ਨਯਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਭਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਹਿ ਭੇਦਨਂ ਨਯਦਾਨਂ, ਤਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਕਤਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕੋ, ਏਵਂ ‘‘ਕਾਯਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਵੇਦਨਾ ਅਤ੍ਥਿ ਸੁਖਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਦੁਕ੍ਖਾ’’ਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਪੂਰਣਤ੍ਥਮੇਵਾਤਿ ਦੀਪਿਤਂ ਹੋਤਿ ਅਟ੍ਠਵਿਧਭੇਦੇ ਨਯਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ.
ਪੁਬ੍ਬੇ ਗਹਿਤਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਗਹਣਂ ਵਡ੍ਢਨਂ ਗਹਣਵਡ੍ਢਨਵਸੇਨ, ਨ ਪੁਰਿਮਗਹਿਤੇ ਠਿਤੇ ਅਞ੍ਞੁਪਚਯਵਸੇਨ. ਵਡ੍ਢਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਾ ਛੇਦਨਤ੍ਥੋ ਕੇਸਵਡ੍ਢਨਾਦੀਸੁ ਵਿਯਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਗਹਿਤਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਹਣਂ ਛਿਨ੍ਦਨਂ ਵਡ੍ਢਨਂ, ਦੁਕਤਿਕਾਨਂ ਉਭਯੇਸਂ ਵਡ੍ਢਨਂ ਉਭਯਵਡ੍ਢਨਂ, ਉਭਯਤੋ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਂ ਵਡ੍ਢਨਂ ਉਭਯਵਡ੍ਢਨਂ, ਤਦੇਵ ਉਭਤੋਵਡ੍ਢਨਕਂ, ਤੇਨ ਨਯਨੀਹਰਣਂ ਉਭਤੋਵਡ੍ਢਨਕਨੀਹਾਰੋ. ਵਡ੍ਢਨਕਨਯੋ ਵਾ ਵਡ੍ਢਨਕਨੀਹਾਰੋ, ਉਭਯਤੋ ਪਵਤ੍ਤੋ ਵਡ੍ਢਨਕਨੀਹਾਰੋ ਉਭਤੋਵਡ੍ਢਨਕਨੀਹਾਰੋ. ਤਤ੍ਥ ਦੁਕਮੂਲਕਤਿਕਮੂਲਕਉਭਤੋਵਡ੍ਢਨਕੇਸੁ ਦੁਵਿਧਤਿਵਿਧਭੇਦਾਨਂਯੇਵ ਹਿ ਵਿਸੇਸੋ. ਅਞ੍ਞੇ ਭੇਦਾ ਅਵਿਸਿਟ੍ਠਾ, ਤਥਾਪਿ ਪਞ੍ਞਾਪ੍ਪਭੇਦਜਨਨਤ੍ਥਂ ਧਮ੍ਮਵਿਤਕ੍ਕੇਨ ਞਾਤਿਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਨਿਰਤ੍ਥਕਵਿਤਕ੍ਕਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਂ ਇਮਞ੍ਚ ਪਾਲ਼ਿਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੁਪਸਂਹਿਤਪਾਮੋਜ੍ਜਜਨਨਤ੍ਥਂ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਵਾਰਸ੍ਸ ਗਹਿਤਸ੍ਸ ਨਿਯ੍ਯਾਨਮੁਖਭਾਵਤੋ ਚ ਦੁਵਿਧਤਿਵਿਧਭੇਦਨਾਨਤ੍ਤਵਸੇਨ ਇਤਰੇਪਿ ਭੇਦਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਪੇਕ੍ਖੇਸੁ ਏਕਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸੇਨ ਇਤਰੇਸਮ੍ਪਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠਭਾਵਤੋ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਏਕਵਿਧੋਵ, ਅਥ ਖੋ ਦੁਵਿਧੋ ਚ. ਨ ਚ ਏਕਦੁਵਿਧੋਵ, ਅਥ ਖੋ ਤਿਵਿਧੋਪਿ. ਨਾਪਿ ਏਕ…ਪੇ… ਨਵਵਿਧੋਵ, ਅਥ ਖੋ ਦਸਵਿਧੋਪੀਤਿ ਹਿ ਏਵਞ੍ਚ ਤੇ ਭੇਦਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਪੇਕ੍ਖਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਕੋ ਭੇਦੋ ਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਪੇਕ੍ਖਿਯਮਾਨੇ, ਅਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਅਪੇਕ੍ਖਮਾਨੇ ਅਞ੍ਞਭੇਦੇ ਵਿਸੇਸੇਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਤੇਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਰਹਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.
ਸਤ੍ਤਵਿਧੇਨਾਤਿਆਦਯੋ ਅਞ੍ਞਪ੍ਪਭੇਦਨਿਰਪੇਕ੍ਖਾ ਕੇਵਲਂ ਬਹੁਪ੍ਪਕਾਰਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇਹਿ ਤੇਹਿ ਪਕਾਰੇਹਿ ‘‘ਬਹੁਵਿਧੇਨ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਦਸ੍ਸੇਸੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਹਾਵਿਸਯੋ ਰਾਜਾ ਵਿਯ ਸਵਿਸਯੇ ਭਗਵਾਪਿ ਮਹਾਵਿਸਯਤਾਯ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤੋ ਯਥਾ ਯਥਾ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਥਾ ਤਥਾ ਦੇਸੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਾਨਾਵਰਣਞਾਣਯੋਗਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੁਕੇ ਵਤ੍ਵਾ ਤਿਕਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਤਿਕਾ ਦੁਕੇਸੁ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਤਿ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਦੁਕਾ ਪਨ ਕਥਂ ਤਿਕੇਸੁ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਤਿ? ਪਰਤੋ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਿਕੇ ਅਪੇਕ੍ਖਕਾਪੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਵਸੇਨ ਦੁਕਾਨਂ ਯੋਜਿਤਤ੍ਤਾ.
ਕਿਰਿਯਮਨੋਧਾਤੁ ਆਵਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਆਵਜ੍ਜਨਾ ਪਨ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਨ ਹੋਤਿ. ਨ ਹਿ ਸਮਾਨਵੀਥਿਯਂ ਪਚ੍ਛਿਮੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਕੋਚਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਯੇ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਆਵਜ੍ਜਨਵੇਦਨਾਵ ਚਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਰੂਪਪਟਿਘਾਤੋ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਵਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਦਿ ਸੋ ਚ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਸਿਯਾ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸਹਜਾਤਾਪਿ ਵੇਦਨਾ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਸਾ ਇਧ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਨ ਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾ. ਪਾਲ਼ਿਯਞ੍ਚ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾ ਅਤ੍ਥਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਪੁਨ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਵੇਦਨਾ’’ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾਤਿ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਆਵਜ੍ਜਨਵੇਦਨਂ ਵਿਨਾ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਤਦੁਪ੍ਪਾਦਿਕਾ ਸਾ ਤਪ੍ਪਯੋਜਨਤ੍ਤਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਾਤਿ, ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਪਨ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਪਰਤੋਵ ਵੇਦਨਾ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ.
ਚਤੁਤ੍ਤਿਂਸਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਾਨਂ ਅਗ੍ਗਹਣਂ ਤੇਸਂ ਸਯਮੇਵ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਭੂਤਤ੍ਤਾ. ਸਬ੍ਬਭਵਙ੍ਗਮਨੋ ਹਿ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਂ, ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯੋ ਚ ਤਤੋ ਅਨਞ੍ਞਾਤਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਚਤੁਵੀਸਤਿਵਿਧਭੇਦੇ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾਦਿਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਸਮਾਨਵੀਥਿਯਂ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਨ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿਚਤੁਵੀਸਤਿਕਾ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਆਗਤਾਤਿ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਅਤ੍ਥਿ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਅਨੁਪਾਦਾਨਿਯੋ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਅਸਂਕਿਲੇਸਿਕੋ ਅਵਿਤਕ੍ਕਅਵਿਚਾਰੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਾਨਾਵੀਥਿਗਤਾਨਂ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤਾਯ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸਪਿ ਨਾਨਾਵੀਥਿਯਂ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਸਮਾਨਵੀਥਿਯਂ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾਦਿਕਤਾ ਏਕਨ੍ਤਿਕਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਨ ਪਨ ਅਸਮਾਨਵੀਥਿਯਂ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ. ਤੇਨੇਵ ‘‘ਤਾਨਿ ਸਤ੍ਤਵਿਧਾਦੀਸੁ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਠਤ੍ਵਾ ਕਥੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਨ ਹਿ ਸਮਾਨਵੀਥਿਯਂਯੇਵ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕੋਟਿਸਮਤਿਕ੍ਕਮਭਾਵਨਾਹਿ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਿਧਾਪਿ ਚ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਠਤ੍ਵਾ ਕਥੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਏਤਾਨੀਤਿ ਯਥਾਦਸ੍ਸਿਤਾਨਿ ਕੁਸਲਾਦੀਨਿ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਵਦਤਿ, ਵੇਦਨਾਨਿਦ੍ਦੇਸੇਪਿ ਚ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਕਥੇਤੁਂ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਕਤੋ. ਤੇਨੇਵ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਸਤ੍ਤਵਿਧਭੇਦੇ ਤਿਕਭੂਮਿਵਸੇਨ, ਚਤੁਵੀਸਤਿਵਿਧਭੇਦੇ ਦ੍ਵਾਰਤਿਕਵਸੇਨ, ਤਿਂਸਵਿਧਭੇਦੇ ਦ੍ਵਾਰਭੂਮਿਵਸੇਨ, ਬਹੁਵਿਧਭੇਦੇ ਦ੍ਵਾਰਤਿਕਭੂਮਿਵਸੇਨ ਦੀਪਿਤਾਨੀਤਿ ‘‘ਤੇਸੁ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਠਤ੍ਵਾ ਕਥੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਦੀਪਨਾ ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਿਭੂਮਿਵਸੇਨ ਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਤਾ ਚ ਭੂਮਿਯੋ ਤਿਂਸਵਿਧਭੇਦੇ ਸਯਮੇਵਾਗਤਾ, ਨ ਚ ਸਤ੍ਤਵਿਧਭੇਦੇ ਵਿਯ ਦ੍ਵਾਰਂ ਅਨਾਮਟ੍ਠਂ, ਅਤਿਬ੍ਯਤ੍ਤਾ ਚ ਏਤ੍ਥ ਸਮਾਨਾਸਮਾਨਵੀਥੀਸੁ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤਾਤਿ ਤਿਂਸਵਿਧੇ…ਪੇ… ਸੁਖਦੀਪਨਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਤਿਂਸਵਿਧਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਠਤ੍ਵਾ ਦੀਪਯਿਂਸੁ, ਨਨੁ ਦ੍ਵਾਰਤਿਕਭੂਮੀਨਂ ਆਮਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਬਹੁਵਿਧਭੇਦੇ ਠਤ੍ਵਾ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ? ਨ, ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਾਤਿਕ੍ਕਮਤੋ. ਸਤ੍ਤਵਿਧਭੇਦੋ ਹਿ ਦ੍ਵਾਰਸ੍ਸ ਅਨਾਮਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਦੀਪਨਾਯ ਅਟ੍ਠਾਨਂ, ਚਤੁਵੀਸਤਿਵਿਧਭੇਦੇ ਆਮਟ੍ਠਦ੍ਵਾਰਤਿਕਾ ਨ ਭੂਮਿਯੋ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਾ, ਤਿਂਸਵਿਧਭੇਦੇ ਆਮਟ੍ਠਦ੍ਵਾਰਭੂਮਿਯੋ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯੇ ਚ ਠਪਿਤਾ, ਤੇ ਚੇਤ੍ਥ ਤਿਕਾ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਰਹਿਤਾ ਕੇਵਲਂ ਭੂਮੀਹਿ ਸਹ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਾਵ. ਤੇਨੇਦਂ ਦੀਪਨਾਯ ਠਾਨਂ, ਤਦਤਿਕ੍ਕਮੇ ਪਨ ਠਾਨਾਤਿਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤੀਤਿ.
ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕੋਟਿਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਸਦ੍ਧਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਦਾਨਂ ਦੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੨੩) ਨਾਨਾਵੀਥਿਯਂ ਪਕਤੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਏਕਵੀਥਿਯਂ ਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਤਦਭਾਵੇ ਅਭਾਵਤੋ ਜਾਤਿ ਵਿਯ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਲੇਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਇਧ ਪਨ ‘‘ਕਸਿਣਰੂਪਦਸ੍ਸਨਹੇਤੁਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਾਦਿਵੇਦਨਾ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਵਕ੍ਖਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਾਨਾਵੀਥਿਯਂ ਗਤਾਨਿ ਏਤਾਨਿ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਲਬ੍ਭਮਾਨਾਨੀਤਿ ਨ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਲੇਸੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕੋਟਿ, ਬਲਵਬਲਵਾਨਂ ਪਨ ਪਰਿਕਮ੍ਮਾਦੀਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਾਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਆਦਿਭੂਤੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕੋਟਿ. ‘‘ਵਾਲਕੋਟਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਹਿ ਆਦਿ, ਅਵਯਵੋ ਵਾ ਕੋਟਿ. ਕਸਿਣਰੂਪਦਸ੍ਸਨਤੋ ਪਭੁਤਿ ਚ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਵੇਦਨਾਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਪਵਤ੍ਤੋਤਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕੋਟਿ. ਪਰਿਕਮ੍ਮਾਦੀਨਿ ਵਿਯ ਵਾ ਨ ਬਲਵਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਨ੍ਤਭਾਵੇਨ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕੋਟਿਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਘਾਨਾਦਿਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਤੀਸੁ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕੋਟਿਯਾ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤ੍ਤਾਭਾਵਂ ਵਦਨ੍ਤੋ ਇਧ ਸਮਾਨਵੀਥਿ ਨ ਗਹਿਤਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਦਸ੍ਸਨਸਵਨਾਨਿ ਵਿਯ ਹਿ ਕਸਿਣਪਰਿਕਮ੍ਮਾਦੀਨਂ ਘਾਯਨਾਦੀਨਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਤਦਲਾਭੋ ਦੀਪਿਤੋਤਿ. ਯਦਿਪਿ ਵਾਯੋਕਸਿਣਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾਪਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ, ਪੁਰਿਮੇਨ ਪਨ ਸਵਨੇਨ ਵਿਨਾ ਤਂ ਫੁਸਨਂ ਸਯਮੇਵ ਮੂਲੁਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕੋਟਿਤਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ.
ਅਜ੍ਝਾਸਯੇਨ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਗਤੋ ਅਜ੍ਝਾਸਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਜ੍ਝਾਸਯੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਵਤ੍ਤਪ੍ਪਟਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਖੁਦ੍ਦਕਞ੍ਚੇਵ ਮਹਨ੍ਤਞ੍ਚ ਵਤ੍ਤਂ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਾ ਕਤਂ ਵਤ੍ਤਂ, ਪਚ੍ਛਾ ਕਤਂ ਪਟਿਵਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਆਹ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਿਪਿ ਪਨ ਕਸਿਣਰੂਪਦਸ੍ਸਨਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਸਂਵੇਗਵਤ੍ਥੁਦਸ੍ਸਨਾਦੀਨਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿਯੇਵਾਤਿ. ਤੇਨ ਤਦੁਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਯਥਾਭੂਤਸਭਾਵਾਦਸ੍ਸਨਂ ਅਸਮਪੇਕ੍ਖਨਾ. ‘‘ਅਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਵਿਨਿਬਨ੍ਧਸ੍ਸ. ਸਭਾਵਨ੍ਤਰਾਮਸਨਵਸੇਨ ਪਰਾਮਟ੍ਠਸ੍ਸ, ਪਰਾਮਟ੍ਠਵਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਗਹਣਵਸੇਨ ਅਨੁ ਅਨੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਧਮ੍ਮਤਾਯ ਥਿਰਭਾਵਕਿਲੇਸਸ੍ਸ ਥਾਮਗਤਸ੍ਸ, ਅਪ੍ਪਹੀਨਕਾਮਰਾਗਾਦਿਕਸ੍ਸ ਵਾ. ਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਠਿਤੋਤਿ ਵੀਮਂਸਾਯ ਠਿਤੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਸਮਪੇਕ੍ਖਨਾਯਾਤਿਆਦਿਨਾ ਮੋਹਾਦੀਨਂ ਕਿਚ੍ਚੇਨ ਪਾਕਟੇਨ ਤੇਸਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵਿਚਾਰਣਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਰੂਪਦਸ੍ਸਨੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਕਿਲੇਸਸਮਤਿਕ੍ਕਮਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਰੂਪਦਸ੍ਸਨਹੇਤੁਕਾ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮ ਜਾਤਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਚਤੁਭੂਮਿਕਵੇਦਨਾਯ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵੋ ਏਵ ਪਕਾਰਨ੍ਤਰੇਨ ਕਥਿਤੋ, ਤਥਾ ‘‘ਭਾਵਨਾਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ.
ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨੇਨ ਤੀਣਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਿਕਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਪਰਿਗ੍ਗਹੇਨ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾ, ਤਂਮੂਲਕਂ ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਸਮ੍ਮਸਨਂ ਆਦਿਭੂਤੇ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਨਾਮਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹਾਦਿ ਸਬ੍ਬਂ ਸਮ੍ਮਸਨਂ ਭਾਵਨਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾਤਿ ਚ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਂ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ. ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਹਿ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ. ਏਵਂ ‘‘ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਿਲੇਸ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਇਦਂ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਕਿਂਨਿਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ ਵਿਯ ਯੋਜਨਾਯ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਆਪੋਧਾਤੁਯਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਚ ਵਸੇਨ ਮਹਾਭੂਤਨਿਸ੍ਸਿਤਤਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ.
ਜਾਤਿ…ਪੇ… ਬਲਵਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਭਯਤੋ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨਾਨਂ ਜਾਤਿਆਦੀਨਂ ਬਲਵਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਤੇਸਂ ਭਯਤੋ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਹਜਾਤਸ੍ਸ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਰਭੂਤਸ੍ਸ ਭਵਙ੍ਗਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਬਲਵਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣੇਤਿ ਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਜਾਤਿਆਦਿਆਰਮ੍ਮਣੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਰਾਗਾਦਿਵਤ੍ਥੁਭੂਤੇ ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣੇ. ਵਤ੍ਥੁਨਿਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੇਦਨਾਦਿਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣੇਕਦੇਸਸ੍ਸ ਪਰਿਗ੍ਗਹਮੁਖੇਨ ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਪਰਿਗ੍ਗਹਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸਮ੍ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਂ, ਤਦੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲਸ੍ਸੇਵ ਫਲਭਾਵੇਨ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ ਕਾਰਣਫਲਸਙ੍ਕਰਭਾਵੇਨ ਸੋਤੂਨਂ ਸਮ੍ਮੋਹਜਨਕਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ, ਨ ਪਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇਨ ਸਹਜਾਤਭਾਵਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਵਾ ਯਥਾ ‘‘ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਙ੍ਗਤਿ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੦੪; ੩.੪੨੦, ੪੨੫-੪੨੬; ਸਂ. ਨਿ. ੪.੬੦) ਵਚਨਤੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਸਯਾ ਵਿਯ ਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ, ਨ ਤਥਾ ਫਸ੍ਸੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਸਯਾ ਵਿਯ ਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾਦਿਵਚਨਂ ਨ ਅਰਹਤੀਤਿ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾਦਿਭਾਵੋ ਨ ਕਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਪਞ੍ਹਪੁਚ੍ਛਕਵਣ੍ਣਨਾ
੧੫੦. ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਰੂਪਵਸੇਨ ਤਂ ਤਂ ਸਮੁਦਾਯਂ ਏਕੇਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਞ੍ਚਪਣ੍ਣਾਸ ਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮੇ’’ਤਿ ਆਹ. ਰਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿਆਦੀਸੁ ਰਾਗਾਦਯੋ ਛਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਸੀਲਾਦਯੋ ਚ ਪਞ੍ਚ ਸਂਵਰਾ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ, ਸਮ੍ਮਸਨਂ ਪਨ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਏਵ. ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾਦਿਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਤਤੋ ਸਤਿਸਂਵਰੋ ਞਾਣਵੀਰਿਯਸਂਵਰਾ ਚ ਯਥਾਯੋਗਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਪਰਿਗ੍ਗਹਵਚਨੇਨ ਸਮ੍ਮਸਨਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਨਿ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤੇਯੇਵਾਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ ਵੁਤ੍ਤਾ.
ਸਮਾਨੇ ਦੇਸਿਤਬ੍ਬੇ ਦੇਸਨਾਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਵਟ੍ਟਨਂ ਪਰਿਵਟ੍ਟੋ. ਤੀਸੁਪਿ ਪਰਿਵਟ੍ਟੇਸੁ ਕਤ੍ਥਚਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਊਨਂ ਅਧਿਕਂ ਵਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਏਕੋਵ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ’’ਤਿ.
ਪਞ੍ਹਪੁਚ੍ਛਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਖਨ੍ਧਵਿਭਙ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.