੫. ਵਪ੍ਪਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੯੫. ਪਞ੍ਚਮੇ ਪਿਹਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਅਕੁਸਲਸ੍ਸ ਪਵੇਸਨਦ੍ਵਾਰਂ ਪਿਦਹਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਤ੍ਤਾ. ਕਾਯੇਨ ਸਂਵਰਿਤਬ੍ਬਞ੍ਹਿ ਅਪਿਹਿਤੇਨ ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਕਂ ਪਾਪਧਮ੍ਮਂ ਸਂਵਰਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ ਕਾਯੇਨ ਸਂਵੁਤੋ ਨਾਮ. ਖਯਵਿਰਾਗੇਨਾਤਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਖਯਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਵਿਰਜ੍ਜਨੇਨ, ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਿਂ ਵਿਜ੍ਜਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ? ਉਭਯਮੇਤਂ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਪਹਾਨਾਭਿਸਮਯਭਾਵਨਾਭਿਸਮਯਾਨਂ ਅਭਿਨ੍ਨਕਾਲਤ੍ਤਾ ਪਦੀਪੁਜ੍ਜਲਨੇਨ ਅਨ੍ਧਕਾਰਂ ਵਿਯ ਵਿਜ੍ਜੁਪ੍ਪਾਦੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾਵ ਹੋਤਿ, ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਵਾ ਹੇਤੁਫਲਤ੍ਤਮੁਪਚਾਰਵਸੇਨ. ਯਥਾ ਹਿ ਪਦੀਪੁਜ੍ਜਲਨਹੇਤੁਕੋ ਅਨ੍ਧਕਾਰਵਿਗਮੋ, ਏਵਂ ਵਿਜ੍ਜੁਪ੍ਪਾਦਹੇਤੁਕੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਰੋਧੋ. ਹੇਤੁਫਲਧਮ੍ਮਾ ਚ ਸਮਾਨਕਾਲਾਪਿ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਕਾਲਾ ਵਿਯ ਵੋਹਰੀਯਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰੂਪੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੦੦; ੩.੪੨੧, ੪੨੫, ੪੨੬; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੪੩-੪੪; ੨.੪.੬੦; ਕਥਾ. ੪੬੫, ੪੬੭) ਪਚ੍ਚਯਾਦਾਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਿਰਿਯਾ. ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਚ ਵਿਹਨਨਤੋ ਵਿਘਾਤੋ, ਦੁਕ੍ਖਂ. ਪਰਿਦਹਨਤੋ ਪਰਿਲ਼ਾਹੋ.

ਨਿਚ੍ਚਵਿਹਾਰਾਤਿ ਸਬ੍ਬਦਾ ਪਵਤ੍ਤਨਕਵਿਹਾਰਾ. ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਹਿ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵੇਲਂ ਭਵਙ੍ਗਵੇਲਞ੍ਚ ਖੀਣਾਸਵਾ ਇਮਿਨਾ ਛਲ਼ਙ੍ਗੁਪੇਕ੍ਖਾਵਿਹਾਰੇਨ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ. ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ. ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾਤਿ ਹਿ ਨਿਸ੍ਸਯਵੋਹਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਸਮ੍ਭਾਰਕਥਾ ਹੇਸਾ ਯਥਾ ‘‘ਧਨੁਨਾ ਵਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਿਸ੍ਸਯਸੀਸੇਨ ਨਿਸ੍ਸਿਤਸ੍ਸ ਗਹਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਰਾਗਵਸੇਨ ਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਗੇਹਸਿਤਪੇਮਵਸੇਨਪਿ ਜਵਨਕ੍ਖਣੇ ਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤੋ ਨ ਹੋਤਿ ਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ, ਨ ਦੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤੋ ਪਸਾਦਞ੍ਞਥਤ੍ਤਵਸੇਨਪਿ. ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤੀਤਿ ਅਸਮਪੇਕ੍ਖਨੇਨ ਮੋਹਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੋ ਞਾਣੁਪੇਕ੍ਖਾਵਸੇਨੇਵ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤਿ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤੋ. ਖੀਣਾਸਵੋ ਹਿ ਇਟ੍ਠੇਪਿ ਅਨਿਟ੍ਠੇਪਿ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤੇਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਯੋ ਅਸਮਪੇਕ੍ਖਨੇਨ ਸਮਸਮਾ ਅਯੋਨਿਸੋਗਹਣੇ ਅਖੀਣਾਸਵਾਨਂ ਮੋਹੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੋ ਮਗ੍ਗੇਨੇਵ ਤਸ੍ਸ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤਿਤਤ੍ਤਾ ਞਾਣੁਪੇਕ੍ਖਾਵਸੇਨੇਵ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤਿ, ਅਯਞ੍ਚਸ੍ਸ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਸਤਿਵੇਪੁਲ੍ਲਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਞ੍ਞਾਵੇਪੁਲ੍ਲਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਾਯਾ’’ਤਿ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਛਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਛਲ਼ਙ੍ਗੁਪੇਕ੍ਖਾ ਕਥਿਤਾ. ‘‘ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਪਨ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ ਤੇਹਿ ਵਿਨਾ ਸਮ੍ਪਜਾਨਤਾਯ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ. ‘‘ਸਤਤਵਿਹਾਰਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਅਟ੍ਠਪਿ ਮਹਾਕਿਰਿਯਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ ਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਰਹਿਤਕਾਲੇਪਿ ਪਵਤ੍ਤਿਜੋਤਨਤੋ. ‘‘ਅਰਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਅਦੁਸ੍ਸਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਹਸਿਤੁਪ੍ਪਾਦਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦਸ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਅਰਜ੍ਜਨਾਦੁਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿ ਹਿ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਸਾਧਾਰਣਾਤਿ. ਨਨੁ ਚੇਤ੍ਥ ‘‘ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ ਛਲ਼ਙ੍ਗੁਪੇਕ੍ਖਾਵਸੇਨ ਇਮੇਸਂ ਸਤਤਵਿਹਾਰਾਨਂ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਕਥਂ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ? ਆਸੇਵਨਤੋਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਹਿ ਖੀਣਾਸਵੋ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠੇਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤੇ ਵਿਯ ਬਹੁਲਂ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਪ੍ਪਕਤਿਭਾਵਾਵਿਜਹਨਤੋ, ਕਦਾਚਿ ਪਨ ਤਥਾ ਚੇਤੋਭਿਸਙ੍ਖਾਰਭਾਵੇ ਯਂ ਤਂ ਸਭਾਵਤੋ ਇਟ੍ਠਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ, ਤਸ੍ਸ ਯਾਥਾਵਤੋ ਸਭਾਵਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨਪਿ ਅਰਹਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤੇਵ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਪੁਬ੍ਬਾਸੇਵਨਵਸੇਨ.

ਕਾਯੋਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੨.੫੧) ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਕਾਯੋ, ਸੋ ਅਨ੍ਤੋ ਅਵਸਾਨਂ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਕਾਯਨ੍ਤਿਕਾ, ਤਂ ਕਾਯਨ੍ਤਿਕਂ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਯਾਵ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਕਾਯੋ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਾਵ ਪਵਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਜੀਵਿਤਨ੍ਤਿਕਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਪਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਵੇਦਨਾਤੋ ਪਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਪਠਮਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਤੋ ਏਵ ਅਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਮਤ੍ਥਂ ਸਰੂਪੇਨੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਵੇਦਨਾ ਪਠਮਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘‘ਸਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਯਾਵ ਤੇਤ੍ਤਿਂਸਵਸ੍ਸਾਨਿ ਪਠਮਵਯੋ. ਪਞ੍ਞਾਸਵਸ੍ਸਕਾਲੇਤਿ ਪਠਮਵਯਤੋ ਯਾਵ ਪਞ੍ਞਾਸਵਸ੍ਸਕਾਲਾ, ਤਾਵ. ਠਿਤਾ ਹੋਤੀਤਿ ਵਡ੍ਢਿਹਾਨਿਯੋ ਅਨੁਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਮਰੂਪੇਨੇਵ ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਮਨ੍ਦਾਤਿ ਮੁਦੁਕਾ ਅਤਿਖਿਣਾ. ਤਦਾਤਿ ਅਸੀਤਿਨਵੁਤਿਵਸ੍ਸਕਾਲੇ ਵਦਨ੍ਤੇਪਿ ਤਥਾਚਿਰਪਰਿਚਿਤੇਪੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਭਗ੍ਗਾਤਿ ਤੇਜੋਭਗ੍ਗੇਨ ਭਗ੍ਗਾ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾ. ਹਦਯਕੋਟਿਂਯੇਵਾਤਿ ਚਕ੍ਖਾਦਿਵਤ੍ਥੂਸੁ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਆਦਿਅਨ੍ਤਕੋਟਿਭੂਤਂ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਂਯੇਵ. ਤਾਵਾਤਿ ਯਾਵ ਵੇਦਨਾ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਾਵ.

ਵਾਪਿਯਾਤਿ ਮਹਾਤਲ਼ਾਕੇਨ. ਪਞ੍ਚਉਦਕਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਉਦਕਸ੍ਸ ਪਵਿਸਨਨਿਕ੍ਖਮਨਮਗ੍ਗੇਹਿ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਤਤੋ ਤਤੋ ਵਿਸ੍ਸਨ੍ਦਮਾਨਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪੁਣ੍ਣਤ੍ਤਾ. ਪਠਮਂ ਦੇਵੇ ਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇਤਿਆਦਿ ਉਪਮਾਸਂਸਨ੍ਦਨਂ. ਇਮਂ ਵੇਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਤਿ ਇਮਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਵੇਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ.

ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾਤਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਸ੍ਸ ਵਿਨਾਸਨਤੋ. ਪਰਤੋ ਅਗਨ੍ਤ੍ਵਾਤਿ ਪਰਲੋਕਵਸੇਨ ਅਗਨ੍ਤ੍ਵਾ. ਵੇਦਨਾਨਂ ਸੀਤਿਭਾਵੋ ਨਾਮ ਸਙ੍ਖਾਰਦਰਥਪਰਿਲ਼ਾਹਾਭਾਵੋ. ਸੋ ਪਨਾਯਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਧਮ੍ਮਾਨਿ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਨਾਸੇਤੁਕਾਮਸ੍ਸ ਦਲ਼੍ਹਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਂਵੇਗਞਾਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਕੁਦਾਲੋ ਵਿਯ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ. ਤਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਪਿਟਕਂ ਵਿਯ ਸਮਾਧੀ’’ਤਿ. ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਵਿਪਸ੍ਸਨਾਰਮ੍ਭਞਾਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਖਨਿਤ੍ਤਿ ਵਿਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

ਵਪ੍ਪਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.