.ਨਮੋ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ.

ਅਙ੍ਗੁਤ੍ਤਰਨਿਕਾਯੇ

ਚਤੁਕ੍ਕਨਿਪਾਤ-ਟੀਕਾ

੧. ਪਠਮਪਣ੍ਣਾਸਕਂ

੧. ਭਣ੍ਡਗਾਮਵਗ੍ਗੋ

੧-੨. ਅਨੁਬੁਦ੍ਧਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੧-੨. ਚਤੁਕ੍ਕਨਿਪਾਤਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਅਨੁਬੋਧੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਿਯਂ ਞਾਣਂ, ਪਟਿਵੇਧੋ ਅਨੁਬੋਧੇਨ ਅਭਿਸਮਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਬੋਧਪੁਬ੍ਬਕੋ ਪਟਿਵੇਧੋ ਅਨੁਬੋਧੇਨ ਵਿਨਾ ਨ ਹੋਤਿ. ਅਨੁਬੋਧੋ ਹਿ ਏਕਚ੍ਚੋ ਪਟਿਵੇਧਸਮ੍ਬਦ੍ਧੋ, ਤਦੁਭਯਾਭਾਵਹੇਤੁਕਞ੍ਚ ਵਟ੍ਟੇ ਸਂਸਰਣਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਅਨਨੁਬੋਧਾ…ਪੇ… ਤੁਮ੍ਹਾਕਞ੍ਚਾ’’ਤਿ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਭਵਤੋ ਭਵਨ੍ਤਰੂਪਗਮਨਂ ਸਨ੍ਧਾਵਨਂ, ਅਪਰਾਪਰਂ ਚਵਨੂਪਪਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਸਞ੍ਚਰਣਂ ਸਂਸਰਣਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਭਵਤੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਨ੍ਧਾਵਿਤਸਂਸਰਿਤਪਦਾਨਂ ਕਮ੍ਮਸਾਧਨਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਮਯਾ ਚ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਚਾ’’ਤਿ ਪਠਮਵਿਕਪ੍ਪੇ. ਦੁਤਿਯਵਿਕਪ੍ਪੇ ਪਨ ਭਾਵਸਾਧਨਤਂ ਹਦਯੇ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਮਞ੍ਚੇਵ ਤੁਮ੍ਹਾਕਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਯਥਾਰੁਤਵਸੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੀਘਰਜ੍ਜੁਨਾ ਬਦ੍ਧਸਕੁਣਂ ਵਿਯ ਰਜ੍ਜੁਹਤ੍ਥੋ ਪੁਰਿਸੋ ਦੇਸਨ੍ਤਰਂ ਤਣ੍ਹਾਰਜ੍ਜੁਨਾ ਬਦ੍ਧਂ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ ਭਵਨ੍ਤਰਂ ਨੇਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਭਵਨੇਤ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਭਵਰਜ੍ਜੂ’’ਤਿਆਦੀ.

ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਕਰੋਤਿ ਸਕਲਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਕਸਨ੍ਤਾਨੇ ਪਰਸਨ੍ਤਾਨੇ ਚ ਵਿਨਾਸਕਰੋ ਅਭਾਵਕਰੋ. ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਮਂਸਚਕ੍ਖੁਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੁਸਙ੍ਖਾਤੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਚਕ੍ਖੂਹਿ ਚਕ੍ਖੁਮਾ. ਸਵਾਸਨਾਨਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਸਾਤਿਸਯਂ ਕਿਲੇਸਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ. ਦੁਤਿਯਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

ਅਨੁਬੁਦ੍ਧਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩-੪. ਪਠਮਖਤਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੩-੪. ਤਤਿਯੇ ਕਲਿਨ੍ਤਿ ਅਪਰਾਧਂ. ਵਿਚਿਨਾਤੀਤਿ ਆਚਿਨੋਤਿ ਪਸਵਤਿ. ਤੇਨ ਚ ਕਲਿਨਾ ਸੁਖਂ ਨ ਪਟਿਲਭਤੀਤਿ ਤੇਨ ਅਪਰਾਧੇਨ ਸੁਖਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤਿ. ਨਿਨ੍ਦਿਯਪ੍ਪਸਂਸਾਯ ਹਿ ਪਸਂਸਿਯਨਿਨ੍ਦਾਯ ਚ ਸਮਕੋਵ ਵਿਪਾਕੋ. ਪਸਂਸਿਯਨਿਨ੍ਦਾਤਿ ਚ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਗੁਣਪਰਿਧਂਸਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਤਾਯ ਕਟੁਕਤਰਵਿਪਾਕਾ. ਨਿਨ੍ਦਿਯਪ੍ਪਸਂਸਾ ਪਨ ਕਥਂ ਤਾਯ ਸਮਵਿਪਾਕਾਤਿ ਚੇ? ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਗੁਣਸਮਾਰੋਪਨੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵਤੋ ਪਸਂਸਿਯੇਨ ਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਭਾਵਕਰਣਤੋ ਚ. ਲੋਕੇਪਿ ਹਿ ਅਸੂਰਂ ਸੂਰੇਨ ਸਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਗਾਰਯ੍ਹੋ ਹੋਤਿ, ਪਗੇਵ ਦੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਂ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੇਨ ਸਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋਤਿ. ਸਕੇਨ ਧਨੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਾਪਤੇਯ੍ਯੇਨ. ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕੋਵ ਕਲੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਤ੍ਤਾ ਸਪ੍ਪਟਿਕਾਰਤ੍ਤਾ ਚ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕੋ ਅਪਰਾਧੋ. ਅਯਂ…ਪੇ… ਮਹਨ੍ਤਤਰੋ ਕਲਿ ਕਤੂਪਚਿਤਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਟਿਕਾਰਤ੍ਤਾ ਚ.

ਨਿਰਬ੍ਬੁਦੋਤਿ ਗਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਏਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਰਬ੍ਬੁਦਗਣਨਾਯਾ’’ਤਿ, ਸਤਸਹਸ੍ਸਂ ਨਿਰਬ੍ਬੁਦਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਰਬ੍ਬੁਦਪਰਿਮਾਣਂ ਪਨ ਵਸ੍ਸਗਣਨਾਯ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਥੇਵ ਹਿ ਸਤਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਕੋਟਿ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਕੋਟਿਯੋ ਪਕੋਟਿ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਸਤਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਪਕੋਟਿਯੋ ਕੋਟਿਪਕੋਟਿ, ਸਤਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸਕੋਟਿਪਕੋਟਿਯੋ ਨਹੁਤਂ, ਸਤਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸਨਹੁਤਾਨਿ ਨਿਨ੍ਨਹੁਤਂ, ਸਤਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸਨਿਨ੍ਨਹੁਤਾਨਿ ਏਕਂ ਅਬ੍ਬੁਦਂ, ਤਤੋ ਵੀਸਤਿਗੁਣਿਤਂ ਨਿਰਬ੍ਬੁਦਂ. ਯਂ ਅਰਿਯੇ ਗਰਹਨ੍ਤੋ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਰਿਯੇ ਗਰਹਨ੍ਤੋ ਯਂ ਨਿਰਬ੍ਬੁਦਸਙ੍ਖਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ, ਨਿਰਬ੍ਬੁਦੋਤਿ ਚ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕੋ ਨਿਰਯੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਵੀਚਿਮ੍ਹਿਯੇਵ ਪਨ ਨਿਰਬ੍ਬੁਦਗਣਨਾਯ ਪਚ੍ਚਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

ਪਠਮਖਤਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਅਨੁਸੋਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੫. ਪਞ੍ਚਮੇ ਅਨੁਸੋਤਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਸਂਸਾਰਸੋਤਸ੍ਸ ਅਨੁਕੂਲਭਾਵੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਪਚ੍ਚਨੀਕਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਸਂਸਾਰਸੋਤਸ੍ਸ ਪਟਿਕੂਲਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਿਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ. ਠਿਤਸਭਾਵੋਤਿ ਅਚਲਪ੍ਪਸਾਦਾਦਿਸਮਨ੍ਨਾਗਮੇਨ ਠਿਤਸਭਾਵੋ. ਅਨਾਗਾਮੀ ਹਿ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯੇਹਿ ਕਾਮਰਾਗਬ੍ਯਾਪਾਦੇਹਿ ਅਕਮ੍ਪਨਿਯਚਿਤ੍ਤਤਾਯ ਤਮ੍ਹਾ ਲੋਕਾ ਅਨਾਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤਾਯ ਚ ਠਿਤਸਭਾਵੋ ਨਾਮ. ਓਘਂ ਤਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਕਾਮੋਘਾਦਿਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਓਘਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ. ਪਰਤੀਰਂ ਗਤੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਾਰਂ ਗਤੋ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਤਿ ਬਾਹਿਤਪਾਪਤਾਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਗਤੋ ਖੀਣਾਸਵੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸੇਟ੍ਠੋ ਨਿਦ੍ਦੋਸੋ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਵੇਰਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਿਪਞ੍ਚਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ. ਸਹਾਪਿ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਸਹਾਪਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਨਾਤਿ ਕਿਲੇਸਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨੇ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਮ੍ਪਿ. ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਨਂ ਏਕਾਯਪਿ ਅਨੂਨਂ. ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਨਿਰੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸਂ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਸੇਟ੍ਠਚਰਿਯਂ. ਇਮਿਨਾ ਵਾਰੇਨ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸਕਦਾਗਾਮਿਨੋ ਕਥਿਤਾ. ਕਿਂ ਪਨ ਤੇ ਰੁਦਨ੍ਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤੀਤਿ? ਆਮ, ਕਿਲੇਸਰੋਦਨੇਨ ਰੋਦਨ੍ਤਾ ਚਰਨ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਭਿਕ੍ਖੁ ਏਤ੍ਥੇਵ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ.

ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਫਲਸਮਾਧਿਂ. ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਫਲਞਾਣਂ. ਛਹਾਕਾਰੇਹਿ ਪਾਰਗਤੋਤਿ ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਾਰਗੂ, ਪਰਿਞ੍ਞਾਪਾਰਗੂ, ਭਾਵਨਾਪਾਰਗੂ, ਪਹਾਨਪਾਰਗੂ, ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਪਾਰਗੂ, ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਪਾਰਗੂਤਿ ਏਵਂ ਛਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਾਰਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਗਤੋ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਅਨੁਸੋਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬. ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੬. ਛਟ੍ਠੇ ਅਪ੍ਪਕਂ ਸੁਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਨਵਙ੍ਗਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਸੁਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਦੇਵ ਨਵਙ੍ਗਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੁਤ੍ਤਂ ਗੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤਾਦੀਨਿ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਉਭਤੋਵਿਭਙ੍ਗਨਿਦ੍ਦੇਸਕ੍ਖਨ੍ਧਕਪਰਿਵਾਰਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕਥਂ ਪਨਾਯਂ ਵਿਭਾਗੋ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਸਗਾਥਕਞ੍ਹਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਗੇਯ੍ਯਂ, ਨਿਗ੍ਗਾਥਕਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ. ਤਦੁਭਯਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ਸੁਤ੍ਤਂ ਉਦਾਨਾਦਿਵਿਸੇਸਸਞ੍ਞਾਰਹਿਤਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਯਂ ਸੁਤ੍ਤਙ੍ਗਂ ਸਿਯਾ. ਮਙ੍ਗਲਸੁਤ੍ਤਾਦੀਨਞ੍ਚ (ਖੁ. ਪਾ. ੫.੧ ਆਦਯੋ; ਸੁ. ਨਿ. ੨੬੧ ਆਦਯੋ) ਸੁਤ੍ਤਙ੍ਗਸਙ੍ਗਹੋ ਨ ਸਿਯਾ ਗਾਥਾਭਾਵਤੋ ਧਮ੍ਮਪਦਾਦੀਨਂ ਵਿਯ. ਗੇਯ੍ਯਙ੍ਗਸਙ੍ਗਹੋ ਵਾ ਸਿਯਾ ਸਗਾਥਕਤ੍ਤਾ ਸਗਾਥਾਵਗ੍ਗਸ੍ਸ ਵਿਯ. ਤਥਾ ਉਭਤੋਵਿਭਙ੍ਗਾਦੀਸੁ ਸਗਾਥਕਪ੍ਪਦੇਸਾਨਨ੍ਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ –

‘‘ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਵਿਧਿ, ਵਿਸੇਸਵਿਧਯੋ ਪਰੇ;

ਸਨਿਮਿਤ੍ਤਾ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹਤ੍ਤਾ, ਸਹਤਾਞ੍ਞੇਨ ਨਾਞ੍ਞਤੋ’’. (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠ. ਸਙ੍ਗਹਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ; ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.ਪਠਮਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ; ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ੧.ਪਠਮਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ)

ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਸਾਮਞ੍ਞਵਿਧਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਨੇਤ੍ਤਿਯਂ (ਨੇਤ੍ਤਿ. ਸਙ੍ਗਹਵਾਰੋ) ‘‘ਨਵਵਿਧਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਰਿਯੇਟ੍ਠੀ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਤਕਂ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸੁਤ੍ਤਾਗਤਂ ਸੁਤ੍ਤਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ (ਪਾਚਿ. ੬੫੫, ੧੨੪੨) ਸਕਵਾਦੇ ਪਞ੍ਚ ਸੁਤ੍ਤਸਤਾਨੀਤਿ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ਨਿਦਾਨਕਥਾ; ਕਥਾ. ਅਟ੍ਠ. ਨਿਦਾਨਕਥਾ) ਏਵਮਾਦਿ ਚ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਾਧਕਂ. ਵਿਸੇਸਵਿਧਯੋ ਪਰੇ ਸਨਿਮਿਤ੍ਤਾ ਤਦੇਕਦੇਸੇਸੁ ਗੇਯ੍ਯਾਦਯੋ ਵਿਸੇਸਵਿਧਯੋ ਤੇਨ ਤੇਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਗੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਸਗਾਥਕਤ੍ਤਂ ਤਬ੍ਭਾਵਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਲੋਕੇਪਿ ਹਿ ਸਸਿਲੋਕਂ ਸਗਾਥਕਂ ਵਾ ਚੁਣ੍ਣਿਯਗਨ੍ਥਂ ‘‘ਗੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਗਾਥਾਵਿਰਹੇ ਪਨ ਸਤਿ ਪੁਚ੍ਛਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਭਾਵੋ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਸ੍ਸ ਤਬ੍ਭਾਵਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਞ੍ਹਿ ‘‘ਬ੍ਯਾਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਬ੍ਯਾਕਰਣਮੇਵ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਸਗਾਥਕਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ ਗੇਯ੍ਯਾਦਿਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਨੋਕਾਸਭਾਵਤੋ, ‘‘ਗਾਥਾਵਿਰਹੇ ਸਤੀ’’ਤਿ ਵਿਸੇਸਿਤਤ੍ਤਾ ਚ. ਤਥਾ ਹਿ ਧਮ੍ਮਪਦਾਦੀਸੁ ਕੇਵਲਂ ਗਾਥਾਬਨ੍ਧੇਸੁ ਸਗਾਥਕਤ੍ਤੇਪਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਞਾਣਮਯਿਕਗਾਥਾਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੇਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਵਚਨਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਸੁ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਚ ਸੁਤ੍ਤਵਿਸੇਸੇਸੁ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਗਾਥਾਉਦਾਨਇਤਿਵੁਤ੍ਤਕਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਸਞ੍ਞਾ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ, ਤਥਾ ਸਤਿਪਿ ਗਾਥਾਬਨ੍ਧਭਾਵੇ ਭਗਵਤੋ ਅਤੀਤਾਸੁ ਜਾਤੀਸੁ ਚਰਿਯਾਨੁਭਾਵਪ੍ਪਕਾਸਕੇਸੁ ਜਾਤਕਸਞ੍ਞਾ, ਸਤਿਪਿ ਪਞ੍ਹਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਭਾਵੇ ਸਗਾਥਕਤ੍ਤੇ ਚ ਕੇਸੁਚਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇਸੁ ਵੇਦਸ੍ਸ ਲਭਾਪਨਤੋ ਵੇਦਲ੍ਲਸਞ੍ਞਾ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾਤਿ ਏਵਂ ਤੇਨ ਤੇਨ ਸਗਾਥਕਤ੍ਤਾਦਿਨਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤਵਿਸੇਸੇਸੁ ਗੇਯ੍ਯਾਦਿਸਞ੍ਞਾ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾਤਿ ਵਿਸੇਸਵਿਧਯੋ ਸੁਤ੍ਤਙ੍ਗਤੋ ਪਰੇ ਗੇਯ੍ਯਾਦਯੋ. ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਗੇਯ੍ਯਙ੍ਗਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਰਹਿਤਂ, ਤਂ ਸੁਤ੍ਤਙ੍ਗਂ ਵਿਸੇਸਸਞ੍ਞਾਪਰਿਹਾਰੇਨ ਸਾਮਞ੍ਞਸਞ੍ਞਾਯ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਨਨੁ ਚ ਸਗਾਥਕਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਗੇਯ੍ਯਂ, ਨਿਗ੍ਗਾਥਕਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਙ੍ਗਂ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਚੋਦਨਾ ਤਦਵਤ੍ਥਾਵਾਤਿ? ਨ ਤਦਵਤ੍ਥਾ ਸੋਧਿਤਤ੍ਤਾ. ਸੋਧਿਤਞ੍ਹਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ‘‘ਗਾਥਾਵਿਰਹੇ ਸਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਭਾਵੋ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਸ੍ਸ ਤਬ੍ਭਾਵਨਿਮਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਯਞ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਗਾਥਾਭਾਵਤੋ ਮਙ੍ਗਲਸੁਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਸੁਤ੍ਤਙ੍ਗਸਙ੍ਗਹੋ ਨ ਸਿਯਾ’’ਤਿ, ਤਂ ਨ, ਨਿਰੁਲ਼੍ਹਤ੍ਤਾ. ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋ ਹਿ ਮਙ੍ਗਲਸੁਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਸੁਤ੍ਤਭਾਵੋ. ਨ ਹਿ ਤਾਨਿ ਧਮ੍ਮਪਦਬੁਦ੍ਧਵਂਸਾਦਯੋ ਵਿਯ ਗਾਥਾਭਾਵੇਨ ਪਞ੍ਞਾਤਾਨਿ, ਅਥ ਖੋ ਸੁਤ੍ਤਭਾਵੇਨੇਵ, ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਸੁਤ੍ਤਨਾਮਕ’’ਨ੍ਤਿ ਨਾਮਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਂ. ਯਂ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਗਾਥਕਤ੍ਤਾ ਗੇਯ੍ਯਙ੍ਗਸਙ੍ਗਹੋ ਸਿਯਾ’’ਤਿ, ਤਦਪਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਯਸ੍ਮਾ ਸਹਤਾਞ੍ਞੇਨ. ਸਹ ਗਾਥਾਹੀਤਿ ਹਿ ਸਗਾਥਕਂ. ਸਹਭਾਵੋ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਞ੍ਞੇਨ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਮਙ੍ਗਲਸੁਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਗਾਥਾਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਕੋਚਿ ਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੋ ‘‘ਸਹ ਗਾਥਾਹੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ, ਨ ਚ ਸਮੁਦਾਯੋ ਨਾਮ ਕੋਚਿ ਅਤ੍ਥਿ. ਯਦਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਉਭਤੋਵਿਭਙ੍ਗਾਦੀਸੁ ਸਗਾਥਕਪ੍ਪਦੇਸਾਨਂ ਗੇਯ੍ਯਙ੍ਗਸਙ੍ਗਹੋ ਸਿਯਾ’’ਤਿ, ਤਦਪਿ ਨ, ਅਞ੍ਞਤੋ. ਅਞ੍ਞਾ ਏਵ ਹਿ ਤਾ ਗਾਥਾ ਜਾਤਕਾਦਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਅਤੋ ਨ ਤਾਹਿ ਉਭਤੋਵਿਭਙ੍ਗਾਦੀਨਂ ਗੇਯ੍ਯਙ੍ਗਭਾਵੋਤਿ. ਏਵਂ ਸੁਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਅਙ੍ਗਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਙ੍ਕਰਾਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਾਯ ਵਿਨਯਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨਿਯਾ (ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ੧.ਪਠਮਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ) ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਪਕਾਸਿਤੋ, ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੇਹਿ ਤਤੋਯੇਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

ਨ ਅਤ੍ਥਮਞ੍ਞਾਯ ਧਮ੍ਮਮਞ੍ਞਾਯ ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਞ੍ਚ ਪਾਲ਼ਿਞ੍ਚ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪਧਮ੍ਮਂ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪ੍ਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਨ ਅਤ੍ਥਮਞ੍ਞਾਯ ਧਮ੍ਮਮਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਞ੍ਚ ਪਾਲ਼ਿਞ੍ਚ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਨ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਸੋਭਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੭. ਸਤ੍ਤਮੇ ਪਞ੍ਞਾਵੇਯ੍ਯਤ੍ਤਿਯੇਨਾਤਿ ਸਚ੍ਚਸਮ੍ਪਟਿਵੇਧਾਦਿਪਞ੍ਞਾਵੇਯ੍ਯਤ੍ਤਿਯੇਨ. ਵਿਨਯਂ ਉਪੇਤਾਤਿ ਤਦਙ੍ਗਾਦਿਵਸੇਨ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਵਿਨਯਂ ਉਪੇਤਾ. ਵੇਸਾਰਜ੍ਜੇਨਾਤਿ ਸਾਰਜ੍ਜਕਰਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਦਿਪਾਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਗਮਨਤੋ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜੇਨ, ਸਾਰਜ੍ਜਰਹਿਤੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਪਿਟਕਵਸੇਨ ਬਹੁ ਸੁਤਂ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ. ਤਮੇਵ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਨ੍ਤਿ ਸੁਵਣ੍ਣਭਾਜਨੇ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸੀਹਵਸਂ ਵਿਯ ਵਿਨਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਸੁਪ੍ਪਗੁਣਸੁਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਹਦਯੇ ਠਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮਧਰਾ. ਏਦਿਸਾ ਚ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸੁਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਧਾਰਭੂਤਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੁਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਧਾਰਭੂਤਾ’’ਤਿ.

ਸੋਭਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੮. ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੮. ਅਟ੍ਠਮੇ ਬ੍ਯਾਮੋਹਵਸੇਨ ਸਰਣਪਰਿਯੇਸਨਂ ਸਾਰਜ੍ਜਨਂ ਸਾਰਦੋ, ਬ੍ਯਾਮੋਹਭਯਂ. ਵਿਗਤੋ ਸਾਰਦੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਸਾਰਦੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਂ. ਤਂ ਪਨ ਞਾਣਸਮ੍ਪਦਂ, ਪਹਾਨਸਮ੍ਪਦਂ, ਦੇਸਨਾਵਿਸੇਸਸਮ੍ਪਦਂ ਖੇਮਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚਤੂਸੁ ਠਾਨੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿ. ਉਸਭਸ੍ਸ ਇਦਨ੍ਤਿ ਆਸਭਂ, ਸੇਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨਂ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਪਟਿਜਾਨਨਵਸੇਨ ਅਭਿਮੁਖਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਟ੍ਠ ਵਾ ਪਰਿਸਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤੀਤਿ ਆਸਭਾ, ਪੁਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧਾ. ਇਦਂ ਪਨਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਠਾਨਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਮੇਵ ਵਦਤਿ. ਤਿਟ੍ਠਮਾਨੋਵਾਤਿ ਅਵਦਨ੍ਤੋਪਿ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨੋਵ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਨੁਜਾਨਾਤਿ.

ਅਟ੍ਠਸੁ ਪਰਿਸਾਸੂਤਿ ‘‘ਅਭਿਜਾਨਾਮਿ ਖੋ ਪਨਾਹਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਅਨੇਕਸਤਂ ਖਤ੍ਤਿਯਪਰਿਸਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤਾ…ਪੇ… ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪਰਿਸਂ ਗਹਪਤਿਪਰਿਸਂ, ਸਮਣਪਰਿਸਂ, ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਪਰਿਸਂ, ਤਾਵਤਿਂਸਪਰਿਸਂ, ਮਾਰਪਰਿਸਂ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਰਿਸਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤਾ, ਤਤ੍ਰਪਿ ਮਯਾ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਞ੍ਚੇਵ ਸਲ੍ਲਪਿਤਪੁਬ੍ਬਞ੍ਚ ਸਾਕਚ੍ਛਾ ਚ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤਪੁਬ੍ਬਾ. ਤਤ੍ਰ ਵਤ ਮਂ ‘ਭਯਂ ਵਾ ਸਾਰਜ੍ਜਂ ਵਾ ਓਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਮੇਤਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੫੧) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਪਰਿਸਾਸੁ. ਅਭੀਤਨਾਦਂ ਨਦਤੀਤਿ ਪਰਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤਞਾਣਯੋਗੇਨ ਵਿਸਾਰਦੋ ਅਹਨ੍ਤਿ ਅਭੀਤਨਾਦਂ ਨਦਤਿ. ਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਖਨ੍ਧਵਗ੍ਗੇ ਆਗਤੇਨ ਸੀਹਨਾਦਸੁਤ੍ਤੇਨ.

‘‘ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਚਤੁਚਕ੍ਕਂ ਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੩੧) ਸੁਤ੍ਤਸੇਸੇਨ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਾਦਿਫਲਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਪਵਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਪੁਰਿਮਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਾਦਿਉਪਨਿਸ੍ਸਯਾ ਪਚ੍ਛਿਮਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਾਦਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਪਵਤ੍ਤਿ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਤਤ੍ਥ ਚ ਚਕ੍ਕਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਗਹਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਵਿਚਕ੍ਕਸਣ੍ਠਾਨਾ ਅਸਨਿ ਏਵ ਅਸਨਿਵਿਚਕ੍ਕਂ. ਉਰਚਕ੍ਕਾਦੀਸੂਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਆਣਾਸਮੂਹਾਦੀਸੁਪਿ ਚਕ੍ਕਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ‘‘ਸਙ੍ਘਭੇਦਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮ ਚਕ੍ਕਭੇਦ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੪੦੯; ਚੂਲ਼ਵ. ੩੪੩) ਹਿ ਆਣਾ ‘‘ਚਕ੍ਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ‘‘ਦੇਵਚਕ੍ਕਂ ਅਸੁਰਚਕ੍ਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਸਮੂਹੋਤਿ.

ਪਟਿਵੇਧਨਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ‘‘ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸ੍ਸਪਿ ਦੇਸਨਾਞਾਣਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਬੁਜ੍ਝਨਮਤ੍ਤੇਨ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਅਞ੍ਞਾਸਿਕੋਣ੍ਡਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿ…ਪੇ… ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤੋ ਪਰਂ ਪਨ ਯਾਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਾ ਦੇਸਨਾਞਾਣਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਵਤ੍ਤਿਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਸ੍ਸ ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਦਸ੍ਸਿਤਧਮ੍ਮੇਸੂਤਿ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਵਚਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਹਿ ਤੇਸਂ, ਨ ਪਨ ਦਸ੍ਸਨਂ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸੇਵ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਭਗਵਤੋ ਏਵ ਵਾ ‘‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਵਚਨਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤਧਮ੍ਮੇਸੁ. ‘‘ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਵਿਭ. ੭੧੮-੭੨੧) ਵਿਯ ਧਮ੍ਮ-ਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤੁਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਹਧਮ੍ਮੇਨਾਤਿ ਸਹੇਤੁਨਾ’’ਤਿ. ਹੇਤੂਤਿ ਚ ਉਪਪਤ੍ਤਿਸਾਧਨਹੇਤੁ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਕਾਰਕੋ, ਸਮ੍ਪਾਪਕੋ ਵਾ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੋਦਨਾਯ ਕਾਰਣਂ. ਤਤ੍ਥ ਚੋਦਕੋ ਚੋਦਨਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਕਾਰਣਂ, ਧਮ੍ਮੋ ਚੋਦਨਂ ਕਰੋਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਕਾਰਣਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪੁਗ੍ਗਲੋਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਖੇਮਨ੍ਤਿ ਕੇਨਚਿ ਅਪ੍ਪਟਿਬਾਹਿਯਭਾਵੇਨ ਅਨੁਪਦ੍ਦੁਤਂ.

ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ ਏਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਨ੍ਤਰਾਯੇ ਵਾ ਨਿਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ. ਏਵਂਭੂਤਾ ਪਨ ਤੇ ਯਸ੍ਮਾ ਅਨ੍ਤਰਾਯਕਰਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਹ ‘‘ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ’’ਤਿ. ਅਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮੇ ਨਾਤਿਸਾਵਜ੍ਜਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਵੀਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਾਤਿਆਦਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ ਇਤਰੇਸਮ੍ਪਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ‘‘ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਬ੍ਭਾਵੇ ਬ੍ਯਭਿਚਾਰਾਭਾਵਤੋ. ਇਧ ਪਨ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਇਦਂ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਰਿਟ੍ਠਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ (ਪਾਚਿ. ੪੧੭) ਵਿਯ. ਯਸ੍ਮਾ ਤਂਖਣਮ੍ਪਿ ਕਾਮਾਨਂ ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ ਚੇ, ਵਿਸੇਸਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਕਾਮੇਸੁ ਆਸਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮੇਥੁਨ…ਪੇ…ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚੀਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮੇਥੁਨਮਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਮੁਸ੍ਸਤੇਵਾਪਿ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੮੨੦).

ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਧਮ੍ਮੇਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਰੇਹਿ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਧਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਥੇ ਹਿ ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਸਂਯੋਗੇ ਭੁਮ੍ਮਂ.

ਉਪਨਿਬਦ੍ਧਾਤਿ ਵਿਰਚਿਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਭਿਸਙ੍ਖਤਾ’’ਤਿ. ਪੁਥੁਭਾਵਨ੍ਤਿ ਬਹੁਭਾਵਂ. ਪੁਥੂਹਿ ਵਾ ਸਿਤਾਤਿ ਬਹੂਹਿ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਸਿਤਾ ਉਪਨਿਬਦ੍ਧਾ.

ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੯. ਤਣ੍ਹੁਪ੍ਪਾਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੯. ਨਵਮੇ ਭਵਤਿ ਏਤੇਨ ਆਰੋਗ੍ਯਨ੍ਤਿ ਭਵੋ, ਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯੋ. ਪਰਿਵੁਦ੍ਧੋ ਭਵੋ ਅਭਵੋ. ਵੁਦ੍ਧਿਅਤ੍ਥੋ ਹਿ ਅਯਮਕਾਰੋ ਯਥਾ ‘‘ਸਂਵਰਾਸਂਵਰੋ, ਫਲਾਫਲ’’ਨ੍ਤਿ ਚ. ਸਪ੍ਪਿਨਵਨੀਤਾਦੀਨੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਤੇਲਮਧੁਫਾਣਿਤਾਦੀਨਂ ਗਹਣਂ. ਸਪ੍ਪਿਨਵਨੀਤਾਦਿਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ, ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਭਵਾਭਵੋਤਿ ਵਾ ਖੁਦ੍ਦਕੋ ਚੇਵ ਮਹਨ੍ਤੋ ਚ ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿ. ਭਵੋਤਿ ਵਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਅਭਵੋਤਿ ਵਿਪਤ੍ਤਿ. ਭਵੋਤਿ ਵੁਦ੍ਧਿ, ਅਭਵੋਤਿ ਹਾਨਿ. ਤਂਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਤਣ੍ਹਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਭਵਾਭਵਹੇਤੁ ਵਾ’’ਤਿ.

ਤਣ੍ਹਾਦੁਤਿਯੋਤਿ ਤਣ੍ਹਾਸਹਾਯੋ. ਤਣ੍ਹਾ ਹਿ ਨਿਰੁਦਕਕਨ੍ਤਾਰੇ ਮਰੀਚਿਕਾਯ ਉਦਕਸਞ੍ਞਾ ਵਿਯ ਪਿਪਾਸਾਭਿਭੂਤਂ ਤਸਿਤਂ ਸਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਾਸਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਸਹਾਯਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ ਭਵਾਦੀਸੁ ਅਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਰਿਬ੍ਭਮਾਪੇਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਤਂ ਪਪਾਤਕਂ ਅਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਮਧੁਗ੍ਗਣ੍ਹਨਕਲੁਦ੍ਦਕਾ ਵਿਯ ਅਨੇਕਾਦੀਨਵਾਕੁਲੇਸੁ ਭਵੇਸੁ ਆਨਿਸਂਸਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੀ ਅਨਤ੍ਥਜਾਲੇ ਸਾ ਪਰਿਬ੍ਭਮਾਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਣ੍ਹਾ ‘‘ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਚ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਕਿਲੇਸਾਦਯੋ ਭਵਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਨ ਪਨ ਤਥਾ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ, ਯਥਾ ਤਣ੍ਹਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਾ ਕੁਸਲੇਹਿ ਵਿਨਾ ਅਕੁਸਲੇਹਿ, ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਿਕੁਸਲੇਹਿ ਚ ਵਿਨਾ ਰੂਪਾਵਚਰਾਦਿਕੁਸਲੇਹਿ ਭਵਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ. ਯਤੋ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. ਇਤ੍ਥਭਾਵਞ੍ਞਥਾਭਾਵਨ੍ਤਿ ਇਤ੍ਥਭਾਵੋ ਚ ਅਞ੍ਞਥਾਭਾਵੋ ਚ ਇਤ੍ਥਭਾਵਞ੍ਞਥਾਭਾਵੋ, ਸੋ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਇਤ੍ਥਭਾਵਞ੍ਞਥਾਭਾਵੋ, ਸਂਸਾਰੋ, ਤਂ ਇਤ੍ਥਭਾਵਞ੍ਞਥਾਭਾਵਂ. ਤਤ੍ਥ ਇਤ੍ਥਭਾਵੋ ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਂ, ਅਞ੍ਞਥਾਭਾਵੋ ਤਤੋ ਅਵਸਿਟ੍ਠਸਤ੍ਤਾਵਾਸਾ. ਇਤ੍ਥਭਾਵੋ ਵਾ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ, ਅਞ੍ਞਥਾਭਾਵੋ ਅਨਾਗਤਤ੍ਤਭਾਵੋ. ਏਵਰੂਪੋ ਵਾ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਇਤ੍ਥਭਾਵੋ, ਨ ਏਵਰੂਪੋ ਅਞ੍ਞਥਾਭਾਵੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਇਤ੍ਥਭਾਵਞ੍ਞਥਾਭਾਵਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਤ੍ਥਭਾਵੋ ਨਾਮ ਅਯਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਂਸਰਣਂ ਸਂਸਾਰੋ.

‘‘ਖਨ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਪਟਿਪਾਟਿ, ਧਾਤੁਆਯਤਨਾਨ ਚ;

ਅਬ੍ਬੋਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾ, ਸਂਸਾਰੋਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ’’. (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੬੧੯; ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੯੫ ਅਪਸਾਦਨਾਵਣ੍ਣਨਾ; ਸਂ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੨.੬੦; ਅ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੪.੧੯੯; ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ਨਿਦਾਨਕਥਾ; ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੨੨੬ ਸਙ੍ਖਾਰਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸੋ; ਸੁ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੫੨੩; ਉਦਾ. ਅਟ੍ਠ. ੩੯; ਇਤਿਵੁ. ਅਟ੍ਠ. ੧੪);

ਤੇਨਾਹ ‘‘ਖਨ੍ਧਧਾਤੁਆਯਤਨਾਨਂ ਪਟਿਪਾਟਿ’’ਨ੍ਤਿ, ਖਨ੍ਧਧਾਤੁਆਯਤਨਾਨਂ ਹੇਤੁਫਲਭਾਵੇਨ ਅਪਰਾਪਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਏਵਮਾਦੀਨਵਂ ਞਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਤਮਾਦੀਨਵਂ ਞਤ੍ਵਾਤਿਪਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਏਤਂ ਸਕਲਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਂ ਸਮੁਦਯਂ ਤਣ੍ਹਂ ਆਦੀਨਵਂ ਞਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਏਵਮਾਦੀਨਵਂ ਞਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਸਂਸਾਰਾਨਤਿਵਤ੍ਤਨਆਦੀਨਵਂ ਦੋਸਂ ਞਤ੍ਵਾ. ਨਿਗ੍ਗਹਣੋਤਿ ਚਤੁਰੂਪਾਦਾਨਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਗਹਣਸ੍ਸ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨ ਨਿਗ੍ਗਹਣੋ, ਖਨ੍ਧਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਅਪਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਤਿ ਏਵਂ ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਤਣ੍ਹੁਪ੍ਪਾਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੧੦. ਯੋਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੦. ਦਸਮੇ ਯੋਜੇਨ੍ਤੀਤਿ ਕਮ੍ਮਂ ਵਿਪਾਕੇਨ ਭਵਾਦਿਂ, ਭਵਨ੍ਤਰਾਦੀਹਿ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਸਤ੍ਤਂ ਯੋਜੇਨ੍ਤਿ ਘਟੇਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਗਾ. ਕਾਮਨਟ੍ਠੇਨ ਕਾਮੋ ਚ ਸੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨਤ੍ਥੇਨ ਯੋਗੋ ਚਾਤਿ ਕਾਮਯੋਗੋ. ਭਵਯੋਗੋ ਨਾਮ ਭਵਰਾਗੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਰੂਪਾਰੂਪਭਵੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮੋ ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵੇਸੁ ਰਾਗੋ, ਦੁਤਿਯੋ ਕਮ੍ਮਭਵੇਸੁ, ਤਤਿਯੋ ਭਵਦਿਟ੍ਠਿਸਹਗਤੋ ਯਥਾ ਰਜ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨ ਰਾਗੋ, ਏਵਂ ਯੁਜ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨ ਯੋਗੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਚਤੂਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਅਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਨਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਹੇਸਾਤਿ, ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਦੀਨਂ.

ਸਮੁਦਯਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵੇ ਸਮੁਦਯਾ ਖਣਿਕਸਮੁਦਯੋ ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯੋ ਚ. ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੋ ਖਣਿਕਸਮੁਦਯੋ, ਪਚ੍ਚਯੋਵ ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯੋ. ਸਮੁਦਯਤੇ ਸਮੁਦਯਨਂ ਸਮੁਦਯੋ, ਸਮੁਦੇਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾਤਿ ਸਮੁਦਯੋਤਿ ਏਵਂ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਸਮੁਦਯਾਨਂ ਸਦ੍ਦਤ੍ਥਤੋਪਿ ਭੇਦੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯਂ ਪਜਾਨਨ੍ਤੋਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਖਣਿਕਸਮੁਦਯਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਖਣਿਕਸਮੁਦਯਂ ਪਜਾਨਨ੍ਤੋਪਿ ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਹਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਖਣਤੋ ਚ ਨੇਸਂ ਉਦਯਦਸ੍ਸਨਂ ਸੁਖਂ ਹੋਤਿ, ਖਣਤੋ ਚ ਨੇਸਂ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਪਗੇਵ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਸੁਖੇਨ ਇਜ੍ਝਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਖਣਿਕਸਮੁਦਯਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਸਮੁਦਯਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋਪਿ ਦੁਵਿਧੋ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ, ਭੇਦਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋਤਿ. ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਰੋਧੋ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿ. ਭੇਦਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ ਖਣਿਕਨਿਰੋਧੋ. ਤਦੁਭਯਂ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਉਗ੍ਗਹਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਦਿਵਸੇਨ ਪਸ੍ਸਤੋ ਅਞ੍ਞਤਰਦਸ੍ਸਨੇਨ ਇਤਰਦਸ੍ਸਨਮ੍ਪਿ ਸਿਦ੍ਧਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਯੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਖਯਤੋ ਵਯਤੋ ਸਮ੍ਮਸਨਾਦਿਕਾਲੇ ਭੇਦਤ੍ਥਙ੍ਗਮਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਵਸੇਨ ਅਨੁਸ੍ਸਵਾਦਿਤੋ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਤ੍ਥਙ੍ਗਮਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਪਨ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਤ੍ਥਙ੍ਗਮਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਇਤਰਮ੍ਪਿ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਭੇਦਤ੍ਥਙ੍ਗਮਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਨ੍ਤਿ ਭੇਦ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਾਮਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਭੇਦਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਯਥਾ ਕਾਮਾਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤਾ ਵਿਭਾਵਿਤਾ, ਏਵਂ ਕਾਮਵਤ੍ਥੁਨੋਪੀਤਿ ਉਭਯੇਸਮ੍ਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾ ਦੁਕ੍ਖਤਾ ਅਨਤ੍ਤਤਾ ਚ ਵਿਭਾਵਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਮਧੁਰਭਾਵਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਾਮਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਸੁਖਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਯਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਅਯਂ ਕਾਮਾਨਂ ਅਸ੍ਸਾਦੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੬੬) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਮਧੁਰਭਾਵਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਕਾਮਹੇਤੁਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਾਨਨ੍ਤਿ ਛਦ੍ਵਾਰਿਕਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭੂਤਾਨਂ ਚਕ੍ਖਾਦਿਆਯਤਨਾਨਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਦਿਕਾਰਣਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਪੁਨਬ੍ਭਵਕਰਣਂ ਪੁਨੋਭਵੋ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨ, ਮਨੋ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਿਯ ਚ ਪੁਰਿਮਪਦਸ੍ਸ ਓਕਾਰਨ੍ਤਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਪੁਨੋਭਵੋ ਸੀਲਮੇਤੇਸਨ੍ਤਿ ਪੋਨੋਭਵਿਕਾ. ਅਥ ਵਾ ਸੀਲਤ੍ਥੇਨ ਇਕਸਦ੍ਦੇਨ ਗਮਿਤਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਕਿਰਿਯਾਵਾਚਕਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਦਸ੍ਸਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਯਥਾ ਅਪੂਪਭਕ੍ਖਨਸੀਲੋ ਆਪੂਪਿਕੋ. ਅਥ ਵਾ ਪੁਨਬ੍ਭਵਂ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਪੁਨਬ੍ਭਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਬ੍ਭਵੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤੀਤਿ ਪੋਨੋਭਵਿਕਾ. ‘‘ਤਦ੍ਧਿਤਾ’’ਤਿ ਹਿ ਬਹੁਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸਾ ਵਿਚਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਾ ਤਦ੍ਧਿਤਾਨਂ ਅਭਿਧਾਨਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਵਾ ‘‘ਪੁਨਬ੍ਭਵਂ ਦੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਪੋਨੋਭਵਿਕਸਦ੍ਦਸਿਦ੍ਧਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.

ਵਿਸਂਯੋਜੇਨ੍ਤਿ ਪਟਿਪਨ੍ਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਕਾਮਯੋਗਾਦਿਤੋ ਵਿਯੋਜੇਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਸਂਯੋਗਾ, ਅਸੁਭਜ੍ਝਾਨਾਦੀਨਿ ਵਿਸਂਯੋਜਨਕਾਰਣਾਨਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਿਸਂਯੋਗਾਤਿ ਵਿਸਂਯੋਜਨਕਾਰਣਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ.

ਯੋਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਭਣ੍ਡਗਾਮਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਚਰਵਗ੍ਗੋ

੧. ਚਰਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੧. ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਚਰਤੋਤਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਚਙ੍ਕਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਾਤਿ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇਸੁ ਅਵੀਤਰਾਗਤਾਯ ਤਾਦਿਸੇ ਪਚ੍ਚਯੇ ਕਾਮਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚੇ, ਯਦਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਾ ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਾਤਿ ਆਘਾਤਵਿਨਯੇ ਵਿਸੇਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਦਮਿਤਤ੍ਤਾ ਆਘਾਤਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਬ੍ਯਾਪਾਦਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਵਿਤਕ੍ਕੋ, ਲੇਡ੍ਡੁਦਣ੍ਡਾਦੀਤਿ ਪਰਹਿਂਸਨਵਸੇਨ ਵਿਹਿਂਸਾਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਂ ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਧਿਵਾਸੇਤੀਤਿ ਤਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਂ ਯਥਾਪਚ੍ਚਯਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ‘‘ਇਤਿਪਾਯਂ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਪਾਪਕੋ, ਇਤਿਪਿ ਅਕੁਸਲੋ, ਇਤਿਪਿ ਸਾਵਜ੍ਜੋ, ਸੋ ਚ ਖੋ ਅਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਯ ਅਭਾਵਤੋ ਅਧਿਵਾਸੇਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਵਾਸੇਤਿ. ਅਧਿਵਾਸੇਨ੍ਤੋਯੇਵ ਚ ਨਪ੍ਪਜਹਤਿ ਤਦਙ੍ਗਾਦਿਪ੍ਪਹਾਨਵਸੇਨ ਨ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਤਿ. ਤਤੋ ਏਵ ਚ ਨ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਤੋ ਨ ਨੁਦਤਿ ਨ ਨੀਹਰਤਿ. ਤਥਾ ਅਵਿਨੋਦਨਤੋ ਨ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ ਨ ਵਿਗਤਨ੍ਤਂ ਕਰੋਤਿ. ਆਤਾਪੀ ਪਹਿਤਤ੍ਤੋ ਯਥਾ ਤੇਸਂ ਅਨ੍ਤੋਪਿ ਨਾਵਸਿਸ੍ਸਤਿ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਭਙ੍ਗਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ, ਏਵਂ ਕਰੋਤਿ, ਅਯਂ ਪਨ ਤਥਾ ਨ ਕਰੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾਭੂਤੋ ਪਨ ਨ ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤਿ ਅਨੁ ਅਨੁ ਅਭਾਵਂ ਨ ਗਮੇਤਿ. ਨ ਪਜਹਤਿ ਚੇ, ਨ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਚੇਤਿ ਇਤਿਆਦਿਨਾ ਚੇ-ਸਦ੍ਦਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਏਵਂਭੂਤੋਤਿ ਏਵਂ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਾਦੀਹਿ ਪਾਪਵਿਤਕ੍ਕੇਹਿ ਸਮਙ੍ਗਿਭੂਤੋ. ਅਨਾਤਾਪੀਤਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਆਤਾਪਯਿਕਸ੍ਸ ਵੀਰਿਯਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਨ ਅਨਾਤਾਪੀ. ਪਾਪੁਤ੍ਰਾਸਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਨ ਅਨੋਤ੍ਤਾਪੀ. ਸਤਤਂ ਸਮਿਤਂ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ. ਕੁਸੀਤੋ ਹੀਨਵੀਰਿਯੋਤਿ ਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਪਰਿਹਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਅਕੁਸਲਪਕ੍ਖੇ ਕੁਚ੍ਛਿਤਂ ਸੀਦਨਤੋ ਕੋਸਜ੍ਜਸਮਨ੍ਨਾਗਮੇਨ ਚ ਕੁਸੀਤੋ, ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਵੀਰਿਯਾਭਾਵੇਨ ਹੀਨਵੀਰਿਯੋ ਵੀਰਿਯਵਿਰਹਿਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਕਥੀਯਤਿ. ਠਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਗਮਨਂ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤੋ. ਸਯਨਇਰਿਯਾਪਥਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਤੋ ਕੋਸਜ੍ਜਪਕ੍ਖਿਕਤ੍ਤਾ ਯਥਾ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਭਾਵਿਤਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਜਾਗਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖੇ ਤਞ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਾਧਿਵਾਸੇਤੀਤਿ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਸ੍ਸਪਿ ਵਿਹਰਤੋ ਅਨਾਦਿਮਤਿ ਸਂਸਾਰੇ ਚਿਰਕਾਲਭਾਵਿਤਤ੍ਤਾ ਤਥਾਰੂਪਪਚ੍ਚਯਸਮਾਯੋਗੇ ਸਤਿਸਮ੍ਮੋਸੇਨ ਵਾ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚੇ, ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਨ ਵਾਸੇਤਿ, ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਨ ਵਾਸੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨਧਿਵਾਸੇਨ੍ਤੋ ਕਿਂ ਕਰੋਤਿ? ਪਜਹਤਿ ਛਡ੍ਡੇਤਿ. ਕਿਂ ਕਚਵਰਂ ਵਿਯ ਪਿਟਕੇਨਾਤਿ? ਨ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਤਂ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਨੁਦਤਿ ਨੀਹਰਤਿ. ਕਿਂ ਬਲਿਬਦ੍ਦਂ ਵਿਯ ਪਤੋਦੇਨਾਤਿ? ਨ, ਅਥ ਖੋ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ ਵਿਗਤਨ੍ਤਂ ਕਰੋਤਿ, ਯਥਾ ਤੇਸਂ ਅਨ੍ਤੋਪਿ ਨਾਵਸਿਸ੍ਸਤਿ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਭਙ੍ਗਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ, ਤਥਾ ਤੇ ਕਰੋਤਿ. ਕਥਂ ਪਨ ਤੇ ਤਥਾ ਕਰੋਤਿ? ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤਿ ਅਨੁ ਅਨੁ ਅਭਾਵਂ ਗਮੇਤਿ, ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਯਥਾ ਸੁਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਨੇ ਕਰੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਏਵਂਭੂਤੋਤਿਆਦੀਸੁ ਏਵਂ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਾਦੀਨਂ ਅਨਧਿਵਾਸੇਨ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਾਸਯੋ ਸਮਾਨੋ ਤਾਯ ਚ ਆਸਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਯ ਚ ਪਯੋਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋ ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੂ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਜਾਗਰਿਯਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਤਦਙ੍ਗਾਦਿਵਸੇਨ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਆਤਾਪਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਵੀਰਿਯੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਆਤਾਪੀ. ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਾਪੁਤ੍ਰਾਸੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਓਤ੍ਤਾਪੀ ਸਤਤਂ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਂ. ਸਮਿਤਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨੁਯੋਗਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਪਹਿਤਤ੍ਤੋ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਤਿ ਪੇਸਿਤਚਿਤ੍ਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਕਥੀਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਗਾਥਾਸੁ ਗੇਹਨਿਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਗੇਹਵਾਸੀਹਿ ਅਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਗੇਹਵਾਸਿਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਗੇਹਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾ ਵਾ ਗੇਹਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੋ. ਅਥ ਵਾ ਗੇਹਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਭਾਵਤੋ, ਕਿਲੇਸਕਾਮਾਨਂ ਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ ਵਾ ਗੇਹਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਤਂਵਤ੍ਥੁਕਤ੍ਤਾ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿ ਗੇਹਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ. ਕੁਮ੍ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਥਭਾਵਤੋ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਯੋ ਤਦੇਕਟ੍ਠਧਮ੍ਮਾ ਚ ਕੁਮ੍ਮਗ੍ਗੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਬਹੁਲੋ ਕੁਮ੍ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਨ੍ਨੋ. ਮੋਹਨੇਯ੍ਯੇਸੁ ਮੁਚ੍ਛਿਤੋਤਿ ਮੋਹਸਂਵਤ੍ਤਨਿਯੇਸੁ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਮੁਚ੍ਛਿਤੋ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤੋ ਅਜ੍ਝੋਪਨ੍ਨੋ. ਸਮ੍ਬੋਧਿਨ੍ਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਞਾਣਂ. ਫੁਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਫੁਸਿਤੁਂ ਪਤ੍ਤੁਂ ਪਾਪੋ ਸੋ ਤਾਦਿਸੋ ਮਿਚ੍ਛਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਗੋਚਰੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਭਬ੍ਬੋ, ਨ ਕਦਾਚਿ ਤਂ ਪਾਪੁਣਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਸਮਯਿਤ੍ਵਾਨਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾਵਿਤਕ੍ਕਂ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਭਾਵਨਾਬਲੇਨ ਵੂਪਸਮੇਤ੍ਵਾ. ਵਿਤਕ੍ਕੂਪਸਮੇ ਰਤੋਤਿ ਨਵਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਮਹਾਵਿਤਕ੍ਕਾਨਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤੂਪਸਮਭੂਤੇ ਅਰਹਤ੍ਤੇ, ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਏਵ ਵਾ ਅਜ੍ਝਾਸਯੇਨ ਰਤੋ ਅਭਿਰਤੋ. ਭਬ੍ਬੋ ਸੋਤਿ ਸੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਬਲੇਨ ਸਬ੍ਬਵਿਤਕ੍ਕੇ ਯਥਾਰਹਂ ਤਦਙ੍ਗਾਦਿਵਸੇਨ ਵੂਪਸਮੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਞਾਣਸਙ੍ਖਾਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਙ੍ਖਾਤਞ੍ਚ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਫੁਟ੍ਠੁਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤੁਂ ਭਬ੍ਬੋ ਅਰਹਾ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਪਾਲ਼ਿਵਣ੍ਣਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਚਰਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਸੀਲਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੨. ਦੁਤਿਯੇ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸੀਲਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਿਵਿਧਂ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸਮਙ੍ਗਿਮਧੁਰਵਸੇਨ. ਤਤ੍ਥ –

‘‘ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਾਲਿਕੇਦਾਰਂ, ਸੁਵਾ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਕੋਸਿਯ;

ਪਟਿਵੇਦੇਮਿ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇ, ਨ ਨੇ ਵਾਰੇਤੁਮੁਸ੍ਸਹੇ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੧੪.੧) –

ਇਦਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮ. ‘‘ਇਮਿਨਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰੇਨ ਉਪੇਤੋ ਹੋਤਿ ਸਮੁਪੇਤੋ ਉਪਾਗਤੋ ਸਮੁਪਾਗਤੋ ਉਪਪਨ੍ਨੋ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੫੧੧) ਇਦਂ ਸਮਙ੍ਗਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮ. ‘‘ਇਮਿਸ੍ਸਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਹਾਪਥਵਿਯਾ ਹੇਟ੍ਠਿਮਤਲਂ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਖੁਦ੍ਦਮਧੁਂ ਅਨੀਲਕਂ, ਏਵਮਸ੍ਸਾਦ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੧੭) ਇਦਂ ਮਧੁਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮ. ਇਧ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸੀਲਾਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸੀਲਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਮਙ੍ਗਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਵਸੇਨਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਯੁਜ੍ਜਤਿਯੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸੀਲਾਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸੀਲਾ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿਪਿ ਸੀਲਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿਪਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਸੀਲਸ੍ਸ ਅਨਵਸੇਸਸਮਾਦਾਨੇਨ ਅਖਣ੍ਡਾਦਿਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸੀਲਾ, ਸਮਾਦਾਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਤੋ ਸੀਲਸਮਙ੍ਗਿਨੋ. ਸਮਾਦਾਨਵਤੋ ਹਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਵਿਰੋਧਿਧਮ੍ਮਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸੀਲਸਮਙ੍ਗਿਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਚੇਤਨਾਦੀਨਂ ਪਨ ਸੀਲਨਲਕ੍ਖਣਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ.

ਤਤ੍ਥ ‘‘ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸੀਲਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਤ੍ਥੇਨ ਖੇਤ੍ਤਦੋਸਵਿਗਮੇਨ ਖੇਤ੍ਤਪਾਰਿਪੂਰੀ ਵਿਯ ਸੀਲਦੋਸਵਿਗਮੇਨ ਸੀਲਪਾਰਿਪੂਰੀ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਖੇਤ੍ਤਂ ਬੀਜਖਣ੍ਡਂ, ਵਪ੍ਪਖਣ੍ਡਂ, ਉਦਕਖਣ੍ਡਂ, ਊਸਖਣ੍ਡਨ੍ਤਿ ਚਤੁਦੋਸਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਅਪਰਿਪੂਰਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਬੀਜਖਣ੍ਡਂ ਨਾਮ ਯਤ੍ਥ ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਬੀਜਾਨਿ ਖਣ੍ਡਾਨਿ ਵਾ ਪੂਤੀਨਿ ਵਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਾਨਿ ਯਤ੍ਥ ਪਤਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਸਸ੍ਸਂ ਨ ਉਟ੍ਠੇਤਿ, ਖੇਤ੍ਤਂ ਖਣ੍ਡਂ ਹੋਤਿ, ਅਪਰਿਪੂਰਂ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਪ੍ਪਖਣ੍ਡਂ ਨਾਮ ਯਤ੍ਥ ਅਕੁਸਲੋ ਬੀਜਾਨਿ ਵਪਨ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਨਿਪਾਤੇਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਸ੍ਸਂ ਨ ਉਟ੍ਠੇਤਿ, ਖੇਤ੍ਤਂ ਖਣ੍ਡਂ ਹੋਤਿ. ਉਦਕਖਣ੍ਡਂ ਨਾਮ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਉਦਕਂ ਅਤਿਬਹੁਂ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਨ ਵਾ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਹਿ ਸਸ੍ਸਾਨਿ ਨ ਉਟ੍ਠੇਨ੍ਤਿ, ਖੇਤ੍ਤਂ ਖਣ੍ਡਂ ਹੋਤਿ. ਊਸਖਣ੍ਡਂ ਨਾਮ ਯਤ੍ਥ ਕਸ੍ਸਕੋ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿ ਪਦੇਸੇ ਨਙ੍ਗਲੇਨ ਭੂਮਿਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਞ੍ਚ ਵਾਰੇ ਕਸਨ੍ਤੋ ਅਤਿਗਮ੍ਭੀਰਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਤੋ ਊਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਹਿ ਸਸ੍ਸਂ ਨ ਉਟ੍ਠੇਤਿ, ਖੇਤ੍ਤਂ ਖਣ੍ਡਂ ਹੋਤਿ, ਤਾਦਿਸਞ੍ਚ ਖੇਤ੍ਤਂ ਨ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਹੋਤਿ ਨ ਮਹਾਨਿਸਂਸਂ. ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਬਹੁਮ੍ਪਿ ਵਪਿਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਂ ਲਭਤਿ. ਇਮੇਸਂ ਪਨ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਦੋਸਾਨਂ ਵਿਗਮਾ ਖੇਤ੍ਤਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਹੋਤਿ, ਤਾਦਿਸਞ੍ਚ ਖੇਤ੍ਤਂ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਂ. ਏਵਮੇਵ ਖਣ੍ਡਂ, ਛਿਦ੍ਦਂ, ਸਬਲਂ, ਕਮ੍ਮਾਸਨ੍ਤਿ ਚਤੁਦੋਸਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਸੀਲਂ ਅਪਰਿਪੂਰਂ ਹੋਤਿ, ਤਾਦਿਸਞ੍ਚ ਸੀਲਂ ਨ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਹੋਤਿ ਨ ਮਹਾਨਿਸਂਸਂ. ਇਮੇਸਂ ਪਨ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਦੋਸਾਨਂ ਵਿਗਮਾ ਸੀਲਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਹੋਤਿ, ਤਾਦਿਸਞ੍ਚ ਸੀਲਂ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਂ.

‘‘ਸੀਲਸਮਙ੍ਗਿਨੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਨਤ੍ਥੇਨ ਸੀਲੇਨ ਸਮਙ੍ਗਿਭੂਤਾ ਸਮੋਧਾਨਗਤਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਥਾਤਿ ਇਦਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸੀਲਤਾ ਹੋਤਿ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਆਦੀਨਵਦਸ੍ਸਨੇਨ, ਸੀਲਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਆਨਿਸਂਸਦਸ੍ਸਨੇਨ. ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੧੪) ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਂ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸੀਲਾਤਿ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਕਿਰ ਭਗਵਾ ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ‘ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸਂਵੁਤਾ’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤਤ੍ਥ ਜੇਟ੍ਠਕਸੀਲਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਵਾਸੀ ਸੁਮਤ੍ਥੇਰੋ ਆਹ. ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕੋ ਪਨਸ੍ਸ ਤੇਪਿਟਕਚੂਲ਼ਨਾਗਤ੍ਥੇਰੋ ਆਹ – ‘‘ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰੋ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰੋਯੇਵ ਹਿ ਸੀਲਂ, ਇਤਰਾਨਿ ਪਨ ਤੀਣਿ ਸੀਲਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਂ ਅਨਨੁਜਾਨਨ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰੋ ਨਾਮ ਛਦ੍ਵਾਰਰਕ੍ਖਾਮਤ੍ਤਕਮੇਵ, ਆਜੀਵਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ ਧਮ੍ਮੇਨ ਸਮੇਨ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਕਂ, ਪਚ੍ਚਯਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਪਟਿਲਦ੍ਧਪਚ੍ਚਯੇ ਇਦਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨਮਤ੍ਤਕਂ. ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰੋਵ ਸੀਲਂ. ਯਸ੍ਸ ਸੋ ਭਿਨ੍ਨੋ, ਅਯਂ ਛਿਨ੍ਨਸੀਸੋ ਵਿਯ ਪੁਰਿਸੋ ਹਤ੍ਥਪਾਦੇ, ਸੇਸਾਨਿ ਰਕ੍ਖਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਸੋ ਅਰੋਗੋ, ਅਯਂ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸੀਸੋ ਵਿਯ ਪੁਰਿਸੋ ਜੀਵਿਤਂ, ਸੇਸਾਨਿ ਪੁਨ ਪਾਕਤਿਕਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਰਕ੍ਖਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸੀਲਾ’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ‘ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਾ’ਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ ਵਤ੍ਵਾ ਤਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸਂਵੁਤਾ’ਤਿਆਦਿਮਾਹਾ’’ਤਿ.

ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸੀਲੇਨ ਸਂਵੁਤਾਤਿ ਯੋ ਨਂ ਪਾਤਿ ਰਕ੍ਖਤਿ, ਤਂ ਮੋਕ੍ਖੇਤਿ ਮੋਚੇਤਿ ਆਪਾਯਿਕਾਦੀਹਿ ਦੁਕ੍ਖੇਹੀਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੇਨ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸੀਲੇਨ ਪਿਹਿਤਕਾਯਵਚੀਦ੍ਵਾਰਾ. ਏਵਂਭੂਤਾ ਚ ਤੇਨ ਉਪੇਤਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਪੇਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਆਚਾਰੇਨ ਚ ਗੋਚਰੇਨ ਚ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ ਕਾਯਿਕਵਾਚਸਿਕਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਆਚਾਰੇਨ, ਨ-ਵੇਸਿਯਗੋਚਰਤਾਦਿਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਗੋਚਰੇਨ ਚ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਆਚਾਰਗੋਚਰਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਣੁਪ੍ਪਮਾਣੇਸੂਤਿ ਅਤਿਪਰਿਤ੍ਤਕੇਸੁ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਗਮਨੀਯੇਸੁ. ਦੁਕ੍ਕਟਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਮਤ੍ਤੇਸੂਤਿ ਅਪਰੇ. ਦੋਸੇਸੂਤਿ ਗਾਰਯ੍ਹੇਸੁ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਭਯਤੋ ਦਸ੍ਸਨਸੀਲਾਤਿ ਪਰਮਾਣੁਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਵਜ੍ਜਂ ਸਿਨੇਰੁਪ੍ਪਮਾਣਂ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾ ਭਾਯਨਸੀਲਾ. ਸਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੂਤਿ ਮੂਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਬ੍ਬਤ੍ਥਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਦੇਸਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਆਦਿਭੇਦੇਸੁ. ਤਂ ਤਂ ਸਮਾਦਾਤਬ੍ਬਂ ਸਮਾਦਾਯਾਤਿ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਿਕ੍ਖਾਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ ਮੂਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਆਦਿਭੇਦੇਸੁ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ ਪੂਰਿਤਬ੍ਬਂ ਕਾਯਿਕਂ ਵਾਚਸਿਕਂ ਵਾ ਸੀਲਂ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਸਮ੍ਮਾ ਆਦਾਯ, ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਚ ਆਦਿਯਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੁਦਯਾ ਰੂਪਸਮੁਦਯੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯਟ੍ਠੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਸਮੁਦਯਾ…ਪੇ… ਕਮ੍ਮਸਮੁਦਯਾ…ਪੇ… ਆਹਾਰਸਮੁਦਯਾ ਰੂਪਸਮੁਦਯੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯਟ੍ਠੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਥਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੁਦਯਾ ਵੇਦਨਾਸਮੁਦਯੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯਟ੍ਠੇਨ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਸਮੁਦਯਾ…ਪੇ… ਕਮ੍ਮਸਮੁਦਯਾ…ਪੇ… ਫਸ੍ਸਸਮੁਦਯਾ ਵੇਦਨਾਸਮੁਦਯੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯਟ੍ਠੇਨ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਖਨ੍ਧੇ ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿ ਉਦਯਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ.

ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਰੋਧਾ ਰੂਪਨਿਰੋਧੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਨਿਰੋਧਟ੍ਠੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਨਿਰੋਧਾ…ਪੇ… ਕਮ੍ਮਨਿਰੋਧਾ…ਪੇ… ਆਹਾਰਨਿਰੋਧਾ ਰੂਪਨਿਰੋਧੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਨਿਰੋਧਟ੍ਠੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਵਿਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਖਣਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਰੋਧਾ…ਪੇ… ਤਣ੍ਹਾਨਿਰੋਧਾ…ਪੇ… ਫਸ੍ਸਨਿਰੋਧਾ ਵੇਦਨਾਨਿਰੋਧੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਨਿਰੋਧਟ੍ਠੇਨ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਵਿਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਖਣਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਤੀ. ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਖਨ੍ਧੇ ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿ ਵਯਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਪੇਸਿਤਤ੍ਤੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਤਿ ਪੇਸਿਤਚਿਤ੍ਤੋ. ਕਥਯਨ੍ਤੀਤਿ ਤਥਾਵਿਧਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਬੁਦ੍ਧਾਦਯੋ ਅਰਿਯਾ ਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ.

ਯਤਂ ਚਰੇਤਿ ਵਾਯਮਮਾਨੋ ਚਰੇਯ੍ਯ, ਚਙ੍ਕਮਨਾਦਿਵਸੇਨ ਗਮਨਂ ਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤੋਪਿ ‘‘ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਪਾਪਕਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਾਯ ਛਨ੍ਦਂ ਜਨੇਤਿ ਵਾਯਮਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ੪੩੨) ਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਧਾਨਵੀਰਿਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਘਟੇਨ੍ਤੋ ਵਾਯਮਨ੍ਤੋ ਯਥਾ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਗਮਨਂ ਕਪ੍ਪੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਯਤਮੇਨਂ ਪਸਾਰਯੇਤਿ ਏਤਂ ਪਸਾਰੇਤਬ੍ਬਂ ਹਤ੍ਥਪਾਦਾਦਿਂ ਯਤਂ ਯਤਮਾਨੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵੀਰਿਯਸਮਙ੍ਗੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਸਾਰੇਯ੍ਯ, ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪਧਾਨਂ ਨ ਜਹੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਇਦਾਨਿ ਯਥਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਯਤਂ ਯਤਨ੍ਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਪਟਿਪਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਉਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਉਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਉਪਰਿ. ਤਿਰਿਯਨ੍ਤਿ ਪਰਿਤੋ, ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਦਿਸਾਦਿਵਸੇਨ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਦਿਸਾਭਾਗੇਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਪਾਚੀਨਨ੍ਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ. ਯਾਵਤਾ ਜਗਤੋ ਗਤੀਤਿ ਯਤ੍ਤਕਾ ਸਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਭੇਦਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਅਨਵਸੇਸਤਾ ਸਮ੍ਮਸਨਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਂ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਮਵੇਕ੍ਖਿਤਾਤਿ ਸਮਾ ਹੇਤੁਨਾ ਞਾਯੇਨ ਅਵੇਕ੍ਖਿਤਾ, ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਾਨਂ. ਖਨ੍ਧਾਨਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ. ਉਦਯਬ੍ਬਯਨ੍ਤਿ ਉਦਯਞ੍ਚ ਵਯਞ੍ਚ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਉਪਰਿ ਤਿਰਿਯਂ ਅਧੋਤਿ ਤਿਧਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤੇ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ ਅਤੀਤਾਦਿਭੇਦਭਿਨ੍ਨਾਨਂ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਸਮ੍ਮਸਨਾਧਿਗਤੇਨ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣੇਨ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿਯਾ ਆਕਾਰੇਹਿ ਉਦਯਂ, ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿਯਾ ਆਕਾਰੇਹਿ ਵਯਂ ਸਮਵੇਕ੍ਖਿਤਾ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਿਤਾ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ.

ਚੇਤੋਸਮਥਸਾਮੀਚਿਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸਂਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਵੂਪਸਮਨਤੋ ਚੇਤੋਸਮਥਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਂ ਪਟਿਪਦਾਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ. ਸਿਕ੍ਖਮਾਨਨ੍ਤਿ ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤਂ ਞਾਣਪਰਮ੍ਪਰਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤਂ. ਸਦਾਤਿ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਰਤ੍ਤਿਞ੍ਚੇਵ ਦਿਵਾ ਚ. ਸਤਨ੍ਤਿ ਚਤੁਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਸਤੋਕਾਰੀ. ਏਵਮ੍ਪੇਤ੍ਥ ਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਸੀਲਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਪਧਾਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੩. ਤਤਿਯੇ ਉਤ੍ਤਮਵੀਰਿਯਾਨੀਤਿ ਸੇਟ੍ਠਵੀਰਿਯਾਨਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਾਧਨਤੋ. ਮਾਰੋ ਧਿਯ੍ਯਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਮਾਰਧੇਯ੍ਯਂ, ਕਿਲੇਸਮਾਰਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤਂ, ਤਂ ਤੇਭੂਮਕਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤੇਭੂਮਕਵਟ੍ਟਸਙ੍ਖਾਤਂ ਮਾਰਧੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਜਾਤਿਮਰਣਤੋ ਜਾਤਂ ਭਯਂ ਜਾਤਿਮਰਣਭਯਂ, ਜਾਤਿਮਰਣਮੇਵ ਵਾ ਭਯਹੇਤੁਤੋ ਭਯਨ੍ਤਿ ਜਾਤਿਮਰਣਭਯਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਜਾਤਿਞ੍ਚ ਮਰਣਞ੍ਚ…ਪੇ… ਭਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਸੇਸਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

ਪਧਾਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਸਂਵਰਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੪. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਸਂਵਰਾਦੀਨਂ ਸਾਧਨਵਸੇਨ ਪਦਹਤਿ ਏਤੇਹੀਤਿ ਪਧਾਨਾਨਿ. ਸਂਵਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਵੀਰਿਯਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਯੋ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿਯਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨੇ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਪਿਦਹਨੇ ਅਨਲਸਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਵੀਰਿਯਂ. ਪਜਹਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਨੋਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਵੀਰਿਯਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਹਾਨਸ੍ਸ ਸਾਧਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਵੀਰਿਯਂ. ਭਾਵੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਵੀਰਿਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸਮਾਧਿਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਮਾਧਿ ਏਵ. ਪੁਰਿਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸਮਾਧਿ ਹਿ ਪਰਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਸਮਾਧਿਨਿਮਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਉਪਧਿਵਿਵੇਕਤ੍ਤਾਤਿ ਖਨ੍ਧੂਪਧਿਆਦਿਉਪਧੀਹਿ ਵਿਵਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਿਨਿਸ੍ਸਟਤ੍ਤਾ. ਤਂ ਆਗਮ੍ਮਾਤਿ ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਮਗ੍ਗੇਨ ਅਧਿਗਮਹੇਤੁ. ਰਾਗਾਦਯੋ ਵਿਰਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ, ਏਤੇਨਾਤਿ ਵਿਰਾਗੋ. ਏਵਂ ਨਿਰੋਧੋਪਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਇਧ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਮਿਸ੍ਸਕਵਸੇਨ ਇਚ੍ਛਿਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਵਾ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਵਸੇਨ ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਵਸੇਨਾਤਿ ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਤਾਵਸੇਨ. ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਪਰਿਣਾਮਿਨ੍ਤਿ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਵਸੇਨ ਪਰਿਣਾਮਿਤਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਨਵਸੇਨ ਚੇਵ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਵਸੇਨ ਚ ਪਰਿਣਾਮਨਸੀਲਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਨਂ ਨਾਮ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਵਸੇਨਾਤਿ ਯੇਨਾਕਾਰੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਕਿਲੇਸੇ ਪਜਹਤਿ, ਤੇਨੇਵਾਕਾਰੇਨ ਤਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਚ ਪਜਹਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਰਹਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ…ਪੇ… ਪਰਿਚ੍ਚਜਤੀ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਭਾਵਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੀ ਨਿਨ੍ਨਪੋਣਪਬ੍ਭਾਰਭਾਵੇਨ ਏਕਂਸਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਲਭਤਿ, ਮਗ੍ਗੋ ਚ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਕਿਲੇਸੇ ਖਨ੍ਧੇ ਚ ਰਾਗਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਾਨਂ ਵਸੇਨ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਪਰਿਚ੍ਚਾਗਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵੋਸਗ੍ਗਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਤ੍ਥਾਯ ਚੇਵ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਤ੍ਥਾਯ ਚ. ਪਰਿਣਮਤੀਤਿ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤਿ. ਤਂ ਪਨ ਪਰਿਣਾਮਨਂ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੇਵ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਇਚ੍ਛਿਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਾਵਞ੍ਚ ਮਗ੍ਗਭਾਵਞ੍ਚ ਪਾਪੁਣਾਤੀ’’ਤਿ. ਸੇਸਪਦੇਸੂਤਿ ‘‘ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਸੇਸਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ.

ਭਦ੍ਦਕਨ੍ਤਿ ਅਭਦ੍ਦਕਾਨਂ ਨੀਵਰਣਾਦਿਪਾਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨੇਨ ਰਾਗਵਿਗਮਨੇਨ ਏਕਨ੍ਤਹਿਤਤ੍ਤਾ ਦੁਲ੍ਲਭਤ੍ਤਾ ਚ ਭਦ੍ਦਕਂ ਸੁਨ੍ਦਰਂ. ਨ ਹਿ ਅਞ੍ਞਂ ਸਮਾਧਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਏਵਂ ਦੁਲ੍ਲਭਂ ਰਾਗਸ੍ਸ ਉਜੁਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਭੂਤਂ ਅਤ੍ਥਿ. ਅਨੁਰਕ੍ਖਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਨੁਰਕ੍ਖਨਾ ਨਾਮ ਅਧਿਗਤਸਮਾਧਿਤੋ ਯਥਾ ਪਰਿਹਾਨਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਸਾਸਨ-ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਿਗਮਨੇਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮਾਧੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਟ੍ਠਿਕਸਞ੍ਞਾਦਿਕਾਤਿ ਅਟ੍ਠਿਕਜ੍ਝਾਨਾਦਿਕਾ. ਸਞ੍ਞਾਸੀਸੇਨ ਹਿ ਝਾਨਂ ਵਦਤਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

ਸਂਵਰਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੫. ਪਞ੍ਚਮੇ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਏਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਿਨੋ, ਤੇਸਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੀਨਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਤ੍ਤਭਾਵਵਨ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਾਵ ਛਤ੍ਤਿਂਸਾਯ ਇਨ੍ਦਾਨਂ ਆਯੁਪ੍ਪਮਾਣਂ, ਤਾਵ ਪਣੀਤੇ ਕਾਮੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜੀਤਿ ਮਨ੍ਧਾਤੁਰਾਜਾ ਕਿਰ ਏਕਦਿਵਸਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਿਣਾਯਕਰਤਨਂ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਨੁ ਖੋ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕਤੋ ਰਮਣੀਯਤਰਂ ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਦੇਵ ਏਵਂ ਭਣਸਿ, ਕਿਂ ਨ ਪਸ੍ਸਸਿ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਾਨਂ ਆਨੁਭਾਵਂ, ਨਨੁ ਏਤੇਸਂ ਠਾਨਂ ਇਤੋ ਰਮਣੀਯਤਰਨ੍ਤਿ? ਰਾਜਾ ਚਕ੍ਕਰਤਨਂ ਪੁਰਕ੍ਖਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਅਗਮਾਸਿ.

ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਰਾਜਾਨੋ ‘‘ਮਨ੍ਧਾਤੁਮਹਾਰਾਜਾ ਆਗਤੋ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਾਵਮਹਿਦ੍ਧਿਕੋ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਯੁਦ੍ਧੇਨ ਪਟਿਬਾਹਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਸਕਰਜ੍ਜਂ ਨਿਯ੍ਯਾਤੇਸੁਂ. ਸੋ ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਨੁ ਖੋ ਇਤੋ ਰਮਣੀਯਤਰਂ ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਤਾਵਤਿਂਸਭਵਨਂ ਕਥਯਿਂਸੁ. ‘‘ਤਾਵਤਿਂਸਭਵਨਂ, ਦੇਵ, ਰਮਣੀਯਂ, ਤਤ੍ਥ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਦੇਵਰਞ੍ਞੋ ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਰਾਜਾਨੋ ਪਾਰਿਚਾਰਿਕਾ ਦੋਵਾਰਿਕਭੂਮਿਯਂ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ. ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਰਾਜਾ ਮਹਿਦ੍ਧਿਕੋ ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ. ਤਸ੍ਸਿਮਾਨਿ ਉਪਭੋਗਟ੍ਠਾਨਾਨਿ – ਯੋਜਨਸਹਸ੍ਸੁਬ੍ਬੇਧੋ ਵੇਜਯਨ੍ਤਪਾਸਾਦੋ, ਪਞ੍ਚਯੋਜਨਸਤੁਬ੍ਬੇਧਾ ਸੁਧਮ੍ਮਦੇਵਸਭਾ, ਦਿਯਡ੍ਢਯੋਜਨਸਤਿਕੋ ਵੇਜਯਨ੍ਤਰਥੋ, ਤਥਾ ਏਰਾਵਣੋ ਹਤ੍ਥੀ, ਦਿਬ੍ਬਰੁਕ੍ਖਸਹਸ੍ਸਪ੍ਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਂ ਨਨ੍ਦਨਵਨਂ, ਚਿਤ੍ਤਲਤਾਵਨਂ, ਫਾਰੁਸਕਵਨਂ, ਯੋਜਨਸਤੁਬ੍ਬੇਧੋ ਪਾਰਿਚ੍ਛਤ੍ਤਕੋ ਕੋਵਿਲ਼ਾਰੋ, ਤਸ੍ਸ ਹੇਟ੍ਠਾ ਸਟ੍ਠਿਯੋਜਨਾਯਾਮਾ ਪਞ੍ਞਾਸਯੋਜਨਵਿਤ੍ਥਾਰਾ ਪਞ੍ਚਦਸਯੋਜਨੁਬ੍ਬੇਧਾ ਜਯਸੁਮਨਪੁਪ੍ਫਵਣ੍ਣਾ ਪਣ੍ਡੁਕਮ੍ਬਲਸਿਲਾ, ਯਸ੍ਸਾ ਮੁਦੁਤਾਯ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਨਿਸੀਦਤੋ ਉਪਡ੍ਢਕਾਯੋ ਅਨੁਪ੍ਪਵਿਸਤੀ’’ਤਿ.

ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਚਕ੍ਕਰਤਨਂ ਅਬ੍ਭੁਕ੍ਕਿਰਿ. ਤਂ ਆਕਾਸੇ ਉਟ੍ਠਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਚਤੁਰਙ੍ਗਿਨਿਯਾ ਸੇਨਾਯ. ਅਥ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਦੇਵਲੋਕਾਨਂ ਵੇਮਜ੍ਝਤੋ ਚਕ੍ਕਰਤਨਂ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਪਥਵਿਯਾ ਆਸਨ੍ਨੇ ਠਾਨੇ ਅਟ੍ਠਾਸਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਰਿਣਾਯਕਰਤਨਪ੍ਪਮੁਖਾਯ ਚਤੁਰਙ੍ਗਿਨਿਯਾ ਸੇਨਾਯ. ਰਾਜਾ ਏਕਕੋਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਨੁਭਾਵੇਨ ਤਾਵਤਿਂਸਭਵਨਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਸਕ੍ਕੋ ‘‘ਮਨ੍ਧਾਤਾ ਆਗਤੋ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਗ੍ਗਮਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਸ੍ਵਾਗਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਕਂ, ਤੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਅਨੁਸਾਸ ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਾਟਕੇਹਿ ਰਜ੍ਜਂ ਦ੍ਵੇ ਭਾਗੇ ਕਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਭਾਗਮਦਾਸਿ. ਰਞ੍ਞੋ ਤਾਵਤਿਂਸਭਵਨੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਮਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਮਨੁਸ੍ਸਗਨ੍ਧਸਰੀਰਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਾਦਿਮਨੁਸ੍ਸਭਾਵੋ ਵਿਗਚ੍ਛਿ, ਦੇਵਲੋਕੇ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਦਾਯਿਨੋ ਅਪਰਪਰਿਯਾਯਵੇਦਨੀਯਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਤੋਕਾਸਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਦਾ ਸੋਲ਼ਸਵਸ੍ਸੁਦ੍ਦੇਸਿਕਤਾਮਾਲਾਮਿਲਾਯਨਾਦਿਦੇਵਭਾਵੋ ਪਾਤੁਰਹੋਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਣ੍ਡੁਕਮ੍ਬਲਸਿਲਾਯ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਕ੍ਖਿਨਿਮਿਸਨਮਤ੍ਤੇਨ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਤਂ ਅਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਨ੍ਤਾ ਦੇਵਾ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਚ ਤਸ੍ਸ ਚ ਨਾਨਤ੍ਤੇ ਮੁਯ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਦਿਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭਵਮਾਨੋ ਤਦਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਾਯੁਕਤਾਯ ਯਾਵ ਛਤ੍ਤਿਂਸ ਸਕ੍ਕਾ ਉਪਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਚੁਤਾ, ਤਾਵ ਸਕ੍ਕਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਮੇ ਇਮਿਨਾ ਉਪਡ੍ਢਰਜ੍ਜੇਨਾ’’ਤਿ ਅਤਿਤ੍ਤੋ ਕਾਮੇਹਿ ਤਤੋ ਚਵਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਯ੍ਯਾਨੇ ਪਤਿਤੋ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ ਉਤੁਕਕ੍ਖਲ਼ਤਾਯ ਵਾਤਾਤਪੇਨ ਫੁਸਿਤਗਤ੍ਤੋ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦੇਵਲੋਕੇ ਪਨ ਯਾਵ ਛਤ੍ਤਿਂਸਾਯ ਇਨ੍ਦਾਨਂ ਆਯੁਪ੍ਪਮਾਣਂ, ਤਾਵ ਪਣੀਤੇ ਕਾਮੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜੀ’’ਤਿ.

ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬. ਸੋਖੁਮ੍ਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੬. ਛਟ੍ਠੇ ਸੁਖੁਮਲਕ੍ਖਣਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਕਾਨੀਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਸੁਖੁਮਲਕ੍ਖਣਾਨਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਕਾਨਿ. ਸੁਖੁਮਲਕ੍ਖਣਪਰਿਗ੍ਗਾਹਕਞਾਣੇਨਾਤਿ ਸੁਖੁਮਲਕ੍ਖਣਪਰਿਗ੍ਗਾਹਕੇਨ ਞਾਣੇਨ. ਪਰਤੋ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਵਸਵਤ੍ਤਨੇਨ ਅਞ੍ਞਤੋ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ. ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਹਿ ‘‘ਮਾ ਭਿਜ੍ਜਿਂਸੂ’’ਤਿ ਇਚ੍ਛਿਤਾਪਿ ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਅਵਸਵਤ੍ਤਿਤਾਯ ਪਰੇ ਨਾਮ. ਸਾ ਚ ਨੇਸਂ ਪਰਤਾ ਅਨਿਚ੍ਚਦਸ੍ਸਨੇ ਪਾਕਟਾ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਹਿ ਪਦੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਕਥਿਤਾ’’ਤਿ. ਸੇਸਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

ਸੋਖੁਮ੍ਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭-੧੦. ਪਠਮਅਗਤਿਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੧੭-੨੦. ਸਤ੍ਤਮੇ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਸਰਲੋਪੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਛਨ੍ਦੇਨ ਅਗਤਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਛਨ੍ਦਾਤਿ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਛਨ੍ਦੇਨਾ’’ਤਿ, ਪੇਮੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਛਨ੍ਦਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤ੍ਥ ਤਣ੍ਹਾਪਰਿਯਾਯੋ, ਅਕੁਸਲਚ੍ਛਨ੍ਦਪਰਿਯਾਯੋ ਵਾ. ਸੇਸੇਸੂਤਿ ‘‘ਦੋਸਾਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਯੋ ‘‘ਅਯਂ ਮੇ ਮਿਤ੍ਤੋਤਿ ਵਾ, ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ ਵਾ, ਞਾਤਕੋਤਿ ਵਾ, ਲਞ੍ਚਂ ਵਾ ਪਨ ਮੇ ਦੇਤੀ’’ਤਿ ਛਨ੍ਦਵਸੇਨ ਅਸ੍ਸਾਮਿਕਂ ਸਾਮਿਕਂ ਕਰੋਤਿ, ਅਯਂ ਛਨ੍ਦੇਨ ਅਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਕਰੋਤਿ ਨਾਮ. ਯੋ ‘‘ਅਯਂ ਮੇ ਵੇਰੀ’’ਤਿ ਚਿਰਕਾਲਾਨੁਬਦ੍ਧਵੇਰਵਸੇਨ ਵਾ, ਤਙ੍ਖਣੁਪ੍ਪਨ੍ਨਕੋਧਵਸੇਨ ਵਾ ਸਾਮਿਕਂ ਅਸ੍ਸਾਮਿਕਂ ਕਰੋਤਿ, ਅਯਂ ਦੋਸੇਨ ਅਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਕਰੋਤਿ ਨਾਮ. ਯੋ ਪਨ ਮਨ੍ਦਤ੍ਤਾ ਮੋਮੂਹਤ੍ਤਾ ਯਂ ਵਾ ਤਂ ਵਾ ਅਯੁਤ੍ਤਂ ਅਕਾਰਣਂ ਵਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਮਿਕਂ ਸਾਮਿਕਂ ਕਰੋਤਿ, ਅਯਂ ਮੋਹੇਨ ਅਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਕਰੋਤਿ ਨਾਮ. ਯੋ ਪਨ ‘‘ਅਯਂ ਰਾਜਵਲ੍ਲਭੋਤਿ ਵਾ ਵਿਸਮੇ ਚੋਰਾਦਿਕੇ ਵਿਸਮਾਨਿ ਵਾ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦੀਨਿ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤਨੇਨ ਵਿਸਮਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਵਾ, ਅਨਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਮੇ ਕਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਭੀਤੋ ਅਸ੍ਸਾਮਿਕਂ ਸਾਮਿਕਂ ਕਰੋਤਿ, ਅਯਂ ਭਯੇਨ ਅਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਕਰੋਤਿ ਨਾਮ.

ਯੋ ਪਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਭਾਜੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਯਂ ਮੇ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਵਾ ਸਮ੍ਭਤ੍ਤੋ ਵਾ’’ਤਿ ਪੇਮਵਸੇਨ ਅਤਿਰੇਕਂ ਦੇਤਿ, ‘‘ਅਯਂ ਮੇ ਵੇਰੀ’’ਤਿ ਦੋਸਵਸੇਨ ਊਨਕਂ ਦੇਤਿ, ਯੋ ਮੁਯ੍ਹਨ੍ਤੋ ਦਿਨ੍ਨਾਦਿਨ੍ਨਂ ਅਜਾਨਮਾਨੋ ਕਸ੍ਸਚਿ ਊਨਂ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਧਿਕਂ ਦੇਤਿ, ‘‘ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਦੀਯਮਾਨੇ ਮਯ੍ਹਂ ਅਨਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਕਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਸੀਤੋ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਤਿਰੇਕਂ ਦੇਤਿ, ਸੋ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋਪਿ ਯਥਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਛਨ੍ਦਾਗਤਿਆਦੀਨਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਅਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਕਰੋਤਿ ਨਾਮ.

ਨਿਹੀਯਤਿ ਤਸ੍ਸ ਯਸੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਗਤਿਗਾਮਿਨੋ ਕਿਤ੍ਤਿਯਸੋਪਿ ਪਰਿਵਾਰਯਸੋਪਿ ਨਿਹੀਯਤਿ ਪਰਿਹਾਯਤਿ. ਯਸ੍ਸਤਿ ਤੇਨ ਕਿਤ੍ਤੀਯਤੀਤਿ ਹਿ ਯਸੋ, ਕਿਤ੍ਤਿ ਥੁਤਿਘੋਸੋ. ਯਸ੍ਸਤਿ ਤੇਨ ਪੁਰੇਚਰਾਨੁਚਰਭਾਵੇਨ ਪਰਿਵਾਰਯਤੀਤਿ ਯਸੋ, ਪਰਿਵਾਰੋ. ਅਟ੍ਠਮਨਵਮਦਸਮਾਨਿ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਾਨੇਵ.

ਚਰਵਗ੍ਗੋ ਦੁਤਿਯੋ.

੩. ਉਰੁਵੇਲਵਗ੍ਗੋ

੧. ਪਠਮਉਰੁਵੇਲਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੧. ਤਤਿਯਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਮਹਾਵੇਲਾ ਵਿਯ ਮਹਾਵੇਲਾ, ਵਿਪੁਲਵਾਲਿਕਪੁਞ੍ਜਤਾਯ ਮਹਨ੍ਤੋ ਵੇਲਾਤਟੋ ਵਿਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਮਹਾਵਾਲਿਕਰਾਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਉਰੁ, ਮਰੁ, ਸਿਕਤਾ, ਵਾਲੁਕਾ, ਵਣ੍ਣੁ, ਵਾਲਿਕਾਤਿ ਇਮੇ ਸਦ੍ਦਾ ਸਮਾਨਤ੍ਥਾ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮੇਵ ਨਾਨਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਉਰੂਤਿ ਵਾਲਿਕਾ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ.

ਨਜ੍ਜਾਤਿ ਨਦਤਿ ਸਦ੍ਦਾਯਤੀਤਿ ਨਦੀ, ਤਸ੍ਸਾ ਨਜ੍ਜਾ, ਨਦਿਯਾ ਨਿਨ੍ਨਗਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨੇਰਞ੍ਜਰਾਯਾਤਿ ‘‘ਨੇਲਞ੍ਜਲਾਯਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਲ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਰ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਨੇਰਞ੍ਜਰਾਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਦ੍ਦਮਸੇਵਾਲਪਣਕਾਦਿਦੋਸਰਹਿਤਸਲਿਲਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੇਚਿ ‘‘ਨੀਲਂ-ਜਲਾਯਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਨੇਰਞ੍ਜਰਾਯਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਨਾਮਮੇਵ ਵਾ ਏਤਂ ਤਸ੍ਸਾ ਨਦਿਯਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਸ੍ਸਾ ਨਦਿਯਾ ਤੀਰੇ ਯਤ੍ਥ ਭਗਵਾ ਵਿਹਾਸਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਜਪਾਲਨਿਗ੍ਰੋਧੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨਾਯਂ ਅਜਪਾਲਨਿਗ੍ਰੋਧੋ ਨਾਮ ਜਾਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਵੇਦੇ ਸਜ੍ਝਾਯਿਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਾ ਮਹਲ੍ਲਕਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਪਾਕਾਰਪਰਿਕ੍ਖੇਪਯੁਤ੍ਤਾਨਿ ਨਿਵੇਸਨਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬੇ ਵਸਿਂਸੁ, ਤਸ੍ਮਾਸ੍ਸ ਅਜਪਾਲਨਿਗ੍ਰੋਧੋਤਿ ਨਾਮਂ ਜਾਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਵਚਨਤ੍ਥੋ – ਨ ਜਪਨ੍ਤੀਤਿ ਅਜਪਾ, ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਅਨਜ੍ਝਾਯਕਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਜਪਾਲਨ੍ਤਿ ਆਦਿਯਨ੍ਤਿ ਨਿਵਾਸਂ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਅਜਪਾਲੋਤਿ. ਅਪਰੇ ਪਨ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕਸਮਯੇ ਅਨ੍ਤੋਪਵਿਟ੍ਠੇ ਅਜੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਛਾਯਾਯ ਪਾਲੇਤਿ ਰਕ੍ਖਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘ਅਜਪਾਲੋ’ਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਰੁਲ਼੍ਹ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਪਿ ਨਾਮਮੇਤਂ ਤਸ੍ਸ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ.

ਪਠਮਾਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਪਠਮਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਅਨੁਨਾਸਿਕਲੋਪੇਨਾਯਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਠਮਮੇਵਾ’’ਤਿ. ਪਠਮਨ੍ਤਿ ਚ ਭਾਵਨਪੁਂਸਕਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਠਮਂ ਅਜਪਾਲਨਿਗ੍ਰੋਧੇ ਵਿਹਰਾਮੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਯਂ ਵਿਤਕ੍ਕੋਤਿ ਅਯਂ ‘‘ਕਿਨ੍ਨੁ ਖ੍ਵਾਹਂ…ਪੇ… ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਵਿਤਕ੍ਕੋ. ਹਤ੍ਥੀ ਚ ਵਾਨਰੋ ਚ ਤਿਤ੍ਤਿਰੋ ਚ ਹਤ੍ਥਿਵਾਨਰਤਿਤ੍ਤਿਰਾ.

ਯੇ ਵੁਦ੍ਧਮਪਚਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਜਾਤਿਵੁਦ੍ਧੋ, ਵਯੋਵੁਦ੍ਧੋ, ਗੁਣਵੁਦ੍ਧੋਤਿ ਤਯੋ ਵੁਦ੍ਧਾ. ਤੇਸੁ ਜਾਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਜਾਤਿਵੁਦ੍ਧੋ ਨਾਮ, ਵਯੇ ਠਿਤੋ ਵਯੋਵੁਦ੍ਧੋ ਨਾਮ, ਗੁਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਗੁਣਵੁਦ੍ਧੋ ਨਾਮ. ਤੇਸੁ ਗੁਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਵਯੋਵੁਦ੍ਧੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਵੁਦ੍ਧੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਅਪਚਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਜੇਟ੍ਠਾਪਚਾਯਿਕਾਕਮ੍ਮੇਨ ਪੂਜੇਨ੍ਤਿ. ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕੋਵਿਦਾਤਿ ਜੇਟ੍ਠਾਪਚਾਯਨਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕੋਵਿਦਾ ਕੁਸਲਾ. ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ. ਪਾਸਂਸਾਤਿ ਪਸਂਸਾਰਹਾ. ਸਮ੍ਪਰਾਯੇ ਚ ਸੁਗ੍ਗਤੀਤਿ ਸਮ੍ਪਰੇਤਬ੍ਬੇ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬੇ ਪਰਲੋਕੇਪਿ ਤੇਸਂ ਸੁਗਤਿਯੇਵ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਿਣ੍ਡਤ੍ਥੋ – ਖਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਹੋਨ੍ਤੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਵੇਸ੍ਸਾ ਵਾ ਸੁਦ੍ਦਾ ਵਾ ਗਹਟ੍ਠਾ ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਵਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਾ ਵਾ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਸਤ੍ਤਾ ਜੇਟ੍ਠਾਪਚਿਤਿਕਮ੍ਮੇਨ ਸੀਲਾਦਿਗੁਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਵਯੋਵੁਦ੍ਧਾਨਂ ਅਪਚਿਤਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਜੇਟ੍ਠਾਪਚਿਤਿਕਾਰਕਾਤਿ ਪਸਂਸਂ ਵਣ੍ਣਨਂ ਥੋਮਨਂ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਚ ਭੇਦਾ ਸਗ੍ਗੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ.

ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਪਰਸ੍ਮਿਂ. ਅਤ੍ਤਾ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞੋ, ਪਰੋ. ਸੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਨ ਯੋ ਕੋਚਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਅਥ ਖੋ ਗਰੁਟ੍ਠਾਨਿਯੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕਞ੍ਚਿ ਗਰੁਟ੍ਠਾਨੇ ਅਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਪਤਿਸ੍ਸਤਿ ਗਰੁਨੋ ਆਣਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਤੀਤਿ ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਨ ਪਤਿਸ੍ਸੋ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਪਤਿਸ੍ਸਯਰਹਿਤੋ, ਗਰੁਪਸ੍ਸਯਰਹਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਸਦੇਵਕੇਤਿ ਅਵਯਵੇਨ ਵਿਗ੍ਗਹੋ ਸਮੁਦਾਯੋ ਸਮਾਸਤ੍ਥੋ. ਸਦੇਵਕਗ੍ਗਹਣੇਨ ਪਞ੍ਚਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵਗ੍ਗਹਣਂ ਪਾਰਿਸੇਸਞਾਯੇਨ ਇਤਰੇਸਂ ਪਦਨ੍ਤਰੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਸਮਾਰਕਗ੍ਗਹਣੇਨ ਛਟ੍ਠਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵਗ੍ਗਹਣਂ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿਞਾਯੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਮਾਰੋ ਜਾਤੋ ਤਨ੍ਨਿਵਾਸੀ ਚ ਹੋਤਿ. ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਵਚਨੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯਿਕਾਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਗ੍ਗਹਣਂ ਪਚ੍ਚਾਸਤ੍ਤਿਞਾਯੇਨੇਵ. ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਪਜਾਯਾਤਿ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣਂ. ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤਂ ਅਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾਨਂ ਅਸਮਿਤਾਬਾਹਿਤਪਾਪਾਨਞ੍ਚ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਤੇਨੇਵ ਵਚਨੇਨ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਕਾਮਂ ‘‘ਸਦੇਵਕੇ’’ਤਿਆਦਿਵਿਸੇਸਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਵਿਸਯੋ ਲੋਕਸਦ੍ਦੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ ਤੁਲ੍ਯਯੋਗਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ਤੇਸਂ, ‘‘ਸਲੋਮਕੋ ਸਪਕ੍ਖਕੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਪਨ ਅਤੁਲ੍ਯਯੋਗੇ ਅਯਂ ਸਮਾਸੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਬ੍ਯਭਿਚਾਰਦਸ੍ਸਨਤੋ ਪਜਾਗਹਣਨ੍ਤਿ ਪਜਾਵਚਨੇਨ ਸਤ੍ਤਲੋਕਗ੍ਗਹਣਂ.

ਦੇਵਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਮਾਰਬ੍ਰਹ੍ਮੇਸੁ ਗਹਿਤੇਸੁਪਿ ਇਤਰੇਹਿ ਤੇਸਂ ਲਬ੍ਭਮਾਨਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵਿਸੁਂ ਗਹਣਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਮਾਰੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਮਾਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਵਿਚਕ੍ਖੁਕਮ੍ਮਾਯ ਪਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਸ’’ਨ੍ਤਿ. ਉਪਰੀਤਿ ਉਪਰਿਭਾਗੇ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਤਿ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਤਥਾ ਚਾਹ ‘‘ਦਸਹਿ ਅਙ੍ਗੁਲੀਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਇਧ ਦੀਘਨਿਕਾਯਾਦਯੋ ਵਿਯ ਬਾਹਿਰਕਾਨਮ੍ਪਿ ਗਨ੍ਥਨਿਕਾਯੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਕਨਿਕਾਯਾਦਿਵਸੇਨਾ’’ਤਿ. ਵਤ੍ਥੁਵਿਜ੍ਜਾਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਜ੍ਜਾਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਯਥਾਸਕਂ ਕਮ੍ਮਕਿਲੇਸੇਹਿ ਪਜਾਤਤ੍ਤਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਜਾ, ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੋ, ਤਸ੍ਸਾ ਪਜਾਯ. ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਯਾਤਿ ਵਾ ਇਮਿਨਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿਦੇਵਗ੍ਗਹਣਂ ਤਦਵਸਿਟ੍ਠਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਏਵਂ ਭਾਗਸੋ ਲੋਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਭਾਗਸੋ ਲੋਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪਿਚੇਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਲੋਕਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ‘‘ਲੋਕੀਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਂ ਕਮ੍ਮਫਲਾਨੀ’’ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਪਜਾਵਸੇਨ ‘‘ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਪਜਾਤਾ’’ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤਰਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ‘‘ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਾਲਿਕੇਦਾਰ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਜਾ. ੧.੧੪.੧) ਵਿਯ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਧਿਕਤਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਞ੍ਹਿ ਅਧਿਕਤਰਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਅਰਹਤਿ. ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਯੁਤ੍ਤਿਂ. ਅਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਵਿਪਰੀਤਤ੍ਥਂ. ਵਡ੍ਢਿਨ੍ਤਿ ਅਤਿਵਡ੍ਢਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ.

ਇਮਿਨਾ ਵਚਨੇਨਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨੇਨ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਇਮਿਨਾਵ, ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰਮ੍ਪਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਬਾਹਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨ ਮੇ ਆਚਰਿਯੋ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਨ ਮੇ ਆਚਰਿਯੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੇ ਮਯ੍ਹਂ ਆਚਰਿਯੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਲੋਕਿਯਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਯਾਦਿਸੋ ਲੋਕਨਾਥਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮੋ, ਨ ਤਾਦਿਸੋ ਅਧਿਗਮੋ ਪਰੂਪਦੇਸੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੇ ਪਨਸ੍ਸ ਲੇਸੋਪਿ ਨਤ੍ਥਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਪਟਿਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਮਯ੍ਹਂ ਸੀਲਾਦੀਹਿ ਗੁਣੇਹਿ ਪਟਿਨਿਧਿਭੂਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਸਰਨ੍ਤਿ ਕਰਣੇ ਏਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਰਨ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ, ਸਰਨ੍ਤਿ ਵਾ ਸਰਣਹੇਤੁ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਯਤੋਤਿ ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਤੋਸਦ੍ਦੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ’’ਤਿ. ਰਤ੍ਤਿਯੋ ਜਾਨਨ੍ਤੀਤਿ ਰਤ੍ਤਞ੍ਞੂ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤਦਿਵਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਬਹੂ ਰਤ੍ਤਿਯੋ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਚਿਰਪਬ੍ਬਜਿਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਰਤ੍ਤਞ੍ਞੂਨਂ ਮਹਨ੍ਤਭਾਵੋ ਰਤ੍ਤਞ੍ਞੁਮਹਨ੍ਤਂ. ਭਾਵਪ੍ਪਧਾਨੋ ਏਸ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ‘‘ਰਤ੍ਤਞ੍ਞੁਮਹਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਥੇਰਨਵਮਜ੍ਝਿਮਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵਿਪੁਲਭਾਵੋ ਵੇਪੁਲ੍ਲਮਹਨ੍ਤਂ. ਸਿਕ੍ਖਤ੍ਤਯਸਙ੍ਗਹਿਤਸ੍ਸ ਸਾਸਨਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਸ੍ਸ ਝਾਨਾਭਿਞ੍ਞਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਪੁਲਭਾਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਮਹਨ੍ਤਂ. ਵਿਸਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਲਾਭਸ੍ਸ ਵਿਪੁਲਭਾਵੋ ਲਾਭਗ੍ਗਮਹਨ੍ਤਂ. ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੇਨ ਮਹਨ੍ਤੇਨਾਤਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੇਨ ਮਹਨ੍ਤਭਾਵੇਨ. ਮਹਾਪਜਾਪਤਿਯਾ ਦੁਸ੍ਸਯੁਗਦਾਨਕਾਲੇਤਿ ਭਗਵਤੋ ਸਙ੍ਘੇ ਗਾਰਵਸ੍ਸ ਪਾਕਟਕਾਲਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਭਗਵਾ ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਘੇ ਗਾਰਵਰਹਿਤੋ ਵਿਹਾਸਿ.

ਪਠਮਉਰੁਵੇਲਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨.ਦੁਤਿਯਉਰੁਵੇਲਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੨. ਦੁਤਿਯੇ ਹੁਹੁਙ੍ਕਜਾਤਿਕੇਨਾਤਿ ਸੋ ਕਿਰ ਦਿਟ੍ਠਮਙ੍ਗਲਿਕੋ ਮਾਨਵਸੇਨ ਕੋਧਵਸੇਨ ਚ ‘‘ਹੁਹੁ’’ਨ੍ਤਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਿਚਰਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਹੁਹੁਙ੍ਕਜਾਤਿਕੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ‘‘ਹੁਹੁਕ੍ਕਜਾਤਿਕੋ’’ਤਿਪਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਗਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਜਰਾਜਿਣ੍ਣਾਤਿ ਜਰਾਯ ਖਣ੍ਡਦਨ੍ਤਪਲਿਤਕੇਸਾਦਿਭਾਵਂ ਆਪਾਦਿਤਾ. ਵਯੋਵੁਦ੍ਧਾਤਿ ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਾਨਂ ਵੁਦ੍ਧਿਮਰਿਯਾਦਪ੍ਪਤ੍ਤਾ. ਜਾਤਿਮਹਲ੍ਲਕਾਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿਯਾ ਮਹਲ੍ਲਕਭਾਵੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ. ਮਹਤ੍ਤਂ ਲਨ੍ਤਿ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀਤਿ ਮਹਲ੍ਲਕਾ, ਜਾਤਿਯਾ ਮਹਲ੍ਲਕਾ, ਨ ਵਿਭਵਾਦਿਨਾਤਿ ਜਾਤਿਮਹਲ੍ਲਕਾ. ਵਯੋਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਵਯਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਪਚ੍ਛਿਮਵਯੋ ਨਾਮ ਵਸ੍ਸਸਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਿਮੋ ਤਤਿਯੋ ਭਾਗੋ. ਜਿਣ੍ਣਾਤਿ ਵਾ ਪੋਰਾਣਾ, ਚਿਰਕਾਲਪ੍ਪਵਤ੍ਤਕੁਲਨ੍ਵਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਵੁਦ੍ਧਾਤਿ ਸੀਲਾਚਾਰਾਦਿਗੁਣਵੁਦ੍ਧਿਯੁਤ੍ਤਾ. ਮਹਲ੍ਲਕਾਤਿ ਵਿਭਵਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ. ਮਹਦ੍ਧਨਾਤਿ ਮਹਾਭੋਗਾ. ਅਦ੍ਧਗਤਾਤਿ ਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਵਤਚਰਿਯਾਦਿਮਰਿਯਾਦਂ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਚਰਮਾਨਾ. ਵਯੋਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾਤਿ ਜਾਤਿਵੁਦ੍ਧਭਾਵਂ ਅਨ੍ਤਿਮਵਯਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ. ਸੁਤਂ ਨੇਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸੁਤਂ ਨੋ ਏਤਨ੍ਤਿ ਪਦਚ੍ਛੇਦੋ. ਨੋਤਿ ਚ ਕਰਣਤ੍ਥੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਕਾਲੇਤਿ ਅਯੁਤ੍ਤਕਾਲੇ. ਅਸਭਾਵਂ ਵਦਤੀਤਿ ਯਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਵਦਤਿ. ਅਨਤ੍ਥਂ ਵਦਤੀਤਿ ਅਕਾਰਣਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਦਤਿ. ਅਕਾਰਣਨਿਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਚ ਨਿਪ੍ਫਲਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਫਲਞ੍ਹਿ ਕਾਰਣਨਿਸ੍ਸਿਤਂ. ਅਕਾਰਣਨਿਸ੍ਸਿਤਤਾ ਚ ਤਦਵਿਨਾਭਾਵਤੋ ਅਕਾਰਣੇ ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ, ਨਿਪ੍ਫਲਂ ਸਮ੍ਫਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਵਿਨਯਂ ਵਦਤੀਤਿ ਨ ਸਂਵਰਵਿਨਯਪ੍ਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂ ਵਦਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੁਣਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਨ ਸਂਵਰਵਿਨਯਾਵਹਂ ਵਦਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਨ ਹਦਯੇ ਨਿਧੇਤਬ੍ਬਯੁਤ੍ਤਕਨ੍ਤਿ ਅਹਿਤਸਂਹਿਤਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਪ੍ਪਵੇਸੇਤ੍ਵਾ ਨਿਧੇਤੁਂ ਅਯੁਤ੍ਤਂ. ਕਥੇਤੁਂ ਅਯੁਤ੍ਤਕਾਲੇਨਾਤਿ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਨ੍ਤੇਨ ਯੋ ਅਤ੍ਥੋ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਚ੍ਛਾ ਚ ਤਸ੍ਸ ਅਕਾਲੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਯੁਤ੍ਤਕਾਲੇ ਵਤ੍ਤਾ. ਅਪਦੇਸਰਹਿਤਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਾਪਦੇਸਰਹਿਤਂ. ਸਾਪਦੇਸਂ ਸਕਾਰਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨ ਕਥੇਤੀਤਿ ‘‘ਭਗਵਤਾ ਅਸੁਕੇ ਸੁਤ੍ਤੇ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਸਾਪਦੇਸਂ ਕਾਰਣਸਹਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨ ਕਥੇਤਿ.

ਪਰਿਯਨ੍ਤਰਹਿਤਨ੍ਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਰਹਿਤਂ, ਸੁਤ੍ਤਂ ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਯੋਗਂ ਉਪਮਂ ਵਾ ਵਤ੍ਥੁਂ ਵਾ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਯਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਜਾਤਕਂ ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਸਰੀਰਭੂਤਂ ਕਥਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਬਾਹਿਰਕਥਂਯੇਵ ਕਥੇਤਿ, ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਮਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ, ‘‘ਸੁਤ੍ਤਂ ਨੁ ਖੋ ਕਥੇਤਿ ਜਾਤਕਂ ਨੁ ਖੋ, ਨਾਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਂ ਵਾ ਕੋਟਿਂ ਵਾ ਪਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਥਾ ਵਟਰੁਕ੍ਖਸਾਖਾਨਂ ਗਤਗਤਟ੍ਠਾਨੇ ਪਾਰੋਹਾ ਓਤਰਨ੍ਤਿ, ਓਤਿਣ੍ਣੋ-ਤਿਣ੍ਣਟ੍ਠਾਨੇ ਵਿਰੁਲ਼੍ਹਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿਯੇਵ, ਏਵਂ ਅਡ੍ਢਯੋਜਨਮ੍ਪਿ ਯੋਜਨਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿਯੇਵ. ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਪਨ ਮੂਲਰੁਕ੍ਖੋ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ, ਅਨੁਜਾਤਪਾਰੋਹਮੂਲਾਨਿਯੇਵ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਅਯਮ੍ਪਿ ਨਿਗ੍ਰੋਧਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਪਸ੍ਸੇਨੇਵ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੋ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਯੋ ਪਨ ਬਹੁਮ੍ਪਿ ਭਣਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਤਦਤ੍ਥਮਿਦਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਅਨੁਯੋਗੂਪਮਾਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨ ਤਦੁਪਯੋਗੀਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਨਾਪੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਤਥਾਰੂਪਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਸ੍ਸ ਬਹੁਮ੍ਪਿ ਕਥੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਨ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਅਤ੍ਥਨਿਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਨ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਹਿਤਾਵਹਂ.

ਪਕਟ੍ਠਾਨਂ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਾਨਂ ਸੀਲਾਦਿਅਤ੍ਥਾਨਂ ਬੋਧਨਤੋ ਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਚ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਹਿ ਭਾਸਿਤਤ੍ਤਾ ਪਕਟ੍ਠਾਨਂ ਵਚਨਪ੍ਪਬਨ੍ਧਾਨਂ ਆਲ਼ੀਤਿ ਪਾਲ਼ਿ, ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੋ. ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਅਤ੍ਥੇਨ ਅਨੁਸਨ੍ਧਾਨਂ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿ, ਅਤ੍ਥਮੁਖੇਨ ਪਨ ਪਾਲ਼ਿਪ੍ਪਦੇਸਾਨਮ੍ਪਿ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿ ਹੋਤਿਯੇਵ. ਸ੍ਵਾਯਂ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿ ਪੁਚ੍ਛਾਨੁਸਨ੍ਧਿਅਜ੍ਝਾਸਯਾਨੁਸਨ੍ਧਿਯਥਾਨੁਸਨ੍ਧਿਆਦਿਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋ, ਤਂਤਂਦੇਸਨਾਨਂ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਪਾਲ਼ਿਵਸੇਨ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਵਸੇਨਾਤਿ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਉਗ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸੋ ਅਤ੍ਥਸੋ ਚ ਉਦ੍ਧਂ ਉਦ੍ਧਂ ਗਹਿਤਂ, ਪਰਿਯਾਪੁਣਨਵਸੇਨ ਚੇਵ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਚ ਹਦਯੇਨ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਨਿਸ੍ਸਰਣਤ੍ਥਿਕੇਹਿ ਸੋਤਬ੍ਬਤੋ ਸੁਤਂ, ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੋ. ਤਂ ਧਾਰੇਤੀਤਿ ਸੁਤਧਰੋ. ਯੋ ਹਿ ਸੁਤਧਰੋ, ਸੁਤਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂ ਅਰੋਗਿਕਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸੁਤਸ੍ਸ ਆਧਾਰਭੂਤੋ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਕਂ ਪਦਂ ਏਕਕ੍ਖਰਮ੍ਪਿ ਅਵਿਨਟ੍ਠਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਨਿਚੀਯਤੀਤਿ ਸਨ੍ਨਿਚਯੋ, ਸੁਤਂ ਸਨ੍ਨਿਚਯੋ ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਸੁਤਸਨ੍ਨਿਚਯੋ. ਅਜ੍ਝੋਸਾਯਾਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ. ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਨ ਸਮ੍ਮੁਸ੍ਸਤਿ.

ਪਗੁਣਾਤਿ ਵਾਚੁਗ੍ਗਤਾ. ਨਿਚ੍ਚਲਿਕਨ੍ਤਿ ਅਵਿਪਰਿਵਤ੍ਤਂ. ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ. ਸਮਨੁਗ੍ਗਾਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਓਗਾਹਿਤ੍ਵਾ. ਪਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਿਚ੍ਛੇਦਾਭਾਵਤੋ ਗਙ੍ਗਾਸੋਤਸਦਿਸਂ. ‘‘ਭਵਙ੍ਗਸੋਤਸਦਿਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ, ਅਕਿਤ੍ਤਿਮਂ ਸੁਖਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਤ੍ਤੇਕਦੇਸਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਯੋ ਇਧ ਨਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਵਗ੍ਗਾਦਿਵਸੇਨ ਪਨ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੁਤ੍ਤਦਸਕ…ਪੇ… ਸਜ੍ਝਾਯਿਤਾ’’ਤਿ, ‘‘ਦਸਸੁਤ੍ਤਾਨਿ ਗਤਾਨਿ, ਦਸਵਗ੍ਗਾਨਿ ਗਤਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਵਾਚਾਯ ਸਜ੍ਝਾਯਿਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਨਸਾ ਅਨੁ ਅਨੁ ਪੇਕ੍ਖਿਤਾ ਭਾਗਸੋ ਨਿਜ੍ਝਾਯਿਤਾ ਚਿਨ੍ਤਿਤਾ ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾ. ਰੂਪਗਤਂ ਵਿਯ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਰੂਪਗਤਂ ਵਿਯ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਵਿਭੂਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾਤਿ ਨਿਜ੍ਜਟਂ ਨਿਗ੍ਗੁਮ੍ਬਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸੁਟ੍ਠੁ ਯਾਥਾਵਤੋ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ.

ਅਧਿਕਂ ਚੇਤੋਤਿ ਅਭਿਚੇਤੋ, ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨਚਿਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਅਧਿਕਤਾ ਪਾਕਤਿਕਕਾਮਾਵਚਰਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਸੁਨ੍ਦਰਤਾਯ, ਸਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਸੁਦ੍ਧਿਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਮਾਧਿਮਾਹ. ਸੋਪਿ ਉਪਚਾਰਸਮਾਧਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਵਿਵੇਕਜਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ, ਸਮਾਧਿਜਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ, ਅਪੀਤਿਜਂ ਕਾਯਸੁਖਂ, ਸਤਿਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਜਂ ਞਾਣਸੁਖਨ੍ਤਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਮ੍ਪਿ ਝਾਨਸੁਖਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸੁਖਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸੁਖਂ ਵਿਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ. ਇਚ੍ਛਿਤਿਚ੍ਛਿਤਕ੍ਖਣੇ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤੇਸੁ ਝਾਨੇਸੁ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਵਸੀਭਾਵਮਾਹ. ਨਿਕਾਮਲਾਭੀਤਿ ਪਨ ਵਚਨਤੋ ਆਵਜ੍ਜਨਾਧਿਟ੍ਠਾਨਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਵਸਿਯੋਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਏਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸੁਖੇਨੇਵ ਪਚ੍ਚਨੀਕਧਮ੍ਮੇ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤੇਨ ਤੇਸਂ ਝਾਨਾਨਂ ਸੁਖਪ੍ਪਟਿਪਦਤਂ ਖਿਪ੍ਪਾਭਿਞ੍ਞਤਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਵਿਪੁਲਾਨਨ੍ਤਿ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਪਾਪਿਤਾਨਂ ਝਾਨਾਨਂ. ਵਿਪੁਲਤਾ ਨਾਮ ਸੁਭਾਵਿਤਭਾਵੇਨ ਚਿਰਤਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ, ਸਾ ਚ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾਨੁਰੂਪਾਵ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ‘‘ਵਿਪੁਲਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਵੁਟ੍ਠਾਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕਾਲਞ੍ਹਿ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾਵ ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀ ਨ ਹੋਤਿ ਯਾਵਦਿਚ੍ਛਿਤਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਤ੍ਤਾ. ਇਦਾਨਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਾਦਿਵਸੀਭਾਵੇ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਵਸੇਨ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਏਕਚ੍ਚੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਲਾਭੀਯੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਇਦਂ ਪਟਿਲਦ੍ਧਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾਤਿ ਇਚ੍ਛਿਤਿਚ੍ਛਿਤਕ੍ਖਣੇ. ਪਾਰਿਪਨ੍ਥਿਕੇਤਿ ਵਸੀਭਾਵਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਨੀਕਧਮ੍ਮੇ. ਝਾਨਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਪਨ ਪਚ੍ਚਨੀਕਧਮ੍ਮਾ ਪਗੇਵ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਾ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਝਾਨਾਧਿਗਮੋ ਏਵ ਨ ਸਿਯਾ. ਕਿਚ੍ਛੇਨ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤੀਤਿ ਕਿਚ੍ਛੇਨ ਵਿਸੋਧੇਤਿ. ਕਾਮਾਦੀਨਵਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਦੀਹਿ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਸਮਾਧਿਪਾਰਿਪਨ੍ਥਿਕਾਨਂ ਦੂਰਸਮੁਸ੍ਸਾਰਣਂ ਇਧ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਂ ਵਿਸੋਧਨਞ੍ਚਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਨਾਲ਼ਿਕਯਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਕਾਲਮਾਨਨਾਲ਼ਿਕਯਨ੍ਤਮਾਹ.

ਅਟ੍ਠਪਿਤਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋਤਿ ਨ ਸਮ੍ਮਾਪਣਿਹਿਤਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ. ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਾਰਗੂਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਪਾਰਂ ਗਤੋ, ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਵਿਸਿਟ੍ਠਾਯ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਰਿਞ੍ਞਾਪਾਰਗੂਤਿ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਪਾਰਂ ਗਤੋ, ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਪਰਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਾਵਨਾਪਾਰਗੂਤਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਗ੍ਗਾਨਂ ਭਾਵਨਾਯ ਪਾਰਂ ਗਤੋ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਗ੍ਗੇ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਹਾਨਪਾਰਗੂਤਿ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਹਾਨੇਨ ਪਾਰਂ ਗਤੋ, ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸੇ ਪਜਹਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਪਾਰਗੂਤਿ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਪਾਰਂ ਗਤੋ, ਨਿਰੋਧਂ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਪਾਰਗੂਤਿ ਸਬ੍ਬਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨੇਨ ਪਾਰਂ ਗਤੋ, ਸਬ੍ਬਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਸ੍ਸ ਕੇਵਲੀਤਿ ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਸ੍ਸ ਕੇਵਲਂ ਸਕਲਭਾਵੋ, ਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਸਕਲਚਤੁਮਗ੍ਗਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਕਲਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋ’’ਤਿ, ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਮਗ੍ਗਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਦੁਤਿਯਉਰੁਵੇਲਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਲੋਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੩. ਤਤਿਯੇ ਲੋਕੋਤਿ ਲੁਜ੍ਜਨਪਲੁਜ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨ ਲੋਕੋ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਪੁਰਿਮਸ੍ਮਿਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਦ੍ਵਯਂ, ਇਧ ਪਨ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਲੋਕੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ. ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵਿਸਂਸਟ੍ਠੋ ਨ ਪਟਿਬਦ੍ਧੋ, ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਤਤੋ ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਲੋਕਸਮੁਦਯੋਤਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਨਯੇਨ ਤਣ੍ਹਾ, ਅਭਿਧਮ੍ਮਨਯੇਨ ਪਨ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦਿਯਡ੍ਢਕਿਲੇਸਸਹਸ੍ਸਂ. ਲੋਕਨਿਰੋਧੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਸਚ੍ਛਿਕਤੋਤਿ ਅਤ੍ਤਪਚ੍ਚਕ੍ਖੋ ਕਤੋ. ਲੋਕਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾਤਿ ਸੀਲਾਦਿਕ੍ਖਨ੍ਧਤ੍ਤਯਸਙ੍ਗਹੋ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ. ਸੋ ਹਿ ਲੋਕਨਿਰੋਧਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਦਤ੍ਥਂ ਅਰਿਯੇਹਿ ਪਟਿਪਜ੍ਜੀਯਤਿ ਚਾਤਿ ਲੋਕਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਤਥਾਨਿ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਯਾਥਾਵਤੋ ਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਹਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਤਥਾਨਿ ਨਾਮ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਨਿ ਅਵਿਤਥਾਨਿ ਅਨਞ੍ਞਥਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਮੇਤਂ ਅਵਿਤਥਮੇਤਂ ਅਨਞ੍ਞਥਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੦੯੦; ਪਟਿ. ਮ. ੨.੮) ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ.

ਅਪਿਚ ਤਥਾਯ ਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ, ਗਤੋਤਿ ਚ ਅਵਗਤੋ ਅਤੀਤੋ ਪਤ੍ਤੋ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਸ੍ਮਾ ਭਗਵਾ ਸਕਲਲੋਕਂ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਤਥਾਯ ਅਵਿਪਰੀਤਾਯ ਗਤੋ ਅਵਗਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕੋ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ. ਲੋਕਸਮੁਦਯਂ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਤਥਾਯ ਗਤੋ ਅਤੀਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ. ਲੋਕਨਿਰੋਧਂ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਤਥਾਯ ਗਤੋ ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ. ਲੋਕਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਤਥਂ ਅਵਿਪਰੀਤਂ ਗਤੋ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋਤਿ. ਏਵਂ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਤਥਾਗਤਭਾਵਦੀਪਨਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਇਤਿ ਭਗਵਾ ਚਤੁਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮ੍ਬੋਧਵਸੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਤਥਾਗਤਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਾਦਿਅਭਿਸਮ੍ਬੋਧਵਸੇਨਪਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਚਤੂਹਿ ਸਚ੍ਚੇਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਬੁਦ੍ਧਭਾਵਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਤਥਾਗਤਸਦ੍ਦਬੁਦ੍ਧਸਦ੍ਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਨਿਨ੍ਨਾਨਾਕਰਣਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਚੇਵ ਹਿ ਪਾਲ਼ਿ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ. ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਤੋ. ਤੇਨ ਯਂ ਦਿਟ੍ਠਂ ਯਂ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਯਂ ਦਕ੍ਖਤਿ, ਯਂ ਸਮਵਾਯੇ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤੇਵ ਗਹਿਤਂ ਕਾਲਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਅਨਾਮਟ੍ਠਭਾਵਤੋ ਯਥਾ ‘‘ਦੁਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸੁਤਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਂ ਸੋਤਬ੍ਬਤੋ. ਮੁਤਨ੍ਤਿ ਸਨਿਸ੍ਸਯੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਨਿਸ੍ਸਯਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤੋ’’ਤਿ. ਵਿਞ੍ਞਾਤਨ੍ਤਿ ਵਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਂ ਪਨ ਦਿਟ੍ਠਾਦਿਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਦਿ ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਤਥਾ ਪਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥਗਤਂ, ਅਧਿਗਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਅਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਵਾ’’ਤਿ. ਪਰਿਯੇਸਿਤਨ੍ਤਿ ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਤ੍ਥਂ ਪਰਿਯਿਟ੍ਠਂ. ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਤਂ ਵਾ ਸਿਯਾ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਵਾ, ਉਭਯਥਾਪਿ ਪਰਿਯੇਸਿਤਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਤ੍ਤਂ ਵਾ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਵਾ’’ਤਿ. ਦ੍ਵਯੇਨਪਿ ਦ੍ਵਿਪ੍ਪਕਾਰਮ੍ਪਿ ਪਤ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਪ੍ਪਕਾਰਮ੍ਪਿ ਪਰਿਯੇਸਿਤਂ ਤੇਨ ਤੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਅਨੁਸਞ੍ਚਰਿਤਨ੍ਤਿ ਤੇ ਪਨ ਅਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤੇਨੇਵ ਅਨੁ ਅਨੁ ਸਞ੍ਚਰਿਤਂ, ਵਿਪਰਿਤਕ੍ਕਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਪੀਤਕਨ੍ਤਿਆਦੀਤਿ ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਲੋਹਿਤਓਦਾਤਾਦਿਸਬ੍ਬਂ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਭਾਗਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਸੁਮਨੋਤਿ ਰਾਗਵਸੇਨ ਲੋਭਵਸੇਨ ਸਦ੍ਧਾਦਿਵਸੇਨ ਵਾ ਸੁਮਨੋ. ਦੁਮ੍ਮਨੋਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕਵਸੇਨ ਵਾ ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕਵਸੇਨ ਵਾ ਦੁਮ੍ਮਨੋ. ਮਜ੍ਝਤ੍ਤੋਤਿ ਅਞ੍ਞਾਣਵਸੇਨ, ਞਾਣਵਸੇਨ ਵਾ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ. ਤਤ੍ਥ ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਸਙ੍ਖਸਦ੍ਦੋ, ਪਣਵਸਦ੍ਦੋ, ਪਤ੍ਤਗਨ੍ਧੋ, ਪੁਪ੍ਫਗਨ੍ਧੋ, ਪੁਪ੍ਫਰਸੋ, ਫਲਰਸੋ, ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ, ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਂ, ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਵੇਦਨਾ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਂ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਞਾਣੇਨ ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤਂ, ਅਵਿਦਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਞਾਣੇਨ ਅਸਚ੍ਛਿਕਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਲੋਕੇਨ ਗਤਨ੍ਤਿ ਲੋਕੇਨ ਞਾਤਂ. ਤਥੇਵ ਗਤਤ੍ਤਾਤਿ ਤਥੇਵ ਞਾਤਤ੍ਤਾ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ, ਗਤਸਦ੍ਦੇਨ ਏਕਤ੍ਤਂ ਬੁਦ੍ਧਿਅਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਗਤਿਅਤ੍ਥੋ ਹਿ ਧਾਤਵੋ ਬੁਦ੍ਧਿਅਤ੍ਥਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਅਕ੍ਖਰਚਿਨ੍ਤਕਾ.

ਯਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਤਿਂ ਤਥਾਗਤੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਯਸ੍ਸਞ੍ਚ ਵਿਸਾਖਪੁਣ੍ਣਮਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਂ ਤਥਾਆਗਤਤ੍ਤਾਦਿਅਤ੍ਥੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ਭਗਵਾ ਬੋਧਿਮਣ੍ਡੇ ਅਪਰਾਜਿਤਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਤਿਣ੍ਣਂ ਮਾਰਾਨਂ ਮਤ੍ਥਕਂ ਮਦ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਾਭਾਵਤੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਆਸਵਕ੍ਖਯਞਾਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ. ਯਞ੍ਚ ਰਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤੀਤਿ ਯਸ੍ਸਞ੍ਚ ਵਿਸਾਖਪੁਣ੍ਣਮਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਂਯੇਵ ਕੁਸਿਨਾਰਾਯਂ ਉਪਵਤ੍ਤਨੇ ਮਲ੍ਲਾਨਂ ਸਾਲਵਨੇ ਯਮਕਸਾਲਾਨਮਨ੍ਤਰੇ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ. ਯਂ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨ੍ਤਰੇਤਿ ਇਮਾਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੂਨਂ ਮਜ੍ਝੇ ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਤਾਲੀਸਵਸ੍ਸਪਰਿਮਾਣਕਾਲੇ ਪਠਮਬੋਧਿਯਮ੍ਪਿ ਮਜ੍ਝਿਮਬੋਧਿਯਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਛਿਮਬੋਧਿਯਮ੍ਪਿ ਯਂ ਸੁਤ੍ਤਗੇਯ੍ਯਾਦਿਪ੍ਪਭੇਦਂ ਧਮ੍ਮਂ ਭਾਸਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ, ਲਪਤਿ ਉਦ੍ਦਿਸਨਵਸੇਨ, ਨਿਦ੍ਦਿਸਤਿ ਪਰਿਨਿਦ੍ਦਿਸਨਵਸੇਨ. ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਤਥੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਤਂ ਏਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇ ਦੇਸਿਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਸੁਤ੍ਤਗੇਯ੍ਯਾਦਿਨਵਙ੍ਗਂ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਚ ਅਨੂਨਂ ਅਨਧਿਕਂ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਰਾਗਮਦਨਿਮ੍ਮਦਨਂ ਦੋਸਮਦਨਿਮ੍ਮਦਨਂ ਮੋਹਮਦਨਿਮ੍ਮਦਨਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਤਤ੍ਥ ਵਾਲਗ੍ਗਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਵਕ੍ਖਲਿਤਂ, ਏਕਮੁਦ੍ਦਿਕਾਯ ਲਞ੍ਛਿਤਂ ਵਿਯ ਏਕਾਯ ਨਾਲ਼ਿਯਾ ਮਿਤਂ ਵਿਯ ਏਕਤੁਲਾਯ ਤੁਲਿਤਂ ਵਿਯ ਚ ਤਂ ਤਥੇਵ ਹੋਤਿ ਯਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਭਾਸਿਤਂ, ਏਕਨ੍ਤੇਨੇਵ ਤਸ੍ਸ ਸਾਧਨਤੋ, ਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਂ ਅਵਿਤਥਂ ਅਨਞ੍ਞਥਂ. ਏਤੇਨ ਤਥਾਵਾਦਿਤਾਯ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਗਦਅਤ੍ਥੋ ਅਯਂ ਗਤਸਦ੍ਦੋ ਦ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਤ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਂ ਗਦਤੀਤਿ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਆਗਦਨਂ ਆਗਦੋ, ਵਚਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤੋ ਅਵਿਪਰੀਤੋ ਆਗਦੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਦ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਤ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਪਦਸਿਦ੍ਧਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਯਥਾਵਾਦੀਤਿ ਯੇ ਧਮ੍ਮੇ ਭਗਵਾ ‘‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾ ਸਾਵਜ੍ਜਾ ਵਿਞ੍ਞੁਗਰਹਿਤਾ ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਰੇਸਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਵਦਤਿ, ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਏਕਨ੍ਤੇਨੇਵ ਸਯਂ ਪਹਾਸਿ. ਯੇ ਪਨ ਧਮ੍ਮੇ ਭਗਵਾ – ‘‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾ ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥਾ ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਦਤਿ, ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਏਕਨ੍ਤੇਨੇਵ ਸਯਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਵਾਦੀ ਭਗਵਾ ਤਥਾਕਾਰੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਥਾ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਸੀਲਾਦਿਪਰਿਪੂਰਣਵਸੇਨ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਦਾਯਂ ਯਥਾਕਾਰੀ ਭਗਵਾ, ਤਥੇਵ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਪਰੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਨਵਸੇਨ ਤਥਾਵਾਦੀ. ਭਗਵਤੋ ਹਿ ਵਾਚਾਯ ਕਾਯੋ ਅਨੁਲੋਮੇਤਿ, ਕਾਯਸ੍ਸਪਿ ਵਾਚਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਵਾਦੀ ਤਥਾਕਾਰੀ, ਯਥਾਕਾਰੀ ਤਥਾਵਾਦੀ ਚ ਹੋਤਿ. ਏਵਂਭੂਤਸ੍ਸ ਚ ਯਥਾ ਵਾਚਾ, ਕਾਯੋਪਿ ਤਥਾ ਗਤੋ ਪਵਤ੍ਤੋ. ਯਥਾ ਚ ਕਾਯੋ, ਵਾਚਾਪਿ ਤਥਾ ਗਤਾ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਅਭਿਭੂ ਅਨਭਿਭੂਤੋਤਿ ਉਪਰਿ ਭਵਗ੍ਗਂ, ਹੇਟ੍ਠਾ ਅਵੀਚਿਨਿਰਯਂ ਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਿਰਿਯਂ ਅਪਰਿਮਾਣਾਸੁ ਲੋਕਧਾਤੂਸੁ ਭਗਵਾ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੇ ਅਭਿਭਵਤਿ ਸੀਲੇਨਪਿ ਸਮਾਧਿਨਾਪਿ ਪਞ੍ਞਾਯਪਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾਪਿ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਤੁਲਾ ਵਾ ਪਮਾਣਂ ਵਾ ਅਤ੍ਥਿ. ਅਸਮੋ ਅਸਮਸਮੋ ਅਪ੍ਪਟਿਮੋ ਅਪ੍ਪਟਿਭਾਗੋ ਅਪ੍ਪਟਿਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤੁਲੋ ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਧਮ੍ਮਰਾਜਾ ਦੇਵਦੇਵੋ ਸਕ੍ਕਾਨਂ ਅਤਿਸਕ੍ਕੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਅਤਿਬ੍ਰਹ੍ਮਾ, ਤਤੋ ਏਵ ਅਯਂ ਨ ਕੇਨਚਿ ਅਭਿਭੂਤੋ. ਦਕ੍ਖਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਵਿਸੇਸਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯਪਿ ਅਭਾਵਤੋ ਅਨਵਸੇਸਵਿਸਯੋ ਦਸਸਦ੍ਦੋ. ਤੇਨ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨੇਯ੍ਯਂ ਨਾਮ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਹਤ੍ਥਤਲੇ ਆਮਲਕਂ ਵਿਯ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਅਵਿਪਰੀਤਂ ਆਸਯਾਦਿਅਵਬੋਧੇਨ ਹਿਤੂਪਸਂਹਾਰਾਦਿਨਾ ਚ ਸਤ੍ਤੇ, ਭਾਵਞ੍ਞਤ੍ਥਤ੍ਤੂਪਨਯਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰੇ, ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਸੁਚਿਣ੍ਣਵਸਿਤਾਯ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਵਸੇ ਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਵਸਵਤ੍ਤੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਚਤੂਹਿ ਯੋਗੇਹਿ ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਯੋਗਾਨਂ ਪਹਾਨੇਨ ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਉਪਯੇਹਿ ਵਿਰਹਿਤੋਤਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਲੋਕੇ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਖਾਤੇਹਿ ਉਪਯੇਹਿ ਵਿਰਹਿਤੋ.

ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋਤਿ ਤਬ੍ਬਿਸਯਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ. ਚਤ੍ਤਾਰੋਪਿ ਗਨ੍ਥੇ ਮੋਚੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋਤਿ ਸਬ੍ਬੇ ਅਭਿਜ੍ਝਾਕਾਯਗਨ੍ਥਾਦਿਕੇ ਸਕਸਨ੍ਤਾਨਤੋ ਮੋਚੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ. ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਨ੍ਤਾਨੇ ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦੇਸਨਾਵਿਲਾਸੇਨ ਤੇਸਂ ਪਮੋਚਨੋਤਿ ਸਬ੍ਬਗਨ੍ਥਪ੍ਪਮੋਚਨੋ. ਫੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਪਰਮਾ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਅਸ੍ਸ ਅਨੇਨ ਖੀਣਾਸਵੇਨ ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਪਰਮਾ ਸਨ੍ਤਿ ਞਾਣਫੁਸਨੇਨ ਫੁਟ੍ਠਾਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਫੁਟ੍ਠਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਕੁਤੋਚਿ ਭਯਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਕੁਤੋਚਿ ਭਯਕਾਰਣਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਭਯਂ ਨਤ੍ਥਿ ਅਸਙ੍ਖਤਭਾਵੇਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਖੇਮਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਖੇਮਞ੍ਚ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ ਖੇਮਗਾਮਿਨਿਞ੍ਚ ਪਟਿਪਦ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੭੯-੪੦੮). ਨਿਬ੍ਬਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਕੁਤੋਚਿ ਭਯਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਕੁਤੋਭਯਨ੍ਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਨ ਕੁਤੋਚਿ ਭਯਂ ਏਤ੍ਥ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਧਿਗਤੇਤਿ ਅਕੁਤੋਭਯਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਚਨਞ੍ਚ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਅਨੀਘੋ ਨਿਦ੍ਦੁਕ੍ਖੋ. ਸਬ੍ਬਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯਂ ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਖਯਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤੋ. ਉਪਧੀ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਖੀਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਉਪਧਿਸਙ੍ਖਯੋ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਪਧਿਸਙ੍ਖਯਸਙ੍ਖਾਤੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ’’ਤਿ. ਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ. ਪਵਤ੍ਤਯੀਤਿ ਤੇਪਰਿਵਟ੍ਟਂ ਦ੍ਵਾਦਸਾਕਾਰਂ ਪਵਤ੍ਤੇਸਿ. ਮਹਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲਾਦਿਗੁਣੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਮਹਨ੍ਤਂ. ਵੀਤਸਾਰਦਨ੍ਤਿ ਚਤੁਵੇਸਾਰਜ੍ਜਯੋਗੇਨ ਵੀਤਸਾਰਦਂ. ਸੇਸਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

ਲੋਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਕਾਲ਼ਕਾਰਾਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੪. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਬਾਲ਼੍ਹਂ ਖੋ ਨੇ ਪਸਂਸਸੀਤਿ ਨੇ ਸਮਣੇ ਬਾਲ਼੍ਹਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਸਂਸਸਿ ਵਣ੍ਣਯਸਿ. ਕੀਦਿਸਂ ਸੀਲਂ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਕਿਂਸੀਲਾ. ਕੋ ਸਮਾਚਾਰੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਕਿਂਸਮਾਚਾਰਾ. ਗੁਣਮਗ੍ਗਸਣ੍ਠਿਤਾਤਿ ਗੁਣਗ੍ਗਸਣ੍ਠਿਤਾ. ਮ-ਕਾਰੋ ਪਦਸਨ੍ਧਿਕਰੋ, ਅਗ੍ਗਗੁਣੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸਨ੍ਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ ਸਨ੍ਤਮਾਨਸਾ, ‘‘ਸਨ੍ਤਂ ਤੇਸਂ ਗਤਂ ਠਿਤ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਠਨ੍ਤਿ. ਏਕਕਿਯਾਤਿ ਏਕਕਾ, ਚਤੂਸੁ ਇਰਿਯਾਪਥੇਸੁ ਏਕਕਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਅਦੁਤਿਯਾ’’ਤਿ. ਤਾਦਿਸਾ ਸਮਣਾ ਮਮਾਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਆਦਿਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ –

‘‘ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਸੁਚਿ ਨੇਸਂ, ਵਾਚਾਕਮ੍ਮਂ ਅਨਾਵਿਲਂ;

ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਂ, ਤਾਦਿਸਾ ਸਮਣਾ ਮਮ.

‘‘ਵਿਮਲਾ ਸਙ੍ਖਮੁਤ੍ਤਾਭਾ, ਸੁਦ੍ਧਾ ਅਨ੍ਤਰਬਾਹਿਰਾ;

ਪੁਣ੍ਣਾ ਸੁਦ੍ਧੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ, ਤਾਦਿਸਾ ਸਮਣਾ ਮਮ.

‘‘ਲਾਭੇਨ ਉਨ੍ਨਤੋ ਲੋਕੋ, ਅਲਾਭੇਨ ਚ ਓਨਤੋ;

ਲਾਭਾਲਾਭੇਨ ਏਕਟ੍ਠਾ, ਤਾਦਿਸਾ ਸਮਣਾ ਮਮ.

‘‘ਯਸੇਨ ਉਨ੍ਨਤੋ ਲੋਕੋ, ਅਯਸੇਨ ਚ ਓਨਤੋ;

ਯਸਾਯਸੇਨ ਏਕਟ੍ਠਾ, ਤਾਦਿਸਾ ਸਮਣਾ ਮਮ.

‘‘ਪਸਂਸਾਯੁਨ੍ਨਤੋ ਲੋਕੋ, ਨਿਨ੍ਦਾਯਪਿ ਚ ਓਨਤੋ;

ਸਮਾ ਨਿਨ੍ਦਾਪਸਂਸਾਸੁ, ਤਾਦਿਸਾ ਸਮਣਾ ਮਮ.

‘‘ਸੁਖੇਨ ਉਨ੍ਨਤੋ ਲੋਕੋ, ਦੁਕ੍ਖੇਨਪਿ ਚ ਓਨਤੋ;

ਅਕਮ੍ਪਾ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖੇਸੁ, ਤਾਦਿਸਾ ਸਮਣਾ ਮਮਾ’’ਤਿ. (ਧ. ਪ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੩੦੩ ਚੂਲ਼ਸੁਭਦ੍ਦਾਵਤ੍ਥੁ) –