.ਨਮੋ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ.
ਅਙ੍ਗੁਤ੍ਤਰਨਿਕਾਯੇ
ਪਞ੍ਚਕਨਿਪਾਤ-ਟੀਕਾ
੧. ਪਠਮਪਣ੍ਣਾਸਕਂ
੧. ਸੇਖਬਲਵਗ੍ਗੋ
੧. ਸਂਖਿਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧. ਪਞ੍ਚਕਨਿਪਾਤਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਕਾਮਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਥਿਰਭਾਵੋਪਿ ਬਲਟ੍ਠੋ ਏਵ, ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਹਿ ਪਨ ਅਕਮ੍ਪਨੀਯਤ੍ਤਂ ਸਾਤਿਸਯਂ ਬਲਟ੍ਠੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯੇ ਨ ਕਮ੍ਪਤੀ’’ਤਿ.
ਸਂਖਿਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨-੬. ਵਿਤ੍ਥਤਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੨-੬. ਦੁਤਿਯੇ ਹਿਰੀਯਤੀਤਿ ਲਜ੍ਜਤਿ ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਹਿਰੀ ਪਾਪਜਿਗੁਚ੍ਛਨਲਕ੍ਖਣਾ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਜਿਗੁਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਤੀਤਿ ਉਤ੍ਰਸਤਿ. ਪਾਪੁਤ੍ਰਾਸਲਕ੍ਖਣਞ੍ਹਿ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ.
ਪਗ੍ਗਹਿਤਵੀਰਿਯੋਤਿ ਸਙ੍ਕੋਚਂ ਅਨਾਪਨ੍ਨਵੀਰਿਯੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਨੋਸਕ੍ਕਿਤਮਾਨਸੋ’’ਤਿ. ਪਹਾਨਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਥਾਯ. ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ ਨਾਮ ਸਮਧਿਗਮੋ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਟਿਲਾਭਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ.
ਗਤਿਅਤ੍ਥਾ ਧਾਤੁਸਦ੍ਦਾ ਬੁਦ੍ਧਿਅਤ੍ਥਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਦਯਞ੍ਚ ਵਯਞ੍ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ. ਮਿਸ੍ਸਕਨਯੇਨਾਯਂ ਦੇਸਨਾ ਗਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਚ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਚਾ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਯ ਚੇਵ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਚਾ’’ਤਿ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਯ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਕਿਰਿਯਤੋ ਸਾ ਚ ਖੋ ਪਦੇਸਿਕਾਤਿ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਪਟਿਲਾਭਸਂਵਤ੍ਤਨਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਗਾਮਿਨਿਭਾਵੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸਮ੍ਮਾਤਿ ਯਾਥਾਵਤੋ. ਅਕੁਪ੍ਪਧਮ੍ਮਤਾਯ ਹਿ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਖੇਪਿਤਂ ਖੇਪਿਤਮੇਵ, ਨਾਸ੍ਸ ਪੁਨ ਖੇਪਨਕਿਚ੍ਚਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਉਪਾਯੇਨ ਞਾਯੇਨ ਸਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਹੇਤੁਨਾ ਨਯੇਨਾ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਾਦੀਸੁ ਨਤ੍ਥਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ.
ਵਿਤ੍ਥਤਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੭. ਕਾਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੭. ਸਤ੍ਤਮੇ ਅਸਨ੍ਤਿ ਲੂਨਨ੍ਤਿ ਤੇਨਾਤਿ ਅਸਿਤਂ, ਦਾਤ੍ਤਂ. ਵਿਵਿਧਾ ਆਭਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਭਾਰਂ ਓਲਮ੍ਬੇਨ੍ਤਿ ਤੇਨਾਤਿ ਬ੍ਯਾਭਙ੍ਗੀ, ਵਿਧਂ. ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦੁਵਿਧੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਜਾਤਿਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ, ਆਚਾਰਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਚ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਨਾਮ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕੇ ਅਗ੍ਗਕੁਲਿਕਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੨੯੪) ਏਵਂ ਆਗਤੋ ਉਚ੍ਚਕੁਲਪ੍ਪਸੁਤੋ ਜਾਤਿਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਨਾਮ. ‘‘ਯੇ ਤੇ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਸਦ੍ਧਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੪) ਏਵਂ ਆਗਤਾ ਪਨ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਕੁਲੇ ਪਸੁਤਾਪਿ ਆਚਾਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਆਚਾਰਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਨਾਮ. ਇਧ ਪਨ ਆਚਾਰਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਚਾਰਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਂ, ਏਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਰਹਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.
ਕਾਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੮. ਚਵਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੮. ਅਟ੍ਠਮੇ ਸਦ੍ਧਾਯਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਧਿਗਮਸਦ੍ਧਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਹਿ ਸਦ੍ਧਾ – ਆਗਮਨੀਯਸਦ੍ਧਾ, ਅਧਿਗਮਸਦ੍ਧਾ, ਪਸਾਦਸਦ੍ਧਾ, ਓਕਪ੍ਪਨਸਦ੍ਧਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਆਗਮਨੀਯਸਦ੍ਧਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਆਗਮਨੀਯਪ੍ਪਟਿਪਦਾਯ ਆਗਤਾ ਹਿ ਸਦ੍ਧਾ ਸਾਤਿਸਯਾ ਮਹਾਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰੋਪਦੇਸੇਨ ਵਿਨਾ ਸਦ੍ਧੇਯ੍ਯਵਤ੍ਥੁਂ ਅਵਿਪਰੀਤਤੋ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਤੋ. ਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਤੋ ਆਗਤਸਦ੍ਧਾ ਅਧਿਗਮਸਦ੍ਧਾ ਸੁਪ੍ਪਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਵਿਯ. ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਪ੍ਪਸਾਦੋ ਪਸਾਦਸਦ੍ਧਾ ਮਹਾਕਪ੍ਪਿਨਰਾਜਾਦੀਨਂ ਵਿਯ. ‘‘ਏਵਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਓਕ੍ਕਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਦਹਨਵਸੇਨ ਕਪ੍ਪਨਂ ਓਕਪ੍ਪਨਂ, ਤਦੇਵ ਸਦ੍ਧਾਤਿ ਓਕਪ੍ਪਨਸਦ੍ਧਾ. ਤਤ੍ਥ ਪਸਾਦਸਦ੍ਧਾ ਪਰਨੇਯ੍ਯਰੂਪਾ ਹੋਤਿ, ਸਵਨਮਤ੍ਤੇਨਪਿ ਪਸੀਦਨਤੋ. ਓਕਪ੍ਪਨਸਦ੍ਧਾ ਸਦ੍ਧੇਯ੍ਯਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਓਗਾਹਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਵਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤਤਿ.
ਚਵਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੯. ਪਠਮਅਗਾਰਵਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੯. ਨਵਮੇ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਯੋਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਵੋ ਵ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਯ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਗਰੁਨਾ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਗਾਰਵਵਸੇਨ ਪਤਿਸ੍ਸਵਨਂ, ਪਤਿਸ੍ਸਵੋ, ਪਤਿਸ੍ਸਵਭੂਤਂ, ਤਂਸਭਾਵਞ੍ਚ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਗਾਰਵਂ. ਨਤ੍ਥਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਤਿਸ੍ਸਵੋਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਵੋ, ਗਾਰਵਵਿਰਹਿਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਜੇਟ੍ਠਕੋ ਅਨੀਚਵੁਤ੍ਤੀ’’ਤਿ.
ਪਠਮਅਗਾਰਵਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੦. ਦੁਤਿਯਅਗਾਰਵਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੦. ਦਸਮੇ ਵੁਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਸੀਲੇਨ ਵੁਦ੍ਧਿਂ, ਮਗ੍ਗੇਨ ਵਿਰੁਲ਼੍ਹਿਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ. ਸੀਲਸਮਾਧੀਹਿ ਵਾ ਵੁਦ੍ਧਿਂ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗੇਹਿ ਵਿਰੁਲ਼੍ਹਿਂ, ਫਲਨਿਬ੍ਬਾਨੇਹਿ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਸ੍ਸ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਸੀਲਂ ਅਖਣ੍ਡਾਦਿਭਾਵਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਵਿਸੇਸਭਾਗਿਯਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਕਸਿਰੇਨੇਵ ਮਗ੍ਗਫਲਾਵਹਂ ਸਙ੍ਘਰਕ੍ਖਿਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਿਯ, ਸੋ ਤਾਦਿਸੇਨ ਸੀਲੇਨ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਸੀਲੇਨ ਵੁਦ੍ਧਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਸੋ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਮੂਲੋ ਵਿਯ ਪਾਦਪੋ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਸਾਸਨੇ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਮਗ੍ਗੇਨ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਯੋ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਅਰਹਾ ਸੀਲਾਦਿਧਮ੍ਮਕ੍ਖਨ੍ਧਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਸਤਿ ਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ ਵੇਪੁਲ੍ਲ’’ਨ੍ਤਿ. ਦੁਤਿਯਵਿਕਪ੍ਪੇ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਦੁਤਿਯਅਗਾਰਵਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਸੇਖਬਲਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਬਲਵਗ੍ਗੋ
੧. ਅਨਨੁਸ੍ਸੁਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੧. ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਅਭਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਭਿਵਿਸਿਟ੍ਠੇਨ ਞਾਣੇਨ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ. ਅਟ੍ਠਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਤਥਾ ਆਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ. ਤਥਾ ਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ. ਤਥਲਕ੍ਖਣਂ ਆਗਤੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ. ਤਥਧਮ੍ਮੇ ਯਾਥਾਵਤੋ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ. ਤਥਦਸ੍ਸਿਤਾਯ ਤਥਾਗਤੋ. ਤਥਾਵਾਦਿਤਾਯ ਤਥਾਗਤੋ. ਤਥਾਕਾਰਿਤਾਯ ਤਥਾਗਤੋ. ਅਭਿਭਵਨਟ੍ਠੇਨ ਤਥਾਗਤੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ. ਉਸਭਸ੍ਸ ਇਦਨ੍ਤਿ ਆਸਭਂ, ਸੇਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਆਸਭਂ ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਸੇਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਰਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤਬਲਯੋਗੇਨ ‘‘ਦਸਬਲੋਹ’’ਨ੍ਤਿ ਅਭੀਤਨਾਦਂ ਨਦਤਿ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸੇਟ੍ਠਪਰਿਯਾਯੋ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਦ੍ਦੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੇਟ੍ਠਚਕ੍ਕ’’ਨ੍ਤਿ. ਚਕ੍ਕਞ੍ਚੇਤਂ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ.
ਅਨਨੁਸ੍ਸੁਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਸਂਖਿਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੩. ਤਤਿਯੇ ਕਾਮਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਥਿਰਭਾਵੋਪਿ ਬਲਟ੍ਠੋ ਏਵ, ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਹਿ ਪਨ ਅਕਮ੍ਪਨੀਯਤ੍ਤਂ ਸਾਤਿਸਯਂ ਬਲਟ੍ਠੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਚ੍ਚੇ ਨ ਕਮ੍ਪਤੀ’’ਤਿ.
ਸਂਖਿਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੪. ਵਿਤ੍ਥਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੪. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਸਤਿਨੇਪਕ੍ਕੇਨਾਤਿ ਸਤਿਯਾ ਨੇਪਕ੍ਕੇਨ, ਤਿਕ੍ਖਵਿਸਦਸੂਰਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਨੇਪਕ੍ਕਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਞਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਨੇਪਕ੍ਕਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਸਤਿ ਅਞ੍ਞੋ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਸਤਿਮਾਤਿ ਚ ਇਮਿਨਾ ਸਵਿਸੇਸਾ ਸਤਿ ਗਹਿਤਾਤਿ ਪਰਤੋਪਿ ‘‘ਚਿਰਕਤਮ੍ਪਿ ਚਿਰਭਾਸਿਤਮ੍ਪਿ ਸਰਿਤਾ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤਾ’’ਤਿ ਸਤਿਕਿਚ੍ਚਮੇਵ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ, ਨ ਪਞ੍ਞਾਕਿਚ੍ਚਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਤਿਨੇਪਕ੍ਕੇਨਾਤਿ ਸਤਿਯਾ ਨੇਪਕ੍ਕਭਾਵੇਨਾਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ ਲਬ੍ਭਤੇਵ. ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸਵਸੇਨ ਅਞ੍ਞਧਮ੍ਮਨਿਰਪੇਕ੍ਖੋ ਸਤਿਯਾ ਬਲਵਭਾਵੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨਪਿ ਸਜ੍ਝਾਯਨਸਮ੍ਮਸਨਾਨਿ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ.
ਚਿਰਕਤਮ੍ਪੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਵਾ ਪਰੇਨ ਵਾ ਕਾਯੇਨ ਚਿਰਕਤਂ ਚੇਤਿਯਙ੍ਗਣਵਤ੍ਤਾਦਿਮਹਾਵਤ੍ਤਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਪੂਰਣਂ. ਚਿਰਭਾਸਿਤਮ੍ਪੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਵਾ ਪਰੇਨ ਵਾ ਵਾਚਾਯ ਚਿਰਭਾਸਿਤਂ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਉਦ੍ਦਿਸਨਉਦ੍ਦਿਸਾਪਨਧਮ੍ਮਾਸਾਰਣਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਉਪਨਿਸਿਨ੍ਨਕਪਰਿਕਥਾਅਨੁਮੋਦਨੀਯਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਤਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ. ਸਰਿਤਾ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਾਯੇਨ ਚਿਰਕਤੇ ਕਾਯੋ ਨਾਮ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਚਿਰਭਾਸਿਤੇ ਵਾਚਾ ਨਾਮ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਰੂਪਂ, ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਾ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਅਰੂਪਂ. ਇਤਿ ਇਮੇ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਏਵਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾਤਿ ਸਰਤਿ ਚੇਵ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ ਚ, ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਾ ਹਿ ਸਤਿ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਏਸ ਸਕਿਂ ਸਰਣੇਨ ਸਰਿਤਾ, ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਸਰਣੇਨ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਵਿਤ੍ਥਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫-੧੦. ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੧੫-੨੦. ਪਞ੍ਚਮੇ ਸਵਿਸਯਸ੍ਮਿਂਯੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਸਯੇ ਏਵ. ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੇ ਕਥੇਤੁਨ੍ਤਿ ਲੋਕਿਯਧਮ੍ਮੇ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੇ ਚ ਤੇਨ ਤੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸੇਨ ਕਥੇਤੁਂ. ਚਤੂਸੁ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗੇਸੂਤਿ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸਂਸੇਵੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤੀਤਿ ਇਮੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਕਾਰਣੇਸੁ. ਕਾਮਞ੍ਚ ਤੇਸੁ ਸਤਿਆਦਯੋਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾਵ ਤੇਹਿ ਵਿਨਾ ਤੇਸਂ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ, ਤਥਾਪਿ ਚੇਤ੍ਥ ਸਦ੍ਧਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਕਿਚ੍ਚਕਾਰੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਦ੍ਧੋ ਏਵ ਹਿ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੇ ਪਯਿਰੁਪਾਸਤਿ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਾਤਿ, ਯੋਨਿਸੋ ਚ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਚ ਅਨੁਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਸਦ੍ਧਾਬਲਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸੇਸਬਲੇਸੁਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.
ਚਤੂਸੁ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨੇਸੂਤਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਭਾਵਨਾਯ. ਚਤੂਸੁ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਸੂਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਅਙ੍ਗੇਸੁ ਸਦ੍ਧਾ ਵਿਯ, ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਭਾਵਨਾਯ ਵੀਰਿਯਂ ਵਿਯ ਚ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾਯ ਯਸ੍ਮਾ ‘‘ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਲੋਕੇ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੭੩; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੦੬) ਵਚਨਤੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਸਤਿ ਅਧਿਕਾ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ, ਏਵਂ ਸਮਾਧਿਕਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿ, ‘‘ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਭਾਵਨਾ ਪਞ੍ਞਾਭਾਵਨਾ’’ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਅਧਿਕਾ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਪਾਕਟੋਯਮਤ੍ਥੋ. ਅਧਿਗਮਕ੍ਖਣੇ ਪਨ ਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਨਂ ਵਿਯ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਬਲਾਨਂ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਸਮਤਾਵ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਸਦ੍ਧਾਬਲ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਏਤ੍ਥਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਂ.
ਇਦਾਨਿ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਅਤਿਰੇਕਕਿਚ੍ਚਤਂ ਉਪਮਾਯ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਉਪਮਾ ਸਂਸਨ੍ਦਨਂ – ਰਾਜਪਞ੍ਚਮਸਹਾਯਾ ਵਿਯ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਪਰਿਪਾਚਕਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਬਲਾਨਿ. ਨੇਸਂ ਕੀਲ਼ਨਤ੍ਥਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਵੀਥਿਓਤਰਣਂ ਵਿਯ ਬਲਾਨਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵੀਥਿਓਤਰਣਂ, ਸਹਾਯੇਸੁ ਪਠਮਾਦੀਨਂ ਯਥਾਸਕਂ ਗੇਹੇਵ ਵਿਚਾਰਣਾ ਵਿਯ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਅਙ੍ਗਾਦੀਨਿ ਪਤ੍ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤਾ. ਸਹਾਯੇਸੁ ਇਤਰੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੋ ਵਿਯ ਸੇਸਬਲਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਤਦਨ੍ਵਯਤਾ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਸ੍ਸ ਬਲਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਾਨੁਗਤਾ. ਨ ਹਿ ਤਦਾ ਤੇਸਂ ਸਸਮ੍ਭਾਰਪਥਵੀਆਦੀਸੁ ਆਪਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਕਿਚ੍ਚਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ, ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂਯੇਵ ਪਨ ਕਿਚ੍ਚਂ ਵਿਭੂਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਪੁਰੇਤਰਂ ਤਥਾਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਅਭਿਸਙ੍ਖਤਤ੍ਤਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਪਞ੍ਞੁਤ੍ਤਰਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਰਾਜਾਨਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਛਟ੍ਠਾਦੀਨਿ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਨਿ.
ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਬਲਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕਵਗ੍ਗੋ
੧-੨. ਪਠਮਅਗਾਰਵਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੨੧-੨੨. ਤਤਿਯਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਆਭਿਸਮਾਚਾਰਿਕਨ੍ਤਿ ਅਭਿਸਮਾਚਾਰੇ ਉਤ੍ਤਮਸਮਾਚਾਰੇ ਭਵਂ. ਕਿਂ ਪਨ ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਤ੍ਤਵਸੇਨ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਸੀਲ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ. ਦੁਤਿਯੇ ਨਤ੍ਥਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ.
ਪਠਮਅਗਾਰਵਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩-੪. ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੨੩-੨੪. ਤਤਿਯੇ ਨ ਚ ਪਭਾਵਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨ ਚ ਪਭਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਪਭਿਜ੍ਜਨਸਭਾਵਨ੍ਤਿ ਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਾਲ਼ਕਜ੍ਜਨਪਭਙ੍ਗੁਰਂ. ਅਵਸੇਸਂ ਲੋਹਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਵਸੇਸਂ ਸਜਾਤਿਲੋਹਂ, ਵਿਜਾਤਿਲੋਹਂ, ਪਿਸਾਚਲੋਹਂ, ਕਿਤ੍ਤਿਮਲੋਹਨ੍ਤਿ ਏਵਂਪਭੇਦਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਲੋਹਂ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਅਪ੍ਪਦਾਨੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਨੁ ਲੋਕਿਯਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਸ੍ਸਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਅਪ੍ਪਦਾਨੇਨੇਵ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਤਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਨੀਵਰਣਾਨਿ ਲਦ੍ਧਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਿ, ਤਤ੍ਥ ਮਹਗ੍ਗਤਕੁਸਲਸ੍ਸਪਿ ਅਸਮ੍ਭਵੋ, ਪਗੇਵ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕੁਸਲਸ੍ਸ. ਪਰਿਤ੍ਤਕੁਸਲਂ ਪਨ ਯਥਾਪਚ੍ਚਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਨੀਵਰਣੇਹਿ ਉਪਹਤੇ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਹੋਨ੍ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਿਲਿਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਦੀਪਕਪਲ੍ਲਿਕਵਟ੍ਟਿਤੇਲਾਦਿਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਪਦੀਪੋ ਵਿਯ. ਅਪਿਚ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਅਪ੍ਪਦਾਨੇਨੇਵ ਤੇਸਂ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਚੁਣ੍ਣਵਿਚੁਣ੍ਣਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਨਤ੍ਥਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ.
ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫. ਅਨੁਗ੍ਗਹਿਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੨੫. ਪਞ੍ਚਮੇ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀਤਿਆਦਿਨਾ ਅਙ੍ਗੁਤ੍ਤਰਭਾਣਕਾਨਂ ਮਤੇਨ ਅਯਂ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ ਆਰਦ੍ਧਾ, ਮਜ੍ਝਿਮਭਾਣਕਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਮਜ੍ਝਿਮਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੪੫੨) –
‘‘ਅਨੁਗ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧੂਪਕਾਰਾ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਫਲਂ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਫਲਾ. ਤਦੇਵ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਫਲਂ ਆਨਿਸਂਸੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਫਲਾਨਿਸਂਸਾ. ਦੁਤਿਯਪਦੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਏਤ੍ਥ ਚਤੁਤ੍ਥਫਲਪਞ੍ਞਾ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਅਵਸੇਸਾ ਧਮ੍ਮਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ‘‘ਸੀਲਾਨੁਗ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਸੀਲਨ੍ਤਿ ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਂ. ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਸਪ੍ਪਾਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ. ਸਾਕਚ੍ਛਾਤਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ ਖਲਨਪਕ੍ਖਲਨਚ੍ਛੇਦਨਕਥਾ. ਸਮਥੋਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਾਦਿਕਾ ਅਟ੍ਠ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਸਤ੍ਤਵਿਧਾ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ. ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਞ੍ਹਿ ਪੂਰੇਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਸਪ੍ਪਾਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਸੁਣਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ ਖਲਨਪਕ੍ਖਲਨਂ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਾਦਿਕਾਸੁ ਅਟ੍ਠਸੁ ਸਮਾਪਤ੍ਤੀਸੁ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਸਤ੍ਤਵਿਧਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਫਲਂ ਦੇਤਿ.
‘‘ਯਥਾ ਹਿ ਮਧੁਰਂ ਅਮ੍ਬਪਕ੍ਕਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁਕਾਮੋ ਅਮ੍ਬਪੋਤਕਸ੍ਸ ਸਮਨ੍ਤਾ ਉਦਕਕੋਟ੍ਠਕਂ ਥਿਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਬਨ੍ਧਤਿ, ਘਟਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਉਦਕਂ ਆਸਿਞ੍ਚਤਿ, ਉਦਕਸ੍ਸ ਅਨਿਕ੍ਖਮਨਤ੍ਥਂ ਮਰਿਯਾਦਂ ਥਿਰਂ ਕਰੋਤਿ. ਯਾ ਹੋਤਿ ਸਮੀਪੇ ਵਲ੍ਲਿ ਵਾ ਸੁਕ੍ਖਦਣ੍ਡਕੋ ਵਾ ਕਿਪਿਲ੍ਲਿਕਪੁਟੋ ਵਾ ਮਕ੍ਕਟਕਜਾਲਂ ਵਾ, ਤਂ ਅਪਨੇਤਿ, ਖਣਿਤ੍ਤਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਮੂਲਾਨਿ ਪਰਿਖਣਤਿ, ਏਵਮਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਕਾਰਣਾਨਿ ਕਰੋਤੋ ਸੋ ਅਮ੍ਬੋ ਵਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਫਲਂ ਦੇਤਿ, ਏਵਂ ਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਕੋਟ੍ਠਕਬਨ੍ਧਨਂ ਵਿਯ ਹਿ ਸੀਲਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਉਦਕਸਿਞ੍ਚਨਂ ਵਿਯ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ, ਮਰਿਯਾਦਾਯ ਥਿਰਭਾਵਕਰਣਂ ਵਿਯ ਸਮਥੋ, ਸਮੀਪੇ ਵਲ੍ਲਿਆਦੀਨਂ ਹਰਣਂ ਵਿਯ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ ਖਲਨਪਕ੍ਖਲਨਚ੍ਛੇਦਨਂ, ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਖਣਿਤ੍ਤਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮੂਲਖਣਨਂ ਵਿਯ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨਂ ਭਾਵਨਾ, ਤੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਅਨੁਗ੍ਗਹਿਤਸ੍ਸ ਅਮ੍ਬਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮਧੁਰਫਲਦਾਨਕਾਲੋ ਵਿਯ ਇਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਨੁਗ੍ਗਹਿਤਾਯ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਦਾਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ.
ਏਤ੍ਥ ਚ ਲਦ੍ਧੂਪਕਾਰਾਤਿ ਯਥਾਰਹਂ ਨਿਸ੍ਸਯਾਦਿਵਸੇਨ ਲਦ੍ਧਪਚ੍ਚਯਾ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਨੁਗ੍ਗਹਿਤਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਚ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਅਨਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਹਿ ਵਿਧਿ ਪਟਿਸੇਧੋ ਵਾ, ਅਗ੍ਗਫਲਸਮਾਧਿਮ੍ਹਿ ਤਪ੍ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਧਮ੍ਮੇਸੁਯੇਵ ਚ ਕੇਵਲੋ ਚੇਤੋਪਰਿਯਾਯੋ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਫਲਕ੍ਖਣੇਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਕਾਲਨ੍ਤਰੇ ਚਾਤਿ ਦੁਵਿਧੇਪਿ ਫਲਕ੍ਖਣੇ. ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਸਂਕਿਲੇਸੇਹਿ ਚੇਤੋਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਅਗ੍ਗਫਲਪਞ੍ਞਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਾ ਫਲਧਮ੍ਮਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਫਲਂ ਅਸ੍ਸਾਤਿ, ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਫਲਂ ਆਨਿਸਂਸੋ’’ਤਿ. ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸੇਹਿ ਚੇਤਸੋ ਵਿਮੁਚ੍ਚਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਸਞ੍ਞਿਤਂ ਪਹਾਨਂ ਫਲਂ ਆਨਿਸਂਸੋ ਚਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਇਧ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੇਨ ਪਹਾਨਮਤ੍ਤਂ ਗਹਿਤਂ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਹਾਯਕਧਮ੍ਮਾ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਫਲਧਮ੍ਮਾ ਏਵ ਆਨਿਸਂਸੋਤਿ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ਪੁਨਵਚਨਂ ਨਿਰਤ੍ਥਕਂ ਸਿਯਾ. ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਫਲਾਨਿਸਂਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਵਮੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਜੀਵਾ ਸੀਲਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਉਪਕਾਰਾ, ਤਥਾ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਝਾਨਸਭਾਵਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਸੋ ‘‘ਅਪ੍ਪਨਾ’’ਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ. ਸਮ੍ਮਾਸਤਿਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਾ ਪਨ ਸਮਾਧਿਪਕ੍ਖਿਯਾ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਵਸੇਸਾ ਧਮ੍ਮਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ.
ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਨ੍ਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਭੂਤਂ ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਂ. ਸੁਤਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਆਰੋਚਨਵਸੇਨ ਸਹ ਕਥਨਂ ਸਂਕਥਾ, ਸਂਕਥਾਵ ਸਾਕਚ੍ਛਾ. ਇਧ ਪਨ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ…ਪੇ… ਕਥਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਏਕਵਾਰਂ ਵਿਧਿਯਾ ਅਪ੍ਪਟਿਪਜ੍ਜਨਂ ਖਲਨਂ, ਅਨੇਕਵਾਰਂ ਪਕ੍ਖਲਨਂ, ਤਦੁਭਯਸ੍ਸ ਵਿਚ੍ਛੇਦਨੀ ਅਪਨਯਨੀ ਕਥਾ ਖਲਨਪਕ੍ਖਲਨਚ੍ਛੇਦਨਕਥਾ. ਪੂਰੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਵਟ੍ਟਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਾਲੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰੂਹੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ. ਸੁਣਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਯਥਾਉਗ੍ਗਹਿਤਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਫਾਤਿਂ ਗਮਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਸੁਣਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ‘‘ਸਪ੍ਪਾਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਪਞ੍ਚਸੁਪਿ ਠਾਨੇਸੁ ਅਨ੍ਤ-ਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥਜੋਤਨੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਏਵਞ੍ਹਿ ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਅਮ੍ਬੂਪਮਾ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ.
ਉਦਕਕੋਟ੍ਠਕਨ੍ਤਿ ਜਲਾਵਾਟਂ. ਥਿਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਬਨ੍ਧਤੀਤਿ ਅਸਿਥਿਲਂ ਦਲ਼੍ਹਂ ਨਾਤਿਮਹਨ੍ਤਂ ਨਾਤਿਖੁਦ੍ਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਿ. ਥਿਰਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਉਦਕਸਿਞ੍ਚਨਕਾਲੇ ਤਤੋ ਤਤੋ ਪਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਉਦਕਸ੍ਸ ਅਨਿਕ੍ਖਮਨਤ੍ਥਂ ਜਲਾਵਾਟਪਾਲ਼ਿਂ ਥਿਰਤਰਂ ਕਰੋਤਿ. ਸੁਕ੍ਖਦਣ੍ਡਕੋਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਮ੍ਬਗਚ੍ਛਸ੍ਸ ਸੁਕ੍ਖਕੋ ਸਾਖਾਸੀਸਕੋ. ਕਿਪਿਲ੍ਲਿਕਪੁਟੋਤਿ ਤਮ੍ਬਕਿਪਿਲ੍ਲਿਕਪੁਟੋ. ਖਣਿਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਕੁਦਾਲਂ. ਕੋਟ੍ਠਕਬਨ੍ਧਨਂ ਵਿਯ ਸੀਲਂ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵਡ੍ਢਨੂਪਾਯਸ੍ਸ ਮੂਲਭਾਵਤੋ. ਉਦਕਸਿਞ੍ਚਨਂ ਵਿਯ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਭਾਵਨਾਯ ਪਰਿਬ੍ਰੂਹਨਤੋ. ਮਰਿਯਾਦਾਯ ਥਿਰਭਾਵਕਰਣਂ ਵਿਯ ਸਮਥੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਯ ਭਾਵਨਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾਯ ਸੀਲਮਰਿਯਾਦਾਯ ਦਲ਼੍ਹੀਭਾਵਾਪਾਦਨਤੋ. ਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸ ਹਿ ਸੀਲਂ ਥਿਰਤਰਂ ਹੋਤਿ. ਸਮੀਪੇ ਵਲ੍ਲਿਆਦੀਨਂ ਹਰਣਂ ਵਿਯ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ ਖਲਨਪਕ੍ਖਲਨਚ੍ਛੇਦਨਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਭਾਵਨਾਯ ਵਿਬਨ੍ਧਨਾਪਨਯਨਤੋ. ਮੂਲਖਣਨਂ ਵਿਯ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨਂ ਭਾਵਨਾ ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਮੂਲਭੂਤਾਨਂ ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਪਲਿਖਣਨਤੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਸ੍ਮਾ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਪ੍ਪਾਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਤੋ ਯਥਾਸੁਤੇ ਅਤ੍ਥੇ ਸਾਕਚ੍ਛਾਸਮਾਪਜ੍ਜਨਂ, ਤਤੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਵਿਸੋਧਨੇਨ ਸਮਥਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿ, ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਬ੍ਰੂਹੇਤੀਤਿ ਏਵਮੇਤੇਸਂ ਅਙ੍ਗਾਨਂ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਨਤੋ ਅਯਮਾਨੁਪੁਬ੍ਬੀ ਕਥਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਅਨੁਗ੍ਗਹਿਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੬. ਵਿਮੁਤ੍ਤਾਯਤਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੨੬. ਛਟ੍ਠੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਤੋ ਵਿਮੁਚ੍ਚਨਸ੍ਸ ਆਯਤਨਾਨਿ ਕਾਰਣਾਨਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਾਯਤਨਾਨੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਵਿਮੁਚ੍ਚਨਕਾਰਣਾਨੀ’’ਤਿ. ਪਾਲ਼ਿਅਤ੍ਥਂ ਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਇਧ ਸੀਲਂ ਆਗਤਂ, ਇਧ ਸਮਾਧਿ, ਇਧ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਂਤਂਪਾਲ਼ਿਅਤ੍ਥਂ ਯਾਥਾਵਤੋ ਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਪਾਲ਼ਿਂ ਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤਦਤ੍ਥਬੋਧਿਨਿਂ ਪਾਲ਼ਿਂ ਯਾਥਾਵਤੋ ਉਪਧਾਰੇਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਤਰੁਣਪੀਤੀਤਿ ਸਞ੍ਜਾਤਮਤ੍ਤਾ ਮੁਦੁਕਾ ਪੀਤਿ ਜਾਯਤਿ. ਕਥਂ ਜਾਯਤਿ? ਯਥਾਦੇਸਿਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਉਪਧਾਰੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਦਨੁਚ੍ਛਵਿਕਮੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਯਵਾਚਾਮਨੋਸਮਾਚਾਰਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਮੋਦਲਕ੍ਖਣਂ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਜਾਯਤਿ. ਤੁਟ੍ਠਾਕਾਰਭੂਤਾ ਬਲਵਪੀਤੀਤਿ ਪੁਰਿਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਪੀਤਿਯਾ ਵਸੇਨ ਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨਤ੍ਤਾ ਅਤਿਵਿਯ ਤੁਟ੍ਠਾਕਾਰਭੂਤਾ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਦਰਥਸ੍ਸ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਭਵਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਾ ਬਲਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਪੀਤਿ ਜਾਯਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਨਾਮਕਾਯੇ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧੇ ਰੂਪਕਾਯੋਪਿ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਏਵ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਨਾਮਕਾਯੋ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ’’ਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਸੁਖਂ ਪਟਿਲਭਤੀਤਿ ਵਕ੍ਖਮਾਨਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸਮਾਧਾਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਭਵਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਂ ਚੇਤਸਿਕਂ ਨਿਰਾਮਿਸਸੁਖਂ ਪਟਿਲਭਤਿ ਵਿਨ੍ਦਤਿ. ਸਮਾਧਿਯਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਨ ਯੋ ਕੋਚਿ ਸਮਾਧਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਅਥ ਖੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਸਮਾਧੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਰਹਤ੍ਤ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਯਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਅਯਂ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਤਸ੍ਸਂ ਦੇਸਨਾਯਂ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਮਾਧਿਪਟਿਲਾਭਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭਾਵਵਿਭਾਵਨਂ, ਯਂ ਤਥਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਾਯਤਨਭਾਵੋ. ਓਸਕ੍ਕਿਤੁਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤੁਂ. ਸਮਾਧਿਯੇਵ ਸਮਾਧਿਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਪਾਲ਼ਿਯਾ ਆਰੁਲ਼੍ਹੋ ਸਮਾਧਿ ਏਵ ਪਰਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਭਾਵਨਾਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭਾਵਤੋ ਸਮਾਧਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ’’ਤਿਆਦਿ.
ਵਿਮੁਤ੍ਤਾਯਤਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੭. ਸਮਾਧਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੨੭. ਸਤ੍ਤਮੇ ਸਬ੍ਬਸੋ ਕਿਲੇਸਦੁਕ੍ਖਦਰਥਪਰਿਲ਼ਾਹਾਨਂ ਵਿਗਤਤ੍ਤਾ ਸਾਤਿਸਯਮੇਤ੍ਥ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਪ੍ਪਿਤਪ੍ਪਿਤਕ੍ਖਣੇ ਸੁਖਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸੁਖੋ’’ਤਿ. ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨਤਾਯ ਸਨ੍ਤਪਣੀਤਤਰਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਰਿਮੋ…ਪੇ… ਸੁਖਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ. ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾਤਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨੇਨ ਲਦ੍ਧਤ੍ਤਾ. ‘‘ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਭਾਵਨ੍ਤਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਭਾਵਂ. ਲਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਪਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਬ੍ਭਾਵਂ ਉਪਗਤਤ੍ਤਾ. ਲੋਕਿਯਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਨੀਕਾਨਿ ਨੀਵਰਣਪਠਮਜ੍ਝਾਨਨਿਕਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਅਞ੍ਞੇ ਕਿਲੇਸਾ ਵਾਰੇਤਬ੍ਬਾ. ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਅਰਹਤ੍ਤਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਤ੍ਤਾ ਨ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਵਾਰੇਤਬ੍ਬਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਮਗ੍ਗਾਨਨ੍ਤਰਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਚ ਅਪ੍ਪਯੋਗੇਨ ਅਧਿਗਤਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਿਤਤ੍ਤਾ ਚ ਅਪਰਿਹਾਨਿਵਸੇਨ ਵਾ ਅਪ੍ਪਿਤਤ੍ਤਾ ਨ ਸਸਙ੍ਖਾਰਨਿਗ੍ਗਯ੍ਹਵਾਰਿਤਗਤੋ. ਸਤਿਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਏਤੇਨ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯਪਿ ਸਤਿਯਾ ਸਤਿਬਹੁਲਤਾਯ ਸਤੋ ਏਵ ਨਾਮਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਵਸੇਨਾਤਿ ਏਤੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸ੍ਸਤਿਯਾ ਸਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸੇਸੇਸੂਤਿ ਞਾਣੇਸੁ.
ਸਮਾਧਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੮-੯. ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੨੮-੨੯. ਅਟ੍ਠਮੇ ਕਰੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪੁਪ੍ਫਸਮ੍ਭਵਂ ‘‘ਗਬ੍ਭਾਸਯੇ ਕਿਰੀਯਤੀ’’ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਕਰਤੋ ਜਾਤੋ ਕਾਯੋ ਕਰਜਕਾਯੋ, ਤਦੁਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਚਤੁਸਨ੍ਤਤਿਰੂਪਸਮੁਦਾਯੋ. ਕਾਮਂ ਨਾਮਕਾਯੋਪਿ ਵਿਵੇਕਜੇਨ ਪੀਤਿਸੁਖੇਨ ਤਥਾਲਦ੍ਧੂਪਕਾਰੋ, ‘‘ਅਭਿਸਨ੍ਦੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ ਪਨ ਰੂਪਕਾਯੋ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਮਂ ਕਰਜਕਾਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਭਿਸਨ੍ਦੇਤੀਤਿ ਅਭਿਸਨ੍ਦਨਂ ਕਰੋਤਿ. ਤਂ ਪਨ ਅਭਿਸਨ੍ਦਨਂ ਝਾਨਮਯੇਨ ਪੀਤਿਸੁਖੇਨ ਕਰਜਕਾਯਸ੍ਸ ਤਿਨ੍ਤਭਾਵਾਪਾਦਨਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਕਮੇਵ ਲੂਖਭਾਵਾਪਨਯਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤੇਮੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਯਿਦਂ ਅਭਿਸਨ੍ਦਨਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪੀਤਿਸੁਖਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਪਣੀਤਰੂਪੇਹਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਪਰਿਪ੍ਫਰਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪਰਿਸਨ੍ਦੇਤੀਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸਬ੍ਬਂ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਸਬ੍ਬਾਵਾ, ਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਾਵਤੋ. ਅਵਯਵਾਵਯਵਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਅਵਯਵਿਨਿ ਸਾਮਿਵਚਨਨ੍ਤਿ ਅਵਯਵਵਿਸਯੋ ਸਬ੍ਬ-ਸਦ੍ਦੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਕੋਟ੍ਠਾਸਵਤੋ’’ਤਿ. ਅਫੁਟਂ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤਿ ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਂ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਜਰੂਪਸ੍ਸ ਅਭਿਬ੍ਯਾਪਨਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕਸਨ੍ਤਤੀ’’ਤਿਆਦਿ.
ਛੇਕੋਤਿ ਕੁਸਲੋ. ਤਂ ਪਨਸ੍ਸ ਕੋਸਲ੍ਲਂ ਨਹਾਨੀਯਚੁਣ੍ਣਾਨਂ ਕਰਣੇ ਪਿਣ੍ਡਿਕਰਣੇ ਚ ਸਮਤ੍ਥਤਾਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਟਿਬਲੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਕਂਸ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਮਹਤਿਯਾ ਕਂਸਪਾਤਿਯਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੬੧) ਸੁਵਣ੍ਣੇ ਆਗਤੋ.‘‘ਕਂਸੋ ਉਪਹਤੋ ਯਥਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਪ. ੧੩੪) ਕਿਤ੍ਤਿਮਲੋਹੇ. ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤੇ ‘‘ਉਪਕਂਸੋ ਨਾਮ ਰਾਜਾਸਿ, ਮਹਾਕਂਸਸ੍ਸ ਅਤ੍ਰਜੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਜਾ. ਅਟ੍ਠ. ੪.੧੦.੧੬੪ ਘਟਪਣ੍ਡਿਤਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ). ਇਧ ਪਨ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਲੋਹੇਤਿ ਆਹ ‘‘ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਲੋਹੇਨ ਕਤਭਾਜਨੇ’’ਤਿ. ਸ੍ਨੇਹਾਨੁਗਤਾਤਿ ਉਦਕਸਿਨੇਹੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਵਿਸਨਵਸੇਨ ਗਤਾ ਉਪਗਤਾ. ਸ੍ਨੇਹਪਰੇਤਾਤਿ ਉਦਕਸਿਨੇਹੇਨ ਪਰਿਤੋ ਗਤਾ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਫੁਟਾ. ਤਤੋ ਏਵ ਸਨ੍ਤਰਬਾਹਿਰਾ ਫੁਟਾ ਸ੍ਨੇਹੇਨ. ਏਤੇਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਉਦਕੇਨ ਤੇਮਿਤਭਾਵਮਾਹ. ਨ ਚ ਪਗ੍ਘਰਿਣੀਤਿ ਏਤੇਨ ਤਿਨ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਤਸ੍ਸ ਘਨਥਦ੍ਧਭਾਵਂ ਵਦਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਬਿਨ੍ਦੁਬਿਨ੍ਦੂ’’ਤਿਆਦਿ.
ਤਾਹਿ ਤਾਹਿ ਉਦਕਸਿਰਾਹਿ ਉਬ੍ਭਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਉਬ੍ਭਿਦਂ, ਉਬ੍ਭਿਦਂ ਉਦਕਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਉਬ੍ਭਿਦੋਦਕੋ. ਉਬ੍ਭਿਨ੍ਨਉਦਕੋਤਿ ਨਦੀਤੀਰੇ ਖਤਕੂਪਕੋ ਵਿਯ ਉਬ੍ਭਿਜ੍ਜਨਕਉਦਕੋ. ਉਗ੍ਗਚ੍ਛਨਉਦਕੋਤਿ ਧਾਰਾਵਸੇਨ ਉਟ੍ਠਹਨਉਦਕੋ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਉਬ੍ਭਿਦੋਦਕੋਵ ਰਹਦੋ ਗਹਿਤੋ, ਨ ਇਤਰੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਹੇਟ੍ਠਾ ਉਗ੍ਗਚ੍ਛਨਉਦਕਞ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਧਾਰਾਨਿਪਾਤਬੁਬ੍ਬੁਲ਼ਕੇਹੀਤਿ ਧਾਰਾਨਿਪਾਤੇਹਿ ਚ ਉਦਕਬੁਬ੍ਬੁਲ਼ੇਹਿ ਚ. ‘‘ਫੇਣਪਟਲੇਹਿ ਚਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਮੇਵ ਅਪਰਿਕ੍ਖੋਭਤਾਯ ਨਿਚ੍ਚਲਮੇਵ, ਸੁਪ੍ਪਸਨ੍ਨਮੇਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸੇਸਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਭਿਸਨ੍ਦੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਕਂ.
ਉਪ੍ਪਲਾਨੀਤਿ ਉਪ੍ਪਲਗਚ੍ਛਾਨਿ. ਸੇਤਰਤ੍ਤਨੀਲੇਸੂਤਿ ਉਪ੍ਪਲੇਸੁ, ਸੇਤੁਪ੍ਪਲਰਤ੍ਤੁਪ੍ਪਲਨੀਲੁਪ੍ਪਲੇਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਉਪ੍ਪਲਂ ਉਪ੍ਪਲਮੇਵ ਸਾਮਞ੍ਞਗ੍ਗਹਣਤੋ. ਸਤਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਤ-ਸਦ੍ਦੋ ਬਹੁਪਰਿਯਾਯੋ ‘‘ਸਤਗ੍ਘੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ਤੇਨ ਅਨੇਕਸਤਪਤ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਸਿਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ. ਲੋਕੇ ਪਨ ਰਤ੍ਤਂ ਪਦੁਮਂ, ਸੇਤਂ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਾਵ ਅਗ੍ਗਾ ਯਾਵ ਚ ਮੂਲਾ ਉਦਕੇਨ ਅਭਿਸਨ੍ਦਨਾਦਿਸਮ੍ਭਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਉਦਕਾਨੁਗ੍ਗਤਗ੍ਗਹਣਂ. ਇਧ ਉਪ੍ਪਲਾਦੀਨਿ ਵਿਯ ਕਰਜਕਾਯੋ, ਉਦਕਂ ਵਿਯ ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨਸੁਖਂ.
ਯਸ੍ਮਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਚੇਤਸਾਤਿ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਚਿਤ੍ਤਮਾਹ, ਤਞ੍ਚ ਰਾਗਾਦਿਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਮਲਾਪਗਮਤੋ ਨਿਰੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸਂ ਨਿਮ੍ਮਲਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਹ ‘‘ਨਿਰੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸਟ੍ਠੇਨ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਏਵ ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸੋ ਪਰਿਯੋਦਾਤਤਾ ਸੁਧਨ੍ਤਸੁਵਣ੍ਣਸ੍ਸ ਨਿਘਂਸਨੇਨ ਪਭਸ੍ਸਰਤਾ ਵਿਯ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਹ ‘‘ਪਭਸ੍ਸਰਟ੍ਠੇਨ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਇਦਨ੍ਤਿ ਓਦਾਤਵਚਨਂ. ਉਤੁਫਰਣਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਉਤੁਨੋ ਫਰਣਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਉਤੁਫਰਣਂ ਨ ਹੋਤਿ ਸੇਸਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਙ੍ਖਣ …ਪੇ… ਬਲਵਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਵਤ੍ਥਂ ਵਿਯ ਕਰਜਕਾਯੋਤਿ ਯੋਗਿਨੋ ਕਰਜਕਾਯੋ ਵਤ੍ਥਂ ਵਿਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ ਉਤੁਫਰਣਸਦਿਸੇਨ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸੁਖੇਨ ਫਰਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਸਰੀਰਂ ਵਿਯ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਉਤੁਫਰਣਟ੍ਠਾਨਿਯਸ੍ਸ ਸੁਖਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਚੇਤਸਾ’’ਤਿ ਚੇਤੋਗਹਣੇਨ ਝਾਨਸੁਖਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਉਤੁਫਰਣਂ ਵਿਯ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ. ਨਨੁ ਚ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇ ਸੁਖਮੇਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਸਾਤਲਕ੍ਖਣਸਨ੍ਤਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ‘‘ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮੋਹਵਿਨੋਦਨਿਯਂ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੨੩੨) ‘‘ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਪਨ ਸਨ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਸੁਖਮਿਚ੍ਚੇਵ ਭਾਸਿਤਾ’’ਤਿ.
ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਸਰੂਪਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਸਮਭਰਿਤੋਤਿ ਸਮਪੁਣ੍ਣੋ.
ਮਣ੍ਡਭੂਮੀਤਿ ਪਪਾਵਣ੍ਣਭੂਮਿ. ਯਤ੍ਥ ਸਲਿਲਸਿਞ੍ਚਨੇਨ ਵਿਨਾਵ ਸਸ੍ਸਾਨਿ ਠਿਤਾਨਿ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਯੁਗੇ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾਨਿ ਯੋਗ੍ਗਾਨਿ, ਤੇਸਂ ਆਚਰਿਯੋ ਯੋਗ੍ਗਾਚਰਿਯੋ. ਤੇਸਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਨਤੋ ਹਤ੍ਥਿਆਦਯੋਪਿ ‘‘ਯੋਗ੍ਗਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਅਸ੍ਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥੀ’’ਤਿ. ਯੇਨ ਯੇਨਾਤਿ ਚਤੂਸੁ ਮਗ੍ਗੇਸੁ ਯੇਨ ਯੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ. ਯਂ ਯਂ ਗਤਿਨ੍ਤਿ ਜਵਸਮਜਵਾਦਿਭੇਦਾਸੁ ਗਤੀਸੁ ਯਂ ਯਂ ਗਤਿਂ. ਨਵਮੇ ਨਤ੍ਥਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ.
ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੦. ਨਾਗਿਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੩੦. ਦਸਮੇ ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦਮਹਾਸਦ੍ਦਾਤਿ ਉਦ੍ਧਂ ਉਗ੍ਗਤਤ੍ਤਾ ਉਚ੍ਚੋ ਪਤ੍ਥਟੋ ਮਹਨ੍ਤੋ ਵਿਨਿਬ੍ਭਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯੋ ਸਦ੍ਦੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦਮਹਾਸਦ੍ਦਾ. ਵਚੀਘੋਸੋਪਿ ਹਿ ਬਹੂਹਿ ਏਕਜ੍ਝਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਸਦ੍ਦਤੋ ਚ ਦੁਰਵਬੋਧੋ ਕੇਵਲਂ ਮਹਾਨਿਗ੍ਘੋਸੋ ਏਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੋਤਪਥਮਾਗਚ੍ਛਤਿ. ਮਚ੍ਛਵਿਲੋਪੇਤਿ ਮਚ੍ਛਾਨਂ ਵਿਲੁਮ੍ਪਿਤ੍ਵਾ ਵਿਯ ਗਹਣੇ, ਮਚ੍ਛਾਨਂ ਵਾ ਵਿਲੁਮ੍ਪਨੇ. ਕੇਵਟ੍ਟਾਨਞ੍ਹਿ ਮਚ੍ਛਪਚ੍ਛਿਠਪਿਤਟ੍ਠਾਨੇ ਮਹਾਜਨੋ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਧ ਅਞ੍ਞਂ ਏਕਂ ਮਚ੍ਛਂ ਦੇਹਿ, ਏਕਂ ਮਚ੍ਛਫਾਲਂ ਦੇਹੀ’’ਤਿ, ‘‘ਏਤਸ੍ਸ ਤੇ ਮਹਾ ਦਿਨ੍ਨੋ, ਮਯ੍ਹਂ ਖੁਦ੍ਦਕੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦਂ ਮਹਾਸਦ੍ਦਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਮਚ੍ਛਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ ਜਾਲੇ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਕੇਵਟ੍ਟਾ ਚੇਵ ਅਞ੍ਞੇ ਚ ‘‘ਪਵਿਟ੍ਠੋ ਗਹਿਤੋ’’ਤਿ ਮਹਾਸਦ੍ਦਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਸੁਚਿਸੁਖਨ੍ਤਿ ਕਾਯਾਸੁਚਿਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਕਿਲੇਸਾਸੁਚਿਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਚ ਅਸੁਚਿਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਸੁਖਂ. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸੁਖਸ੍ਸਾਤਿ ਕਾਮਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਖਸ੍ਸ. ਪਵਿਵੇਕਸੁਖਸ੍ਸਾਤਿ ਗਣਸਙ੍ਗਣਿਕਤੋ ਕਿਲੇਸਸਙ੍ਗਣਿਕਤੋ ਚ ਵਿਗਤਸ੍ਸ ਸੁਖਸ੍ਸ. ਉਪਸਮਸੁਖਸ੍ਸਾਤਿ ਰਾਗਾਦਿਵੂਪਸਮਾਵਹਸ੍ਸ ਸੁਖਸ੍ਸ. ਸਮ੍ਬੋਧਸੁਖਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਬੋਧਸ੍ਸ ਨਿਟ੍ਠਪ੍ਪਤ੍ਤਤ੍ਥਾਯ ਸੁਖਂ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
ਨਾਗਿਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੪. ਸੁਮਨਵਗ੍ਗੋ
੧. ਸੁਮਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੩੧. ਚਤੁਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਸਤਕ੍ਕਕੂਤਿ ਸਤਸਿਖਰੋ, ਅਨੇਕਕੂਟੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਂ ਤਸ੍ਸ ਮਹਾਮੇਘਭਾਵਦਸ੍ਸਨਂ. ਸੋ ਹਿ ਮਹਾਵਸ੍ਸਂ ਵਸ੍ਸਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਉਟ੍ਠਿਤੇਨ ਵਲਾਹਕਕੂਟਸਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਦਸ੍ਸਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦਸ੍ਸਨਂ ਨਾਮ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੋ. ਸੋ ਹਿ ਪਠਮਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਦਸ੍ਸਨਤੋ ‘‘ਦਸ੍ਸਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਦਿਪਿ ਤਂ ਗੋਤ੍ਰਭੁ ਪਠਮਤਰਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਸ੍ਸ ਅਕਰਣਤੋ ਨ ਤਂ ‘‘ਦਸ੍ਸਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਆਵਜ੍ਜਨਟ੍ਠਾਨਿਯਞ੍ਹਿ ਤਂ ਞਾਣਂ. ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਤਾਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਚੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨੇਨ, ਤਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨੇਨ ਭਾਵਨਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ, ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਪਰਿਞ੍ਞਾਦਿਕਿਚ੍ਚਕਰਣੇਨ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਦਸ੍ਸਨਂ ਤਦਭਿਸਮਯੋਤਿ ਨਤ੍ਥੇਤ੍ਥ ਗੋਤ੍ਰਭੁਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
ਸੁਮਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਚੁਨ੍ਦੀਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੩੨. ਦੁਤਿਯੇ ‘‘ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੫.੧੭੯) ਅਰਿਯਕਨ੍ਤਾਨੀਤਿ ਪਞ੍ਚਸੀਲਾਨਿ ਆਗਤਾਨਿ. ਅਰਿਯਕਨ੍ਤਾਨਿ ਹਿ ਪਞ੍ਚਸੀਲਾਨਿ ਅਰਿਯਾਨਂ ਕਨ੍ਤਾਨਿ ਪਿਯਾਨਿ, ਭਵਨ੍ਤਰਗਤਾਪਿ ਅਰਿਯਾ ਤਾਨਿ ਨ ਵਿਜਹਨ੍ਤਿ. ਇਧ ਪਨ ‘‘ਯਾਵਤਾ, ਚੁਨ੍ਦ, ਸੀਲਾਨਿ ਅਰਿਯਕਨ੍ਤਾਨਿ ਸੀਲਾਨਿ, ਤੇਸਂ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤਿ…ਪੇ… ਅਗ੍ਗੇ ਤੇ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰਿਨੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਿ ਸੀਲਾਨਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਨੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਰਿਯਕਨ੍ਤਾਨਿ ਸੀਲਾਨੀਤਿ ਮਗ੍ਗਫਲਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਿ ਸੀਲਾਨੀ’’ਤਿ.
ਚੁਨ੍ਦੀਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਉਗ੍ਗਹਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੩੩. ਤਤਿਯੇ ਸਬ੍ਬਪਠਮਂ ਉਟ੍ਠਾਨਸੀਲਾਤਿ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਭਾਯਨਵੇਲਾਯ ਸਾਮਿਕੇ ਪਰਿਜਨੇ ਸੇਯ੍ਯਾਯ ਅਵੁਟ੍ਠਿਤੇ ਸਬ੍ਬਪਠਮਂ ਉਟ੍ਠਾਨਸੀਲਾ. ਸਾਮਿਕਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਸਨਤੋ ਅਗ੍ਗਿਦਡ੍ਢਾ ਵਿਯ ਪਠਮਮੇਵ ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤੀਤਿ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯਿਨਿਯੋ. ਕਿਂਕਾਰਨ੍ਤਿ ਕਿਂਕਰਣੀਯਂ, ਕਿਂਕਰਣਭਾਵੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਕਾਤਬ੍ਬਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਂ ਪਟਿਸ੍ਸੁਣਨ੍ਤਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤੀਤਿ ਕਿਂਕਾਰਪ੍ਪਟਿਸ੍ਸਾਵਿਨਿਯੋ. ਮਨਾਪਂਯੇਵ ਕਿਰਿਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਸੀਲੇਨਾਤਿ ਮਨਾਪਚਾਰਿਨਿਯੋ. ਪਿਯਮੇਵ ਵਦਨ੍ਤਿ ਸੀਲੇਨਾਤਿ ਪਿਯਵਾਦਿਨਿਯੋ.
ਤਤ੍ਰੁਪਾਯਾਯਾਤਿ ਤਤ੍ਰ ਕਮ੍ਮੇ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਉਪਾਯਭੂਤਾਯ ਵੀਮਂਸਾਯ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਉਣ੍ਣਾਕਪ੍ਪਾਸਸਂਵਿਧਾਨੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਲਂ ਕਾਤੁਨ੍ਤਿ ਕਾਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਾ. ਅਲਂ ਸਂਵਿਧਾਤੁਨ੍ਤਿ ਵਿਚਾਰੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਲਂ ਕਾਤੁਂ ਅਲਂ ਸਂਵਿਧਾਤੁਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਾਤੁਮ੍ਪਿ ਪਰੇਹਿ ਕਾਰਾਪੇਤੁਮ੍ਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
ਉਗ੍ਗਹਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੪-੫. ਸੀਹਸੇਨਾਪਤਿਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੩੪-੩੫. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕਨ੍ਤਿ ਅਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਤਾਯ ਸਾਮਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸਯਂ ਅਨੁਭਵਿਤਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਤਪਚ੍ਚਕ੍ਖਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨ ਸਦ੍ਧਾਮਤ੍ਤਕੇਨੇਵ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ‘‘ਦਾਨਂ ਨਾਮ ਸਾਧੁ ਸੁਨ੍ਦਰਂ, ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਹਿ ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਪਸਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਸਦ੍ਧਾਮਤ੍ਤਕੇਨੇਵ ਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਯਂ ਦਾਨਂ ਦੇਤੀਤਿ ਯਂ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਂ ਪਰਸ੍ਸ ਦੇਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਤਿ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਤਬ੍ਬਿਸਯਂ ਲੋਭਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਅਭਿਭਵਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਪਤਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦੇਤਿ. ਤੇਨ ਅਨਧਿਭਵਨੀਯਤ੍ਤਾ ਨ ਦਾਸੋ ਨ ਸਹਾਯੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਦੁਭਯਂ ਅਨ੍ਵਯਤੋ ਬ੍ਯਤਿਰੇਕਤੋ ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦਾਸੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦੇਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਾਸਬ੍ਯਸ੍ਸ ਉਪਗਤਤ੍ਤਾ. ਸਹਾਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦੇਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪਿਯਭਾਵਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਤੋ. ਸਾਮੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦੇਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਣ੍ਹਾਦਾਸਬ੍ਯਤੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਮੋਚੇਤ੍ਵਾ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਅਥ ਵਾ ਯੋ ਦਾਨਸੀਲਤਾਯ ਦਾਯਕੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਸੋ ਦਾਨੇ ਪਵਤ੍ਤਿਭੇਦੇਨ ਦਾਨਦਾਸੋ, ਦਾਨਸਹਾਯੋ, ਦਾਨਪਤੀਤਿ ਤਿਪ੍ਪਕਾਰੋ ਹੋਤਿ. ਤਦਸ੍ਸ ਤਿਪ੍ਪਕਾਰਤਂ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯੋ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦਾਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਦਾਨਂ, ਅਨ੍ਨਪਾਨਾਦਿ.
ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਤਣ੍ਹਾਧਿਪਨ੍ਨਤਾਯ ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਵਤ੍ਤਨਤੋ ਦਾਸੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਪਰੇਸਂ ਦੀਯਤਿ, ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਅਨ੍ਨਪਾਨਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦਾਨਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਦਾਸੋ ਹੁਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਸਹਾਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦੇਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਪਰੇਸਂ ਦਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਚ ਸਮਸਮਂ ਠਪਨਤੋ. ਪਤਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦੇਤਿ ਸਯਂ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਸੇ ਅਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸੇ ਵਤ੍ਤਾਪਨਤੋ. ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਯੋ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਣੀਤਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਰੇਸਂ ਨਿਹੀਨਂ ਦੇਤਿ, ਸੋ ਦਾਨਦਾਸੋ ਨਾਮ ਤਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਨਿਹੀਨਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਤੋ. ਯੋ ਯਾਦਿਸਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਤਾਦਿਸਮੇਵ ਪਰੇਸਂ ਦੇਤਿ, ਸੋ ਦਾਨਸਹਾਯੋ ਨਾਮ ਤਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਹੀਨਾਧਿਕਭਾਵਵਿਵਜ੍ਜਨੇਨ ਸਦਿਸਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਤੋ. ਯੋ ਅਤ੍ਤਨਾ ਨਿਹੀਨਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਰੇਸਂ ਪਣੀਤਂ ਦੇਤਿ, ਸੋ ਦਾਨਪਤਿ ਨਾਮ ਤਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਸੇਟ੍ਠਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਤੋ.
ਨਿਤ੍ਤੇਜਭੂਤੋ ਤੇਜਹਾਨਿਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ. ਸਹ ਬ੍ਯਤਿ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਸਹਬ੍ਯੋ, ਸਹਪਵਤ੍ਤਨਕੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਸਹਬ੍ਯਤਾ, ਸਹਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਹਭਾਵਂ ਏਕੀਭਾਵਂ ਗਤਾ’’ਤਿ. ਅਸਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਾ ਅਬਨ੍ਧਸ੍ਸ, ਤਣ੍ਹਾਬਨ੍ਧਨੇਨ ਅਬਨ੍ਧਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਞ੍ਚਮਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.
ਸੀਹਸੇਨਾਪਤਿਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੬-੭. ਕਾਲਦਾਨਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੩੬-੩੭. ਛਟ੍ਠੇ ਆਰਾਮਤੋਤਿ ਫਲਾਰਾਮਤੋ. ਪਠਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨੀਤਿ ਸਬ੍ਬਪਠਮਂ ਸੁਜਾਤਾਨਿ. ਭਾਸਿਤਞ੍ਞੂਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਘਰਦ੍ਵਾਰੇ ਠਿਤਾ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਤੁਣ੍ਹੀ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ‘‘ਭਿਕ੍ਖਂ ਦੇਥਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਨਾਮ ਅਰਿਯਾਯ ਯਾਚਨਾਯ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਉਦ੍ਧਿਸ੍ਸ ਅਰਿਯਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਏਸਾ ਅਰਿਯਾਨਂ ਯਾਚਨਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਰ ਯੇ ‘‘ਮਯਂ ਪਚਾਮ, ਇਮੇ ਨ ਪਚਨ੍ਤਿ, ਪਚਮਾਨੇ ਪਤ੍ਵਾ ਅਲਭਨ੍ਤਾ ਕੁਹਿਂ ਲਭਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਂ ਸਂਵਿਭਜਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਭਾਸਿਤਞ੍ਞੂ ਨਾਮ ਞਤ੍ਵਾ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਕਰਣਤੋ. ਯੁਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤਕਾਲੇਤਿ ਦਾਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤਕਾਲੇ. ਅਪ੍ਪਟਿਵਾਨਚਿਤ੍ਤੋਤਿ ਅਨਿਵਤ੍ਤਨਚਿਤ੍ਤੋ. ਸਤ੍ਤਮਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.
ਕਾਲਦਾਨਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੮. ਸਦ੍ਧਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੩੮. ਅਟ੍ਠਮੇ ਅਨੁਕਮ੍ਪਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ ਸੁਖੀ ਹੋਨ੍ਤੁ ਅਵੇਰਾ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਹਿਤਫਰਣੇਨ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਅਪਿਚ ਉਪਟ੍ਠਾਕਾਨਂ ਗੇਹਂ ਅਞ੍ਞੇ ਸੀਲਵਨ੍ਤੇ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਨੋ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਵਿਸਨ੍ਤਾਪਿ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਨਾਮ. ਨੀਚਵੁਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਪਣਿਪਾਤਸੀਲਂ. ਕੋਧਮਾਨਥਦ੍ਧਤਾਯ ਰਹਿਤਨ੍ਤਿ ਕੋਧਮਾਨਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਯੋ ਥਦ੍ਧਭਾਵੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਲਕ੍ਖਣੋ, ਤੇਨ ਵਿਰਹਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋਰਚ੍ਚੇਨਾਤਿ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਸੋਰਚ੍ਚਂ? ਯੋ ਕਾਯਿਕੋ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ, ਵਾਚਸਿਕੋ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ, ਕਾਯਿਕਵਾਚਸਿਕੋ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸੋਰਚ੍ਚਂ. ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਸੀਲਸਂਵਰੋ ਸੋਰਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਗਤੇਨ ਸੀਲਸਂਵਰਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਸੋਰਤਭਾਵੇਨ. ਸਖਿਲਨ੍ਤਿ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਸਾਖਲ੍ਯਂ? ਯਾ ਸਾ ਵਾਚਾ ਥਦ੍ਧਕਾ ਕਕ੍ਕਸਾ ਫਰੁਸਾ ਕਟੁਕਾ ਅਭਿਸਜ੍ਜਨੀ ਕੋਧਸਾਮਨ੍ਤਾ ਅਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ, ਤਥਾਰੂਪਿਂ ਵਾਚਂ ਪਹਾਯ ਯਾ ਸਾ ਵਾਚਾ ਨੇਲਾ ਕਣ੍ਣਸੁਖਾ ਪੇਮਨੀਯਾ ਹਦਯਙ੍ਗਮਾ ਪੋਰੀ ਬਹੁਜਨਕਨ੍ਤਾ ਬਹੁਜਨਮਨਾਪਾ, ਤਥਾਰੂਪਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਯਾ ਤਤ੍ਥ ਸਣ੍ਹਵਾਚਤਾ ਸਖਿਲਵਾਚਤਾ ਅਫਰੁਸਵਾਚਤਾ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਾਖਲ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੩੫੦) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਮੋਦਕਮੁਦੁਭਾਵੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਖਿਲਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮੋਦਕ’’ਨ੍ਤਿ.
ਸਦ੍ਧਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੯-੧੦. ਪੁਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੩੯-੪੦. ਨਵਮੇ ਭਤੋਤਿ ਪੋਸਿਤੋ. ਤਂ ਪਨ ਭਰਣਂ ਜਾਤਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸੁਖਪਚ੍ਚਯੂਪਹਰਣੇਨ ਦੁਕ੍ਖਪਚ੍ਚਯਾਪਹਰਣੇਨ ਚ ਪਵਤ੍ਤਿਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਮ੍ਹੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਹਤ੍ਥਪਾਦਵਡ੍ਢਨਾਦੀਹੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਮੁਖੇਨ ਸਿਙ੍ਘਾਨਿਕਾਪਨਯਨਨਹਾਪਨਮਣ੍ਡਨਾਦਿਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਸਨ੍ਤਕਂ ਖੇਤ੍ਤਾਦਿਂ ਅਵਿਨਾਸੇਤ੍ਵਾ ਰਕ੍ਖਿਤਂ ਤੇਸਂ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਠਿਤਿਯਾ ਕਾਰਣਂ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਨ੍ਤਕਂ…ਪੇ… ਕੁਲਵਂਸੋ ਚਿਰਂ ਠਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਸਲਾਕਭਤ੍ਤਾਦੀਨਿ ਅਨੁਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸਲਾਕਭਤ੍ਤਾਦੀਨਿ ਅਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਦਾਯਜ੍ਜਪ੍ਪਟਿਲਾਭਸ੍ਸ ਯੋਗ੍ਯਭਾਵੇਨ ਵਤ੍ਤਮਾਨੋਯੇਵ ਦਾਯਸ੍ਸ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਇਤਰੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਕੁਲਵਂਸਾਨੁਰੂਪਾਯ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਤ੍ਤਨਾ ਦਾਯਜ੍ਜਾਰਹਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦਾਯਜ੍ਜਾਰਹਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ. ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਓਵਾਦੇ ਅਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਨ੍ਨੇ ਦਾਰਕੇ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਪੁਤ੍ਤੇ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਦਾਯਜ੍ਜਾਰਹਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਓਵਾਦੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਪਨ ਕੁਲਸਨ੍ਤਕਸ੍ਸ ਸਾਮਿਕੇ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਤਤਿਯਦਿਵਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾਤਿ ਮਤਦਿਵਸਤੋ ਤਤਿਯਦਿਵਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ. ਦਸਮਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.
ਪੁਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਸੁਮਨਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫. ਮੁਣ੍ਡਰਾਜਵਗ੍ਗੋ
੧-੨. ਆਦਿਯਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੪੧-੪੨. ਪਞ੍ਚਮਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਉਟ੍ਠਾਨਵੀਰਿਯਾਧਿਗਤੇਹੀਤਿ ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਨੇਨ ਚ ਵੀਰਿਯੇਨ ਚ ਅਧਿਗਤੇਹਿ. ਤਤ੍ਥ ਉਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਕਾਯਿਕਂ ਵੀਰਿਯਂ. ਵੀਰਿਯਨ੍ਤਿ ਚੇਤਸਿਕਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਉਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਵਾ ਭੋਗੁਪ੍ਪਾਦਨੇ ਯੁਤ੍ਤਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਾ. ਵੀਰਿਯਂ ਤਜ੍ਜੋ ਉਸ੍ਸਾਹੋ. ਪੀਣਿਤਨ੍ਤਿ ਧਾਤਂ ਸੁਤਿਤ੍ਤਂ. ਤਥਾਭੂਤੋ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਥੂਲਸਰੀਰੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਥੂਲਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੁਤਿਯਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.
ਆਦਿਯਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਇਟ੍ਠਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੪੩. ਤਤਿਯੇ ਅਪ੍ਪਮਾਦਂ ਪਸਂਸਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਏਤਾਨਿ ਆਯੁਆਦੀਨਿ ਪਤ੍ਥਯਨ੍ਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਦੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਦਮੇਵ ਪਸਂਸਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਵਾ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾਸੁ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਅਪ੍ਪਮਾਦਂ ਪਸਂਸਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਯੁਆਦੀਨਿ ਪਤ੍ਥਯਨ੍ਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਦੋਵ ਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੁਰਿਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪੇ ‘‘ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾਸੂ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ‘‘ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਅਪ੍ਪਮਾਦਂ ਪਸਂਸਨ੍ਤਿ, ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾਸੁ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਉਭੋ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਯੁਆਦੀਨਿ ਪਤ੍ਥਯਨ੍ਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਦੋਵ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਦੁਤਿਯਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪੇ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਅਪ੍ਪਮਾਦਂ ਪਸਂਸਨ੍ਤਿ. ਕਤ੍ਥਾਤਿ? ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾਸੁ. ਕਸ੍ਮਾਤਿ ਚੇ? ਯਸ੍ਮਾ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਉਭੋ ਅਤ੍ਥੇ ਅਧਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਤ੍ਥਪ੍ਪਟਿਲਾਭੇਨਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾਦਿਹਿਤਪ੍ਪਟਿਲਾਭੇਨ.
ਇਟ੍ਠਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੪. ਮਨਾਪਦਾਯੀਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੪੪. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਝਾਨਮਨੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਮਨੋਮਯਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸੇਸੁ ਏਕਂ ਝਾਨਮਨੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਦੇਵਕਾਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਤਿਪਿ ਹਿ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਮਨਸਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਭਾਵੇ ਬਾਹਿਰਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਵਿਨਾ ਮਨਸਾਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਮਨੋਮਯਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਵਚਰਸਤ੍ਤਾ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਾਮਭਵੇ ਓਪਪਾਤਿਕਸਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਮਨੋਮਯਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਚੇ? ਨ, ਤਤ੍ਥ ਬਾਹਿਰਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਤਾਸਙ੍ਕਾਯ ਏਵ ਅਭਾਵਤੋ ‘‘ਮਨਸਾਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਅਵਧਾਰਣਾਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋ ਵਾਯਂ ਲੋਕੇ ਮਨੋਮਯਵੋਹਾਰੋ ਰੂਪਾਵਚਰਸਤ੍ਤੇਸੁ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਅਨ੍ਨਮਯੋ, ਪਾਣਮਯੋ, ਮਨੋਮਯੋ, ਆਨਨ੍ਦਮਯੋ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਮਯੋ’’ਤਿ ਪਞ੍ਚਧਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਵੇਦਵਾਦਿਨੋਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਉਚ੍ਛੇਦਵਾਦਿਨੋਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਦਿਬ੍ਬੋ ਰੂਪੀ ਮਨੋਮਯੋ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੮੭). ਤੀਸੁ ਵਾ ਕੁਲਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਸੂਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਖਤ੍ਤਿਯਵੇਸ੍ਸਸਙ੍ਖਾਤੇਸੁ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਕੁਲੇਸੁ. ਛਸੁ ਵਾ ਕਾਮਸਗ੍ਗੇਸੂਤਿ ਛਸੁ ਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵੇਸੁ.
ਮਨਾਪਦਾਯੀਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫-੬. ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਨ੍ਦਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੪੫-੪੬. ਪਞ੍ਚਮੇ ਅਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯੋਤਿ ਆਲ਼੍ਹਕਗਣਨਾਯ ਅਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯੋ. ਯੋਜਨਵਸੇਨ ਪਨਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾ ਅਤ੍ਥਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਮਹਾਪਥਵਿਯਾ ਉਪਰਿ ਆਕਾਸੇਨ ਪਰਿਸਮਨ੍ਤਤੋ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਪਬ੍ਬਤੇਨ ਮਜ੍ਝੇ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਠਿਤਕੇਹਿ ਦੀਪਪਬ੍ਬਤਪਰਿਯਨ੍ਤੇਹਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਜਾਨਨ੍ਤੇਨ ਯੋਜਨਤੋ ਸਙ੍ਖਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਮਹਾਸਰੀਰਮਚ੍ਛਕੁਮ੍ਭੀਲਯਕ੍ਖਰਕ੍ਖਸਮਹਾਨਾਗਦਾਨਵਾਦੀਨਂ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਨਂ ਬਲਵਾਮੁਖਪਾਤਾਲਾਦੀਨਂ ਅਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਨਂ ਭੇਰਵਾਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਵਸੇਨ ਬਹੁਭੇਰਵਂ. ਪੁਥੂਤਿ ਬਹੂ. ਸਵਨ੍ਤੀਤਿ ਸਨ੍ਦਮਾਨਾ. ਉਪਯਨ੍ਤੀਤਿ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.
ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਨ੍ਦਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੭-੮. ਧਨਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੪੭-੪੮. ਸਤ੍ਤਮੇ ਸਦ੍ਧਾਤਿ ਮਗ੍ਗੇਨਾਗਤਾ ਸਦ੍ਧਾ. ਸੀਲਞ੍ਚ ਯਸ੍ਸ ਕਲ੍ਯਾਣਨ੍ਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਸੀਲਂ ਨਾਮ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਅਰਿਯਕਨ੍ਤਂ ਸੀਲਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਏਕਸੀਲਮ੍ਪਿ ਅਕਨ੍ਤਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨਤ੍ਥੇ ਭਵਨ੍ਤਰੇਪਿ ਅਪ੍ਪਹੀਨਂ ਪਞ੍ਚਸੀਲਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਅਟ੍ਠਮਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.
ਧਨਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੯. ਕੋਸਲਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੪੯. ਨਵਮੇ ਪਤਿਤਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਓਲੋਕੇਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਅਧੋਮੁਖੋ. ਨਿਪ੍ਪਟਿਭਾਨੋਤਿ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਅਵਿਸਹਨਤੋ ਨਿਪ੍ਪਟਿਭਾਨੋ ਪਟਿਭਾਨਰਹਿਤੋ.
ਕੋਸਲਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੦. ਨਾਰਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੫੦. ਦਸਮੇ ਅਜ੍ਝੋਮੁਚ੍ਛਿਤੋਤਿ ਅਧਿਮਤ੍ਤਾਯ ਤਣ੍ਹਾਮੁਚ੍ਛਾਯ ਮੁਚ੍ਛਿਤੋ, ਮੁਚ੍ਛਂ ਮੋਹਂ ਪਮਾਦਂ ਆਪਨ੍ਨੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਗਿਲਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਅਤਿਰੇਕਮੁਚ੍ਛਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ’’ਤਿ. ਮਹਚ੍ਚਾਤਿ ਮਹਤਿਯਾ. ਲਿਙ੍ਗਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਚੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਮਹਤਾ ਰਾਜਾਨੁਭਾਵੇਨਾ’’ਤਿ.
ਨਾਰਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਮੁਣ੍ਡਰਾਜਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਪਠਮਪਣ੍ਣਾਸਕਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.
੨. ਦੁਤਿਯਪਣ੍ਣਾਸਕਂ
(੬) ੧. ਨੀਵਰਣਵਗ੍ਗੋ
੧-੨. ਆਵਰਣਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੫੧-੫੨. ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਆਵਰਨ੍ਤੀਤਿ ਆਵਰਣਾ, ਨੀਵਾਰਯਨ੍ਤੀਤਿ ਨੀਵਰਣਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਆਵਰਨ੍ਤੀਤਿ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਆਦਿਤੋ ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ. ਨੀਵਾਰਯਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਰਵਸੇਸਤੋ ਵਾਰਯਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਵਰਣਵਸੇਨਾਤਿ ਆਦਿਤੋ ਕੁਸਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਾਰਣਵਸੇਨ. ਨੀਵਰਣਵਸੇਨਾਤਿ ਨਿਰਵਸੇਸਤੋ ਵਾਰਣਵਸੇਨਾਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਨ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਪਿ ਅਟ੍ਠ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਪਞ੍ਚ ਵਾ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਾਤੇਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਞ੍ਞਾਯ ਦੁਬ੍ਬਲੀਕਰਣਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਂ ਪਾਤਨਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਤਾਸਂ ਪਞ੍ਞਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਅਪ੍ਪਦਾਨਮੇਵ. ਇਤਿ ਮਹਗ੍ਗਤਾਨੁਤ੍ਤਰਪਞ੍ਞਾਨਂ ਏਕਚ੍ਚਾਯ ਚ ਪਰਿਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਯ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭੂਤਾ ਨੀਵਰਣਧਮ੍ਮਾ ਇਤਰਾਸਂ ਸਮਤ੍ਥਤਂ ਵਿਹਨਨ੍ਤਿਯੇਵਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਦੁਬ੍ਬਲੀਕਰਣਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਭਾਵਨਾਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਵਿਨਾ ਪਕਤਿਯਾ ਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੋ, ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਭਾਵਾਵਹੋ ਵਾ ਧਮ੍ਮੋ ਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੋ, ਅਨੁਲ਼ਾਰਂ ਪਰਿਤ੍ਤਕੁਸਲਂ. ਯਂ ਅਸਤਿਪਿ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਯਞ੍ਚ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਹੀਨੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇਨ, ਖਤ੍ਤਿਯੇ ਉਪਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ (ਜਾ. ੧.੮.੭੫). ਅਲਂ ਅਰਿਯਾਯ ਅਰਿਯਭਾਵਾਯਾਤਿ ਅਲਮਰਿਯੋ, ਅਰਿਯਭਾਵਾਯ ਸਮਤ੍ਥੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਮੇਵ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸੋ, ਅਲਮਰਿਯੋ ਚ ਸੋ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸੋ ਚਾਤਿ ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸੋ.
ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਚ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਪਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਿ ਮਗ੍ਗੋਪਿ ਫਲਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਮ੍ਪਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ‘‘ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਸਮਾਨੋ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਆਰਾਧੇਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੧੧) ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਨਾਮ. ‘‘ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨੀਹਰਤਿ ਅਭਿਨਿਨ੍ਨਾਮੇਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੩੪) ਏਤ੍ਥ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ. ‘‘ਅਭਬ੍ਬਾ ਤੇ ਞਾਣਾਯ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਅਨੁਤ੍ਤਰਾਯ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯਾ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੧੯੬) ਏਤ੍ਥ ਮਗ੍ਗੋ. ‘‘ਅਯਮਞ੍ਞੋ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾ ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸੋ ਅਧਿਗਤੋ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੨੮) ਏਤ੍ਥ ਫਲਂ. ‘‘ਞਾਣਞ੍ਚ ਪਨ ਮੇ ਦਸ੍ਸਨਂ ਉਦਪਾਦਿ, ਅਕੁਪ੍ਪਾ ਮੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਅਯਮਨ੍ਤਿਮਾ ਜਾਤਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਦਾਨਿ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੦੮੧; ਮਹਾਵ. ੧੬; ਪਟਿ. ਮ. ੨.੩੦) ਏਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਂ. ‘‘ਞਾਣਞ੍ਚ ਪਨ ਮੇ ਦਸ੍ਸਨਂ ਉਦਪਾਦਿ ‘ਸਤ੍ਤਾਹਕਾਲਕਤੋ ਆਲ਼ਾਰੋ ਕਾਲਾਮੋ’’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੮੪; ੨.੩੪੦) ਏਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ. ਇਧ ਪਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਜਾਨਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਯ ਪਸ੍ਸਤਿ ਚਾਤਿ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ, ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁ. ਸਮ੍ਮਸਨੂਪਚਾਰੇ ਚ ਧਮ੍ਮਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯਞ੍ਚ ਤਥਾ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਚਾਤਿ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਵਾ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਸਮ੍ਮੋਹਪ੍ਪਟਿਵੇਧਤੋ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਚਾਤਿ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ, ਮਗ੍ਗੋ. ਫਲਂ ਪਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਵਸੇਨੇਵ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਮਗ੍ਗਾਧਿਗਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਸੋ ਜੋਤਨਟ੍ਠੇਨ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਾ ਅਨਾਵਰਣਤਾਯ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੁਤਾਯ ਚ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ. ਬ੍ਯਾਦਿਣ੍ਣਕਾਲੋਤਿ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਕਾਲੋ. ਦੁਤਿਯਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.
ਆਵਰਣਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩-੪. ਪਧਾਨਿਯਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੫੩-੫੪. ਤਤਿਯੇ ਪਦਹਤੀਤਿ ਪਦਹਨੋ, ਭਾਵਨਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਯੋਗੀ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗੋ ਪਦਹਨਭਾਵੋ. ਪਧਾਨਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪਧਾਨਿਕੋ, ਕ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਯ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਧਾਨਿਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਅਭਿਨੀਹਾਰਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਆਗਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਚੇਕਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸਾਵਕਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਪਣਿਧਾਨਤੋ ਪਭੁਤਿ ਆਗਤਸਦ੍ਧਾ ਆਗਮਨਸਦ੍ਦਾ ਏਵ, ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਪਨ ‘‘ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਧਿਗਮਤੋ ਸਮੁਦਾਗਤਤ੍ਤਾ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਫਲਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਚਾਪਿ ਅਧਿਗਮਸਦ੍ਧਾ ਨਾਮ, ਯਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਚਲਭਾਵੇਨਾਤਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਨ ਅਨਧਿਭਵਨੀਯਤ੍ਤਾ ਨਿਚ੍ਚਲਭਾਵੇਨ. ਓਕਪ੍ਪਨਨ੍ਤਿ ਓਕ੍ਕਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਂ, ਪਸਾਦੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਸਾਦਨੀਯਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਪਸੀਦਨਮੇਵ. ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਂ. ਯਥਾ ਤੇਨ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੇਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਹਤ੍ਥਗਤਂ ਅਹੋਸਿ, ਤਥਾ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਂ. ਯਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਸੁਬੁਦ੍ਧਤਾਯ ਸਦ੍ਧਾ ਅਚਲਾ ਅਸਮ੍ਪਵੇਧਿ, ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸੁਧਮ੍ਮਤਾਯ ਸਙ੍ਘਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਤਾਯ ਤੇਨ ਪਟਿਵੇਧੇਨ ਸਦ੍ਧਾ ਨ ਤਥਾਤਿ ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ ਅਨਵਕਾਸੋ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਯੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬੁਦ੍ਧੇ ਪਸਨ੍ਨੋ ਧਮ੍ਮੇ ਪਸਨ੍ਨੋ ਸਙ੍ਘੇ ਪਸਨ੍ਨੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਧਾਨਵੀਰਿਯਂ ਇਜ੍ਝਤਿ ‘‘ਅਦ੍ਧਾ ਇਮਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਜਰਾਮਰਣਤੋ ਮੁਚ੍ਚਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਪਦਹਨਤੋ.
ਅਪ੍ਪ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਭਾਵਤ੍ਥੋ ‘‘ਅਪ੍ਪਸਦ੍ਦਸ੍ਸ…ਪੇ… ਖੋ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਰੋਗੋ’’ਤਿ. ਸਮਵੇਪਾਕਿਨਿਯਾਤਿ ਯਥਾਭੁਤ੍ਤਮਾਹਾਰਂ ਸਮਾਕਾਰੇਨੇਵ ਪਚਨਸੀਲਾਯ. ਦਲ਼੍ਹਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਚਨ੍ਤੀ ਹਿ ਗਹਣੀ ਘੋਰਭਾਵੇਨ ਪਿਤ੍ਤਵਿਕਾਰਾਦਿਵਸੇਨ ਰੋਗਂ ਜਨੇਤਿ, ਸਿਥਿਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਚਨ੍ਤੀ ਮਨ੍ਦਭਾਵੇਨ ਵਾਤਵਿਕਾਰਾਦਿਵਸੇਨ ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਾਤਿਸੀਤਾਯ ਨਾਚ੍ਚੁਣ੍ਹਾਯਾ’’ਤਿ. ਗਹਣਿਤੇਜਸ੍ਸ ਮਨ੍ਦਪਟੁਤਾਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਸੀਤੁਣ੍ਹਸਹਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤਿਸੀਤਲਗ੍ਗਹਣਿਕੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਾਥਾਵਤੋ ਅਚ੍ਚਯਦੇਸਨਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਵਿਕਰਣਂ ਨਾਮਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਗੁਣਂ ਪਕਾਸੇਤਾ’’ਤਿ. ਉਦਯਤ੍ਥਗਾਮਿਨਿਯਾਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਉਦਯਞ੍ਚ ਵਯਞ੍ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤਿਯਾਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਦਯਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਯਾਤਿ ਨਿਰੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾਯ. ਨਿਬ੍ਬਿਜ੍ਝਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਤਦਙ੍ਗਵਸੇਨ ਸਵਿਸੇਸਂ ਪਜਹਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਾਯ. ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਖਯਗਾਮਿਨਿਯਾਤਿ ਯਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਞਾਣੇ ਅਨਧਿਗਤੇ ਪਵਤ੍ਤਿਰਹਂ, ਅਧਿਗਤੇ ਨ ਪਵਤ੍ਤਿ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਤਥਾਹੇਸ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ‘‘ਚੂਲ਼ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.
ਪਧਾਨਿਯਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫. ਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੫੫. ਪਞ੍ਚਮੇ ਵਿਸ੍ਸਾਸੋਤਿ ਵਿਸਚ੍ਛਾਯਸਨ੍ਤਾਨੋ ਭਾਵੋ. ਓਤਾਰੋਤਿ ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਵੇਸੋ. ਗਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਏਵ ਓਕਾਸਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ. ਖੇਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਕੁਸਲਵਾਰਂ ਖੇਪੇਤ੍ਵਾ.
ਘਟ੍ਟੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਕ੍ਕਮਨਾਦਿਵਸੇਨ ਬਾਧੇਯ੍ਯ. ਤੀਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਹੀਤਿ ਞਾਤਤੀਰਣਪ੍ਪਹਾਨਸਙ੍ਖਾਤਾਹਿ ਤੀਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਹਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਏਤੇਸਂ ਕੁਤੋਚਿ ਭਯਨ੍ਤਿ ਅਕੁਤੋਭਯਾ, ਨਿਬ੍ਭਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਓਘਾਨਂ, ਸਂਸਾਰਮਹੋਘਸ੍ਸੇਵ ਵਾ ਪਾਰਂ ਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਗਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਾਰਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ.
ਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੬. ਉਪਜ੍ਝਾਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੫੬. ਛਟ੍ਠੇ ਮਧੁਰਕਭਾਵੋ ਨਾਮ ਸਰੀਰਸ੍ਸ ਥਮ੍ਭਿਤਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਪਨ ਗਰੁਭਾਵਪੁਬ੍ਬਕਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਞ੍ਜਾਤਗਰੁਭਾਵੋ’’ਤਿ. ਨ ਪਕ੍ਖਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਨਪ੍ਪਕਾਸੇਨ੍ਤਿ, ਨਾਨਾਕਾਰਣਤੋ ਨ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚਤਸ੍ਸੋ ਦਿਸਾ ਚ ਅਨੁਦਿਸਾ ਚ ਮਯ੍ਹਂ ਨ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.
ਉਪਜ੍ਝਾਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੭. ਅਭਿਣ੍ਹਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੫੭. ਸਤ੍ਤਮੇ ਜਰਾਧਮ੍ਮੋਤਿ ਧਮ੍ਮ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਅਸਮ੍ਮੋਸਧਮ੍ਮੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸੁ. ਨਿ. ੭੬੩) ਵਿਯ ਪਕਤਿਪਰਿਯਾਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਜਰਾਪਕਤਿਕੋ ਜਿਣ੍ਣਸਭਾਵੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਜਰਾਸਭਾਵੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਦਾਤਬ੍ਬਂ ਆਦਿਯਤੀਤਿ ਕਮ੍ਮਦਾਯਾਦੋ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਯਥੂਪਚਿਤਕਮ੍ਮਫਲਭਾਗੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਂ ਪਨ ਦਾਯਜ੍ਜਂ ਕਾਰਣੂਪਚਾਰੇਨ ਵਦਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਮ੍ਮਂ ਮਯ੍ਹਂ ਦਾਯਜ੍ਜਂ ਸਨ੍ਤਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਆਹ ਯਥਾ ‘‘ਕੁਸਲਾਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮਾਦਾਨਹੇਤੁ, ਏਵਮਿਦਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਵਡ੍ਢਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੮੦). ਯੋਨੀਹਿ ਫਲਂ ਸਭਾਵਤੋ ਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਅਭਿਨ੍ਨਂ ਵਿਯ ਮਿਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਂ ਮਯ੍ਹਂ ਯੋਨਿ ਕਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਮਮਤ੍ਤਵਸੇਨ ਬਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਬਨ੍ਧੂ, ਞਾਤਿ ਸਾਲੋਹਿਤੋ ਚ, ਕਮ੍ਮਂ ਪਨ ਏਕਨ੍ਤਸਮ੍ਬਨ੍ਧਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਮ੍ਮਂ ਮਯ੍ਹਂ ਬਨ੍ਧੂ’’ਤਿ. ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ ਅਵਸ੍ਸਯੋ. ਕਮ੍ਮਸਦਿਸੋ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਵਸ੍ਸਯੋ ਨਤ੍ਥਿ.
ਯੋਬ੍ਬਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮਦੋਤਿ ‘‘ਮਹਲ੍ਲਕਕਾਲੇ ਪੁਞ੍ਞਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮ, ਦਹਰਮ੍ਹ ਤਾਵਾ’’ਤਿ ਯੋਬ੍ਬਨਂ ਅਪਸ੍ਸਾਯ ਮਾਨਕਰਣਂ. ‘‘ਅਹਂ ਨਿਰੋਗੋ ਸਟ੍ਠਿ ਵਾ ਸਤ੍ਤਤਿ ਵਾ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਨਿ, ਨ ਮੇ ਹਰੀਤਕਖਣ੍ਡਮ੍ਪਿ ਖਾਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਇਮੇ ਪਨਞ੍ਞੇ ‘ਅਸੁਕਂ ਨੋ ਠਾਨਂ ਰੁਜ੍ਜਤਿ, ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਖਾਦਾਮਾ’ਤਿ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ, ਕੋ ਅਞ੍ਞੋ ਮਯਾ ਸਦਿਸੋ ਨਿਰੋਗੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਮਾਨਕਰਣਂ ਆਰੋਗ੍ਯਮਦੋ. ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਜੀਵਿਤਂ ਨਾਮ ਪਭਙ੍ਗੁਰਂ ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਬਨ੍ਧਞ੍ਚ, ਤਦੁਭਯਂ ਅਨੋਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਪਬਨ੍ਧਟ੍ਠਿਤਿਂ ਪਚ੍ਚਯਸੁਲਭਤਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ‘‘ਚਿਰਂ ਜੀਵਿਂ, ਚਿਰਂ ਜੀਵਾਮਿ, ਚਿਰਂ ਜੀਵਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸੁਖਂ ਜੀਵਿਂ, ਸੁਖਂ ਜੀਵਾਮਿ, ਸੁਖਂ ਜੀਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਮਾਨਕਰਣਂ ਜੀਵਿਤਮਦੋ.
ਉਪਧਿਰਹਿਤਨ੍ਤਿ ਕਾਮੂਪਧਿਰਹਿਤਂ. ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਹਿ ਉਪਧੀ – ਕਾਮੂਪਧਿ, ਖਨ੍ਧੂਪਧਿ, ਕਿਲੇਸੂਪਧਿ, ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰੂਪਧੀਤਿ. ਕਾਮਾਪਿ ‘‘ਯਂ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਅਯਂ ਕਾਮਾਨਂ ਅਸ੍ਸਾਦੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੬੬) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਖਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ ‘‘ਉਪਧਿਯਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਚਨਤ੍ਥੇਨ ‘‘ਉਪਧੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਖਨ੍ਧਾਪਿ ਖਨ੍ਧਮੂਲਕਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ, ਕਿਲੇਸਾਪਿ ਅਪਾਯਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ, ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਾਪਿ ਭਵਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
ਅਭਿਣ੍ਹਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.