(੧੭) ੨. ਪਟਿਪਦਾਵਗ੍ਗੋ

੧. ਸਂਖਿਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੬੧. ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਦੁਕ੍ਖਾਪਟਿਪਦਾ ਦਨ੍ਧਾਭਿਞ੍ਞਾਤਿਆਦੀਸੁ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਆਗਤਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਥਾ ਹਿ –

‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਦੁਕ੍ਖਪਟਿਪਦਾ ਦਨ੍ਧਾਭਿਞ੍ਞਾ ਪਞ੍ਞਾ? ਕਿਚ੍ਛੇਨ ਕਸਿਰੇਨ ਸਮਾਧਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦਨ੍ਧਂ ਤਂ ਠਾਨਂ ਅਭਿਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਪਞ੍ਞਾ ਪਜਾਨਨਾ…ਪੇ… ਅਮੋਹੋ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯੋ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਦੁਕ੍ਖਪਟਿਪਦਾ ਦਨ੍ਧਾਭਿਞ੍ਞਾ ਪਞ੍ਞਾ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਦੁਕ੍ਖਪਟਿਪਦਾ ਖਿਪ੍ਪਾਭਿਞ੍ਞਾ ਪਞ੍ਞਾ? ਕਿਚ੍ਛੇਨ ਕਸਿਰੇਨ ਸਮਾਧਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਖਿਪ੍ਪਂ ਤਂ ਠਾਨਂ ਅਭਿਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਪਞ੍ਞਾ ਪਜਾਨਨਾ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਦੁਕ੍ਖਪਟਿਪਦਾ ਖਿਪ੍ਪਾਭਿਞ੍ਞਾ ਪਞ੍ਞਾ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਸੁਖਪਟਿਪਦਾ ਦਨ੍ਧਾਭਿਞ੍ਞਾ ਪਞ੍ਞਾ? ਅਕਿਚ੍ਛੇਨ ਅਕਸਿਰੇਨ ਸਮਾਧਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦਨ੍ਧਂ ਤਂ ਠਾਨਂ ਅਭਿਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਪਞ੍ਞਾ ਪਜਾਨਨਾ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸੁਖਪਟਿਪਦਾ ਦਨ੍ਧਾਭਿਞ੍ਞਾ ਪਞ੍ਞਾ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਸੁਖਪਟਿਪਦਾ ਖਿਪ੍ਪਾਭਿਞ੍ਞਾ ਪਞ੍ਞਾ? ਅਕਿਚ੍ਛੇਨ ਅਕਸਿਰੇਨ ਸਮਾਧਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਖਿਪ੍ਪਂ ਤਂ ਠਾਨਂ ਅਭਿਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਪਞ੍ਞਾ ਪਜਾਨਨਾ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸੁਖਪਟਿਪਦਾ ਖਿਪ੍ਪਾਭਿਞ੍ਞਾ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੮੦੧) – ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਪਾਲ਼ਿ.

ਤਤ੍ਥ ਕਿਚ੍ਛੇਨ ਕਸਿਰੇਨ ਸਮਾਧਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਆਗਮਨਕਾਲੇ ਕਿਚ੍ਛੇਨ ਕਸਿਰੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਸਸਙ੍ਖਾਰੇਨ ਸਪ੍ਪਯੋਗੇਨ ਕਿਲੇਸੇ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤ੍ਵਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸਮਾਧਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਦਨ੍ਧਂ ਤਂ ਠਾਨਂ ਅਭਿਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤੇਸੁ ਕਿਲੇਸੇਸੁ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਰਿਵਾਸੇ ਚਿਰਂ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸਮਾਧਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਠਾਨਂ ਦਨ੍ਧਂ ਸਣਿਕਂ ਅਭਿਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਯਾ ਏਸਾ ਏਵਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਯਂ ਕਿਲੇਸਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਪ੍ਪਟਿਪਦਾਯ ਦੁਕ੍ਖਤ੍ਤਾ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਰਿਵਾਸਪਞ੍ਞਾਯ ਚ ਦਨ੍ਧਤ੍ਤਾ ਮਗ੍ਗਕਾਲੇ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਪਿ ਪਞ੍ਞਾ ਆਗਮਨਵਸੇਨ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਪਟਿਪਦਾ ਦਨ੍ਧਾਭਿਞ੍ਞਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਉਪਰਿ ਤੀਸੁ ਪਦੇਸੁਪਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਸਂਖਿਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਵਿਤ੍ਥਾਰਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੬੨. ਦੁਤਿਯੇ ਅਕਤਾਭਿਨਿਵੇਸੋਤਿ ਅਕਤਾਧਿਕਾਰੋ. ਰੂਪਾਨਂ ਲਕ੍ਖਣਾਦੀਹਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਗਹਣਂ ਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹੋ. ਤੀਸੁ ਅਦ੍ਧਾਸੁ ਕਿਲਮਤੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤੇ ਅਪਰਨ੍ਤੇ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਪਰਨ੍ਤੇਤਿ ਏਵਂ ਤੀਸੁ ਪਦੇਸੇਸੁ ਕਿਲਮਤਿ. ਪਞ੍ਚਸੁ ਞਾਣੇਸੂਤਿ ਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹਾਦੀਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਞਾਣੇਸੁ. ਨਵਸੁ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣੇਸੂਤਿ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਦਿਨਵਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣੇਸੁ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

ਵਿਤ੍ਥਾਰਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਅਸੁਭਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੬੩. ਤਤਿਯੇ ‘‘ਯਥਾ ਏਤਂ, ਤਥਾ ਇਦ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨਾਤਿ ਏਤੇਨ –

‘‘ਯਥਾ ਇਦਂ ਤਥਾ ਏਤਂ, ਯਥਾ ਏਤਂ ਤਥਾ ਇਦਂ;

ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਞ੍ਚ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚ, ਕਾਯੇ ਛਨ੍ਦਂ ਵਿਰਾਜਯੇ’’ਤਿ. (ਸੁ. ਨਿ. ੨੦੫); –

ਇਮਂ ਦੇਸਨਾਨਯਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਥਾ ਇਦਂ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਸੁਭਂ ਆਯੁਉਸ੍ਮਾਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਅਨਪਗਮਾ ਚਰਤਿ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਨਿਸੀਦਤਿ ਸਯਤਿ, ਤਥਾ ਏਤਂ ਏਤਰਹਿ ਸੁਸਾਨੇ ਸਯਿਤਂ ਅਵਿਞ੍ਞਾਣਕਮ੍ਪਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਪਗਮਾ ਅਹੋਸਿ. ਯਥਾ ਚ ਏਤਂ ਏਤਰਹਿ ਮਤਸਰੀਰਂ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਪਗਮਾ ਨ ਚਰਤਿ ਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਨ ਨਿਸੀਦਤਿ ਨ ਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ, ਤਥਾ ਇਦਂ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਮ੍ਪਿ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਪਗਮਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਇਦਂ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਂ ਨੇਤਰਹਿ ਸੁਸਾਨੇ ਮਤਂ ਸੇਤਿ ਨ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਾਦਿਭਾਵਮੁਪਗਤਂ, ਤਥਾ ਏਤਂ ਏਤਰਹਿ ਮਤਸਰੀਰਮ੍ਪਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਹੋਸਿ. ਯਥਾ ਪਨੇਤਂ ਏਤਰਹਿ ਅਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਸੁਭਂ ਮਤਕਸੁਸਾਨੇ ਸੇਤਿ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਾਦਿਭਾਵਞ੍ਚ ਉਪਗਤਂ, ਤਥਾ ਇਦਂ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਮ੍ਪਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਇਦਂ ਤਥਾ ਏਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਮਤਸਰੀਰਸ੍ਸ ਸਮਾਨਭਾਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਬਾਹਿਰੇ ਦੋਸਂ ਪਜਹਤਿ. ਯਥਾ ਏਤਂ ਤਥਾ ਇਦਨ੍ਤਿ ਮਤਸਰੀਰੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮਾਨਭਾਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕੇ ਰਾਗਂ ਪਜਹਤਿ. ਯੇਨਾਕਾਰੇਨ ਉਭਯਂ ਸਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਂ ਸਮ੍ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਉਭਯਤ੍ਥ ਮੋਹਂ ਪਜਹਤਿ.

ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਦਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਸੁਸਾਨਾਦੀਸੁ ਦਿਟ੍ਠਾਨਂ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਾਦਿਦਸਨ੍ਨਂ ਅਸੁਭਾਨਂ. ‘‘ਨਵਨ੍ਨਂ ਪਾਟਿਕੁਲ੍ਯਾਨਂ ਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨਨੁ ਅਨ੍ਤਿਮਜੀਵਿਕਾਭਾਵਤੋ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸ੍ਸ ਅਲਾਭਲਾਭੇਸੁ ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਗੇਧਾਦਿਸਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਭਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਦਜਨਨਤੋ ਕਿਮਿਕੁਲਸਂਵਦ੍ਧਨਤੋਤਿ ਏਵਮਾਦੀਹਿਪਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਆਹਾਰੇਪਟਿਕੂਲਤਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ – ‘‘ਅਨ੍ਤਮਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਜੀਵਿਕਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਪਿਣ੍ਡੋਲ੍ਯਂ ਅਤਿਪਾਪੋਯਂ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਯਦਿਦਂ ਪਿਣ੍ਡੋਲ੍ਯੋ ਵਿਚਰਤਿ ਪਤ੍ਤਪਾਣੀਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੮੦; ਇਤਿਵੁ. ੯੧). ਅਲਦ੍ਧਾ ਚ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਪਰਿਤਸ੍ਸਤਿ, ਲਦ੍ਧਾ ਚ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਗਧਿਤੋ ਮੁਚ੍ਛਿਤੋ ਅਜ੍ਝੋਪਨ੍ਨੋ ਅਨਾਦੀਨਵਦਸ੍ਸਾਵੀ ਅਨਿਸ੍ਸਰਣਪਞ੍ਞੋ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤੀਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੧੨੪). ਭੁਤ੍ਤੋ ਚ ਆਹਾਰੋ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਦਾਚਿ ਮਰਣਂ ਵਾ ਮਰਣਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਆਵਹਤੀ’’ਤਿ.

ਕਟੁਕੀਟਕਾਦਯੋ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਕੁਲਪ੍ਪਭੇਦਾ ਕਿਮਿਯੋ ਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਜੀਵਨ੍ਤੀਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਅਨ੍ਤਿਮਜੀਵਿਕਾਭਾਵੋ ਤਾਵ ਚਿਤ੍ਤਸਂਕਿਲੇਸਵਿਸੋਧਨਤ੍ਥਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਭਿਨਿਵੇਸਨਤੋ ਪਗੇਵ ਮਨਸਿ ਕਾਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਮਾਹਂ ਛਵਾਲਾਤਸਦਿਸੋ ਭਵੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸ੍ਸ ਅਲਾਭਲਾਭੇਸੁ ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਗੇਧਾਦਿਸਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਨਿਵਾਰਣਂ ਪਗੇਵ ਅਨੁਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਂ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲਸ੍ਸ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਵਤੋ ਤਦਭਾਵਤੋ. ਭਤ੍ਤਸਮ੍ਮਦੋ ਅਨੇਕਨ੍ਤਿਕੋ ਪਰਿਭੋਗੇ ਅਨ੍ਤੋਗਧੋਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਕਿਮਿਕੁਲਸਂਵਦ੍ਧਨਂ ਪਨ ਸਙ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ, ਸਙ੍ਗਹਿਤਮੇਵ ਵਾ ‘‘ਨਵਨ੍ਨਂ ਪਾਟਿਕੁਲ੍ਯਾਨਂ ਵਸੇਨਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਿਯਮਸ੍ਸ ਅਕਤਤ੍ਤਾ. ਇਮਿਨਾ ਵਾ ਨਯੇਨ ਇਤਰੇਸਮ੍ਪੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਮੇਤ੍ਥ ਪਟਿਕੂਲਤਾਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ.

ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੨੯੪-੨੯੫) ਦਸਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਪਟਿਕੂਲਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਗਮਨਤੋ, ਪਰਿਯੇਸਨਤੋ, ਪਰਿਭੋਗਤੋ, ਆਸਯਤੋ, ਨਿਧਾਨਤੋ, ਅਪਰਿਪਕ੍ਕਤੋ, ਪਰਿਪਕ੍ਕਤੋ, ਫਲਤੋ, ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਤੋ, ਸਮ੍ਮਕ੍ਖਨਤੋਤਿ. ਏਵਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਵਸੇਨ ਪਾਟਿਕੁਲ੍ਯਵਚਨੇਨਪਿ ਇਧ ‘‘ਨਵਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਂ ਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਸਮ੍ਮਕ੍ਖਨਸ੍ਸ ਪਰਿਭੋਗਾਦੀਸੁ ਲਬ੍ਭਮਾਨਭਾਵਾ ਵਿਸੁਂ ਤਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੩੦੪) ਪਨ ਸਮ੍ਮਕ੍ਖਨਂ ਪਰਿਭੋਗਾਦੀਸੁ ਲਬ੍ਭਮਾਨਮ੍ਪਿ ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਵਸੇਨ ਵਿਸੇਸਤੋ ਪਟਿਕੂਲਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਛਾ ਠਪਿਤਾ.

ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤਸਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋਤਿ ਤੀਸੁ ਭਵੇਸੁ ਅਰੁਚ੍ਚਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਹੇਸਾ ਸਞ੍ਞਾਸੀਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

ਅਸੁਭਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪-੬. ਪਠਮਖਮਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੧੬੪-੧੬੬. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਪਧਾਨਕਰਣਕਾਲੇ ਸੀਤਾਦੀਨਿ ਨਕ੍ਖਮਤਿ ਨ ਸਹਤੀਤਿ ਅਕ੍ਖਮਾ. ਖਮਤਿ ਸਹਤਿ ਅਭਿਭਵਤੀਤਿ ਖਮਾ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦਮਨਂ ਦਮਾ. ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਂ ਨਾਧਿਵਾਸੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੬; ਅ. ਨਿ. ੪.੧੪; ੬.੫੮) ਨਯੇਨ ਵਿਤਕ੍ਕਸਮਨਂ ਸਮਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਕੁਸਲਵਿਤਕ੍ਕਾਨਂ ਵੂਪਸਮਨਪਟਿਪਦਾ’’ਤਿ. ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤਂ, ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸਮਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਪਟਿਪਦਾ ਸਮਾ. ਪਞ੍ਚਮਛਟ੍ਠਾਨਿ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਾਨੇਵ.

ਪਠਮਖਮਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭-੮. ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੧੬੭-੧੬੮. ਸਤ੍ਤਮਟ੍ਠਮੇਸੁ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸਾਤਿਆਦਿਨਾ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਹੇਟ੍ਠਾ ਤਿਣ੍ਣਂ ਮਗ੍ਗਾਨਂ ਸੁਖਪਟਿਪਦਦਨ੍ਧਾਭਿਞ੍ਞਭਾਵੋ, ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਪਟਿਪਦਖਿਪ੍ਪਾਭਿਞ੍ਞਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਨ ਹੇਟ੍ਠਿਮਾਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਮਗ੍ਗਾਨਂ ਸੁਖਪਟਿਪਦਦਨ੍ਧਾਭਿਞ੍ਞਭਾਵੋ, ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਚ ਸੁਖਪਟਿਪਦਖਿਪ੍ਪਾਭਿਞ੍ਞਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਯਂ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੮੦੧) ‘‘ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਪਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋਪਿ ਮਗ੍ਗਾ ਸੁਖਪਟਿਪਦਖਿਪ੍ਪਾਭਿਞ੍ਞਾਵ ਅਹੇਸੁਂ, ਤਥਾ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਸ੍ਸ. ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਨ ਪਠਮਮਗ੍ਗੋ ਸੁਖਪਟਿਪਦਖਿਪ੍ਪਾਭਿਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿ, ਉਪਰਿ ਤਯੋ ਦੁਕ੍ਖਪਟਿਪਦਦਨ੍ਧਾਭਿਞ੍ਞਾ’’ਤਿ. ਯਞ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਸਾਲਿਨਿਯਂ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੧੪੭੬) ‘‘ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਹਿ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਚ ਚਤ੍ਤਾਰੋਪਿ ਮਗ੍ਗਾ ਸੁਖਪਟਿਪਦਖਿਪ੍ਪਾਭਿਞ੍ਞਾਵ ਅਹੇਸੁਂ, ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਨ ਪਠਮਮਗ੍ਗੋ ਸੁਖਪਟਿਪਦਖਿਪ੍ਪਾਭਿਞ੍ਞੋ ਉਪਰਿ ਤਯੋ ਦੁਕ੍ਖਪਟਿਪਦਖਿਪ੍ਪਾਭਿਞ੍ਞਾ’’ਤਿ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਨਾਨੁਲੋਮੇਤਿ. ਇਮਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਇਮਾਯ ਚ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਨ ਸਮੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬਮੇਤਂ. ਤਂਤਂਭਾਣਕਾਨਂ ਵਾ ਮਤੇਨ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਤਥਾ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੯. ਸਸਙ੍ਖਾਰਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੬੯. ਨਵਮੇ ਸਸਙ੍ਖਾਰੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਕਸਿਰੇਨ ਅਧਿਮਤ੍ਤਪਯੋਗਂ ਕਤ੍ਵਾਵ ਕਿਲੇਸਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਧਮ੍ਮੋਤਿ ਸਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ. ਅਸਙ੍ਖਾਰੇਨ ਅਪ੍ਪਯੋਗੇਨ ਅਧਿਮਤ੍ਤਪਯੋਗਂ ਅਕਤ੍ਵਾਵ ਕਿਲੇਸਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਧਮ੍ਮੋਤਿ ਅਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ. ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਹਿ ਆਗਮਨਮ੍ਹਿ ਕਿਲੇਸੇ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਨ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਦੁਕ੍ਖੇਨ ਅਕਸਿਰੇਨ ਅਕਿਲਮਨ੍ਤੋਵ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਕਸਿਰੇਨ ਕਿਲਮਨ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤੁਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰਿਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਕਿਲੇਸਚ੍ਛੇਦਕਂ ਞਾਣਂ ਅਦਨ੍ਧਂ ਤਿਖਿਣਂ ਸੂਰਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਹਤਿ. ਯਥਾ ਨਾਮ ਤਿਖਿਣੇਨ ਅਸਿਨਾ ਕਦਲਿਂ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਛਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨਂ ਮਟ੍ਠਂ ਹੋਤਿ, ਅਤਿਸੀਘਂ ਵਹਤਿ, ਸਦ੍ਦੋ ਨ ਸੁਯ੍ਯਤਿ, ਬਲਵਵਾਯਾਮਕਿਚ੍ਚਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਰੂਪਾ ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰਿਨੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਭਾਵਨਾ ਹੋਤਿ. ਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰਿਨੋ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਕ੍ਖਣੇ ਕਿਲੇਸਚ੍ਛੇਦਕਂ ਞਾਣਂ ਦਨ੍ਧਂ ਅਤਿਖਿਣਂ ਅਸੂਰਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਹਤਿ. ਯਥਾ ਨਾਮ ਕੁਣ੍ਠੇਨ ਅਸਿਨਾ ਕਦਲਿਂ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਛਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਮਟ੍ਠਂ ਹੋਤਿ, ਅਤਿਸੀਘਂ ਨ ਵਹਤਿ, ਸਦ੍ਦੋ ਸੁਯ੍ਯਤਿ, ਬਲਵਵਾਯਾਮਕਿਚ੍ਚਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਰੂਪਾ ਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰਿਨੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਭਾਵਨਾ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਨੇਸਂ ਕਿਲੇਸਕ੍ਖਯੇ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਨਵਸੇਸਾਵ ਕਿਲੇਸਾ ਖੀਯਨ੍ਤਿ.

ਸਸਙ੍ਖਾਰਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੧੦. ਯੁਗਨਦ੍ਧਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੭੦. ਦਸਮੇ ਸਮਥਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਤੀਤਿ ਇਦਂ ਸਮਥਯਾਨਿਕਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੋ ਹਿ ਪਠਮਂ ਉਪਚਾਰਸਮਾਧਿਂ ਵਾ ਅਪ੍ਪਨਾਸਮਾਧਿਂ ਵਾ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਅਯਂ ਸਮਥੋ. ਸੋ ਤਞ੍ਚ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦੀਹਿ ਵਿਪਸ੍ਸਤਿ, ਅਯਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ, ਇਤਿ ਪਠਮਂ ਸਮਥੋ, ਪਚ੍ਛਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਸਮਥਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਤੀ’’ਤਿ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਸਮਥਂ ਭਾਵੇਤੀਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯਾਨਿਕਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੋ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਸਮਥਂ ਅਸਮ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦੀਹਿ ਵਿਪਸ੍ਸਤਿ. ਪਠਮੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤੀਤਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ, ਲੋਕਿਯਮਗ੍ਗਵਸੇਨੇਵ ਵਾ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਕਥਂ? ਮਗ੍ਗੋ ਸਞ੍ਜਾਯਤਿ, ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਿਯੋ ਲੋਕਿਯਮਗ੍ਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਆਸੇਵਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ. ਭਾਵੇਤਿ ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਮ੍ਯਤਾਵਸੇਨ. ਬਹੁਲੀਕਰੋਤਿ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ. ਆਸੇਵਤਿ ਵਾ ਭਯਤੁਪਟ੍ਠਾਨਾਦਿਞਾਣਵਸੇਨ. ਭਾਵੇਤਿ ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਮ੍ਯਤਾਦਿਞਾਣਵਸੇਨ. ਬਹੁਲੀਕਰੋਤਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ. ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ. ਅਨੁਸਯਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਵਿਗ੍ਗਹਿਤਮਾਨਸਨ੍ਤਿ ਓਭਾਸਾਦੀਸੁ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮੋਤਿ ਪਵਤ੍ਤਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਂ, ਤੇਨ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵੀਥਿਤੋ ਉਗ੍ਗਮਨੇਨ ਵਿਰੂਪਂ ਗਹਿਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਯਮਾਨਂ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਵਿਗ੍ਗਹਿਤਮਾਨਸਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਵਿਗ੍ਗਹਿਤਮਾਨਸਂ ਹੋਤਿ, ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ, ਓਭਾਸੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਓਭਾਸੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਓਭਾਸਂ ਆਵਜ੍ਜਤਿ, ਤਤੋ ਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ, ਤੇਨ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇਨ ਵਿਗ੍ਗਹਿਤਮਾਨਸੋ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਤੋ…ਪੇ… ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਥਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ…ਪੇ… ਪੀਤਿ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਸੁਖਂ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੋ ਪਗ੍ਗਹੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਨਿਕਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨਿਕਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਨਿਕਨ੍ਤਿਂ ਆਵਜ੍ਜਤਿ, ਤਤੋ ਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ, ਤੇਨ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇਨ ਵਿਗ੍ਗਹਿਤਮਾਨਸੋ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਤੋ…ਪੇ… ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੨.੬). ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

ਯੁਗਨਦ੍ਧਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਪਟਿਪਦਾਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.