(੨੦) ੫. ਮਹਾਵਗ੍ਗੋ
੧. ਸੋਤਾਨੁਗਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੯੧. ਪਞ੍ਚਮਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਸੋਤਾਨੁਗਤਾਨਨ੍ਤਿ ਪਸਾਦਸੋਤਂ ਅਨੁਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਗਤਾਨਂ, ਪਗੁਣਾਨਂ ਵਾਚੁਗ੍ਗਤਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂਭੂਤਾ ਚ ਪਸਾਦਸੋਤਂ ਓਦਹਿਤ੍ਵਾ ਞਾਣਸੋਤੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਵਤ੍ਥਪਿਤਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਸਾਦਸੋਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਹਿ ਉਗ੍ਗਹਿਤਪੁਬ੍ਬਵਚਨਂ ਤਂ ਤਂ ਪਗੁਣਂ ਨਿਚ੍ਛਰਿਤਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਵਤ੍ਥਪਿਤਂ ਨ ਹੋਤਿ. ‘‘ਅਸੁਕਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਵਾ ਕਥੇਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਸਜ੍ਝਾਯਿਤ੍ਵਾ ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਮਨੁਗ੍ਗਾਹਿਤ੍ਵਾ ਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਤਂ ਤਂ ਪਗੁਣਂ ਭਵਙ੍ਗਸੋਤਸਦਿਸਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਅਸੁਕਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਵਾ ਕਥੇਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਤਮੇਵ ਕਥੇਤਿ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਞਾਣਸੋਤੇਨ ਵਵਤ੍ਥਪਿਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਾਦੀਨਿ ਤੀਣਿ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ. ਨਾਮਾਦੀਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਦਾਨਿ. ਪਠਮਾਦਯੋ ਸਤ੍ਤ ਵਿਭਤ੍ਤਿਯੋ.
ਵਲ਼ਞ੍ਜੇਤੀਤਿ ਪਾਲ਼ਿਂ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਵਸੇਨ ਵਾਚੁਗ੍ਗਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਧਾਰੇਤਿ. ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਿਤਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤਦਸਕਵਗ੍ਗਦਸਕਪਣ੍ਣਾਸਦਸਕਵਸੇਨ ਵਾਚਾਯ ਸਜ੍ਝਾਯਿਤਾ, ‘‘ਦਸਸੁਤ੍ਤਾਨਿ ਗਤਾਨਿ, ਦਸਵਗ੍ਗਾਨਿ ਗਤਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਵਾਚਾਯ ਸਜ੍ਝਾਯਿਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਗ੍ਗਾਦਿਵਸੇਨ ਹਿ ਇਧ ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਯੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਨ ਪਨ ਸੁਤ੍ਤੇਕਦੇਸਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਯੋ. ਮਨਸਾ ਅਨੁ ਅਨੁ ਪੇਕ੍ਖਿਤਾ ਭਾਗਸੋ ਨਿਜ੍ਝਾਯਿਤਾ ਵਿਦਿਤਾ ਮਨੁਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾ. ਯਸ੍ਸ ਵਾਚਾਯ ਸਜ੍ਝਾਯਿਤਂ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਮਨਸਾ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ, ਮਹਾਦੀਪਂ ਜਾਲੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਸ੍ਸ ਰੂਪਗਤਂ ਵਿਯ ਵਿਭੂਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾਤਿ ਨਿਜ੍ਜਟਂ ਨਿਗ੍ਗੁਮ੍ਬਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸੁਟ੍ਠੁ ਯਾਥਾਵਤੋ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
ਸੋਤਾਨੁਗਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਠਾਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੯੨. ਦੁਤਿਯੇ ਸਂਵਾਸੇਨਾਤਿ ਸਹਵਾਸੇਨ. ਸੀਲਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਸੁਸੀਲੋ ਵਾ ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਵਾ’’ਤਿ ਸਹ ਵਸਨ੍ਤੇਨ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤੇਨ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਦੀਘੇਨ ਅਦ੍ਧੁਨਾ, ਨ ਇਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਤਞ੍ਚ ਸੀਲਂ ਦੀਘੇਨ ਕਾਲੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਇਤ੍ਤਰੇਨ. ਦ੍ਵੀਹਤੀਹਞ੍ਹਿ ਸਂਯਤਾਕਾਰੋ ਚ ਸਂਵੁਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਕਾਰੋ ਚ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ. ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਾਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ‘‘ਸੀਲਮਸ੍ਸ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤੇਨੇਵ ਸਕ੍ਕਾ ਜਾਨਿਤੁਂ, ਨ ਇਤਰੇਨ. ਪਞ੍ਞਵਤਾਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਸਪ੍ਪਞ੍ਞੇਨੇਵ ਪਣ੍ਡਿਤੇਨ. ਬਾਲੋ ਹਿ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੋਪਿ ਜਾਨਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ.
ਸਂਵੋਹਾਰੇਨਾਤਿ ਅਪਰਾਪਰਂ ਕਥਨੇਨ.
‘‘ਯੋ ਹਿ ਕੋਚਿ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ, ਵੋਹਾਰਂ ਉਪਜੀਵਤਿ;
ਏਵਂ ਵਾਸੇਟ੍ਠ ਜਾਨਾਹਿ, ਵਾਣਿਜੋ ਸੋ ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ’’ਤਿ. (ਮ. ਨਿ. ੨.੪੫੭; ਸੁ. ਨਿ. ੬੧੯) –
ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਬ੍ਯਵਹਾਰੋ ਨਾਮ. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਰਿਯਵੋਹਾਰਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਨਰਿਯਵੋਹਾਰਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੧੩) ਏਤ੍ਥ ਚੇਤਨਾ. ‘‘ਸਙ੍ਖਾ ਸਮਞ੍ਞਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵੋਹਾਰੋ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੩੧੩-੧੩੧੫; ਮਹਾਨਿ. ੭੩) ਏਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ‘‘ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤੇਨ ਸੋ ਵੋਹਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੫) ਏਤ੍ਥ ਕਥਾਵੋਹਾਰੋ. ਇਧਾਪਿ ਏਸੋਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਹਿ ਸਮ੍ਮੁਖਾਕਥਾ ਪਰਮ੍ਮੁਖਾਕਥਾਯ ਨ ਸਮੇਤਿ ਪਰਮ੍ਮੁਖਾਕਥਾ ਸਮ੍ਮੁਖਾਕਥਾਯ. ਤਥਾ ਪੁਰਿਮਕਥਾ ਪਚ੍ਛਿਮਕਥਾਯ, ਪਚ੍ਛਿਮਕਥਾ ਚ ਪੁਰਿਮਕਥਾਯ. ਸੋ ਕਥਨੇਨੇਵ ਸਕ੍ਕਾ ਜਾਨਿਤੁਂ ‘‘ਅਸੁਚਿ ਏਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ’’ਤਿ. ਸੁਚਿਸੀਲਸ੍ਸ ਪਨ ਪੁਰਿਮਂ ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ, ਪਚ੍ਛਿਮਞ੍ਚ ਪੁਰਿਮੇਨ ਸਮੇਤਿ. ਸਮ੍ਮੁਖਾਕਥਿਤਂ ਪਰਮ੍ਮੁਖਾਕਥਿਤੇਨ ਸਮੇਤਿ, ਪਰਮ੍ਮੁਖਾਕਥਿਤਞ੍ਚ ਸਮ੍ਮੁਖਾਕਥਿਤੇਨ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਥਨੇਨ ਸਕ੍ਕਾ ਸੁਚਿਭਾਵੋ ਜਾਨਿਤੁਨ੍ਤਿ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ਏਵਮਾਹ.
ਥਾਮੋਤਿ ਞਾਣਥਾਮੋ. ਯਸ੍ਸ ਹਿ ਞਾਣਥਾਮੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਸੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਉਪਦ੍ਦਵੇਸੁ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਗਹਣਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਅਦ੍ਵਾਰਕਘਰਂ ਪਵਿਟ੍ਠੋ ਵਿਯ ਚਰਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਆਪਦਾਸੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਥਾਮੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.
ਸਾਕਚ੍ਛਾਯਾਤਿ ਸਂਕਥਾਯ. ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਸ੍ਸ ਹਿ ਕਥਾ ਉਦਕੇ ਗੇਣ੍ਡੁ ਵਿਯ ਉਪ੍ਪਿਲਵਤਿ. ਪਞ੍ਞਵਤੋ ਕਥੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਭਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਉਦਕਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਿਤੇਨੇਵ ਹਿ ਮਚ੍ਛੋ ਖੁਦ੍ਦਕੋ ਵਾ ਮਹਨ੍ਤੋ ਵਾਤਿ ਞਾਯਤਿ.
ਞਾਤਿਵਿਨਾਸੋਤਿ ਚੋਰਰੋਗਭਯਾਦੀਹਿ ਞਾਤੀਨਂ ਵਿਨਾਸੋ. ਭੋਗਾਨਂ ਬ੍ਯਸਨਂ ਭੋਗਬ੍ਯਸਨਂ, ਰਾਜਚੋਰਾਦਿਵਸੇਨ ਭੋਗਵਿਨਾਸੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਦੁਤਿਯਪਦੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਹੁਮ੍ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਪਞ੍ਹਗਵੇਸਨਂ, ਞਾਤੁਂ ਇਚ੍ਛਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵੀਮਂਸਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਤਪ੍ਪਕਨ੍ਤਿ ਅਤਿਤ੍ਤਿਕਰਟ੍ਠੇਨ ਅਤਪ੍ਪਕਂ ਸਾਦੁਰਸਭੋਜਨਂ ਵਿਯ. ਸਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਸੁਖੁਮਸਭਾਵਂ.
ਠਾਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਭਦ੍ਦਿਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੯੩. ਤਤਿਯੇ ਕਰਣਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰਂ ਕਿਰਿਯਂ ਕਰਣੁਤ੍ਤਰਿਯਂ, ਤਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕਰਣੁਤ੍ਤਰਿਯਲਕ੍ਖਣੋ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
ਭਦ੍ਦਿਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੪. ਸਾਮੁਗਿਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੯੪. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਪਧਾਨਭੂਤਾਨਿ ਵਾ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਪਧਾਨਿਯਙ੍ਗਾਨਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
ਸਾਮੁਗਿਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫. ਵਪ੍ਪਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੯੫. ਪਞ੍ਚਮੇ ਪਿਹਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਅਕੁਸਲਸ੍ਸ ਪਵੇਸਨਦ੍ਵਾਰਂ ਪਿਦਹਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਤ੍ਤਾ. ਕਾਯੇਨ ਸਂਵਰਿਤਬ੍ਬਞ੍ਹਿ ਅਪਿਹਿਤੇਨ ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਕਂ ਪਾਪਧਮ੍ਮਂ ਸਂਵਰਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ ਕਾਯੇਨ ਸਂਵੁਤੋ ਨਾਮ. ਖਯਵਿਰਾਗੇਨਾਤਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਖਯਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਵਿਰਜ੍ਜਨੇਨ, ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਿਂ ਵਿਜ੍ਜਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ? ਉਭਯਮੇਤਂ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਪਹਾਨਾਭਿਸਮਯਭਾਵਨਾਭਿਸਮਯਾਨਂ ਅਭਿਨ੍ਨਕਾਲਤ੍ਤਾ ਪਦੀਪੁਜ੍ਜਲਨੇਨ ਅਨ੍ਧਕਾਰਂ ਵਿਯ ਵਿਜ੍ਜੁਪ੍ਪਾਦੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾਵ ਹੋਤਿ, ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਵਾ ਹੇਤੁਫਲਤ੍ਤਮੁਪਚਾਰਵਸੇਨ. ਯਥਾ ਹਿ ਪਦੀਪੁਜ੍ਜਲਨਹੇਤੁਕੋ ਅਨ੍ਧਕਾਰਵਿਗਮੋ, ਏਵਂ ਵਿਜ੍ਜੁਪ੍ਪਾਦਹੇਤੁਕੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਰੋਧੋ. ਹੇਤੁਫਲਧਮ੍ਮਾ ਚ ਸਮਾਨਕਾਲਾਪਿ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਕਾਲਾ ਵਿਯ ਵੋਹਰੀਯਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰੂਪੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੦੦; ੩.੪੨੧, ੪੨੫, ੪੨੬; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੪੩-੪੪; ੨.੪.੬੦; ਕਥਾ. ੪੬੫, ੪੬੭) ਪਚ੍ਚਯਾਦਾਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਿਰਿਯਾ. ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਚ ਵਿਹਨਨਤੋ ਵਿਘਾਤੋ, ਦੁਕ੍ਖਂ. ਪਰਿਦਹਨਤੋ ਪਰਿਲ਼ਾਹੋ.
ਨਿਚ੍ਚਵਿਹਾਰਾਤਿ ਸਬ੍ਬਦਾ ਪਵਤ੍ਤਨਕਵਿਹਾਰਾ. ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਹਿ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵੇਲਂ ਭਵਙ੍ਗਵੇਲਞ੍ਚ ਖੀਣਾਸਵਾ ਇਮਿਨਾ ਛਲ਼ਙ੍ਗੁਪੇਕ੍ਖਾਵਿਹਾਰੇਨ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ. ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ. ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾਤਿ ਹਿ ਨਿਸ੍ਸਯਵੋਹਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਸਮ੍ਭਾਰਕਥਾ ਹੇਸਾ ਯਥਾ ‘‘ਧਨੁਨਾ ਵਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਿਸ੍ਸਯਸੀਸੇਨ ਨਿਸ੍ਸਿਤਸ੍ਸ ਗਹਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਰਾਗਵਸੇਨ ਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਗੇਹਸਿਤਪੇਮਵਸੇਨਪਿ ਜਵਨਕ੍ਖਣੇ ਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤੋ ਨ ਹੋਤਿ ਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ, ਨ ਦੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤੋ ਪਸਾਦਞ੍ਞਥਤ੍ਤਵਸੇਨਪਿ. ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤੀਤਿ ਅਸਮਪੇਕ੍ਖਨੇਨ ਮੋਹਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੋ ਞਾਣੁਪੇਕ੍ਖਾਵਸੇਨੇਵ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤਿ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤੋ. ਖੀਣਾਸਵੋ ਹਿ ਇਟ੍ਠੇਪਿ ਅਨਿਟ੍ਠੇਪਿ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤੇਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਯੋ ਅਸਮਪੇਕ੍ਖਨੇਨ ਸਮਸਮਾ ਅਯੋਨਿਸੋਗਹਣੇ ਅਖੀਣਾਸਵਾਨਂ ਮੋਹੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੋ ਮਗ੍ਗੇਨੇਵ ਤਸ੍ਸ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤਿਤਤ੍ਤਾ ਞਾਣੁਪੇਕ੍ਖਾਵਸੇਨੇਵ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤਿ, ਅਯਞ੍ਚਸ੍ਸ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਸਤਿਵੇਪੁਲ੍ਲਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਞ੍ਞਾਵੇਪੁਲ੍ਲਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਾਯਾ’’ਤਿ.
ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਛਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਛਲ਼ਙ੍ਗੁਪੇਕ੍ਖਾ ਕਥਿਤਾ. ‘‘ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਪਨ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ ਤੇਹਿ ਵਿਨਾ ਸਮ੍ਪਜਾਨਤਾਯ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ. ‘‘ਸਤਤਵਿਹਾਰਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਅਟ੍ਠਪਿ ਮਹਾਕਿਰਿਯਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ ਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਰਹਿਤਕਾਲੇਪਿ ਪਵਤ੍ਤਿਜੋਤਨਤੋ. ‘‘ਅਰਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਅਦੁਸ੍ਸਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਹਸਿਤੁਪ੍ਪਾਦਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦਸ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਅਰਜ੍ਜਨਾਦੁਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿ ਹਿ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਸਾਧਾਰਣਾਤਿ. ਨਨੁ ਚੇਤ੍ਥ ‘‘ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ ਛਲ਼ਙ੍ਗੁਪੇਕ੍ਖਾਵਸੇਨ ਇਮੇਸਂ ਸਤਤਵਿਹਾਰਾਨਂ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਕਥਂ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ? ਆਸੇਵਨਤੋਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਹਿ ਖੀਣਾਸਵੋ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠੇਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤੇ ਵਿਯ ਬਹੁਲਂ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਪ੍ਪਕਤਿਭਾਵਾਵਿਜਹਨਤੋ, ਕਦਾਚਿ ਪਨ ਤਥਾ ਚੇਤੋਭਿਸਙ੍ਖਾਰਭਾਵੇ ਯਂ ਤਂ ਸਭਾਵਤੋ ਇਟ੍ਠਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ, ਤਸ੍ਸ ਯਾਥਾਵਤੋ ਸਭਾਵਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨਪਿ ਅਰਹਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤੇਵ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਪੁਬ੍ਬਾਸੇਵਨਵਸੇਨ.
ਕਾਯੋਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੨.੫੧) ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਕਾਯੋ, ਸੋ ਅਨ੍ਤੋ ਅਵਸਾਨਂ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਕਾਯਨ੍ਤਿਕਾ, ਤਂ ਕਾਯਨ੍ਤਿਕਂ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਯਾਵ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਕਾਯੋ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਾਵ ਪਵਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਜੀਵਿਤਨ੍ਤਿਕਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਪਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਵੇਦਨਾਤੋ ਪਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਪਠਮਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਤੋ ਏਵ ਅਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਮਤ੍ਥਂ ਸਰੂਪੇਨੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਵੇਦਨਾ ਪਠਮਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘‘ਸਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਯਾਵ ਤੇਤ੍ਤਿਂਸਵਸ੍ਸਾਨਿ ਪਠਮਵਯੋ. ਪਞ੍ਞਾਸਵਸ੍ਸਕਾਲੇਤਿ ਪਠਮਵਯਤੋ ਯਾਵ ਪਞ੍ਞਾਸਵਸ੍ਸਕਾਲਾ, ਤਾਵ. ਠਿਤਾ ਹੋਤੀਤਿ ਵਡ੍ਢਿਹਾਨਿਯੋ ਅਨੁਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਮਰੂਪੇਨੇਵ ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਮਨ੍ਦਾਤਿ ਮੁਦੁਕਾ ਅਤਿਖਿਣਾ. ਤਦਾਤਿ ਅਸੀਤਿਨਵੁਤਿਵਸ੍ਸਕਾਲੇ ਵਦਨ੍ਤੇਪਿ ਤਥਾਚਿਰਪਰਿਚਿਤੇਪੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਭਗ੍ਗਾਤਿ ਤੇਜੋਭਗ੍ਗੇਨ ਭਗ੍ਗਾ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾ. ਹਦਯਕੋਟਿਂਯੇਵਾਤਿ ਚਕ੍ਖਾਦਿਵਤ੍ਥੂਸੁ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਆਦਿਅਨ੍ਤਕੋਟਿਭੂਤਂ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਂਯੇਵ. ਤਾਵਾਤਿ ਯਾਵ ਵੇਦਨਾ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਾਵ.
ਵਾਪਿਯਾਤਿ ਮਹਾਤਲ਼ਾਕੇਨ. ਪਞ੍ਚਉਦਕਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਉਦਕਸ੍ਸ ਪਵਿਸਨਨਿਕ੍ਖਮਨਮਗ੍ਗੇਹਿ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਤਤੋ ਤਤੋ ਵਿਸ੍ਸਨ੍ਦਮਾਨਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪੁਣ੍ਣਤ੍ਤਾ. ਪਠਮਂ ਦੇਵੇ ਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇਤਿਆਦਿ ਉਪਮਾਸਂਸਨ੍ਦਨਂ. ਇਮਂ ਵੇਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਤਿ ਇਮਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਵੇਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ.
ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾਤਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਸ੍ਸ ਵਿਨਾਸਨਤੋ. ਪਰਤੋ ਅਗਨ੍ਤ੍ਵਾਤਿ ਪਰਲੋਕਵਸੇਨ ਅਗਨ੍ਤ੍ਵਾ. ਵੇਦਨਾਨਂ ਸੀਤਿਭਾਵੋ ਨਾਮ ਸਙ੍ਖਾਰਦਰਥਪਰਿਲ਼ਾਹਾਭਾਵੋ. ਸੋ ਪਨਾਯਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਧਮ੍ਮਾਨਿ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਨਾਸੇਤੁਕਾਮਸ੍ਸ ਦਲ਼੍ਹਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਂਵੇਗਞਾਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਕੁਦਾਲੋ ਵਿਯ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ. ਤਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਪਿਟਕਂ ਵਿਯ ਸਮਾਧੀ’’ਤਿ. ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਵਿਪਸ੍ਸਨਾਰਮ੍ਭਞਾਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਖਨਿਤ੍ਤਿ ਵਿਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.
ਵਪ੍ਪਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੬. ਸਾਲ਼੍ਹਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੯੬. ਛਟ੍ਠੇ ਕਾਯਦਲ਼੍ਹਿਬਹੁਲਤਂ ਤਪਤੀਤਿ ਤਪੋ, ਅਤ੍ਤਕਿਲਮਥਾਨੁਯੋਗਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਵੀਰਿਯਂ. ਤੇਨ ਕਾਯਦਲ਼੍ਹਿਬਹੁਲਤਾਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਪਸ੍ਸ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨਂ ਵਿਰਜ੍ਜਨਂ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਸਙ੍ਖਾਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਵਾਦਾਤਿਆਦੀਸੁ ਤਪੋਜਿਗੁਚ੍ਛਂ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਮਨਸਾਪਿ ਤਮੇਵ ਸਾਰਤੋ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ, ਕਾਯੇਨਪਿ ਤਮੇਵ ਅਲ੍ਲੀਨਾ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਂ ਅਤ੍ਤਕਿਲਮਥਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰਾਤਿ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਿਨਾ ਕਾਯਸਮਾਚਾਰੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ. ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰਾਤਿ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਮੁਸਾਵਾਦਾਦਿਨਾ ਵਚੀਸਮਾਚਾਰੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ. ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਮਨੋਸਮਾਚਾਰਾਤਿ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਿਨਾ ਮਨੋਸਮਾਚਾਰੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ. ਕਾਮਂ ਅਕੁਸਲਕਾਯਸਮਾਚਾਰਵਚੀਸਮਾਚਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕਾਲੇਪਿ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਯੋ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿਯੇਵ, ਤਦਾ ਪਨ ਤੇ ਚੇਤਨਾਪਕ੍ਖਿਕਾ ਵਾ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਾ ਵਾਤਿ, ਮਨੋਸਮਾਚਾਰਵਾਰੇ ਏਵ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਿਵਸੇਨ ਯੋਜਨਾ ਕਤਾ. ਅਥ ਵਾ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰੇ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦੀਨਂ ਵਚੀਸਮਾਚਾਰਾਦਿਭਾਵਾਭਾਵੋ ਵਿਯ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰੇ ਪਵਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੀਨਂ ਕਾਯਸਮਾਚਾਰਾਦਿਭਾਵੋ ਅਸਿਦ੍ਧੋ, ਮਨੋਸਮਾਚਾਰਭਾਵੋ ਏਵ ਪਨ ਸਿਦ੍ਧੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਮਨੋਸਮਾਚਾਰਵਾਰੇ ਏਵ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਯੋ ਉਦ੍ਧਟਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ –
‘‘ਦ੍ਵਾਰੇ ਚਰਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ, ਨ ਦ੍ਵਾਰਾ ਦ੍ਵਾਰਚਾਰਿਨੋ;
ਤਸ੍ਮਾ ਦ੍ਵਾਰੇਹਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ, ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਵਵਤ੍ਥਿਤਾ’’ਤਿ. (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੧ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਦ੍ਵਾਰਕਥਾ);
ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਜੀਵਾਤਿ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਵੇਜ੍ਜਕਮ੍ਮਦੂਤਕਮ੍ਮਵਡ੍ਢਿਯੋਗਾਦਿਨਾ ਏਕਵੀਸਤਿਅਨੇਸਨਾਭੇਦੇਨ ਆਜੀਵੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ. ਇਦਞ੍ਚ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਂਯੇਵ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਯੇਪਿ ਤੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ’’ਤਿ ਪਨ ਵਚਨਤੋ ਬਾਹਿਰਕਵਸੇਨ ਗਹਟ੍ਠਵਸੇਨ ਚ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਗਹਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਹਿ ਜਾਤਿਧਮ੍ਮਕੁਲਧਮ੍ਮਦੇਸਧਮ੍ਮਵਿਲੋਮਨਵਸੇਨ ਅਞ੍ਞਥਾਪਿ ਮਿਚ੍ਛਾਜੀਵੋ ਲਬ੍ਭਤੇਵ.
ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਾਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਞਾਣਮ੍ਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਫਲਞਾਣਮ੍ਪਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਮ੍ਪਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਮ੍ਪਿ. ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਤ੍ਥਂ ਭਗਵਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਵੁਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੫੭) ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ‘‘ਞਾਣਦਸ੍ਸਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਯਮਞ੍ਞੋ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੋ ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸੋ ਅਧਿਗਤੋ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੨੮) ਏਤ੍ਥ ਫਲਞਾਣਂ. ‘‘ਭਗਵਤੋਪਿ ਖੋ ਞਾਣਂ ਉਦਪਾਦਿ ਸਤ੍ਤਾਹਕਾਲਕਤੋ ਆਲ਼ਾਰੋ ਕਾਲਾਮੋ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੦) ਏਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ. ‘‘ਞਾਣਞ੍ਚ ਪਨ ਮੇ ਦਸ੍ਸਨਂ ਉਦਪਾਦਿ, ਅਕੁਪ੍ਪਾ ਮੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਅਯਮਨ੍ਤਿਮਾ ਜਾਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੦੮੧; ਮਹਾਵ. ੧੬; ਪਟਿ. ਮ. ੨.੩੦) ਏਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਂ. ‘‘ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨੀਹਰਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੩੪-੨੩੫) ਏਤ੍ਥ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ. ਇਧ ਪਨ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਾਯਾਤਿ ਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ‘‘ਞਾਣਦਸ੍ਸਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਮਗ੍ਗਞਾਣਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਦਸ੍ਸਨਾਯਾ’’ਤਿ. ਅਵਿਰਾਧਿਤਂ ਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਅਵਿਰਾਧਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਜ੍ਝਤਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
ਸਾਲ਼੍ਹਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੭. ਮਲ੍ਲਿਕਾਦੇਵੀਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੯੭. ਸਤ੍ਤਮੇ ਅਪ੍ਪੇਸਕ੍ਖਾਤਿ ਅਪ੍ਪਾਨੁਭਾਵਾ. ਸਾ ਪਨ ਅਪ੍ਪੇਸਕ੍ਖਤਾ ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਰਿਵਾਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਅਭਾਵੇਨ ਪਾਕਟਾ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਵਾਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਪ੍ਪਪਰਿਵਾਰਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਇਸ੍ਸਰਾਤਿ ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਸਂਵਤ੍ਤਨਕਮ੍ਮਬਲੇਨ ਈਸਨਸੀਲਾ. ਸਾ ਪਨਸ੍ਸਾ ਇਸ੍ਸਰਤਾ ਵਿਭਵਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਪਾਕਟਾ ਜਾਤਾਤਿ ਅਡ੍ਢਤਾਪਰਿਯਾਯਭਾਵੇਨ ਵਦਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਡ੍ਢਾਤਿ ਇਸ੍ਸਰਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਮਹਨ੍ਤਂ ਧਨਮੇਤਿਸ੍ਸਾ ਭੂਮਿਗਤਞ੍ਚੇਵ ਵਲ਼ਞ੍ਜਨਕਞ੍ਚਾਤਿ ਮਹਦ੍ਧਨਾ. ਇਧ ਪਨ ਵਲ਼ਞ੍ਜਨਕੇਨੇਵ ਧਨੇਨ ਮਹਦ੍ਧਨਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵਲ਼ਞ੍ਜਨਕਧਨੇਨ ਮਹਦ੍ਧਨਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਈਸਤੀਤਿ ਈਸਾ, ਅਭਿਭੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਹਤੀ ਈਸਾ ਮਹੇਸਾ, ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਮਹੇਸਤਾਯ ਪਨ ਪਰੇਹਿ ਮਹੇਸੋਤਿ ਅਕ੍ਖਾਤਬ੍ਬਤਾਯ ਮਹੇਸਕ੍ਖਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸੋ ਮਹੇਸਕ੍ਖਾਭਾਵੋ ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਪਰਿਵਾਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਮਹਾਪਰਿਵਾਰਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਸਣ੍ਠਾਨਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਅਧਿਕਂ ਰੂਪਮਸ੍ਸਾਤਿ ਅਭਿਰੂਪਾ. ਸਣ੍ਠਾਨਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾਤਿ ਚ ਹਤ੍ਥਪਾਦਾਦਿਸਰੀਰਾਵਯਵਾਨਂ ਸੁਸਣ੍ਠਿਤਤਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਵਯਵਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਹਿ ਸਮੁਦਾਯਪਾਰਿਪੂਰਿਸਿਦ੍ਧਿ. ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਚ ਸਰੀਰਂ ‘‘ਰੂਪਵਨ੍ਤੇਵ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ਦਸ੍ਸਨਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਸੁਰੂਪਭਾਵੇਨ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਯੁਤ੍ਤਾ, ਦਿਸ੍ਸਮਾਨਾ ਚਕ੍ਖੂਨਿ ਪਿਯਾਯਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞਕਿਚ੍ਚਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਹਿਤ੍ਵਾਪਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਦਿਸ੍ਸਮਾਨਾਵ ਸੋਮਨਸ੍ਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਤੀਤਿ ਪਾਸਾਦਿਕਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਾਸਾਦਿਕਾ’’ਤਿ. ਪੋਕ੍ਖਰਤਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰਭਾਵੋ, ਵਣ੍ਣਸ੍ਸ ਪੋਕ੍ਖਰਤਾ ਵਣ੍ਣਪੋਕ੍ਖਰਤਾ, ਤਾਯ ਵਣ੍ਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੋਰਾਣਾ ਪਨ ਪੋਕ੍ਖਰਨ੍ਤਿ ਸਰੀਰਂ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਵਣ੍ਣਂ ਵਣ੍ਣਮੇਵ. ਤੇਸਂ ਮਤੇਨ ਵਣ੍ਣਞ੍ਚ ਪੋਕ੍ਖਰਞ੍ਚ ਵਣ੍ਣਪੋਕ੍ਖਰਾਨਿ, ਤੇਸਂ ਭਾਵੋ ਵਣ੍ਣਪੋਕ੍ਖਰਤਾ. ਇਤਿ ਪਰਮਾਯ ਵਣ੍ਣਪੋਕ੍ਖਰਤਾਯਾਤਿ ਉਤ੍ਤਮਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਵਣ੍ਣੇਨ ਚੇਵ ਸਰੀਰਸਣ੍ਠਾਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਵਣ੍ਣੇਨ ਚੇਵ ਸਰੀਰਸਣ੍ਠਾਨੇਨ ਚਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਵਣ੍ਣੇਨਾਤਿ ਵਣ੍ਣਧਾਤੁਯਾ. ਸਰੀਰਂ ਨਾਮ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਕਰਚਰਣਗੀਵਾਸੀਸਾਦਿਅਵਯਵਸਮੁਦਾਯੋ, ਸੋ ਚ ਸਣ੍ਠਾਨਮੁਖੇਨ ਗਯ੍ਹਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਰੀਰਸਣ੍ਠਾਨੇਨਾ’’ਤਿ.
ਅਭਿਸਜ੍ਜਤੀਤਿ ਕੁਜ੍ਝਨਵਸੇਨੇਵ ਕੁਟਿਲਕਣ੍ਟਕੋ ਵਿਯ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇ ਮਕਰਦਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਲਗਤਿ. ਯਞ੍ਹਿ ਕੋਧਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤੇ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਉਪਨਾਹਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ ਕੁਜ੍ਝਨਵਸੇਨ ਅਭਿਸਜ੍ਜਨਂ, ਤਂ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਨ ਲੁਬ੍ਭਨਵਸੇਨ. ਕੁਪ੍ਪਤੀਤਿਆਦੀਸੁ ਪੁਬ੍ਬੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਕੋਪੋ, ਤਤੋ ਬਲਵਤਰੋ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਨਤੋ. ਸਾਤਿਸਯਂ ਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨਤਾਯ ਤਤੋ ਬ੍ਯਾਪਾਦਤੋਪਿ ਬਲਵਤਰਾ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਭਾਵੇਨ ਥਾਮਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਪਤਿਤ੍ਥਿਯਨਾ. ਅਨ੍ਨਂ ਪਾਨਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਅਦੀਯਤੋ ਅਨ੍ਨਂ, ਖਾਦਨੀਯਂ ਭੋਜਨੀਯਞ੍ਚ. ਪਾਤਬ੍ਯਤੋ ਪਾਨਂ, ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਪਾਨਂ. ਵਸਿਤਬ੍ਬਤੋ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤਬ੍ਬਤੋ ਵਤ੍ਥਂ, ਨਿਵਾਸਨਪਾਵੁਰਣਂ. ਯਨ੍ਤਿ ਤੇਨਾਤਿ ਯਾਨਂ, ਛਤ੍ਤੁਪਾਹਨਵਯ੍ਹਸਿਵਿਕਾਦਿ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਗਮਨਪਚ੍ਚਯਂ. ਛਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਹਿ ਵਸ੍ਸਾਤਪਦੁਕ੍ਖਨਿਵਾਰਣੇਨ ਮਗ੍ਗਗਮਨਸਾਧਨਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਮਾਲਨ੍ਤਿ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਸੁਮਨਮਾਲਾਦਿਪੁਪ੍ਫਂ. ਗਨ੍ਧਨ੍ਤਿ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਚਨ੍ਦਨਾਦਿਵਿਲੇਪਨਂ.
ਮਲ੍ਲਿਕਾਦੇਵੀਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੮. ਅਤ੍ਤਨ੍ਤਪਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੯੮. ਅਟ੍ਠਮੇ ਆਹਿਤੋ ਅਹਂਮਾਨੋ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਅਤ੍ਤਾ, ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ. ਇਧ ਪਨ ਯੋ ਪਰੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਅਤ੍ਤਾ, ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ. ਪਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਂ. ਦਿਟ੍ਠੇਤਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਭੂਤੇ. ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਧਮ੍ਮੇ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਅਤ੍ਤਾ ਭਵਤਿ, ਅਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਦਿਟ੍ਠਿ ਭਵਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਸਮਞ੍ਞਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ’’ਤਿ. ਛਾਤਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਤਣ੍ਹਾ ਜਿਘਚ੍ਛਾਹੇਤੁਤਾਯ. ਅਨ੍ਤੋ ਤਾਪਨਕਿਲੇਸਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਦਰਥਪਰਿਲ਼ਾਹਜਨਨੇਨ ਸਨ੍ਤਾਪਨਕਿਲੇਸਾਨਂ.
ਪਰੇਸਂ ਹਨਨਘਾਤਨਾਦਿਨਾ ਰੋਦਾਪਨਤੋ ਲੁਦ੍ਦੋ. ਤਥਾ ਵਿਘਾਤਕਭਾਵੇਨ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਦਾਲਨਤੋ ਦਾਰੁਣੋ. ਥਦ੍ਧਹਦਯੋ ਕਕ੍ਖਲ਼ੋ. ਬਨ੍ਧਨਾਗਾਰੇ ਨਿਯੁਤ੍ਤੋ ਬਨ੍ਧਨਾਗਾਰਿਕੋ.
ਖਤ੍ਤਿਯਾਭਿਸੇਕੇਨਾਤਿ ਖਤ੍ਤਿਯਾਨਂ ਕਾਤਬ੍ਬਅਭਿਸੇਕੇਨ. ਸਨ੍ਥਾਗਾਰਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਥਾਰਵਸੇਨ ਕਤਂ ਅਗਾਰਂ ਯਞ੍ਞਾਗਾਰਂ. ਸਪ੍ਪਿਤੇਲੇਨਾਤਿ ਸਪ੍ਪਿਮਿਸ੍ਸੇਨ ਤੇਲੇਨ. ਯਮਕਸ੍ਨੇਹੇਨ ਹਿ ਏਸਾ ਤਦਾ ਕਾਯਂ ਅਬ੍ਭਞ੍ਜਤਿ. ਵਚ੍ਛਭਾਵਂ ਤਰਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ ਵਚ੍ਛਤਰੋ. ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਕਰਣਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਨਵਮਾਲਾਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦਬ੍ਭੇਹਿ ਵੇਦਿਯਾ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਨਤ੍ਥਾਯ. ਯਞ੍ਞਭੂਮਿਯਨ੍ਤਿ ਅਵਸੇਸਯਞ੍ਞਟ੍ਠਾਨੇ.
ਦੂਰਸਮੁਸ੍ਸਾਰਿਤਮਾਨਸ੍ਸੇਵ ਸਾਸਨੇ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਨ ਮਾਨਜਾਤਿਕਸ੍ਸਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਹਤਮਾਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਤ੍ਤਾਤਿ ਬਹੁਭਾਵਤੋ. ਭੋਗਾਰੋਗ੍ਯਾਦਿਵਤ੍ਥੁਕਾ ਮਦਾ ਸੁਪ੍ਪਹਿਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਵਟ੍ਠਾਨਤੋ, ਨ ਤਥਾ ਕੁਲਵਿਜ੍ਜਾਮਦਾਤਿ ਖਤ੍ਤਿਯਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲਾਨਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਵਿਜ੍ਜਾ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਮਾਨਜਪ੍ਪਨਂ ਦੁਪ੍ਪਜਹਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਹਿ…ਪੇ… ਮਾਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਵਿਜਾਤਿਤਾਯਾਤਿ ਨਿਹੀਨਜਾਤਿਤਾਯ. ਪਤਿਟ੍ਠਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੀਤਿ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸੀਲਂ ਰਕ੍ਖਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ. ਸੀਲਵਸੇਨ ਹਿ ਸਾਸਨੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ. ਪਤਿਟ੍ਠਾਤੁਨ੍ਤਿ ਵਾ ਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧੇਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਯ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤੁਂ. ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਹਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸੁਜਾਤਾਯੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਦੁਜ੍ਜਾਤਾ.
ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਮੇਵ ਪਹਾਨਦੀਪਨਤੋ ਨਿਰੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸਤਾਯ ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ. ਸਦ੍ਧਂ ਪਟਿਲਭਤੀਤਿ ਪੋਥੁਜ੍ਜਨਿਕਸਦ੍ਧਾਵਸੇਨ ਸਦ੍ਦਹਤਿ. ਵਿਞ੍ਞੁਜਾਤਿਕਾਨਞ੍ਹਿ ਧਮ੍ਮਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਗ੍ਗਹਣਪੁਬ੍ਬਿਕਾ ਸਦ੍ਧਾਸਿਦ੍ਧਿ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਮਾਣਧਮ੍ਮਪ੍ਪਸਨ੍ਨਭਾਵਤੋ. ਜਾਯਮ੍ਪਤਿਕਾਤਿ ਘਰਣਿਪਤਿਕਾ. ਕਾਮਂ ‘‘ਜਾਯਮ੍ਪਤਿਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਘਰਸਾਮਿਕਘਰਸਾਮਿਨਿਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂਯੇਵ ਗਹਣਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਨੇਕਾ ਪਜਾਪਤਿਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਕਿਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਏਕਾਯਪਿ ਸਂਵਾਸੋ ਸਮ੍ਬਾਧੋਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਦ੍ਵੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਰਾਗਾਦਿਨਾ ਸਕਿਞ੍ਚਨਟ੍ਠੇਨ, ਖੇਤ੍ਤਵਤ੍ਥੁਆਦਿਨਾ ਸਪਲਿਬੋਧਟ੍ਠੇਨ ਰਾਗਰਜਾਦੀਨਂ ਆਗਮਨਪਥਤਾਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਟ੍ਠਾਨਤਾ ਏਵਾਤਿ ਦ੍ਵੇਪਿ ਵਣ੍ਣਨਾ ਏਕਤ੍ਥਾ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮੇਵ ਨਾਨਂ. ਅਲਗ੍ਗਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਸਜ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨ ਅਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਭਾਵੇਨ. ਏਵਂ ਅਕੁਸਲਕੁਸਲਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਨਂ ਠਾਨਭਾਵੇਨ ਘਰਾਵਾਸਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਨਂ ਸਮ੍ਬਾਧਬ੍ਭੋਕਾਸਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਕੁਸਲਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾਯੇਵ ਅਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠਾਨਭਾਵੇਨ ਤੇਸਂ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਿਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਸਙ੍ਖੇਪਕਥਾਤਿ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਪਦੁਦ੍ਧਾਰਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ. ਏਕਮ੍ਪਿ ਦਿਵਸਨ੍ਤਿ ਏਕਦਿਵਸਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ. ਅਖਣ੍ਡਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਮਤ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਅਨਾਪਜ੍ਜਨੇਨ ਅਖਣ੍ਡਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਕਿਲੇਸਮਲੇਨ ਅਮਲਿਨਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਸਂਕਿਲੇਸਾਦਿਵਸੇਨ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਪਰਿਦਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਚੇਵ ਪਾਰੁਪਿਤ੍ਵਾ ਚ. ਅਗਾਰਵਾਸੋ ਅਗਾਰਂ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨ, ਤਸ੍ਸ ਵਡ੍ਢਿਆਵਹਂ ਅਗਾਰਸ੍ਸ ਹਿਤਂ.
ਭੋਗਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਭੋਗਰਾਸਿ ਭੋਗਸਮੁਦਾਯੋ. ਆਬਨ੍ਧਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਪੁਤ੍ਤੋ ਨਤ੍ਤਾਤਿਆਦਿਨਾ ਪੇਮਵਸੇਨ ਸਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਬਨ੍ਧਨਟ੍ਠੇਨ. ਅਮ੍ਹਾਕਮੇਤੇਤਿ ਞਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਞਾਤੀ, ਪਿਤਾਮਹਪਿਤੁਪੁਤ੍ਤਾਦਿਵਸੇਨ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਪਰਿਵਟ੍ਟੋ. ਸਾਮਞ੍ਞਵਾਚੀਪਿ ਸਿਕ੍ਖਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਆਜੀਵਸਦ੍ਦਸਨ੍ਨਿਧਾਨਤੋ ਉਪਰਿਵੁਚ੍ਚਮਾਨਵਿਸੇਸਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਚ ਵਿਸੇਸਨਿਵਿਟ੍ਠੋਵ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਧਿਸੀਲਸਙ੍ਖਾਤਾ ਸਿਕ੍ਖਾ’’ਤਿ. ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਸਿਕ੍ਖਾ, ਸਹ ਆਜੀਵਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਸਾਜੀਵੋ. ਸਿਕ੍ਖਨਭਾਵੇਨਾਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਸਾਜੀਵੇ ਚ ਸਿਕ੍ਖਨਭਾਵੇਨ. ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤੋਤਿ ਸੀਲਸਂਵਰਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤੋ. ਸਾਜੀਵਞ੍ਚ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋਤਿ ‘‘ਨਾਮਕਾਯੋ, ਪਦਕਾਯੋ, ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਕਾਯੋ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਾਯੋ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੩੯) ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਭਗਵਤੋ ਚ ਵਚਨਂ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਮੇਵ ਚ ‘‘ਸਿਕ੍ਖਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਸਾਜੀਵਾਨਂ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ ਸਿਕ੍ਖਾਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਤਤੋ ਹਿ ਯਾਵ ਮਗ੍ਗਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਾਰਿਪੂਰੀ ਹੋਤੀਤਿ.
ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਤਾਤਿ ਅਨੁਬਲਪ੍ਪਦਾਤਾ, ਅਨੁਵਤ੍ਤਨਵਸੇਨ ਵਾ ਪਦਾਤਾ. ਕਸ੍ਸ ਪਨ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨਂ ਪਦਾਨਞ੍ਚਾਤਿ? ‘‘ਸਹਿਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਨ੍ਧਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਨ੍ਧਾਨਾਨੁਪ੍ਪਦਾਤਾ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨਵਸੇਨ ਸਨ੍ਧਾਨਸ੍ਸ ਪਦਾਨਂ ਆਧਾਨਂ ਆਰਕ੍ਖਨਂ ਵਾ ਦਲ਼੍ਹਕਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਜਨੇ ਸਮਗ੍ਗੇ ਦਿਸ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਆਰਮਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਆਰਾਮੋ, ਰਮਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਆ-ਕਾਰੇਨ ਵਿਨਾਪਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਮਗ੍ਗਰਾਮੋਤਿਪਿ ਪਾਲ਼ਿ, ਅਯਮੇਵਤ੍ਥੋ’’ਤਿ.
ਏਤ੍ਥਾਤਿ –
‘‘ਨੇਲਙ੍ਗੋ ਸੇਤਪਚ੍ਛਾਦੋ, ਏਕਾਰੋ ਵਤ੍ਤਤੀ ਰਥੋ;
ਅਨੀਘਂ ਪਸ੍ਸ ਆਯਨ੍ਤਂ, ਛਿਨ੍ਨਸੋਤਂ ਅਬਨ੍ਧਨ’’ਨ੍ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੪੭; ਉਦਾ. ੬੫; ਪੇਟਕੋ. ੨੫) –
ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ. ਸੀਲਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਨੇਲਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ, ਨੇਲਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੀਲਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੪੭). ਸੁਕੁਮਾਰਾਤਿ ਅਪ੍ਫਰੁਸਤਾਯ ਮੁਦੁਕਾ. ਪੁਰਸ੍ਸ ਏਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪੁਰ-ਸਦ੍ਦੋ ਤਨ੍ਨਿਵਾਸਿਵਾਚਕੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ – ‘‘ਗਾਮੋ ਆਗਤੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਨਗਰਵਾਸੀਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਮਨਂ ਅਪ੍ਪਾਯਤਿ ਵਡ੍ਢੇਤੀਤਿ ਮਨਾਪੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਵੁਡ੍ਢਿਕਰਾ’’ਤਿ.
ਕਾਲਵਾਦੀਤਿਆਦਿ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਪਟਿਵਿਰਤਸ੍ਸ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤਾਪਿ ਹਿ ਵਾਚਾ ਅਯੁਤ੍ਤਕਾਲਪ੍ਪਯੋਗੇਨ ਅਤ੍ਥਾਵਹਾ ਨ ਸਿਯਾਤਿ ਅਨਤ੍ਥਵਿਞ੍ਞਾਪਨਵਾਚਂ ਅਨੁਲੋਮੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਂ ਪਜਹਨ੍ਤੇਨ ਅਕਾਲਵਾਦਿਤਾ ਪਰਿਹਰਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਾਲਵਾਦੀ’’ਤਿ. ਕਾਲੇਨ ਵਦਨ੍ਤੇਨਪਿ ਉਭਯਾਨਤ੍ਥਸਾਧਨਤੋ ਅਭੂਤਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਭੂਤਵਾਦੀ’’ਤਿ. ਭੂਤਞ੍ਚ ਵਦਨ੍ਤੇਨ ਯਂ ਇਧਲੋਕਪਰਲੋਕਹਿਤਸਮ੍ਪਾਦਕਂ, ਤਦੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਤ੍ਥਵਾਦੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਨ੍ਤੇਨਪਿ ਲੋਕਿਯਧਮ੍ਮਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਮੇਵ ਅਵਤ੍ਵਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾ ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਵਿਨਯਵਾਦੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਞ੍ਹਿ ਸਂਵਰਵਿਨਯਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਞ੍ਚ ਪਹਾਨਵਿਨਯਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਅਤ੍ਥੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਗਮਨਹੇਤੁਭਾਵਤੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ. ਏਵਂ ਗੁਣਵਿਸੇਸਯੁਤ੍ਤੋਵ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਦੇਸਨਾਕੋਸਲ੍ਲੇ ਸਤਿ ਸੋਭਤਿ, ਕਿਚ੍ਚਕਰੋ ਚ ਹੋਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨਿਧਾਨਵਤਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਦੇਸਨਾਕੋਸਲ੍ਲਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਕਾਲੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਪੁਚ੍ਛਾਦਿਵਸੇਨ ਹਿ ਓਤਿਣ੍ਣਵਾਚਾਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਏਕਂਸਾਦਿਬ੍ਯਾਕਰਣਵਿਭਾਗਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਠਪਨਾਹੇਤੂਦਾਹਰਣਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਾਦਿਂ ਤਂਤਂਕਾਲਾਨੁਰੂਪਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤਿਯਾ ਪਰਿਮਿਤਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਰੂਪਾਯ ਵਿਪੁਲਤਰਗਮ੍ਭੀਰੋਦਾਰਪਰਮਤ੍ਥਵਿਤ੍ਥਾਰਸਙ੍ਗਾਹਿਕਾਯ ਕਥਾਯ ਞਾਣਬਲਾਨੁਰੂਪਂ ਪਰੇ ਯਾਥਾਵਤੋ ਧਮ੍ਮੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਦੇਸਨਾਕੁਸਲੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਏਵਂ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਸਤ੍ਤ ਮੂਲਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਿਪ੍ਪਹਾਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰਜਾਗਰਿਯਾਨੁਯੋਗੇਹਿ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ਤਮ੍ਪਿ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਆਚਾਰਸੀਲਸ੍ਸੇਵ ਵਿਭਜਨਵਸੇਨ ਪਾਲ਼ਿ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਤਦਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ‘‘ਬੀਜਗਾਮਭੂਤਗਾਮਸਮਾਰਮ੍ਭਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਬੀਜਾਨਂ ਗਾਮੋ ਸਮੂਹੋ ਬੀਜਗਾਮੋ. ਭੂਤਾਨਂ ਜਾਤਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਂ ਰੁਕ੍ਖਗਚ੍ਛਲਤਾਦੀਨਂ ਸਮੂਹੋ ਭੂਤਗਾਮੋ. ਨਨੁ ਚ ਰੁਕ੍ਖਾਦਯੋ ਚਿਤ੍ਤਰਹਿਤਤਾਯ ਨ ਜੀਵਾ, ਚਿਤ੍ਤਰਹਿਤਤਾ ਚ ਪਰਿਪ੍ਫਨ੍ਦਾਭਾਵਤੋ ਛਿਨ੍ਨੇ ਵਿਰੁਹਨਤੋ ਵਿਸਦਿਸਜਾਤਿਭਾਵਤੋ ਚਤੁਯੋਨਿਅਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤੋ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਵੁਦ੍ਧਿ ਪਨ ਪਵਾਲ਼ਸਿਲਾਲਵਣਾਨਮ੍ਪਿ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਨ ਤੇਸਂ ਜੀਵਭਾਵੇ ਕਾਰਣਂ, ਵਿਸਯਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚ ਨੇਸਂ ਪਰਿਕਪ੍ਪਨਾਮਤ੍ਤਂ ਸੁਪਨਂ ਵਿਯ ਚਿਞ੍ਚਾਦੀਨਂ, ਤਥਾ ਦੋਹਲ਼ਾਦਯੋ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਬੀਜਗਾਮਭੂਤਗਾਮਸਮਾਰਮ੍ਭਾ ਪਟਿਵਿਰਤਿ ਇਚ੍ਛਿਤਾਤਿ? ਸਮਣਸਾਰੁਪ੍ਪਤੋ ਤਨ੍ਨਿਵਾਸਿਸਤ੍ਤਾਨੁਰਕ੍ਖਣਤੋ ਚ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਜੀਵਸਞ੍ਞਿਨੋ ਹਿ ਮੋਘਪੁਰਿਸ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ (ਪਾਚਿ. ੮੯).
ਮੂਲਮੇਵ ਬੀਜਂ ਮੂਲਬੀਜਂ, ਮੂਲਂ ਬੀਜਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿਪਿ ਮੂਲਬੀਜਂ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਫਲ਼ੁਬੀਜਨ੍ਤਿ ਪਬ੍ਬਬੀਜਂ. ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਰਸਮਵਾਯੇ ਸਦਿਸਫਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਸੇਸਕਾਰਣਭਾਵਤੋ ਵਿਰੁਹਨਸਮਤ੍ਥੇ ਸਾਰਫਲੇ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋ ਬੀਜ-ਸਦ੍ਦੋ ਤਦਤ੍ਥਸਂਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਮੂਲਾਦੀਸੁਪਿ ਕੇਸੁਚਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਮੂਲਾਦਿਤੋ ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਏਕੇਨ ਬੀਜ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਬੀਜਬੀਜ’’ਨ੍ਤਿ ‘‘ਰੂਪਰੂਪਂ, ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੨੭) ਚ ਯਥਾ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਬੀਜਗਾਮਭੂਤਗਾਮਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਬੀਜਗਾਮੋ ਏਵ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ? ਨ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਏਵਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਨਨੁ ਅਵੋਚੁਮ੍ਹਾ ‘‘ਮੂਲਮੇਵ ਬੀਜਂ ਮੂਲਬੀਜਂ, ਮੂਲਂ ਬੀਜਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿਪਿ ਮੂਲਬੀਜ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮੇਨ ਬੀਜਗਾਮੋ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ, ਦੁਤਿਯੇਨ ਭੂਤਗਾਮੋ. ਦੁਵਿਧੋਪੇਸ ਮੂਲਬੀਜਞ੍ਚ ਮੂਲਬੀਜਞ੍ਚ ਮੂਲਬੀਜਨ੍ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ, ਏਕਸੇਸਨਯੇਨ ਵਾ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਪਞ੍ਚਵਿਧਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਨੀਲਤਿਣਰੁਕ੍ਖਾਦਿਕਸ੍ਸਾਤਿ ਅਲ੍ਲਤਿਣਸ੍ਸ ਚੇਵ ਅਲ੍ਲਰੁਕ੍ਖਾਦਿਕਸ੍ਸ ਚ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਓਸਧਿਗਚ੍ਛਲਤਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ.
ਏਕਂ ਭਤ੍ਤਂ ਏਕਭਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਅਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਏਕਭਤ੍ਤਿਕੋ. ਸੋ ਪਨ ਰਤ੍ਤਿਭੋਜਨੇਨਪਿ ਸਿਯਾਤਿ ਤਨ੍ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਆਹ ‘‘ਰਤ੍ਤੂਪਰਤੋ’’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਅਪਰਣ੍ਹਭੋਜੀਪਿ ਸਿਯਾ ਏਕਭਤ੍ਤਿਕੋਤਿ ਤਨ੍ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਵਿਰਤੋ ਵਿਕਾਲਭੋਜਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਰੁਣੁਗ੍ਗਮਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕਾ ਅਯਂ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਅਰਿਯਾਨਂ ਆਚਿਣ੍ਣਸਮਾਚਿਣ੍ਣੋ ਭੋਜਨਸ੍ਸ ਕਾਲੋ ਨਾਮ, ਤਦਞ੍ਞੋ ਵਿਕਾਲੋ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਦੁਤਿਯਪਦੇਨ ਰਤ੍ਤਿਭੋਜਨਸ੍ਸ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕੇ ਯਾਵ ਸੂਰਿਯਤ੍ਥਙ੍ਗਮਨਾ ਭੋਜਨਂ ਵਿਕਾਲਭੋਜਨਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਦਾਰੁਮਾਸਕੋਤਿ ਯੇ ਵੋਹਾਰਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਏਵਂਪਕਾਰੇ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਗਾਹਾਪਨੇ ਉਪਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸਾਦਿਯਨੇ ਚ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ‘‘ਨੇਵ ਤਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਨ ਉਗ੍ਗਹਾਪੇਤਿ, ਨ ਉਪਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਸਾਦਿਯਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਤਿਵਿਧਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਂ ਕਾਯੇਨ, ਵਾਚਾਯ, ਮਨਸਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਯੇਨ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ, ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਂ ਉਗ੍ਗਹਾਪਨਂ, ਮਨਸਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਂ ਸਾਦਿਯਨਨ੍ਤਿ ਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਨੇਵ ਤਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਆਮਕਧਞ੍ਞਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾਤਿਆਦੀਸੁਪਿ. ਨੀਵਾਰਾਦਿਉਪਧਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸਾਲਿਆਦਿਮੂਲਧਞ੍ਞਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਤ੍ਤਵਿਧਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚ ਵਸਾਨਿ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਅਚ੍ਛਵਸਂ, ਮਚ੍ਛਵਸਂ, ਸੁਸੁਕਾਵਸਂ, ਸੂਕਰਵਸਂ, ਗਦ੍ਰਭਵਸ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੨੬੨) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਇਦਂ ਓਦਿਸ੍ਸ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ ਨਾਮ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ‘‘ਕਾਲੇ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੨੬੨) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਂ ਵਟ੍ਟਤਿ ਸਤਿ ਪਚ੍ਚਯੇਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਓਦਿਸ੍ਸ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾ’’ਤਿ.
ਸਾਰੁਪ੍ਪੇਨ ਵਞ੍ਚਨਂ ਰੂਪਕੂਟਂ, ਪਤਿਰੂਪੇਨ ਵਞ੍ਚਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਙ੍ਗੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਰੀਰਾਵਯਵੇਨ ਵਞ੍ਚਨਂ ਅਙ੍ਗਕੂਟਂ. ਗਣ੍ਹਨਵਸੇਨ ਵਞ੍ਚਨਂ ਗਹਣਕੂਟਂ. ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਞ੍ਚਨਂ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਕੂਟਂ. ਅਕ੍ਕਮਤੀਤਿ ਨਿਪ੍ਪੀਲ਼ੇਤਿ, ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਅਕ੍ਕਮਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਹਦਯਨ੍ਤਿ ਨਾਲ਼ਿਆਦਿਮਾਨਭਾਜਨਾਨਂ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਂ. ਤੇਲਾਦੀਨਂ ਨਾਲ਼ਿਆਦੀਹਿ ਮਿਨਨਕਾਲੇ ਉਸ੍ਸਾਪਿਤਾ ਸਿਖਾਯੇਵ ਸਿਖਾਭੇਦੋ, ਤਸ੍ਸਾ ਹਾਪਨਂ. ਕੇਚੀਤਿ ਸਾਰਸਮਾਸਾਚਰਿਯਾ ਉਤ੍ਤਰਵਿਹਾਰਵਾਸਿਨੋ ਚ.
ਵਧੋਤਿ ਮੁਟ੍ਠਿਪ੍ਪਹਾਰਕਸਾਤਾਲ਼ਨਾਦੀਹਿ ਹਿਂਸਨਂ, ਵਿਹੇਠਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਹੇਠਨਤ੍ਥੋਪਿ ਹਿ ਵਧ-ਸਦ੍ਦੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਰੋਦਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ. ਯਥਾ ਹਿ ਅਪਟਿਗ੍ਗਹਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇ ਸਤਿਪਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤੇਹਿ ਅਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਬ੍ਬਵਤ੍ਥੁਵਿਸੇਸਭਾਵਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਇਤ੍ਥਿਕੁਮਾਰਿਦਾਸਿਦਾਸਾਦਯੋ ਵਿਭਾਗੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਏਵਂ ਪਰਸ੍ਸਹਰਣਭਾਵਤੋ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇ ਸਤਿਪਿ ਤੁਲਾਕੂਟਾਦਯੋ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਵਿਸੇਸਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵਿਭਾਗੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਨ ਏਵਂ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਪਰਿਯਾਯਸ੍ਸ ਵਧਸ੍ਸ ਪੁਨ ਗਹਣੇ ਪਯੋਜਨਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਤ੍ਥ ਸਯਂਕਾਰੋ, ਇਧ ਪਰਂਕਾਰੋਤਿ ਚ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ‘‘ਕਾਯਵਚਿਪ੍ਪਯੋਗਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਾ ਚੇਤਨਾ ਛਪ੍ਪਯੋਗਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੧੦) ਵਚਨਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਯੁਤ੍ਤੋ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਵਧੋਤਿ ਮਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਮ੍ਪਿ ਪੋਥਨਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯਾਤਿ ਚ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ ਮਾਰਣਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਿਹਿਂਸਨੇਪਿ ਦਿਸ੍ਸਨਤੋ.
ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਾਨਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਕਾਯਕੁਚ੍ਛਿਪਰਿਹਰਣਮਤ੍ਤਜੋਤਨਾਯਂ ਅਵਿਸੇਸਤੋ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਨਂ ਤਪ੍ਪਯੋਜਨਤਾ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤੇ ਸਬ੍ਬੇਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਤੇਪੀਤਿ ਨਵਪਰਿਕ੍ਖਾਰਿਕਾਦਯੋਪਿ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ ਚ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਾ ਚ. ਨ ਹਿ ਤਤ੍ਤਕੇਨ ਮਹਿਚ੍ਛਤਾ ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤੀਤਿ.
ਚਤੂਸੁ ਦਿਸਾਸੁ ਸੁਖਂ ਵਿਹਰਤਿ, ਤਤੋ ਏਵ ਸੁਖਵਿਹਾਰਟ੍ਠਾਨਭੂਤਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਦਿਸਾ ਅਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਚਾਤੁਦ੍ਦਿਸੋ. ਤਤ੍ਥ ਚਾਯਂ ਸਤ੍ਤੇ ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਵਾ ਭਯੇਨ ਨਪ੍ਪਟਿਹਞ੍ਞਤੀਤਿ ਅਪ੍ਪਟਿਘੋ. ਦ੍ਵਾਦਸਵਿਧਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤੋਸਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਸਨ੍ਤੁਸ੍ਸਨਤੋ ਸਨ੍ਤੁਸ੍ਸਮਾਨੋ. ਇਤਰੀਤਰੇਨਾਤਿ ਉਚ੍ਚਾਵਚੇਨ ਪਰਿਸ੍ਸਯਾਨਂ ਬਾਹਿਰਾਨਂ ਸੀਹਬ੍ਯਗ੍ਘਾਦੀਨਂ, ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਾਨਞ੍ਚ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਂ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤੂਪਦ੍ਦਵਾਨਂ ਅਭਿਭਵਨਤੋ ਪਰਿਸ੍ਸਯਾਨਂ ਸਹਿਤਾ. ਬਨ੍ਧਨਭਾਵਕਰਭਯਾਭਾਵੇਨ ਅਚ੍ਛਮ੍ਭਿ. ਏਕੋ ਅਸਹਾਯੋ. ਤਤੋ ਏਵ ਖਗ੍ਗਮਿਗਸਿਙ੍ਗਸਦਿਸਤਾਯ ਖਗ੍ਗਵਿਸਾਣਕਪ੍ਪੋ ਚਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਛਿਨ੍ਨਪਕ੍ਖੋ, ਅਸਞ੍ਜਾਤਪਕ੍ਖੋ ਵਾ ਸਕੁਣੋ ਗਨ੍ਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤੀਤਿ ਪਕ੍ਖਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਸਕੁਣੋ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਕ੍ਖਯੁਤ੍ਤੋ ਸਕੁਣੋ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਨਿਧਿਕਾਰਪਰਿਭੋਗੋ ਕਿਞ੍ਚਿ ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ ਸਾਪੇਕ੍ਖਾਠਪਨਞ੍ਚ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਾਦਿਸੋ ਅਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਰਿਯਨ੍ਤਿ ਅਪੇਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਦੋਸਾ, ਤੇਹਿ ਵਾ ਆਰਕਾਤਿ ਅਰਿਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਰਿਯੇਨਾਤਿ ਨਿਦ੍ਦੋਸੇਨਾ’’ਤਿ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨਿ. ਨਿਦ੍ਦੋਸਸੁਖਨ੍ਤਿ ਨਿਰਾਮਿਸਸੁਖਂ ਕਿਲੇਸਵਜ੍ਜਰਹਿਤਤ੍ਤਾ.
ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਸੀਲਸਂਵਰੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸੇਵ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰੋ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ ਤਦਧਿਟ੍ਠਾਨਤੋ ਤਸ੍ਸ ਚ ਪਰਿਪਾਲਕਭਾਵਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸੋ ਇਮਿਨਾ ਅਰਿਯੇਨ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ. ਸੇਸਪਦੇਸੂਤਿ ‘‘ਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੀ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਪਦੇਸੁ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੀਤਿ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦਿਕਂ ਵਾ ਕਿਲੇਸਵਤ੍ਥੁਭੂਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਨ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਮਤ੍ਤੇਯੇਵ ਸਣ੍ਠਾਤਿ. ਨਾਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਗ੍ਗਾਹੀਤਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਨੁ ਅਨੁ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਪਾਕਟਭਾਵਕਰਣਤੋ ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਨ੍ਤਿਲਦ੍ਧਵੋਹਾਰਂ ਹਤ੍ਥਪਾਦਸਿਤਹਸਿਤਕਥਿਤਵਿਲੋਕਿਤਾਦਿਭੇਦਂ ਆਕਾਰਂ ਨ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਯਂ ਤਤ੍ਥ ਭੂਤਂ, ਤਦੇਵ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਯਤ੍ਵਾਧਿਕਰਣਮੇਨਨ੍ਤਿਆਦਿਮ੍ਹਿ ਯਂਕਾਰਣਾ ਯਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਸਂਵਰਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਏਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਸਤਿਕਵਾਟੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਸਂਵੁਤਂ ਅਪਿਹਿਤਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਏਤੇ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਵਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ ਅਨੁਪ੍ਪਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯੁਂ. ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਰਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਸਤਿਕਵਾਟੇਨ ਪਿਦਹਨਤ੍ਥਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਵਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋਯੇਵ ਚ ‘‘ਰਕ੍ਖਤਿ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਏਵਮਿਦਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਕਿਲੇਸਾਨੁਬਨ੍ਧਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦਿਗ੍ਗਾਹਪਰਿਵਜ੍ਜਨਲਕ੍ਖਣਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰਂ ਸੀਲਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਸਂਵਣ੍ਣਨਾਸੁ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਮਹਾਟੀ. ੧.੧੩) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਅਨਵਸਿਤ੍ਤਸੁਖਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦਿਗ੍ਗਾਹਪਰਿਵਜ੍ਜਨਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਅਨਵਸਿਤ੍ਤਸੁਖਤਾ ਅਵਿਕਿਣ੍ਣਸੁਖਤਾ ਚਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਾ.
ਅਭਿਕ੍ਕਮਨਂ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ, ਪੁਰਤੋ ਗਮਨਂ. ਪਟਿਕ੍ਕਮਨਂ ਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ, ਪਚ੍ਚਾਗਮਨਂ. ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਚਤੂਸੁ ਇਰਿਯਾਪਥੇਸੁ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਗਮਨੇ ਤਾਵ ਪੁਰਤੋ ਕਾਯਂ ਅਭਿਹਰਨ੍ਤੋ ਅਭਿਕ੍ਕਮਤਿ ਨਾਮ, ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਪਟਿਕ੍ਕਮਤਿ ਨਾਮ. ਠਾਨੇਪਿ ਠਿਤਕੋਵ ਕਾਯਂ ਪੁਰਤੋ ਓਣਮਨ੍ਤੋ ਅਭਿਕ੍ਕਮਤਿ ਨਾਮ, ਪਚ੍ਛਤੋ ਅਪਨਾਮੇਨ੍ਤੋ ਪਟਿਕ੍ਕਮਤਿ ਨਾਮ. ਨਿਸਜ੍ਜਾਯਪਿ ਨਿਸਿਨ੍ਨਕੋਵ ਆਸਨਸ੍ਸ ਪੁਰਿਮਅਙ੍ਗਾਭਿਮੁਖੋ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਅਭਿਕ੍ਕਮਤਿ ਨਾਮ, ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਅਙ੍ਗਪ੍ਪਦੇਸਂ ਪਚ੍ਚਾਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਪਟਿਕ੍ਕਮਤਿ ਨਾਮ. ਨਿਪਜ੍ਜਾਯਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਸਾਤ੍ਥਕਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਪਕਾਰੇਹਿ, ਪਕਟ੍ਠਂ ਵਾ ਸਵਿਸੇਸਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ, ਸਮ੍ਪਜਾਨਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ, ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਂ ਞਾਣਂ. ਧਮ੍ਮਤੋ ਵਡ੍ਢਿਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਸਹ ਅਤ੍ਥੇਨ ਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਸਾਤ੍ਥਕਂ, ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਦਿਸਾਤ੍ਥਕਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਸਾਤ੍ਥਕਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ. ਸਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਪਕਾਰਾਵਹਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਸਪ੍ਪਾਯਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ. ਅਭਿਕ੍ਕਮਾਦੀਸੁ ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਗੋਚਰੇ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਪਿ ਪਵਤ੍ਤੇਸੁ ਅਵਿਜਹਿਤਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਗੋਚਰੇ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਗੋਚਰਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ. ਅਭਿਕ੍ਕਮਾਦੀਸੁ ਅਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹਨਮੇਵ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਅਸਮ੍ਮੋਹਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ. ਤਤ੍ਥ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੨੧੪; ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧੦੯) ਅਭਿਕ੍ਕਮਨਚਿਤ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨੇਵ ਅਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਨ੍ਨੁ ਮੇ ਏਤ੍ਥ ਗਤੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਅਤ੍ਥਿ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥਾਨਤ੍ਥਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਪਰਿਗ੍ਗਹਣਂ ਸਾਤ੍ਥਕਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ. ਤਤ੍ਥ ਚ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਚੇਤਿਯਦਸ੍ਸਨਬੋਧਿਦਸ੍ਸਨਸਙ੍ਘਦਸ੍ਸਨਥੇਰਦਸ੍ਸਨਅਸੁਭਦਸ੍ਸਨਾਦਿਵਸੇਨ ਧਮ੍ਮਤੋ ਵਡ੍ਢਿ. ਚੇਤਿਯਂ ਵਾ ਬੋਧਿਂ ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾਪਿ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਂ, ਸਙ੍ਘਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਙ੍ਘਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪੀਤਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਤਦੇਵ ਖਯਵਯਤੋ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਥੇਰੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਓਵਾਦੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਅਸੁਭਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਤਦੇਵ ਖਯਵਯਤੋ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਤੇਸਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ‘‘ਸਾਤ੍ਥਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਆਮਿਸਤੋਪਿ ਵਡ੍ਢਿ ਅਤ੍ਥੋਯੇਵ ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਾਨੁਗ੍ਗਹਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.
ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਗਮਨੇ ਸਪ੍ਪਾਯਾਸਪ੍ਪਾਯਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਪ੍ਪਾਯਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ ਸਪ੍ਪਾਯਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਚੇਤਿਯਦਸ੍ਸਨਂ ਤਾਵ ਸਾਤ੍ਥਂ. ਸਚੇ ਪਨ ਚੇਤਿਯਸ੍ਸ ਮਹਾਪੂਜਾਯ ਦਸਦ੍ਵਾਦਸਯੋਜਨਨ੍ਤਰੇ ਪਰਿਸਾ ਸਨ੍ਨਿਪਤਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਭਵਾਨੁਰੂਪਂ ਇਤ੍ਥਿਯੋਪਿ ਪੁਰਿਸਾਪਿ ਅਲਙ੍ਕਤਪਟਿਯਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਰੂਪਕਾਨਿ ਵਿਯ ਸਞ੍ਚਰਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਰ ਚਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠੇ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਲੋਭੋ, ਅਨਿਟ੍ਠੇ ਪਟਿਘੋ, ਅਸਮਪੇਕ੍ਖਨੇ ਮੋਹੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਾਪਤ੍ਤਿਂ ਵਾ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਜੀਵਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਾਨਂ ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਤਂ ਠਾਨਂ ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਹੋਤਿ, ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਅਨ੍ਤਰਾਯਾਭਾਵੇ ਸਪ੍ਪਾਯਂ. ਬੋਧਿਦਸ੍ਸਨੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸਙ੍ਘਦਸ੍ਸਨਮ੍ਪਿ ਸਾਤ੍ਥਂ. ਸਚੇ ਪਨ ਅਨ੍ਤੋਗਾਮੇ ਮਹਾਮਣ੍ਡਪਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਰਤ੍ਤਿਂ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਸੁ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨੇਵ ਜਨਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋ ਚੇਵ ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ ਚ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਤਂ ਠਾਨਂ ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ, ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਭਾਵੇ ਸਪ੍ਪਾਯਂ. ਮਹਾਪਰਿਸਾਪਰਿਵਾਰਾਨਂ ਥੇਰਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਸੁਭਦਸ੍ਸਨਮ੍ਪਿ ਸਾਤ੍ਥਂ ਮਗ੍ਗਫਲਾਧਿਗਮਹੇਤੁਭਾਵਤੋ. ਦਨ੍ਤਕਟ੍ਠਤ੍ਥਾਯ ਸਾਮਣੇਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਤਦਹਰਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਵਤ੍ਥੁਪੇਤ੍ਥ ਕਥੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਸਾਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਪਨੇਤਂ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਮਾਤੁਗਾਮਾਸੁਭਂ ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ, ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਚ ਪੁਰਿਸਾਸੁਭਂ. ਸਭਾਗਮੇਵ ਸਪ੍ਪਾਯਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਸਪ੍ਪਾਯਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ ਸਪ੍ਪਾਯਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਨਾਮ.
ਏਵਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਸਾਤ੍ਥਕਸਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸ ਪਨ ਅਟ੍ਠਤਿਂਸਾਯ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਰੁਚਿਯਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਗੋਚਰਂ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਗੋਚਰੇ ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਵ ਗਮਨਂ ਗੋਚਰਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਨਾਮ.
ਅਭਿਕ੍ਕਮਾਦੀਸੁ ਪਨ ਅਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹਨਂ ਅਸਮ੍ਮੋਹਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ. ਤਂ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ – ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਭਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਵਾ ਪਟਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਵਾ ਯਥਾ ਅਨ੍ਧਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ ਅਭਿਕ੍ਕਮਾਦੀਸੁ ‘‘ਅਤ੍ਤਾ ਅਭਿਕ੍ਕਮਤਿ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਭਿਕ੍ਕਮੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤੋ’’ਤਿ ਵਾ, ‘‘ਅਹਂ ਅਭਿਕ੍ਕਮਾਮਿ, ਮਯਾ ਅਭਿਕ੍ਕਮੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤੋ’’ਤਿ ਵਾ ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਅਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਮਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇ ਤੇਨੇਵ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਵਾਯੋਧਾਤੁ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਜਨਯਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਇਤਿ ਚਿਤ੍ਤਕਿਰਿਯਵਾਯੋਧਾਤੁਵਿਪ੍ਫਾਰਵਸੇਨ ਅਯਂ ਕਾਯਸਮ੍ਮਤੋ ਅਟ੍ਠਿਸਙ੍ਘਾਟੋ ਅਭਿਕ੍ਕਮਤਿ, ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਅਭਿਕ੍ਕਮਤੋ ਏਕੇਕਪਦੁਦ੍ਧਰਣੇ ਪਥਵੀਧਾਤੁ, ਆਪੋਧਾਤੂਤਿ ਦ੍ਵੇ ਧਾਤੁਯੋ ਓਮਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਮਨ੍ਦਾ, ਇਤਰਾ ਦ੍ਵੇ ਅਧਿਮਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਬਲਵਤਿਯੋ. ਤਥਾ ਅਤਿਹਰਣਵੀਤਿਹਰਣੇਸੁ. ਵੋਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਤੇਜੋਧਾਤੁ, ਵਾਯੋਧਾਤੂਤਿ ਦ੍ਵੇ ਧਾਤੁਯੋ ਓਮਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਮਨ੍ਦਾ, ਇਤਰਾ ਦ੍ਵੇ ਅਧਿਮਤ੍ਤਾ ਬਲਵਤਿਯੋ. ਤਥਾ ਸਨ੍ਨਿਕ੍ਖੇਪਨਸਨ੍ਨਿਰੁਮ੍ਭਨੇਸੁ. ਤਤ੍ਥ ਉਦ੍ਧਰਣੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਅਤਿਹਰਣਂ ਨ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਅਤਿਹਰਣੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਵੀਤਿਹਰਣਂ, ਵੀਤਿਹਰਣੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਵੋਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ, ਵੋਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਨ੍ਨਿਕ੍ਖੇਪਨਂ, ਸਨ੍ਨਿਕ੍ਖੇਪਨੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਸਨ੍ਨਿਰੁਮ੍ਭਨਂ ਨ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਪਬ੍ਬਪਬ੍ਬਂ ਸਨ੍ਨਿਸਨ੍ਧਿ ਓਧਿਓਧਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਤਕਪਾਲੇ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤਿਲਂ ਵਿਯ ਪਟਪਟਾਯਨ੍ਤਾ ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕੋ ਏਕੋ ਅਭਿਕ੍ਕਮਤਿ, ਕਸ੍ਸ ਵਾ ਏਕਸ੍ਸ ਅਭਿਕ੍ਕਮਨਂ? ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਹਿ ਧਾਤੂਨਂਯੇਵ ਗਮਨਂ, ਧਾਤੂਨਂ ਠਾਨਂ, ਧਾਤੂਨਂ ਨਿਸਜ੍ਜਨਂ, ਧਾਤੂਨਂ ਸਯਨਂ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਸਦ੍ਧਿਂ ਰੂਪੇਨ –
‘‘ਅਞ੍ਞਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੇ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ;
ਅਵੀਚਿਮਨੁਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਨਦੀਸੋਤੋਵ ਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ. (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੨੧੪; ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧੦੯; ਸਂ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩.੫.੩੬੮);
ਏਵਂ ਅਭਿਕ੍ਕਮਾਦੀਸੁ ਅਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹਨਂ ਅਸਮ੍ਮੋਹਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਨਾਮਾਤਿ. ਪਚ੍ਚਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਯਪਾਰਿਪੂਰਿਂ. ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋਤਿ ਸੀਲਸਂਵਰੋ, ਸਨ੍ਤੋਸੋ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰੋ, ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਰਞ੍ਞਵਾਸਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਾਰਾ. ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ‘‘ਅਸੁਕਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਰਞ੍ਞੇ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਾਨਂ ਵਿਯ ਵਨਚਰਕਾਨਂ ਵਿਯ ਚ ਨਿਵਾਸਮਤ੍ਤਮੇਵ, ਨ ਅਰਞ੍ਞਵਾਸਾਨੁਚ੍ਛਵਿਕਾ ਕਾਚਿ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਪਵਾਦਵਸੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ, ਆਰਞ੍ਞਕੇਹਿ ਵਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤੇਹਿ ਵਨਚਰਕਵਿਸਭਾਗਜਨੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵਤ੍ਥਬ੍ਬਤਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਭੇਰਵਸਦ੍ਦਂ ਸਾਵੇਨ੍ਤਿ, ਤਾਵਤਾ ਅਪਲਾਯਨ੍ਤਾਨਂ ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਸੀਸਂ…ਪੇ… ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਕਾਲ਼ਕਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ਕਾਲ਼ਕਂ, ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਸਙ੍ਖਾਤਂ ਥੁਲ੍ਲਵਜ੍ਜਂ. ਤਿਲਕਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ਤਿਲਕਂ, ਮਿਚ੍ਛਾਵਿਤਕ੍ਕਸਙ੍ਖਾਤਂ ਅਣੁਮਤ੍ਤਵਜ੍ਜਂ. ਤਨ੍ਤਿ ਪੀਤਿਂ. ਵਿਭੂਤਭਾਵੇਨ ਉਪਟ੍ਠਾਨਤੋ ਖਯਤੋ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋ.
ਵਿਵਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਜਨਵਿਵਿਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸੁਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਪਨ ਜਨਸਦ੍ਦਨਿਗ੍ਘੋਸਾਭਾਵੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਸਦ੍ਦਕਣ੍ਟਕਤ੍ਤਾ ਝਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਪ੍ਪਸਦ੍ਦਂ ਅਪ੍ਪਨਿਗ੍ਘੋਸਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਏਤਦੇਵਾਤਿ ਨਿਸ੍ਸਦ੍ਦਤਂਯੇਵ. ਵਿਹਾਰੋ ਪਾਕਾਰਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਸਕਲੋ ਆਵਾਸੋ. ਅਡ੍ਢਯੋਗੋ ਦੀਘਪਾਸਾਦੋ, ‘‘ਗਰੁਲ਼ਸਣ੍ਠਾਨਪਾਸਾਦੋ’’ਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਾਸਾਦੋ ਚਤੁਰਸ੍ਸਪਾਸਾਦੋ. ਹਮ੍ਮਿਯਂ ਮੁਣ੍ਡਚ੍ਛਦਨਪਾਸਾਦੋ. ਅਟ੍ਟੋ ਪਟਿਰਾਜੂਨਂ ਪਟਿਬਾਹਨਯੋਗ੍ਗੋ ਚਤੁਪ੍ਪਞ੍ਚਭੂਮਕੋ ਪਤਿਸ੍ਸਯਵਿਸੇਸੋ. ਮਾਲ਼ੋ ਏਕਕੂਟਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਅਨੇਕਕੋਣਵਨ੍ਤੋ ਪਤਿਸ੍ਸਯਵਿਸੇਸੋ. ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਵਿਹਾਰੋ ਨਾਮ ਦੀਘਮੁਖਪਾਸਾਦੋ. ਅਡ੍ਢਯੋਗੋ ਏਕਪਸ੍ਸਚ੍ਛਦਨਕਸੇਨਾਸਨਂ. ਤਸ੍ਸ ਕਿਰ ਏਕਪਸ੍ਸੇ ਭਿਤ੍ਤਿ ਉਚ੍ਚਤਰਾ ਹੋਤਿ, ਇਤਰਪਸ੍ਸੇ ਨੀਚਾ. ਏਤੇਨ ਤਂ ਏਕਪਸ੍ਸਚ੍ਛਦਨਕਂ ਹੋਤਿ. ਪਾਸਾਦੋ ਨਾਮ ਆਯਤਚਤੁਰਸ੍ਸਪਾਸਾਦੋ. ਹਮ੍ਮਿਯਂ ਮੁਣ੍ਡਚ੍ਛਦਨਂ ਚਨ੍ਦਿਕਙ੍ਗਣਯੁਤ੍ਤਂ. ਗੁਹਾ ਨਾਮ ਕੇਵਲਾ ਪਬ੍ਬਤਗੁਹਾ. ਲੇਣਂ ਦ੍ਵਾਰਬਦ੍ਧਂ ਪਬ੍ਭਾਰਂ. ਮਣ੍ਡਪੋਤਿ ਸਾਖਾਮਣ੍ਡਪੋ. ਆਵਸਥਭੂਤਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਵਿਹਰਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਵਿਹਾਰਸੇਨਾਸਨਂ. ਮਸਾਰਕਾਦਿ ਮਞ੍ਚਪੀਠਂ ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬਭਿਸਿ ਉਪਧਾਨਞ੍ਚ ਮਞ੍ਚਪੀਠਸਮ੍ਬਨ੍ਧਤੋ ਮਞ੍ਚਪੀਠਸੇਨਾਸਨਂ. ਚਿਮਿਲਿਕਾਦਿ ਭੂਮਿਯਂ ਸਨ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬਤਾਯ ਸਨ੍ਥਤਸੇਨਾਸਨਂ. ਅਭਿਸਙ੍ਖਤਾਭਾਵਤੋ ਕੇਵਲਂ ਸਯਨਸ੍ਸ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਚ ਓਕਾਸਭੂਤਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਾਦਿ ਪਟਿਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਂ ਓਕਾਸਸੇਨਾਸਨਂ. ਸੇਨਾਸਨਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਹਿਤਮੇਵਾਤਿ ‘‘ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਸੇਨਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸੇਨਾਸਨਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਹਿਤਮੇਵ ਸਾਮਞ੍ਞਜੋਤਨਾਭਾਵਤੋ.
ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਰਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਵਸੇਨ ਆਗਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਵਿਨਯੇ ਤਥਾ ਆਗਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਭਿਧਮ੍ਮੇਪਿ (ਵਿਭ. ੫੨੯) ਪਨ ‘‘ਅਰਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਬਹਿ ਇਨ੍ਦਖਿਲਾ ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਅਰਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਆਗਤਮੇਵ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਯਂ ਨ ਗਾਮਪ੍ਪਦੇਸਨ੍ਤੋਗਧਂ, ਤਂ ਅਰਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਵਸੇਨ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਧੁਤਙ੍ਗਨਿਦ੍ਦੇਸੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੩੧) ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਨ੍ਤਿ ਰੁਕ੍ਖਸਮੀਪਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਯਾਵਤਾ ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕੇ ਕਾਲੇ ਸਮਨ੍ਤਾ ਛਾਯਾ ਫਰਤਿ, ਨਿਵਾਤੇ ਪਣ੍ਣਾਨਿ ਪਤਨ੍ਤਿ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੇਲ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਵਿਸੇਸਤੋ ਪਬ੍ਬਤਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਬ੍ਬਤਨ੍ਤਿ ਸੇਲ’’ਨ੍ਤਿ, ਨ ਸਿਲਾਮਯਮੇਵ. ਪਂਸੁਮਯਾਦਿਕੋ ਹਿ ਤਿਵਿਧੋਪਿ ਪਬ੍ਬਤੋ ਏਵਾਤਿ. ਵਿਵਰਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਬ੍ਬਤਾਨਂ ਮਿਥੋ ਆਸਨ੍ਨਤਰੇ ਠਿਤਾਨਂ ਓਵਰਕਾਦਿਸਦਿਸਂ ਵਿਵਰਂ. ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਵਾ ਪਬ੍ਬਤੇ. ਉਮਙ੍ਗਸਦਿਸਨ੍ਤਿ ਸੁਦੁਙ੍ਗਾਸਦਿਸਂ. ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਅਨੁਪਚਾਰਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਪਕਤਿਸਞ੍ਚਾਰਵਸੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਨ ਸਞ੍ਚਰਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਂ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਵਨਪਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਵਨਸਣ੍ਡਾਨਮੇਤਂ ਸੇਨਾਸਨਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਵਨਪਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਭਿਂਸਨਕਾਨਮੇਤਂ. ਵਨਪਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਸਲੋਮਹਂਸਾਨਮੇਤਂ. ਵਨਪਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯਨ੍ਤਾਨਮੇਤਂ. ਵਨਪਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਨ ਮਨੁਸ੍ਸੂਪਚਾਰਾਨਮੇਤਂ ਸੇਨਾਸਨਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਭ. ੫੩੧) ਇਮਂ ਪਾਲ਼ਿਪ੍ਪਦੇਸਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਅਚ੍ਛਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਕੇਨਚਿ ਛਦਨੇਨ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਰੁਕ੍ਖਸਾਖਾਯਪਿ ਨ ਛਾਦਿਤਂ. ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾਤਿ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ. ਪਬ੍ਭਾਰਲੇਣਸਦਿਸੇਤਿ ਪਬ੍ਭਾਰਸਦਿਸੇ, ਲੇਣਸਦਿਸੇ ਵਾ.
ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਰਿਯੇਸਨਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੋ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਰਿਯੇਸਨਤੋ ਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਰਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮਨ੍ਤਤੋਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਾਮੋਰੁਂ ਦਕ੍ਖਿਣੋਰੁਞ੍ਚ ਸਮਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਉਭੋ ਪਾਦੇ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਸਜ੍ਜਾ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਊਰੁਬਦ੍ਧਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਊਰੂਨਂ ਬਨ੍ਧਨਵਸੇਨ ਨਿਸਜ੍ਜਾ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ. ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਚ ਯਥਾ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਵਸੇਨ ਨਿਸਜ੍ਜਾ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਉਭੋ ਪਾਦੇ ਆਭੁਜਿਤੇ ਸਮਿਞ੍ਜਿਤੇ ਕਤ੍ਵਾ. ਤਂ ਪਨ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਪਾਦਾਨਂ ਤਥਾਸਮ੍ਬਨ੍ਧਤਾਕਰਣਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਹੇਟ੍ਠਿਮਕਾਯਸ੍ਸ ਅਨੁਜੁਕਂ ਠਪਨਂ ਨਿਸਜ੍ਜਾਵਚਨੇਨੇਵ ਬੋਧਿਤਨ੍ਤਿ ਉਜੁਂ ਕਾਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਾਯ-ਸਦ੍ਦੋ ਉਪਰਿਮਕਾਯਵਿਸਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਪਰਿਮਸਰੀਰਂ ਉਜੁਕਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਤਂ ਪਨ ਉਜੁਕਂ ਠਪਨਂ ਸਰੂਪਤੋ ਪਯੋਜਨਤੋ ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਟ੍ਠਾਰਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਪਣਮਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਓਣਮਨ੍ਤਿ. ਨ ਪਰਿਪਤਤੀਤਿ ਨ ਵਿਗਚ੍ਛਤਿ ਵੀਥਿਂ ਨ ਲਙ੍ਘੇਤਿ, ਤਤੋ ਏਵ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਵਿਸੇਸਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਫਾਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਪਰਿਮੁਖਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਰਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਭਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮਾਨਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਭਿਮੁਖ’’ਨ੍ਤਿ, ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਪੁਥੁਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤੋ ਨਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂਯੇਵ ਪੁਰਕ੍ਖਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮੀਪਤ੍ਥੋ ਵਾ ਪਰਿ-ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਮੁਖਸਮੀਪੇ ਵਾ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਥਾ ‘‘ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਭਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਭਾਵਨਾਨੁਰੂਪਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ, ਏਵਂ ਨਿਸੀਦਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਲੀਨਾਨੁਦ੍ਧਚ੍ਚਪਕ੍ਖਿਯੋ ਸਨ੍ਤੋ ਇਰਿਯਾਪਥੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ‘‘ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਦਲ਼੍ਹਭਾਵੋ. ‘‘ਪਰਿਮੁਖਂ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਆਰਮ੍ਮਣਪਰਿਗ੍ਗਹੂਪਾਯੋ.
ਪਰੀਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠੋ ‘‘ਪਰਿਣਾਯਿਕਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ੧੬, ੨੦) ਵਿਯ. ਮੁਖਨ੍ਤਿ ਨਿਯ੍ਯਾਨਟ੍ਠੋ ‘‘ਸੁਞ੍ਞਤਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਨਿਗ੍ਗਮਨਟ੍ਠੋ ਹਿ ਨਿਯ੍ਯਾਨਟ੍ਠੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਨਿਯ੍ਯਾਨਂ ਸਤਿਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਥਾ ਗਹਿਤਾਸਮ੍ਮੋਸਂ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਸਮ੍ਮੋਸਂ ਸਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਪਰਮਸਤਿਨੇਪਕ੍ਕਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਅਭਿਜ੍ਝਾਯਤਿ ਗਿਜ੍ਝਤਿ ਅਭਿਕਙ੍ਖਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਅਭਿਜ੍ਝਾ, ਲੋਭੋ. ਲੁਜ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਭਿਜ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨ, ਖਣੇ ਖਣੇ ਭਿਜ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਨ ਸੁਪ੍ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ. ਪਹੀਨਤ੍ਤਾਤਿ ਚ ਪਹੀਨਸਦਿਸਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ਝਾਨਸ੍ਸ ਅਨਧਿਗਤਤ੍ਤਾ. ਤਥਾਪਿ ਨਯਿਦਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਯ ਸਭਾਵਤੋ ਵਿਗਤਾਭਿਜ੍ਝਂ, ਅਥ ਖੋ ਭਾਵਨਾਵਸੇਨ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸਦਿਸੇਨਾ’’ਤਿ. ਏਸੇਵ ਨਯੋਤਿ ਯਥਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸਭਾਵੇਨ ਵਿਗਤਾਭਿਜ੍ਝਂ ਅਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ਨ ਭਾਵਨਾਯ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਤ੍ਤਾ, ਨ ਏਵਮਿਦਂ. ਇਦਂ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵਨਾਯ ਪਰਿਸੋਧਿਤਤ੍ਤਾ ਅਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਂ ਵਿਗਤਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ਅਨੁਦ੍ਧਤਂ ਨਿਬ੍ਬਿਚਿਕਿਚ੍ਛਞ੍ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੁਰਿਮਪਕਤਿਨ੍ਤਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਪਣ੍ਡਰਸਭਾਵਂ. ‘‘ਯਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਕਲ੍ਯਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੧੧੬੨; ਵਿਭ. ੫੪੬) ਥਿਨਸ੍ਸ, ‘‘ਯਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਕਾਯਸ੍ਸ ਅਕਲ੍ਯਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੧੧੬੩; ਵਿਭ. ੫੪੬) ਚ ਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਥਿਨਂ ਚਿਤ੍ਤਗੇਲਞ੍ਞਂ, ਮਿਦ੍ਧਂ ਚੇਤਸਿਕਗੇਲਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਤਿਪਿ ਹਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਵਿਪ੍ਪਯੋਗੇ ਚਿਤ੍ਤਕਾਯਲਹੁਤਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਤਂਤਂਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਯਾ ਤੇਸਂ ਅਕਲ੍ਯਤਾਦੀਨਂ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯਤਾ, ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਸਭਾਵੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਆਲੋਕਸਞ੍ਞੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਤਿਸਯਤ੍ਤਵਿਸਿਟ੍ਠਅਤ੍ਥਿਅਤ੍ਥਾਵਬੋਧਕੋਯਮੀਕਾਰੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਰਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ…ਪੇ… ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ’’ਤਿ. ਇਦਂ ਉਭਯਨ੍ਤਿ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਮਾਹ.
ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾਤਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਪਜਹਿਤ੍ਵਾ. ਕਥਮਿਦਂ ਕਥਮਿਦਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਕਥਂਕਥਾ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ, ਸਾ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਕਥਂਕਥੀ, ਨ ਕਥਂਕਥੀਤਿ ਅਕਥਂਕਥੀ, ਨਿਬ੍ਬਿਚਿਕਿਚ੍ਛੋ. ਲਕ੍ਖਣਾਦਿਭੇਦਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਹਾਨਪ੍ਪਹਾਯਕਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤੇਪਿ ਹਿ ਪਭੇਦਤੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਤਿ. ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਾਤੇਨ੍ਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਂ ਪਾਤਨਞ੍ਚ ਤਾਸਂ ਪਞ੍ਞਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਅਪ੍ਪਦਾਨਮੇਵ. ਇਤਿ ਮਹਗ੍ਗਤਾਨੁਤ੍ਤਰਪਞ੍ਞਾਨਂ ਏਕਚ੍ਚਾਯ ਚ ਪਰਿਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਯ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭੂਤਾ ਨੀਵਰਣਧਮ੍ਮਾ ਇਤਰਾਯ ਚ ਸਮਤ੍ਥਤਂ ਵਿਹਨਨ੍ਤਿਯੇਵਾਤਿ ‘‘ਪਞ੍ਞਾਯ ਦੁਬ੍ਬਲੀਕਰਣਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਪ੍ਪੇਨ੍ਤੋਤਿ ਨਿਗਮੇਨ੍ਤੋ.
ਅਤ੍ਤਨ੍ਤਪਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੯-੧੦. ਤਣ੍ਹਾਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੧੯੯-੨੦੦. ਨਵਮੇ ਤਯੋ ਭਵੇ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਉਪਾਦਾਯ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਤਂ ਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸਭੂਤਂ ਜਾਲਮੇਤਿਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਜਾਲਿਨੀ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਯੋ ਵਾ ਭਵੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ, ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਵਾ. ਅਪਿਚਾਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸਨਯੇਨ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਨਿਦ੍ਦੇਸਪਾਲ਼ਿਯਾ ਏਕਦੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਵਿਸਮੂਲਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਨਿਦ੍ਦੇਸਪਾਲ਼ਿ (ਮਹਾਨਿ. ੩; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਮੇਤ੍ਤਗੂਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ੨੨, ਖਗ੍ਗਵਿਸਾਣਸੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ੧੨੪) –
‘‘ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾਤਿ ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ? ਵਿਸਤਾਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ, ਵਿਸਟਾਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ, ਵਿਸਾਲਾਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ, ਵਿਸਕ੍ਕਤੀਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ, ਵਿਸਂਹਰਤੀਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ, ਵਿਸਂਵਾਦਿਕਾਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ, ਵਿਸਮੂਲਾਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ, ਵਿਸਫਲਾਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ. ਵਿਸਪਰਿਭੋਗਾਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ. ਵਿਸਾਲਾ ਵਾ ਪਨ ਸਾ ਤਣ੍ਹਾ ਰੂਪੇ ਸਦ੍ਦੇ ਗਨ੍ਧੇ ਰਸੇ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇ ਕੁਲੇ ਗਣੇ ਆਵਾਸੇ ਲਾਭੇ ਯਸੇ ਪਸਂਸਾਯ ਸੁਖੇ ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇ ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਕਾਮਭਵੇ ਰੂਪਭਵੇ ਅਰੂਪਭਵੇ ਸਞ੍ਞਿਭਵੇ ਅਸਞ੍ਞਿਭਵੇ ਨੇਵਸਞ੍ਞਿਨਾਸਞ੍ਞਿਭਵੇ ਏਕਵੋਕਾਰਭਵੇ ਚਤੁਵੋਕਾਰਭਵੇ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਭਵੇ ਅਤੀਤੇ ਅਨਾਗਤੇ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਮੁਤਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੇਸੁ ਵਿਸਟਾ ਵਿਤ੍ਥਤਾਤਿ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ (ਮਹਾਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩; ਸਂ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.੧.੧ ਓਘਤਰਣਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ) ਵਿਸਤਾਤਿ ਵਿਤ੍ਥਤਾ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਬ੍ਯਾਪਨਵਸੇਨ. ਵਿਸਟਾਤਿ ਪੁਰਿਮਵਚਨਮੇਵ ਤ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਟ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਸਾਲਾਤਿ ਵਿਪੁਲਾ. ਵਿਸਕ੍ਕਤੀਤਿ ਪਰਿਸਹਤਿ. ਰਤ੍ਤੋ ਹਿ ਰਾਗਵਤ੍ਥੁਨਾ ਪਰੇਨ ਤਾਲ਼ਿਯਮਾਨੋਪਿ ਸਹਤਿ, ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨਂ ਵਾ ‘‘ਵਿਸਕ੍ਕਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਵਿਸਂਹਰਤੀਤਿ ਤਥਾ ਤਥਾ ਕਾਮੇਸੁ ਆਨਿਸਂਸਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੀ ਵਿਵਿਧੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਭਿਮੁਖਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਂਹਰਤਿ ਸਂਖਿਪਤਿ. ਵਿਸਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਤਂ ਹਰਤਿ ਉਪਨੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਂ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀ ਵਿਸਂਵਾਦਿਕਾ ਹੋਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭਾਵਤੋ ਵਿਸਮੂਲਾ, ਵਿਸਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਾਦਿਭੂਤਾ ਵੇਦਨਾ ਮੂਲਂ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਸਮੂਲਾ. ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਤ੍ਤਾ ਵਿਸਂ ਫਲਂ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਸਫਲਾ. ਤਣ੍ਹਾਯ ਰੂਪਾਦਿਕਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਰਿਭੋਗੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਅਮਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਾ ਵਿਸਪਰਿਭੋਗਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਪਦਸਿਦ੍ਧਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਧਾਨੋ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪੁਨ ‘‘ਵਿਸਟਾ ਵਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਤਨ੍ਤਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੯੫ ਅਪਸਾਦਨਾਵਣ੍ਣਨਾ; ਸਂ. ਨਿ. ਟੀ. ੨.੨.੬੦) ਵਤ੍ਥਵਿਨਨਤ੍ਥਂ ਤਨ੍ਤਵਾਯੇਹਿ ਦਣ੍ਡਕੇ ਆਸਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਪਸਾਰਿਤਸੁਤ੍ਤਵਟ੍ਟਿ ‘‘ਤਨੀਯਤੀ’’ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ, ਤਂ ਪਨ ਸੁਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਤਾਨਾਕੁਲਤਾਯ ਨਿਦਸ੍ਸਨਭਾਵੇਨ ਆਕੁਲਮੇਵ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਨ੍ਤਂ ਵਿਯ ਆਕੁਲਜਾਤੋ’’ਤਿ. ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਮਾਨੇਤੁਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਸਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਨੇਤੁਂ, ਅਵਿਸਮਂ ਉਜੁਂ ਕਾਤੁਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਨ੍ਤਮੇਵ ਵਾ ਆਕੁਲਂ ਤਨ੍ਤਾਕੁਲਂ, ਤਨ੍ਤਾਕੁਲਂ ਵਿਯ ਜਾਤੋ ਭੂਤੋਤਿ ਤਨ੍ਤਾਕੁਲਕਜਾਤੋ. ਵਿਨਨਤੋ ਗੁਲਾਤਿ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਵਸੇਨ ਲਦ੍ਧਨਾਮਸ੍ਸ ਤਨ੍ਤਵਾਯਸ੍ਸ ਗੁਣ੍ਠਿਕਂ ਨਾਮ ਆਕੁਲਭਾਵੇਨ ਅਗ੍ਗਤੋ ਵਾ ਮੂਲਤੋ ਵਾ ਦੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ ਖਲਿਬਦ੍ਧਤਨ੍ਤਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਗੁਲਾਗੁਣ੍ਠਿਕਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪੇਸਕਾਰਕਞ੍ਜਿਯਸੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ.
ਸਕੁਣਿਕਾਤਿ ਪਟਪਦਸਕੁਣਿਕਾ. ਸਾ ਹਿ ਰੁਕ੍ਖਸਾਖਾਸੁ ਓਲਮ੍ਬਨਕੁਟਵਾ ਹੋਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਸਾ ਕੁਟਵਂ ਤਤੋ ਤਤੋ ਤਿਣਹੀਰਾਦਿਕੇ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਵਿਨਤਿ, ਯਥਾ ਤੇ ਪੇਸਕਾਰਕਞ੍ਜਿਯਸੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਅਗ੍ਗੇਨ ਵਾ ਅਗ੍ਗਂ, ਮੂਲੇਨ ਵਾ ਮੂਲਂ ਸਮਾਨੇਤੁਂ ਵਿਵੇਚੇਤੁਂ ਵਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਥਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ‘‘ਗੁਲਾਗੁਣ੍ਠਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਕਞ੍ਜਿਯਸੁਤ੍ਤਂ ਕੁਲਾਵਕਞ੍ਚ. ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵਾਤਿ ‘‘ਏਵਮੇਵ ਸਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ. ਕਾਮਂ ਮੁਞ੍ਜਪਬ੍ਬਜਤਿਣਾਨਿ ਯਥਾਜਾਤਾਨਿਪਿ ਦੀਘਭਾਵੇਨ ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਟ੍ਠਾਨੇ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਵਿਨਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਆਕੁਲਬ੍ਯਾਕੁਲਾਨਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਤਾਨਿ ਪਨ ਨ ਤਥਾ ਦੁਬ੍ਬਿਵੇਚਿਯਾਨਿ ਯਥਾ ਰਜ੍ਜੁਭੂਤਾਨੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਤਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.
ਅਪਾਯਾਤਿ ਅਵਡ੍ਢਿਕਾ, ਸੁਖੇਨ, ਸੁਖਹੇਤੁਨਾ ਵਾ ਵਿਰਹਿਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਗਤਿਭਾਵਤੋਤਿ ਆਪਾਯਿਕਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ. ਸੁਖਸਮੁਸ੍ਸਯਤੋਤਿ ਅਬ੍ਭੁਦਯਤੋ. ਵਿਨਿਪਤਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਵਿਰੂਪਂ ਨਿਪਾਤਤ੍ਤਾ, ਯਥਾ ਤੇਨਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਸੁਖਸਮੁਸ੍ਸਯੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਨਿਪਤਿਤਤ੍ਤਾ. ਇਤਰੋਤਿ ਸਂਸਾਰੋ. ਨਨੁ ‘‘ਅਪਾਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੋਪਿ ਸਂਸਾਰੋ ਏਵਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਨਿਰਯਾਦੀਨਂ ਪਨ ਅਧਿਮਤ੍ਤਦੁਕ੍ਖਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਅਪਾਯਾਦਿਗ੍ਗਹਣਂ. ਗੋਬਲੀਬਦ੍ਦਞਾਯੇਨਾਯਮਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਖਨ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਪਟਿਪਾਟੀਤਿ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਹੇਤੁਫਲਭਾਵੇਨ ਅਪਰਾਪਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ. ਅਬ੍ਬੋਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਤਿ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾ. ਤਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪੀਤਿ ਤਂ ‘‘ਅਪਾਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਅਪਾਯਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚ. ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਵਾਤਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਨਾਵਾ ਵਿਯਾਤਿ ਇਦਂ ਪਰਿਬ੍ਭਮਨਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚੇਵ ਪਰਿਬ੍ਭਮਨਸ੍ਸ ਅਨਵਟ੍ਠਿਤਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਉਪਮਾ. ਯਨ੍ਤੇ ਯੁਤ੍ਤਗੋਣੋ ਵਿਯਾਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਅਵਸੀਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚੇਵ ਦੁਪ੍ਪਮੋਕ੍ਖਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
‘‘ਸਮੂਹਗ੍ਗਾਹੋਤਿ ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਸਾਧਾਰਣਗ੍ਗਾਹੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ‘‘ਇਤ੍ਥਂ ਏਵਂ ਅਞ੍ਞਥਾ’’ਤਿ ਪਨ ਵਿਸੇਸਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਗਹਣਂ ਸਮੂਹਗ੍ਗਾਹੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਵਿਸੇਸਂ ਅਕਤ੍ਵਾਤਿ ਚ ਅਨੁਪਨਿਧਾਨਂ ਸਮਤੋ ਅਸਮਤੋ ਚ ਉਪਨਿਧਾਨਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਵਿਭਾਗਂ ਅਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਹਿ ਅਨੁਪਨਿਧਾਨਂ ਕਥਿਤਂ. ਏਵਂ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਪਨ ਸਮਤੋ ਅਸਮਤੋ ਚ ਉਪਨਿਧਾਨਂ. ਅਞ੍ਞਂ ਆਕਾਰਨ੍ਤਿ ਪਰਸਨ੍ਤਾਨਗਤਂ ਆਕਾਰਂ.
ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਸਦਾ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੀਦਤੀਤਿ ਨਸ੍ਸਤਿ. ਸਂਸਯਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਵਸੇਨਾਤਿ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹਂ ਸਿਯਂ, ਨ ਸਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਵਸੇਨ. ਪਤ੍ਥਨਾਕਪ੍ਪਨਵਸੇਨਾਤਿ ‘‘ਅਪਿ ਨਾਮ ਸਾਧੁ ਪਨਾਹਂ ਸਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਤ੍ਥਨਾਯ ਕਪ੍ਪਨਵਸੇਨ. ਸੁਦ੍ਧਸੀਸਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਸਾਧਾਰਣਾ ਸੀਸਾ. ‘‘ਇਤ੍ਥਂ ਏਵਂ ਅਞ੍ਞਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਸੁਦ੍ਧਸੀਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਿਸੀਸੇਹਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਗਹਿਤਾਯ ਤਦਵਿਨਾਭਾਵਿਨੀ ਤਣ੍ਹਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਚਤੂਹਿ ਸੀਸੇਹਿ ਦ੍ਵਾਦਸਹਿ ਚ ਸੀਸਮੂਲਕੇਹਿ ਮਾਨਦਿਟ੍ਠੀਹਿ ਅਯਮੇਵ ਤਣ੍ਹਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਵਮੇਤੇ…ਪੇ… ਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਧਮ੍ਮਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਨਨੁ ਚ ਮਾਨਦਿਟ੍ਠਿਗ੍ਗਾਹੋਪਿ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਯਤੋ ‘‘ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਸਮੂਹਗ੍ਗਾਹੋ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਥਂ ਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਾਨੀਤਿ ਇਦਂ ਵਚਨਂ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਦਿਟ੍ਠਿਮਾਨੇਸੁਪਿ ਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਾਨੀਤਿ ਵਚਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੀਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿਮਾਨਾਨਂ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਵਿਪ੍ਪਯੋਗਾਨਂ ਤਂਮੂਲਕਤ੍ਤਾ ਤਪ੍ਪਧਾਨਤਾਯ ਕਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਦਸਮਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.
ਤਣ੍ਹਾਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਮਹਾਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਚਤੁਤ੍ਥਪਣ੍ਣਾਸਕਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.