੧. ਏਕਕਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੧. ਝਾਨਙ੍ਗਾਨੇਵ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਾਹ ‘‘ਵਿਮੋਕ੍ਖਸਹਜਾਤੇਨ ਨਾਮਕਾਯੇਨਾ’’ਤਿ. ਯੇਨ ਹਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਠਮਂ ਸਮਙ੍ਗਿਭਾਵਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਤਿ. ਫਸ੍ਸੇਨਪਿ ਫੁਟ੍ਠਾਯੇਵ ਨਾਮਾਤਿ ਏਤੇਨ ‘‘ਅਪਿਚੇਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਦੁਤਿਯਂ ਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇਨ ਫੁਸਨਤ੍ਥਂ, ਇਤਰੇਹਿ ਇਤਰੇ ਕਾਰਣਤ੍ਥੇ. ਸਮਙ੍ਗਿਭਾਵਫੁਸਨਕਾਰਣਭਾਵਾ ਹਿ ਫੁਸਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ. ਪੁਨਪਿ ਪਠਮਤ੍ਥਮੇਵ ਦੁਬ੍ਬਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ ਵਿਵਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤਾਨਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਸੇਸਾ ਅਤਿਰੇਕਪਣ੍ਣਾਸਧਮ੍ਮਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੇਦਨਾਸੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਸਤਿ ਵੇਦਨਾਸੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਸੁਖਸ੍ਸ ਫੁਸਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਤਿਣ੍ਣਞ੍ਚ ਤੇਸਂ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਤੇਨੇਵ ਤਸ੍ਸ ਫੁਸਨਾ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਵੇਦਯਿਤਾਧਿਪਤਿਯਟ੍ਠੇਹਿ ਉਪਨਿਜ੍ਝਾਯਨਭਾਵਪਟਿਲਾਭਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਅਥ ਵਾ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤਾਨਿ ਅਙ੍ਗਾਨੀਤਿ ਅਙ੍ਗਾਨਂ ਬਹੁਤ੍ਤਾ ਬਹੁਵਚਨਂ. ਤੇਸੁ ਪਨ ਪਚ੍ਚੇਕਮ੍ਪਿ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ ‘‘ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸੁਖਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਯੋਜਨਾਯ ਸੇਸਾ ਤਯੋ ਖਨ੍ਧਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਇਤਰਾਸੁ ਚਤ੍ਤਾਰੋਤਿ. ਸਬ੍ਬਯੋਜਨਾਸੁ ਚ ਤਯੋ ਅਨ੍ਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੨. ਯੋ ਅਸਮਯਵਿਮੋਕ੍ਖੇਨ ਏਕਚ੍ਚੇਹਿ ਆਸਵੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਸਮਯਵਿਮੋਕ੍ਖੂਪਨਿਸ੍ਸਯਲਾਭੇਨ ਚ ਸਾਤਿਸਯੇਨ ਸਮਯਵਿਮੋਕ੍ਖੇਨ, ਸੋ ਏਵ ਸਮਯਵਿਮੁਤ੍ਤੋ. ਸੋ ਹਿ ਤੇਨ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਝਾਨਲਾਭੀ ਸੇਕ੍ਖੋ ਰੂਪਾਰੂਪਭਵਤੋ ਅਪੁਨਰਾਵਟ੍ਟਕੋ ਕਾਮਰਾਗਾਦੀਹਿ ਤਥਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋਵ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮਯਵਿਮੁਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਲਦ੍ਧੁਂ ਅਰਹਤਿ. ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਪਨ ਝਾਨਲਾਭੀ ਪੁਨਰਾਵਟ੍ਟਕਧਮ੍ਮੋ ਪੁਨ ਕਾਮਰਾਗਾਦਿਸਮੁਦਾਚਾਰਭਾਵਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮਯਵਿਮੁਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਨਾਰਹਤਿ, ਤੇਨ ਸੋ ‘‘ਸਮਯਵਿਮੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਰਹਤੋ ਪਨ ਅਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾ ਆਸਵਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਯਤੋ ਵਿਮੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ. ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਮਤ੍ਤਾ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਨ ਅਟ੍ਠ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾ ਸਮਯਵਿਮੁਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭਾਵਸ੍ਸ ਅਸਮਯਵਿਮੁਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭਾਵਸ੍ਸ ਵਾ ਕਾਰਣਂ. ਤਦਕਾਰਣਭਾਵਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨ ਹੇਵ ਖੋ…ਪੇ… ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਸੁਕ੍ਖਵਿਪਸ੍ਸਕਸ੍ਸੇਵ ਅਸਮਯਵਿਮੁਤ੍ਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਹਿ ਅਰਹਾ ਅਸਮਯਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ. ਬਾਹਿਰਾਨਨ੍ਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਤੋ ਬਹਿਭੂਤਾਨਂ, ਲੋਕਿਯਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੩. ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਬ੍ਬਾਨਮਤ੍ਤਵਾਚਕੋ ਅਰੂਪਸਦ੍ਦੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਰੂਪਤੋ ਅਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚਿਤ੍ਤਮਞ੍ਜੂਸਨ੍ਤਿ ਸਮਾਧਿਂ. ਅਭਿਞ੍ਞਾਦੀਨਞ੍ਹਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਾਦਕਭਾਵੇਨ ਸਮਾਧਿ ਮਞ੍ਜੂਸਾਸਦਿਸੋ ਹੋਤਿ. ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਫਰਿਤੁਨ੍ਤਿ ਦੀਘਕਾਲਂ ਬ੍ਯਾਪੇਤੁਂ, ਪਵਤ੍ਤੇਤੁਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਆਦਰਸ੍ਸ ਅਕਤਤ੍ਤਾ ਵਤ੍ਤਭੇਦੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਂ ਵਤ੍ਤਭੇਦਮਤ੍ਤੇਨ ਨਟ੍ਠਾ ਪਨ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦੀਹਿ ਨਟ੍ਠਾ ਵਿਯ ਨ ਕਿਞ੍ਚੇਨ ਪਚ੍ਚਾਹਰਿਤਬ੍ਬਾ ਹੋਤਿ ਮਨ੍ਦਪਾਰਿਪਨ੍ਥਕਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਤ੍ਤਸਮਿਤਕਰਣਮਤ੍ਤੇਨੇਵ ਪਚ੍ਚਾਹਰਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਪ੍ਪੇਨ੍ਤੋਵ ਨਿਸੀਦੀ’’ਤਿ ਆਹ.

੪. ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨੁਰੂਪੇਨ ਪਮਾਦੇਨ ਵੀਤਿਨਾਮੇਨ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਨ ਕੁਪ੍ਪਤੀਤਿ ਪਰਿਹੀਨੋ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਬ੍ਯਾਸਙ੍ਗੇ ਪਟਿਸਂਹਟਮਤ੍ਤੇ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਤਾਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ‘‘ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਯਾਤਿ? ਯਾ ਹਿਸ੍ਸ ਸਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਕੁਪ੍ਪਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਨਾਹਂ ਤਸ੍ਸਾ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਯ ਵਦਾਮਿ. ਯੇ ਚ ਖ੍ਵਸ੍ਸ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਤਾਪਿਨੋ ਪਹਿਤਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਾ ਅਧਿਗਤਾ, ਤੇਸਾਹਮਸ੍ਸ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਯ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੭੯) ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਸਮਯਂ ਆਪਜ੍ਜਨੇਨ ਪਰਿਹਰਿਤਬ੍ਬਾਨਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸੁਖਵਿਹਾਰਾਨਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਬ੍ਯਾਸਙ੍ਗਕਾਲੇ ਅਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਤੋ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕੋ ਅਨ੍ਤਰਾਯੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਸ੍ਸ ਤੇਨ ਅਵਿਰੋਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

੫. ਧਮ੍ਮਾਨਂ…ਪੇ… ਪੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਧਮ੍ਮੇਹੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਇਧ ਹਿ ਤਾਹਿ ਸਮਾਪਤ੍ਤੀਹਿ ਪਰਿਹਾਯੇਯ੍ਯਾਤਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਪਰਿਹਾਨਮ੍ਪਿ ਅਪਰਿਹਾਨਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਪਮਾਦਮਾਗਮ੍ਮ ਤਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਕੁਪ੍ਪੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਕੁਪ੍ਪਨਂ ਅਕੁਪ੍ਪਨਞ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਪਨ ਪਰਿਹਾਨਧਮ੍ਮਾਨਮੇਵ ਵਿਨਾਸੋਤਿ ਵਚਨਨਾਨਤ੍ਤਮਤ੍ਤੇਨ ਵਚਨਤ੍ਥਨਾਨਤ੍ਤਮਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤਰਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.

੭-੮. ਚੇਤਨਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਚੇਤਨਾ ਤਦਾਯੂਹਨਾ ਚ. ਅਨੁਰਕ੍ਖਣਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਉਪਕਾਰਾਨੁਪਕਾਰਪਰਿਗ੍ਗਾਹਿਕਾ ਪਞ੍ਞਾਸਹਿਤਾ ਸਤਿ. ਤਾਹਿ ਚੇਤਿਯਮਾਨਅਨੁਰਕ੍ਖਿਯਮਾਨਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਂ ਭਬ੍ਬਾ ਚੇਤਨਾਭਬ੍ਬਾ ਅਨੁਰਕ੍ਖਣਾਭਬ੍ਬਾ.

੧੦. ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਗੋਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸਿਕ੍ਖਂ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਗਤਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਾ ਹਿ ਸਂਯੋਜਨਤ੍ਤਯਾਨੁਪਚ੍ਛੇਦੇਨ ‘‘ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸਿਕ੍ਖਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ.

੧੧. ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਟ੍ਠੋ ਚ ਵਟ੍ਟਭਯਤੋ ਪਞ੍ਞੁਬ੍ਬੇਗੇਨ ਉਬ੍ਬਿਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਉਦ੍ਧਮ੍ਭਾਗਿਯਸਂਯੋਜਨੇਹਿ ਉਪਰਤੋਤਿ ਭਯੂਪਰਤੋ ਨਾਮਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਤ੍ਤ ਸੇਕ੍ਖਾ ਭਯੂਪਰਤਾ’’ਤਿ.

੧੨. ਭਵਙ੍ਗਪਞ੍ਞਾਵਿਰਹਿਤਾ ‘‘ਵਿਪਾਕਾਵਰਣੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਗਹਿਤਾਤਿ ਤਿਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਾ ਕੇਚਿ ‘‘ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਗਯ੍ਹਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਪ੍ਪਟਿਲਦ੍ਧਮਗ੍ਗਫਲੂਪਨਿਸ੍ਸਯਾ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਞਾਯ ਹਿ ਵਿਨਾ ਨ ਤਦੁਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ.

੧੪. ਯਤ੍ਥ ਨਿਯਤਾਨਿਯਤਵੋਮਿਸ੍ਸਾ ਪਵਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਯਤਧਮ੍ਮਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਉਤ੍ਤਰਕੁਰੂਸੁ ਤਦਭਾਵਾ ਨਿਯਤੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਾ ਪਨ ਉਤ੍ਤਰਕੁਰੁਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

੧੬. ਤੇਰਸਸੁ ਸੀਸੇਸੁ ਪਲਿਬੋਧਸੀਸਾਦੀਨਿ ਪਵਤ੍ਤਸੀਸਞ੍ਚ ਪਰਿਯਾਦਿਯਿਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਸੀਸਾਦੀਨਿ ਪਰਿਯਾਦਕਾਨਿ, ਪਰਿਯਾਦਕਫਲਂ ਗੋਚਰਸੀਸਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਵਿਸਯਜ੍ਝਤ੍ਤਫਲਵਿਮੋਕ੍ਖੋਤਿ. ਪਰਿਯਾਦਕਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਫਲਸ੍ਸ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਸਙ੍ਖਾਰਸੀਸਂ ਸਙ੍ਖਾਰਵਿਵੇਕਭੂਤੋ ਨਿਰੋਧੋਤਿ ਪਰਿਯਾਦਿਯਿਤਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਿਯਾਦਕਫਲਾਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਸਹ ਵਿਯ ਸਂਸਿਦ੍ਧਿਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਮਸੀਸਿਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯਂ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੮੭) ਤੇਰਸ ਸੀਸਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਇਧ ਪਨ ‘‘ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਅਚਰਿਮਂ ਆਸਵਪਰਿਯਾਦਾਨਞ੍ਚ ਹੋਤਿ ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਾਦਾਨਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਤੇਸੁ ਕਿਲੇਸਪਵਤ੍ਤਸੀਸਾਨਮੇਵ ਵਸੇਨ ਯੋਜਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਿਲੇਸਸੀਸ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਪਵਤ੍ਤਸੀਸਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤੋ ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋ ਮਗ੍ਗੋ ਚੁਤਿਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕਰਣਵਸੇਨ ਯਦਿਪਿ ਪਰਿਯਾਦਿਯਤਿ, ਯਾਵ ਪਨ ਚੁਤਿ, ਤਾਵ ਪਵਤ੍ਤਿਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ‘‘ਪਵਤ੍ਤਸੀਸਂ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਿਯਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਕਿਲੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨੇਨ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਵਿਯ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਬ੍ਬਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਵਾਰਾ ਚ ਕਿਲੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਸ੍ਸੇਵ ਵਾਰਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਰਹਨ੍ਤਿ. ‘‘ਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਮਿਤਿ ਞਾਣਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੭੮; ਸਂ. ਨਿ. ੩.੧੨, ੧੪) ਵਚਨਤੋ ਹਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਪਰਿਸਮਾਪਨੇਨ ਕਿਲੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਂ ਸਮਾਪਿਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਂ ਪਨ ਪਰਿਸਮਾਪਨਂ ਯਦਿ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤੇਨ ਹੋਤਿ, ਤੇਨੇਵ ਜੀਵਿਤਪਰਿਸਮਾਪਨਞ੍ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਾਯ ਵਾਰਚੁਤਿਸਮਤਾਯ ਕਿਲੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਜੀਵਿਤਪਰਿਯਾਦਾਨਾਨਂ ਅਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਮਤਾ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਾਰਸਮਤਾਯਾ’’ਤਿ. ਭਵਙ੍ਗਂ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਚਿਤ੍ਤਮੇਵ ਭਵਙ੍ਗੋਤਰਣਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

੧੭. ਮਹਾਪਯੋਗੋਤਿ ਮਹਾਕਿਰਿਯੋ ਵਿਪਤ੍ਤਿਕਰਣਮਹਾਮੇਘੁਟ੍ਠਾਨਾਕਾਰਵਿਨਾਸੋ. ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵਿਨਾਸੋ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੧੮. ਅਰਣੀਯਤ੍ਤਾਤਿ ਪਯਿਰੁਪਾਸਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ.

੨੦. ਯਾਯ ਕਤਕਿਚ੍ਚਤਾ ਹੋਤਿ, ਤਾਯ ਅਗ੍ਗਵਿਜ੍ਜਾਯ ਅਧਿਗਤਾਯ ਤੇਵਿਜ੍ਜਤਾਭਾਵੋ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤਾ, ਸਾ ਚ ਆਗਮਨਵਸੇਨ ਸਿਦ੍ਧਾ ਸਾਤਿਸਯਾ ਤੇਵਿਜ੍ਜਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਗਮਨੀਯਮੇਵ ਧੁਰ’’ਨ੍ਤਿ.

੨੨. ਤਤ੍ਥ ਚਾਤਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਥੇ ਭੁਮ੍ਮਂ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਆਧਾਰਭਾਵੇ ਵਾ. ਤਤ੍ਥੇਵ ਹਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ.

੨੩. ਅਨਨੁਸ੍ਸੁਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੂਤਿ ਚ ਅਨਨੁਸ੍ਸੁਤੇਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੨੪. ‘‘ਰੂਪੀ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿਕੇ (ਮ. ਨਿ. ੨.੨੪੮; ੩.੩੧੨; ਪਟਿ. ਮ. ੧.੨੦੯; ਧ. ਸ. ੨੪੮) ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਅਨ੍ਤੇ ਅਟ੍ਠ ਵਿਮੋਕ੍ਖੇ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਤੋ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਮੇ ਅਟ੍ਠ ਵਿਮੋਕ੍ਖੇ ਕਾਯੇਨ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਚਸ੍ਸ ਦਿਸ੍ਵਾ ਆਸਵਾ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਯਦਿਪਿ ਮਹਾਨਿਦਾਨਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਪਨ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤਸੇਟ੍ਠਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਧ ਕੀਟਾਗਿਰਿਸੁਤ੍ਤਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤਸਙ੍ਗਹਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਟ੍ਠ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਸਹਜਾਤਨਾਮਕਾਯੇਨ ਪਟਿਲਭਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਕੀਟਾਗਿਰਿਸੁਤ੍ਤੇ ਹਿ ‘‘ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਯੇ ਤੇ ਸਨ੍ਤਾ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਰੂਪੇ ਆਰੁਪ੍ਪਾ, ਤੇ ਕਾਯੇਨ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਚਸ੍ਸ ਦਿਸ੍ਵਾ ਆਸਵਾ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੧੮੨) ਅਰੂਪਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤਸੇਟ੍ਠੋ ਚ ਵੁਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣੋਪਪਤ੍ਤਿਤੋਤਿ. ਕਾਯਸਕ੍ਖਿਮ੍ਹਿਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਪਞ੍ਞਾਯ ਚਸ੍ਸ ਦਿਸ੍ਵਾ ਆਸਵਾ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਆਸਵਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਦਸ੍ਸਨਕਾਰਣਾ ਪਨ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਦਸ੍ਸਨਾਯਤ੍ਤਪਰਿਕ੍ਖਯਤ੍ਤਾ ਏਵ ਹਿ ਦਸ੍ਸਨਂ ਪੁਰਿਮਕਿਰਿਯਾ ਹੋਤੀਤਿ. ਨਾਮਨਿਸ੍ਸਿਤਕੋ ਏਸੋਤਿ ਏਸੋ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਰੂਪਤੋ ਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਨਾਮਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਠਿਤੋ ਪੁਨ ਤਤੋ ਮੁਚ੍ਚਨਤੋ ‘‘ਨਾਮਨਿਸ੍ਸਿਤਕੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਚ ਸਾਧਕਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਯਦ੍ਵਯਤੋ ਸੁਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਆਹਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਤ੍ਤੇ ਹਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਲਾਭਿਨੋ ਉਪਸੀਵਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਭਗਵਤਾ ਨਾਮਕਾਯਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਮੁਨਿ ਅਕ੍ਖਾਤੋਤਿ.

ਪਠਮਤ੍ਥੇਰਵਾਦੇ ਦ੍ਵੀਹਿ ਭਾਗੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਦੁਤਿਯਤ੍ਥੇਰਵਾਦੇ ਉਭਤੋ ਭਾਗਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ, ਤਤਿਯਤ੍ਥੇਰਵਾਦੇ ਦ੍ਵੀਹਿ ਭਾਗੇਹਿ ਦ੍ਵੇ ਵਾਰੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਕਿਲੇਸਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਸਮੁਚ੍ਛੇਦਨੇਹਿ ਵਾ ਕਾਯਦ੍ਵਯਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਰੂਪਾਵਚਰਂ ਪਨ ਨਾਮਕਾਯਤੋ ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨੀਵਰਣਸਙ੍ਖਾਤਨਾਮਕਾਯਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਨੀਵਰਣਦੂਰੀਭਾਵੇਨ ਨਾਮਕਾਯਤੋ ਰੂਪਤਣ੍ਹਾਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨੇਨ ਰੂਪਕਾਯਤੋ ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਏਕਦੇਸੇਨ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪਾਦਕਭੂਤਂ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤਨਾਮਲਾਭਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਭਵਿਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

੨੫. ਏਤੇਸੁ ਹਿ ਏਕੋਪਿ ਅਟ੍ਠਵਿਮੋਕ੍ਖਲਾਭੀ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤਭਾਵਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭੂਤਂ ਰੂਪਕਾਯਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਂ ਏਕਮ੍ਪਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖਂ ਅਨਧਿਗਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਰੂਪਾਵਚਰੇਸੁ ਹਿ ਏਕਮ੍ਪਿ ਅਧਿਗਤੋ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤਭਾਵਕਾਰਣਪਟਿਲਾਭਤੋ ਅਟ੍ਠਵਿਮੋਕ੍ਖੇਕਦੇਸੇਨ ਤੇਨ ਤਂਨਾਮਦਾਨੇ ਸਮਤ੍ਥੇਨ ‘‘ਅਟ੍ਠਵਿਮੋਕ੍ਖਲਾਭੀ’’ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨੇਸੁ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.

੨੬. ਫੁਟ੍ਠਨ੍ਤਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤੀਤਿ ਫੁਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨ੍ਤੋ ਫੁਟ੍ਠਨ੍ਤੋ, ਫੁਟ੍ਠਾਨਂ ਅਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰੋ ਕਾਲੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਂਯੋਗੇ ਚੇਤ੍ਥ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਫੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਰਕਾਲਮੇਵ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬੋਪਾਯੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ‘‘ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੬੫) ਵਿਯ ਭਾਵਨਪੁਂਸਕਂ ਵਾ ਏਤਂ. ਯੋ ਹਿ ਅਰੂਪਜ੍ਝਾਨੇਨ ਰੂਪਕਾਯਤੋ ਨਾਮਕਾਯੇਕਦੇਸਤੋ ਚ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਮੋਕ੍ਖੇਨ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਤੇਨ ਨਿਰੋਧਸਙ੍ਖਾਤੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਆਲੋਚਿਤੋ ਪਕਾਸਿਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ, ਨ ਪਨ ਕਾਯੇਨ ਸਚ੍ਛਿਕਤੋ. ਨਿਰੋਧਂ ਪਨ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਏਕਚ੍ਚੇਸੁ ਆਸਵੇਸੁ ਖੇਪਿਤੇਸੁ ਤੇਨ ਸੋ ਸਚ੍ਛਿਕਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਂ ਨਿਰੋਧਂ ਯਥਾਆਲੋਚਿਤਂ ਨਾਮਕਾਯੇਨ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤੀਤਿ ਕਾਯਸਕ੍ਖੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨ ਤੁ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਆਸਵਾਨਂ ਅਪਰਿਕ੍ਖੀਣਤ੍ਤਾ.

੨੭. ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਏਤੇਨ ਚਤੁਸਚ੍ਚਦਸ੍ਸਨਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਤਂ ਦੀਪੇਤਿ. ‘‘ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ, ਦਸ੍ਸਨਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਪਠਮਫਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਹਿ ਯਾਵ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਾ ਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋਤਿ.

੨੮. ਇਮਂ ਪਨ ਨਯਂ ‘‘ਨੋ’’ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਤ੍ਤਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਨਾਨਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਨ ਯੇਨ ਵਿਸੇਸੇਨ ਸੋ ਵਿਸੇਸੋ ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਇਮਂ ਦੋਸਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਕਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਆਗਮਟ੍ਠਕਥਾਸੂਤਿ ਚ ਵਚਨੇਨ ਆਗਮਨੀਯਨਾਨਤ੍ਤਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਥਿਰਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਦ੍ਦਹਨ੍ਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਏਤੇਨ ਸਬ੍ਬਥਾ ਅਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਸਦ੍ਧਾਮਤ੍ਤੇਨ ਵਿਮੁਤ੍ਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵਾ ਸਦ੍ਧਾਯ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੨੯. ਪਞ੍ਞਂ ਵਾਹੇਤੀਤਿ ਪਞ੍ਞਂ ਸਾਤਿਸਯਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਞ੍ਞਾ ਇਮਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਵਹਤੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਭਿਮੁਖਂ ਗਮੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੩੧. ਏਵਂ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇਪੀਤਿ ਅਯਂ ਅਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਨਨੁ ਅਰਿਯੇਨ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਏਵ ਹੋਤੀਤਿ ਤਦਾ ਏਵ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਨਾਮਾਤਿ ਆਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ? ਨਾਪਨ੍ਨਂ. ਮਗ੍ਗੇਨ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਦਿਸਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਸ੍ਸ ਵਾ ਸਤ੍ਤਙ੍ਗਿਕਸ੍ਸ ਵਾ ਫਲਸ੍ਸ ਸੋਤੋਤਿ ਨਾਮਂ ਦਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਤੇਨਪਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਭਾਵਤੋ, ਸੋਤੇਨ ਵਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇਤੁਂ ਅਪਰਿਹੀਨੇਨ ਫਲਟ੍ਠੋਪਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਏਵ ਨਾਮ, ਨ ਚ ਤੇਨ ਪਠਮਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਵਿਯ ਸੋਤੋ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਯਮਾਨੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸੋਤਤ੍ਤਾ ਪਠਮਫਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ‘‘ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਿ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ. ਤੇਸਂ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਇਧ ਨਿਟ੍ਠਾ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਇਧ ਵਿਹਾਯ ਨਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧੦.੬੪). ਤਤ੍ਥ ਦੁਤਿਯਫਲਟ੍ਠਾਦੀਨਂ ਵਿਸੁਂ ਨਾਮਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪਠਮਫਲਟ੍ਠੋ ਏਵ ਇਤਰੇਹਿ ਵਿਸੇਸਿਯਮਾਨੋ ‘‘ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਸੋ ਏਵ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਪਟਿਲਦ੍ਧਮਗ੍ਗੇਨ ਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਏਤੇਨ ਪਟਿਲਦ੍ਧਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਚਤੁਸਚ੍ਚਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਦੀਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਮ੍ਬੋਧਿ ਪਰਂ ਅਯਨਂ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਹਿ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣੋਤਿ. ਦੁਤਿਯੇਨਤ੍ਥੇਨ ਸਮ੍ਬੋਧਿ ਪਰਂ ਅਯਨਂ ਗਤਿ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣੋ.

੩੨. ਕੇਵਲੇਨ ਕੁਲਸਦ੍ਦੇਨ ਮਹਾਕੁਲਮੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਹਾਭੋਗਕੁਲੇਸੁਯੇਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ.

੩੩. ਖਨ੍ਧਬੀਜਂ ਨਾਮ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਇਹਟ੍ਠਕਨਿਜ੍ਝਾਨਿਕਵਸੇਨੇਵ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਕਥਿਤਾਤਿ ਸਜ੍ਝਾਨਕੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਸਂਯੋਜਨਸਮੁਚ੍ਛੇਦੇ ਅਕਤੇਪਿ ਅਨਾਗਾਮਿਸਭਾਗੋ ਅਨਾਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੋ ਇਧ ਗਣਨੂਪਗੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਹੇਟ੍ਠਾ ਉਪਰਿ ਚ ਸਂਸਰਣਕੋ ਕਾਮਭਵਗਤੋ ਹੀਨਜ੍ਝਾਨਕੋ ਇਧ ਗਣਨੂਪਗੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

੩੪. ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ‘‘ਦ੍ਵੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਤਨੁਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿਆਦਿ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੩੬. ਉਪਪਨ੍ਨਂ ਵਾ ਸਮਨਨ੍ਤਰਾਤਿ ਉਪਪਨ੍ਨਂ ਵਾ ਏਤੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਸਮਨਨ੍ਤਰਾ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਂ ਸਞ੍ਜਨੇਤਿ. ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਵਾ ਵੇਮਜ੍ਝਂ ਆਯੁਪ੍ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ ਆਯੁਪ੍ਪਮਾਣਂ ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵੇਮਜ੍ਝਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਏਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਂ ਸਞ੍ਜਨੇਤੀਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਪਾਲ਼ਿਅਤ੍ਥੋ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਤਂ ਨਦੀ’’ਤਿ ਵਿਯ ਆਯੁਪ੍ਪਮਾਣਂ ਵੇਮਜ੍ਝਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਵਾ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਪਰਸਦ੍ਦਯੋਗੇ ਪਰਤੋ ਭੂਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਦੋ ਵਚਨਸੇਸਭੂਤੋ ਪਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

੩੭. ਉਪਹਚ੍ਚਾਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤੇਨ ਵੇਮਜ੍ਝਾਤਿਕ੍ਕਮੋ ਕਾਲਕਿਰਿਯੋਪਗਮਨਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵੇਮਜ੍ਝ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ.

੪੦. ਉਦ੍ਧਂਵਾਹਿਭਾਵੇਨਾਤਿ ਉਦ੍ਧਂ ਵਹਤੀਤਿ ਉਦ੍ਧਂਵਾਹੀ, ਤਣ੍ਹਾਸੋਤਂ ਵਟ੍ਟਸੋਤਂ ਵਾ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ, ਤੇਨ ਉਦ੍ਧਂਵਾਹਿਭਾਵੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਵਿਹੇਸੁ ਉਦ੍ਧਂਸੋਤੋ ਯਦਿਪਿ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਨ ਹੋਤਿ, ਯਤ੍ਥ ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਵਾ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤੁ, ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਨੋ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਤਾ ਸਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਤਾ ਚ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਤਤ੍ਥ ਦਸ ਅਨਾਗਾਮਿਨੋ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਏਵਂ ਅਤਪ੍ਪਾਦੀਸੁਪਿ. ਅਨੁਪਹਚ੍ਚਤਲਾਤਿ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਤਲਾ. ਅਸਙ੍ਖਾਰਸਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀਨਂ ਲਹੁਸਾਲਹੁਸਗਤਿਕਾ ਏਵ ਪਰਿਤ੍ਤਵਿਪੁਲਤਿਣਕਟ੍ਠਝਾਪਕਪਪ੍ਪਟਿਕਾਸਦਿਸਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਵ ਨਿਬ੍ਬਾਯਨਕਾਦੀਹਿ ਅਧਿਮਤ੍ਤਤਾ ਵਿਯ ਸਮੁਦ੍ਦਂ ਪਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਯਨਕਤੋ ਅਨਧਿਮਤ੍ਤਤਾ ਵਿਯ ਚ ਅਨ੍ਤਰਾ ਉਪਹਚ੍ਚਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀਹਿ ਉਦ੍ਧਂਸੋਤਤੋ ਚ ਅਧਿਮਤ੍ਤਾਨਧਿਮਤ੍ਤਤਾ. ਤੇ ਏਵ ਹਿ ਅਸਙ੍ਖਾਰਸਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਨੋਤਿ. ਤਤੋ ਮਹਨ੍ਤਤਰੇਤਿ ਵਚਨਂ ਤਿਣਕਟ੍ਠਝਾਪਨਸਮਤ੍ਥਪਪ੍ਪਟਿਕਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ, ਨ ਅਧਿਮਤ੍ਤ ਨਾਧਿਮਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ.

ਨੋ ਚਸ੍ਸ ਨੋ ਚ ਮੇ ਸਿਯਾਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਙ੍ਖਾਰਾਦਿਕਂ ਹੇਤੁਪਞ੍ਚਕਂ ਨੋ ਚ ਅਸ੍ਸ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਕਂ ਇਦਂ ਫਲਪਞ੍ਚਕਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਨੋ ਚ ਮੇ ਸਿਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਅਤੀਤਭਵਸਂਸਿਦ੍ਧਿਤੋ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਤੋ ਇਮਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤੋ ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯਟ੍ਠੇਨ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਦਯਦਸ੍ਸਨਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਯਦਿ ਏਤਰਹਿ ਹੇਤੁਪਞ੍ਚਕਂ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਨਾਗਤੇ ਫਲਪਞ੍ਚਕਂ ਨ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤੇਨ ਪਚ੍ਚਯਨਿਰੋਧਟ੍ਠੇਨ ਵਯਦਸ੍ਸਨਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ, ਏਤਰਹਿ ਅਨਾਗਤੇ ਚ ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯਨਿਵਾਰਣਵਸੇਨ ਸੁਞ੍ਞਤਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਵਾ ਚਤੂਹਿਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯਦਤ੍ਥੀਤਿ ਯਂ ਅਤ੍ਥਿ. ਭੂਤਨ੍ਤਿ ਸਸਭਾਵਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਵਾ ਯਥਾਦਿਟ੍ਠਉਦਯਬ੍ਬਯਂ ਯਥਾਦਿਟ੍ਠਸੁਞ੍ਞਤਂ ਵਾ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਸਤ੍ਤਾਦਿਭਾਵਰਹਿਤਂ ਨਾਮਰੂਪਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਵਟ੍ਟਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਵਿਵਟ੍ਟਮਾਨਸੋ ਤਂ ਭੂਤਂ ਪਜਹਾਮੀਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਪਟਿਲਭਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਞਾਣੇਨ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਭਵੇ ਨ ਰਜ੍ਜਤਿ, ਸਮ੍ਭਵੇ ਨ ਰਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਵਿਸਿਟ੍ਠੇ ਵਿਸਿਟ੍ਠੇ ਚ ਭਵੇ ਨ ਰਜ੍ਜਤੀਤਿ ਕੇਚਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪਨ ਭਵੋ ਭਵੋ, ਅਨਾਗਤੋ ਜਾਤਿਯਾ ਗਹਣੇਨ ਗਹਿਤੋ ਸਮ੍ਭਵੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਥ ਵਾ ਭਵੋਤਿ ਭੂਤਮੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਸਮ੍ਭਵੋ ਤਦਾਹਾਰੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਦ੍ਵਯੇ ਨ ਰਜ੍ਜਤੀਤਿ ਸੇਕ੍ਖਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਭੂਤੇ ਹਿ ਸਸਮ੍ਭਵੇ ਚ ਵਿਰਾਗੋ ਸੇਕ੍ਖਪਟਿਪਤ੍ਤਿ. ਯਥਾਹ ‘‘ਭੂਤਮਿਦਨ੍ਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਭੂਤਮਿਦਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭੂਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨਿਰੋਧਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਤਦਾਹਾਰਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ…ਪੇ… ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਦਾਹਾਰਸਮ੍ਭਵਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ…ਪੇ… ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਤਦਾਹਾਰਨਿਰੋਧਾਯ ਯਂ ਭੂਤਂ, ਤਂ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ…ਪੇ… ਦਿਸ੍ਵਾ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨਿਰੋਧਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੇਕ੍ਖੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੩੧). ਅਥੁਤ੍ਤਰੀਤਿ ਅਥ ਏਵਂ ਅਰਜ੍ਜਮਾਨੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਸਨ੍ਤਂ ਪਦਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮ੍ਮਾ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਪਦਂ ਨ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਚ੍ਛਿਕਤਂ ਚਤੁਤ੍ਥਮਗ੍ਗੇਨੇਵ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਤੇਨ ਅਸਚ੍ਛਿਕਤਤ੍ਤਾ.

ਏਕਕਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.